Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 223/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 10 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości, 2) zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. jest zarządzenie Wójta Gminy [...] (dalej też: organ, Wójt) z 10 kwietnia 2019 r, nr [...] w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...].

Powyższy akt z zakresu administracji publicznej wydano w następujących okolicznościach faktycznych i stanie prawnym.

Zawiadomieniem Prokuratury Rejonowej w [...] z 27 czerwca 2018 r. Wójt Gminy [...] został powiadomiony jako organ reprezentujący pokrzywdzona Szkołę Podstawową w [...] o przesłaniu do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia przeciwko A. K., pełniącemu obowiązki dyrektora tej szkoły, o czyn z art. 271 § 1 i inne K.k.

Oskarżony A. K. stanął pod zarzutem, iż:

1. w dniu 27 czerwca 2016 r. w [...], woj. [...], jako funkcjonariusz publiczny - Dyrektor Gimnazjum im. [...] w [...], pozytywnie rozpatrzył, złożony przez siebie w dniu 22 czerwca 2016 r. wniosek o dofinansowanie na wczasy zorganizowane we własnym zakresie z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych działającego przy (byłym – przypis Sądu) Gimnazjum im. [...] w [...], w którym poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających istotne znaczenie prawne, podając w tymże wniosku nieprawdziwe dane, w postaci rzekomo poniesionych kosztów za wyżywienie i przejazd, których to faktycznie nie poniósł, ponieważ rezygnował z wycieczki organizowanej przez biuro podróży do [...] [...] w [...], w wyniku czego uzyskał korzyść majątkową w kwocie 307,13 złotych, tj. o czyn z art. 271 § 1 i § 3 K.k.;

2. w okresie od 1 września 2015 r. do 30 maja 2017 r. w [...], woj. [...] wykonując obowiązki nauczyciela [...] Publicznego Gimnazjum im. [...] w [...], działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, wielokrotnie, nie mniej niż dwa razy poświadczył nieprawdę w dokumentacji szkolnej w ten sposób, że w dniu 12 października 2016 r. przydzielając sobie godziny doraźnego zastępstwa za nauczyciela [...] B. R. potwierdził w księdze zastępstw i dzienniku elektronicznym przeprowadzenie godziny lekcyjnej [...] w klasie [...], którego to zastępstwa faktycznie nie zrealizował, a nadto w dniu 20 stycznia 2017 r. potwierdził nieprawdę w elektronicznym dzienniku lekcyjnym, zrealizowania zajęć lekcyjnych [...] w klasie [...], których to zajęć faktycznie nie przeprowadził, w wyniku powyższego działania uzyskał korzyść majątkową nie mniejszą niż 35,29 zł - tj. o przestępstwo z art. 271 § 1 i § 3 K.k. w zb. z art. 271 § 1 K.k. w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 K.k.

Zarządzeniem nr [...] z 21 grudnia 2018 r. Wójt Gminy [...] zawiesił A. K. w pełnieniu obowiązków Dyrektora PSP w [...] na okres 6 miesięcy, na podstawie art. 85t ust. 1, 4 i 5 ustawy z 26 stycznia 1982 Karta Nauczyciela (Dz. U 2018 poz. 967 ze zm.) w związku z postępowaniem karnym. Postanowieniem z 6 lutego 2019 r. Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim uchyliła zarządzenie Wójta z 21 grudnia 2018 r., gdyż - jak stwierdzono - postępowanie, które nie zostało zakończone, a ponadto zawieszenie dyrektora nie zostało poprzedzone skierowaniem sprawy do Rzecznika Dyscyplinarnego Nauczycieli.

Zażalenie Wójta Gminy [...] na to postanowienie nie zostało uwzględnione przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej w wydanym postanowieniu z 7 marca 2019 r. (por. akta postępowania w przedmiocie zawieszenia skarżącego w funkcji dyrektora).

Wnioskiem z 15 marca 2019 r. Wójt wystąpił do Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec A. K. z uwagi na wymienione w nim nieprawidłowości w pełnieniu funkcji dyrektora a ujawnione w czasie zawieszenia go w czynnościach.

Pismem z 20 marca 2019 r. Wójt Gminy [...] wystąpił do Opolskiego Kuratora Oświaty o wydanie opinii na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa oświatowego

w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska Dyrektora PSP w [...].

W uzasadnieniu organ opisał nieprawidłowości dyrektora w pełnieniu funkcji ujawnione w 2019 r.

Zarządzeniem nr [...] z 12 marca 2019 r. Wójt Gminy [...] ponownie zawiesił A. K. w pełnieniu funkcji dyrektora szkoły na okres 6 miesięcy z powołaniem się na art. 85t ust. 1, 4 i 5 Karty Nauczyciela i toczące się postępowanie karne.

Na skutek odwołania skarżącego Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim postanowieniem z 27 marca 2019 r. uchyliła zarządzenie Wójta z 12 marca 2019 r., a zażalenie na to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z 16 kwietnia 2019 r. W opinii z datą niepełną "marca 2019 r." (wpływ do organu 2 kwietnia 2019 r.) Opolski Kurator Oświaty negatywnie zaopiniował wniosek Wójta o odwołanie skarżącego z funkcji dyrektora, nie znajdując podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Zarządzeniem nr [...] z dnia 10 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy [...] odwołał A. K. ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 996 ze zm. obecnie Dz. U. 2019 poz. 1148 ze zm.) oraz art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506.).

W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowiący, że organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce (...), w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty (...) może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W ocenie organu prowadzącego szkołę zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadnia odwołanie A. K. ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia.

Według organu prowadzącego przyczynami uzasadniającymi skorzystanie z uprawnienia do odwołania A. K. ze stanowiska było:

1) lekceważenie swoich obowiązków przejawiające się tym, iż A. K. w trakcie prowadzonych przez siebie zajęć niejednokrotnie przez kilkadziesiąt minut przyjmował gościa, co potwierdza zabezpieczone przez [...] PSP w [...] A. B. nagranie z monitoringu, tak m.in. w dniach: 15 lutego 2019 r. i 7 marca 2019 r., co powodowało brak zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom, gdyż uwaga prowadzącego zajęcia skoncentrowana była na przyjmowanym gościu, a nie nadzorze nad dziećmi;

2) brak realizowania przez A. K. zajęć lekcyjnych i podstawy programowej, polegające na braku prowadzenia zajęć z [...], podczas których to zajęć uczniowie przez całą lekcję [...] bez żadnej kontroli, co umożliwiało dzieciom [...];

3) zaniedbanie obowiązków dyrektora polegające na braku przystąpienia do procesu aktualizacji statutu szkoły i przyzwolenie na funkcjonowanie szkoły na nieaktualnym statucie;

4) zatajenie przez dyrektora przed Radą Pedagogiczną wyników przeprowadzonego audytu i brak poinformowania o wykrytych nieprawidłowościach;

5) nienależyte i nieprawidłowe prowadzenie akt osobowych pracowników szkoły skutkujące brakiem możliwości odczytania przebiegu zatrudnienia, a polegające m.in. na ułożeniu dokumentów w sposób przypadkowy, nie na swoim miejscu. W teczkach pracowników znajdowały się jedynie kopie umów o pracę. Wystąpiły rażące braki w spisach dokumentów, częściowo prowadzono dokumentację przy pomocy ołówka, wykreślano zapisy lub je wygumowywano. Nieprawidłowości ujęto w protokole kontroli PIP z dnia 26 października 2018 r. i pomimo pełnienia funkcji Dyrektora PSP w [...] przez A. K. do dnia 21 grudnia 2018 r. wskazane nieprawidłowości nie zostały usunięte;

6) brak należytej kontroli nad ochroną danych osobowych dzieci, rodziców i nauczycieli, który przejawiał się tym, że wiele nieuprawnionych osób miało dostęp do informacji, w tym wrażliwych, pomimo tego, iż nie powinny posiadać takiego dostępu. Wśród tych osób byli m.in.: D. N., B. P. (osoby te od dawna nie były pracownikami szkoły), T. K. (który nie będąc już pracownikiem szkoły, dokonywał zmian w danych pracowników), R. B. (pełnił rolę [...] bez odpowiedniej umowy), A. K. (z pełnymi uprawnieniami dostępu, pomimo tego, iż od 1 września 2017 r. nie pełniła [...]);

7) zaniedbania w zakresie przekazania na rzecz większości nauczycieli szkoły, upoważnień do przetwarzania danych osobowych (do grudnia 2018 r. większość nie otrzymała kompletów odpowiednich upoważnień, a skoro tak to nauczyciele posiadali dostęp do danych osobowych bez stosownych upoważnień);

8) brak uregulowania należności za kwiaty, [...], A. K., w której A. K. dokonywał zakupów w czasie kiedy pełnił funkcję dyrektora szkoły. A. K. oświadczyła, że A. K. nie zapłacił faktur z ubiegłego roku na kwotę 423,00 zł. a następnie unikał kontaktu z [...]:

9) faworyzowanie wybranych nauczycieli przejawiające się m.in.: przyznaniem nagrody dyrektora jednemu nauczycielowi i zatajenie tych informacji przed Radą Pedagogiczną, a następnie brak odnotowania w protokołach posiedzeń Rady Pedagogicznej pytań nauczycieli o zaistniałą sytuację;

10) przydzielenie w arkuszu organizacyjnym na rok szkolny 2018/2019 A. K., nauczycielce [...], 19,5 godziny tygodniowo, w czym zawierało się 0,5 godz. [...] z godzin dyrektorskich, co nie pokrywało się z tygodniowym planem zajęć dydaktycznych na I semestr, gdyż w nim uwzględniono jedynie 19 godzin dla tej nauczycielki, która otrzymywała wynagrodzenie, pomimo że nie wykonywała pracy w tej części;

11) stworzenie zagrożenia dla higienicznych warunków nauki oraz zagrożenia zdrowia dzieci poprzez doprowadzenie do całkowitej dysfunkcji kotłowni szkolnej. Oględziny kotłowni w styczniu 2019 r. potwierdziły niezdatność uruchomienia i bezpiecznej pracy olejowych kotłów grzewczych. Sytuacja ta była na tyle poważna, że szkole groziła całkowita niemożność ogrzewania budynku, gdyż używane dotychczas pompy ciepła są już na tyle wyeksploatowane, że przy dłużej utrzymujących się temperaturach minusowych, nie byłyby w stanie ogrzać szkoły;

12) doprowadzenie do sytuacji (i jej permanentne akceptowanie), polegającej na tym, że od [...] w szkole nie ma ciepłej wody. Uczniowie nie mogą korzystać z pryszniców, myją ręce w zimnej wodzie, sprzątaczki do utrzymania porządku i czystości używają także zimnej wody. Wskazane nieprawidłowości stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia dzieci, rodzice dzieci wielokrotnie skarżyli się na wskazane okoliczności:

13) postawienie A. K. zarzutów karnych związanych bezpośrednio z zajmowanym stanowiskiem i toczące się przeciwko niemu postępowania karne przed Sądem Rejonowym w [...], w którym to postępowaniu A. K. pozostaje oskarżonym o popełnienie przestępstw z art. 271 § 1 i 3 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. Świadkami w ramach toczącego się postępowania są zarówno nauczyciele jak i uczniowie, co z całą pewnością ma wpływ na funkcjonowanie szkoły. Jest to sytuacja anormalna w ocenie organu prowadzącego.

Większość wskazanych powyżej przyczyn została wykryta w okresie, w którym A. K. był zawieszony w pełnieniu funkcji Dyrektora szkoły, a informacje o nich powziął organ prowadzący dopiero w ostatnim czasie, z informacji uzyskanych od [...] A. B.

W konsekwencji tych zarzutów Wójt Gminy [...] złożył w dniu 15 marca 2019 r. do Kuratorium Oświaty w Opolu "Wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego", a ponadto zwrócił się do Opolskiego Kuratora Oświaty w sprawie wydania opinii w sprawie zamiaru odwołania A. K. ze stanowiska. W odpowiedzi Opolski Kurator Oświaty wyraził negatywną opinię.

Organ prowadzący dalej uzasadniał w zarządzeniu, że mając na względzie w pierwszej kolejności bezpieczeństwo dzieci oraz prawidłową i bezpieczną pracę personelu oraz funkcjonowanie szkoły, zasadnym było odwołanie A. K. ze stanowiska. Powaga sprawowanej funkcji i urzędu tj. dyrektora szkoły, w ocenie organu prowadzącego wymaga nieposzlakowanej opinii i pozostawania ponad wszelkimi podejrzeniami, których nie można pogodzić z zarzutami. W niniejszej sprawie same tylko ujawnione liczne zaniedbania w organizacji szkoły nie tylko powodują destabilizację w realizacji funkcji szkoły, ale stwarzają realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczniów oraz możliwości zapewnienia im należytej opieki na terenie szkoły. Wskazane powyżej zarzuty wskazują, iż dalsze wykonywanie funkcji przez A. K. godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, z uwagi na ujawnienie licznych naruszeń obowiązków i uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły, zarówno względem uczniów, jak też pracowników szkoły.

Organ prowadzący uznał, że dalsze pełnienie przez A. K. funkcji Dyrektora zagraża interesowi publicznemu, powodując destabilizację pod względem dydaktycznym i wychowawczym, tym samym uniemożliwiając należyte funkcjonowanie szkoły. Odpowiedzialność organu prowadzącego za zapewnienie odpowiednich warunków w szkole, w szczególności: dbałość o zapewnienie bezpieczeństwa uczniów oraz wymóg prowadzenia przez dyrektora szkoły działań w granicach prawa powoduje, że konieczne jest natychmiastowe odwołanie A. K. ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, podsumował organ w zarządzeniu.

Działając w imieniu A. K., jego pełnomocnik wniósł skargę sądowoadministracyjną zaskarżając zarządzenie Wójta Gminy [...] z 10 kwietnia 2019 r i zarzucił temu aktowi naruszenie:

- art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, poprzez:

a) błędną wykładnię - polegającą na przyjęciu, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy należy interpretować w sposób rozszerzający oraz że obejmuje on wszelkie nieprawidłowości bez względu na ich powagę, ponadto polegającą na przyjęciu, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawo oświatowe można zastosować bez względu na czas wystąpienia nieprawidłowości, nawet kilka (kilkanaście) tygodni po ich wystąpieniu, ponadto polegającą na przyjęciu, że konflikt interpersonalny między skarżącym a osobą pełniącą funkcję Wójta Gminy [...] mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionego przypadku", a ponadto, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" oznacza możliwość podejmowania decyzji o odwołaniu dyrektora szkoły swobodnie, bez jakichkolwiek obiektywnych kryteriów;

b) niewłaściwe zastosowanie, polegające na skorzystaniu przez organ z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy w sytuacji, gdy wszystkie zarzuty stawiane odwołanemu dyrektorowi są nieprawdziwe i stanowią pomówienia, a nawet gdyby były prawdziwe, to stanowiłyby przypadki błahe i nieuzasadnione, a zatem nie spełniałyby przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", ponadto polegające na skorzystaniu przez organ z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, mimo braku wykazania zaistnienia okoliczności mieszczących się w ustawowych "przypadkach szczególnie uzasadnionych", ponadto polegające na skorzystaniu przez organ z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy w sposób całkowicie swobodny, bez wykorzystania obiektywnych kryteriów, a także polegające na skorzystaniu przez organ z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy w sposób stronniczy i arbitralny;

- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 7, 77, 107 K.p.a. przez brak zastosowania per analogiam, w wyniku następujących nieprawidłowości: brak wyczerpującego oraz wszechstronnego rozpatrzenia całości stanu faktycznego oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego, polegający w szczególności na uwzględnieniu przez organ wyłącznie niekorzystnych dla skarżącego okoliczności przy jednoczesnym pominięciu okoliczności korzystnych, niewystarczające uzasadnienie zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska, brak szczegółowego i dokładnego umotywowania przesłanek odwołania skarżącego ze stanowiska, brak umożliwienia skarżącemu ustosunkowania się do podniesionych przez organ zarzutów, powoływanie się przez organ na okoliczności, które w rzeczywistości nie miały miejsca.

Stawiając te zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o :

- stwierdzenie - na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieważności w całości zarządzenia Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 10 kwietnia 2019 r. oraz stwierdzenia, że nie może być wykonane;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych;

Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów złożonych wraz ze skargą, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., gdyż są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, między innymi następujących dokumentów:

- opinii Opolskiego Kuratora Oświaty w sprawie zamiaru odwołania powoda ze stanowiska dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], znak pisma [...];

- protokołu z kontroli warunków sanitarnych z dnia 24 września 2018 r. przeprowadzonej przez Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w [...] w PSP w [...], gdzie nie stwierdzono żadnych uchybień;

- protokołu z kontroli PIP w dniu 21 grudnia 2018 r.

- umowy o pracę w charakterze [...], zawartą między Publiczną Szkołą Podstawową im. [...] w [...] a M. B.

Według skarżącego, Wójt Gminy [...] nie potrafił zachować obiektywności i bezstronności przy wydawaniu wszystkich swoich zarządzeń. Trudno oprzeć się wrażeniu, że działania osoby pełniącej funkcję Wójta Gminy [...] G. D. są tak naprawdę motywowane tylko realizacją prywatnych interesów tej osoby. Przy wydaniu zarządzenia o odwołaniu skarżącego z funkcji dyrektora tylko pozornie Wójt Gminy [...] wziął pod uwagę dobro szkoły czy uczniów. Skarżący oraz G. D. są ze sobą w sporze. W szczególności skarżący złożył przeciwko G. D. prywatny akt oskarżenia. W sprawie prywatnego aktu oskarżenia wyznaczona została pierwsza rozprawa przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]). Akt oskarżenia został wniesiony w związku z pomówieniem skarżącego przez G. D. podczas [...], jakoby skarżący miał doprowadzić do konfliktu między gronem pedagogicznym w Publicznej Szkole Podstawowej im. [...] w [...].

Dlatego, w ocenie skarżącego, rzeczywistą podstawę odwołania go ze stanowiska dyrektora stanowi prawdopodobnie konflikt interpersonalny między nim a osobą sprawującą funkcję Wójta Gminy [...]. Potwierdza to szereg okoliczności, począwszy od dwukrotnego, bezpodstawnego zawieszenia skarżącego w sprawowaniu funkcji dyrektora przez G. D., poprzez negatywną opinię Opolskiego Kuratora Oświaty, a skończywszy na prywatnym akcie oskarżenia skierowanym przez skarżącego przeciwko G. D.. Na istnienie sporu zwróciła nawet uwagę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej.

Ustosunkowując się do rzekomych nieprawidłowości, stanowiących w ocenie Wójta Gminy [...] "szczególnie uzasadniony przypadek", podniósł, że żadna z nich w rzeczywistości nie miała miejsca, a ponadto nie jest skonkretyzowana i nie jest udokumentowana. Lekceważenie swoich obowiązków przejawiające się tym, iż A. K. w trakcie prowadzonych przez siebie zajęć niejednokrotnie przez kilkadziesiąt minut przyjmował gościa, co potwierdza zabezpieczone przez [...] PSP w [...] A. B. nagranie z monitoringu, "co powodowało brak zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom", nie jest prawdziwy. Skarżący nie przyjmował jakichkolwiek gości, a do sali lekcyjnej (a ściślej [...]) - wchodzili albo rodzice (w celu odebrania dzieci) albo nauczyciele pracujący w szkole (w celach służbowych). Nie byli to jednak żadni goście. Także inni nauczyciele wchodzili do sali lekcyjnej w celu [...] z [...] znajdujących się w pracowni lub w celu skonsultowania pewnych rzeczy służbowych (w tym wymiany materiałów dydaktycznych). Odnośnie do monitoringu, to skarżący podnosi, że monitoring nie został wprowadzony zgodnie z przepisami prawa przez A. B., a nadto, że nie jest dopuszczalne monitorowanie sal lekcyjnych w celu oceny jakości pracy nauczyciela.

Odnośnie do braku realizowania zajęć lekcyjnych i podstawy programowej, polegającego na nie prowadzeniu zajęć z [...], podczas których to zajęć uczniowie przez całą lekcję [...] bez żadnej kontroli, zarzucił skarzący jego zupełną gołosłowność. O tym, że skarżący prowadził zajęcia świadczą m.in. tematy zapisane w dzienniku lekcyjnym. Poza tym, nie wiadomo, podczas których dokładnie zajęć nie była realizowana podstawa programowa oraz podczas których zajęć uczniowie mieli [...]. Odnośnie do braku aktualizacji statutu szkoły oświadczył, że wręcz przeciwnie, jako dyrektor dbał o aktualizację statutu. Świadczą o tym protokoły z posiedzeń Rady Pedagogicznej. Odnośnie do zatajenia przez A. K. przed Radą Pedagogiczną wyników przeprowadzonego audytu i brak poinformowania o wykrytych nieprawidłowościach, skarżący zarzucił, że Dyrektor szkoły nie ma obowiązku informowania Rady Pedagogicznej o audycie szkoły oraz o wykrytych nieprawidłowościach. Skarżący poinformował pisemnie o terminie realizacji zaleceń audytora Wójta Gminy [...].

Odnośnie do zarzutu nienależytego i nieprawidłowego prowadzenia akt osobowych pracowników szkoły skutkującego brakiem możliwości odczytania przebiegu zatrudnienia skarżący zarzucił, że akta osobowe pracowników szkoły były wadliwe prowadzone przez [...] – D. N. W szczególności to ta osoba wypełniała akta ołówkiem. Skarżący w żadnej mierze nie ingerował w akta osobowe. Ponadto akta osobowe nauczycieli są prowadzone równolegle (gdy nauczyciel pracuje w kilku szkołach). Jedna szkoła przekazuje akta osobowe innej, przy czym ta inna szkoła częstokroć otrzymuje dokumentację wybrakowaną i nieprawidłową. Tak było w przypadku akt osobowych otrzymanych przez Publiczną Szkołę Podstawową im. [...] w [...] z innych szkół. Skarżący nie miał obowiązku usuwać nieprawidłowości popełnionych przez inne osoby. Skarżący miał wiedzę o nieprawidłowościach, o czym niezwłocznie poinformował stosowne organy. Prowadzenie akt osobowych przez [...], D. N., było przedmiotem zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.

Odnośnie do braku należytej kontroli nad ochroną danych osobowych dzieci, rodziców i nauczycieli, który przejawiał się tym, że wiele nieuprawnionych osób miało przydzielony dostęp do informacji, w tym wrażliwych, pomimo tego, iż nie powinno posiadać takiego dostępu, w skardze podniesiono, że skarżący dbał o poszerzanie wiedzy pracowników z zakresu ochrony danych osobowych. Organizował szkolenia z RODO. Kontrola nad ochroną danych osobowych była należyta. Według wiedzy skarżącego żadna nieuprawniona osoba nie miała dostępu do danych osobowych. Należy zwrócić uwagę, że osobą odpowiedzialną za [...] był T. K., który był zatrudniony na tym stanowisku do września 2018 r. jako że przepisy RODO weszły w życie w maju 2018 r. Ta osoba powinna spełnić wszystkie wymogi formalne [...]. Była ona także zobowiązana do [...] do [...] A. K. oraz D. N. [...] od września 2018 r. pełnił skarżący. Nie było podstaw faktycznych i prawnych do zawierania w tym zakresie umów z R. B. W przekonaniu skarżącego, jeśli jakiekolwiek osoby nieupoważnione miały dostęp do danych osobowych, to powinny o tym niezwłocznie powiadomić szkołę.

Według najlepszej wiedzy skarżącego przetwarzanie danych osobowych było zgodne z wymogami RODO. Dodać trzeba, iż nie wskazano, którzy nauczyciele nie mieli upoważnienia do przetwarzania danych osobowych oraz o jakie dokładnie upoważnienia chodzi.

Co do braku uregulowania należności za kwiaty, A. K., [...], w której A. K. dokonywał zakupów, kiedy pełnił funkcję dyrektora PSP w [...], skarżący podniósł, że wszystkie zobowiązania zaciągnięte przez skarżącego w imieniu szkoły zostały spłacone. Nawet jeśli nie dokonano zapłaty, to było to efektem zwykłego przeoczenia i omyłki, a nie działaniem intencjonalnym, nakierowanym na pokrzywdzenie kogokolwiek.

Ponadto skarżący nigdy nie faworyzował żadnego z pracowników. Nagrody przyznawał zgodnie z obiektywnymi kryteriami. W październiku 2018 r. nie przyznał nikomu z nauczycieli nagrody. Poinformował o tym grono pedagogiczne, gdy B. R. o to zapytała. Nagrody otrzymali tylko pracownicy niepedagogiczni, w tym M. B., która jest nie tylko nauczycielem [...] i [...], ale od wielu lat zatrudniona jest także jako [...]. Ma osobną umowę o pracę. Nauczyciele nie otrzymali nagrody, gdyż pieniędzy w puli na nagrody było mało.

Odnośnie do zarzutu wynagrodzenia A. K. podniósł, że zgodnie z art. 42 ust. 5b ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, nauczyciel, który realizuje tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć zgodnie z ust. 3 i dla którego ustalony plan zajęć w pewnych okresach roku szkolnego nie wyczerpuje obowiązującego tego nauczyciela tygodniowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, powinien nauczać odpowiednio większą liczbę godzin w innych okresach danego roku szkolnego. Praca wykonywana zgodnie z tak ustalonym planem zajęć nie jest pracą w godzinach ponadwymiarowych. W myśl natomiast art. 42 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, organ prowadzący szkołę lub placówkę określa: 1) zasady rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego. Organ prowadzący szkołę (Wójt Gminy [...]) nie określił żadnych warunków rozliczania tygodniowego wymiaru godzin. Jeśli nauczyciel miał w arkuszu godzinowym zapisane 0.5/19 godziny, to mógł realizować:

- albo w pierwszym semestrze, albo w drugim semestrze jedną godzinę, a miał wypłacone wynagrodzenie przez cały rok;

- albo co tydzień po 0,5 godziny;

- albo co dwa tygodnie po 1 godzinie.

Według skarżącego, nie doszło do zagrożenia warunków higienicznych, czy zagrożenia zdrowia dzieci. Nie doszło do całkowitej dysfunkcji kotłowni szkolnej. Wszelkie kontrole nie wykazały jakichkolwiek uchybień. Dowodzą tego protokoły z okresowej kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego z dnia 29 maja 2018 r. oraz z dnia 28 listopada 2018 r. W protokołach tych w ogóle nie wskazywano na dysfunkcję kotłowni. Wręcz przeciwnie, podkreślono, iż stan techniczny obiektu nie ma wpływu na bezpieczeństwo jego użytkowników. W styczniu 2019 r. skarżący nie mógł odpowiadać za stan kotłowni, ponieważ został zawieszony w sprawowaniu funkcji dyrektora przez Wójta Gminy [...]. Skarżący zaprzeczył, aby przez [...] w szkole nie było ciepłej wody. W dniu 24 września 2018 r. przeprowadzono kontrolę pomieszczeń sanitarnych, jak stanowi protokół z kontroli z dnia 24 września 2018 r. przeprowadzonej przez Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w [...], w PSP w [...]. Podczas kontroli pomieszczeń sanitarnych nie stwierdzono żadnych uchybień.

W zakresie zarzutów karnych związanych bezpośrednio z zajmowanym stanowiskiem i toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym przed Sądem Rejonowym w [...]. Przyznał, że toczy się postępowanie karne o czyny wymienione wyżej, niemniej jednak postępowanie karne może stanowić ewentualną podstawę do zawieszenia skarżącego w sprawowaniu funkcji dyrektora, na podstawie art. 85t ustawy Karta Nauczyciela, a nie do odwołania. Wójt Gminy [...] wbrew zasadzie domniemania niewinności, przyjął niedopuszczalne założenie, że skarżący jest osobą winną, a jego skazanie to tylko kwestia czasu. Mimo, że nie wynika to wprost z treści uzasadnienia zarządzenia o odwołaniu, to pośrednio wskazuje na sposób sformułowania zarzutu przez Wójta Gminy [...] oraz dotychczasowe jego postępowania. Przejście z etapu postępowania przygotowawczego na etap postępowania rozpoznawczego (sądowego) nie oznacza, że bardziej prawdopodobne jest skazanie skarżącego, niż jego uniewinnienie. Gmina [...] nie przystąpiła do postępowania sądowego jako oskarżyciel posiłkowy do czasu rozpoczęcia postępowania karnego.

W rezultacie, Gmina [...] nie uznaje siebie za pokrzywdzoną rzekomym przestępstwem popełnionym przez skarżącego, ani nie uznaje siebie za stronę postępowania karnego. Kierując się zasadami logiki można postawić tezę, że skoro organ prowadzący w trakcie postępowania przygotowawczego (gdy był jeszcze stroną) nie widział podstaw do odwołania, to tym bardziej ten sam organ nie powinien widzieć podstaw do odwołania skarżącego, gdy na etapie postępowania rozpoznawczego (sądowego) nie jest stroną. Podkreślenia wymaga, że ani Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim, ani Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej nie stwierdziły, aby zarzuty postawione w w/w postępowaniu karnym były poważne i wiarygodne.

Ponadto w skardze podniesiono, że A. K. miał wiele osiągnięć, spośród których do najistotniejszych należą sukcesy uczniów w różnorakich olimpiadach, konkursach oraz zawodach sportowych, doposażenie szkoły oraz jej wyremontowanie.

Ponadto Wójt Gminy [...] powołuje się na szereg okoliczności, które wystąpiły kilka miesięcy lub kilka tygodni przed wydaniem zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora. W szczególności, powołuje się na nieprawidłowości, które stanowiły podstawę do zawieszenia skarżącego w sprawowaniu funkcji dyrektora w grudniu 2018 r. oraz w marcu 2019 r. Jest to istotne dlatego, że w orzecznictwie trafnie podkreśla się, iż "szczególnie uzasadnione przypadki", to takie, które powodują, iż nie można czekać z odwołaniem dyrektora, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w "szczególnie uzasadnionym przypadku" powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających.

Reasumując, skarżący podkreślił, że praktycznie wszystkie zarzuty stawiane skarżącemu przez Wójta Gminy [...] cechują się małostkowością (np. rzekomy brak uiszczenia należności za kwiaty, rzekomy brak kontroli nad [...] przez uczniów itp.) i jako nieuzasadnione powinny być oddalone

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu nietrafny jest zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2. art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Organ prowadzący szkołę ma pełne prawo ocenić w danym przypadku, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Chodzi o działanie lub zaniechanie o charakterze wykraczającym poza działanie rutynowe czy też codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem przez nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły, które powoduje destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej, szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny.

Wójt Gminy [...] podjął decyzję o odwołaniu A. K. z funkcji dyrektora PSP w [...] z uwagi na wiele uchybień, o których powziął informację m.in. od pełniącej [...] A. B. Organ prowadzący wydając zaskarżone zarządzenie uwzględnił okoliczności, które w jego ocenie godzą w dobre imię PSP w [...] i powodują destabilizację w realizacji funkcji szkoły oraz stwarzają realne zagrożenie dla bezpieczeństwa uczniów oraz możliwości zapewnienia im należytej opieki na terenie szkoły.

Suma uchybień wskazanych w zaskarżonym zarządzeniu przesądza, iż wydane zarządzenie jest zgodne z prawem. O uchybieniach w pełnionej przez skarżącego funkcji dyrektora szkoły organ prowadzący dowiadywał się w określonych odstępach czasowych, a nie w jednym dniu i uznał, że ich wielość i powaga uzasadniają podjęcie takiej decyzji. Tym samym w rozpatrywanym stanie faktycznym nie było jednego zdarzenia i dnia, od którego organ miałby czas na podjęcie stosownej decyzji. W realiach niniejszej sprawy dopiero liczba zgłaszanych uchybień i pojawianie się nowych przesądziło o odwołaniu.

Zaprezentowane wcześniej przyczyny zawieszenia A. K. były uzasadnione, aczkolwiek obecne przepisy prawa nie dają możliwości sądowej kontroli zarządzeń o zawieszeniu dyrektora w pełnieniu obowiązków. Wójt Gminy [...] jest konsekwentny i uważa, że osoby posiadające zarzuty karne związane z pełnioną przez te osoby funkcją na czas trwania sprawy karnej i do jej wyjaśnienia nie powinny sprawować tej funkcji publicznej.

Organ prowadzący podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie miał na uwadze postawienie A. K. zarzutów karnych związanych bezpośrednio z zajmowanym stanowiskiem i toczące się przeciwko niemu postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...]. W ocenie Wójta Gminy [...], niedopuszczalna jest sytuacja, gdy wśród świadków w ramach toczącego się postępowania karnego byli zarówno nauczyciele PSP w [...], jak i jej uczniowie. Przesłuchanie uczniów i nauczycieli w sprawie A. K. w czasie, gdy pełniłby on funkcję dyrektora ma wpływ na funkcjonowanie szkoły i godzi w dobro dzieci. Sytuacja, w której uczniowie składają podczas rozprawy zeznania w sprawie, w której oskarżonym pozostaje dyrektor ich szkoły, organ prowadzący uważa za sytuację skrajnie niedopuszczalną i ewidentnie godzącą w dobro uczniów jak i dobre imię szkoły. Taka sytuacja może rodzić dodatkowe napięcia i powodować niedopuszczalne naciski na uczniów. Uczniowie musieliby zetknąć się na sali sądowej wprost z osobą, która jest dyrektorem szkoły, do której uczęszczają, co jest w ocenie organu prowadzącego dodatkowo stresujące dla nich. Ponadto sytuacja, w której zeznają na sprawie karnej dyrektora ich szkoły, jest nie do pogodzenia z zasadą sprawowania funkcji publicznych przez osoby pozostające ponad wszelkimi podejrzeniami.

Nieuzasadnione i bezpodstawne są zarzuty stronniczości organu. To skarżący celowo kreuje konflikt z G. D. i okoliczności te eksponuje we wszelkich pismach. Wójt Gminy [...] nie ma wpływu na tworzenie spraw karnych z oskarżenia prywatnego. Już samo skierowanie takiej sprawy przez skarżącego przeciwko G. D. wskazuje na celowość działań skarżącego. G. D. w ramach sprawy karnej z oskarżenia prywatnego realizuje jedynie swoje prawo do obrony. Wskazana okoliczność, w ocenie Wójta Gminy [...], jest bez znaczenia dla sprawy odwołania dyrektora, w której wójt działa jako organ władzy publicznej i w ramach przyznanych mu kompetencji podejmuje działania zgodne

z prawem.

Wójt Gminy [...] podkreślił, że podstawą odwołania było między innymi lekceważenie obowiązków przez A. K., który w trakcie prowadzonych przez siebie zajęć niejednokrotnie przez kilkadziesiąt minut przyjmował gościa. Te okoliczności zostały potwierdzone przez [...] PSP w [...] A. B., która przedłożyła organowi nagranie z monitoringu. Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone wydruki zdjęć z monitoringu, które potwierdzają wskazane okoliczności. Tym samym A. K. doprowadził do sytuacji, w której nie zapewnił bezpieczeństwa dzieciom, gdyż jego uwaga jako prowadzącego zajęcia, skoncentrowana była na przyjmowanym gościu, a nie nadzorze nad dziećmi.

Zarzucił, że A. K. nie realizował zajęć lekcyjnych i podstawy programowej. Nie prowadził zajęć z [...], podczas których to zajęć uczniowie przez całą lekcję [...] bez żadnej kontroli, co umożliwiało dzieciom [...]. Organ prowadzący otrzymał do akt niniejszej sprawy [...] z [...] PSP w [...] podczas zajęć [...] z A. K. [...] przez uczniów [...] w [...] nie miały związku z tematem zajęć wpisanym do dziennika.

Podkreślił, że A. K. dopuścił się również zaniedbania swoich obowiązków polegających na braku przystąpienia do procesu aktualizacji statutu szkoły i przyzwolenie na funkcjonowanie szkoły na nieaktualnym statucie. Zgodnie z informacją powziętą od [...] A. B., od 2015 r. ówczesny dyrektor szkoły wyłącznie protokołował na kolejnych Radach Pedagogicznych konieczność przeprowadzenia zmian w statucie, natomiast nie dokonał żadnych faktycznych działań, które zgodnie z obowiązującymi przepisami powinny być przeprowadzone do 2017 r.

Zaznaczył, że A. K. mając świadomość swoich uchybień dopuścił do sytuacji, w której szkoła jeszcze w 2018 r. działała na podstawie nieaktualnego statutu. Twierdzenia A. K., że prace nad statutem trwały od 2015 r. nie polegają na prawdzie. A. K. wprowadza Sąd w błąd, że w 2015 r. podjęto prace nad statutem PSP w [...]. Wtedy bowiem istniał statut Publicznego Gimnazjum w [...]. Dopiero od 2017 r. po wprowadzeniu reformy oświaty, szkoły w tym nowo utworzona Szkoła Podstawowa w [...] miały zacząć prace nad statutem podstawówki. Istnieją zapisy w protokołach o trwających pracach, ale to są tylko zapisy. Od 2017 r. nic konkretnego nie zostało przygotowane. Tak naprawdę prace nad statutem ograniczyły się do dwóch czterogodzinnych spotkań komisji statutowej z nauczycielami w lutym 2019 r., podczas których realnie znowelizowano zapisy w statucie ramowym, dostosowując go do potrzeb szkoły. Zapisy w protokołach nie są dowodem na to, że trwały prace nad statutem. Zarzut audytora był jednoznaczny: szkoła nie miała statutu, nie była podjęta stosowna uchwała rady pedagogicznej i zostało to uznane za rażące zaniedbanie, które dostrzegła [...] A. B., zapoznając się z wynikami audytu prowadzonego w czasie, kiedy obowiązki dyrektora pełnił A. K. Przytaczane przez A. K. informacje o rozmowach podczas zebrań rady pedagogicznej na temat kryteriów ocen zachowania, były wynikiem właśnie braku statutu szkoły, co powodowało nieporozumienia w trakcie wystawiania ocen. Powyższe ustalenia w żadnej mierze nie skutkowały precyzowaniem zapisów w statucie.

Uchybienia A. K. w pełnieniu funkcji dyrektora sprowadzały się również do ukrywania przed Radą Pedagogiczną wyników przeprowadzonego audytu i braku poinformowania o wykrytych nieprawidłowościach.

Szczególnym naruszeniem obowiązków dyrektora przez A. K. było również nienależyte i nieprawidłowe prowadzenie akt osobowych pracowników szkoły skutkujące brakiem możliwości odczytania przebiegu zatrudnienia, a polegające m.in. na: ułożeniu dokumentów w sposób przypadkowy, nie na swoim miejscu. W teczkach pracowników znajdowały się jedynie kopie umów o pracę, wystąpiły rażące braki w spisach dokumentów, częściowe prowadzenie dokumentacji przy pomocy ołówka, wykreślanie zapisów lub ich wygumkowywanie. Wszystkie nieprawidłowości zostały ujęte w protokole kontroli PIP z dnia 26 października 2018 r. i pomimo pełnienia funkcji Dyrektora PSP w [...] przez A. K. do dnia 21 grudnia 2018 r. wskazane nieprawidłowości nie zostały usunięte.

Wójt Gminy [...] podejmując zarządzenie o odwołaniu A. K. z funkcji dyrektora PSP w [...] miał również na uwadze:

- brak należytej kontroli nad ochroną danych osobowych uczniów, rodziców i nauczycieli, który przejawiał się tym, że wiele nieuprawnionych osób miało przydzielony dostęp do informacji, w tym wrażliwych, pomimo tego, iż nie powinny posiadać takiego dostępu. Wśród tych osób byli m.in.: D. N., B. P. (osoby te od dawna nie były pracownikami szkoły), T. K. (który nie będąc już pracownikiem szkoły, dokonywał zmian w danych pracowników), R. B. (pełnił rolę [...] bez odpowiedniej umowy), A. K. ([...]);

- zaniedbania w zakresie przekazania na rzecz większości nauczycieli szkoły upoważnień do przetwarzania danych osobowych. Do grudnia 2018 r. większość z nich nie otrzymała kompletów odpowiednich upoważnień, a skoro tak nauczyciele posiadali dostęp do danych osobowych bez stosownych upoważnień;

- brak uregulowania należności za kwiaty, A. K. [...], kiedy skarżący pełnił funkcję dyrektora PSP w [...], przekazała informację do [...] PSP w [...] A. B., że nie zapłacił on faktur z ubiegłego roku na kwotę 423,00 zł, a następnie unikał kontaktu z [...]. Skarżący twierdzi, że niezapłacenie faktur A. K., [...], w której A. K. dokonywał zakupów, kiedy pełnił funkcję dyrektora PSP w [...], jest zwykłym przeoczeniem. Tymczasem A. K. przekazała informację, że nie tylko nie zapłacił faktur, ale też unikał kontaktu z [...], która przypominała o konieczności uregulowania zadłużenia. W ten sposób naraził A. K. na straty finansowe, a szkołę na utratę dobrego imienia;

- faworyzowanie wybranych nauczycieli, przejawiające się m.in.: przyznaniem nagrody dyrektora jednemu nauczycielowi i zatajenie tych informacji przed Radą Pedagogiczną, a następnie brak odnotowania w protokołach posiedzeń Rady Pedagogicznej pytań nauczycieli o zaistniałą sytuację. Twierdzenia skarżącego, że nie przyznał żadnemu nauczycielowi nagrody nie jest zgodne z prawdą. Osoba, która otrzymała nagrodę w wysokości 1004 zł ma umowę na wykonywanie pracy [...] (otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wys. 500 zł), ale jest zatrudniona w szkole jako nauczyciel w pełnym wymiarze godzin. Na dokumencie stwierdzającym przyznanie nagrody widnieje zapis, że nagroda jest przyznana "w uznaniu zasług i osiągnięć w pracy dydaktyczno-wychowawczej", czyli za pracę nauczyciela, a nie obsługi;

- przydzielenie w arkuszu organizacyjnym na rok szkolny 2018/2019 A. K., nauczycielce [...], 19,5 godziny tygodniowo, w czym zawierało się 0,5 godz. [...] z godzin dyrektorskich, co nie pokrywało się z tygodniowym planem zajęć dydaktycznych na I semestr. Uwzględniono w nim jedynie 19 godzin dla A. K. i tym samym wskazana nauczycielka otrzymywała wynagrodzenie pomimo, że nie wykonywała pracy;

- zagrożenie zdrowia dzieci poprzez doprowadzenie do całkowitej dysfunkcji kotłowni szkolnej. Oględziny kotłowni w styczniu 2019 r. potwierdziły niezdatność uruchomienia i bezpiecznej pracy olejowych kotłów grzewczych. Sytuacja ta była na tyle poważna, że szkole groziła całkowita niemożność ogrzewania budynku, gdyż używane dotychczas pompy ciepła są już na tyle wyeksploatowane, że przy dłużej utrzymujących się temperaturach minusowych, nie byłyby w stanie ogrzać szkoły;

- doprowadzenie do sytuacji i jej permanentne akceptowanie, a polegającej na tym, że od [...] w szkole nie było ciepłej wody. Uczniowie nie mogli korzystać z pryszniców, myli ręce w zimnej wodzie, sprzątaczki do utrzymania porządku i czystości używają także zimnej wody. Wskazane nieprawidłowości stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia dzieci, rodzice dzieci wielokrotnie skarżyli się na wskazane okoliczności. Brak cieplej wody w szkole jest faktem. Nie było jej przez ponad rok, ponieważ pompa od ciepłej wody przy kotłowni pomp ciepła była zdemontowana, a piece olejowe były niesprawne i nie działały. Fakt ten mogą potwierdzić uczniowie, nauczyciele, sprzątaczki, którzy przez cały ten czas korzystać mogli jedynie z zimnej wody. Prysznice w szatniach przy hali sportowej były w bardzo złym stanie – [...]. Kontrola Sanepidu zwróciła uwagę na ten fakt, ale nie zapisano tego w protokole. Wszelkie zaniedbania zostały potem usunięte. W chwili obecnej wszystko działa bez zarzutu.

Organ podkreślił, że zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. Tego jednak skarżący nie wykazał.

I. Odnośnie do prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd administracyjny. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 106 § 4 P.p.s.a. fakty powszechnie znane Sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływanie się na nie przez stronę a w myśl § 5 tego artykułu do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Już z tych regulacji wynika, że zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest bardzo ograniczony. Jest to wynik zakresu kognicji sądu administracyjnego, który – co do zasady – kontroluje działanie administracji publicznej. To oznacza, że w konsekwencji nie orzeka merytorycznie (z zastrzeżeniem wyjątków np. art. 145 § 3 P.p.s.a.), i nie dokonuje ustaleń faktycznych.

Dlatego prowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd w trybie art. 106 § 3-5 P.p.s.a. nie ma zasadniczego celu w postaci zastąpienia organów administracji

w ich obowiązkach. Zmierzać ono winno do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego nie do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz do prawidłowej kontroli działalności organu administracji (tak: NSA w Wyroku z 9 sierpnia 2010, sygn.. akt I GSK 992/09).

Reasumując, stosowanie przez Sąd administracyjny art. 106 § 3 P.p.s.a. nie zmierza do ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej.

Ograniczona rola postępowania dowodowego Sądu jest inaczej ujmowana

w sprawach na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. oraz akty takich jednostek inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej aniżeli w postpowaniach administracyjnych zakończonych wydaniem decyzji (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.).(por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1157/13)

Ponadto zważyć trzeba, że jeśli Sąd zadecyduje o konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., to będzie ono miało zawsze charakter uzupełniający i dotyczyło dowodu z dokumentów (tak też NSA w wyroku z 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 153/18).

Dlatego w rozpatrywanej sprawie na rozprawie 17 października 2019 r. Sąd dopuścił dowody z dokumentów szczegółowo opisanych w postanowieniu, uzupełnionym postanowieniem podjętym na rozprawie 19 grudnia 2019 r.

Sąd przeprowadził w ten sposób m.in. dowody z akt postępowania przed Komisjami Dyscyplinarnymi dla nauczycieli, wniosku o wyrażenie przez Kuratora Oświaty opinii w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Prawo oświatowe oraz opinii Opolskiego Kuratora Oświat, protokołów posiedzeń Rady Pedagogicznej, protokołów kontroli PIP w [...] i PSSE w [...], sprawozdania z audytu w szkole przeprowadzonego w listopadzie 2018 r., aktu oskarżenia wniesionego przeciwko skarżącemu o czyny z art. 271 § 1 i § 3 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k i art. 12 K.k.

Jeżeli chodzi o dokumenty zawarte w aktach postępowania karnego sygn. akt

[...] to Sąd administracyjny po pierwsze stwierdził, że w sprawie karnej nie wydano prawomocnego orzeczenia, które w myśl art. 11 P.p.s.a. byłoby wiążące co do popełnienia przestępstwa, a po wtóre, że postępowanie dowodowe pozostawało w toku. Rodziło to taką konsekwencję, że Sąd administracyjny dopuścił dowód z dokumentu

w postaci aktu oskarżenia oraz protokołów rozprawy głównej. Było to możliwe bo sąd karny nie wyłączył jawności rozprawy. Powyższe dokumenty z akt sprawy karnej zostały dopuszczone jako dowód uzupełniający, obok innych dowodów zgromadzonych

w postępowaniu administracyjnym albo dopuszczonych w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. przez Sąd administracyjny. Dokumenty te w zakresie w jakim wykazywały postawienie skarżącego w stan oskarżenia oraz zakres postawionych mu zarzutów ocenione zostały wraz z pozostałym materiałem dowodowym (podobnie: NSA w wyroku z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 2172/18).

Nie było natomiast podstaw do udostępnienia organowi w toku sprawy sądowoadministracyjnej całych akt [...], gdyż ich dysponentem w tym zakresie jest Sąd karny stosownie do treści art. 156 K.p.k. Dlatego też w toku sprawy sądowoadministracyjnej Sąd wydał 14 listopada 2019 r. zarządzenie na podstawie art. 16 § 3 w zw. z art. 12 a § 4 P.p.s.a. odnoście do zakresu udostępnienia akt sprawy pełnomocnikowi organu.

Jeżeli ograniczenia dowodowe nie dotyczą kontroli przez sąd administracyjny działań lub zaniechań organów administracji publicznej w postępowaniu w sprawach skarg na: akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) bądź akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.), a takim jest zarządzenie z dnia 10 kwietnia 2019r. to w tych postępowaniach sąd administracyjny nie dokonuje co do zasady kontroli ustaleń dokonanych przez właściwy organ w sposób zgodny z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, lecz dokonuje ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia kontroli zaskarżonego aktu lub czynności. W szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, podjętych w zakresie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., sądy prowadziły dowody z dokumentów w zakresie ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia spraw, zarówno przed sądem I instancji, jak i przed sądem kasacyjnym (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 157/08; wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 350/08; wyrok WSA w Rzeszowie z 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 71/07; wyrok WSA w Poznaniu z 21 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1127/11).

Zarządzenie z dnia 10 kwietnia 2019 r., w przeciwieństwie do postępowań zakończonych decyzją administracyjną, nie zapadło w wyniku przeprowadzenia przez Wójta Gminy [...] postępowania rozpoznawczego, przewidzianego procedurą administracyjną np. w art. 77 § 1 K.p.a. w zw z art. 7 K.p.a. Nie oznacza to jednak – samo przez się – uchybienia organu w wydaniu zaskarżonego zarządzenia. Inne jest bowiem procedowanie organu w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji, a inne w sprawie administracyjnej zakończonej wydaniem aktu o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Dlatego uzasadnienie zarządzenia w istocie zawierać winno twierdzenia o faktach, które organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole, uznał za przemawiające za skorzystaniem przez siebie ze środka przewidzianego ustawą (art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe). Druga strona – osoba odwołana w tym trybie może skutecznie podnosić twierdzenia o faktach bądź przedkładać dowody w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, także przed sądem administracyjnym.

Możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd wynika także stąd, że każdy przypadek należy badać i oceniać indywidualnie, a zaskarżone zarządzenie wskazuje okoliczności, które w ocenie organu, uzasadniały zastosowanie trybu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Sąd administracyjny nie mógł pominąć w postępowaniu ze skargi odwołanego dyrektora na zarządzenie o odwołaniu ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, dokumentów urzędowych bądź odpisów dokumentów urzędowych, pochodzących od właściwych organów państwowych, które wypowiedziały się odmiennie niż przyjął to Wójt w zarządzeniu z 10 kwietnia 2019 r. co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero prawidłowe ustalenia dotyczące faktów istotnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy pozwolić mogą na prawidłową ocenę, czy nie liczba, lecz charakter ciężaru zarzutów, przemawiały za zastosowaniem w tym konkretnym przypadku art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W sytuacji, gdy w postępowaniu zakończonym zarządzeniem o odwołaniu dyrektora szkoły zainteresowany zazwyczaj nie ma możliwości pełnego odniesienia się zarzutów dla zachowania równości broni, winien przeprowadzić dowód z dokumentów bądź odpisów dokumentów, ofiarowanych przez skarżącego w postępowaniu sądowym, jeśli dotyczą faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Decydującym dla określenia zgodności z prawem odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia jest prawidłowe dokonanie wykładni niedookreślonego pojęcia, jakim są "przypadki szczególnie uzasadnione" i jego odniesienie do stanu faktycznego konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1664/12). Trzeba przy tym zauważyć zbieżność regulacji art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego z poprzednio obowiązującym art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, dalej też w skrócie "uso", w związku z czym orzecznictwo na tle poprzedniego stanu prawnego w pełni odnosi się do obecnie obowiązującego przepisu Prawa oświatowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie utrwalił się pogląd, że zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 uso, obecnie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego zostało zawężone do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów pozostaje ono nie do przyjęcia (M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, do art. 38 ABC Wolters Kluwer 2012 r.)

Nie każde naruszenie prawa przez dyrektora mieści się w ramach przesłanki o której stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Naruszenie to winno być na tyle istotne, by uniemożliwiało dalsze wykonywanie przez dyrektora powierzonych mu obowiązków i pełnienia funkcji kierowniczej. Samo pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko (por. wyrok NSA z 9 maja 2001 r., sygn. akt II SA 3293/00; 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2186/11). Przypadkiem takim nie jest również "niespełniająca oczekiwań współpraca" dyrektora z organem, który powierzył mu stanowisko kierownicze, jako przesłanka nie zachowująca wymogu obiektywizmu i bezstronności (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 986/10). W ramach pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków" nie można rozumieć każdego możliwego naruszenia prawa, którego dopuścił się nauczyciel piastujący stanowisko kierownicze, tylko naruszenie obiektywnie istotne z punktu widzenia obowiązków związanych z wykonywaniem określonej funkcji, które na ogół pociąga za sobą konieczność zmiany personalnej z uwagi na nie należyte funkcjonowanie kierowanej przez danego nauczyciela placówki. Zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy wymaga precyzyjnego odniesienia jego pojmowania do stanu faktycznego danej sprawy oraz wykazania, w czym dokładnie przejawia się szczególny charakter danego przypadku uzasadniający odwołanie dyrektora szkoły w szczególnym trybie.

II. Dlatego obowiązkiem Sądu było przeprowadzenie dowodów z wnioskowanych dokumentów dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych. Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuszczając uzupełniające dowody z dokumentów, w szczególności z dokumentów w postaci:

- postanowień Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim i Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Edukacji Narodowej z dni: 6 luty 2019 r., 7 marca 2019 r., 27 marca 2019 r. i 16 kwietnia 2019 r. wraz z aktami postępowania dyscyplinarnego,

- wniosku z dnia 20 marca 2019 r. o wyrażenie opinii w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Prawo oświatowe,

- opinii Opolskiego Kuratora Oświaty z "marca 2019 r." (brak wpisania dnia opinii),

- wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego z dnia 15 marca 2019 r.,

- informacji [...] Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] wraz z załącznikami:

a) z dnia 14 marca 2019 r.

b) z dnia 27 lutego 2019 r.,

- faktur wystawionych przez A. K.,

- protokołów Rady Pedagogicznej PSP w [...]:

• z dnia 1 września 2015 r.

• z dnia 9 marca 2016 r.

• z dnia 10 grudnia 2018 r.

• z dnia 2 września 2017 r.

• z dnia 12 stycznia 2018 r.

• z dnia 13 kwietnia 2018 r.

• z dnia 14 listopada 2018 r.

• z dnia 31 października 2018 r.

• z dnia 9 stycznia 2019 r.,

- decyzji o przyznaniu nagrody z dnia 15 października 2019 r. z załącznikami,

- zarządzeń Wójta Gminy w sprawie zawieszenia nauczyciela pełniącego obowiązki Dyrektora Szkoły z dnia 12 marca 2019 r. i z dnia 21 grudnia 2018 r.,

- pisma skarżącego z dnia 12 marca 2019 r.,

- protokołu kontroli PIP w [...] z dnia 6 listopada 2018 r., za okres od 19 września 2018 r. do 9 października 2018 r.,

- odwołania skarżącego z dnia 4 stycznia 2019 r. od zarządzenia z dnia 21 grudnia 2018 r. z załącznikami,

- pisma Wójta Gminy [...] z dnia 22 stycznia 2019 r.,

- Programu zadania audytowego wraz ze sprawozdaniem audytora z listopada 2018 r.,

- zastrzeżeń z dnia 21 listopada 2018 r. wraz z załącznikami,

- Protokołów kontroli okresowej obiektów z dni: 28 listopada 2018 r., 29 maja 2018 r.,

- Protokołu kontroli PSSE w [...] z dnia 24 września 2018 r.,

- akt postępowania karnego Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] w zakresie następujących dokumentów:

a) aktu oskarżenia tom V strony od 937 do 943,

b) protokołu rozprawy głównej (tom VI):

- z dnia [...] strony od 1016 do 1023

- z dnia [...] strony od 1030 do 1037

- z dnia [...] strony od 1041 do 1046

- z dnia [...] strony od 1055 do 1059

- z dnia [...] strony od 1062 do 1066

- z dnia [...] strony od 1069 do 1075

- z dnia [...] strony od 1078 do 1084

- z dnia [...] strony od 1086 do 1091

- z dnia [...] strony 1094 do 1099

- z dnia [...] strony od 1104 do 1107

- z dnia [...] strony od 1109 do 1114

Ponadto z ustaleń podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że pismem z dnia 15 marca 2019 r., Wójt Gminy wystąpił z wnioskiem do Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono okoliczności identyczne jak w motywach później wydanego zarządzenia w przedmiocie odwołania dyrektora ze stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

III. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 2019, poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie zgodność z prawem (legalność) aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej też P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wyłącznie kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ma tożsame brzmienie z przepisem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. poz. 594, z późn. zm.), uchylonym przez art. 15 pkt 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty z dniem 1 września 2017 r. (Dz. U. 2017 r. poz. 60). Dlatego stanowisko orzecznictwa i judykatury odnoszące się do omawianej kwestii, regulowanej obecnie przez art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, zachowało pełną aktualność.

"Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Tymczasem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ze względu na charakter i konsekwencje z niego wynikające, musi być stosowany wyjątkowo -

"w szczególnie uzasadnionych przypadkach", który to zwrot należy interpretować przy zastosowaniu metody wykładni zawężającej. Związane jest to z objęciem nauczycieli szczególnymi regulacjami łączącymi m.in. z gwarancjami dla stabilności zatrudnienia. Zatem, wszelkie akty niweczące te gwarancje muszą być szczególnie i rygorystycznie traktowane. O wystąpieniu takich przypadków można więc mówić tylko wówczas, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez dyrektora funkcji, bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły, powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych lub stanowiłoby zagrożenie dla interesu publicznego.

Ustawodawca w przepisie posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska oparte jest na uznaniu administracyjnym, które nie może być dowolne i musi zostać uzasadnione, w którym przedstawione muszą być okoliczności spełniające przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego".

Ocenie Sądu zatem podlegało to, czy przedstawione w uzasadnieniu zarządzenia okoliczności obligowały organ do zastosowania trybu nadzwyczajnego, uregulowanego w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Podkreślić należy, że spełniony został wymóg wynikający z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Kurator Oświaty wyraził opinię w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska Dyrektora w trakcie roku szkolnego, była to opinia negatywna. Wprawdzie opinia ta nie jest wiążąca, lecz nie można powyższego wymogu ustawowego pominąć w badaniu całokształtu okoliczności sprawy.

Jak już wyżej wykazano, pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być rozumiane wąsko. Oznaczać ono może albo nagłe zdarzenie powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez nauczyciela czy inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności szkoły (placówki oświatowej) lub zagrażać interesowi publicznemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003 r., I PK 103/03, OSNP 2004/21/371, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01 oraz wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 648/06) zwraca się uwagę, że nauczyciela- dyrektora można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Tak więc negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy Szkoły, nie mieszczą się w zawartym w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. W ocenie Sądu, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz".

W tym kontekście zwrócić uwagę przyjdzie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1883/17, w którym zaakcentowano, iż Sąd ten konsekwentnie przyjmuje, że w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (obecnie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego) chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków.

Skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. Skarżący posiadał legitymację do zaskarżenia zarządzenia organu gminy wydanego w sprawie. Akt odwołujący daną osobę ze stanowiska dyrektora szkoły przed upływem kadencji dotyka wprost uprawnień strony, mających swe źródło w przepisach prawa administracyjnego. Z tego względu przyjąć należy, że taka osoba ma własny interes prawny do skarżenia do sądu administracyjnego aktu odwołującego ze stanowiska dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 637/08).

W zaskarżonym zarządzeniu Wójt Gminy [...] wyliczył i opisał zarzuty kierowane pod adresem skarżącego oraz wyjaśnił w jakim zakresie zarzucone uchybienia uniemożliwiają dalsze funkcjonowanie placówki i jakie skutki negatywne dla kierowanej przez stronę szkoły wywołałoby pozostawienie jej na stanowisku dyrektora.

W sprawie miały zastosowanie powołane przez organ przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.) dalej też: Karta Nauczyciela oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe Dz. U. z 2018 poz. 996, obecnie (Dz. z U. 2019 poz. 1148 ze zm.) dalej też: Prawo oświatowe lub ustawa, a także ustawy z 28 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 poz. 506). Zgodnie z art. 6 Karty Nauczyciela nauczyciel obowiązany jest:

1) rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę;

2) wspierać każdego ucznia w jego rozwoju;

3) dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego;

3a) doskonalić się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły;

4) kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka;

5) dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

W myśl art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty, podlega ocenie. Ocena pracy nauczyciela może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego, o której mowa w art. 9c ust. 5a, z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek:

1) nauczyciela;

2) organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli - kuratora oświaty;

3) organu prowadzącego szkołę;

4) rady szkoły;

5) rady rodziców. (...)

ust 1f. Ocena pracy dyrektora szkoły dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 7 oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 ustawy - Prawo oświatowe, a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych - także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy - Prawo oświatowe.

ust. 1g. Na ocenę pracy nauczyciela i dyrektora szkoły nie mogą mieć wpływu jego przekonania religijne i poglądy polityczne, a także odmowa wykonania przez niego polecenia służbowego, gdy odmowa taka wynikała z uzasadnionego przekonania, że wydane polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia albo dobrem publicznym. (...)

W myśl art. 6a ust. 6 Karty Nauczyciela oceny pracy dyrektora szkoły, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy dokonuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny - oceny dokonuje ten organ. W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli oceny pracy dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli przez okres co najmniej 6 miesięcy dokonuje kurator oświaty w porozumieniu z organem prowadzącym placówkę.

Ust. 7. Organ, o którym mowa w ust. 6, dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole.

Ust. 7a. Do oceny pracy, o której mowa w ust. 6, przepisy ust. 1, 2, 2b, 4, 8 i 8a stosuje się odpowiednio.

Ust. 8. Ocenę pracy ustala się po zapoznaniu nauczyciela z jej projektem oraz wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń.

Zgodnie z art. 7 Karty Nauczyciela szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, przewodniczącym rady pedagogicznej. Dyrektor sprawuje opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole.

2. Dyrektor szkoły odpowiedzialny jest w szczególności za:

1) dydaktyczny i wychowawczy poziom szkoły;

2) realizację zadań zgodnie z uchwałami rady pedagogicznej i rady szkoły, podjętymi w ramach ich kompetencji stanowiących, oraz zarządzeniami organów nadzorujących szkołę;

3) tworzenie warunków do rozwijania samorządnej i samodzielnej pracy uczniów i wychowanków;

4) zapewnienie pomocy nauczycielom w realizacji ich zadań i ich doskonaleniu zawodowym;

5) zapewnienie w miarę możliwości odpowiednich warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych;

6) zapewnienie bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. (...)

Zgodnie z zapisami Rozdziału 10 Karty Nauczyciela "Odpowiedzialność dyscyplinarna", w szczególności art. 85t ust. 1 dyrektor szkoły może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę - nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów celowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole. W sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel i nauczyciel pełniący funkcję dyrektora szkoły mogą być zawieszeni przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

2. Dyrektor szkoły zawiesza w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę - nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły, jeżeli wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka.

3. Nauczyciel i nauczyciel pełniący funkcję dyrektora szkoły zostają z mocy prawa zawieszeni w pełnieniu obowiązków w razie ich tymczasowego aresztowania lub w razie pozbawienia ich wolności w związku z postępowaniem karnym.

4. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko nauczycielowi lub nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły toczy się jeszcze postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne, w związku z którym nastąpiło zawieszenie.

5. Od decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków odpowiednio nauczycielowi albo nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły przysługuje odwołanie do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem odpowiednio dyrektora szkoły albo organu prowadzącego szkołę.

6. Komisja dyscyplinarna pierwszej instancji rozpatruje odwołanie od decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków w składzie 3 członków, na posiedzeniu niejawnym, które powinno odbyć się w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Art. 82 stosuje się odpowiednio.

7. Komisja dyscyplinarna pierwszej instancji wydaje postanowienie o utrzymaniu w mocy lub uchyleniu decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków.

8. Komisja dyscyplinarna pierwszej instancji uchyla decyzję o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków, jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego nie został uprawdopodobniony zarzut uchybienia godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela, o których mowa w art. 6, a także gdy rzecznik dyscyplinarny przy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wniósł o wymierzenie kary, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 1, i jednocześnie ze względu na powagę i wiarygodność zarzutów niecelowe jest odsunięcie odpowiednio nauczyciela albo nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły od wykonywania obowiązków w szkole.

9. Na postanowienie komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji organowi, który wydał decyzję o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków, nauczycielowi albo nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły służy zażalenie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, za pośrednictwem komisji, która wydała postanowienie.

10. Odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpatruje odwołanie od decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków w składzie 3 członków, na posiedzeniu niejawnym, które powinno odbyć się w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania. Art. 82 stosuje się odpowiednio.

11. Postanowienie odwoławczej komisji dyscyplinarnej jest ostateczne.

Z kolei zgodnie z zapisami Prawa oświatowego, Rozdział 3 "Zarządzanie szkołami i placówkami publicznymi" organ prowadzący szkołę (tu: Wójt Gminy [...]) dysponuje następującymi środkami nadzoru. W myśl art. 56 ust 1 ustawy, jeżeli szkoła lub placówka albo organ prowadzący prowadzi działalność z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy lub ustawy o systemie oświaty albo rozporządzeń wydanych na ich podstawie, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie, z zastrzeżeniem ust. 7.

2. W przypadku stwierdzenia niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania w szkole lub placówce organ sprawujący nadzór pedagogiczny poleca dyrektorowi szkoły lub placówki opracowanie, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania. Wdrożenie programu następuje w terminach określonych w harmonogramie, zaakceptowanych przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Program musi uwzględnić uwagi i wnioski zgłoszone przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny.

3. Jeżeli dyrektor szkoły lub placówki nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w ust. 1, nie opracuje lub nie wdroży w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wniosek złożony w tej sprawie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest wiążący dla organu prowadzącego szkołę lub placówkę.

4. W przypadku szkoły i placówki prowadzonych przez ministra, w sytuacji określonej w ust. 3, właściwy minister odwołuje dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

5. W przypadku szkoły prowadzonej przez osobę prawną lub fizyczną, z wyjątkiem szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, niewykonanie polecenia, o którym mowa w ust. 1 lub 2, może stanowić podstawę cofnięcia, w drodze decyzji, zezwolenia na założenie tej szkoły. Cofnięcie zezwolenia na założenie szkoły jest równoznaczne z postawieniem jej w stan likwidacji.

6. Jeżeli szkoła lub placówka prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego, a także sama jednostka samorządu terytorialnego, nie usunie uchybień, o których mowa w ust. 1, organ sprawujący nadzór pedagogiczny zawiadamia o tym fakcie wojewodę sprawującego nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego.

7. Przepisów ust. 1 i 6 nie stosuje się, jeżeli naruszenie, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło w uchwale lub zarządzeniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W tym przypadku kurator oświaty jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o tym naruszeniu wojewodę.

Przepis art. 57 Prawa Oświatowego reguluje nadzór nad działalnością szkoły w zakresie spraw finansowych i administracyjnych

W myśl art. 57 ust. 1 organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów.

2. W zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności:

1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem;

2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów;

3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.

3. Do wykonywania nadzoru, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 55 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4-6.

4. Organ prowadzący szkołę lub placówkę, nieposiadający uprawnień do sprawowania nadzoru pedagogicznego, może występować w sprawach dydaktyczno-wychowawczych i opiekuńczych z wnioskami do dyrektora szkoły lub placówki i organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Dyrektor lub organ, który otrzymał wniosek, jest obowiązany do udzielenia odpowiedzi w terminie 14 dni.

W art. 66 Prawa oświatowego uregulowano przesłanki odwołania ze stanowiska kierowniczego.

1. Organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3;

2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

IV. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaniedbania po stronie nauczyciela, które mają prowadzić do odwołania go ze stanowiska dyrektora szkoły, muszą być wykazane w postępowaniu poprzedzającym podjęcie zarządzenia. W uzasadnieniu aktu odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora należy omówić wytykane mu nieprawidłowości oraz wykazać i szczegółowo umotywować na czym polega "szczególne uzasadnienie" danego przypadku i dlaczego w okolicznościach danej sprawy organ skorzystał z przyznanych mu ustawowo kompetencji. Akt odwołania dyrektora placówki nie może być następnie uzupełniany późniejszymi wyjaśnieniami przyczyn takiego odwołania (por. wyrok NSA z 7 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 20412/12).

Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy należy niewątpliwie do organu, który zamierza pozbawić nauczyciela dotychczasowej funkcji kierowniczej. Odwołujący dysponuje więc w tym zakresie pewną swobodą. Jednak sfera uznania kompetentnego organu, chociaż dość znaczna, nie jest nieograniczona, gdyż organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, musi uwzględniać także inne regulacje wynikające z ustawy o systemie oświaty, w tym ograniczenia przewidziane w jej art. 66. Ten ostatni przepis - jako zapewniający znaczną stabilność stosunku zatrudnienia - należy traktować ze szczególną ostrożnością.

Jeżeli art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy (poprzednio art. 38 ust. 1 pkt 2 uso) przewiduje możliwość odwołania tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, oznacza to, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył dyrektorowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego ani arbitralnego, lecz powinny być dokładnie oraz szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podejmowanej uchwały, tak aby ów wywód i argumentacja prawna mogły podlegać wnikliwej analizie zarówno organu nadzoru, jak i sądu administracyjnego.

Prawidłowość wydanego przez organ prowadzący zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Powołane tam okoliczności muszą być przy tym konkretne i dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia oraz znajdować pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Istotne są również wywody przytoczone przez organ, gdyż to, jakie zdarzenia uznał on za przesłanki odwołania, musi wynikać bezpośrednio z uzasadnienia podjętego w tym zakresie zarządzenia. Tylko takie postępowanie w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym pozwalają na ustalenie motywów, jakimi kierował się organ, pozbawiając dyrektora dotychczasowej funkcji kierowniczej oraz ocenę, czy podane przez organ przyczyny rzeczywiście można uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 66 ustawy.

Jeżeli jednak ustawodawca do zwrotu "uzasadniony przypadek" - używanego w innych normach prawnych ustawy o systemie oświaty - dodał przysłówek "szczególnie", to nie może ulegać wątpliwości, że w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy położył nacisk na to właśnie określenie, świadomie zawężając zastosowanie przedmiotowej regulacji do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ prowadzący ma prawo ocenić, czy dalsze kierowanie szkołą lub placówką oświatową stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Użyte w omawianym przepisie pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być rozumiane wąsko. Oznaczać ono może albo nagłe zdarzenia powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez dyrektora czy inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej lub zagrażać interesowi publicznemu.

Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Nieograniczoność ram czasowych odwołania dyrektora w omawianym trybie w stosunku do chwili wystąpienia owych szczególnie uzasadnionych przypadków podważałaby ratio legis regulacji zawartej poprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (obecnie w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego). Brak szybkiej reakcji organu prowadzącego placówkę na postępowanie dyrektora w sposób naturalny osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyroki NSA dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3053/01 i z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1615/12 oraz WSA w Poznaniu z 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 627/13).

Jeżeli w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy przewidziana jest możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", to można użyć stwierdzenia, że podstawy odwołania dyrektora określone w pkt 1 ust. 1 art. 66 ustawy ustawodawca uznaje za przypadki zwyczajne, typowe - bazujące na negatywnej ocenie pracy czy wykonania bieżących zadań nauczyciela - dyrektora szkoły. W rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy można wskazać na następujące elementy (cechy) konstrukcyjne pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych". Za przypadki szczególnie uzasadnione należy uznać:

a) zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne),

b) wyraźnie mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły,

c) przy czym stwierdzone uchybienie nauczyciela są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego

d) konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 26 kwietnia 2012, sygn. akt II SA/Bk 924/11).

W doktrynie podkreślono, że jeżeli organ prowadzący bezpodstawnie powoła się na art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy ( poprzednio art. 38 ust. 1 pkt 2 uso) odwołując dyrektora szkoły (placówki) z uwagi na takie okoliczności, które powinny raczej stanowić przesłankę negatywnej oceny pracy i ewentualnego dalszego odwołania w innym trybie. Wskazuje się, że przesłankę do negatywnej oceny pracy stanowi m.in. naruszenie zasad gospodarki finansowej, brak należytego nadzoru nad organizacją i funkcjonowaniem szkoły, naruszenie przez dyrektora szkoły dyscypliny finansów publicznych oraz naruszenie procedury udzielania zamówień publicznych. Jest oczywiste - także z uwagi na wymaganie odpowiedniego stosowania art. 30 § 4 Kodeksu pracy - że w sytuacji zastosowania tego przepisu organ prowadzący ma obowiązek starannego uzasadnienia decyzji oraz zapewnienia odwoływanemu ze stanowiska możliwości wypowiedzenia się na każdym etapie procedury.

Na tle poprzedniej regulacji prawnej wywodzono, że zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły jest ograniczony przepisami prawa oświatowego poprzednio ustawy o systemie oświaty . "Sfera uznania kompetentnego organu jest co prawda znaczna, jednak niepełna, bo musi uwzględniać m.in. ograniczenia wyraźnie ustanowione w art. 38 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten - jako stwarzający gwarancje dla stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli - musi być zarówno przez organy decydujące, jak i przez organy nadzorujące, a także sprawujące kontrolę legalności decyzji podejmowanych w tym zakresie (także przez sąd pracy), traktowany ze szczególną uwagą. Jeśli ustawodawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników (w tym przypadku nauczycieli) szczególne i dosyć rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te stały się rzeczywiście funkcjonujące w praktyce". (tak: cyt. M. Pilich w "Ustawa o systemie oświaty – Komentarz" ).

Kategoria szczególnie uzasadnionych przypadków jest wyjątkowa. Jest to pojęcie niedookreślone. Oznacza to, że każdy przypadek należy badać i oceniać indywidualnie, a orzecznictwo sądowe przyjęło za takie przypadki następujące stany faktyczne:

zdarzenia, działanie lub ich zaniechanie o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym, wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013, sygn. akt I OSK1797/12);

zdarzenia mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia określonych prawem uprawnień innych osób przez nauczyciela - dyrektora szkoły (por. wyrok WSA w Olsztynie z 18 czerwca 2013, sygn. akt II SA/Ol 209/13);

stwierdzone uchybienia nauczyciela muszą być tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji szeroko rozumianych funkcji szkoły (dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej) i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie ich wykonywania przez tego konkretnego dyrektora, dalsze bowiem zajmowanie przez niego stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12,);

różne okoliczności mogą uniemożliwiać pozostawienie nauczyciela na zajmowanym stanowisku kierowniczym, jego postępowanie jest bowiem w takim stopniu naganne w różnych aspektach, że stanowiska mu powierzonego sprawować dalej nie może, naganność ta może dotyczyć tak pracy na stanowisku, jak i jego zachowania czy postępowania poza szkołą (por. wyrok NSA z 19 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 712/11,);

różne sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczych, ponieważ zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie interesu publicznego; naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie przez niego obowiązków w ramach funkcji kierowniczych, w tym także kierowanie przez niego sprawami szkoły (por. wyrok WSA w Kielcach z 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 681/11);

pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" zostało zawężone do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, gdy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą przez konkretną osobę stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1047/11);

naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków, ten tryb zbliżony jest bowiem swoją konstrukcją do przepisów Kodeksu pracy mówiących o tym, że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub w przypadku zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Nie mieści się w nim każde naruszenie prawa, lecz tylko takie, które uniemożliwia dalsze sprawowanie funkcji kierowniczych, a pozostawienie dyrektora na dotychczasowym stanowisku może pozbawić szkołę/placówkę realnego kierownictwa i uniemożliwi jej funkcjonowanie. Musi mieć ono zatem taką postać, aby uniemożliwiać nauczycielowi dalsze zajmowanie stanowiska kierowniczego - zarówno z przyczyn od niego niezależnych, jak i leżących po jego stronie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/G1830/11);

przypadki, które obiektywnie powodują destabilizację pod względem dydaktycznym, wychowawczym czy opiekuńczym jednostki oświatowej kierowanej przez nauczyciela, a jedyną możliwością zapobiegnięcia takiej sytuacji jest odwołanie dyrektora w trakcie roku szkolnego (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2703/12);

likwidację, względnie przekształcenie szkoły samodzielnej w szkołę filialną, jako że nie sposób dopatrzyć się w tej sytuacji zasadności utrzymywania samodzielnego stanowiska kierowniczego przy braku szkoły/placówki oświatowej, która miałaby być przez niego kierowana; sytuacja taka może wystąpić także w sytuacji utraty przez szkołę/placówkę samodzielności uzasadniającej utrzymywanie odrębnego stanowiska dyrektora placówki (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 947/13).

Natomiast według niżej wymienionych orzeczeń nie są "szczególnie uzasadnionymi przypadkami" stany faktyczne, w których wystąpiły:

1) negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący, w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, a zwłaszcza odmienna wizja prowadzenia placówki oświatowej, czy też inny konflikt z organem prowadzącym. Nie wyklucza to odpowiedzialności dyrektora z tytułu np. naruszenia dyscypliny finansów publicznych (por. wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 2018/10);

2) zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej czy organizacji pracy szkoły (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2269/12);

3) uchybienia w dziedzinie rachunkowości lub innych zaniedbaniach dotyczących organizacji pracy szkoły (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 250/11);

4) uchybienia w zakresie wydatkowania środków z funduszu świadczeń socjalnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 609/11);

5) prowadzenie przez prokuraturę lub sąd wobec nauczyciela-dyrektora postępowania karnego - bez analizy okoliczności konkretnego przypadku i bez zgromadzenia rzetelnych dowodów wskazujących na konkretne uchybienia dyrektora szkoły oraz bez rozważenia związanych z tym zagrożeń dla interesu publicznego i prawidłowej działalności placówki oświatowej (por. wyrok NSA z 27 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1386/12);

6) różnice poglądów z przedstawicielami organu prowadzącego szkołę/placówkę w kwestiach związanych z kierowaniem szkołą, współpracą z wewnętrznymi organami szkoły, rodzicami uczniów itp. (por. wyrok WSA w Lublinie z 16 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 631/12);

7) opuszczenie miejsca zamieszkania w czasie zwolnienia lekarskiego, co samo przez się nie przesądza o jego niewłaściwym wykorzystaniu (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2565/12);

8) całkowita utrata zaufania organu prowadzącego do osoby pełniącej funkcję dyrektora (por. wyrok WSA w Białymstoku z 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 679/14);

9) naruszenie prawa w przeszłości, które mogłoby uzasadniać wydanie zarządzenia o odwołaniu na tej podstawie, ale od chwili powzięcia przez organ prowadzący szkołę informacji o naruszeniu prawa przez dyrektora upłynęły ponad 2 lata (por. wyrok. WSA w Lublinie z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 705/11);

10) brak właściwego gospodarowania finansami szkoły na tle dodatkowego wynagradzania nauczycieli, deficyt środków finansowych ustalony przez Skarbnika Gminy, naruszenie prawa zamówień publicznych przez brak rozeznania cen (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 30 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 188/18);

11) zaniedbania w gospodarce finansowej polegające na dokonywaniu wydatków

z przekroczeniem zakresu upoważnienia wynikającego z planu finansowego jednostki, nie przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury środków trwałych, aktywów pieniężnych i rzeczowych naruszające ustawę o rachunkowości, nieprawidłowe relacje między dyrektorem a radą pedagogiczną, brak umiejętności rozwiązywania problemów

i konfliktów, brak współpracy z Radą Rodziców, rezygnacja wice Dyrektora szkoły

z powodu braku możliwości dalszej współpracy z dyrektorem (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 lutego 2019, sygn. akt III SA/Łd 902/18);

12) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę środkami pochodzącymi z innych źródeł, niewłaściwe gospodarowanie mieniem, przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły, brak ewidencji czasu pracy nauczycieli w zakresie prowadzonych zajęć dydaktycznych, brak prawidłowej organizacji pracy szkoły w zakresie prowadzenia świetlicy szkolnej, przekraczanie maksymalnej liczny dzieci w oddziale przedszkolnym, (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 1047/19);

13) scedowanie obowiązków dyrektora szkoły na inną osobę nawet podczas obecności w pracy dyrektora, brak przygotowania arkusza organizacyjnego albo sprzeczność innego arkusza z wymogami rozporządzenia MEN z 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i przedszkoli (por. wyrok NSA z 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 4188/18);

14) bezprawne udostępnianie danych osobowych, zatrudnienie żony dyrektora bez podstawy prawnej, kierowanie żony dyrektora na kursy tuż przed osiągnięciem wieku emerytalnego, używanie telefonu służbowego do celów prywatnych, brak poinformowania Wójta o wypadku w szkole, brak przedstawienia Wójtowi arkusza organizacyjnego szkoły, postawienie na terenie szkolnym znaku drogowego wbrew przepisom (por. wyrok WSA w Kielcach z 16 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 190/19).

V. Zdaniem Sądu orzekającego w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy przewidziana jest możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w sytuacjach kwalifikowanych, tj. "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", które z oczywistych względów muszą różnić się zakresowo od przypadków określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, gdyż w przeciwnym razie miałoby miejsce niedopuszczalne i niedające się logicznie wytłumaczyć powielenie ustawowych regulacji w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych.

Użycie przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy nieostrego sformułowania "przypadki szczególnie uzasadnione" daje organowi prowadzącemu pewną swobodę w ocenach, jednak swoboda ta nie może być utożsamiana z uznaniem administracyjnym i nie może oznaczać całkowitej dowolności, skoro wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora.

Sąd stwierdza, że organ prowadzący nie wykazał w sposób niewątpliwy, wyczerpujący, że wystąpiła konieczność nadzwyczajnego i natychmiastowego odwołania z pełnionej funkcji dyrektora.

Do konkluzji takiej upoważnia analiza zaprezentowanych wyżej ustaleń faktycznych na podstawie akt administracyjnych przedłożonych ze skargą oraz akt postępowania karnego i innych dokumentów dopuszczonych przez WSA w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. jako dowody z dokumentów.

Na tle tych ostatnich uwag odnoszących się do ustalonego stanu faktycznego sprawy trzeba zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest związany treścią zarzutów Prokuratury Rejonowej sformułowanych w akcie oskarżenia a tym samym ocen i poglądów wyrażonych w postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż zgodnie z art. 11 P.p.s.a. tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w rozpatrywanej sprawie nie jest związany treścią uzasadnień wydanych postanowień, ale zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów (i tylko z dokumentów), ale nie może ich weryfikować poprzez ponowne przesłuchanie stron i świadków składanych w postępowaniu administracyjnym, karnym lub dyscyplinarnym na okoliczność treści ich zeznań złożonych w tamtych postępowaniach.

Oznacza to, że Sąd obecnie rozpoznający sprawę może ocenić zarzuty postawione w zarządzeniu Wójta z 10 kwietnia 2019 r. w oparciu o szerszy materiał dowodowy.

Część zarzutów zarządzenia Wójta Gminy [...] o odwołaniu skarżącego znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, lecz zdaniem Sądu administracyjnego nie mogą być podstawą zastosowania art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Nie są to przewinienia będące wynikiem oczywistego i rażącego zaniedbywania obowiązków lub takiego naruszania przepisów oświatowych, pracowniczych

i finansowych, które dyskwalifikowałyby natychmiast skarżącego jako kierownika jednostki oświatowej, powodując jednocześnie destabilizację funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły. Nie są to zdarzenia o wyjątkowym, nadzwyczajnym charakterze, wykraczające w oczywisty sposób poza bieżące rutynowe działania

i których nadzwyczajność (wyjątkowość) nakazywałaby niezwłoczne odsunięcie dyrektora od pełnionej funkcji.

VI. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że powołanie lub odwołanie dyrektora szkoły, dla której organem prowadzącym jest gmina, jest sprawą administracyjną, a wydawany w tym przedmiocie akt powinien przyjąć formę zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), należącego do katalogu określonego w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Jest to akt władczy o charakterze personalnym w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96, dostępna - tak jak i wszystkie pozostałe orzeczenia sądowoadministracyjne powołane w niniejszym uzasadnieniu - na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym rozpoznawana sprawa nie dotyczy dochodzenia przez skarżącego indywidualnych roszczeń pracowniczych, dla których właściwym jest sąd powszechny - sąd pracy. Przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego jest natomiast zgodność z prawem aktu jednostki samorządu terytorialnego, innego niż akt prawa miejscowego, podjętego

z zakresu administracji publicznej.

W przypadku uwzględnienia skutecznie wniesionej skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., sąd administracyjny - stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. - stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przez skutecznie wniesioną skargę rozumieć należy skargę wniesioną przez uprawniony podmiot z zachowaniem wymogów formalnych.

W niniejszej sprawie wymogi formalne wniesienia skargi zostały spełnione. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. nr 594, z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Skarżący posiadała legitymację do zaskarżenia zarządzenia organu gminy w sprawie odwołania jego ze stanowiska dyrektora szkoły. Akt odwołujący daną osobę ze stanowiska dyrektora szkoły przed upływem kadencji dotyka wprost jej uprawnień, mających swe źródło w przepisach prawa administracyjnego. Z tego względu przyjąć należy, że taka osoba ma własny interes prawny do skarżenia do sądu administracyjnego aktu odwołującego ze stanowiska dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2008 r., I OSK 637/08).

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy należy do szerszego katalogu regulacji przewidujących możliwość odwołania nauczyciela z funkcji kierowniczej, przy czym jest to katalog zamknięty, co ma na celu zapewnienie stabilności stosunku zatrudnienia. Jako przesłanki odwołania z funkcji dyrektora szkoły ustawodawca wskazał rezygnację ze stanowiska za trzymiesięcznym wypowiedzeniem (pkt a), negatywną ocenę pracy lub negatywną ocenę wykonywania zadań administracyjnych i finansowych w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli (lit. b) oraz złożenie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku o odwołanie dyrektora w związku z nieusunięciem w wyznaczonym terminie uchybień i brak opracowania programu naprawczego (lit. c).

W tych przypadkach organ prowadzący szkołę jest z mocy prawa zobligowany do odwołania dyrektora szkoły. Natomiast przesłanka określona w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy jest przesłanką fakultatywną, na co wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "może odwołać".

Ponadto, z brzmienia komentowanego przepisu wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie z funkcji dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, obwarowując jednak to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii kuratora oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako "przypadek szczególnie uzasadniony", co daje organowi prowadzącemu pewną swobodę w ocenach, jednak swoboda ta nie może być utożsamiana z uznaniem administracyjnym i nie może oznaczać całkowitej dowolności, skoro wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora.

Zaniedbania prawem ustanowionych obowiązków dyrektora szkoły, które muszą być na tyle istotne, iż nie pozwala to na dalsze wykonywanie przez niego powierzonej mu funkcji, winny być dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym podjęcie zarządzenia i muszą znaleźć się w uzasadnieniu tego aktu. Z aktu odwołania winno bowiem jasno i konkretnie wynikać na czym owe "szczególnie uzasadnione przypadki" polegają (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2013 r., I OSK 2703/12 i z 14 lutego 2013 r., I OSK 1797/12). Przepis art. 7 Konstytucji RP, stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, wiąże się z zasadą zaufania do państwa, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawa określonej w art. 2 Konstytucji. Wobec tego działanie organu władzy publicznej mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności albo niepoddające się kontroli, nie może być uznane za zgodne z prawem.

Wskazany wyżej obowiązek działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania podejmowanych przez nie rozstrzygnięć, który zalicza się do standardów demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., II OSK 410/06,). Prawidłowość wydanego przez organ prowadzący zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jej uzasadnieniu. Okoliczności te muszą być przy tym konkretne i dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia oraz znajdować pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Istotne są również wywody przytoczone przez organ, gdyż - jak wywiedziono już wyżej - to, jakie zdarzenia uznał on za przesłanki odwołania, musi wynikać bezpośrednio z uzasadnienia zarządzenia. Tylko takie wywody, w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, pozwalają na ustalenie motywów, jakimi kierował się organ, pozbawiając dyrektora dotychczasowej funkcji kierowniczej oraz umożliwiają ocenę, czy podane przez organ przyczyny rzeczywiście można uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Nie można nie dostrzegać, że konstruując powyższy przepis, ustawodawca wzmocnił zwrot "uzasadniony przypadek" - używany w innych normach prawnych ustawy o systemie oświaty - stosując dodatkowy kwalifikator "szczególnie". Zabieg ten jednoznacznie sygnalizuje wolę wyeksponowania tego określenia. Na gruncie komentowanej regulacji można wywieść, że o ile podstawy odwołania dyrektora, określone w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy, to przypadki zwyczajne, typowe, bazujące na negatywnej ocenie pracy nauczyciela - dyrektora szkoły, to w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy ustawodawca świadomie zawęził zakres stosowania tego przepisu do sytuacji wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ prowadzący ma prawo ocenić, czy dalsze kierowanie szkołą lub placówką oświatową stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Skład orzekający podziela pogląd, wyrażony w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 322/12, że przewidziana w art. 38 ust. 1 pkt 2 uso (odpowiednik art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy) możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego może mieć miejsce w sytuacjach kwalifikowanych, tj.

"w przypadkach szczególnie uzasadnionych", które z oczywistych względów muszą różnić się zakresowo od przypadków określonych w art. 38 ust. 1 pkt 1 uso (odpowiednik art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy), gdyż w przeciwnym razie miałoby miejsce niedopuszczalne i niedające się logicznie wytłumaczyć powielenie ustawowych regulacji w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych.

Odkodowując treść użytego w omawianym przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" zaznaczyć trzeba, że musi być ono rozumiane wąsko i oznaczać może albo nagłe zdarzenia powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez dyrektora czy inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej lub zagrażać interesowi publicznemu. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, szczególnie uzasadnione przypadki to takie zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), wyraźnie mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły, które powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe pozbawienie dyrektora funkcji kierowniczej, przed zakończeniem okresu, na który został powołany, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Nieograniczoność ram czasowych odwołania dyrektora w omawianym trybie w stosunku do chwili wystąpienia owych szczególnie uzasadnionych przypadków podważałaby ratio legis regulacji zawartej poprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, obecnie w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Brak szybkiej reakcji organu prowadzącego placówkę na postępowanie dyrektora w sposób naturalny osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania. Zatem szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast, przed zakończeniem okresu, na który został powołany.

Ponadto negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, a zwłaszcza odmienna wizja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym, nie mieszczą się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" zawartym w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy i nie usprawiedliwiają odwołania dyrektora szkoły w trybie tego przepisu, gdyż sytuacja ta została uregulowana w art. 66 ust. 1 pkt 1b ustawy. Przyczyną odwołania w trybie art. art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy mogą być natomiast takie zaniedbania obowiązków dyrektora, które mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, tj. realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania. Nie każde naruszenie prawa przez dyrektora jest więc wystarczające do zastosowania tej formy odwołania, a jedynie takie, które powoduje konieczność natychmiastowego zaprzestania spełniania przezeń tej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Dla odwołania szefa placówki oświatowej w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego nie jest wystarczające stwierdzenie, że naruszył on przepisy ustawy , a w szkole, którą zarządzał, pojawiły się nieprawidłowości. Odwołanie dyrektora musi mieć bardziej konkretne i faktyczne podstawy prawne.

Sąd orzekający stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zawiera wprawdzie uzasadnienie do poszczególnych zarzutów, niemniej jednak, uzasadnienia tego nie można uznać za wystarczające w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy i wynikającej z niego konieczności wykazania "szczególnie uzasadnionego przypadku", stanowiącej podstawę do natychmiastowego (bo w trakcie roku szkolnego) odwołania skarżącego z funkcji dyrektora szkoły. Wśród wielu zdarzeń opisanych przez organ brak jest sytuacji odpowiadającej wymaganiom dla wąsko pojmowanej, kwalifikowanej przesłanki, określonej jako "szczególnie uzasadniony przypadek", w której ze względu na stopień naruszeń obowiązków nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że w ramach oznaczonych wyżej granic kognicji sądu administracyjnego, rolą Sądu orzekającego nie jest motywowanie rozstrzygnięć organu i poszukiwanie argumentacji przemawiającej za prawidłowością stanowiska prezentowanego w kontrolowanym akcie. To rzeczą organu było wykazanie, iż zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający odwołanie skarżącego z zajmowanego stanowiska w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Takich okoliczności organ jednak nie wykazał. Wymogu tego nie spełniają ogólnikowe stwierdzenia. Organ nie powiązał stawianych zarzutów z opisywanymi zdarzeniami i nie wyjaśnił, jak zarzucane naruszenia mogą aktualnie (na chwilę wydania zaskarżonego zarządzenia) zagrażać realizacji przez placówkę podstawowych jej funkcji dydaktycznych, oświatowych i wychowawczych oraz nie wskazał dlaczego uważa, że opisywane okoliczności kwalifikują się do kategorii uznawanej za "szczególnie uzasadniony przypadek".

W rozpoznawanej sprawie została w istocie przedstawiona przez organ ogólna negatywna ocena pracy dyrektora, dokonana za dłuższy okres. Większość zarzutów sprowadza się do kwestionowania sposobu zarządzania placówką, polityki kadrowej i przydziału zadań - godzin nauczycielom, współpracy z radą pedagogiczną. Pozostaje aktualnym pytanie dlaczego wcześniej nie sięgnięto po środki nadzorcze przewidziane w art. 56 i 57 Prawa oświatowego, te które przysługują organowi prowadzącemu.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, należało uznać, że organ nie wykazał istnienia podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nawet gdyby zgodzić się, że skarżący w okresie sprawowania funkcji dyrektora szkoły dopuścił się uchybień zarzucanych mu przez organ, to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z naruszeń wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia samo w sobie, lub wszystkie te naruszenia łącznie, stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu powyższego przepisu.

Z analizy powyżej przytoczonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor szkoły w ocenie organu nie sprawdził się w tej funkcji, albo - nawet z przyczyn od niego niezależnych nie umie efektywnie zarządzać placówką, lub nie potrafi ułożyć relacji z nauczycielami, rodzicami (radą rodziców), pracownikami administracyjno-gospodarczymi szkoły, to istnieje tryb "zwykłego" odwołania (por. wyrok NSA z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15 i 22 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1592/16).

Zarzuty postawione przez organ skarżącemu jako dyrektorowi szkoły mimo znacznej liczby (13) dają się połączyć w pewne powiązane zagadnienia. Ich ocena nie zawsze jest możliwa przez Sąd administracyjny w sprawie ze skargi na zarządzenie o odwołaniu dyrektora. Przykładowo o zarzucie nr 13 wypowie się Sąd karny w orzeczeniu, które jeszcze nie zapadło, a tym bardziej nie jest prawomocne. Zaniedbania w opracowaniu statutu szkoły (pkt 3 - 4 zarzutów) choć niewątpliwe i wynikające z treści audytu i ustawowych terminów wiążących placówki powstałe po wejściu w życie nowego Prawa oświatowego, obciążają w równym stopniu skarżącego jako dyrektora i radę gminy , która ten statut uchwala jako akt prawa miejscowego. Brak zapłaty za kwiaty (zarzut nr 8) w sytuacji istnienia słowa przeciwko słowu rozstrzygnie ewentualnie sąd cywilny w procesie o zapłatę, choć obowiązkiem pozwanej szkoły będzie wykazanie, że wystawiane faktury zostały uregulowane, skoro towar wydano i potwierdzono jego odbiór. Brak prowadzenia zajęć lekcyjnych (zarzut nr 1,2) w części dotyczącej innych lekcji niż opisane w akcie oskarżenia potwierdzają [...],- co do tego jakie [...] w godzinach zajęć były wykonane, ([...], [...]) zamiast tych, które winny być wykonane przez uczniów na lekcji z [...] - oraz zeznania świadków nauczycieli i uczniów złożone w postępowaniu karnym, lecz te oceni sąd karny (ewentualnie sąd pracy w procesie o zapłatę za zapłacone a niewykonane lekcje). Zarzuty w tej ostatniej części dotyczą jednak skarżącego jako nauczyciela a nie dyrektora. W każdym razie nie są nagłym, wyjątkowym szczególnym przypadkiem. Wreszcie zarzuty odnoście do akt osobowych, ochrony danych osobowych (nr 5-7), zagrożenie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki uczniów (nr. 11,12) albo współpracy z Radą Pedagogiczną i nauczycielami (nr. 9-10) potwierdzone protokołami audytu, inspekcji sanitarnej i inspekcji pracy mimo, że rodzące odpowiedzialność pracowniczą i porządkową, nie mogły stanowić podstawy wypełnienia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, czy to każda z nich osobno czy wszystkie oceniane wspólnie.

Oceniając zaskarżone zarządzenie zwrócić należy uwagę, że akt ten został podjęty pomimo negatywnej opinii wyrażonej przez Opolskiego Kuratora Oświaty w Opolu, w której według organu nadzoru pedagogicznego wykazano brak podstaw do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wprawdzie ustawodawca nie przewidział związania organu treścią tej opinii, to jednak nie budzi wątpliwości, że zawarte w niej negatywne stanowisko tym bardziej obligowało Wójta do wyczerpującego uzasadnienia wydawanego aktu, a w szczególności do przekonującego umotywowania przesłanek, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego wbrew opinii wydanej w trybie art. 66 ust. 2 ustawy.

Jak już wskazano działania lub zaniechania dyrektora, mające potwierdzić zasadność stawianych zarzutów, muszą być każdorazowo dowiedzione w stosownym postępowaniu, poprzedzającym podjęcie aktu. Brak w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia w treści zaskarżonego zarządzenia nie mógł przy tym zostać konwalidowany późniejszymi wyjaśnieniami organu, zawartymi w odpowiedzi na skargę, w której przy okazji polemiki z zarzutami skargi przedstawiono pełniejsze uzasadnienie argumentacji zamieszczonej w zaskarżonym zarządzeniu. Zwrócić należy uwagę, że odpowiedź na skargę jest aktem odrębnym niż akt zaskarżony. Jest pismem procesowym skierowanym do Sądu i nie stanowi uzupełnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia ani nie jest środkiem służącym wyjaśnieniu motywów rozstrzygnięcia, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu. W związku z tym nie może zastępować uzasadnienia w tym znaczeniu, że rozważania zawarte w odpowiedzi organu nie mogą zostać potraktowane jako element uzasadnienia zaskarżonego aktu i poddawane kontroli Sądu, zwłaszcza że prawidłowość uzasadnienia zarządzenia w przedmiocie odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy ma doniosłe znaczenie dla oceny tego aktu, co szczegółowo wywiedziono już wyżej, gdyż w przeciwnym razie wymyka się on spod jakiejkolwiek kontroli Sądu albo organu nadzoru.

Reasumując i mając na względzie przedstawione okoliczności faktyczne

i przepisy prawne należało stwierdzić, że zaskarżone zarządzenie podjęto z naruszeniem normy prawa materialnego, gdyż organ nie wykazał, że w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowiącym podstawę wydania tego zarządzenia. Na tle zaprezentowanego wyżej w orzeczeniach NSA i WSA orzecznictwa sądowego naruszenie prawa i obowiązków skutkujące zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy musi być tak dalece istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez dyrektora, a stwierdzone dowodowo uchybienia w jego pracy muszą destabilizować funkcjonowanie szkoły.

W każdym innym wypadku organ prowadzący szkołę może odwołać dyrektora tylko w oparciu o tryb przewidziany w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości. Pozostałe orzeczenie uzasadnia przepis art. 205 § 2 P.p.s.a.