Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 5156/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędziowie WSA - Beata Krajewska (spr.), - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych; 2. z pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz D. J. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

D. J. w dniu [...] marca 2000 r. dokonał dokumentem SAD [...] zgłoszenia celnego samochodu osobowego marki [...] z roku produkcji 1991. Do zgłoszenia celnego załączył m.in. umowę sprzedaży w języku niemieckim opiewającą na kwotę 3.250 DEM, deklarację wartości celnej oraz ocenę techniczną pojazdu z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] wykonaną przez Biuro Inżynierskie Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego "A." w [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...], na podstawie art. 165 § 1, 2 i 4 Ordynacji podatkowej, wszczął z urzędu postępowanie dotyczące zgłoszenia celnego dokonanego przez D. J. w zakresie wartości celnej i wymiaru kwoty długu celnego wobec uzyskania od Prokuratury Okręgowej w [...] informacji o zakwestionowaniu wiarygodności załączonej do zgłoszenia celnego oceny technicznej dokonanej przez Biuro "A.", co zrodziło podejrzenie, iż wartość celna importowanego przez Stronę samochodu została zaniżona.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r., na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 kodeksu celnego, uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej oraz wymiaru cła i ponownie określił wartość celną samochodu na kwotę 4.222,99 DEM. Organ I instancji za cenę wyjściową przyjął wartość wynikającą z danych zamieszczonych w miesięczniku Info-Ekspert część B z marca 2000 r. a następnie pomniejszył ją o marżę, 5% uszkodzenie pojazdu, VAT, akcyzę i cło. W trakcie postępowania stwierdzono także, iż Strona w zgłoszeniu celnym zastosowała nieprawidłową, obniżoną stawkę celną wynoszącą 10 %. D. J. nie przedstawił prawidłowo, tzn. zgodnie z warunkami sprecyzowanymi w Protokole Nr 4 do Układu Europejskiego, sporządzonego dowodu pochodzenia. Zasadne jest więc zastosowanie stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 %. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] zawierała także stwierdzenie, iż wyliczenia kwoty odsetek wyrównawczych dokona Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Pośrednich Izby Celnej w [...].

Od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] lutego 2003 r. Strona wniosła odwołanie zarzucając naruszenie art. 23 § 1 Kodeksu celnego oraz zastosowanie stawki autonomicznej. Do odwołania załączona została umowa kupna - sprzedaży przedmiotowego samochodu sporządzona w języku polskim i zawierająca deklarację pochodzenia towaru wpisaną w języku niemieckim.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. W uzasadnieniu swej decyzji Dyrektor Izby Celnej w [...] podniósł, iż Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zasadnie, w oparciu o art. 23 § 7 Kodeksu celnego, zakwestionował wiarygodności dokumentów wskazanych przez stronę i służących do określenia wartości celnej samochodu, bowiem wartość ta ustalona w toku postępowania o ok. 29 % odbiega od ceny podanej w załączonej do zgłoszenia celnego umowie. Organ I instancji prawidłowo przeanalizował możliwość ustalenia wartości celnej w sposób określony w art. 25 – 28 Kodeksu celnego i ostatecznie wartość tę ustalił w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego. Wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem organu II instancji brak jest w sprawie niniejszej podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej UE wobec załączenia do zgłoszenia celnego przez Stronę umowy w języku niemieckim bez deklaracji o preferencyjnym pochodzeniu towaru. Przedłożona natomiast, przy piśmie z dnia [...] lutego 2003 r., umowa w języku polskim z deklaracją eksportera o preferencyjnym niemieckim pochodzeniu samochodu nie może być uznana za prawidłowy dowód pochodzenia. Tekst deklaracji nie odpowiada bowiem dokładnie treści jej wzoru znajdującego się w Załączniku IV do Protokołu 4 UE a nadto została przedłożona organom celnym z naruszenie punktu 8 Załącznika 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych – t.j. w terminie przekraczającym dwa lata od przywozu towaru, do którego się odnosi.

W skardze z dnia [...] grudnia 2003 r. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. J. wnosił o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. zarzucając organom celnym naruszenie :

• art. 121 § 1, 122, 124, 187 § 1, 190, 191 oraz 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej,

• art. 23 § 1 i 7, 24, 29 § 1, 65 § 4 i 85 § 1 Kodeksu celnego,

• artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. oraz Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. /Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483 ze zm./,

• Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. /Dz.U. Nr 11, poz. 38 ze zm./,

• Art. 222 § 4 Kodeksu celnego w związku z § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określania wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania /Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm./.

W uzasadnieniu skargi D. J. podniósł, iż brak było jakichkolwiek podstaw do odmowy zastosowania obniżonej stawki celnej dla importowanego przez niego samochodu. Przedłożona umowa w języku polskim, zawierająca deklarację o pochodzeniu towaru, opisywała pojazd w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Tekst deklaracji, zdaniem Skarżącego, sporządzony został zgodnie ze wzorem przedstawionym w załączniku IV Protolołu Nr 4 UE a ewentualne nieścisłości są tylko oczywistymi pomyłkami, które z mocy art. 29 tego Protokołu, nie powodują odrzucenia dokumentu, jeżeli błędy te nie wzbudzają wątpliwości co do prawidłowości oświadczeń w nim złożonych. Skarżący zakwestionował także sposób ustalania wartości celnej w oparciu o metodę ostatniej szansy, możliwość zastosowania tej metody w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz oparcie wyceny wyłącznie o dane z katalogu Info-Ekspert.

Według Skarżącego dokonując zgłoszenia celnego działał on w dobrej wierze i nie ma podstaw do żądania od niego uiszczenia odsetek wyrównawczych, przy czym w decyzji organu I instancji odsetki te nie zostały wymierzone a jedynie zawarto w decyzji informację, że wyliczenia odsetek dokona Wydział Rozliczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zważył, co następuje:

Skarga D. J. zasadna jest wyłącznie w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. Organy celne dopuściły się naruszenia przepisu art. 222 § 4 Kodeksu celnego dotyczącego poboru odsetek wyrównawczych. Zawarte w sentencji decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...], stwierdzenie, iż wyliczenia kwoty odsetek wyrównawczych dokona Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Pośrednich Izby Celnej w [...] nie odpowiada wymogom art. 210 Ordynacji podatkowej. Jest to jedynie zapis ujęty w formie informacyjnej co do późniejszego wyliczenia kwoty odsetek w drodze czynności materialno - technicznej przez Wydział Rozliczeń podczas gdy, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie.

W tej części zatem zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem prawa materialnego, podlega uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.

Pozostałe zarzuty skargi są niezasadne. W myśl art. 23 §7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w § 1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedłożone do zgłoszenia celnego. W ocenie Sądu, organy celne miały uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej wobec wiarygodnych danych zawartych w przekazanych im aktach Prokuratury Okręgowej w [...] – sygn. [...]. Przyjęcie nadto, iż cena wynikająca z załączonej do zgłoszenia celnego umowy jest w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera rażąco niska mieściło się w granicach uprawnień orzekających w sprawie organów celnych. Nadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, iż do zgłoszenia celnego została przez Stronę załączona tylko umowa kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu sporządzona w języku niemieckim i nie zawierająca deklaracji o preferencyjnym pochodzeniu towaru, co uzasadniało zastosowanie przez organ celny I instancji stawki celnej autonomicznej.

Odrzucenie wartości transakcyjnej powoduje, iż organ celny ustala wartość celną według jednej z metod wymienionych w art. 25 – 29 ustawy Kodeks celny. Wybór metody nie jest dowolny, albowiem dopiero niemożność zastosowania metody wcześniejszej uzasadnia skorzystanie z następnej. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie natomiast art. 27 i 28 jest niemożliwe w odniesieniu do towaru jakim jest używany samochód osobowy.

W konsekwencji, organ celny postąpił prawidłowo uznając, że wartość celna przedmiotowego pojazdu powinna być ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tj. według metody nazywanej metodą "ostatniej szansy". Ustalając wartość celną na podstawie tej metody, organ celny powołał się na mające zastosowanie w sprawie postanowienia Studium 1.1. - postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych - opracowanego przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (str. 151 - 156 wyjaśnień dotyczących wartości celnej – zał. do rozp. Ministra Finansów z 15.09.1999 r. – Dz.U. Nr 80, poz. 908). Wyjaśnił, z jakich przyczyn nie było możliwe ustalenie w niniejszej sprawie wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego i ustalił wartość pojazdu na podstawie średniej ceny rynkowej podanej w katalogu Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe "Info-Expert". W ocenie Sądu posłużenie się przez organy celne tym katalogiem jest prawidłowe. Przede wszystkim konsekwentne stosowanie przez organy celne dla ustalania wartości rynkowej danych z katalogów gwarantuje równe traktowanie podmiotów. Katalogi są łatwo dostępne na polskim rynku. Ceny podane w katalogu mają charakter cen średnich i są ustalane na podstawie analizy takich czynników, jak: wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu.

Organ celny ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu w ten sposób, że od ceny wynikającej z katalogu wydawnictwa "Info-Expert " – t.j. 17.350 zł odliczył 22 % korektę z tytułu podatku od towarów i usług, 4,2 % korektę z tytułu podatku akcyzowego, 35 % korektę z tytułu cła a nadto 5 % korektę z tytułu stopnia zużycia pojazdu określoną w opinii technicznej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. wystawionej przez "Rzeczoznawców-PZM" S.A. Oddział Gorzów Wielkopolski i 10 % marży handlowej. Obliczona w powyższy sposób wartość celna wyniosła 8.752 zł, co według ówczesnego przelicznika odpowiadało przyjętej przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] kwocie 4.222,99 DM. W ocenie Sądu powyższe wyliczenie dokonane metodą "ostatniej szansy" w oparciu o art. 29 § 1 Kodeksu celnego jest prawidłowe.

Nie jest także zasadny zarzut bezprawnego zastosowania przez organy celne autonomicznej stawki celnej. Umowę kupna sprzedaży samochodu [...] z dnia [...] lutego 2000 r., sporządzoną w języku polskim i zawierającą deklarację preferencyjnego pochodzenia towaru w języku niemieckim, D. J. przedłożył organom celnym dopiero przy odwołaniu do decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] t.j. w dniu [...] lutego 2003 r.. Na tle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego twierdzenie Strony, iż umowa w języku polskim była organom celnym przedstawiana wcześniej jest niewiarygodne. Przyjmując, iż deklaracja w języku niemieckim wpisana na umowie kupna sprzedaży samochodu sporządzonej w języku polskim spełnia wymogi sprecyzowane w art. 21 pkt 4 Protokołu Nr 4 UE oraz uznając tę umowę za "dokument handlowy" w rozumieniu art. 16 pkt 1 lit.b Protokółu Nr 4 UE Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...], iż przedłożona została urzędowi celnemu z przekroczeniem 2-letniego terminu zakreślonego w pkt 8 Załącznika 38 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /Dz.U. Nr 104, poz. 1193 ze zm./. Z treści art. 21 pkt 1 Protokołu Nr 4 UE jednoznacznie wynika, że pojęcie "deklaracja na fakturze" obejmuje wyszczególnione w art. 16 pkt 1 lit. b deklaracje, których tekst wpisany został na faktury, na specyfikacje wysyłkowe lub na inne dokumenty handlowe. W sprawie niniejszej deklaracja zamieszczona na umowie kupna sprzedaży w języku polskim jest deklaracją na fakturze, która – ponieważ nie została dołączona do zgłoszenia celnego – powinna, zgodnie z powołanym wyżej pkt. 8 Załącznika 38 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 lutego 1999 r., zostać "przedłożona w kraju przywozu nie później niż dwa lata po dokonaniu przywozu towarów, do których się odnosi". D. J. przedmiotowy samochód przywiózł do Polski w dniu [...] lutego 2000 r., co wynika z Protokółu oględzin pojazdu dokonanych na przejściu granicznym w Świecku. Deklaracja pochodzenia została dostarczona organom celnym w dniu [...] lutego 2003 r. a zatem prawie rok po upływie terminu. W tej sytuacji jest bez znaczenia, dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zastosowanej przez organy celne stawki, podzielenie przez Sąd stanowiska Strony, iż tekst deklaracji zawiera jedynie błędy literowe, które z mocy art. 29 Protokołu Nr 4 UE nie powodowałyby odrzucenia tego dokumentu.

Wobec powyższych ustaleń Sąd, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę w zakresie zarzutów wykraczających ponad przedmiot odsetek wyrównawczych. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego stanowi art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku art. 152 powołanego prawa.