Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 22/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 sierpnia 2015 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Wojewoda stwierdził nieważność decyzji Starosty Powiatu z dnia 12 października 2001 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. W. pozwolenia na budowę - przebudowę istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [...] w K. Decyzję tą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy.

Postanowieniem z dnia 6 października 2003 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzone na działce nr [...] w K. roboty budowlane z powodu wykonywania ich w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz nałożył na inwestorów E. i H. F., na których przeniesiona została decyzja z dnia 12 października 2001 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę, obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i ocen technicznych w zakresie zgodności wykonanych robót z obowiązującym prawem.

Następnie, decyzją z dnia 3 grudnia 2003 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, nakazał E. i H. F. sporządzenie projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego warunki techniczne zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690) oraz planowane dokończenie robót do dnia 1 marca 2004 r., w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, obejmujących nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. W. w K., należącej do E. i H. F., wstrzymanych postanowieniem z dnia 6 października 2003 r. oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego.

Decyzję tą Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 725/04, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 września 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2004 r., a także decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2003 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia prowadzonych robót do stanu zgodnego z prawem.

Sąd potwierdził prawidłowość procedowania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, po uprzednim ustaleniu, że roboty budowlane nie zostały zakończone. Zwrócił jednak uwagę na brak wymaganego orzeczenia technicznego. W ocenie Sądu, istotność orzeczenia technicznego w niniejszej sprawie wynikała z faktu, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 12 października 2001 r. o pozwoleniu na budowę, z przyczyn odnoszących się do zatwierdzonego projektu budowlanego, roboty budowlane wykonane były bez projektu budowlanego. Ocena techniczna była zatem niezbędna, w celu zbadania zgodności wykonanych robót z obowiązującymi normami. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji wadliwie sformułował jednak decyzję z dnia 3 grudnia 2003 r., nakładając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane obowiązek wykonania określonych czynności bez ich oznaczenia, bowiem nałożenie obowiązku sporządzenie projektu budowlanego zamiennego, wynikające z pkt 3 art. 51 ust. 1 ww. ustawy, dotyczy sytuacji wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, a taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Tymczasem po zinwentaryzowaniu wykonanych robót budowlanych oraz dokonaniu oceny ich prawidłowości pod względem obowiązujących norm oraz ustalenia możliwości doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem, organ - na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane nałożyć powinien obowiązek wykonania konkretnie oznaczonych czynności faktycznych, wynikające z wcześniej złożonej dokumentacji, w szczególności z orzeczenia technicznego, jakie inwestor musi wykonać aby doprowadzić roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Zamiast zaś zobowiązania do złożenia zamiennego projektu budowlanego oraz planowanego dokończenia robót budowlanych organ powinien był, w miarę konieczności, nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego dokończenia robót. Sąd podkreślił również, że dopiero po dostarczeniu przez inwestora wymaganych dokumentów, ekspertyz i ocen, organ nadzoru budowlanego - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy – podjąć powinien decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, w zależności od ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wskutek skierowania sprawy do ponownego rozpoznania była ona przedmiotem postępowania administracyjnego trzykrotnie przechodząc przez administracyjny tok instancji.

Ostatecznie wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r., w sprawie o sygn. II SA/Gd 477/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 maja 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 grudnia 2012 r. nakładającą na E. i H. F. obowiązek wykonania określonych robót budowlanych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził dopuszczalność sytuowania budynku, na działce o szerokości mniejszej niż 16 m, pod warunkiem zachowania minimalnej odległości 1,5 m od granicy sąsiedniej działki, przy założeniu, iż w odległości tej zostanie wybudowana ściana bez otworów okiennych lub drzwiowych i zachowane zostaną wymogi określone w § 13, 60 i 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Potwierdził również spełnienie wymogów technicznych nasłonecznienia budynku zlokalizowanego na działce nr [...] – sąsiedniej oraz nie budzący zastrzeżeń stan elementów budowlanych. W odniesieniu do nakazu rozbiórki okna połaciowego, Sąd stwierdził, że towarzyszyć temu powinno nakazanie wykonania w miejscu po rozbiórce odpowiednich robót budowlanych, mających na celu wypełnienie pozostałego po oknie otworu. Zalecono również rozważenie i ustalenie kwestii użyteczności obiektu budowlanego, który powstanie w razie wykonania robót budowlanych nakazanych w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 września 2014 r. nakazał państwu E. i H. F., inwestorom robót budowlanych obejmujących nadbudowę, rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego, położonego na terenie stanowiącej ich własność działki nr [...] przy ul. W. w K., wykonanie w tym budynku, w terminie do dnia 31 grudnia 2014 r., określonych robót budowlanych w celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 12 grudnia 2014 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenie. Wojewódzki organ nadzoru wyjaśnił, że jest zaskarżona decyzja była wadliwa, bowiem nie precyzowała nakazanych w osnowie rozwiązań technicznych w sposób jednoznaczny, a w treści uzasadnienia zobowiązywała inwestorów do wykonania wskazanych w sentencji decyzji robót budowlanych na podstawie projektu, który nie istnieje.

Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązał inwestorów do przedłożenia ekspertyzy elementów budynku mieszkalnego na działce nr [...] w K. - części zbliżonej do północnej granicy działki. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia 28 sierpnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał państwu E. i H. F., wykonanie, w terminie do 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, robót budowlanych polegających na:

rozbiórce (likwidacji) otworu okiennego (okna połaciowego) w północnej połaci dachu (przy kominie, od strony zachodniej) nadbudowanej części obiektu, a następnie wykonaniu w jego miejsce pokrycia dachowego z izolacją termiczną i wykładzinami wewnętrznymi;

rozbiórce północnej połaci dachu nadbudowanej części obiektu do odległości 1,70 m od granicy z sąsiednią działką nr [...], po uprzednim tymczasowym podparciu konstrukcji dachu, która straci oparcie po rozbiórce (ww.) części dachu;

rozbiórce północnej ściany kolankowej do stropu nad parterem;

wykonaniu ściany oddzielenia przeciwpożarowego, w odległości 1,55m od granicy z sąsiednią działką budowalna nr [...], o konstrukcji: murłata o wymiarach przekroju 15 cmx25 cm (większy wymiar w kierunku pionowym), ułożona na stropie, na warstwie izolacji przeciwwilgociowej, zakotwiona do stropu prętami stalowymi d=20mmm; płatew o wymiarach przekroju 15cmx25cm (większy wymiar w kierunku pionowym), na wysokości 1,475 m od stropu (wysokość trzeba dopasować do wysokości obciętych krokwi; krawędziak poziomy o wymiarach przekroju 15cmx6cm (większy wymiar w kierunku poziomym), na wysokości 2,145 m od stropu; krawędziak ukośny ograniczający skos ściany; słupki o wymiarach przekroju 15 cmx12 cm (większy wymiar w kierunku prostopadłym do lica ściany), w rozstawie do 1,459 m, podpierające płatew i krawędziak poziomy; elementy konstrukcyjne z drewna iglastego klasy C22, impregnowanego Fobosem M4, połączone złączami ciesielskimi z blachy ocynkowanej; takim złączami należy też połączyć istniejącą konstrukcję drewnianą z nową płatwią;

- ułożeniu docieplenia odkrytej części stropu nad parterem - z wełny mineralnej twardej grubości 20 cm, wykonaniu na nim cementowej warstwy spadkowej grubości 4 cm do 6 cm i wykonaniu obróbki blacharskiej;

obudowaniu konstrukcji ściany oddzielenia przeciwpożarowego, z zewnątrz, płytami Fermacell 2x18 mm i ułożeniu docieplenia ściany z wełny mineralnej grubości 15 cm; część ściany nieprzekraczająca 10% jej powierzchni może być wypełniona cegłami szklanymi;

obudowaniu ściany od wewnątrz płytami gipsowo-kartonowymi grubości 12,5 mm;

wykonaniu rynny pogrążonej z odprowadzeniem wód opadowych na stronę zachodnią, przy nowej ścianie przeciwpożarowej, od jej wewnętrznej strony;

wykonaniu obróbek blacharskich z blachy stalowej powlekanej (pod obróbką blacharską nowej ściany przeciwpożarowej od góry ułożyć płytę Fermacell grub.18 mm);

wykonaniu słupa żelbetowego o średnicy 25 mm, posadowionego na stopie fundamentowej o wymiarach 80 cmx80 cmx40 cm, podpierającego balkon; odległość słupa od granicy północnej 1,6 m licząc w świetle; beton zwykły C16/20, stopa oparta na gruncie nośnym;

obcięciu płyty balkonowej w odległości 1,50 m od granicy północnej;

ściana oddzielenia przeciwpożarowego i pozostałe elementy wystające w stronę granicy północnej winny być wykonane tak, by po zakończeniu robót, z uwzględnieniem wszystkich odchyłek wykonawczych, w pasie o szerokości 1,50 m od granicy północnej nie było żadnych elementów budynku z wyjątkiem legalnie istniejących jego części i obróbki blacharskiej wystającej poza lico starej ściany północnej;

roboty powinny być prowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną, pod kierunkiem osoby posiadającej niezbędne uprawnienia budowlane.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego przedstawił przebieg postępowania naprawczego oraz przywołał wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sformułowane w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 477/13, podkreślając, że zgodnie z nimi w sentencji decyzji nakazał wykonanie również innych robót niż rozbiórkowe. Wyjaśnił, iż wymienione w osnowie roboty budowlane nakazano z wykorzystaniem ekspertyzy dostarczonej przez inwestorów.

Od decyzji organu pierwszej instancji złożyły odwołanie A. G., M. G. i J. G. współwłaścicielki sąsiedniej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Sformułowały one zarzut niezbadania zgodności dokonanej rozbudowy budynku od strony południowej z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w sytuacji gdy został on rozbudowany w stronę działki nr [...] aż do granicy z nią, co narusza § 12 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia, ponieważ inwestycja polegała na rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku, a nie na sytuowaniu nowego budynku; naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu oznaczonego symbolem 4.MU, w pkt 4.2. lit. c), narzucających symetryczny kształt dachu, podczas gdy nakazane roboty doprowadzą do powstania na budynku dachu niesymetrycznego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego decyzją z dnia 30 listopada 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy procedował respektując związanie oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w niniejszej sprawie prowadzonej pod sygnaturami akt: II SA/Gd 725/04, gdzie przesądzono o właściwości trybu postępowania, II SA/Gd 491/10, gdzie podkreślono konieczność poczynienia ustaleń faktycznych w oparciu o ocenę techniczną wykonanych robót budowlanych oraz II SA/Gd 477/13, gdzie zwrócono uwagę na przeoczony przez organy nadzoru budowlanego zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 7 ust. 2 pkt 4 ppkt 4.1 lit. g), uznający istniejące zagospodarowania terenu, przekraczające parametry warunków urbanistycznych ustalonych w punkcie 4.1 a)-c), za zgodne z planem, oraz na brak, w osnowie nakazu, robót budowlanych, które umożliwiłyby użyteczność budynku po wykonanej rozbiórce jego elementów i części.

Analizując decyzję organu pierwszej instancji, w tym treść nałożonych na inwestorów obowiązków, organ odwoławczy uznał, że jest ona prawidłowa. Przy orzekaniu organ pierwszej instancji kierował się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sformułowanymi w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 477/13, uchylającego dwie wcześniejsze decyzje organów nadzoru budowlanego I i II instancji, lecz aprobującego dokonane w nich ustalenia dotyczące szerokości działki nr [...] mniejszej niż 16 m i zachowania warunku prawidłowego naświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym na sąsiedniej działce nr [...]. Zastosował się do wymogu nakazania robót budowlanych, których celem ma być wypełnienie miejsc po mającej nastąpić rozbiórce elementów budynku na działce nr [...], i uwzględnił dokonaną przez Sąd wykładnię parametrów powierzchni zabudowanej dla istniejącego zagospodarowania terenu. Formułując w osnowie decyzji obowiązki organ instancji sprostał również wymogom jednoznaczności i precyzyjności formułowania obowiązków.

Odnosząc się do argumentacji odwołania, wyjaśniono, że § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczający sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, dotyczy granic wytyczających działkę z obydwu stron tej szerokości i ma zastosowanie nie tylko przy sytuowaniu nowego budynku, ale także przy rozbudowie istniejącego budynku na takiej działce (rozbudowa jest bowiem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane). Stwierdzono, że symetria dachu została zachowana. Jego dwie główne połacie: północna i południowa, mają ten sam kąt nachylenia, tak więc dach spełnia warunek symetryczności, określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

W skardze na powyższą decyzję A. G. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię i błędne zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,

2. błędną wykładnię zasad kształtowania zabudowy, ustalonych dla terenu oznaczonego symbolem 4.MU, w pkt. 4.2. lit. c) tiret drugi miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części terenu geodezyjnego K. dla części centrum miasta, przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 16.12.2008 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2009 r. Nr 70 poz. 1401), w zakresie wymogu symetryczności dachu.

Formułując powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 sierpnia 2015 r.

Z uzasadnienia skargi wynika, że zakwestionowano zastosowanie w przedmiotowej sprawie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, podczas gdy zastosować można było wyłącznie § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia oraz brak przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego również dla południowej części przedmiotowego budynku, aby można określić roboty budowlane konieczne do wykonania dla przywrócenia właściwej odległości od nieruchomości sąsiedniej nr [...]. W kwestii geometrii dachu, skarżąca wywodziła, że plan dopuszcza na tym terenie wyłącznie dach dwuspadowy, symetryczny.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r. E. i H. F. ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie braku wskazania obowiązków legalizacyjnych w zakresie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem od strony południowej graniczy działki nr [...] wyjaśnili, że skarżąca nie ma w tym interesu prawnego, albowiem jej działka nr [...] graniczy bezpośrednio wyłącznie z działką nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrolowane decyzje organów nadzoru budowlanego wydane zostały w warunkach stosowania przepisu art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekał trzykrotnie wydając następujące orzeczenia:

1. wyrok z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 725/04,

2. wyrok z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 491/10,

3. wyrok z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 477/13.

Wszystkimi wskazanymi wyrokami, na zasadzie art. 153 p.p.s.a., organy orzekające w sprawie były związane, a kontrola respektowania tego związania przeprowadzona przez tutejszy Sąd potwierdziła wdrożenie sprecyzowanych w nich ocen prawnych i wytycznych.

Kontrolowane w sprawie decyzje organów obu instancji podjęte zostały w trybie przepisów art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako p.b.

Przepis art. 51 ust. 1 p.b. stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Zgodnie z art. 51 ust. 7 p.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Sądy administracyjne orzekające uprzednio w przedmiotowej sprawie wiążąco przesądziły o prawidłowości procedowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., albowiem okoliczności faktyczne polegające na nadbudowie, rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w K. bez pozwolenia na budowę, które wskutek stwierdzenia jego nieważności zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, uzasadniały podjęcie czynności zmierzających do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Z tego też powodu organy, w oparciu o pozyskane ekspertyzy stanu technicznego wykonanych robót budowalnych, sprecyzowały obowiązki naprawcze, zgodnie z wytycznymi sądów administracyjnych, oraz zweryfikowały zgodność tych robót z wymogami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1422).

Przepis § 12 powołanego rozporządzenia reguluje kwestie sytuowania budynków oraz dopuszczalności rozbudowy (nadbudowy) istniejących budynków względem granic sąsiednich działek budowlanych, mające na celu zapewnienie podstawowych warunków użytkowych i bezpieczeństwa w zabudowie, w korelacji do innych przepisów rozporządzenia, dotyczących oświetlenia dziennego pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 13) i nasłonecznienia określonych pomieszczeń (§ 60) oraz bezpieczeństwa pożarowego (§ 271 i 273), z uwzględnieniem prawidłowości zabudowy danej działki oraz obszaru jej oddziaływania na teren działek sąsiednich.

Zgodnie z § 12 ust. 1 jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

2. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

3. W zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m;

2) sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej;

3) rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych;

4) sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.

Ponadto § 12 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż: 1) 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa, 2) 4 m do zwróconego w stronę tej granicy otworu okiennego umieszczonego w dachu lub połaci dachowej.

Analiza powyższych zapisów rozporządzenia prowadzi do wniosku, że w zabudowie jednorodzinnej, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m można sytuować budynek w granicy działki lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Natomiast warunkiem rozbudowy już istniejącego na takiej działce budynku, usytuowanego w granicy działki jest to, aby na skutek rozbudowy nie doszło do zmiany jego wymiarów w pasie przygranicznym o szerokości 3 m, a nadbudowy o nie więcej niż jedną kondygnację pod warunkiem, że w nadbudowanej ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych.

Z faktu, że przepis § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia dotyczy rozbudowy (nadbudowy) istniejących budynków nie wynika, że tym samym rozbudowa ta wyłączona została spod regulacji § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Przewidziana w pkt 3 możliwość rozbudowy (nadbudowy) budynku w odległościach mniejszych od granicy działki sąsiedniej niż określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia uzależniona jest od spełnienia dodatkowej przesłanki zachowania dotychczasowych wymiarów w pasie 3 m wzdłuż granicy.

Natomiast przewidziana pkt 1 możliwość sytuowania budynku w granicy działki istnieje z uwagi na szerokość działki mniejszą niż 16 m i nie ogranicza się wyłącznie do budowy obiektów nowych, ale odnosi się również do rozbudowy obiektów już istniejących. Inna interpretacja byłaby sprzeczna z celem tego unormowania. Przepis § 12 ust. 3 pkt 1 dotyczy zarówno możliwości budowy nowego budynku mieszkalnego, jak i rozbudowy już istniejącego na działce o szerokości mniejszej niż 16 m. Istotą bowiem regulacji § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia jest złagodzenie wymogów w zakresie odległości budynku od granicy z działką sąsiednią w sytuacji, gdy działka ta ma mniejszą szerokość niż 16 m, co powoduje że swoboda inwestycyjno – budowlana na tej działce jest siłą rzeczy znacznie organiczna. Złagodzenie to zatem winno mieć w równym stopniu zastosowanie do sytuowania całkiem nowych obiektów na takich działach, jak i rozbudowy już istniejących, które winny zachować wymóg minimalnej odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią. Za sprzeczną z celem racjonalnego ustawodawcy należy uznać interpretację tego przepisu, przy zastosowaniu której inwestor nie mógłby rozbudować istniejącego budynku zbliżonego do granicy, a mógłby po jego zburzeniu wybudować nowy obiekt zbliżony do granicy. Dodatkowo wskazać należy, że jak słusznie zauważył organ, rozbudowa budynku, mieści się w pojęciu budowy, przez którą, zgodnie z art. 3 pkt 6 p.b. należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego.

W konsekwencji za nieuzasadniony należało uznać pogląd skarżącej, jakoby § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia nie miał zastosowania do rozbudowy budynku na działce o szerokości mniejszej niż 16 m.

W niniejszej sprawie jest bezsporne, że szerokość działki objętej inwestycją jest mniejsza niż 16 m, zatem dopuszczalne jest usytuowanie na niej budynku bezpośrednio przy granicy nieruchomości lub z zachowaniem minimalnej odległości 1,5 m od granicy sąsiedniej działki, przy założeniu, że w odległości tej zostanie wybudowana ściana bez otworów okiennych lub drzwiowych oraz zachowane zostaną wymogi określone w § 13, 60 i 271-273.

Analizując natomiast zarzuty skargi co do dopuszczalnego kształtu dachu, Sąd doszedł do wniosku, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego K. dla części centrum miasta, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2009 r., nr 70, poz. 1401), rozbudowany dach o kształcie wielospadowym jest zgodny z jego postanowieniami.

W § 7 planu w ust. 1 pkt 7, w ramach wyjaśniania pojęć użytych w planie określono, że kształt dachu obejmuje dach dwu- lub wielospadowy. W § 7 ust. 2 pkt 4.2. zawierającym postanowienia szczegółowe dla karty terenu oznaczonego symbolem 4.MU, obejmującego działkę nr [...], w ramach zasad kształtowania zabudowy przewidziano dopuszczalny kształt dachu minimum dwuspadowy, symetryczny. Użycie przez prawodawcę określenia "minimum dwuspadowy" oznacza w istocie, że dach ten nie może być płaski, lecz musi być dwuspadowy symetryczny lub wielospadowy. Oznacza to, że za dopuszczalny w planie przyjęto kształt dachu zarówno dwuspadowy, jak i wielospadowy. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, gdyż dach jest wielospadowy, co potwierdza dokumentacja zgromadzona w sprawie, w tym inwentaryzacja budowlana rozbudowy na działce nr [...].

Mając powyższe na uwadze, oceniając jako prawidłowe zastosowanie przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego oraz ocen prawnych i wytycznych zawartych w wydanych w sprawie wyrokach, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.