Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1230/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 970
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek (spr.), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 87/13 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 20 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji po wznowieniu postępowania w sprawie zobowiązania w podatku od towarów i usług za I – IV kwartał 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz B. J. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA/wyr.1 – wyrok


UZASADNIENIE

Skarga kasacyjna B. J. dotyczy wyroku z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 87/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił skargę B. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 20 maja 2011 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji po wznowieniu postępowania w sprawie zobowiązania w podatku od towarów i usług za I-IV kwartał 2004 r.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że decyzją z dnia 14 czerwca 2006 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazane powyżej okresy rozliczeniowe. W uzasadnieniu organ podniósł, że skarżący odliczył podatek naliczony z faktur wystawionych przez Firmę Handlową T. S. T., który to podmiot zlikwidował działalność gospodarczą z dniem 31 lipca 1999 r., a czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług przestał wykonywać z dniem 26 sierpnia 1999 r. W związku z powyższym organ pozbawił stronę prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z zakwestionowanych faktur. Za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2004 r. uczynił to na podstawie § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem z 2002 r.", natomiast za okres od 1 maja do 31 grudnia 2004 r. na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2004 r."

Dyrektor Izby Skarbowej w O., decyzją z dnia 6 września 2006 r. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 504/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę złożoną na decyzję organu odwoławczego. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I FSK 880/07 oddalił wniesioną skargę kasacyjną.

W dniu 31 grudnia 2010 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "Op", powołując wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zwanego dalej "TSUE" z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-438/09 Bogusław Juliusz Dankowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia 29 marca 2011 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 6 września 2006 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie jest możliwe uchylenie decyzji na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Op za pierwszy kwartał 2004 r., gdyż orzeczenia TSUE nie mogą stanowić podstawy wzruszenia decyzji, które obejmują stan faktyczny i prawny obowiązujący przed akcesją Polski do Unii Europejskiej. Odnosząc się zaś do pozostałych okresów rozliczeniowych, organ stwierdził, że w powołanym wyroku TSUE jednoznacznie wskazano, iż odnosi się on do sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że sporne usługi zostały wykonane. W ocenie organu, przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe wykazało natomiast, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistej sprzedaży, a zatem powołany wyrok dotyczył innego stanu faktycznego i nie wpływał na treść wydanej decyzji ostatecznej.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze B. J. podniósł zarzuty naruszenia art. 245 § 1 pkt 2 Op oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 4 lit. a rozporządzenia z 2004 r.

Wyrokiem z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/OI 479/11, Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu odwoławczego.

Wskazując na motywy uwzględnienia skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej, merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. W rozpoznanej zaś sprawie organ podatkowy ustalał nowy stan faktyczny i dokonywał ponownej oceny tego stanu, wychodząc tym samym poza zakres postępowania wznowionego. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy, której przedmiotem było określenie podatnikowi zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2004 r., został ustalony w ostatecznej decyzji wymiarowej z 2006 r. Wówczas to organy podatkowe obu instancji nie kwestionowały okoliczności nabycia przez podatnika od wystawcy spornych faktur określonych w nim towarów. Jedyną przesłanką zakwestionowania prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z tychże faktur był fakt niezarejestrowania kontrahenta (wystawcy faktur) dla celów podatkowych. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że rozpoznając sprawę w postępowaniu zwyczajnym nie był zobligowany do ustalenia czy sprzedaż rzeczywiście nastąpiła. Odmienna ocena dowodów zgromadzonych w postępowaniach prowadzonych wobec podatnika oraz wystawcy spornych faktur, zakończonych ostatecznymi decyzjami, od oceny dokonanej we wznowionym postępowaniu, nie mogła stanowić podstawy do ustalenia nowego stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

W następstwie skargi kasacyjnej organu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013r., sygn. akt I FSK 152/12 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu NSA podniósł, że odnośnie pierwszego kwartału 2004 r. brak było podstaw prawnych do żądania wznowienia postępowania w oparciu o podstawę prawną wskazaną w złożonym przez skarżącego wniosku. Odnośnie pozostałych okresów rozliczeniowych NSA stwierdził, że chcąc ustalić, czy wyrok TSUE z dnia 22 grudnia 2010 r. ma wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej organ był uprawniony, a nawet zobowiązany do dokonania ustaleń faktycznych w zakresie spełnienia materialnych przesłanek wystawionych faktur. Tylko bowiem, gdy czynność udokumentowana fakturą została przez dostawcę (usługodawcę) faktycznie wykonana, faktura otrzymana przez podatnika od podmiotu niezarejestrowanego jako podatnik daje prawo do odliczenia podatku. W ocenie NSA, podstawą prawną wydania decyzji ostatecznej był wprawdzie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r., lecz ustalenia faktyczne przeprowadzone w toku tamtego postępowania ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że wystawca zakwestionowanych faktur nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. NSA zaznaczył przy tym, że w ówczesnym stanie prawnym i obowiązującej wykładni tych norm zbędne było dokonywanie dalszych ustaleń faktycznych w zakresie istnienia rzeczywistego obrotu. W związku z powyższym, w postępowaniu wznowieniowym organ podatkowy bez przeprowadzenia dodatkowych ustaleń faktycznych nie był w stanie ocenić, czy przedmiotowy wyrok TSUE ma wpływ na treść ostatecznej decyzji.

Wskazując na motywy oddalenia skargi Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku stwierdził, że na podstawie art. 190 Ppsa, jest związany oceną prawną wyrażoną przez NSA. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ podatkowy prawidłowo, wbrew zarzutom skargi, przeprowadzając dodatkowe ustalenia stwierdził, iż ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że faktury wystawione w 2004 r. przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik, nie dokumentowały rzeczywistej sprzedaży, a więc i faktycznego nabycia towarów od tego podmiotu. W ocenie Sądu, ustalenia te poczyniono na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, obszernie wskazanego i ocenionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Nie naruszono przy tym żadnych norm postępowania, w szczególności art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Op w zakresie wymaganym w postępowaniu wznowionym. Tym samym organy podatkowe zasadnie przyjęły, że wskazywany we wniosku o wznowienie postępowania wyrok TSUE dotyczy innego stanu faktycznego, a więc nie ma wpływu na treść wydanej decyzji ostatecznej z dnia 6 września 2006 r.

Na powyższe orzeczenie B. J., działając za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jako podstawy kasacyjne wskazał:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r. wobec przyjęcia, ze zastosowanie tego przepisu warunkowane jest wyłącznie wystawieniem faktury przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur/faktur korygujących, a organ nie jest obowiązany do dokonania ustaleń czy sprzedaż faktycznie miała miejsce;

2) na podstawie art. 174 § 2 Ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 Ppsa poprzez nie uwzględnienie faktu wydania przez organ kontroli skarbowej prawomocnych decyzji będących następstwem ustalenia, że pomiędzy skarżącym a wystawcą faktur miało miejsce zawarcie transakcji kupna-sprzedaży towarów handlowych;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 120, art. 187 § 1, art. 191 Op i wydaniem decyzji nie spełniającej wymogów art. 210 § 4 Op wobec nie dostrzeżenia naruszenia wymienionych przepisów Op przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. poprzez:

- nie uwzględnienie faktu określenia przez organ kontroli skarbowej wystawcy faktur zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu dostawy towarów;

- naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wobec nie uwzględnienia i nie odniesienia się do argumentacji skarżącego w trakcie postępowania odwoławczego, którą zakwestionowano zasadność stanowiska organu w zakresie stwierdzenia, że dostawa towarów nie miała miejsca.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Analizę wniesionego przez B. J. środka odwoławczego należy rozpocząć od zarzutu błędnej wykładni § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r., w którym skarżący podniósł, że zastosowanie tego przepisu nie jest uwarunkowane wyłącznie wystawieniem faktury VAT przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur, lecz również wykazaniem przez organ, iż faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji gospodarczej. W ocenie skarżącego, potwierdza to wykładnia literalna powołanego przepisu, z której wynikają przesłanki: pozytywna (dokonanie sprzedaży) oraz negatywna (wystawienie faktury przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur), od których zależy zakwestionowanie prawa do odliczenia, wynikającego z faktury wystawionej przez podmiot niezarejestrowany.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to jednak zarzut chybiony, gdyż Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olszynie stwierdził bowiem, że faktura wystawiona przez podmiot niezarejestrowany daje prawo do odliczenia gdy: są spełnione materialne przesłanki do odliczenia, tzn. czynność udokumentowana fakturą została przez dostawcę faktycznie wykonana i wykorzystana przez odbiorcę do realizacji czynności opodatkowanych, gdy podatek z tej faktury został przez odbiorcę zapłacony jej wystawcy, gdy faktura zawiera informacje wymagane przez przepisy wspólnotowe, w szczególności numer identyfikacji podatkowej dostawcy, pozwalający na ustalenie jego tożsamości, mimo jego niezarejestrowania dla celów podatku od towarów i usług.

Należy ponadto podkreślić, że zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko było zgodne z oceną prawną przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 152/12, w którym zwrócono uwagę na praktykę stosowania analizowanego przepisu prawa materialnego w czasie, kiedy wydano decyzje w postępowaniu zwykłym, tj. w 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko kasatora (Dyrektora Izby Skarbowej w O.), że w ówczesnym stanie prawnym i obowiązującej wykładni tych norm zbędne było dokonywanie dalszych ustaleń faktycznych w zakresie istnienia rzeczywistego obrotu, jeśli stwierdzono, iż wystawca faktur nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Dlatego też w postępowaniu zwykłym nie analizowano szczegółowo okoliczności dokonywania czynności opodatkowanych, jeśli zostało stwierdzone, tak jak w tej sprawie, że wystawcą faktur był niezarejestrowany podatnik. Podkreślić należy również, że tym stanowiskiem Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając skargę był związany na podstawie art. 190 Ppsa.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku wskazał, że dla zakwestionowania prawa do odliczenia na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r. konieczne jest obecnie w postępowaniu wznowieniowym zbadanie, czy faktura dokumentowała rzeczywisty obrót, gdyż nie jest wystarczającym ustalenie dokonane w postępowaniu zwykłym, iż została wystawiona przez podmiot niezarejestrowany dla potrzeb podatku od towarów i usług. Z tego też powodu zarzut naruszenia § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2004 r. należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Za zasadny uznać należało natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 120, art. 187 § 1, art. 191 Op. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie ocenił bowiem właściwie materiałów zebranych w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, które doprowadziło organ odwoławczy do wniosku, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistej sprzedaży.

Mając na uwadze przepisy powołane przez skarżącego w ramach tego zarzutu warto przypomnieć, że w toku postępowania organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 Op). Zobligowane są również do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W art. 122 Op została uregulowana zasada prawdy obiektywnej, uważana za naczelną zasadę postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego. Zasada ta została rozwinięta w dziale IV rozdziale 11 Op, zawierającym przepisy o postępowaniu dowodowym. Jej treść oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 187 § 1 Op, który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi - na podstawie obowiązujących przepisów - wiążą się skutki prawne. Z kolei zgodnie z art. 191 Op organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Art. 191 Op wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, według której organ podatkowy - prowadzący postępowanie podatkowe - przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonuje jej w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym.

Naruszenie powołanych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Sąd pierwszej instancji winien zatem w sposób wnikliwy i rzetelny zbadać, czy organy zgromadziły wszechstronny i wyczerpujący materiał dowodowy, dotyczący transakcji na linii skarżący – S. T., oraz czy dokonały prawidłowej jego oceny, uprawniającej do stwierdzenia, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Jak jednak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji, oprócz przytoczenia treści powołanych przepisów Op i stwierdzenia, że nie zostały one naruszone, nie odniósł się do żadnej z okoliczności faktycznych, które skarżący powołał na wcześniejszych etapach postępowania oraz powtórzył w złożonej skardze kasacyjnej. Chodziło tu w szczególności o wydanie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. względem S. T. decyzji z dnia 8 września 2006 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. Z decyzji tej wynikało, że wymieniony kontrahent dokonywał w owych okresach rozliczeniowych faktycznej sprzedaży, w tym również na rzecz skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołana decyzja wymiarowa stanowiła zatem istotny dowód w niniejszym postępowaniu, który został przez organ pominięty, czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej, w postępowaniu względem S. T. były prowadzone czynności dowodowe, które mogły okazać się istotne również w niniejszym postępowaniu, a nie zostały przez Sąd pierwszej instancji należycie ocenione. Dodać należy, że w powołanej powyżej decyzji określono S. T. zobowiązanie w podatku od towarów i usług z tytułu czynności wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej "Uptu". Organ nie znalazł natomiast podstaw do określenia obowiązku zapłaty z art. 108 ust. 1 Uptu, mającego zastosowanie w przypadku wprowadzania do obrotu faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. względem S. T. organ uznał zatem, że faktury dokumentujące dostawy na rzecz skarżącego generowały podatek należny po stronie sprzedawcy.

Okoliczności wydania decyzji względem S. T. oraz treści tego orzeczenia nie sposób pominąć również w kontekście podniesionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 121 § 1 Op, stanowiącego zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz art. 128 Op, z którego wynika zasada trwałości decyzji ostatecznych. Słusznie bowiem wskazuje skarżący, że zasadzie zaufania przeczy działanie organów, w następstwie którego względem sprzedawcy orzeczono zobowiązanie podatkowe z tytułu dostaw udokumentowanych fakturami, które w postępowaniu względem nabywcy zostały zakwestionowane, gdyż nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Nie można również zgodzić się z tym, aby poprawność orzeczeń, które korzystają z domniemania mocy obowiązującej, była kwestionowana, a ich treść bagatelizowana przez organ, który w zaskarżonej decyzji uznał, że orzeczenie w sprawie S. T. jest wadliwe i powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Godzi to bowiem w szereg wartości istotnych z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa, takich jak ochrona ogólnego porządku prawnego, stabilizacja porządku prawnego, pewność obrotu prawnego czy ochrona praw nabytych. Należy podkreślić, że również te kwestie uszły uwadze Sądu pierwszej instancji w kontekście podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z ewentualnym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy (m. in. do decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r. względem S. T.) stanowiło również naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 Ppsa. Na podstawie tych przepisów sąd administracyjny wydaje bowiem wyrok na podstawie akt sprawy, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy stwierdzić, że zasadnicza kwestia podlegająca ocenie Sądu pierwszej instancji dotyczyła uzupełniającego postępowania dowodowego, które miało wyjaśnić czy zakwestionowane faktury dokumentowały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Tymczasem Sąd odniósł się do niej w sposób niezwykle ogólnikowy, lakoniczny, wręcz oderwany od materiałów znajdujących się w aktach postępowania. Twierdzenia Sądu pierwszej instancji nie były poparte żadnymi okolicznościami faktycznymi, dotyczącymi spornych transakcji. Sąd nie ocenił więc tychże transakcji w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w świetle ustaleń dotyczących kontrahenta skarżącego, które niewątpliwie mieściły się w granicach niniejszej sprawy.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzekł natomiast stosownie do treści art. 203 pkt 1 Ppsa.