Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 430/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 1, art. 22 par. 2, art. 34 par. 1 i par 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. S. (dalej wskazywany jako: skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 sierpnia 2017 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej w skrócie : (K.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej w skrócie: (u.p.e.a.), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 28 czerwca 2017 r., w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku (dalej zwany organem egzekucyjnym) prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 25 października 2016 r. Nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2010 r., którego wysokość została określona decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 22 lipca 2016 r. Nr [...], a której to następnie postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. Nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zawiadomieniem z dnia 25 października 2016 r. Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w "A" Sp. z o.o. z/s w [...]. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 2 listopada 2016 r, który następnie pismem z dnia 15 listopada 2016 r. poinformował organ egzekucyjny, że ponieważ zobowiązany otrzymuje najniższe wynagrodzenie, brak jest możliwości realizacji zajęcia. Równolegle zawiadomieniem z dnia 25 października 2016 r. [...],doręczonym dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 25 października 2016 r. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego "B", dokonano również zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w C w [..]. Jednakże z uwagi na brak środków na rachunku bankowym, nie doszło do realizacji tego zajęcia.

Odpis tytułu wykonawczego Nr [...] wraz z w/w zawiadomieniami o zajęciach organ egzekucyjny doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a.

Następnie w ramach pisma wniesionego w dniu 26 października 2016 r., a stanowiącego zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 4 października 2016 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności własnej decyzji nieostatecznej z dnia 22 lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2010 r, pełnomocnik strony, oprócz zarzutów dotyczących samego skarżonego postanowienia, zawarł również wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego w oparciu o decyzję niedostateczną, której to według niego wadliwie nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W wyniku rozpoznania zażalenia dotyczącego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia 22 lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2010 r, jak i odwołania od samej decyzji, organ odwoławczy w odrębnych postępowaniach, zażaleniowym i odwoławczym utrzymał w mocy oba te rozstrzygnięcia organu I instancji, odpowiednio: postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r. Nr [...] oraz decyzją z dnia 9 grudnia 2016 r. Nr [...].

Natomiast zgłoszone przez zobowiązanego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zostało rozpoznane w ramach w ramach postępowania egzekucyjnego.

Pierwotnie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na stwierdzony w sprawie brak przesłanek z art. 59 u.p.e.a., które zostało następnie uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 3 marca 2017 r. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji winien był zakwalifikować przedmiotowy wniosek jako zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 u.p.e.a., których ewentualne uznanie spowodowałoby wnioskowane przez stronę umorzenie postępowania egzekucyjnego, a nie jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a W ocenie organu odwoławczego dotychczasowe działanie organu egzekucyjnego pozbawiło bowiem zobowiązanego prawa do skorzystania z jednego z trybów przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, służących ochronie jego praw. Jednocześnie wskazano na potrzebę uszczegółowienia przez zobowiązanego konkretnych zarzutów egzekucyjnych, które w jego ocenie w przypadku ich uwzględnienia mają skutkować ewentualnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy, pełnomocnik zobowiązanego w odpowiedzi na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 12 maja 2017 r., w swoim piśmie z dnia 5 czerwca 2017 r. wskazał jako podstawę zarzutów na: 1) nieistnienie obowiązku kwestionując zasadności samej decyzji wymiarowej organu podatkowego; 2) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz 3) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny w sytuacji gdy zobowiązany zmienił miejsce zamieszkania na [...].

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku:

1) stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku,

2) odmówił uznania za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia,

3) uznał za nieuzasadniony zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięciu organ egzekucyjny odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazał, że sporny w sprawie tytuł wykonawczy Nr [...] został wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 22 lipca 2016 r, Nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na kwotę 190.738,00 zł. utrzymanej następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 grudnia 2016 r. Nr [...]. Wywiedziona od tej decyzji ostatecznej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, została oddalona wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Op 105/17.

W związku z powyższym organ egzekucyjny stwierdził, że ponieważ tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji, która była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, w którym wydano orzeczenie określające wysokość zobowiązania podatkowego, od którego przysługiwały środki zaskarżenia, w sprawie miał zastosowanie przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. To zaś powodowało, że skoro zarzut nieistnienia obowiązku był już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego obowiązku, zasadnym było stwierdzenie niedopuszczalności tego zarzutu zgodnie z zasadą niekonkurencyjności środków prawnych.

Z kolei odnośnie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ egzekucyjny powołał się na zapis § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r., poz. 131 - zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra Finansów"), zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż niespornym był fakt nadania decyzji z dnia 22 lipca 2016 r. Nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2010r. rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 4 października 2016 r. Nr [..].

Z tego tez powodu, odmówiono uznania za uzasadniony zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Natomiast, co do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, przywołując regulacje art. 19 § 1 u.p.e.a. (normujący rolę naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego), a także art. 22 § 2 u.p.e.a. (określającą właściwość miejscową organu egzekucyjnego) wskazano, że według danych będących w posiadaniu organu, jak również zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej na dzień 25 października 2016 r., tj. dzień skierowania tytułu wykonawczego Nr [...] do egzekucji oraz wszczęcia egzekucji poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego - organem właściwym do prowadzenia egzekucji był Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku. W tym bowiem czasie adresem rejestracyjnym zobowiązanego była ul. [...], [...]-[...] [...]. Podnoszona przez pełnomocnika zmiana adresu zamieszkania zobowiązanego oraz wynikająca z niej zmiana właściwość miejscowej organu egzekucyjnego nastąpiła dopiero w dniu 13 grudnia 2016 r., w związku ze zgłoszeniem nowego adresu, tj. ul. [...], [...]-[...] [...].

W związku z tą zmiana adresu, tytuł wykonawczy Nr [...] został przekazany do Urzędu Skarbowego w [...] przy piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r, co jednakże zdaniem organu I instancji nie oznacza, że sama egzekucja została wszczęta i była prowadzone przez niewłaściwy organ egzekucyjny- Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku- zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie, zarzucając mu wadliwe uznanie, iż zarzut nieistnienia obowiązku był niedopuszczalny z uwagi na nieuwzględnienie przez organ I instancji w przyjętym w sprawie stanie faktycznym, okolicznośc, że zobowiązany "odstąpił od umowy zamiany", a tym samym wystąpiła ustawowa przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, dotycząca nieistnienia obowiązku, co winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania,

W dalszych zarzutach zażalenia wskazał na naruszenie przepisów postępowania poprzez uznanie, że w sprawie nastąpiło doręczenie tytułu wykonawczego "skutkujące jego wejściem do obrotu prawnego prowadzenia wobec podatnika postępowania zabezpieczającego" oraz na naruszenie przepisów postępowania poprzez bezzasadne uznanie, że egzekucję wszczął i prowadził właściwy organ.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że organ egzekucyjny pominął fakt, iż skarżący złożył Spółce z o. o. "A" Sp. z/s w [...] oświadczenie o odstąpieniu od zawartej umowy zamiany dokonanej aktem notarialnym z dnia 30 grudnia 2010 r. Rep. A Nr [...], z uwagi na wady fizyczne nieruchomości i "wezwał Spółkę do próby ugodowej celem uzyskania przez Sądem oświadczenia o uznaniu zasadności jego oświadczenia oraz doprowadzenia do ujawnienia w księgach wieczystych aktualnego stanu". W tej sytuacji według niego zaistniało zagadnienie wstępne, które winno skutkować zawieszeniem całego postępowania do czasu jego rozstrzygnięcia. Wskazano również, że odstąpienie od umowy ma skutek ex tunc, a co za tym idzie umowę zamiany traktuje się jako niezawartą. W takiej sytuacji ponieważ na zobowiązanym nie ciąży już żaden obowiązek podatkowy, zaszła ustawowa przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W dalszej części pełnomocnik stwierdził, że aktualny pozostaje nadal zarzut, iż organem właściwym do rozpoznania sprawy był Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], a nie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku, skoro doszło do niekwestionowanej przez organ egzekucyjny zmiany adresu zobowiązanego.

Końcowo wskazał na brak skutecznego doręczenia zobowiązanemu w trybie art. 151 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm. - zwanej dalej "O.p.") tytułu wykonawczego, z uwagi na niewprowadzenie do obrotu prawnego decyzji wydanej na podstawie art. 33 O.p. o zabezpieczeniu. To zaś według niego skutkuje brakiem podstaw do prowadzenia w oparciu o tą decyzje jakichkolwiek czynności (w tym zabezpieczających) podejmowanych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] jako wierzyciela oraz organ egzekucyjny wobec nieistnienia obowiązku podlegającego zabezpieczeniu.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik zobowiązanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie zgłoszonych zarzutów za zasadne i umorzenie postępowania "zabezpieczającego" ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 28 czerwca 2017 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie podnoszonego zarzutu, wymienionego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a, tj. nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazał, że kwestia istnienia obowiązku objętego spornym tytułem wykonawczym była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu dotyczącym tego obowiązku. Jednocześnie jak dalej zauważono zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego (które jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego) - mającego na celu doprowadzenie do wykonania obowiązków określonych w postępowaniu podatkowym - nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji podatkowej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dopóki zatem decyzja będąca podstawą dla wystawienia tytułu wykonawczego będzie znajdować się w obrocie prawnym to brak jest podstaw do twierdzenia, że określony w niej obowiązek nie istnieje. Z tych też powodów za prawidłowe uznano stanowisko Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku, który odwołując się do art. 34 § 1a u.p.e.a, stwierdził w realiach niniejszej sprawy, niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku.

Podzielono również stanowisko organu I instancji, w zakresie braku podstaw do uwzględnienia zarzutu niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, gdyż obowiązek taki zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, nie dotyczy egzekucji należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jak winnika z akt sprawy w dacie wystawienia spornego tytułu wykonawczego stanowiącej jego podstawę decyzji nieostatecznej z dnia 22 lipca 2016 r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku nadał rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. Nr [...]

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku, jako organ egzekucyjny właściwy rzeczowo i miejscowo był również zobligowany do rozpoznania złożonych jeszcze do niego zarzutów egzekucyjnych, pomimo późniejszej zmiany miejsca zamieszkania.

Zarówno na dzień wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...] oraz nadania mu klauzuli o skierowaniu go do egzekucji, zobowiązany posiadał adres zamieszkania ul. [...], [..]-[...] ...], a zatem to Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku będący wierzycielem pełnił wówczas także funkcję organu egzekucyjnego uprawnionego do stosowania wobec majątku zobowiązanego wszystkich środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12a u.p.e.a.

Był zatem w tym czasie uprawniony do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w C w [...] Jak i zajęcia wynagrodzenia za pracę Zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w "A" Sp. z o.o. z/s w [...], a także do rozpoznania zarzutów egzekucyjnych, które zostały do niego wniesione, przed zmiana adresu zobowiązanego.

Dopiero bowiem w dniu 13 grudnia 2016 r. zobowiązany dokonał zmiany adresu zamieszkania na ul. [...], [...]-[...] [...] i to z tym dniem nastąpiła zmiana właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku (przy piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. Nr [...]) przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] do dalszej realizacji tytuł wykonawczy Nr [...] wraz z aktami postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się końcowo do zawartej w zażaleniu kwestii doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego pomimo niewprowadzenia do obrotu prawnego wydanej w stosunku do zobowiązanego, na podstawie art.33 O.p. decyzji o zabezpieczeniu (z uwagi na jej nieprawidłowe doręczenie z naruszeniem art. 151 O.p.) , organ odwoławczy zauważył, iż zarzut ten dotyczy ewentualnych nieprawidłowości w postępowaniu zabezpieczającym czy też egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Tym samym zarzut ten wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy.

W skardze wniesionej do tut Sądu, pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego zarzucił wydanie go z naruszeniem:

- art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie w sprawie podczas, gdy zarzut nieistnienia zobowiązania nie był uprzednio przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu przez Sąd, bowiem wyrok w sprawie skargi na decyzję podatkową nie jest prawomocny, a więc nie można uznać, że sprawa została rozpatrzona, czego skutkiem było niezasadne nieuwzględnienie zażalenia;

- art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 19 u.p.e.a. i art. 22 ust. 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że postępowanie zostało wszczęte przez organ właściwy, podczas gdy z subsumcji przepisów z ustalonym w sprawie stanem faktycznym wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku nie był właściwy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności postanowienia;

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w związku z odstąpieniem od umowy sprzedaży nieruchomości, które dokonało się z mocą wsteczną egzekwowany obowiązek nie wygasł.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał istotne według niego dla bytu egzekwowanego zobowiązania skutki prawne , mające wynikać z faktu, złożenia przez skarżącego Spółce z o. o. "A" Sp. z/s w [...] oświadczenie o odstąpieniu od zawartej umowy zamiany dokonanej aktem notarialnym z dnia 30 grudnia 2010 r. Rep. A Nr [...], z uwagi na wady fizyczne nieruchomości.

Jak bowiem zważył, skoro odstąpienie od umowy ma skutek ex tunc, to ponieważ taką umowę traktuje się jako niezawartą to tym samym konsekwentnie należy uznać, że skoro na zobowiązanym nie ciąży żaden obowiązek podatkowy związany z ta umową, to zaszła, tym samym ustawowa przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Pełnomocnik wskazał, że wystąpienie okoliczności stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje organ egzekucyjny do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy też zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu w inny sposób. Podkreślono, że w przypadku wystąpienia którejkolwiek okoliczności ze wskazanych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny ma obowiązek umorzenia takiego postępowania z urzędu.

Odnośnie zarzutu dotyczącego właściwości organu egzekucyjnego, ponowiono wcześniejszą argumentację mającą wskazywać, iż właściwym miejscowo w sprawie z uwagi na aktualny adres zobowiązanego, był Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...],a nie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku.

Końcowo, aczkolwiek w odróżnieniu od zażalenia zarzut ten nie został wprost przywołany w petitum skargi, w jej uzasadnieniu, ponownie omówiono kwestię wadliwego doręczenia zobowiązanemu decyzji podejmowanych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] w zakresie zabezpieczenia zobowiązań w trybie art. 33 O.p., co miałoby mieć wpływ na prawidłowość doręczenia opartych na nich tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej w skrócie [ppsa], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Odnosząc się w tym miejscu do zgłoszonego przez pełnomocnika wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 ppsa, do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 ppsa, nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zgodnie z art. 122 ppsa, to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku, wydane w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych.

Rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności należy odnieść się do jej najdalej idącego zarzutu, a mianowicie wskazywanego naruszenia przez organ egzekucyjny- Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku , swojej właściwości miejscowej, z uwagi na wskazywaną przez pełnomocnika zmianę miejsca zamieszkania zobowiązanego.

Jak wynika z akt sprawy na dzień skierowania tytułu wykonawczego Nr [...] do egzekucji oraz wszczęcia egzekucji poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a także złożenia przez zobowiązanego zarzutów aktualnym wówczas adresem rejestracyjnym zobowiązanego była ul. [...], [...]-[...] [...]. Tym samy w tym czasie organem właściwym do prowadzenia egzekucji był niewątpliwie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku, gdyż do wskazywanej obecnie, niekwestionowanej przez organy, zmiany adresu skarżącego na ul. [...], [...]-[...] [...], doszło dopiero w dniu 13 grudnia 2016 r. Wówczas też sporny tytuł wykonawczy Nr [...] został pismem z dnia 30 grudnia 2016 r przekazany do Urzędu Skarbowego w [...].

W ocenie Sądu, w tym stanie rzeczy, organy egzekucyjne obu instancji, słusznie uznały, iż sam fakt zmiany właściwości miejscowej organu, już w toku wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie uzasadnia podnoszonego obecnie przez zobowiązanego zarzutu egzekucyjnego, dotyczącego wszczęcia egzekucji i jej prowadzenia do czasu zmiany adresu zamieszkania, przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku, jako niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny.

W ocenie Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku był również, jako organ właściwy rzeczowo (art. 19 § 1u.p.e.a.) i miejscowo (art. 22 § 2 u.p.e.a.) w pełni umocowany do rozpoznania wniesionych do niego zarzutów egzekucyjnych, jeszcze przed dniem 13 grudnia 2016 r., kiedy to miała miejsce zmiana miejsca zamieszkania zobowiązanego i związana z nią zmiana właściwości miejscowej również organu egzekucyjnego.

Należy bowiem zauważyć, na co między innymi wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 962/11 (opubl. ONSAIWSA 2014/1/11 oraz LEX nr 1415213), że jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego, na skutek zmiany zamieszkania przez zobowiązanego, inny organ egzekucyjny stanie się właściwy na zasadzie art. 22 § 2 u.p.e.a. do prowadzenia egzekucji, to jednakże właściwość do rozpoznania zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., pozostaje przy organie, który był właściwy dotychczas do ich rozpoznania. Tym samym pomimo zmiany w trakcie trwającego już postępowania w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, miejsca zamieszkania zobowiązanego i dokonanego już przekazania samej egzekucji do właściwego miejscowo na ten moment Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w zakresie rozpoznania zarzutów egzekucyjnych organem właściwym nadal pozostał Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku.

Z tych też względów, zasadnie w ramach zaskarżonego postanowienia, uznano za nieuzasadniony zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Prawidłowo również stwierdzono niedopuszczalność kolejnego zgłoszonego zarzutu, dotyczącego nieistnienia obowiązku,

Stosownie do treści art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Należy podkreślić, że jakkolwiek przepis ten wyraźnie wskazuje na wierzyciela, jako podmiot uprawniony do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, w miejsce stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.), to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, unormowanie zawarte w art. 34 § 1a u.p.e.a. odnosi się również do organu egzekucyjnego, w przypadku, gdy (jak w rozpatrywanej sprawie) organ ten jest jednocześnie wierzycielem. Dostrzeżenie zatem, że wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. obligowało organ egzekucyjny będący wierzycielem do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. II FSK 1688/15, a także wyrok z 28 kwietnia 2015 r. sygn. II FSK 844/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy literalne brzmienie powołanego przepisu, nie tylko uprawniało, ale wręcz obligowało Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku. do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Odwołując się do wykładni celowościowej, należy wskazać, że nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia gdy zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Powyższe uregulowanie wprowadza bowiem zasadę niekonkurencyjności środków prawnych i eliminuje sytuację, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu pomimo, że jest lub była rozstrzygana w innym, wskazanym w art. 34 § 1a u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. II FSK 207/09, LEX nr 596216).

W realiach niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości, iż sporny tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 22 lipca 2016 r, Nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na kwotę 190.738,00 zł, której to decyzji nadano następnie postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. Nr [...] rygor natychmiastowej wykonalności.

Zarówno decyzja wymiarowa organu I instancji jak i postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, zostały utrzymane w mocy przez organ odwoławczy odpowiednio: decyzją ostateczną z dnia 9 grudnia 2016 r. Nr [...] oraz postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r. Nr [...].

Kwestia prawidłowości określenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. była także przedmiotem rozpoznania przez tut. Sądem, który nieprawomocnym wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Op 105/17 oddalił skargę. To że wyrok ten jest nieprawomocny, nie zmienia faktu, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna, z której wynika objęta spornym tytułem wykonawczym należność, podlegająca egzekucji.

Jedynie na marginesie, Sąd zauważa, iż podnoszona przez pełnomocnika również w niniejszej sprawie, jako uzasadnienie dla zarzutu nieistnienia obowiązku, kwestia skutków prawnych, mającego mieć miejsce skutecznego odstąpienia od umowy zbycia nieruchomości położonej w [...] poprzez zamianę jej na inną nieruchomość położoną w [...], z uwagi na stwierdzone jej wady fizyczne, stanowiła istotę sporu zarówno na etapie samych postępowań podatkowych, jak i postępowania sądowego.

Ponowne badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w rzeczywistości kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zatem i samych orzeczeń merytorycznych dotyczących określenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.

Formułując jednakże zarzut z art. 33 § 1 pkt 1u.p.e.a., zobowiązany nie może domagać się weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, merytorycznej poprawności decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Byłoby to bowiem równoznaczne z umożliwieniem mu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi do tego celu przewidzianymi w dziale IV, rozdział 17-19 Ordynacji podatkowej (zob. wyroki NSA: z 20 marca 2008 r., II FSK 172/07; z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1377/08 i II FSK 1378/08; z 27 stycznia 2012 r., II FSK 1221/11, publ.: CBOSA).

Odnośnie odstanej z wskazywanych w skardze kwestii dotyczącej wadliwości tytułu wykonawczego z uwagi na mające mieć miejsce według pełnomocnika , wadliwe doręczenie skarżącemu decyzji o zabezpieczeniu, która to miała być wydana w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnikiem Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...], skutkiem czego nie weszło do obrotu prawnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, słusznie już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zwrócił uwagę, iż zarzut ten nie pozostaje w żadnym związku z niniejszą sprawą.

Jak już wyżej wskazano, a co nie było kwestionowane, sporny tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 22 lipca 2016 r, Nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Nie budzi przy tym najmniejszych wątpliwości, że decyzja ta została skutecznie doręczona i weszła do obrotu prawnego. Dlatego też, stawiany obecnie zarzut wadliwości tego tytułu w powiązaniu z ewentualną wadliwością innego aktu nie mającego związku ze sprawą jest co najmniej niezrozumiały. Sam też pełnomocnik w uzasadnieniu skargi, nie wskazał na jakąkolwiek dodatkową argumentację, mającą świadczyć o ewentualnym wpływie uchybienia mającego mieć miejsce w innej odrębnej sprawie skarżącego, z obecnym przedmiotem rozpoznania. Jedynie ponownie przywołał treść tego zarzutu, w ślad za zażaleniem, pomijając całkowicie zajęte w tym względzie stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.

W tym stanie rzeczy, ponieważ wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne, należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.