Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1148/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 20 par. 1 pkt 1, art. 33 par. 1 i 2, art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2, art. 17 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 10 pkt 1 i2, ust. 11, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1845
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. O. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 listopada 2021 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej PPIS) w Łodzi z 8 października 2021 r. oddalające zarzuty A.O. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stan faktycznym i prawnym.

W związku z nieszczepieniem dziecka Z.O. urodzonej [...] 2005 r. PPIS w Łodzi upomnieniem z 17 marca 2021 r. wezwał matkę dziecka A.O. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Łodzi 18 sierpnia 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka powyższym obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS, jako organu egzekucyjnego, wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.

Postanowieniem z 14 września 2021 r. ŁPWIS nałożył na A.O. grzywnę w wysokości 300 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 18 sierpnia 2021 r.

15 września 2021 r. zobowiązana wniosła do ŁPWIS zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka.

ŁPWIS postanowieniem z 4 października 2021 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości od dnia 21 września 2021 r.

PPIS w Łodzi postanowieniem z 8 października 2021 r. oddalił zarzuty strony. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym był wykonalny, wynika on z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm., zwanej dalej "u.z.z.ch.z.") oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Minister Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018, poz. 753 ze zm.). W dacie wystawienia upomnienia i tytułu wykonawczego córka zobowiązanej miała 16 lat, a więc znajdowała się w grupie wiekowej osób podlegających obowiązkowym szczepieniom, który to obowiązek nie został przez stronę wykonany. Organ podkreślił także, że pozostałe okoliczności podniesione w zgłoszonych zarzutach nie mogą stanowić ich podstawy od 30 lipca 2020 r. w związku ze zmianami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a.").

Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie ponawiając zgłoszone pierwotnie zarzuty.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 17 listopada 2021 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 8 października 2021 r. oddalające zarzuty A.O. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu przytaczając art. 33 § 2 u.p.e.a. wyjaśnił, iż zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela, jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień oraz że zobowiązana była kilkakrotnie informowana o obowiązku szczepień, z czego jednoznacznie w ocenie organu drugiej instancji wynika, że strona z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Następnie odwołując się do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 i ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.ch.z. oraz § 3 rozporządzenia Minister Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., w którym podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym, organ odwoławczy podniósł, iż wbrew twierdzeniom strony, z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (też: wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08).

Następnie dodał, że od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne podane w ww. rozporządzeniu, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych. Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r., poz. 281 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym.

Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok są wydawane w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany co roku z uwagi na wprowadzane w nim zmiany wynikające ze zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, zaleceń ekspertów oraz organizacji i instytucji zajmujących się zagadnieniami szczepień ochronnych (w tym WHO, ECDC i CDC), a także wyników przeprowadzanych badań epidemiologicznych (w tym badań nad utrzymywaniem się odporności poszczepiennej) oraz pojawianiem się nowych preparatów szczepionkowych. ŁPWIS podniósł, że jakkolwiek ww. rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym to nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci.

Odnosząc się do kwestii kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu, organ odwoławczy wskazał, że oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem, zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z., w ciągu maksymalnie 24 godzin. Skoro rodzice z dzieckiem na szczepienie się nie stawili, nie była możliwa też kwalifikacja lekarska. W tym jednak przypadku powoływanie się na niewykonalność szczepień jest nadużyciem prawa i jako takie nie korzysta z ochrony i nie może stanowić argumentu przeciw szczepieniom. Ponadto, ŁPWIS wyjaśnił, że obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień tyczy się sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot.

O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku czasowych przeciwwskazań wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ich ustania. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła A.O. zarzucając:

- brak wymagalności obowiązku – na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W ocenie skarżącej moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ jej dziecko nie ukończyło jeszcze 17 lat życia. Moment wymagalności dla tych szczepień wystąpi dopiero w 19 roku życia;

- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż w dniu wystawienia tytułu wykonawczego Z.O. nie miała wykonanego badania kwalifikacyjnego. Badanie kwalifikacyjne w ustawie nie zostało określone jako obowiązkowe, zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje skarżącej prawo do odmowy wykonania tego badania. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały ponieważ skarżąca odmawia wykonania tego badania;

- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, gdyż ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Wynika to z faktu, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny - wynika on wprost z przepisów prawa. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.e.a. był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Stąd też toczące się przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu, zdaniem skarżącej było prowadzone przez niewłaściwy organ;

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej zwanej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.

Na wstępie należy wskazać, iż sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, ponieważ zgodnie z art. 120 w zw. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot sprawy mieścił się w powyższym katalogu.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty A.O. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej podkreślić należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. na mocy art. 1 pkt 20 i pkt 21 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz. 2070 - dalej jako "ustawa zmieniająca"), z dniem 30 lipca 2020 r. zmianie uległo brzmienie art. 33 i art. 34 u.p.e.a., regulujących odpowiednio podstawy i zasady zgłaszania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz tryb ich rozpatrywania. Zgodnie z art. 33 § 1 wymienionej ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 18 sierpnia 2021 r. PPIS w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący A.O. do poddania jej 16-letniego dziecka Z.O. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, w toku którego zobowiązana wniosła zarzuty: brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającej z niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań do szczepienia na podstawie art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych zarzutów tzn. braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazać należy przede wszystkim, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego w celu jego wykonania. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie jego wykonania albo odroczenie terminu wykonania obowiązku. Obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa staje się wymagalny jeżeli zobowiązany znalazł się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawnej nakładającej obowiązek przy założeniu, że norma prawna nie określa terminu wykonania tego obowiązku (por. P. Przybysz w Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz. Wydanie 9 Warszawa 2021 str. 307-309).

Zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 1b.) u.z.z.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849) (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.)

W myśl art.17 ust.1 u.z.z.ch.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art.17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art.17 ust.10 pkt 1 i 2 wymienionej ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia m.in: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W jego § 3 uregulowano przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia.

Zgodnie z art.17 ust.11 u.z.z.ch.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Zatem szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

Ja prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08 LEX nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych przy czym, jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt. II OSK 32/11 (LEX nr 852219) wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecku szczepieniu ochronnemu.

To, że został wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić § 5 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 11 tej ustawy, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z.). Podkreślić trzeba, że wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia jej dziecka, a tym bardziej, jak to błędnie postrzega skarżąca, jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. W niniejszej sprawie niesporne pozostaje, że w świetle wieku córki skarżącej obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wszystkim wymienionym w tytule chorobom.

Odnosząc się do zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającej z niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że w aktualnym stanie prawnym niewykonalność ta stanowić może podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 17 ust.2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16, LEX nr 2422872). Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie skarżąca mimo wskazywanych przez nią licznych problemów zdrowotnych z jakimi boryka się jej córka, które w jej ocenie uniemożliwiają poddanie jej obowiązkowym szczepieniom ochronnym ani nie poddała dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, ani nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka, co jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny godzi się zauważyć, że przewidziany przez art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w starym brzmieniu zarzut został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dniem 30 lipca 2020 r. W związku z czym zarzut skarżącej w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu do projektu zmiany u.p.e.a. zauważono, że " w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny, wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.). Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Zatem obecnie w odniesieniu do wydanego w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny, znajduje zastosowanie instytucja stwierdzenia nieważności co do wydanego postanowienia, wynikająca z art. 156 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że o właściwości organów egzekucyjnych przesądza art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Niemniej w stanie prawnym rozpatrywanej sprawy należy uwzględnić treść zawartego w dniu 26 lutego 2015 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą, a Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 2015 r. pod poz. 676. Podstawę prawną zawarcia tego porozumienia stanowił art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm., dalej zwanej u.w.a.r.w.), w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

W myśl § 1 tego porozumienia Wojewoda powierzył Łódzkiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Łodzi prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 2 porozumienia przy realizowaniu obowiązków wynikających z niniejszego porozumienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi zobowiązuje się do: 1) wydawania w imieniu Wojewody, postanowień na zasadach i w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, ze zm.); 2) używania w postanowieniach i pismach urzędowych związanych z postępowaniem w zakresie egzekucji świadczeń niepieniężnych własnych pieczęci nagłówkowych i druków korespondencyjnych, a do podpisu pieczęci o treści: "z upoważnienia Wojewody Łódzkiego" z podaniem nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej; 3) powoływania w podstawie prawnej postanowień oraz pism urzędowych nazwy, daty i miejsca publikacji niniejszego porozumienia; 4) przestrzegania przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej określonych w ww. ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r.

W orzecznictwie sądowym odnoszącym się do tematyki porozumień wskazuje się, iż w razie powierzenia gminie na mocy porozumienia zadań z zakresu administracji rządowej, organem wyższego stopnia pozostaje nadal ten organ, który wykonywałby funkcje organu drugiej instancji w administracyjnym toku czynności, w sytuacji, gdyby porozumienie nie zostało zawarte. Innymi słowy porozumienie zawarte między organami gminy a administracją rządową o przejęciu przez gminę niektórych zadań i kompetencji nie może mieć wpływu na kompetencje organów nadzoru instancyjnego (por. wyrok SN z 5 października 1995 r., sygn. akt III ARN 34/95, OSNAPiUS 1996 Nr 7, poz. 94, wyrok WSA w Kielcach z 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 412/12 ).

Nie ulega zatem wątpliwości, że egzekucja w rozstrzyganej sprawie jest prowadzona przez upoważniany do tego organ Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Nadto zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zostały wydane przez podmioty właściwe, tj. PPIS w Łodzi jako wierzyciela i ŁPWIS w Łodzi, jako organ odwoławczy.

Odnośnie ostatniego podniesionego przez stronę zarzutu dotyczącego zastosowania wobec skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ponownie podkreślić należy, że w art.33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020r. brak jest powyższego zarzutu. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Wobec tego, że zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może być obecnie podstawą prawną zarzutu organy administracji trafnie oddaliły zarzut w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać jedynie można że skarżąca na żadnym etapie postępowania nie podjęła próby wykazania, aby nałożona na nią grzywna stanowiła zbytnie obciążenie jej budżetu. Zdaniem sądu wysokość wymierzonej grzywny 300 zł nie jest wygórowana, zwłaszcza jeżeli zestawi się ją z okresem, przez który skarżąca unika obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Poza tym jest to, w przypadku egzekucji obowiązków niepieniężnych, środek najmniej dokuczliwy. Drugim dostępnym środkiem jest bowiem wykonanie zastępcze.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

d.j.