Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 15/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2008r. sprawy ze skargi G. K., K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 15/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta [...] – Zastępca Dyrektora Wydziału Mienia i Geodezji Urzędu Miasta [...], na podstawie art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U., Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 4 pkt 9 b¹, art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2 i art. 132 ust. 1a i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst - Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...] r., orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 4291,99 zł na rzecz D. P., R. P. i G. K. z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], o pow. [...] ha, obręb [...] i jednocześnie odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz K. J. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, uwzględniając stan własności w dniu poprzedzającym nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa oraz mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa, że wnioski o odszkodowanie D. P., R. P. i G. K. zostały złożone w terminie zakreślonym powołaną ustawą, a wnioskodawcy w dniu poprzedzającym nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa byli jej współwłaścicielami, natomiast K. J. w dniu 31 grudnia 1998 r. nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości, stąd mimo złożonego w terminie wniosku nie była legitymowana do otrzymania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nawiązując zaś do złożonych przez G. K. przy piśmie z dnia [...] r., upoważnień K. K. i E. S. do odbioru przysługującego im odszkodowania za nabytą przez Skarb Państwa część nieruchomości organ wyjaśnił, iż na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie ustalane jest na wniosek, a K. K. i E. S. stosownego wniosku nie złożyły, więc zgodnie z obowiązującym prawem postępowanie administracyjne dotyczące odszkodowania na ich rzecz nie było wszczęte; brak jest w związku z tym podstaw do ustalenia odszkodowania na ich rzecz, a tym samym do przekazania należności zgodnie z przedłożonymi upoważnieniami. Ponadto zwrócono uwagę, że w celu określenia wysokości odszkodowania, zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zlecono rzeczoznawcy majątkowemu określenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, a sporządzony w ten sposób operat szacunkowy, został przyjęty jako dowód w sprawie. Stosownie zaś do art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyznaczono rozprawę administracyjną, której termin ustalono na dzień [...] r., przy czym strony uczestniczące w rozprawie nie wniosły uwag do stanu sprawy oraz sporządzonego operatu szacunkowego, określającego wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. K. i powołując się na upoważnienia udzielone jej przez K. K. i E. S. do reprezentowania ich w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...], wniosła o wypłacenie odszkodowania także na rzecz swoich mocodawców jako uprawnionych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem odwołującej niemoralne i krzywdzące jest pominięcie K. K. i E. S. jako uprawnionych do odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, podnosząc przy tym dodatkowo, iż organ orzekający nie ustosunkował się do wniosku o wypłatę odsetek za bezumowne użytkowanie części działki.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sprawach odszkodowań z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, ustawodawca dokonał czasowego (pięcioletniego) ograniczenia w dochodzeniu odszkodowania, postanawiając, że po upływie tego terminu roszczenie wygasa, natomiast w zakreślonym przez ustawodawcę terminie wnioski o wypłatę odszkodowania złożyła D. P., R. P. i G. K. i K.J., przy czym G. K. złożyła wniosek wyłącznie we własnym imieniu. Zdaniem organu odwoławczego we wniosku G. K. nie ma wzmianki jakoby reprezentowała inne osoby - podpisany jest wyłącznie przez wnioskodawczynię. Jak dalej podnosi organ, takiego wniosku (nawet złożonego po upływie ustawowego terminu) nie złożyły K. K. i E. S., a pełnomocnictwa przedłożone przez G. K., przy piśmie z dnia [...] r., upoważniały wnioskodawczynię jedynie do odbioru należności z tytułu odszkodowania, a nie do reprezentowania mocodawczyń w postępowaniu administracyjnym lub wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie w ich imieniu. Powyższe pozwoliło na stwierdzenie, iż przy ustaleniu odszkodowania mogły być uwzględnione wyłącznie osoby, które wystąpiły z wnioskiem, (z zastrzeżeniem, że ich prawa były ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości). Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że do kompetencji starosty (w przedmiotowej sprawie Prezydenta [...]) należy ustalenie i wypłacenie odszkodowania według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, natomiast Starosta nie ma uprawnień do orzekania o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości przed dniem utraty jej własności, ponieważ kwestia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i może być rozpatrywana jedynie przez sąd powszechny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższa decyzję organu odwoławczego wniosła G. K. i K. K. zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 62 K.p.a. poprzez niezastosowanie wymienionego przepisu w toku niniejszej sprawy, pomimo wystąpienia przesłanek dla jego uwzględnienia i zastosowania oraz uchybienie przepisowi art. 9 K.p.a. poprzez nie poinformowanie stron o przysługujących uprawnieniach i obowiązkach. Ponadto skarżące wskazały na naruszenie art. 209 ustawy - Kodeks cywilny poprzez jego niezastosowanie oraz bezpodstawne i dowolne przyjęcie, iż współwłaściciel nieruchomości występuje z roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wyłącznie w zakresie wielkości przysługującego mu udziału w prawie własności nieruchomości oraz naruszenie art. 6 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie zasady, iż o wielkości przysługującego współwłaścicielom odszkodowania przesądza wielkość udziału współwłaściciela, bez podania podstawy prawnej przyjętej zasady, w konsekwencji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej złożenie wniosku w trybie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zmierzające do odzyskania odszkodowania z tytułu zajętej przez Skarb Państwa części nieruchomości stanowi czynność zachowawczą w rozumieniu przywołanego przepisu 209 K.c. w związku z czym G. K. byłą upoważniona do dochodzenia całego należnego odszkodowania wynikającego z zajęcia przedmiotowej nieruchomości, działając w tym zakresie co prawda w imieniu własnym, lecz w interesie wszystkich pozostałych współwłaścicieli. Skarżące wywodzą, że przepisy Kodeksu cywilnego mogą być w niniejszej sprawie stosowane co najmniej odpowiednio, w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, w tym także zastosowanie odnajduje także art. 209 Kodeksu cywilnego, wraz z wszelkimi konsekwencjami wynikającymi z tego przepisu. Ponadto stwierdzono, że żaden z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też żaden z przepisów ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie przewiduje sytuacji podziału przysługującego właścicielowi nieruchomości odszkodowania, co powoduje, że ustalenie wysokości przyznanego stronie odszkodowania w zależności od wielkości udziału ma ze swej istoty charakter cywilnoprawny i jest kolejnym argumentem potwierdzającym możliwość zastosowania przepisów prawa cywilnego w toku mniejszej sprawy administracyjnej, w tym także art. 209 K.c.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając, że jej treść nie zawiera żadnych nowych elementów, które dawałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie zwrócić należy uwagę, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest weryfikacja rozstrzygnięć właściwych organów administracji publicznej pod względem legalności, w zakresie ustalenia odszkodowania w łącznej wysokości 4291,99 zł na rzecz D. P., R. P. i G. K. z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], o pow. [...] ha, stosownie do postanowień art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i nabyte z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub właściwe jednostki samorządu terytorialnego należne jest odszkodowanie, ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., przy czym po upływie tego terminu roszczenie wygasa, a wszelkie kwestie dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Oczywistym więc jest, że przepis art. 73 ust. 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy nakłada na wskazane w tym przepisie prawa podmioty, władające w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, obowiązek wypłaty dotychczasowym właścicielom odszkodowań. Przepis ten wiąże uwłaszczenie gmin i Skarbu Państwa z obowiązkiem wypłaty odszkodowań. Jednocześnie przepis art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy stanowi, że odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 tegoż przepisu prawa, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 5 cyt. ustawy, podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Z treści więc art. 73 ust. 4 i 5 ustawy wynika, że tworzy on unormowania, w świetle których odszkodowanie jest tylko rekompensatą za wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, przy czym nie jest ono świadczeniem ekwiwalentnym, tj. odszkodowaniem pełnym. Ograniczenie to wynika z odsunięcia w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, krótkiego okresu dochodzenia roszczenia, braku określenia terminu zapłaty odszkodowania oraz wyłączenia z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 11/02, OTK-A Zb.Urz. 2004, nr 7, poz. 66).

Jak wynika z analizy akt sprawy, w celu określenia wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zlecono rzeczoznawcy majątkowemu określenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, którego operat szacunkowy przyjęty jako dowód w sprawie uwzględnia cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia i zagospodarowania w związku z czym nie budzi wątpliwości zgodność wykonanego operatu szacunkowego z przepisami prawa, co pozwala stwierdzić, iż operat jest prawidłowy i może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania.

Należy jednak zauważyć, iż wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne zostało czasowo ograniczone, bowiem ustawodawca dokonał czasowego (pięcioletniego) ograniczenia dochodzenia odszkodowania, postanawiając, że po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Jak potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uwzględniający stan własności w dniu poprzedzającym nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa, wnioski o odszkodowanie D. P., R. P. i G. K. zostały złożone w terminie zakreślonym powołaną ustawą, a wnioskodawcy w dniu poprzedzającym nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa byli jej współwłaścicielami. Natomiast K. J. w dniu 31 grudnia 1998 r. nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości, stąd mimo złożonego w terminie wniosku nie była legitymowana do otrzymania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Z uwagi na fakt, iż stanowiące przedmiot niniejszego postępowania odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, dotyczy nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności kilku współwłaścicieli, a na podstawie art. 73 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - odszkodowanie ustalane jest na wniosek, uznać należy, że K. K. i E. S. stosownego wniosku nie złożyły, więc zgodnie z obowiązującym prawem postępowanie administracyjne dotyczące odszkodowania na ich rzecz nie zostało wszczęte i brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania na ich rzecz. Z treści wniosku G. K. wynika bezspornie, iż złożony został wyłącznie we własnym imieniu i nie ma w nim wzmianki jakoby wnioskodawczyni reprezentowała inne osoby - podpisany jest wyłącznie przez wnioskodawczynię. Takiego wniosku (nawet złożonego po upływie ustawowego terminu) nie złożyła K. K. i E. S., ponieważ przedłożone przez G. K., przy piśmie z dnia [...] r. pełnomocnictwa, upoważniały wnioskodawczynię jedynie do odbioru należności z tytułu odszkodowania, a nie do reprezentowania mocodawczyń w postępowaniu administracyjnym lub wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie w ich imieniu. Słusznie zatem wskazuje organ odwoławczy, iż nawet gdyby upoważnienia o takiej treści przedstawione zostały organowi I instancji, nie byłoby możliwe ustalenie odszkodowania na rzecz K. K. i E. S. z uwagi na wygaśnięcie roszczenia po dniu 31 grudnia 2005r.

Odnosząc się zaś do przywoływanej przez stronę skarżącą regulacji zawartej w art. 209 K.c. wyjaśnić trzeba, że przewidziana w cyt. przepisie konstrukcja upoważnienia każdego współwłaściciela do podjęcia wszelkich czynności zachowawczych nie opiera się na przedstawicielstwie ustawowym jednego współwłaściciela przez drugiego, tylko na wzajemnej reprezentacji interesów jednych przedstawicieli przez drugich. Cechą charakterystyczną tej wzajemnej reprezentacji jest to, że współwłaściciel podejmuje czynność zachowawczą w imieniu własnym, ale w interesie pozostałych współwłaścicieli. Funkcją zaś czynności zachowawczych jest ochrona wspólnego prawa do przedmiotu współwłasności. Czynności te należą do zarządu rzeczą wspólną w porozumieniu art. 201 K.c. W związku z powyższym wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to samodzielne uprawnienie współwłaściciela (tak wyrok SA w Katowicach z 24.09.2002 r. I A/Ca 276/02, publ. OSA 2004/4/10).

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszeniem art. 62 K.p.a. poprzez niezastosowanie wymienionego przepisu w toku niniejszej sprawy, pomimo wystąpienia przesłanek dla jego uwzględnienia, ponieważ ów przepis znajduje zastosowanie w przypadku, gdy kilka stron złożyło wnioski wszczynające odrębne postępowania, natomiast w przedmiotowej sprawie toczyło się jedno postępowanie dotyczące kilku wnioskodawców, zakończone wydaniem jednej decyzji, przy czym nie może toczyć się postępowanie, dotyczące odszkodowania dla osób, które wniosku nie złożyły.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd stwierdził, że K. K. nie mogła skutecznie wnieść skargi jako podmiot, który nie ma w sprawie interesu prawnego. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku miedzy sferą indywidualną praw i obowiązków wnoszącego skargę do Sądu a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Zatem interes prawny wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Jak wynika z powyższych rozważań K. K. nie złożyła w terminie wniosku o odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, a tym samym nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym o przyznanie tego odszkodowania. Konsekwencją takiego zakreślenia kręgu podmiotów postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie odszkodowania z pominięciem K. K. jako adresatki decyzji. Tym samym w zaskarżonej decyzji nie nastąpiła konkretyzacja żadnego obowiązku bądź uprawnienia skarżącej, co skutkować musi uznaniem, że nie miała ona legitymacji do złożenia skargi.

Analiza akt sprawy nie potwierdza także zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a., bowiem pismem z dnia [...] r. poinformowano strony postępowania - wnioskodawców o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, a następnie pismem z dnia [...] r. zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego na podstawie art. 10 K.p.a. Z przysługującego uprawnienia skorzystała G. K. Również wcześniej, stosownie do art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyznaczono rozprawę administracyjną, której termin ustalono na dzień [...] r. Strony uczestniczące w rozprawie nie wniosły uwag do stanu sprawy oraz sporządzonego operatu szacunkowego określającego wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości. Także decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. zawierała pouczenie o przysługującym stronie środku zaskarżenia oraz trybie i terminie do wniesienia skargi.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zwraca również uwagę, że art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie wyłącza prawa właściciela nieruchomości do żądania na podstawie art. 224 w związku z art. 225 K.c. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przed dniem 1 stycznia 1999 r. z nieruchomości, która na podstawie tego przepisu stała się z tym dniem własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2004 r., V CK 252/04, "Izba Cywilna" 2005, nr 10, s. 45 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., SA/Wr 1507/94, niepubl.). W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjęto, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ma charakter obligacyjny i gdy powstaje, uzyskuje byt samodzielny, co wyraża się tym, że może być dochodzone niezależnie od roszczenia windykacyjnego i jest samodzielnym przedmiotem obrotu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 57/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 92 i z dnia 14 lutego 1967 r., I CR 443/66, OSNCP 1967, nr 9, poz. 163 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2002 r., III CZP 21/02, OSNC 2002, nr 12, poz. 149).

Uwaga ta jest istotna, gdyż oznacza, że utrata własności rzeczy nie powoduje utraty możliwości żądania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy w okresie, w którym właścicielowi własność jeszcze przysługiwała. Potwierdza to okoliczność, że jednym z roszczeń uzupełniających jest możliwość żądania odszkodowania za utratę rzeczy, które przysługiwać może dopiero wtedy, gdy ani prawo własności, ani roszczenie windykacyjne nie wchodzą w rachubę. Ponadto sam fakt, że rzecz została właścicielowi zwrócona i w rezultacie właścicielowi nie przysługuje już roszczenie windykacyjne przeciwko byłemu posiadaczowi rzeczy, nie wyłącza oczywiście możliwości żądania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy w okresie, w którym właściciel był pozbawiony posiadania, co wynika z unormowania zawartego w art. 229 § 1 K.c.

Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie dyspozycji art. 9 k.p.a. W myśl tego przepisu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zakresu podmiotowego przepisu art.9 kpa nie można jednak rozszerzać na podmioty, które nie są stroną postępowania i wywodzić z niego obowiązku informowania właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art.73 omawianej ustawy o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Prawo to uregulowane jest w powszechnie obowiązującym, opublikowanym akcie prawnym i jedynie od woli uprawnionego z tego tytułu podmiotu zależy, czy z prawa tego skorzysta i złoży w tym zakresie stosowny wniosek.

Przepis ten nie może być również utożsamiany z obowiązkiem informowania stron postępowania o prawach innych podmiotów, którym nie przysługuje status strony w toczącym się postępowaniu z racji braku wniosku o konkretyzację ich uprawnienia. właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art.73 omawianej ustawy o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego czy materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.