Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1606/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust 1 pkt 7 i 8, 80 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer, sędzia del. WSA Anna Szymańska, , Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 344/12 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Stowarzyszenia A. (dalej jako "skarżące Stowarzyszenie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z [...] marca 2012 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 12 listopada 2009 r. B. Spółka z o.o. z siedzibą w S. (dalej jako "inwestor") wystąpiła do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej "[...]" wraz z infrastrukturą towarzyszącą w rejonie wsi [...], [...] i [...], w gminie [...], powiat Złotoryja, województwo dolnośląskie. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie farmy wiatrowej wraz z obiektami infrastruktury technicznej – elektrycznej, drogami dojazdowymi i placami montażowymi oraz głównego punktu zasilania GPZ 110 kV. Planowana farma zlokalizowana będzie w środkowej i północnej części gminy [...], powiat złotoryjski, między miejscowościami [...] na północnym-zachodzie, [...] i [...] po stronie wschodniej i południowo-wschodniej oraz [...] po stronie zachodniej. W skład farmy wchodzić będą turbiny wiatrowe o mocy – max do 3,0 MW, wysokości wieży wraz z gondolą – do 150 m, rozpiętości skrzydeł – 100 m, max wysokości skrajnego punktu turbiny – 200 m wraz z infrastrukturą techniczną, rozmieszczonych w 8 zespołach do 20 turbin. Łączna moc zainstalowanych elektrowni wynosić będzie do 60 MW.

Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Analogiczne postanowienie wydał Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Złotoryi [...] styczna 2010 r.

Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. Wójt Gminy [...] stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, a także określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Inwestor przedłożył raport 12 maja 2010 r. Po otrzymaniu raportu o oddziaływaniu na środowisko, Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Złotoryi z prośbą o uzgodnienie i opinię w sprawie środowiskowych warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Złotoryi postanowieniem z [...] maja 2010 r. zaopiniował pozytywnie warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniem, że projekt budowlany dla Farmy Wiatrowej "[...]" wraz z infrastrukturą towarzyszącą należy przedłożyć do zaopiniowania Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Złotoryi. Postanowienie to, w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami dotyczącymi działek, na pisemny wniosek Wójta z 15 września 2010 r. zostało skorygowane postanowieniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Złotoryi z [...] września 2010 r.

W trakcie postępowania uzgadniającego warunki realizacji inwestycji prowadzonego przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu inwestor dwukrotnie, tj. pismem z 21 czerwca 2010 r. oraz pismem z 12 lipca 2010 r., wzywany był do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia informacji zawartych w raporcie. Ponadto pismem z 25 sierpnia 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu poinformował inwestora, że w związku z faktem stwierdzenia możliwości wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych norm hałasu w środowisku dla pory nocnej, organ może uzgodnić warunki realizacji inwestycji tylko w przypadku zastosowania działań minimalizujących polegających na zmniejszeniu mocy akustycznej części turbin. W odpowiedzi, inwestor przekazał do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu pismo, w którym poinformował, że w celu wyeliminowania ponadnormatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na klimat akustyczny, podjęto decyzję o rezygnacji z budowy jednej turbiny wiatrowej (EW 11). Skorygowana analiza oddziaływania inwestycji pod względem akustycznym, potwierdziła dotrzymanie wymaganych norm w zakresie emisji hałasu dla terenów wymagających ochrony akustycznej określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826). Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu postanowieniem z 16 września 2010 r. uzgodnił realizację inwestycji w wariancie III (inwestora) przedstawionym w raporcie, po podjęciu działań minimalizujących polegających na rezygnacji z budowy turbiny wiatrowej nr 11. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu nałożył na inwestora szereg obowiązków, które zostały uwzględnione w całości w decyzji organu I instancji.

Decyzją z [...] października 2010 r. Wójt Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.

Odwołania od powyższej decyzji odwołania wnieśli mieszkańcy wsi [...] i [...].

Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z [...] października 2010 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło brak sporządzenia imiennego wykazu stron postępowania, brak właściwego informowania stron o podejmowanych czynnościach oraz brak zapewnienia udziału społeczeństwa przy podejmowaniu decyzji. Wskazało także na rozbieżności w numerach działek w postanowieniach opiniujących (sprostowanie nieprawidłowo wskazanych działek w postanowieniu opiniującym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Złotoryi) oraz brak właściwej weryfikacji powierzchni jaką ma zająć planowana inwestycja, tj. 3 czy 5 ha. Ponadto zarzuciło brak w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego zgodę wnioskodawcy na rezygnację z turbiny nr 11, brak w rozstrzygnięciu decyzji informacji o protestach lokalnej społeczności oraz nieuprawnione stwierdzenie wskazujące na zgodność planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podjętym uchwałą Rady Gminy [...] nr XLII/202/2010.

Następnie pismem z 17 lutego 2011 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Złotoryi z prośbą o ponowną opinię tego przedsięwzięcia, ze względu na modyfikację wariantu przewidzianego do realizacji, który został wypracowany na etapie postępowania uzgadniającego przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Złotoryi zaopiniował pozytywnie warunki realizacji przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. We wskazanym postanowieniu wskazano właściwe działki na których planowana jest realizacja przedsięwzięcia, tj. działki wyszczególnione w raporcie o oddziaływaniu na środowisko.

Następnie 16 maja 2011 r. akta sprawy uzupełniono o listę stron postępowania. Lista stron została określona na podstawie wypisów z rejestru gruntów obejmujących teren, na którym realizowane będzie przedsięwzięcie oraz obejmujący obszar, na który będzie ono oddziaływać. Organ I instancji wyjaśnił, że przymiot strony posiadają podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w granicach oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, co związane jest z narażeniem na jego oddziaływanie. W sprawie o zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia decyduje zasięg izofony 40 dB, tj. najbardziej restrykcyjnej wartości (dla pory nocnej) oddziaływania dźwięku określonej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., a przewidzianej między innymi dla terenów zabudowy jednorodzinnej, czy też szpitali lub domów opieki społecznej.

Decyzją z [...] listopada 2011 r. Wójt Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W podstawie prawnej przywołano art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm. – dalej jako "ustawa środowiskowa") oraz § 3 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397).

W uzasadnieniu organ wskazał między innymi, że lokalizacja turbin wiatrowych planowana jest w odległości nie mniejszej niż 600 m od zabudowy. Analiza oddziaływania akustycznego w zakresie hałasu słyszalnego planowanej inwestycji w wariancie przewidzianym do realizacji przedstawiona w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wykazała możliwość wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych wartości poziomu dźwięku dla pory nocnej określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007 r. Nr 120, poz. 826). W związku z powyższym, w trakcie postępowania uzgadniającego warunki realizacji inwestycji prowadzonego przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu, inwestor dokonał modyfikacji wariantu przewidzianego do realizacji, w sposób polegający na rezygnacji z posadowienia jednej turbiny (wskazanej jako nr 11). Przedstawiona analiza akustyczna dla zmodyfikowanego wariantu nie wykazała możliwości wystąpienia przekroczeń normatywnych wartości poziomu dźwięku. W ocenie organu I instancji, oddziaływanie akustyczne planowanego przedsięwzięcia nie będzie miało więc wpływu na klimat akustyczny wsi [...], [...] i [...]. Ponadto w celu weryfikacji poprawności założeń przyjętych na etapie ubiegania się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niniejsza decyzja nakłada na inwestora obowiązek wykonania rzeczywistych pomiarów akustycznych po rozpoczęciu eksploatacji przedsięwzięcia (punkty od VII. l. do VII. 4. decyzji).

Organ I instancji także wyjaśnił, że zgodnie z raportem nie ma żadnych dowodów, że hałas i infradźwięki, których źródłem są elektrownie wiatrowe, będą wywierały negatywny wpływ na zdrowie i samopoczucie, o ile nie są zlokalizowane bezpośrednio (tj. bliżej niż 500 m) w okolicy stałego przebywania ludzi. Stałe zaostrzanie wymogów technicznych i prawnych oraz szybki rozwój technologiczny w tej dziedzinie doprowadził aktualnie do uzyskania konstrukcji o minimalnej emisji infradźwięków.

Organ I instancji odniósł się również do podnoszonych w toku postępowania zarzutów dotyczących analizy efektu skumulowanego, która dotyczy tylko gminy Zagrodno. Analiza efektu skumulowanego planowanej inwestycji opisana w raporcie, odnosi się do przedsięwzięć w Gminie [...], tj. Farmy Wiatrowej [...] oddalonej o ok. 5 km od planowanego przedsięwzięcia i Farmy Wiatrowej [...] oddalonej o ok. 7 km od planowanego przedsięwzięcia. Na etapie sporządzania raportu, tylko dla wyżej wymienionych inwestycji wydane zostały decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzje o pozwoleniu na budowę.

W ocenie Sądu I instancji, rozważanie efektu skumulowanego w stosunku do inwestycji będących na wcześniejszych etapach realizacji niż przedsięwzięcie objęte oceną oddziaływania na środowisko jest nieuzasadnione.

Odnosząc się do kwestii zbyt bliskiego posadowienia turbin względem zabudowy i postulaty wskazujące na konieczność ich lokowania w odległości nie mniejszej niż 1000–3000 m organ I instancji stwierdził, że sugerowane odległości nie mają "umocowania prawnego". W prawodawstwie polskim podstawą oceny oddziaływania elektrowni wiatrowej jest jej oddziaływanie akustyczne i na tej podstawie wyznaczana jest dopuszczalna odległość turbin od zabudowy. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.

Organ I instancji wyjaśnił, że 14 lipca 2011 r. do Wójta Gminy [...] wpłynął wniosek skarżącego Stowarzyszenia z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Złożony wniosek nie spełniał wymogów formalnych, tj. nie był podpisany przez osobę upoważnioną do występowania w imieniu Stowarzyszenia oraz nie zawierał załączonego, poświadczonego statutu Stowarzyszenia. Organ I instancji zwrócił się o uzupełnienie stwierdzonych braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Stowarzyszenie w wyznaczonym terminie nie uzupełniło wskazanych braków, a wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia.

Organ I instancji stwierdził, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z uchwałą Rady Gminy [...] nr XLII/202/10 z 26 lutego 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu przeznaczonego na lokalizację elektrowni wiatrowych w rejonie wsi [...], [...] i [...], opublikowaną w dniu 14 grudnia 2010 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego z 2010 r. Nr 236, poz. 4015. Zgodnie z planem miejscowym, dla terenów przeznaczonych pod inwestycję, oznaczonych symbolami 2 R/E, 5 R/E, 12 R/E, 17 E, 23 R/E, 32 R/E, 38R/E, 39 R/E określono przeznaczenie podstawowe: teren rolniczy przeznaczony na lokalizację wież elektrowni wiatrowych o mocy od 1,5 do 3,0 MW oraz teren infrastruktury technicznej – stacja elektromagnetyczna. Przedsięwzięcie zgodnie z uwarunkowaniami wskazanymi w raporcie o oddziaływaniu na środowisko zajmie powierzchnię ok. 5 ha i zrealizowane zostanie na działkach ewidencyjnych w obrębie geodezyjnym [...]: [...]; w obrębie geodezyjnym [...] oraz w obrębie geodezyjnym [...]: [...]. Wymienione działki, wskazane w raporcie jako obszar realizacji przedsięwzięcia różnią się od działek wskazanych pierwotnie w karcie informacyjnej przedsięwzięcia załączonej do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wynika to z faktu, kształtowania się ostatecznego wariantu przedsięwzięcia, który został ustalony po zakończeniu monitoringów przyrodniczych. Zakres przedsięwzięcia oraz jego oddziaływania wskazanego na etapie wniosku o wydanie decyzji był większy, niż w ostatecznym wariancie nr III wybranym do realizacji w raporcie. Początkowo bowiem zakładano realizację do 20 turbin wiatrowych, wariant wskazany do realizacji omówiony w raporcie o oddziaływaniu na środowisko przewidywał budowę do 15 turbin, natomiast ostatecznie przedsięwzięcie składać się będzie nie więcej niż z 14 turbin. Organ I instancji podkreślił, że wszystkie działki wymienione w raporcie były wymienione w załączonym do wniosku o wydanie decyzji wypisie z ewidencji gruntów, a ponadto zasięg oddziaływania przedsięwzięcia będzie mniejszy od pierwotnie zakładanego. Pismem z 30 sierpnia 2011 r. inwestor jednoznacznie wyraził zgodę na realizację przedsięwzięcia w wariancie uzgodnionym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu.

Organ I instancji podkreślił, że na inwestora nałożono obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w celu uzyskania pełniejszych informacji na temat wykorzystywania przez ptaki i nietoperze przestrzeni powietrznej w zasięgu oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia i faktycznej skali oddziaływania inwestycji na wymienione grupy zwierząt. Powstałe na podstawie uzyskanych wyników wnioski zawarte w analizie porealizacynej przesądzą o potrzebie podjęcia dalszych działań osłonowych. Mając na uwadze, że przyjęte rozwiązania techniczne i technologiczne planowanego przedsięwzięcia nie przyczynią się do przekroczenia standardów jakości środowiska, organ zgodnie z postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu stwierdził, że nie występują przesłanki, które pozwalałyby stwierdzić, że planowana inwestycja wymaga przeprowadzenia procedury ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jak również postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. W związku z tym, organ postanowił odstąpić od tego obowiązku. Na podstawie analiz przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, Wójt Gminy [...] stwierdził, iż posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko.

W ocenie organu I instancji, mając na względzie rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia oraz jego powiązania z innymi przedsięwzięciami nie wystąpi kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Ponadto przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną. Należy również stwierdzić, że planowana inwestycja może oddziaływać na lokalne populacje ptaków, czy też nietoperzy, niemniej jednak nie będzie to oddziaływanie o charakterze znaczącym, które będzie miało wpływ na właściwy stan zachowania ich gatunków. Ze względu na lokalizację inwestycji z dala od granic kraju oraz jej charakter wyklucza się wystąpienie oddziaływań na środowisko o charakterze transgranicznym.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli E.C. oraz skarżące Stowarzyszenie.

Decyzją z [...] marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił między innymi, że wyrokiem z 18 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy [...] z 26 lutego 2010 r. nr XLII/202/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu przeznaczonego pod lokalizację elektrowni wiatrowych. Wyrok nie jest prawomocny, ponieważ w sprawie została wniesiona skarga kasacyjna. Uchwała pozostaje więc w obrocie prawnym, a organy administracji są nią związane. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2490/11 uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że Stowarzyszenie złożyło pismo z 29 lutego 2012 r. Stowarzyszenie wskazało, że izofona 40db na mapach udostępnionych w urzędzie gminy przebiega inaczej niż na mapach zamieszczonych jako załącznik do raportu. Zarzuciło, że decyzja dotyczy 14 wiatraków, a raport opisuje ich 15. Zdaniem Stowarzyszenia, jest to inwestycja zawsze wpływająca na środowisko znacząco, zatem nie jest dopuszczalny sposób rozumowania z większego na mniejsze, co w konsekwencji powinno doprowadzić do opracowania nowego raportu. Zdaniem skarżącej istotnym błędem, który popełniono w raporcie, a który ma zasadniczy wpływ na decyzję jest brak w raporcie konkretnego umiejscowienia turbin. Jest to istotne, bo przy działkach o dużej powierzchni brak konkretnego umiejscowienia turbiny daje tolerancję dziesiątek lub nawet setek metrów, co oczywiście ma także wpływ na poziom hałasu dla zabudowy sąsiedniej.

Ponadto Stowarzyszenie podniosło, że nieuprawniony jest także punkt V decyzji, w którym organ stwierdził brak potrzeby ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. Tym orzeczeniem został naruszony art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej jako "p.o.ś."). Do pisma dołączono zał. nr 1 (mapkę terenu) i zał. nr 2 stanowiący jej powiększenie z zaznaczeniem długopisem dwóch budynków jednorodzinnych na poparcie tezy, że znajdujące się w aktach mapy nie uwzględniają całości zabudowy jednorodzinnej, posadowionej w pobliżu terenu przyszłej inwestycji.

W kolejnych pismach procesowych inwestor odpowiedział na zarzuty strony skarżącej. Podniósł, że wniosek został zmodyfikowany pismem z 6 sierpnia 2010 r. Zabudowa zaznaczona przez stowarzyszenie na mapach zał. 1 i 2 obejmuje 2 obszary, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod zabudowę zagrodową 40 MR, zaś drugi to teren rolniczy bez możliwości zabudowy. Z kolei pozostałe tereny to tereny rolnicze 15 MN i 16 MN, (przy czym inwestor podnosi, że nie dotyczy to obszarów wskazanych przez Stowarzyszenie). Zdaniem inwestora, zmodyfikowane przedsięwzięcie nie będzie generowało hałasu ponad 40 db, zatem nie będą naruszone normy środowiskowe, określone przez odnośne rozporządzenie. Inwestor wyjaśnił, że mapy nie mają charakteru ostatecznego, wobec zobowiązania się do usunięcia turbiny nr 11 i redukcji hałasu do 104 db. W wyniku takiego ograniczenia zasięg izofony 40 db będzie znacznie mniejszy, niż proponowany w raporcie oddziaływania na środowisko, czy zaznaczony na mapach ewidencyjnych. Inwestor wyjaśnił podnosi, że lista stron została określona we wniosku, który dotyczył 20 turbin, zatem przy mniejszej ilości turbin.

Inwestor nie podzielił też zarzutu, że raport dotyczy innego przedsięwzięcia, niż realizowane. Jest to to samo przedsięwzięcie jedynie w innym wariancie, który inwestor zgodził się realizować w związku z postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Zdaniem inwestora przepisy ustawy środowiskowej nie nakazują przedsiębiorcy precyzowania, na etapie starania się o decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, szczegółowych parametrów technicznych, ani szczegółów dotyczących miejsca realizacji turbin. Te okoliczności będą przedmiotem badania na etapie pozwolenia na budowę. Inwestor podkreślił, że utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania ma miejsce tylko wtedy, gdy mimo zastosowanych zabezpieczeń nie mogą być dotrzymane normy środowiskowe. W niniejszym zamierzeniu te normy (zdaniem inwestora) są dotrzymane w całości.

Skargę na powyższą decyzję wniosło skarżące Stowarzyszenie.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że analiza raportu wskazuje, iż dokument ten zawiera wszystkie informacje, o których mowa w art. 66 ustawy środowiskowej i uwzględnia charakter przedsięwzięcia.

Sąd I instancji wskazał, że raport został przygotowany przez podmiot dysponujący fachową wiedzą i doświadczeniem, daje szczegółowe i obszerne odpowiedzi na konkretne pytania, jest wyczerpujący i spójny, spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości, a także obejmuje wszelkie okoliczności, które (zdaniem organu ochrony środowiska) powinien obejmować.

W ocenie Sądu I instancji, Stowarzyszenie kwestionując spójność i rzetelność raportu, poza sformułowaniem określonych zarzutów, nie przedstawiło konkretnych okoliczności świadczących o ich zasadności, a przede wszystkim nie przedstawiło jakichkolwiek innych dowodów przemawiających za nieprawidłowościami w przygotowaniu raportu.

W toku postępowania organ I instancji uzyskał stosowne uzgodnienia. W ocenie Sądu I instancji, organ uwzględnił wszystkie zawarte w uzgodnieniach wymogi, dotyczące zgodności planowanej inwestycji z koniecznością ochrony cennych wartości przyrodniczych i ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wskazując w prawidłowy sposób wymagania dotyczące ochrony środowiska, które powinny zostać uwzględnione w trakcie realizacji inwestycji.

Na żądanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu inwestor uzupełnił raport w zakresie możliwości oddziaływania inwestycji na Obszar Natura 2000, a ponadto zmodyfikował wniosek w sposób ograniczający potencjalny wpływ inwestycji na środowisko w zakresie emisji hałasu do środowiska. Organ I instancji zobowiązał również do sporządzenia analizy porealizacyjnej w celu oceny rzeczywistego oddziaływania inwestycji na środowisko. W szczególności inwestycja została ograniczona o turbinę nr 11, co ma stanowić optymalny wariant, najmniej uciążliwy dla środowiska i spowoduje, że określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. normy nie będą przekroczone.

Odnosząc się do zarzutów Stowarzyszenia Sąd i instancji wskazał, że okoliczności dotyczące braku na mapie w aktach pewnych zabudowań nie ma wpływu na wynik postępowania. Wszystkie zaznaczone długopisem punkty na mapie dołączonej do pisma procesowego znajdują się w zasięgu izofony 40. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność, czy znajdują się one w rzeczywistości w terenie, nie ma wpływu na wynik postępowania. Wobec wyrysowanej izofony 40, w obrębie której mają one się znajdować, nawet omyłkowy ich brak, nie ma wpływu na ostateczny wynik sprawy.

Sąd I instancji wskazał, że wbrew zarzutom skargi, nie zaistniały podstawy dla określenia w decyzji obszaru ograniczonego użytkowania stosownie do treści art. 135 ust. 1 p.o.ś. Jeżeli z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisami ustawy środowiskowej, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że pomimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszym postępowaniu takiej okoliczności nie wskazano. Takiej potrzeby nie dostrzegły również organy w toku postępowania. Wynika to również z treści raportu.

W ocenie Sądu I instancji, brak było także podstaw do powtórzenia procedury dotyczącej raportu, wobec rezygnacji przez inwestora z turbiny nr 11. Raport omawia wpływ inwestycji (jako całości) na środowisko (w tym na dopuszczalny poziom hałasu w środowisku), a nie poszczególnych turbin. W ocenie Sądu I instancji, zajmowanie się poszczególnymi turbinami "nie miało by sensu". Rezygnacja z posadowienia jednej "wieży" będzie miała pozytywny wpływ na hałas emitowany do środowiska przez całą inwestycję. Ponadto organ ochrony środowiska zasugerował takie właśnie rozwiązanie, jako najkorzystniejsze dla środowiska. Samo natężenie hałasu zostało określone w raporcie z użyciem normatywów (wskaźników) wynikających wprost z rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, więc, zdaniem Sądu I instancji, nie sposób przyjąć, żeby było to nierzetelne lub niezgodne z prawem. Sąd I instancji podkreślił, że zastosowana metodologia uwzględnia wytyczne zawarte w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań, w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2008 r. Nr 206, poz. 1291). Odnosząc się do konieczności określenia w sposób jednoznaczny, w jakim miejscu na określonej działce ma być posadowiona konkretna turbina, Sąd I instancji podkreślił, że ustawodawca w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań, takiego warunku nie wprowadza. Będzie on musiał być dochowany, jeśli inwestor będzie się starał o pozwolenie na budowę dla planowanej inwestycji. Ponadto Sąd I instancji zaznaczył, że organ sanitarny uzgodnił planowaną inwestycję w zakresie swoich kompetencji (pod względem wymagań sanitarnych i zdrowotnych) pozytywnie z zastrzeżeniem, że projekt budowlany inwestycji należy przedłożyć do zaopiniowania Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Złotoryi.

W ocenie Sądu I instancji, Wójt Gminy [...] w uzasadnieniu decyzji w wyczerpujący sposób wziął pod uwagę wszelkie okoliczności faktyczne związane z realizacją inwestycji, w tym także okoliczność, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w niewielkiej odległości od innych farm wiatrowych, znajdującej się na pobliskim terenie. Organ I instancji opierając się na przeprowadzonych obserwacjach przyrodniczych i treści raportu trafnie stwierdził, że planowana farma wiatrowa nie powinna powodować istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, w tym obszary Natura 2000. Sąd I instancji podkreślił, że strona skarżąca nie przedstawiła organom (ani sądowi) żadnych dowodów przemawiających za koniecznością ponowienia przeprowadzonych w toku zakończonego postępowania badań. Jak wynika z akt sprawy i co potwierdziły kompetentne organy, wykonanie ponownej oceny oddziaływania na środowisko przed przystąpieniem do realizacji inwestycji niczego nie zmieni i nie wykaże.

Sąd I instancji podkreślił ponadto, że organ I instancji, dwukrotnie rozpoznając sprawę przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i szczegółowo uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie nie naruszając przy tym wskazanych przez stronę skarżącą przepisów postępowania.

Sąd I instancji zaznaczył także, że obecnie toczy się postępowanie ze skargi organu nadzoru na uchwałę podjętą w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale w momencie wydawania kwestionowanych decyzji uchwała o planie została opublikowana i pozostaje w obrocie prawnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło skarżące Stowarzyszenie.

Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło w pierwszej kolejności naruszenie przepisów prawa materialnego.

Po pierwsze, art. 66 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy środowiskowej, polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że zawarte w przedłożonym przez inwestora raporcie informacje spełniają wymagania określone w tych przepisach.

Po drugie, art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej, polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 16 listopada 2011 r. spełnia wymogi określone tym przepisem.

Po trzecie, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w związku z art. 3 ust 1 pkt 13 ustawy środowiskowej, polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko uwzględnia skumulowane oddziaływanie określone przepisami.

Stowarzyszenie zarzuciło także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, błędne zastosowanie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") oraz niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. W ocenie Stowarzyszenia istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy przekroczyły zasadę swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym raporcie i dowolną jego ocenę. Zdaniem Stowarzyszenia, z ustalonego w sprawie materiału oraz jego oceny wynika, że raport nie jest dostosowany do faktycznie przeprowadzanej inwestycji.

Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 152 p.p.s.a. oraz w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że raport jest wyczerpujący, przekonujący i spójny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestor wniósł o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Po pierwsze, należy podkreślić, że wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli ustalonego w tej sprawie przez właściwe organy stanu faktycznego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. Wynika to z tego, że dokonana przez Sąd I instancji ocena raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko jako dokumentu prywatnego, a nie urzędowego nie przekroczyła zasady swobodnej oceny dowodów, którą statuuje art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 25 marca 2014 r. II OSK 2029/12, Lex nr 1450852).

W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła bowiem żadnego dowodu zawierającego wiadomości specjalne, że przedmiotowy raport nie jest spójny i wyczerpujący, ponieważ nie spełnia wymagań określonych przez ustawodawcę w art. 66 ustawy środowiskowej. Dotyczy to także wymagań nałożonych przez przepis art. 66 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy środowiskowej. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że przedmiotowy raport zawiera uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, tj. nr III, ze wskazaniem w jego uzasadnieniu oddziaływania danego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej oraz s. 48–93 raportu).

Z kolei omawiany raport zawiera również opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę, a także opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, tj.: bezpośrednie, pośrednie, wtórne i skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływanie na środowisko, wynikające zarówno z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, jak i emisji.

Ponadto wbrew twierdzeniom z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie było w tej sprawie zmiany przyjętego do realizacji wariantu III tylko w ramach tego wariantu zmniejszono nawet z 15 turbin do 14 turbin zakres przedmiotowy tego przedsięwzięcia z powodu rezygnacji przez inwestora z realizacji turbiny nr 11. Dlatego też brak jest podstaw także z tej przyczyny do powtórzenia procedury dotyczącej raportu o oddziaływaniu takiego przedsięwzięcia na środowisko. Należy również zaznaczyć, że raport zawiera ocenę oddziaływaniu całego tego przedsięwzięcia na środowisko, w tym również emisji dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku, a nie tylko poszczególnych jego turbin. Z kolei precyzyjna lokalizacja przedmiotowych turbin na oznaczonych częściach tych działek nie następuje już w tym postępowaniu administracyjnym lecz dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę, przy uwzględnieniu oczywiście wymagań, które wprowadza osnowa (rozstrzygnięcia) decyzji środowiskowej.

Ponadto działki wymienione w raporcie były także wymienione w załączonym do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej wypisie z ewidencji gruntów stąd również zasięg oddziaływania przedsięwzięcia będzie mniejszy od pierwotnie zakładanego. Z kolei pismem z 30 sierpnia 2011 r. inwestor jednoznacznie wyraził zgodę na realizację przedsięwzięcia w wariancie uzgodnionym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Oznacza to, że brak jest także przesłanek do kolejnego publicznego wyłożenia raportu z udziałem społeczeństwa w świetle dyspozycji art. 3 pkt 8 i 11 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3–5 ustawy środowiskowej w związku z art. 33–38 ustawy środowiskowej. Ponadto powołany w tym celu – na s. 11 uzasadnienia skargi kasacyjnej przepis "art. 53 ustawy o ochronie środowiska" nie obowiązuje po wejściu w życie ustawy środowiskowej.

Po drugie, należy także podkreślić, że w tym stanie faktycznym i prawnym brak jest także jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej z powodu jego błędnej wykładni. Wynika to z tego, że wbrew powyższemu zarzutowi kasacyjnemu decyzja organu I instancji zawiera w swoim uzasadnieniu wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, szczegółowo przy tym odnosząc się do zgłoszonych uwag i wniosków (s. 20–22 uzasadnienia decyzji organu I instancji).

Po trzecie, brak jest także podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji § 4 cyt. rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej z powodu ich błędnej wykładni, co z kolei miało spowodować przyjęcie stanowiska, że przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko uwzględnia "skumulowane oddziaływanie określone przepisami". Na wstępie należy zaznaczyć, że art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej reguluje tylko pojecie przedsięwzięcia. Jest to bowiem nie tylko zamierzenie budowlane lecz także inna ingerencja w środowisko, która polega na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin. Ponadto przedsięwzięcie powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Z kolei przepis § 4 cyt. rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2004 r. stanowi tylko, że parametry tego samego rodzaju, które charakteryzują skalę przedsięwzięcia i odnoszą się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, zarówno istniejących jak i planowanych, sumuje się. Natomiast w tej sprawie raport zawiera kompleksową analizę w tym zakresie dla tego całego przedsięwzięcia co nie zostało podważone żadnym innym dowodem przez stronę skarżącą. Ponadto jest to w istocie to samo przedsięwzięcie realizowane w wariancie III tylko "okrojone" o jedną turbinę, co oczywiście nawet zmniejszy oddziaływanie na środowisko całego tego przedsięwzięcia. Dlatego też biorąc pod uwagę rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, także jego powiązania z innymi przedsięwzięciami, brak jest w tym zakresie podstaw do przyjęcia stanowiska o kumulacji oddziaływań przedsięwzięć usytuowanych na tym obszarze, na który będzie oddziaływać dane przedsięwzięcie. Ponadto, co należy przypomnieć, organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w celu uzyskania kompleksowych informacji dotyczących wykorzystywania przez ptaki i nietoperze przestrzeni powietrznej w zasięgu oddziaływania tego przedsięwzięcia i biorąc pod uwagę skalę oddziaływania tego przedsięwzięcia na powyższe grupy zwierząt. Natomiast sformułowane na podstawie tych wyników wnioski zawarte w analizie porealizacyjnej przesądzą o zakresie dalszych działań osłonowych. Oznacza to, że brak jest podstaw do kwestionowania twierdzenia przyjętego w raporcie, a następnie w decyzji środowiskowej o braku wystąpienia istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym na obszary Natura 2000. Z kolei strona skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie żadnego kontrdowodu opartego na wiadomościach specjalnych, a dotyczącego tego konkretnego – występującego w tej sprawie stanu faktycznego.

Po czwarte, brak jest również podstaw do zastosowania w tej sprawie przepisu art. 135 p.o.ś., ponieważ obszar ograniczonego użytkowania nie może oczywiście być z woli ustawodawcy utworzony wokół tego rodzaju przedsięwzięcia.

Po piątek, ubocznie należy podkreślić, że w tym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny nie kontrolował czy Sąd I instancji badał zgodność zaskarżonej decyzji środowiskowej w świetle art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej z uchwałą Rady Gminy [...] z 26 lutego 2010 r. nr XLII/202/2010 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu przeznaczonego na lokalizację elektrowni wiatrowych w rejonie wsi [...], [...] i [...], ponieważ nie było to objęte zarzutem kasacyjnym. Natomiast ubocznie należy także podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nieprawomocnym wyrokiem z 27 listopada 2013 r. II SA/We 834/12 orzekł o nieważności tej uchwały. Ponadto Gmina [...] zaskrzyła skargą kasacyjną ten nieprawomocny wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.