Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 495/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art.13,18
journal: Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.), Asesor sądowy Grzegorz Saniewski, Protokolant Magdalena Buczek, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Ryszarda O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. ba rzecz skarżącego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] 2004 r. umarzającą postępowanie w sprawie restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców wszczętą na wniosek z dnia [...] 2002 r.

Rozstrzygnięcie swoje organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania :

Pismem z dnia [...] 2002 r. skarżący wystąpił do [...] Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) w zakresie zaległości podatkowych z tytułu:

- podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997, 1998, 1999 i 2000 rok w łącznej kwocie na 27.904,39 zł,

- podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 1997 r., miesiąc styczeń

1998 r. i od miesiąca marca do grudnia 1998 r., za miesiące od maja do grudnia 1999 r.

oraz od miesiąca stycznia do października 2000 r. w łącznej kwocie 39.781,99 zł. Łączna kwota zaległości wyszczególniona we wniosku wyniosła 67.686,38 zł. Równocześnie wystąpił z prośbą o rozłożenie na raty płatności opłaty restrukturyzacyjnej.

Organ restrukturyzacyjny uznał, że wystąpiły przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 2 cyt. ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Powyższe było podstawą do wydania decyzji z dnia [...] 2002 r. Nr [...], o warunkach restrukturyzacji. Kwota zaległości podatkowych, która została objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym nieznacznie różniła się od podanej we wniosku i wyniosła 7.686,28 zł. Organ pierwszej instancji uwzględnił także prośbę o rozłożenie płatności opłaty restrukturyzacyjnej na raty. Decyzją z dnia [...] 2003 r. Nr [...] rozłożono płatności opłaty restrukturyzacyjnej na 11 rat i ustalono wysokość opłaty prolongacyjnej. Skarżący przedstawił stosownie do przepisu art. 10 ust. 2 cyt. ustawy pisemną informację o bieżącej sytuacji finansowej. Z pisma tego wynika, że nie wznowił prowadzenia działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych dochodów. Zapewnił natomiast, że jeżeli pozwoli mu na to stan zdrowia to istnieje duże prawdopodobieństwo, że podejmie się wznowienia działalności gospodarczej.

Decyzją organu I instancji z [...] 2004 r. na podstawie art. 18 ust. 7 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy umorzono postępowanie restrukturyzacyjne. Wpłaconą opłatę restrukturyzacyjną zaliczono na poczet zaległości podatkowych. Jako powód umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego podano, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia przeciwdziałania zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy . Na rozstrzygnięcie miał wpływ fakt, że skarżący nie wznowił prowadzenia zawieszonej od 2001 r. działalności gospodarczej. W związku z tym stwierdzono, że nie został spełniony podstawowy cel ustawy, jakim jest odzyskanie przez przedsiębiorcę pozycji na rynku i trwałe na nim konkurowanie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie należności objętych wnioskiem z dnia [...] 2002 r.

Decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów cyt. ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, a w szczególności przepisu art. 18 ust 7 tej ustawy i uznanie przez organ restrukturyzacyjny, że działania skarżącego jako przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 tejże ustawy. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że fakt zawieszenia działalności gospodarczej był znany organowi restrukturyzacyjnemu w chwili wydawania decyzji o warunkach restrukturyzacji. Pomimo tej wiedzy organ pierwszej instancji wydał pozytywne dla skarżącego rozstrzygnięcie, ustalając warunki restrukturyzacji, aby po kilkunastu miesiącach właśnie z tego powodu umorzyć to postępowanie. Powołując pisma Ministerstwa Finansów, zawierające wyjaśnienia dotyczące przepisów cyt. ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz przytaczając wywiad z dnia 07 października 2002 r. z Wiceministrem Finansów Panem Wiesławem Ciesielskim, skarżący stwierdził, że rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji pozostaje w sprzeczności z informacjami dotyczącymi restrukturyzacji podawanymi do publicznej wiadomości. Przedstawił także pogląd, że zawieszenie działalności gospodarczej nie jest tożsame z upadłością lub likwidacją, o których mowa w art. 3 ust. 1 cyt. ustawy.

Nadmienił również, iż w oparciu o ten sam stan faktyczny Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w dniu [...] 2004 r. wydał decyzję nr [...], którą kończąc postępowanie restrukturyzacyjne umorzył zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Powołując w tym zakresie przepis art. 2 ustawy z dnia 02 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.), orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego stwierdził , że zaskarżona decyzja narusza zasadę zaufania obywateli do organów państwa.

Dyrektor Izby Skarbowej zważył, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja pierwszoinstancyjna nie narusza przepisów prawa. Celem bowiem działań restrukturyzacyjnych prowadzonych przez przedsiębiorców miała być poprawa ich sytuacji finansowej i stworzenie perspektyw rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy. Zadanie to mieli realizować przedsiębiorcy, którzy utracili zdolność konkurowania na rynku, co wynika bezpośrednio z przepisu art. 1 ust. 2 cyt. ustawy. Kierując się tymi przesłankami skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, w którym stwierdził, iż oddłużenie pozwoli na wznowienie działalności gospodarczej i uzyskanie dochodów. Ze stanu faktycznego sprawy wynika jednak, iż sytuacja ekonomiczno-finansowa skarżącego jest bardzo trudna, co potwierdza przedłożona przez niego informacja dotycząca bieżącej sytuacji finansowej, z której wynika, iż ze względu na zły stan zdrowia nie wznowił działalności gospodarczej, zawieszonej od początku 2001 r., pomimo deklaracji o jej wznowieniu, złożonej we wniosku, o którym mowa powyżej. Okoliczność ta stanowi wystarczającą przesłankę do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Oznacza bowiem, iż skarżący nie jest w stanie spełnić podstawowego warunku i celu restrukturyzacji, tj. działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa powyżej. Z powyższego wynika, że prowadzone postępowanie restrukturyzacyjne nie przyczyniło się do podjęcia prowadzenia zawieszonej działalności gospodarczej.

Podstawą prawną do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w rozpatrywanej sprawie jest art. 18 ust. 7 cyt. ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. W myśl bowiem przywołanego przepisu, jeżeli z analizy danych przedstawionych przez przedsiębiorcę wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa wart. 1 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego.

Pomimo że w przedmiotowej sprawie skarżący spełnił warunki restrukturyzacji, o których mowa wart. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 cyt. ustawy , tzn. wpłacił opłatę restrukturyzacyjną, a w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, nie posiadał zaległości z tytułu należności nie objętych restrukturyzacją, należących do właściwości danego organu restrukturyzacyjnego oraz przedstawił informację zawierającą podstawowe dane o bieżącej sytuacji finansowej, należało na podstawie art. 18 ust. 7 cyt. ustawy umorzyć postępowanie restrukturyzacyjnego, gdyż zaprzestanie działalności gospodarczej (zawieszenie) oznacza, iż skarżący nie jest w stanie spełnić warunku i celu restrukturyzacji tj. przeciwdziałania zjawiskom, o których mowa powyżej .

Przedstawiona w odwołaniu argumentacja dotycząca zasadności umorzenia w postępowaniu estrukturyzacyjnym zaległych podatków nie ma wpływu na zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pisma Ministerstwa Finansów oraz wywiad jakiego udzielił Wiceminister Finansów III Programowi Polskiego Radia, na które powołał się skarżący w odwołaniu nie traktują o sytuacji, która ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Dlatego też nie stanowią dla organu odwoławczego żadnych wiążących wytycznych czy wskazówek w prowadzonym postępowaniu odwoławczym w przedmiotowej sprawie.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż jedną z przyczyn nie wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej jest zły stan zdrowia skarżącego, który uniemożliwia mu podjęcie pracy zawodowej. Skoro tak, to okoliczność ta implikuje powstanie wątpliwości czy umorzenie zaległych podatków objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym wpłynęłoby na osiągnięcie celów z cyt. ustawy.

Nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie podana przez skarżącego okoliczność, że odrębnie przeprowadzone postępowanie restrukturyzacyjne przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakończone zostało umorzeniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Umorzenie należności publicznoprawnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może stanowić przesłanki do restrukturyzacji (umorzenia) zaległości podatkowych. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest bowiem suwerenna i obejmuje jedynie należności należące do właściwości tego organu restrukturyzacyjnego, a w związku z tym nie wpływa na wynik postępowania w niniejszej sprawie.

Chybione jest twierdzenie, iż zaskarżona decyzja narusza przepis art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej, gdyż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a w szczególności w oparciu o cyt. ustawę o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, co w sposób szczególny przedstawiono w uzasadnieniu ww. decyzji.

W tym miejscu powołać należałoby przepis art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, stanowiący, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Jest to jedna z naczelnych zasad demokratycznego państwa. Każde ustępstwo od tej zasady wymaga zachowania szczególnych warunków, w tym przypadku określonych w cyt. ustawie, których skarżący nie spełnił .

W skardze do sądu, skarżący powołał argumenty przedstawione przez niego w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za zasadną.

Jak wynika z przepisu art. 145 § 1 pkt 1a, pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr153,poz.1270), sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, kiedy stwierdzi m.in. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, zaskarżonej decyzji można zarzucić powyższe uchybienia. Skarżący skutecznie bowiem podnosi zarzut wadliwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U.Nr155,poz.1287). Przepis ten stał się podstawą umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Stanowi on , że umorzenie tego postępowania następuje, jeżeli z analizy danych wymienionych w ust. 1 (tj. z analizy wniosku o objęcie restrukturyzacją i załączonych do niego dokumentów) wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 (tj. zjawisku tracenia przez przedsiębiorcę zdolności do konkurowania na rynku). Z treści tego przepisu wynika, że przedmiotem analizy organów winno być dokonanie konfrontacji danych wynikających z wniosku o objęcie restrukturyzacją (i załączonych dokumentów) z zamierzeniami przedsiębiorcy w przedmiocie planowanego przezwyciężenia trudności w konkurowaniu na rynku. Z motywów rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że podstawą umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego stała się dokonana konfrontacja danych zawartych w w/w wniosku z faktycznym zachowaniem skarżącego w zakresie niepodjęcia zawieszonej działalności gospodarczej, któremu towarzyszyła deklaracja powrotu do aktywności zawodowej w przypadku poprawy stanu zdrowia. Jakkolwiek przepis art. 13 ust.3 cyt. ustawy zwalnia " małego" przedsiębiorcę, jakim jest bezspornie skarżący, z wymogu zaprezentowania planu restrukturyzacyjnego, to jednak nie oznacza to zwolnienia organu restrukturyzacyjnego z obowiązku uzyskania od przedsiębiorcy wyjaśnienia co do planowanych zamierzeń gospodarczych w świetle konkretnej sytuacji (trudności ), w której się znajduje. W przedmiotowej sprawie uzyskanie wyjaśnień takich było tym bardziej konieczne, że bierności zawodowej skarżącego towarzyszyła deklaracja chęci podjęcia zawieszonej działalności gospodarczej. Dokonanie więc jednoznacznej oceny przez organy o braku realnych widoków na osiągnięcie celów restrukturyzacji (przywrócenia aktywności gospodarczej skarżącego) nie może zostać uznane za prawidłowe, skoro nie poddano wnikliwej analizie tej zachodzącej w istocie sprzeczności pomiędzy deklarowanym, a rzeczywistym zachowaniem skarżącego. Niezbędnym było w tej sytuacji uzyskanie przez organy informacji od skarżącego na okoliczność:

- charakteru jego schorzeń,

- podjęcia, kontynuowania i efektów ich leczenia,

- jakie są prognozy co do rozwoju schorzeń,

- czy w jakim stopniu i dlaczego schorzenia te uniemożliwiały i uniemożliwiają obecnie powrót skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej oraz wyjaśnienia z jakich przyczyn skarżący nie spełnił swego zobowiązania wyrażonego w załączniku nr 2 do wniosku o objęcie restrukturyzacją, w którym stwierdził, że bez względu na stan zdrowia spróbuje podjąć działalność gospodarczą z uwagi na swe kwalifikacje i ogromne doświadczenie w zagadnieniach elektromechaniki. Dopiero analiza powyższych danych umożliwiłaby dokonanie prawidłowej oceny "zamierzonych działań przedsiębiorcy", w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 7 cyt. ustawy. Przy jej zaś braku, nie można odmówić racji skarżącemu, kiedy czyni zarzut, że fakt stanu zawieszenia przez niego działalności gospodarczej nie stanowił przeszkody w ustaleniu dla niego warunków restrukturyzacji, i tenże sam fakt stał się aktualnie głównym argumentem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Istotnym przy tym jest, że jakkolwiek, jak twierdzi skarżący, na zawieszenie od [...] 2001 r. działalności gospodarczej przez niego, poza stanem zdrowia, miała wpływ utrata zdolności konkurowania na rynku, w związku ze splotem szeregu niekorzystnych zdarzeń, to z powodu jedynie jednej i tej samej przyczyny w postaci złego stanu zdrowia, skarżący nie był w stanie podjąć zawieszonej działalności gospodarczej, zarówno w momencie złożenia wniosku o objęcie restrukturyzacją ( co wynika z w/w załącznika nr 2 ), jak i w toku wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego.

W przedmiotowej sprawie nie obciąża skarżącego, ani zaniechanie, ani niewykonanie nałożonych na niego obowiązków przez organ restrukturyzacyjny. Trzeba tu podkreślić, że skarżący nie stawił się, co prawda do organu I instancji na jego wezwanie, jednakże celem tego wezwania nie było przesłuchanie skarżącego na okoliczność jego zamierzeń gospodarczych, lecz wyjaśnienie braku złożenia zeznania podatkowego PIT – 36 za 2002 r., jak wynika to treści wezwania. Po pisemnym wyjaśnieniu przez skarżącego tego braku, organ nie uznał już potrzeby uzyskania od skarżącego dalszych wyjaśnień.

Co się tyczy innych zgłoszonych przez skarżącego zarzutów odnoszących się do zaskarżonej decyzji, to należało uznać je za bezzasadne i zgodzić się z zaprezentowanym w stosunku do nich stanowiskiem organu II instancji.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, pkt 1c , art. 152, art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr153,poz.1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.