Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 660/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1, § 4, art. 64c § 1, § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 64 ust. 1, art. 84
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2022 r. sprawy ze skargi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie. II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. z siedziba w C. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia M. Sp. z o.o. w C., dalej: "spółka", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie, dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 16 sierpnia 2021 r. określające wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr 0604-SEE.1.2021 w łącznej wysokości 5.339,73 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wskazanego tytułu objęto nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności kwotę w wysokości 52.379,54 zł, określoną postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 17 grudnia 2020 r. nr 0604- SEE.711.0.125.2020.MO oraz kwotę kosztów upomnienia.

W celu realizacji dochodzonych należności organ egzekucyjny podjął stosowne czynności egzekucyjne. Zawiadomieniami z dnia 29 czerwca 2021 r. nr: 0604-SEE.711.36815629.2021.l.JB oraz 0604-SEE.711.36847712.2021.l.JB zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spółki w P. S.A. i I. S.A. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu zostały przesłane do ww. banków drogą elektroniczną 29 czerwca 2021 r., natomiast spółce wydruki zawiadomień o zajęciu, wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr 0604-SEE.1.2021, doręczono 1 lipca 2021 r. W wyniku zastosowania środków egzekucyjnych, 7 lipca 2021 r. wyegzekwowano kwotę 57.730,87 zł.

Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. spółka wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.339,73 zł.

W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła: naruszenie zasady równowagi pomiędzy interesem skarżącego a wynagrodzeniem organu egzekucyjnego, poprzez naliczenie kosztów egzekucyjnych w maksymalnej wysokości 10% egzekwowanej należności, brak ekwiwalentności pomiędzy ustaloną przez organ opłatą egzekucyjną, a zakresem dokonanych przez organ egzekucyjny czynności oraz brak wskazania przyczyny zastosowania maksymalnej stawki kosztów egzekucyjnych wobec podjętych czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka zauważyła, że intencją ustawodawcy ustalającego maksymalny poziom opłaty egzekucyjnej w wysokości 10 % egzekwowanej kwoty było uzależnienie jej wysokości nie tylko od skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale przede wszystkim od zakresu podjętych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Opłata powinna mieć ścisły związek z podjętymi przez organ egzekucyjny staraniami i poniesionymi kosztami.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, w pierwszej kolejności odniósł się do treści art. 64c § 9 pkt 1 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", zgodnie z którym organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (...). Zgodnie zaś z § 10 ww. przepisu, na postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie.

Następnie organ nadzorczy wyjaśnił, że zadaniem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, stwierdzonego tytułem wykonawczym. W tym celu organ egzekucyjny podejmuje czynności i stosuje przewidziane ustawą środki egzekucyjne (art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a.), za które pobiera określone przez ustawę opłaty (art. 64 u.p.e.a.) oraz wydatki egzekucyjne (art. 64b u.p.e.a.). Opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, co do zasady, poza wyjątkami ściśle określonymi przez ustawę, obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 i 2 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł (art. 64 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnej pobiera także opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c (art. 64 § 4 u.p.e.a.). Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40.000 zł.

Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie tytułem wykonawczym objęto należność pieniężną określoną postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 grudnia 2020 r., będącą kwotą nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości 52.379,54 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł.

Koszty egzekucyjne w tej sprawie to: opłata manipulacyjna w wysokości 40 zł, opłata manipulacyjna - 60 zł, wydatek egzekucyjny - 0,62 zł i opłata egzekucyjna w wysokości 5.239,11 zł, razem 5.339,73 zł.

Organ nadzorczy wskazał, że zgodnie z art. 64 § 1-3 u.p.e.a opłata manipulacyjna w wysokości 40 zł jest należna za samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej ulega ona podwyższeniu do 100 zł. Taką wysokość opłaty manipulacyjnej ustalono na podstawie średnich wydatków, jakie ponosi urząd skarbowy na obsługę tytułu wykonawczego.

W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej z rachunków bankowych spółki. Zawiadomieniami z 29 czerwca 2021 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w: P. S.A. i I. S.A. W związku z tym opłata manipulacyjna, zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., uległa podwyższeniu do 100 zł. Wskazane zawiadomienia o zajęciu zostały przesłane do banków drogą elektroniczną za pomocą systemu Ognivo w dniu 29 czerwca 2021 r. Czynność ta wygenerowała wydatek egzekucyjny w kwocie 0,62 zł z tytułu prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności lub przekazywaniem dochodzonych kwot do organu egzekucyjnego, wynikający z cennika usługi Ognivo świadczonej przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A. dla administracyjnych organów egzekucyjnych. Natomiast opłata egzekucyjna została określona przez organ egzekucyjny na podstawie art. 64 § 4 u.p.e.a. w wysokości 5 239,11 zł, co stanowi 10% sumy kwoty należności pieniężnej i kosztów upomnienia, tj. 10% (52.379,54 zł + 11,60 zł).

Zdaniem organu nadzorczego argumentacja zażalenia świadczy o tym, że spółka oczekiwała, by organ egzekucyjny dokonał miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych. W obowiązującym stanie prawnym organ egzekucyjny nie jest już jednak zobligowany do miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych. W stanie prawnym obowiązującym do 20 lutego 2021 r. organy egzekucyjne zmuszone były stosować przepisy w zakresie naliczania kosztów egzekucyjnych z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. W przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne naliczone zaś zostały na podstawie przepisów znowelizowanej ustawy egzekucyjnej, które weszły w życie 20 lutego 2021 r. Przepisy te uwzględniają wytyczne ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W przedmiotowej sprawie należność objęta tytułem wykonawczym została w całości wyegzekwowana w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, tj. po zastosowaniu środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., w związku z czym zastosowanie ma regulacja zawarta w art. 64 § 4 tej ustawy. Spółka nie dokonała dobrowolnej zapłaty należności organowi egzekucyjnemu, co oznacza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw do obniżenia stawki opłaty egzekucyjnej do wysokości 5 % na podstawie art. 64 § 5 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wraz z postanowieniem je poprzedzającym, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną i niewłaściwą interpretację art. 64 § 1 ust. 4 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że stawka procentowa w wysokości 10% kosztów opłaty egzekucyjnej jest stawką stałą, nie zaś maksymalną, niezależnie od rzeczywistych kosztów czynności podjętych przez organ egzekucyjny, co doprowadziło do naruszenia przez organ egzekucyjny zasady równowagi między interesem skarżącego, jako dłużnika, a wynagrodzeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako organu, którego koszty stanowią uzasadniony nakładem pracy dochód aparatu egzekucyjnego, co nastąpiło poprzez naliczenie kosztów egzekucyjnych, stanowiących 10% należności egzekwowanej tytułem wykonawczym. Zdaniem skarżącej zachodzi brak ekwiwalentności pomiędzy ustaloną przez organ wysokością opłaty, a faktycznym zakresem i przedmiotem wykonanych przez organ egzekucyjny czynności. Czynności organu egzekucyjnego dotyczyły jedynie zajęcia rachunku bankowego dłużnika.

W ocenie skarżącej skoro sam ustawodawca wskazuje, że maksymalna opłata to 10%, musi więc istnieć też opłata minimalna, bądź też inna niż maksymalna. Nie można zatem uznać za trafne twierdzenie organu, że 10% jest stawką "sztywną" i niezmienną, Wg spółki zd. 2 ust. 4 w art. 64 § u.p.e.a., służy realizacji zasady miarkowania, co odpowiada zasadzie sprawiedliwości społecznej oraz zapewnia ekwiwalentność opłaty w stosunku do czynności podjętych przez organ egzekucyjny. Skarżąca zaznaczyła, że opłata egzekucyjna nie jest również i nie może być wynagrodzeniem dla organu egzekucyjnego, na wzór egzekucji cywilnej gdzie komornik jest de facto przedsiębiorcą, a jest jedynie swoistym zwrotem poniesionych kosztów egzekucji. Wysokość opłaty niezależnie od jej wysokości (w granicach do 10%) winna pozostawać w ścisłym związku z podjętymi przez organ egzekucyjny czynnościami i poniesionymi i kosztami. Wysokość opłaty i sposób jej wymiaru sprzeczne są z intencjami wyroku TK (SK 31/14), do którego odwołał się organ.

W odpowiedzi na skargę organ nadzorczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i jego uzasadnienie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdza, że skarga jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z kolei z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się nie co do samej zasadności obciążenia skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego, ale co do wysokości opłaty egzekucyjnej i sposobu jej określenia w świetle art. 64 § 4 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej brak jest ekwiwalentności ustalonej przez organ opłaty egzekucyjnej w stosunku do zakresu wykonanych przez niego czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu rachunku bankowego. Kwot wyliczonych na podstawie art. 64 § 1 u.p.e.a. opłat manipulacyjnych, w wysokości 40 i 60 zł, oraz wydatków egzekucyjnych przyjętych zgodnie z treścią art. 64b § 1 pkt 16 u.p.e.a. w wysokości 0,62 zł, skarżąca natomiast nie kwestionowała.

Zaznaczyć trzeba, że opłaty za czynności egzekucyjne są następstwem zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w u.p.e.a. (zob. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 665/97). Koszty egzekucyjne, jak wynika z treści art. 64c § 1 u.p.e.a., obejmują opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne, opłatę manipulacyjną i opłatę egzekucyjną. Opłaty za czynności egzekucyjne są należnościami, które nie wiążą się bezpośrednio z wydatkowaniem przez organ egzekucyjny środków za dokonywane czynności. Z kolei wydatki egzekucyjne są związane z faktycznie poniesionymi przez organ egzekucyjny kosztami w związku z konkretnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Różnica pomiędzy opłatami za dokonane czynności egzekucyjne a wydatkami egzekucyjnymi polega w głównej mierze na sposobie ich ustalania oraz dokumentowania. Opłaty za czynności egzekucyjne stanowią swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych lub za dokonanie czynności egzekucyjnych (por. Kijowski Dariusz Ryszard w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, SIP LEX).

Zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne. Jak zaś stanowi § 2 zd. pierwsze powołanego artykułu, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Z kolei art. 64 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Natomiast art. 64b u.p.e.a. w § 1 przykładowo wymienia szereg faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, które zaliczane są do wydatków egzekucyjnych. W pkt 16. Powołanego przepisu wymienione zostały koszty przesłania zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i innych pism w ramach egzekucji z rachunku bankowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, w sprawie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz egzekucji poprzez zajęcie rachunków bankowych w P. S.A. oraz I. S.A. Nie budzi zatem wątpliwości, i nie jest przedmiotem sporu, zasadność pobrania opłaty manipulacyjnej w wysokości 100 zł, jak to wynika wprost z treści art. 64 § 1 u.p.e.a. Z kolei zasadność zaliczenia do kosztów egzekucyjnych, jako wydatków egzekucyjnych, kwoty 0,62 zł uiszczonej ze środków organu egzekucyjnego za przesłanie zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych za pomocą systemu Ognivo znajduje expressis verbis potwierdzenie w brzmieniu art. 64b § 1 pkt 16 u.p.e.a.

Przechodząc do kwestii spornej między skarżącą a organem zaznaczyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 64 § 4 u.p.e.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40 000 zł. Z kolei § 5 powołanego artykułu przewiduje, że w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 5% uzyskanej w ten sposób: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 20 000 zł.

W rozpoznawanej sprawie doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej ale nie doszło do zapłaty należności pieniężnej. Nie znajdował zatem zastosowania art. 64 § 5 u.p.e.a. Należało natomiast, jak trafnie przyjął organ, zastosować art. 64 § 4 powołanej ustawy. Ścisłe odczytanie tego przepisu prowadzi do spostrzeżenia, że reguluje on dwa zagadnienia. Zdanie pierwsze określa wysokość opłaty egzekucyjnej wskazując stawkę procentową oraz podstawę obliczenia opłaty. Stawka procentowa obliczania opłaty wynosi 10%. Podstawę obliczania opłaty egzekucyjnej stanowi kwota wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszona o opłatę manipulacyjną, opłatę za czynności egzekucyjne, wydatki egzekucyjne oraz koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2. Zdanie drugie określa zaś maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej. Określenie maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej stanowi reakcję ustawodawcy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji w zakresie, w jakim nie określa on maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W obecnym brzmieniu tego przepisu ustawy egzekucyjnej maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej określona została w sposób mieszany według stawki procentowej oraz kwotowej. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wg stawki procentowej wynosi 10% obliczanej dla podstawy stanowiącej sumę: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz kosztów upomnienia. Kwotowo określona maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej określona została na 40.000 zł.

Ma rację organ twierdząc, że obecne brzmienie przepisu art. 64 § 4 u.p.e.a. jest następstwem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z ustawą zasadniczą państwa przepisu normującego wysokość opłaty egzekucyjnej we wcześniejszym stanie prawnym. Zdaniem Sądu, dokonując wykładni tego przepisu w obecnym brzmieniu, realizującego wskazania zawarte w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. SK 31/14, nie można jednak pominąć argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu, która zdaniem Trybunału uzasadniała stwierdzenie niekonstytucyjności wcześniejszej regulacji prawnej.

Trybunał zauważył zaś, że choć jednym z celów opłat w egzekucji administracyjnej jest oddziaływanie na dłużnika, aby wykonał ciążący na nim obowiązek, to nie można jednak pominąć, że zobowiązany, który nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku zapłaty, ponosi już z tego tytułu określone konsekwencje, chociażby w postaci odsetek od zaległości. Odsetki od zaległości w postępowaniu podatkowym, co do zasady, służą rekompensowaniu Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego ubytku dochodów, które nie trafiły do budżetu w ustawowym terminie. Natomiast bezpośrednim celem opłat egzekucyjnych jest dostarczanie dochodów organom egzekucyjnym za wykonane przez nie czynności egzekucyjne. Funkcja fiskalna opłat egzekucyjnych nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w orzecznictwie. Trybunał nie kwestionował co do zasady możliwości proporcjonalnego określania wysokości opłaty egzekucyjnej. Zaznaczył jednak, że problematyka wysokości opłat w egzekucji jest nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określnego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.

Biorąc pod uwagę tę argumentację Trybunału Konstytucyjnego nie można podzielić stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym organ nie jest już obowiązany do miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych i nie ma znaczenia dla określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, jakie czynności w postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie tych kosztów w ustalonej wysokości. Zdaniem Sądu, zakres czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny w ramach egzekucji administracyjnej należności pieniężnych mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty egzekucyjnej, a stosowne wyjaśnienie konkretnej kwoty opłaty przyjętej w ramach maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej powinno zostać przedstawione w uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 64c § 9 u.p.e.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia takiego uzasadnienia brak.

Ze wskazanych wyżej powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownym postępowaniu organ nadzorczy uwzględni, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis, znajduje uzasadnienie w treści art. 205 § 1 p.p.s.a.