Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 824/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 94, art. 25, art. 100 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego W. D. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2009 r., działającego w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r. wniosku W. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (wnioskodawcy) o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Elektryczny element grzejny form laminatowych" nr [...] udzielonego na rzecz W. D. (uprawnionego) na podstawie m.in. art. 94 i art. 25 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) unieważniono prawo ochronne na ww. wzór użytkowy.

W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu [...] czerwca 2007 r. wnioskodawca wystąpił do Urzędu Patentowego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Elektryczny element grzejny form laminatowych" nr [...], udzielonego na rzecz uprawnionego. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 25 i art. 74 w związku z art. 100 p.w.p. Zdaniem wnioskodawcy, przedmiotowy wzór użytkowy w dacie zgłoszenia ([...] kwietnia 2003 r.) nie był nowy, gdyż nie spełniał wymagań art. 25 ustawy p.w.p.

Na dowód tego podano publikację "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych -Wytwarzanie i zastosowanie", aut. William P. Benjamin, WNT Warszawa 1978 r., gdzie w rozdziale 7 na str. 187 do 201 opisane są konstrukcje narzędzi z laminatów epoksydowych, wewnątrz których w procesie ich wytwarzania zatapia się elektryczne elementy grzejne stające się ich integralną częścią. Powołano część treści tej publikacji - gdzie na str. 192 w. 9 od góry jest napisane: "Typowe elektryczne, elastyczne elementy grzejne stosowane do tego rodzaju narzędzi składają się z niklowych drutów oporowych izolowane oplotem włókien szklanych, o odpowiednio dobranym przekroju i odpowiednio gęsto faliście pozaginanych, tworzących płaską taśmę. Jednolitość temperatury uzyskuje się zazwyczaj przez równomierne rozmieszczenie taśmy grzejnej na powierzchni narzędzia".

Przytoczona część treści wymienionej publikacji, zdaniem wnioskodawcy, odpowiadała treści zastrzeżenia ochronnego kwestionowanego wzoru użytkowego.

Na uzasadnienie interesu prawnego wnioskodawca powołał się na pozew o zapłatę złożony przez uprawnionego przeciwko wnioskodawcy, którym uprawniony z prawa ochronnego dochodzi zapłaty od pozwanego z tytułu korzystania przez niego z wzoru użytkowego nr [...].

W odpowiedzi na wniosek uprawniony wniósł o jego oddalenie, ponieważ jak stwierdził, rozwiązanie opisane w publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ..." nie pokrywa się z przedmiotowym wzorem użytkowym. Wzór ten bowiem składa się z siedmiu elementów, natomiast przykład podany w ww. publikacji zawiera jedynie cztery elementy. Nie jest to więc to samo rozwiązanie techniczne jak to, na które udzielone jest prawo ochronne. Informacje zawarte w tej publikacji są zbyt ogólne i dotyczą systemów ogrzewania form, a nie rozwiązania jakim jest przedmiotowy wzór użytkowy. Dlatego na bazie tej publikacji mogą powstać różne rozwiązania techniczne.

Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. na podstawie art. 94, art. 25 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p., unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Elektryczny element grzejny form laminowanych" według [...].

W uzasadnieniu decyzji podane zostały okoliczności, które zdaniem Urzędu Patentowego wskazywały na to, że przedmiotowe rozwiązanie nie mogło być wzorem użytkowym, ponieważ nie zostało zdefiniowane postaciowo. Ponieważ jednak Urząd Patentowy związany był podstawą prawną wniosku, rozważył przede wszystkim zarzut braku nowości przedmiotowego wzoru użytkowego.

Po wyeliminowaniu, według Urzędu Patentowego, błędnych lub niczego nie wyjaśniających określeń skorygowano zastrzeżenie tak, by rozwiązanie o charakterze technicznym było określone przy użyciu tylko cech technicznych. Rozwiązanie tak doprecyzowane w zastrzeżeniu ochronnym odniesiono do przeciwstawionej publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - Wytwarzanie i zastosowanie". Analizując skorygowane zastrzeżenie w konfrontacji ze stanem techniki ujawnionym w ww. publikacji stwierdzono, że forma z laminatu według zastrzeżenia niewątpliwie jest grzana wewnętrznie, grzanie formy następuje za pomocą elektrycznych oporowych elementów grzejnych (grzałek) wykonanych z oporowych drutów w oplocie, umieszczonych w materiale wewnętrznym formy. W konkluzji uzasadnienia podano: "Całe zatem rozwiązanie zostało ujawnione w całości w przeciwstawionej publikacji, zatem wzór należało unieważnić".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie uprawniony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego. Skarżący podnosił, że podobieństwo środków technicznych składających się na rozwiązanie będące przedmiotem spornego wzoru użytkowego, do środków technicznych należących do znanego stanu techniki nie stanowi o braku nowości w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy p.w.p. W przeciwstawionym rozwiązaniu zestawienie podobnych środków technicznych jest różne i oznacza w istocie różną budowę przedmiotów o różnych kształtach. Faktyczny kształt przedmiotowego wzoru pokazano na rysunku przedstawiającym jego przekrój poprzeczny w kształcie jaskółczego ogona.

W skardze wskazano na błędną propozycję Urzędu Patentowego rekonstrukcji zastrzeżenia ochronnego eliminującego z części przedznamiennej znany ze stanu techniki przewodnik elektryczny w postaci pojedynczego gładkiego drutu, pomijając w części znamiennej kondensator grzewczy, składający się z wiórów metalowych zmieszanych z żywicą epoksydową.

Zastrzeżenie ochronne w redakcji skarżącego spełniało definicję wzoru użytkowego, gdyż odnosiło się do kształtu formy laminowanej (jaskółczego ogona) pokazanego na rysunku. Grzałki są w kształcie rurek, w których umieszczono drut oporowy w koszulkach termicznych i elementy te zostały rozmieszczone symetrycznie.

Przeciwstawiona publikacja, według skarżącego, nie powinna mieć znaczenia w sprawie. Przytoczone fragmenty opisów z tej publikacji są, w ocenie skarżącego, diametralnie różne od zastosowanego rozwiązania technicznego w spornym wzorze.

Prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 875/08, uchylono decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...]stycznia 2008 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Elektryczny element grzejny form laminowanych" nr [...].

W wyroku WSA uznał, że organ administracji rozstrzygnął sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy określony zastrzeżeniem przez siebie sformułowanym, a nie według zastrzeżenia tego prawa ochronnego, które było podstawą do wydania decyzji z dnia [...]listopada 2005 r. o udzieleniu prawa ochronnego. Urząd Patentowy zastąpił więc zastrzeżenie ochronne skarżącego zmodelowanym przez siebie, uznając, z naruszeniem art. 7 Kpa, że tak ustalony stan faktyczny był zgodny z rzeczywistością. Zmodyfikowany, na pożytek sprawy materiał dowodowy, organ administracji rozpatrzył, dokonując jego oceny z naruszeniem art. 80 Kpa, przy czym powyższe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dalej, WSA stwierdził, że w postępowaniu spornym prowadzonym w trybie art. 255 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 p.w.p., cechującym się kontradyktoryjnością, organ administracji może wysnuwać, z zebranego w trakcie tego postępowania materiału dowodowego, jedynie wnioski logicznie uzasadnione. Zastąpienie materiału dowodowego innym, nie mającym odpowiednika w materiale sprawy, prowadzi do wniosku o dowolności rozstrzygnięcia. Urząd Patentowy modelując podstawę swoich rozważań (zastrzeżenie ochronne) w istocie odniósł się do wzoru użytkowego nie zdefiniowanego przez skarżącego, lecz przez siebie. To czy zastrzeżenie przedstawione przez skarżącego jest czy nie jest wystarczająco precyzyjne to inna kwestia, lecz jedynie podane w takiej postaci mogło być przedmiotem procedowania organu administracji. W konsekwencji również samo uzasadnienie zaskarżonej decyzji naruszyło art. 107 § 3 Kpa. W związku z powyższym, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd Patentowy powinien wyłącznie w oparciu o skonstruowane przez skarżącego zastrzeżenie ochronne, opis i inne dowody oraz materiał zgromadzony w sprawie, dokonać ustaleń co do zasadności wniosku o unieważnienie spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Elektryczny element grzejny form laminowanych" nr [...], celem wydania stosownej decyzji administracyjnej.

Urząd Patentowy RP, mając na uwadze całość akt sprawy i wskazania WSA w wyroku z dnia 7 sierpnia 2008 r. uznał, że na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), jest związany wskazaniami Sądu. W ocenie Urzędu, Sąd stwierdził naruszenie przepisów proceduralnych w zaskarżonej decyzji przez to, że Urząd Patentowy rozstrzygnął sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy określony zastrzeżeniem przez siebie sformułowanym, a nie według zastrzeżenia, które było podstawą do wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego.

Tak więc rozważając zarzut braku nowości, na rozprawie w dniu [...] lutego 2009r., Urząd Patentowy przeanalizował zakres ochrony spornego wzoru na podstawie obowiązujących przepisów i na podstawie zastrzeżenia ochronnego, na które zostało udzielone prawo ochronne.

Według art. 94 ust. 1 ustawy p.w.p. "Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci", natomiast według art. 94 ust. 2 tej ustawy "Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów".

Z kolei, w myśl art. 96 ustawy p.w.p. "Zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie wzoru użytkowego", zaś według art. 97 ust. 3 "Zgłoszenie wzoru użytkowego może zawierać tylko jedno rozwiązanie".

Przy wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...], ze względu na brak nowości, Urząd dokonał więc analizy cech konstrukcyjnych według zastrzeżenia ochronnego z publikacją pt.: "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - Wytwarzanie i zastosowanie", aut. William P. Benjamin.

Treść zastrzeżenia ochronnego: "Elektryczny element grzejny form laminatowych, zawierający przewodnik elektryczny w postaci pojedynczego gładkiego drutu, znamienny tym, że stanowi go wewnętrzna część formy w postaci kondensatora grzewczego /1/ posiadająca symetrycznie rozmieszczone grzałki /2/ zawarte w koszulkach termicznych /3/", wskazuje na dość ogólnie ujęty zakres ochrony przedmiotowego wzoru.

Prawo ochronne, według znamiennej część zastrzeżenia ochronnego, zostało więc udzielone na elektryczne elementy grzejne form laminatowych charakterystyczne konstrukcją: stanowi go wewnętrzna część formy w postaci kondensatora grzewczego posiadająca symetrycznie rozmieszczone grzałki zawarte w koszulkach termicznych.

Znamienne cechy, to ogólnie podana koncepcja użycia elektrycznych elementów grzejnych w formach laminatowych. Ta koncepcja wynika też z wadliwie ustalonego stanu techniki i założenia, że znany jest tylko wodny układ grzewczy, a nie grzałki elektryczne. Tego błędnego założenia nie niweluje wymieniony w zastrzeżeniu jako znany (przed słowami "znamienny tym, że") przewodnik elektryczny w postaci pojedynczego gładkiego drutu, ponieważ ten przewodnik elektryczny z gładkiego drutu nie ma żadnego logicznego związku z wodnym układem grzewczym opisanym w części "stan techniki". Przewodnik elektryczny w postaci pojedynczego gładkiego drutu nie ma też żadnego logicznego związku (brak powiązania konstrukcyjnego) z grzałkami wymienionymi w części znamiennej. Ze względu na różne nazewnictwo (przewodnik elektryczny i grzałki) przewodzący gładki drut nie może być tożsamy z drutem oporowym, z którego wykonuje się grzałki. Również ze względu na różne nazewnictwo, przy braku konstrukcyjnego związku pomiędzy gładkim drutem a grzałkami, tak sformułowane zastrzeżenie ochronne wskazywałoby na stosowanie w konstrukcji zarówno drutu jako przewodnika elektrycznego i niezależnie od tego grzałek (w domyśle) wykonanych z drutu oporowego.

Zatem, przy analizie zastrzeżenia ochronnego wzoru [...], Urząd Patentowy rozważył jaki jest zakres ochrony i czy faktycznie cechy te są obiektywnie nowe na tle publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - Wytwarzanie i zastosowanie".

W ocenie Urzędu (popartej odwołaniem się do określonych stron powołanej publikacji), potwierdza ona, że przed datą zgłoszenia przedmiotowego wzoru do Urzędu Patentowego, cechy elementu grzejnego, w zastrzeżeniu ochronnym określone dość ogólnie, były już znane.

Przy analizie porównawczej Urząd Patentowy zauważył również, że:

- element grzejny według wzoru może mieć również postać taśmy, a więc podobnie jak taśma grzejna omawiana na np. str. 192 lub 193 publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ...",

- umownie nazwanym "kondensatorem grzewczym" (magazynem ciepła) zbudowanym z przewodu grzewczego, piasku z np. kompozycją zawierającą tworzywo epoksydowe i utwardzacz jest też "magazyn ciepła" utworzony z przewodu grzejnego z piaskiem i żywicą epoksydową według rys. 7-13, str. 200 publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ...",

- pojęcie "symetrycznie rozmieszczone grzałki", jak to potwierdził na rozprawie uprawniony z wzoru użytkowego, należy rozumieć jako "grzałki równomiernie rozmieszczone", a więc podobnie jak w publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ...",

- pojęcie "grzałki zawarte w koszulkach termicznych" należy rozumieć jako grzałki umieszczone w koszulkach termicznych. Pojęciu "koszulka termiczna" odpowiada informacja z publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych" str. 192, "niklowe druty oporowe są izolowane oplotem włókien szklanych",

- wskazywane na rozprawie przez uprawnionego ze wzoru miejsce umieszczenia "kondensatora grzewczego", to zgodnie z zastrzeżeniem, ogólnie określona "wewnętrzna część formy". Wyżej, na podstawie publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych" podane są informacje dotyczące grzania wewnętrznego, a więc grzałek umieszczonych wewnątrz formy. Z uwagi na treść zastrzeżenia ochronnego wskazująca tylko na "wewnętrzną część formy" nie ma znaczenia to, czy grzałki elektryczne umieszczone są bliżej strony zewnętrznej czy wewnętrznej formy.

Argumenty podnoszone na rozprawie, przez uprawnionego ze wzoru [...], jego pełnomocnika - rzecznika patentowego oraz wcześniejszej opinii innego rzecznika patentowego, wskazujące na różnice pomiędzy przedmiotowym wzorem użytkowym a przeciwstawioną publikacją "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ...", że:

- element grzejny według wzoru ma postać kondensatora grzewczego "stanowiącego dobry przewodnik ciepła, w postaci piasku, wiórów, siatki metalowej lub innych dobrych przewodników ciepła, będący jednocześnie jego magazynierem", nie są zasadne bo nie stanowią cech znamiennych,

- podobnie, przedmiotem ochrony nie jest forma w kształcie jaskółczego gniazda i 7 elementów składowych z rysunku, demonstrowanych na rozprawie i opisywanych przez uprawnionego ze wzoru. Ochrona nie została też udzielona na transformator obniżający napięcie i termostat w obwodzie elektrycznym.

Według Urzędu, widok przekroju poprzecznego formy laminatowej na rysunku opisu wzoru użytkowego spełnia formalne warunki określone w art. 94 p.w.p., bo przedstawia przedmiot o trwałej postaci. Zastrzeżenie ochronne, od którego wymagana jest zupełność rozwiązania, nie opisuje jednak takiej konstrukcji przedmiotu, jaka jest widoczna na rysunku. Uprawniony, określając cechy konstrukcyjne w zastrzeżeniu ochronnym, przyjął bowiem taki stopień uogólnienia, że cechy te obejmują jednak wszystkie formy laminatowe, w których stosowane są elektryczne elementy grzejne usytuowane w wewnętrznej części formy. Potwierdza to również stanowisko uprawnionego i pełnomocnika na rozprawie, gdzie przy omawianiu modelu formy wykonanej przez uprawnionego, dokładnie według rysunku wzoru, obydwie strony, tj. uprawniony z prawa ochronnego i wnioskodawca, nie kwestionowały faktu, że w W. wykonywane formy nie mają takiej samej budowy, kształtu i zestawienia jak to przedstawia rysunek wzoru [...]. Jednakże, pomimo tego uprawniony i pełnomocnik dowodzili, że wnioskodawca narusza ich prawa ochronne, nawet gdy kształt i budowa w niczym nie były podobne do widoku poprzecznego formy widocznej na rysunku wzoru [...].

Nietrafne jest zatem stanowisko strony, że rozwiązania omawiane w publikacji są inne, bo nie ujawniają formy w kształcie jaskółczego gniazda, nie podają pełnego spisu materiałów: piasku, wiórów, siatki metalowej lub innych, stanowiących dobry przewodnik ciepła, w których umieszcza się element grzejny. Szczegóły konstrukcji pokazane na rysunku wzoru [...]nie tylko nie są zastrzegane, ale nawet nie powołane w zastrzeżeniu ochronnym jako elementy składowe przedmiotu o trwałej postaci.

Z kolei, inne materiały dobrze przewodzące ciepło, tj. opiłki metalowe, oraz kompozycja zawierająca tworzywo epoksydowe i utwardzacz, wymienione np. w opinii rzecznika patentowego, w ogóle nie są wzmiankowane w opisie wzoru użytkowego. Błędna jest przy tym uwaga pełnomocnika na rozprawie, że rysunek jest tylko jednym z przykładów wykonania formy, gdyż to nie forma jest chroniona tylko element grzejny.

Wzór użytkowy, zgodnie z definicją (art. 94 p.w.p.) może bowiem dotyczyć tylko jednego przedmiotu, a nie wielu jego przykładów.

Natomiast w związku ze stanowiskiem w opinii rzecznika patentowego "W przypadkach granicznych należy brać pod uwagę, czy zmiany wprowadzone przez twórcę przedmiotu zgłoszenia powodują istotne zwiększenia wartości użytkowej badanego rozwiązania". Urząd Patentowy zauważył, że przedmiot, na który udzielono prawa ochronnego, wcale nie oznacza, że będzie ogólnie lepszy od dotychczasowych. Wystarczy, że choćby jedna właściwość nowego przedmiotu ulegnie poprawie, przy pogorszeniu wszystkich innych. Użyteczność przedmiotowego wzoru, wynikająca wprost z ogólnie zastrzeganych cech znamiennych: grzanie wewnętrzne formy z tworzywa sztucznego za pomocą równomiernie rozmieszczonych w tej formie grzałek elektrycznych, jest omawiana w publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ...".

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia Urząd Patentowy uznał, że ogólnie sformułowane cechy konstrukcji elektrycznego elementu grzejnego form laminatowych nie są nowe w świetle art. 25 ustawy p.w.p., zatem należało unieważnić prawo ochronne na wzór użytkowy [...]. Elektryczne grzanie oporowe form, jak wynika to z przeciwstawionej publikacji, znane jest już co najmniej od 1978 r.

Skargę na powyższą decyzję złożył do WSA w Warszawie uprawniony, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:

- art. 100, ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1, 2, 3 p.w.p.,

- art. 7, 9, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 oraz art. 127 § 3 Kpa,

- art. 153 p.p.s.a.

W związku z podniesionymi zarzutami uprawniony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego, opis wzoru użytkowego nr [...]został opracowany w myśl art. 97 ust. 1 w związku z art. 31-33 ust. 3 p.w.p.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że udzielone prawo ochronne na wzór użytkowy [...] spełnia kryterium nowości, co potwierdził ekspert Urzędu Patentowego w swym sprawozdaniu o stanie techniki.

O istocie wzoru użytkowego nie decydują ujawnione w nim środki techniczne, lecz takie ich wykorzystanie, które prowadzą do nowego ukształtowania lub zestawienia określonego przedmiotu.

Według tezy wyroku WSA z dnia 26 lipca 2004 r. (sygn. akt 6 II 1658/03) w odniesieniu do nowości, wzoru użytkowego "W przypadkach granicznych należy brać pod uwagę, czy zmiany przez twórcę przedmiotu zgłoszenia powodują istotne zwiększenie wartości użytkowej rozwiązania." Zdaniem skarżącego, w rozumieniu powołanej tezy taką zmianę do znanych środków technicznych wprowadził do swojego rozwiązania twórca, a jest nią "kondensator grzewczy".

Przeciwstawione narzędzia z tworzyw sztucznych nie są rozwiązaniami tożsamymi z zakresem ochrony wzoru użytkowego [...], a więc nie mogą stanowić zarzutu braku nowości w rozumieniu art. 25 p.w.p. Skarżący powołuje się przy tym na opinię rzecznika patentowego.

Przedmiotowemu elementowi grzejnemu form laminatowych należało przeciwstawić tożsame rozwiązania i dokonać analizy nowości w odniesieniu do każdego z nich. Zdaniem skarżącego, Urząd Patentowy przeciwstawił mozaikę rozwiązań. Możliwość przeciwstawienia rozwiązań jest właściwa dla ochrony poziomu wynalazczego, a nie nowości wzoru przemysłowego. Dalej skarżący uważa, że Urząd Patentowy celowo w uzasadnieniu swej decyzji pominął rolę i znaczenie kondensatora grzewczego, a dywaguje nad elementami nieistotnymi, aby za wszelką cenę zagmatwać istotę nowości i stworzyć mniemanie, iż rozwiązanie będące przedmiotem wzoru użytkowego [...]jej nie posiada. Skarżący przy tym zadaje pytanie: "jak można twierdzić, że wprowadzenie jednego elementu pogorszy pozostałe właściwości?".

Urząd Patentowy w decyzji mija się z prawdą, że przedmiot, na który udzielono prawa ochronnego wcale nie oznacza, że będzie ogólnie lepszy od dotychczasowych.

Tak samo Urząd mija się z prawdą stwierdzając, że szczegóły konstrukcji pokazane na rysunku wzoru [...] nie tylko nie są zastrzegane, a nawet nie powołane w zastrzeżeniu ochronnym jako elementy składowe przedmiotu o trwałej postaci.

Również zarzut, że wadliwie został ustalony stan techniki jest nieuzasadniony, bowiem twórca zobowiązany był podać stan techniki znany jeszcze w chwili zgłoszenia wzoru, natomiast Urząd Patentowy uznał go za wystarczający. Dalej skarżący uważa, że teza ta ma zastosowanie do przedmiotowego wzoru i brak nowości musi być udowodniony z powołaniem się na konkretny dowód, z którego wynikałoby, że takie samo rozwiązanie, co do istoty wzoru zostało wcześniej podane do publicznej wiadomości.

Urząd Patentowy w swej decyzji nie uszanował prawomocnego wyroku WSA i zaleceń Sądu, który wskazał, że Urząd Patentowy "powinien wyłącznie w oparciu o skonstruowane przez skarżącego zastrzeżenie ochronne, opis i inne dowody oraz materiał zgromadzony w sprawie, dokonać ustaleń, co do zasadności wniosku o unieważnienie spornego prawa ochronnego". Dalej, Urząd w swej decyzji stwierdził, że "zastrzeżenie ochronne wskazuje na dość ogólnie ujęty zakres ochrony przedmiotowego wzoru". Skarżący zadaje pytanie: "co wobec tego ma znaczyć sformułowanie dość ogólnie ujęty zakres skoro określa ono miejsce usytuowania elektrycznego elementu grzejnego form laminatowych i zestawienie elementów grzejnych o trwałej postaci?". Zdaniem skarżącego, Urząd Patentowy jest również w błędzie stwierdzając, że znamienne cechy to ogólnie podana koncepcja użycia elektrycznych elementów grzejnych w formach laminatowych, bowiem zastrzeżenie ochronne określa konkretne miejsce umieszczenia elektrycznego elementu grzejnego w wewnętrznej części formy w postaci kondensatora grzewczego, a nie na zewnętrznej części formy, jak to pokazano na rys. 7-14 przeciwstawionej publikacji.

W ocenie skarżącego, Urząd Patentowy wbrew zaleceniom WSA nie dokonał porównania przeciwstawionej publikacji z zastrzeżeniem prawa ochronnego. Chybione jest przeciwstawienie publikacji pt.: "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych", aut. William P. Benjamin, Warszawa, 1978 r. Zdaniem skarżącego, użyte w innym zestawieniu znane środki techniczne prowadzą do nowego zestawienia przedmiotu stanowiąc wzór użytkowy [...]. Według skarżącego, informacje w przeciwstawianej publikacji odnoszącej się do rozmieszczenia elementów grzejnych są bardzo ogólne.

Na zgłoszony wzór użytkowy nie wpłynęły do Urzędu Patentowego żadne zastrzeżenia o braku nowości w tym od wnioskodawcy.

Za błędne skarżący uznał też stwierdzenie Urzędu Patentowego jakoby bez znaczenia było to, czy grzałki elektryczne umieszczone są bliżej strony zewnętrznej, czy wewnętrznej formy, bowiem we wzorze użytkowym [...] elektryczny element grzejny usytuowany jest w wewnętrznej części formy w postaci kondensatora zapewniając grzanie form na całej swej długości przy obniżonym napięciu.

Również błędne jest stwierdzenie Urzędu jakoby elektryczny element grzejny wg wzoru użytkowego w postaci kondensatora grzewczego nie stanowił cech znamiennych, na które wskazał Sąd w ww. sprawie (dowód: opis patentowy nr [...]).

Pokazana w opisie wzoru użytkowego forma w kształcie jaskółczego ogona wynikała z art. 97 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Jest to, w ocenie skarżącego, kolejny wybieg wykraczający poza wskazania WSA, który zobowiązał Urząd Patentowy, aby ten wyłącznie w oparciu o skonstruowane przez skarżącego zastrzeżenie ochronne, opis, ustosunkował się do wniosku o unieważnienie wzoru użytkowego [...].

Skarżący stwierdził, że rozwiązanie będące wzorem użytkowym ma dotyczyć określonego przedmiotu, a więc elementów dających się z otoczenia wyodrębnić, co odnosi się do wzoru użytkowego [...], który wyodrębnia się z rozwiązań zawartych w przeciwstawionej publikacji. Dla oceny nowości wzoru użytkowego przyjmuje się porównanie ze stanem techniki, który odnosi się do cech technicznych rozwiązania - tak jak zostały one określone w zastrzeżeniu ochronnym - a nie do przedstawionego na rysunku, określonego przedmiotu posiadającego cechy określone w zastrzeżeniu, ale zawierającego też, nieistotne ze względu na istotę wzoru, elementy.

Krytykowane przez Urząd Patentowy nazewnictwo takich pojęć jak "koszulki termiczne", jest używane w opisie patentowym nr [...], a "symetryczne rozmieszczenie" jest używane np. w opisie wzoru użytkowego nr [...] i w polskim opisie patentowym nr [...]. Powyższa interpretacja świadczy o dowolności używania pojęć przez Urząd Patentowy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, nie uznając wymienionych zarzutów skarżącego za zasadne.

Według Urzędu, patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu (art. 89 p.w.p.). Przepisy art. 89 mają zastosowanie do wzorów użytkowych i praw ochronnych na wzory użytkowe na podstawie art. 100 ustawy p.w.p. Urząd Patentowy udziela prawa ochronnego, podobnie jak patentu, jeżeli nie stwierdzi braku ustawowych warunków do jego uzyskania (art. 52). Nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem istnienia warunków do uzyskania prawa ochronnego, choćby z tego względu, że zakres sprawdzania, dokonywanego przez Urząd Patentowy w toku postępowania zgłoszeniowego jest formalnie ograniczony, co wynika zresztą ze względów praktycznych. Trudno nawet wyobrazić sobie możliwości dokonywania obiektywnej oceny np. nowości, do czego trzeba byłoby dysponować kompletem udostępnianych publicznie materiałów i informacji, znajdujących się gdziekolwiek na świecie. W tym kontekście decyzja o udzieleniu prawa ochronnego jawi się jako akt administracyjny kończący wprawdzie postępowanie tzw. zgłoszeniowe, którego skutek (udzielenie prawa) może być jednak przedmiotem innego zupełnie postępowania (o unieważnienie udzielonego prawa ochronnego) w przyszłości. Jest to więc w praktyce stan z założenia jednak prowizoryczny. Przyjęło się w praktyce, że podstawą unieważnienia prawa ochronnego (podobnie jak patentu) mogą być nie tylko nowe okoliczności i dowody, które nie były brane pod uwagę przez Urząd Patentowy w toku postępowania zgłoszeniowego, ale również te, które Urząd Patentowy miał możliwość i faktycznie oceniał przed wydaniem decyzji. Sprawa o unieważnienie prawa ochronnego toczy się w trybie postępowania spornego (art. 255 pkt 1), między uprawnionym i osobą mającą interes prawny w jego unieważnieniu i nie jest skierowana przeciwko decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (która nie jest też formalnie uchylana).

W odniesieniu do przedmiotowego wzoru niezupełnie właściwe jest powoływanie się skarżącego na tezę: "o istocie wzoru użytkowego nie decydują ujawnione w nim środki techniczne, lecz takie ich wykorzystanie, które prowadzą do nowego ukształtowania lub zestawienia określonego przedmiotu". W zastrzeżeniu ochronnym zawarta jest bowiem ogólna idea stosowania kondensatora grzewczego utworzonego z elektrycznych grzałek rozmieszczonych symetrycznie w wewnętrznej części formy laminatowej. W zastrzeżeniu nie ma bowiem informacji o nowym kształcie lub konkretnej budowie przedmiotu o trwałej postaci. Zgodnie z tytułem, element grzejny ma tylko zastosowanie w formie laminatowej i nie jest błędem przeciwstawienie form z tworzywa sztucznego (z laminatów) z elektrycznymi elementami grzejnymi z przeciwstawianej publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych, wytwarzanie i zastosowanie". Podnoszone przez skarżącego rzekome różnice pomiędzy "narzędziami z laminatów" z elektrycznym grzaniem wewnętrznym (cyt. publikacja), a "formą laminatową" również z elektrycznym grzaniem wewnętrznym (według wzoru) są chybione. Podobnie jak niewłaściwe byłoby uznanie, że grzałki elektryczne rozmieszczone symetrycznie w tworzywie sztucznym (wg przeciwstawionej publikacji) nie są "kondensatorem grzewczym".

W odniesieniu do tego punktu właściwe będzie zacytowanie odpowiedniego fragmentu książki "Prawo własności przemysłowej - Komentarz" aut. Zenobiusz Miklasiński, wyd. Urzędu Patentowego RP, 2001 r. (str. 144 i 145): "Formuła użyteczności wzoru jest dość szeroka i nie odnosi się wyłącznie do jego ewentualnych walorów w używaniu przedmiotu przez nabywcę. Można przyjąć mianowicie warunek użyteczności wzoru użytkowego za spełniony, jeżeli przez nadanie przedmiotowi określonej postaci uzyskany został cel mający określone praktyczne znaczenie dla użytkownika lub wytwórcy (trzeba je wskazać), co wcale nie musi jeszcze oznaczać, że cały przedmiot będzie ogólnie lepszy od dotychczasowych, podobnych. Wystarczy bodaj, że choćby jedna właściwość przedmiotu ulegnie poprawie, przy pogorszeniu wszystkich innych. Przykładowo pogorszą się walory użytkowe przedmiotu, który według wzoru może być jednak łatwiejszy w wykonawstwie (w konsekwencji tańszy i bardziej dostępny)". Nazwa "kondensator grzewczy" w kontekście podnoszonej przez skarżącego zwiększonej użyteczności przedmiotowego wzoru została przyjęta tylko przez uprawnionego z wzoru. Nazwa ta nie ma nic wspólnego z nazwą techniczną "kondensator" przyjętą w elektrotechnice, czy grzaniem pojemnościowym. Tak jak podano wyżej, taką umowną, funkcjonalną nazwę "kondensator grzewczy" (do porównania z przedmiotowym wzorem) można również przyjąć dla rozmieszczonych symetrycznie oporowych elementów grzejnych (grzałek) według przeciwstawianej publikacji.

Jak podano wyżej, zastrzeżenie ochronne ma charakter dość ogólny. Publikacja "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - Wytwarzanie i ich zastosowanie" w zupełności ujawnia te ogólne cechy. Dodatkowa informacja o elektrycznym elemencie grzejnym zawarta w opinii rzecznika patentowego, że grzałki w koszulkach termicznych osadzone są w drobnych przewodnikach ciepła takich jak wióry metalowe, piasek, nie stanowi cechy znamiennej.

W książce "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - wytwarzanie i ich zastosowanie" jest omawianych kilka przykładów zastosowania elektrycznych elementów oporowych (grzałek) w formach laminatowych. Większość tych przykładów (oprócz ogrzewania parowego) ujawnia cechy znamienne wzoru [...]. Urząd Patentowy nie powoływał się na "mozaikę rozwiązań" tak jak twierdzi skarżący (właściwej tylko w rozwiązaniach na wynalazek przy zarzucie braku poziomu wynalazczego). Oddzielnie, każdy z przykładów (z elektrycznym ogrzewaniem) jest bowiem dowodem na brak nowości (a nie suma wszystkich) przedmiotowego wzoru. W każdym z tych przykładów jest stosowany "kondensator grzewczy" utworzony z elektrycznych grzałek oporowych.

Ocena użyteczności ze względu na interes stron, tzn. przez wnioskodawcę i uprawnionego, na ogół nie jest obiektywna. Niezależnie od tego w publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych..." podawane są korzystne skutki stosowania elektrycznego ogrzewania oporowego, a takie właśnie ogrzewanie było przesłanką dla uprawnionego do zaistnienia rozwiązania według wzoru [...]. Przykłady z oporowym ogrzewaniem elektrycznym według przeciwstawianej publikacji charakteryzowały się m.in. wyeliminowaniem pękania narzędzi (form laminatowych). Wzór użytkowy dotyczyć może tylko konkretnego przedmiotu o trwałej postaci. Stanowisko, że "zgłaszający powinien występować do Urzędu Patentowego o maksymalny zakres ochrony" wskazuje na intencję skarżącego uzyskania dość szerokiego zakresu ochrony. Na podstawie dowodów z publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ..." Urząd Patentowy uznał, że właśnie taki szeroki zakres nie może być przedmiotem prawa ochronnego.

W zastrzeżeniu niezależnym podaje się rozwiązanie zupełne. W przypadku wzoru użytkowego podaje się konkretne rozmieszczenie elementów i ich związek konstrukcyjny z pozostałymi elementami widocznymi na rysunku a uzasadniającymi przyjęty tytuł "Elektryczny element grzejny form laminatowych". Skarżący podaje, że wszystkie środki wymienione w zastrzeżeniu ochronnym zostały oznaczone na rysunku. Natomiast w zastrzeżeniu nie powołuje się jednak na inne istotne elementy przedmiotu widoczne na rysunku, a które są podawane jako argument na oryginalność przedmiotu, w opinii rzecznika patentowego (np. wióry metalowe, piasek), czy na rozprawie przez uprawnionego - forma w kształcie jaskółczego gniazda.

Nie budzi wątpliwości to, że w zastrzeżeniu ochronnym znamienne cechy przedmiotu zostały określone na podstawie wadliwie ustalonego stanu techniki. Błędem byłoby bowiem założenie, że skarżący zastosował elektryczny element grzejny w formie laminatowej po raz pierwszy na świecie. Również błędna byłaby ocena, że w dotychczasowych formach laminatowych ten elektryczny element grzejny nie jest stosowany w wewnętrznej części formy.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut, że Urząd Patentowy w swej decyzji nie uszanował wyroku WSA z dnia 7 sierpnia 2008 r. Decyzja Urzędu została podjęta tylko i wyłącznie na podstawie zastrzeżenia ochronnego, opisu i rysunku wzoru [...]. Odpowiedzią na pytanie skarżącego "Co wobec tego ma znaczyć sformułowanie dość ogólnie ujęty zakres, skoro określa ono miejsce usytuowania elektrycznego elementu grzejnego form laminatowych i zestawienie elementów grzejnych o trwałej postaci, są przykłady form laminatowych narzędzi z elektrycznymi elementami grzejnymi rozmieszczonymi symetrycznie (równomiernie) w wewnętrznej części formy. Właśnie ze względu na ogólnikowość cech znamiennych, każdy z tych przykładów (oddzielnie), pomimo, że dotyczy form laminatowych różnych narzędzi, jest dowodem braku nowości wzoru [...]. Wskazywany przez skarżącego rys. 7-13, na którym pokazany jest kondensator grzewczy na zewnętrznej części formy jest wybrany przez skarżącego na okoliczność rzekomej różnicy porównywanych form. Skarżący nie zauważa jednak, że w publikacji "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych ..." wielokrotnie podawane są przykłady elektrycznego grzania wewnętrznego formy (narzędzia z laminatu).

Nieporozumieniem jest uwaga skarżącego, że Urząd Patentowy wbrew zaleceniom WSA nie dokonał porównania przeciwstawionej publikacji z zastrzeżeniem tego prawa ochronnego. W zastrzeżeniu, cechy znamienne są bowiem tak ogólne, że każdy z przykładów z publikacji z elektrycznym ogrzewaniem wewnętrznym narzędzia (formy laminatowej) podważa nowość tych cech. Rozwiązanie według wzoru [...] dotyczy bowiem elektrycznego elementu grzejnego bez określenia konkretnego narzędzia z laminatów. Ewentualne roszczenia uprawnionego ze wzoru mogłyby więc obejmować każde narzędzie z laminatów z elektrycznym grzaniem wewnętrznym, w tym również te konkretne omawiane w publikacji. Prawidłowe jest więc wskazanie tych konkretnych przykładów ujawniających ideę rozwiązania w odniesieniu do cech znamiennych według wzoru użytkowego. Czy podany w tytule zwrot "form laminatowych" dotyczy konkretnego rozwiązania?

Wnioskodawca złożył wniosek o unieważnienie prawa ochronnego ze względu na swój interes prawny.

Przykłady narzędzi z form laminatowych według przeciwstawnej publikacji dotyczą również równomiernego (symetrycznego) rozmieszczenia elektrycznych elementów grzejnych w wewnętrznej części formy, podobnie jak to podano w zastrzeżeniu ochronnym.

Stanowisko skarżącego, że Urząd Patentowy stwierdził jakoby elektryczny element grzejny wg wzoru użytkowego w postaci kondensatora grzewczego - nie stanowił cech znamiennych, na które wskazał Sąd, jest niezrozumiałe. Wzór [...] poza informacją, że ten element grzejny ma "symetrycznie rozmieszczone grzałki" nie dotyczy innych szczegółów konstrukcyjnych, a zatem prawidłowe jest stanowisko Urzędu, że dodatkowa informacja: "stanowiącego dobry przewodnik ciepła w postaci piasku, wiórów, siatki metalowej lub innych dobrych przewodników ciepła, będący jednocześnie jego magazynierem", nie stanowią cechy znamiennej.

Na rysunku wzoru użytkowego pokazana jest forma w kształcie jaskółczego gniazda. Uprawniony na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r. również demonstrował taką konkretną formę. Urząd jednakże podjął swoją decyzję na podstawie analizy całości akt sprawy, tj. opisu, rysunku, a przede wszystkim zastrzeżenia ochronnego mając na uwadze zakres cech, na które uprawniony uzyskał wyłączność. W zastrzeżeniu podany jest ogólny zwrot: "form laminatowych". Bez podania budowy tych form i bez określenia nazwy narzędzia wykonanego z laminatu nie można nawet sądzić o wielkości i kształcie formy. "Forma laminatowa" ma jednak w praktyce konkretne przeznaczenie. Natomiast w przypadku zastrzeżenia według wzoru [...] "forma laminatowa" jest nazwą bardzo ogólną. Narzędzia z przeciwstawionej publikacji to narzędzia mające konkretną formę laminatową i poprawne jest przeciwstawienie tych konkretnych narzędzi dość ogólnie określonym cechom według zastrzeżenia. Powołany przez skarżącego art. 97 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nic nie wnosi do sprawy. Rysunek jest bowiem integralną częścią wzoru użytkowego. Zarzut "wybiegu Urzędu wykraczającego poza wskazania WSA" jest tylko własną interpretacją skarżącego.

Nowość rozwiązania według wzoru [...] została oceniona na podstawie materiałów według przeciwstawionej publikacji. Natomiast zupełnie niewłaściwe byłoby porównanie cech znamiennych elektrycznego elementu grzejnego formy z częścią "stan techniki" z opisu wzoru [...], który odnosi się tylko do wodnego układu grzewczego.

W decyzji Urzędu Patentowego podana jest dość dokładnie analiza całego zastrzeżenia łącznie z nazewnictwem "koszulki termiczne" i "symetryczne rozmieszczenie" dla wykazania tożsamości cech znamiennych z przykładami konstrukcji według przeciwstawionej publikacji, a nie w celu krytyki nazewnictwa.

Mając na uwadze podane wyżej okoliczności, Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2009 r., którą na skutek sprzeciwu wnioskodawcy unieważniono prawo ochronne na wzór użytkowy pt.: "Elektryczny element grzejny form laminatowych" nr [...].

Przedmiotem sporu jest elektryczny element grzejny szczególnego rodzaju narzędzia, jakim są formy laminatowe. Formy te mogą mieć różny kształt i postać i służyć do wyrobu bardzo wielu różnych produktów, powstających jako odlewy w tych formach. Nie można zatem łączyć elektrycznego elementu grzejnego z określonym narzędziem, o określonym kształcie, np. jaskółczego gniazda, co czyni Urząd Patentowy odwołując się do rysunku załączonego do zastrzeżenia ochronnego. Zakres zastosowania elektrycznego elementu grzejnego jest zatem znaczny; jest to - patrząc z nieco innej strony – raczej metoda (sposób) ogrzewania tych form laminatowych, które tego wymagają w procesie produkcji.

Nie sposób nie odnieść wrażenia, że w zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego w istocie nie rozstrzygnięto, czy w przedstawionej sytuacji mamy – z założenia – do czynienia z patentem na wynalazek, polegający na sposobie ogrzewania form laminatowych, czy też ze wzorem przemysłowym, jakim jest elektryczny element grzejny form laminatowych.

Zgodne z art. 94 p.w.p. "wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (ust. 1). Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów (ust. 2).

W rozpatrywanej sprawie użyteczność rozwiązania i jego techniczny charakter, dotyczący kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (w rozpatrywanym przypadku - narzędzia będącego formą laminatową) nie budzi wątpliwości; nie budzi też wątpliwości użyteczność rozwiązania pozwalającego na wytwarzanie przedmiotów o oczekiwanych parametrach technicznych.

Wnioskodawca zakwestionował natomiast nowość rozwiązania, podnosząc, że przedmiotowy wzór użytkowy w dacie zgłoszenia ([...] kwietnia 2003 r.) nie był nowy, gdyż nie spełniał wymagań art. 25 ustawy p.w.p., z czym w pełni zgodził się Urząd Patentowy RP, odwołując się za wnioskodawcą przede wszystkim do publikacji autorstwa Wiliama P. Benjamina, "Oprzyrządowanie z tworzyw sztucznych - Wytwarzanie i zastosowanie", w której m.in. opisano konstrukcje narzędzi z laminatów epoksydowych, wewnątrz których w procesie ich wytwarzania zatapia się elektryczne elementy grzejne stające się ich integralną częścią.

Jednocześnie zarzucono, że uprawniony oparł się na wadliwie ustalonym stanie techniki i przyjął założenie, że znany jest tylko wodny układ grzewczy, a nie grzałki elektryczne. Stwierdzono wręcz, że "błędem byłoby (...) założenie, że skarżący zastosował elektryczny element grzejny w formie laminatowej po raz pierwszy na świecie".

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie nie chodzi o fakt zastosowania takiego lub innego – wodnego, parowego lub elektrycznego – układu grzewczego. Skarżący (uprawniony) miał i ma świadomość, że (wbrew twierdzeniom Urzędu Patentowego) elektryczny układ grzewczy form laminowanych jest powszechnie stosowny, ale uznał, że zaproponowane przez niego rozwiązanie zwiększy użyteczność stosowanych narzędzi (form laminatowych), pozwalając na zwiększenie równości ścian tworzonych przy ich pomocy produktów, wyeliminowaniem pękania narzędzi (form laminatowych), itp.

Dlatego ma rację skarżący stwierdzając, że Urząd Patentowy RP nie odwołał się w istocie do oryginalnego brzmienia zastrzeżeń ochronnych, czego żądał WSA w wyroku z dnia 7 sierpnia 2008 r., naruszając w ten sposób m.in. art. 153 p.p.s.a.

Przypomnieć należy, że zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I ACa 120/08, LEX nr 466436, "1. Zakres prawa ochronnego na wzór użytkowy wyznacza przepis art. 96 ustawy - Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Zastrzeżenia ochronne dotyczyć mogą każdego z parametrów - zarówno kształtu, budowy jak i zestawienia poszczególnych elementów. To te zastrzeżenia, a nie ogólna postać (wygląd) danego przedmiotu determinują zakres ochrony.

2. Wzór użytkowy nie powinien być gotowym wyrobem, ale rozwiązaniem - technicznym, dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci - które przy wytwarzaniu lub produkcji wyrobów pozwala na zastosowanie nowego, użytecznego rozwiązania. Rozwiązanie to poprzez zastrzeżenia ochronne determinuje zakres ochrony."

Zastrzeżenia ochronne zgłoszone przez skarżącego na wzór użytkowy [...]jest następujące:

"Elektryczny element grzejny form laminatowych, zawierający przewodnik elektryczny w postaci pojedynczego gładkiego drutu, znamienny tym, że stanowi go wewnętrzna część formy w postaci kondensatora grzewczego /1/ posiadająca symetrycznie rozmieszczone grzałki /2/ zawarte w koszulkach termicznych /3/".

W ocenie Urzędu Patentowego RP zakres ochrony przedmiotowego wzoru został ujęty dość ogólnie, pozwalając na jego szerokie zastosowanie. Rejestracji w tej formie dokonał jednak – mimo podkreślania jej niejako wstępnego charakteru – tenże Urząd Patentowy. To ten Urząd stwierdził również, że "uprawniony określając cechy konstrukcyjne w zastrzeżeniu ochronnym przyjął (...) taki stopień uogólnienia, że cechy te obejmują (...) wszystkie formy laminatowe, w których stosowane są elektryczne elementy grzejne usytuowane w wewnętrznej części formy".

W ocenie skarżącego istotne znaczenie ma w szczególności ustalenie znamienne, że elektryczny element grzejny form laminatowych stanowi wewnętrzna część formy w postaci kondensatora grzewczego /1/.

Ustalenie to spotkało się ze zdecydowaną krytyką Urzędu Patentowego, wskazującego na niewłaściwe użycie pojęcia "kondensator". W szczególności Urząd podkreślił, że nazwa "kondensator grzewczy" w kontekście podnoszonej przez skarżącego zwiększonej użyteczności przedmiotowego wzoru została przyjęta tylko przez uprawnionego ze wzoru; nazwa ta nie ma nic wspólnego z nazwą techniczną "kondensator" przyjętą w elektrotechnice czy grzaniem pojemnościowym. Tak jak podano wyżej, taką umowną, funkcjonalną nazwę "kondensator grzewczy" (do porównania z przedmiotowym wzorem) można również przyjąć dla rozmieszczonych symetrycznie oporowych elementów grzejnych (grzałek) według przeciwstawianej publikacji.

Tymczasem już w opisie przedmiotowego wzoru użytkowego stwierdzono wprost, że: "Elektryczny element grzejny form laminatowych usytuowany jest w wewnętrznej części formy i jest w postaci kondensatora grzewczego /1/, stanowiącego dobry przewodnik ciepła, np. w postaci piasku, wiórów, siatki metalowej lub innych dobrych przewodników ciepła, będący jednocześnie jego magazynierem, w którym usytuowane są i symetrycznie rozmieszczone grzałki /2/ zawarte w koszulkach termicznych." Urząd nie uznał argumentów podnoszonych w tej kwestii na rozprawie przez uprawnionego i jego pełnomocnika, gdyż nie stanowią one cech znamiennych. Jednakże Urząd przyjął i wielokrotnie odwoływał się do załączonego do zgłoszenia rysunku, na którym "kondensator grzewczy" z całą pewnością nie da się sprowadzić do rozmieszczonych symetrycznie oporowych elementów grzejnych (grzałek), lecz stanowi warstwę, w której takie grzałki (w koszulkach termicznych) są osadzone. Jak podkreślał uprawniony i jego pełnomocnicy (rzecznicy patentowi) celem takiego rozwiązania jest zapewnienie równomiernego nagrzewania (stabilizacja temperatury) formy laminatowej, a dzięki temu – stworzenie lepszych warunków dla realizacji produktu wytwarzanego w formie. Przypomnieć tu trzeba, że zgodnie z art. 97 ust. 2 p.w.p. do zgłoszenia wzoru użytkowego należy obligatoryjnie dołączyć rysunki.

W literaturze przedmiotu (por. Prawo własności przemysłowej, red. U. Romińska, wyd. II, Difin, Warszawa 2005, str. 142 i n.) podkreśla się, że "...w przypadku wzoru użytkowego przedmiotem oceny pod względem nowości nie jest – jak w przypadku wynalazku – rozwiązanie techniczne samo w sobie, ale rozwiązanie techniczne dotyczące określonego przedmiotu (jego kształtu, budowy lub zestawienia), a przy tym stanowiące o jego użyteczności. (...) Dlatego jeśli nawet okaże się, że wykonanie przedmiotu według wzoru użytkowego stanowiącego przedmiot zgłoszenia wiąże się z wykorzystaniem środków technicznych należących do stanu techniki, to nie jest to jeszcze równoznaczne ze stwierdzeniem, że wzór użytkowy nie spełnia wymagania nowości.

Wzór użytkowy może być nowy nawet wtedy, jeśli wykorzystano w nim elementy znane z innych wzorów użytkowych, w których pełniły podobną lub taką samą funkcję. Nowość takiego wzoru użytkowego może wynikać stąd, że nowy jest przedmiot, w którym elementy te pełnią rolę środków technicznych lub odmienny układ przestrzenny, w którym znajdują one zastosowanie".

Dlatego też m.in. Sąd uważa, iż skarżący trafnie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 100, ust. 1 w zw. z art. 25 p.w.p.

W związku ze sposobem przeprowadzenia postępowania i treścią zaskarżonej decyzji Sąd uznał również za zasadne podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 9, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa Sąd nie rozumie natomiast zgłoszonego przez stronę zarzutu naruszenia art. 127 § 3 Kpa, który w rozpatrywanej sprawie nie miał w ogóle zastosowania.

Sąd zgadza się również ze skarżącym, że przez zbyt ogólnikowe i powierzchowne zbadanie zastrzeżeń ochronnych przedmiotowego wzoru użytkowego, tłumaczone m.in. użyciem przez uprawnionego niewłaściwej terminologii, co, w ocenie Sądu, nie przeszkadzało w zrozumieniu istoty dokonanego zgłoszenia, doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wyrok WSA z dnia 7 sierpnia 2008 r. nakazywał bowiem nie tylko powrót do oryginału zgłoszenia, lecz łączył się również z obowiązkiem jego wnikliwego rozpatrzenia.

Formułując wskazania dotyczące dalszego postępowania Sąd uważa, że Urząd Patentowy RP powinien zwrócić uwagę na wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1613/06, LEX nr 299581, w myśl którego "Wzór użytkowy, o którym mowa w art. 94 p.w.p. stanowi odrębny przedmiot ochrony własności przemysłowej, który dotyczy tylko przedmiotu materialnego o trwałej postaci, określonego poprzez cechy techniczne przedmiotu, przejawiające się w ukształtowaniu przestrzennym (kształcie) i/lub budowie (konstrukcji) danego przedmiotu jako całości bądź zestawienia elementów (niepołączonych ze sobą konstrukcyjnie), również określonych, co do ukształtowania przestrzennego. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż ochronie nie podlegają rozwiązania niezdeterminowane, co do ukształtowania przestrzennego, w szczególności, takie jak:

- sposoby (charakteryzowane przez postępowanie czynnościowe),

-układy elektryczne, hydrauliczne, pneumatyczne, bądź algorytmy (charakteryzowane przez strukturę połączeń elementów lub bloków funkcjonalnych),

- wytwory bezpostaciowe, jak np. roztwór, maść, środek spożywczy, lek, itp."

W szczególności, wobec charakteru zgłoszenia, Urząd powinien rozważyć, czy wzór użytkowy pt.: "Elektryczny element grzejny form laminatowych" nr [...], udzielony na rzecz uprawnionego, nie ma – wobec możliwości zastosowania w praktycznie wszystkich formach laminatowych (narzędziach), które wymagają ogrzewania, charakteru wynalazku – i z tego punktu widzenia ocenić jego poziom wynalazczy (patentowy).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.