Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 204/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 216
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 283/17 w sprawie ze skargi W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 283/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym oddalił skargę W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2016 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 28 października 2015 r. Organ pierwszej instancji określił Stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Decyzja ta (wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania) została doręczona Stronie w dniu 30 października 2015 r. w trybie doręczenia zastępczego, o jakim jest mowa w art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej w skrócie: "O.p."), tj. do rąk pełnoletniego domownika (matce Strony).

W dniu 2 listopada 2016 r. wpłynęło, nadane w placówce pocztowej dnia 31 października 2016 r. i adresowane bezpośrednio do Organu odwoławczego, odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. wydanym na podstawie art. 216 i art. 163 § 2 O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 28 października 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zdaniem Organu odwoławczego, Skarżący wiedząc o stanie zdrowia matki i problemach z jej pamięcią, mógł wyznaczyć pełnomocnika do doręczeń lub podać inny adres korespondencyjny. W odniesieniu zaś do złożonego przez matkę Skarżącego oświadczenia dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu, Organ odwoławczy stwierdził, że wskazane tam okoliczności nie wskazują na to, że matka Skarżącego ma problemy z pamięcią. O braku winy w uchybieniu terminowi, zdaniem Organu, nie świadczy też przebywanie strony na urlopie wypoczynkowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący wniósł o uchylenie wymienionego powyżej postanowienia organu odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p., poprzez uznanie, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi i, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi nastąpiło w momencie przedstawienia mu zarzutów w postępowaniu karnoskarbowym.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie rozważań Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że kontroli zostało poddane postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w którym Organ odwoławczy przyjął, że Skarżący nie spełnił dwóch z czterech przesłanek dla uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie, mianowicie: Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu rzeczonemu terminowi, a także złożył wniosek po upływie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, o przywrócenie którego się zwrócił. Rozważając spełnienie ww. przesłanek przez skarżącego, Sąd podzielił stanowisko Organu odwoławczego.

Powołane we wniosku okoliczności, że matka Skarżącego, do której rąk doręczono ww. decyzję Organu pierwszej instancji, z uwagi na podeszły wiek (ponad 84 lata), postępujące zaniki pamięci i zniszczenie korespondencji, nie przekazała mu przesyłki zawierającej ww. decyzję Organu pierwszej instancji, w ocenie Sądu, nie mogą stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że objęta odwołaniem decyzja organu pierwszej instancji z dnia 28 października 2015 r. skierowana pod adres widniejący w rejestrze organu podatkowego i stanowiący adres korespondencyjny Strony, została - jak wynika z dokumentu pocztowego potwierdzenia odbioru - skutecznie doręczona stronie w trybie art. 149 O.p., tj. dorosłemu domownikowi (matce Strony) w dniu 30 października 2015 r.

Sąd uznał za niezasadne twierdzenie Skarżącego, że dochował wszelkich aktów staranności potwierdzających brak winy w uchybieniu terminowi i w konsekwencji przyjął, że stanowisko Organu odwoławczego co do braku uprawdopodobnienia przez skarżącego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji Organu pierwszej instancji, było trafne.

Za równie zasadne Sąd uznał stanowisko Organu odwoławczego, że Skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, wskazanej przez Skarżącego okoliczności dowiedzenia się o wydaniu decyzji dopiero w dniu 27 października 2016 r., akta sprawy nie potwierdzają. Wskazana okoliczność faktyczna i zawarte w skardze twierdzenie skarżącego, że kierowana do niego wcześniejsza korespondencja odbierana przez jego matkę, była mu przekazywana, pozwala uznać za uzasadnione stanowisko organu odwoławczego, że wiedzę o rzeczonej decyzji skarżący mógł posiadać co najmniej od 16 grudnia 2015 r. Wobec powyższego, prezentowana w skardze argumentacja co do skutków postępowania karnoskarbowego, tj. zasady związania organu wyrokiem karnym, nie wymaga odniesienia się do niej przez Sąd, gdyż nie ma żadnego wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Podsumowując Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przyjęty za podstawę zaskarżonego postanowienia stan faktyczny został bowiem ustalony w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości, a materiał zebrany w sprawie nie wymagał żadnego uzupełnienia. Nie doszło zatem do naruszenia zarzucanego w skardze art. 162 § 1 i § 2 O.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił obrazę przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i 2 O. p., poprzez uznanie, iż Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz, uznanie, iż ustanie przyczyny uchybienia terminowi nastąpiło w momencie przedstawienia stronie zarzutów w postępowaniu karno-skarbowym, podczas gdy uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego, a ustanie przyczyny uchybienia nastąpiło dopiero w dniu 27 października 2016 r., a powyższe miało istotny wpływ na treść postanowienia.

W skardze kasacyjnej i jej uzupełnieniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2019 r. Organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, przeprowadzenie rozprawy i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej formułując jedyny zarzut opisany w skardze kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie na czym polegało naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. przez Sąd. W ocenianej skardze kasacyjnej jej autor nie powiązał konkretnych okoliczności sprawy z konkretnymi przepisami P.p.s.a. dotyczącymi podstaw skargi kasacyjnej jak i regulującymi postępowanie przed sądem pierwszej instancji. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie stosował przepisów Ordynacji podatkowej, a dokonywał jedynie kontroli zastosowania tych przepisów prawa przez Organ podatkowy, biorąc pod uwagę wpływ stwierdzonych nieprawidłowości na wynik sprawy. Tym samym, analizowany zarzut należy ocenić jako błędnie sformułowany, zbyt szeroko zarysowany w zakresie powołanych okoliczności, ale i wysoce nieprecyzyjny. Z najdalej posuniętej ostrożności Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze treść uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), zgodnie z którą przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, ten postulat spełni.

Zgodnie z art. 162 §1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy a podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zarzucane przez autora skargi kasacyjnej naruszenie prawa miałoby dotyczyć zatem przepisu regulującej przesłanki przywrócenia terminu.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że Strona skarżąca próbuje zakwestionować fakt doręczenia w trybie zastępczym decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 października 2015 r. Doręczenie w trybie zastępczym zostało uregulowane w przepisie art. 149 O.p. We wniesionym środku zaskarżenia brak jednak sformułowania zarzutu, który dotyczy tej normy. Należy przypomnieć, że wynikający z art. 183 § 1 P.p.s.a. nakaz rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że NSA jest władny badać tylko naruszenie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie może korygować lub konkretyzować podstawy zaskarżenia wskazanej w skardze kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, brak sfomułowania zarzutu naruszenia art. 149 O.p. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami P.p.s.a. dyskwalifikuje argumentację autora skargi kasacyjnej dotyczącą nieprawidłowości doręczenia decyzji w trybie zastępczym i braku winy w uchybieniu terminowi.

Ponadto, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, jak wynika z akt administracyjnych, w dniu 16 grudnia 2015 r. została doręczona Skarżącemu Informacja o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia (k. 1206 i k. 1207 akt adm.). W przedstawionym dokumencie zawarta została informacja o wydaniu w dniu 28.10.2015 r. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Z uwagi na powyższe nie jest uzasadnione twierdzenie Skarżącego o dowiedzeniu się o wydaniu decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych dopiero w dniu 27 października 2016 r. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 162 § 1 i 2 O.p., poprzez uznanie, iż Strona nie uprawdopodobniła, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi nastąpiło w momencie przedstawienia stronie zarzutów w postępowaniu karno-skarbowym jest bezzasadny.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 209 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a.