Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 825/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi T. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 127§ 2, 17 pkt 1, 138 § 1 pkt 1 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosków T.D., J.B. i W.J. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem SKO w [...], nr [...] z [...] października 2014 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy elektrowni wiatrowych w [...], złożonego przez firmę [...] gm. [...], utrzymało je w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Decyzją nr [...] Burmistrz [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy elektrowni wiatrowych złożonego przez firmę [...]gm. [...].

Wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji złożyli S. i P. S., J. i M. D., W.r J., T. D., E. F., J. J.. Podali, że tereny planowanej inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod działalność usługową natomiast przedsięwzięcie jest działalnością produkcyjną.

Postanowieniem SKO z [...] października 2014 r. nr [...] odmówiono wszczęcia postępowania nieważnościowego wskazując, że skarżący nie mają interesu prawnego do bycia stroną niniejszego postępowania i dlatego na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. należy odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy SKO w [...] nie znalazło podstaw do zmiany swego wcześniejszego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że wniosek o wszczęcie postępowania powinien pochodzić od strony postępowania. Skarżący nie wykazali aby przysługiwał im interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Strona wnosząca wniosek powinna w tego rodzaju postępowaniu wykazać, iż przysługuje jej interes prawny w żądaniu co polega na wskazaniu bezpośredniego, realniego, konkretnego interesu prawnego znajdującego uzasadnienie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie konkretnego prawa materialnego. Musi być uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami które wystąpiły i które trwają nadal. Nie jest zatem legitymowanym do występowania w postępowaniu administracyjnym podmiot, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, które wystąpią dopiero w przyszłości. Kwestia oceny oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie jest związana wyłącznie z przekroczeniem dopuszczalnych prawem norm. Obowiązujące przepisy prawa nie wiążą bowiem kwestii oddziaływania inwestycji wyłącznie z przekroczeniem dopuszczalnych prawem norm. Nawet wystąpienie nieponadnormatywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności w szczególności gdy chodzi o realizację stacji paliw emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki czy uciążliwe związki zapachowe. Powołując się na prawo własności strona powinna wykazać w jaki konkretnie sposób planowana inwestycja będzie oddziaływała na jej nieruchomość. Pojęcie "interes prawny" oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny a nie ewentualny. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący powołali art. 304 k.p.k. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez Burmistrza [...] i Starostę [...] w okresie między 23 marca 2009 r. a grudniem 2013 r. w [...] i [...] poprzez wydawanie niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych związanych z budową farm elektrowni wiatrowych w miejscowości [...] gmina [...] tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. nie znajdując podstaw faktycznych do prowadzenia tego postępowania. Sumując organ stwierdził, że wniosek nie został złożony przez podmiot legitymujący się interesem prawnym w żądaniu wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedli T. D., J.B. i W. J. zaskarżając postanowienie SKO w [...] w całości i wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem go poprzedzającym i zasądzenie kosztów postępowania.

Wskazali, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej gdyż jako mieszkańcy Gminy [...] byli stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji środowiskowej. Podstawą wydania decyzji był plan zagospodarowana przestrzennego a skarżący mieli prawo do jego współtworzenia wynikające z prawa zgłaszana wniosków do projektu planu oraz prawo do zgłaszania uwag do opracowanego planu, prawo do zajmowania stanowiska i oddziaływania na wynik procedury uchwalania planu np. prawo do zainicjowania referendum. Również procedura na podstawie której wydawano decyzję środowiskową zapewnia skarżącym ustawowe prawo uczestniczenia w tej procedurze. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zamierzenie inwestacyjne objęte decyzją Burmistrza [...] nr [...] należy do tego rodzaju przedsięwzięć. Dla zrealizowania tego rodzaju inwestycji konieczne jest uzyskane decyzji środowiskowej (art. 71 ust. 2 ustawy ocenowej). W niniejszej sprawie skarżący zostali w sposób przestępczy pozbawienie możliwości skorzystania ze swych ustawowych uprawnień. Polegało to na nieujawnieniu w planie miejscowym informacji o zamiarze rozmieszczenia elektrowni wiatrowych i to w nieistniejącej strefie przemysłowej. Protokół z sesji Rady na której podejmowano uchwałę w sprawie planu z [...] maja 2008 r wskazuje na to, że radni nie wiedzieli nad czym głosują. Zdaniem skarżących miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie uwzględnia możliwości rozmieszczenia elektrowni wiatrowych na terenie objętym planem. Wobec powyższego decyzja nr [...] został wydana bez podstawy prawnej jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Na planie (część graficzna) nie ma uwidocznionych elektrowni wiatrowych a w części tekstowej planu zapis tego rodzaju jest umieszczony w sposób sprzeczny z zasadami sporządzania planów miejscowych. Zarzuty skarżących zostały wyjaśnione w piśmie z 10 lutego 2016 r. do Prezesa SKO.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na określone wyżej postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w [...] o utrzymaniu w mocy własnego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej.

Podstawą prawną wskazaną przez organ jest art. 61 a § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. organ ma obowiązek odmowy wszczęcia postępowania gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania administracyjnego lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy słusznie odmówiły stronom postępowania wszczęcia postępowania w sprawie ponieważ skarżący nie wykazali aby przysługiwał im, zgodnie z art. 28 K.p.a. przymiot strony. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.). Stroną, zgodnie z art. 28 k.p.a. jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynika z określonego przepisu prawa materialnego na podstawie którego dany podmiot ma prawo do domagania się od organu państwa określonego zachowania. Interes musi być konkretny, wymierny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie a jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. W Klonowiecki, Strona w postępowaniu administracyjnym str. 31, 36-36 i 41, Lublin 1938). Pojęcie obowiązku natomiast należy rozumieć tak jak się to rozumie w potocznym języku prawniczym tj. powinność zachowania się określonego nakazem lub zakazem.

Wynikające z art. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. (t.j.Dz.U.2016.353), dalej "ustawa ocenowa", prawo każdego do udziału w postępowaniu środowiskowym, wbrew wywodom skargi, nie jest równoznaczne z dopuszczeniem tej osoby do udziału w postępowaniu na prawach strony a w konsekwencji dalszym przyjęciu, że jako strona ma prawo do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wyrażone w art. 5 prawo społeczeństwa do udziału w postępowaniach środowiskowych "gwarantuje taką możliwość jedynie w sposób generalny, a do jej konkretyzacji niezbędne będzie przyznanie społeczeństwu takich uprawnień przez konkretną ustawę, której przepisy są podstawą prowadzenia konkretnych postępowań" (por.K Gruszecki, Komentarz do art., 5 ww ustawy, wyd. Lex). W związku z tym sam udział w tego rodzaju postępowaniu nie jest wystarczającą podstawą do przyznania danemu podmiotowi przymiotu strony.

Zasadnie zatem organy przyjęły, że skarżący nie wykazali aby posiadali przymiot strony uzasadniający wszczęcie postępowania nieważnościowego.

W takiej sytuacji niedopuszczalna jest ocena przez organ czy skarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub też czy spełnia inne warunki o jakich mowa w art. 156 K.p.a. gdyż jest to ocena merytoryczna decyzji. W tej sprawie nie doszło do merytorycznej oceny, gdyż nie zostały spełnione warunki formalne do wszczęcia postępowania.

Nawiasem mówiąc skarżący we wniosku jak i skardze kładą największy nacisk na ustalenia planu miejscowego, wywodząc że został on uchwalony z naruszeniem procedury planistycznej oraz na powiązaną z nim niemożność wydania decyzji środowiskowej na warunkach sprzecznych z planem. Zarzuty dotyczące planu mogą być podnoszone w toku postępowania o stwierdzenie jego nieważności jednakże w tego rodzaju postępowaniu strona także musi wykazać, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (D.U. 2016.446 ), iż posiada interes prawny oraz wykazać naruszenie postanowieniami planu ich interesu prawnego lub obowiązku. Konieczne jest także wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 101 ust. 2a tej ustawy skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. Zarzuty dotyczące sprzeczności treści decyzji z planem w związku z przeznaczeniem nieruchomości w planie pod działalność usługową a nie produkcyjną są to zarzuty merytoryczne do których oceny konieczne jest wszczęcie postępowania. Tu, wobec brak możliwości wszczęcia postępowania, brak było podstaw do rozważania tych kwestii przez organ.

Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.