Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 231/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 r. sprzeciwu E. D. i K. D. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących E. D. i K. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., decyzją z [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S.M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z [...] r., którą na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazano współwłaścicielom S.M. i E.S., rozbiórkę rozbudowy budynku letniskowego, tj.: pomieszczenia kuchennego z przedsionkiem o wymiarach 6,23 x 2,97 m oraz pomieszczenia kotłowni o wymiarach 2,19 x 2,12 m wraz z kominem metalowym o wysokości ok. 5,0 m, zlokalizowanych na działce o nr [...], położonej w I. przy ul. [...], uchylił w całości ww. decyzję z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że E.D. zwróciła się do PINB w T. o przeprowadzenie kontroli na działce nr [...], gdzie "dokonano samowoli budowlanej poprzez dostawienie do budynku murowanego dwóch budek, w tym jednej drewnianej oraz bezpośrednio przy drewnianej przybudówce pobudowano blaszany komin do podgrzewania wody. W jednej z tych dostawionych budek znajduje się także kocioł grzewczy do CO".

W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że "do budynku letniskowego zlokalizowanego na działce [...] przy ul. [...] dobudowane jest pomieszczenie 6,23 x 2,98 m służące jako kuchnia i przedsionek. Do tego pomieszczenia dobudowane jest z płyt ogrodzeniowych pomieszczenie przeznaczone na kotłownię. Budynek nr 1 wykonany jest jako drewniany na słupkach betonowych wykonany ok 2009 lub 2010 r. Budynek nr 2 wykonany częściowo drewniany częściowo z płyt ogrodzeniowych, w którym zamontowany jest piec centralnego ogrzewania, a rozpoczęcie budowy nastąpiło w listopadzie 2019 r. Inwestorem obu budynków jest S.M., który oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów. Dodano, że do budynku kotłowni dostawiony jest komin metalowy Ø 200 cm, postawiony na fundamencie betonowym o wysokości ok 5 m. Komin jest w odległości 2,15 m od ogrodzenia z działką sąsiednią i około 7 m od budynku letniskowego zlokalizowanego na działce sąsiedniej. Komin zlokalizowany jest pośród drzew iglastych. Korona drzew iglastych

na wysokości około 10 m. Zakazano używania komina jak i pieca centralnego ogrzewania z uwagi na zagrożenie pożarowe. Obecna na oględzinach E.S. oświadczyła, że nie odpowiada za budowę przedmiotowych budynków gdyż na działce jest sporadycznie. Obecny na oględzinach S.M. oświadczył, że jest jedynym inwestorem przedmiotowych budynków i przebywa na terenie działki całorocznie od 8 lat, jest tutaj zameldowany.

Organ pierwszej instancji zwrócił się do Archiwum Zakładowego Urzędu Gminy w I. o wypożyczenie dokumentacji budowlanej związanej z realizacją spornego obiektu, w szczególności decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzonego nią projektu budowlanego. W odpowiedzi Wójt Gminy w I. przekazał kopię dokumentacji budowlanej budynku letniskowego zlokalizowanego przy ul. [...] w I., tj.: decyzji Naczelnika Gminy w I. Nr [...] z [...] maja 1987 r., znak: [...], którą udzielono J. P. i B. P. pozwolenia na budowę obejmującą budynek letniskowy o kubaturze 232,12 m3, powierzchnia zabudowy 43,20 m2, powierzchnia użytkowa 33,51 m2, położony na działce o nr [...] w I., wniosku J.P. o wydanie pozwolenia na budowę z [...] grudnia 1986 r., decyzji Naczelnika Gminy w I. z [...] grudnia 1986 r., zezwalającej na wyłączenie działki o nr [...] z produkcji rolnej i leśnej, aktu notarialnego z [...] lutego 1986 r. - umowa sprzedaży działki nr [...], planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę z [...] maja 1987 r.

Ponadto PINB zwrócił się do Urzędu Gminy w I. o udzielenie informacji jakie jest przeznaczenie działki nr [...] w przypadku istnienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku jakie jest jej przeznaczenie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

W odpowiedzi uzyskano informację, że rzeczona działka została objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy I. uchwalonym przez Radę Gminy I. 28 grudnia 2001 r. (uchwała Nr [...]), a działka znajduje się na obszarze oznaczonym na planie symbolem 72 MN, UTL, którego podstawowe przeznaczenie to mieszkalnictwo jednorodzinne i budownictwo letniskowe.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. PINB, na podstawie art. 48 ust. 2 p.b. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy rozbudowie budynku letniskowego o pomieszczenie kuchenne z przedsionkiem o wymiarach 6,23 x 2,1 m i pomieszczenie kotłowni o wymiarach 2,19 x 2,10 m wraz z kominem metalowym o wysokości ok. 5,0 m. oraz zmianę sposobu użytkowania części budynku letniskowego na budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...]. Ponadto, na podstawie art. 48 ust. 3 p.b. nałożył na współwłaścicieli - S.M. i E.S. - obowiązek przedstawienia w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia:

- zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedsięwzięcia podlegającego rozbudowie budynku letniskowego wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku na budynek mieszkalny;

- 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem potwierdzającym wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu;

- oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W złożonym w trakcie postępowania oświadczeniu S.M. wyjaśnił, że pali w urządzeniach centralnego ogrzewania i korzysta z komina pomimo zakazu, okazując jednocześnie protokół kominiarski, w jego ocenie wskazujący na to, że nie ma żadnych przeciwwskazań do użytkowania komina i odprowadzaniu z niego spalin, a ciepła woda potrzebna mu jest do normalnego egzystowania.

W piśmie z 10 września 2021 r. S.M., oświadczył, że zgodnie z obowiązkiem nałożonym w postanowieniu z [...] kwietnia 2021 r. przedkłada 4 egzemplarze inwentaryzacji rozbudowy spornego budynku mieszkalnego oraz kopie zaświadczenia Urzędu Gminy w I. z 26 kwietnia 2021 r.

Następnie postanowieniem z [...] września 2021 r. PINB, na podstawie art. 49 ust. 3 p.b. nałożył na współwłaścicieli - S.M. i E.S. obowiązek usunięcia braków i nieprawidłowości występujących w przedłożonym ww.

piśmie z 10 września 2021 r. w nieprzekraczalnym terminie do 15 października 2021r.

W odpowiedzi S.M. zwrócił się do organu pierwszej instancji z prośbą o zmianę terminu dostarczenia dokumentów wskazanych w postanowieniu z [...] września 2021 r., zaś postanowieniem z [...] grudnia 2021r. organ stopnia powiatowego, na podstawie art. 123 § 1 i 2 k.p.a., odmówił zmiany terminu.

Następnie organ stopnia powiatowego wspomnianą decyzją z [...] r. nakazał S.M. i E.S., rozbiórkę rozbudowy budynku letniskowego, tj.: pomieszczenia kuchennego z przedsionkiem o wymiarach

6,23 x 2,97m oraz pomieszczenie kotłowni o wymiarach 2,19 x 2,12 m wraz z kominem metalowym o wysokości ok. 5,0 m, zlokalizowanych na działce o nr [...], położonej w I. przy ul. [...].

Od wyżej wymienionej decyzji odwołanie złożył S.M., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Zwrócił się z prośbą o zmianę terminu dostarczenia czterech egzemplarzy kompletnego projektu budowlanego spornej części budynku oraz rozbiórki kotłowni z kominem ze względu na trwający sezon grzewczy.

Uchylając ww. decyzje organ odwoławczy wskazał, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte 13 sierpnia 2020 r. Czynności kontrolne wykazały, że legalnie posadowiony budynek letniskowy został rozbudowany o pomieszczenie kuchenne wraz z przedsionkiem (rozbudowy dokonano około 2009 lub 2010 roku) oraz pomieszczenie kotłowni wraz z kominem metalowym (rozbudowa dokonano w listopadzie 2019 r.). Inwestorem jest S.M., który oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę rzeczonych obiektów. Dlatego postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. nakazano S.M. i E.S. wstrzymanie robót budowlanych związanych z samowolną budową i nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do jego legalizacji w terminie czterech miesięcy. Dokumenty przedłożone przez inwestora okazały się niekompletne, dlatego też postanowieniem z [...] września 2021 r. nałożono na S.M. i E.S. obowiązek usunięcia braków i nieprawidłowości występujących w sporządzonej dokumentacji, w nieprzekraczalnym terminie do 15 października 2021 r., jednakże w wyznaczonym terminie inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, dlatego też PINB stosownie do art. 48 ust. 4 p.b. zobligowany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy.

Jednak w ocenie organu odwoławczego, o ile PINB zastosował prawidłowo tryb określony przepisami art. 48 p.b., wobec nieprzedłożenia kompletnej dokumentacji projektowej to jednak należy powinien uwzględnić fakt, że S.M. podejmuje starania zmierzające do zalegalizowania rzeczonej rozbudowy o czym świadczy pismo z 21 października 2021 r. i treść odwołania.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że nakaz rozbiórki jest w skutkach najdalej idącą sankcją przewidzianą w prawie budowlanym i powinien być stosowany wyłącznie w przypadkach wyłączających możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W każdym przypadku przed podjęciem decyzji nakazującej rozbiórkę organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do szczególnie starannego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organ wskazał, też na charakter terminu, wynikającego z art. 48 ust. 3 p.b., wskazując, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie sztywnego, ustawowego terminu, do upływu którego inwestor byłby obowiązany uzupełnić brakującą dokumentację. Ustalenie tego terminu pozostawiono zatem uznaniu organu, który powinien określać go w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że termin ten musi być wystarczająco długi, by umożliwić stronie skuteczne zrealizowanie nałożonych na nią obowiązków. Termin ten jest więc terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego. Konsekwencją tego zaś jest okoliczność, że może on być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli, bądź też może zostać wydłużony na żądanie strony, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności.

Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że S.M. nieprofesjonalnie, ale jednak podejmuje starania zmierzające do legalizacji spornej rozbudowy. Poza tym w poszczególnych dokumentach znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy są podane odmienne wymiary rzeczonej rozbudowy, zatem organ stopnia powiatowego winien ujednolicić, tak aby nie było wątpliwości do wymiarów poszczególnych pomieszczeń, o które został rozbudowany budynek letniskowy. Dodatkowo organ pierwszej instancji winien wyjaśnić kwestię jaki budynek został ostatecznie rozbudowany, budynek letniskowy czy budynek mieszkalny. Zauważyć bowiem należy że do pierwszej rozbudowy budynku letniskowego doszło w latach 2009 - 2010 o pomieszczenie, w którym obecnie znajduje się przedsionek, kuchnia i łazienka. Następnie w 2019 r. S.M. dobudował kotłownię, ale co podkreślono S.M. od 2013 r. na stałe zamieszkiwał budynek letniskowy przy ul. [...] w I., co oświadczył w piśmie z dnia 10 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. winien rozważyć, czy przekształcenie budynku letniskowego na budynek mieszkalny może zostać zakwalifikowane jako zmiana sposobu użytkowania tego budynku. Nadto w przedmiotowym postępowaniu organ stopnia powiatowego oparł się wyłącznie na oświadczeniu S.M., że nie posiadał on stosownych dokumentów pozwalających mu wybudować sporne pomieszczenia, zatem winien wystąpić do właściwego organu z zapytaniem, czy inwestor posiadał decyzję o pozwoleniu na rozbudowę budynku letniskowego o pomieszczenie kuchenne i kotłownię.

Powyższe w ocenie organu odwoławczego stanowiło podstawę do wydania, w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, celem wyeliminowania uchybień stwierdzonych w postępowaniu odwoławczym.

Sprzeciw od ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli E.D. i K.D., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy, ewentualnie wskazane uchybienia pozostawały bez wpływu na kierunek rozstrzygnięcia.

Wobec tego wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyjaśnili, że organ drugiej instancji wadliwie wydał decyzję kasatoryjną, bowiem wytknięte uchybienia nie miały miejsca, ewentualnie pozostawały bez wpływu na wynik postępowania. Istotę sprawy stanowi orzeczenie (w trybie art. 48 p.b.) o nakazie rozbiórki wykonanych bez pozwolenia na budowę pomieszczeń: kuchennego wraz z przedsionkiem oraz kotłowni z kominem. Podkreślili, że inwestor o konieczności zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do zalegalizowania samowoli budowlanej wiedział od momentu doręczenia postanowienia organu z [...] kwietnia 2021 r. Tym samym miał prawie 6 miesięcy (a więc o 2 miesiące więcej, niż pierwotnie zakreślono w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2021 r.) na dokonanie wymaganych przez organ czynności. Nie dziwi zatem, że postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. organ stopnia powiatowego odmówił zmiany terminu zakreślonego w postanowieniu z dnia [...] września 2021 r. Z uwagi na fakt, że w wyznaczonym termie inwestor nie uzupełnił braków, organ pierwszej instancji nie dysponował swobodą co do dalszego trybu postępowania, gdyż konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 48 p.b. nie pozostawia mu luzu decyzyjnego, ani możliwości odmiennego od wskazanego rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego. W ocenie skarżących jako zaskakujące jawi się wydanie decyzji kasatoryjnej, która znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wytknięte w uzasadnieniu organu odwoławczego kwestie: drobnych rozbieżności w wymiarach wybudowanych bez pozwolenia pomieszczeń, ustalenia charakteru budynku, który został rozbudowany, zakwalifikowania przekształcenia budynku letniskowego na budynek mieszkalny jako zmiany sposobu użytkowania tego budynku, czy oparcia się przez organ stopnia powiatowego na oświadczeniu S.M., że nie posiadał stosownych dokumentów pozwalających mu wybudować sporne pomieszczenia, nie mają w ocenie skarżących znaczenia w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionego sprzeciwu skarżący uczynili decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., uchylająca w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z [...] r., którą na podstawie art. 48 ust. ustawy Prawo budowlane, nakazano współwłaścicielom S.M. i E.S., rozbiórkę rozbudowy budynku letniskowego.

Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze , jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b § 3 p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. Ponadto, co istotne rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wydanie zatem decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. możliwe jest w przypadku łącznego wystąpienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym wydana została zaskarżona decyzja prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może więc wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Może to mieć miejsce jeśli organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, jeśli wprawdzie zostało ono przeprowadzone ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych oraz w przypadku naruszenia przepisów postępowania będących podstawą do wydania określonego rodzaju decyzji (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 518-519).

Z powyższego wynika, iż wydanie decyzji kasacyjnej wymaga wykazania przez organ odwoławczy takiego naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozpoznać co do istoty. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być zatem podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania czy wady decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej. Wykładnia rozszerzająca analizowanego przepisu jest niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania w sprawie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186) organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). Treść wspomnianego postanowienia określa art. 48 ust. 3 p.b., zgodnie z którym w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W ramach wyżej wskazanego postępowania organ czynił kilka ustaleń. Przede wszystkim dotyczyły one legalności spornej rozbudowy. Następnie organ nadzoru budowlanego ustalał, czy obiekt może ona być zalegalizowana, a warunkiem tego było dostarczenia odpowiedniej dokumentacji (o której mowa w art. 48 ust. 2 p.b.). Tym samym S.M. w trakcie prowadzonego postępowania miał dwie możliwości: dostarczenie dokumentacji w celu zalegalizowania dokonanej rozbudowy budynku letniskowego, ewentualnie nie podjęcie wymaganych przez organ działań, skutkujące zgodą na rozbiórkę. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 4 p.b. w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Jak wynika z akt administracyjnych 19 kwietnia 2021 r. PINB w T. ostatecznym postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., na podstawie art. 48 ust. 2 p.b. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy rozbudowie budynku letniskowego. Jednocześnie na podstawie art. 48 ust. 3 p.b. nałożył na S.M. i E.S., obowiązek przedstawienia w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia: zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w terminie 4 miesięcy od doręczenia postanowienia. S.M. owo postanowienie otrzymał 20 kwietnia 2021 r.

W odpowiedzi S.M. przedłożył: opinię nr [...] z 28 września 2020 r. z przeprowadzonych oględzin - ekspertyzy urządzeń grzewczo-kominowych celem ustalenia prawidłowości ich podłączenia w spornym budynku, wyrok nakazowy z [...] r., sygn. akt: [...], wniosek Komisariatu Policji w C. o ukaranie z [...] października 2020 r. oraz zaświadczenie z dnia 26 kwietnia 2021 r. wydane przez Urząd Gminy I. a także 4 egzemplarze inwentaryzacji dokonanej rozbudowy.

Postanowieniem z [...] września 2021 r. PINB nałożył na S.M. i E.S. obowiązek usunięcia braków i nieprawidłowości występujących w przedłożonej dokumentacji w nieprzekraczalnym terminie do 15 października 2021 r. Odpis postanowienia doręczono inwestorowi 16 września 2021r. Tuż przed upływem ww. terminu inwestor zwrócił się z prośbą o jego zmianę, wskazując, że sprawą zajmuje się biuro projektowe, a do jej rozpoznania potrzebne są wskazane w piśmie dokumenty. Postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. organ stopnia powiatowego odmówił wnioskowanej zmiany terminu.

W konsekwencji powyższego, wobec niewykonania nałożonego postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. obowiązku organ nadzoru budowlanego był zobowiązany, na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 p.b. do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.

Jedną z przyczyn uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie był brak przedłużenia terminu do przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej. Ma rację organ odwoławczy, że termin wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 p.b. jest terminem procesowym (instrukcyjnym), którego określenie ustawodawca pozostawił organowi wydającemu postanowienie na podstawie art. 48 ustawy. Określa go zatem sam organ w ramach posiadanego luzu decyzyjnego. Powinien on zostać określony w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy, przy czym musi być na tyle długi, aby umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych obowiązków. Dokonując oceny możliwości przedłużenia terminu nie można jednak abstrahować od ustalonych okoliczności faktycznych. Strona została zobowiązana do przedłożenia dokumentacji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. i ostatecznie miała to uczynić do 15 października 2019 r. W tym czasie, jak wynika z akt sprawy nie złożyła wymaganej dokumentacji legalizacyjnej, wskazując na takie przeszkody jak: potrzeba zebrania bliżej nieokreślonej dokumentacji (pismo z 24 października 2021 r.), czy trwający sezon grzewczy (odwołanie z 18 stycznia 2022 r.). Działania strony, wbrew opinii organu odwoławczego nie zmierzały do legalizacji spornej rozbudowy, a jawią się jako działania pozorne, mające przedłużyć postepowanie legalizacyjne. W tej sytuacji nie uprawnione jest twierdzenie, iż w realiach rozpoznawanej sprawy nakaz rozbiórki został wydany przedwcześnie, w sytuacji, gdy inwestor w ciągu 6 miesięcy nie złożył dokumentacji niezbędnej do zalegalizowania spornej rozbudowy. Nie sposób uznać, aby okres pół roku był zbyt krótki aby przygotować niezbędne dokumenty. Jednocześnie wobec braku inicjatywy inwestora w zakresie legalizacji spornej rozbudowy brak było podstaw do kolejnej zmiany tego terminu. Okoliczność ta została prawidłowo oceniona przez organ pierwszej instancji,

W tym miejscu podkreślić należy, że postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części jest podzielone na kilka etapów. Pierwszy to ustalenie, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi etap to ocena organu czy obiekt można zalegalizować tj. czy nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym (jego lokalizacja nie jest sprzeczna z prawem) i czy stan techniczny tego obiektu nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do zgodności z tymi przepisami. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych, i nakłada obowiązek przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu. Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2011 r. II OSK 1757/10, z 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia stosownych dokumentów przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, a żaden przepis ustawy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.

Bez jakiegokolwiek wpływu na powyższe pozostają pozostałe podnoszone przez organ odwoławczy okoliczności. Wymiary rozbudowy zawarte w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z [...] grudnia 2021 r. wynikają ze złożonej przez inwestora inwentaryzacji rozbudowy, zatem trudno uznać by organ miał poczynić jakiekolwiek dodatkowe ustalenia w tym zakresie. Brak pozwolenia na budowę potwierdził sam S.M., a także wynika on z odpowiedzi Wójt Gminy w I., który przekazał kopie dokumentacji budowlanej budynku letniskowego zlokalizowanego przy ul. [...] w I., tj.: decyzji Naczelnika Gminy w I. z [...] maja 1987 r., którą udzielono J. i B. P. pozwolenia na budowę obejmującą budynek letniskowy, położony na działce nr [...] w I.. Bez wpływu na powyższe pozostaje także ewentualna zmiana użytkowania z budynku letniskowego na mieszkalny, skoro działka znajduje się na obszarze oznaczonym na planie symbolem 72 MN, UTL, którego podstawowe przeznaczenie to zarówno mieszkalnictwo jednorodzinne, jak i budownictwo letniskowe.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

dc