Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1129/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1129/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr.), Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r., sprawy ze skargi M. M., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 czerwca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, - skargę oddala-


UZASADNIENIE

Sygnatura akt: I SA/Kr 1129/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 marca 2009 roku nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił M. M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w kwocie 2.384 zł z tytułu nabytego spadku po zmarłym w dniu 22 września 2008 roku R.K.

W uzasadnieniu organ podał m.in., iż w tym przypadku zwolnienie od wspomnianego podatku, określone w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dni a 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2004.142.1514 ze zm.) - zwanej dalej upsd - nie ma zastosowania. Podatniczka nie zgłosiła bowiem właściwemu organowi nabycia majątku otrzymanego tytułem spadku w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia sądu, stwierdzającego nabycie spadku.

W odwołaniu z dnia 3 kwietnia 2009 roku M. M. wniosła o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia jako niezgodnego ze stanem faktycznym oraz prawnym. Podatniczka podniosła w szczególności, że zawiadomienie do właściwego urzędu skarbowego o nabyciu majątku spadkowego złożyła w dniu 13 stycznia 2009 roku. Postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku uprawomocniło się natomiast w dniu 24 grudnia 2008 roku. Tym samym niewątpliwe został zachowany ustawowy miesięczny termin. Ponadto M. M. zauważyła, iż od dnia 1 stycznia 2009 roku termin omawianego zgłoszenia wydłużono do 6 miesięcy. W związku z czym jej zawiadomienie z dnia 13 stycznia 2009 roku mieściło się już w w/w terminie.

Decyzją z dnia 5 czerwca 2009 roku nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał zarzuty M. M. za niezasadne. Postanowienie Sądu Rejonowego (sygn.. akt:[...]), w którym stwierdzono nabycie spadku po R. K. uprawomocniło się 5 grudnia 2008 roku, a nie jak twierdzi podatniczka 24 grudnia 2008 roku. Fakt uprawomocnienia nie można ponadto łączyć z chwilą nadania postanowieniu sądu klauzuli prawomocności lub dniem jego otrzymania przez stronę. Jest to bowiem moment, który wynika z przepisów kodeksu postępowania cywilnego, liczony z uwzględnieniem terminów do złożenia wniosku o uzasadnienie orasz wniesienia apelacji. Oprócz tego organ zaznaczył, iż w tej sytuacji z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia Sądu o nabyciu spadku 5 grudnia 2008 roku, wydłużony 6- miesięczny termin do zgłoszenia nie znajdzie odniesienia, gdyż ma on zastosowanie tylko w przypadkach, kiedy obowiązek podatkowy powstał po dniu 31 grudnia 2008 roku.

W skardze z dnia 8 lipca 2009 roku M. M. zażądała uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 4a upsd oraz art. 7,8,9,11 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W swojej argumentacji skarżącą podniosła, że organ nie zastosował wyjątku przewidzianego w art. 4a ust. 2 upsd, na mocy którego termin do zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw tytułem spadku liczyć należy od dnia dowiedzenia się obowiązanego o tym fakcie. Chociaż zatem faktycznie omawiane postanowienie Sądu uprawomocniło się w dniu 5 grudnia 2008 roku, to o przedmiotowej okoliczności skarżąca mogła najwcześniej dowiedzieć się w dniu 24 grudnia 2008 roku, kiedy to Sąd potwierdził odpowiednią klauzulą prawomocność tego orzeczenia. Najwcześniej więc sporny termin liczyć należało właśnie od tego dnia. W rzeczywistości zaś M. M. faktycznie dowiedzieć mogła się o nabyciu majątku spadkowego w dniu otrzymania prawomocnego postanowienia Sądu o nabyciu spadku tj. w dniu 6 stycznia 2009 roku. Żadne z wymienionych zdarzeń nie zostało przez organy zbadane, pomimo iż spoczywał na nich obowiązek działania zgodnie z tzw. zasada prawdy materialnej. Poza tym skarżącą zaznaczyła, że o ile mogła mieć wiedzę o upływie terminu do złożenia własnej apelacji od postanowienia Sądu o nabyciu spadku, o tyle takiej wiedzy aż do uzyskania klauzuli prawomocności nie mogła mieć odnośnie terminu zaskarżenia przez uczestniczkę tego postępowania B. K. W związku z czym, jej zdaniem uprawdopodobniła jak wymaga tego ustawa, fakt, iż o nabyciu majątku spadkowego po R. K. najwcześniej mogła dowiedzieć się w dniu 24 grudnia 2008 roku tj. z momentem nadania postanowieniu Sądu klauzuli prawomocności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej domagał się jej oddalenia, podtrzymując wcześniejsze uzasadnienie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ stwierdził, iż nie zasługują na uwzględnienie. Zważyć po pierwsze należy, iż do rozważanego postępowania (w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn) nie stosuje się norm Kodeksu postępowania administracyjnego, Lecz Ordynacji podatkowej. Nie mogło więc automatycznie dojść do złamania przepisów tej pierwszej ustawy. Po drugie, bezzasadny jest argument w zakresie dowiedzenia się o nabyciu majątku spadkowego dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu o nabyciu spadku, skoro spadek otwiera się z chwilą śmieci spadkodawcy i zasadniczo w tej chwili następuje nabycie spadku, pomimo że spadkobierca jeszcze nie złożył jeszcze oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ani nie uzyskał stwierdzenia nabycia spadku.. Poza tym w postępowaniu o nabycie spadku skarżąca była uczestnikiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Bezsporne w niniejszej sprawie są następując okoliczności. W dniu 22 września 2008 roku zmarł R. K.. 13 listopada 2008 roku Sąd Rejonowy w K. wydał w postępowaniu prowadzonym z wniosku B. K. - żony spadkodawcy przy uczestnictwie M. M.- córki spadkodawcy postanowienie o nabyciu spadku, na podstawie którego to skarżąca nabyła udział w majątku spadkowym w wysokości -. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się 5 grudnia 2008 roku, a sąd nadał mu klauzulę prawomocności w dniu 24 grudnia tego roku. M. M. zgłosiła wskazane nabycie majątku spadkowego urzędowi skarbowemu w dniu 13 stycznia 2009 roku.

Przedmiotem sporu natomiast pozostaje kwestia zastosowania lub nie dyspozycji art. 4a ust. 2 upsd. Zgodnie więc z jego treścią w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2009 roku, jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (m.in. w drodze dziedziczenia) po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 (a więc w sytuacji wydania postanowienia sądu o nabyciu spadku w ciągu miesiąca od jego uprawomocnienia), zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 (czyli od podatku od spadków i darowizn), stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

Zdaniem Sądu organy słusznie odmówiły jego zastosowania.

Zważyć na wstępie należy, iż w świetle literalnej wykładni wyjątek, przewidziany w art. 4a ust. 2 upsd. w sytuacji skarżącej w ogóle nie może mieć zastosowania. Nawiązuje on niewątpliwe do reguły, określonej w ust. 1 rozważanej normy. Z jej treści zaś wynika, iż osoba, która nabyła własność rzeczy lub praw tytułem spadku winna dla skorzystania ze zwolnienia od podatku zgłosić owo nabycie w ciągu miesiąca od przyjęcia spadku, a w sytuacji, kiedy wydane zostało postanowienie o nabyciu spadku - w ciągu miesiąca od jego uprawomocnienia. Przy czym nie budzi już wątpliwości nawet skarżącej, iż dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku nie jest dzień nadania klauzuli prawomocności lub jego doręczenia, a moment ustalony zgodnie z normami Kodeksu postępowania cywilnego, uwzględniający terminy do żądania uzasadnienia tego postanowienia oraz wniesienia apelacji.

Jeszcze raz zatem podkreślając zasadą jest, iż w momencie wydania postanowienia o nabyciu spadku, termin miesięczny dla omawianego zgłoszenia liczy się od dnia uprawomocnienia orzeczenia sądu.

Od tej reguły przewidziany został wyjątek w art. 4a ust. 2 upsd., zaczynający się od słów: "jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1..." Wobec takiego brzmienia powołanej normy stwierdzić trzeba, że aby w ogóle rozpatrywać dyspozycję ust.2 art. 4a ustawy, nabywca musi dowiedzieć się o nabyciu własności rzeczy lub praw po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt. 1, czyli odnośnie dziedziczenia w przypadku wydania postanowienia o nabyciu spadku - po upływie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku. Skoro musi upłynąć miesiąc od dnia uprawomocnienia się powołanego postanowienia sądu, logicznym jest, iż rozpatrywany przepis zasadniczo nie może mieć zastosowania w sytuacji, kiedy nabywca faktycznie brał udział w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Znając krąg osób w nim uczestniczących oraz treść samego postanowienia z reguły będzie obiektywnie w stanie pozyskać wiedzę o nabyciu majątku spadkowego przed upływem miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku. Tak, jak wynika z wyżej przedstawionego stanu faktycznego, było właśnie w sytuacji skarżącej. Zakładając nawet, jak chce M. M. (co zdaniem Sądu nie jest prawidłowym), że o nabyciu spadku po R. K., dowiedziała się z dniem nadania klauzuli prawomocności tj. w dniu 24 grudnia 2008 roku, to i tak nie upłynął jeszcze miesiąc od uprawomocnienia się postanowienia Sądu stwierdzającego nabycie spadku, tj. od dnia 5 grudnia 2008 roku. W związku z czym nie mógł mieć zastosowania także art. 4a ust. 2 upsd, który ponadto jako wyjątek nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Dla skarżącej zatem nadal relewantne było zastosowanie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy i wskazanego tam terminu dla zgłoszenia, któremu niewątpliwe uchybiła.

Oprócz tego, nawet jeżeli dopuścić w ogóle możliwość zastosowania art. 4a ust. 2 upsd, w rozważanej konfiguracji, należy w pełni podzielić stanowisko organów, dotyczące braku uprawdopodobnienia przez M. M. późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu udziału w majątku spadkowym po R. K.. Będąc uczestnikiem postępowania, skarżąca w chwili wydania postanowienia Sądu stwierdzającego nabycie spadku winna była zostać poinformowana o sposobie i terminie wniesienia środków zaskarżenia. Jako że takie same informacje otrzymała również wnioskodawczyni - B. K., M. M. była obiektywnie w stanie ustalić dzień uprawomocnienia się spornego orzeczenia. Ponadto nie było przeszkód, aby również w razie wątpliwości w tej kwestii uzyskać informację od orzekającego Sądu lub później w sekretariacie tego sądu. Brak dopełnienia ciążących na skarżącej obowiązków dbałości, nie może w chwili obecnej skutkować uznaniem, iż spełniła przesłanki z art. 4a ust. 2 ustawy (tak analogicznie: WSA W Krakowie z wyroku z dnia 18 lutego 2009 roku I SA/Kr 1566/08 (niepubl.), WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 27 maja 209 roku III SA/Po 233/09 (niepubl.)).

Wreszcie zgodzić się należy z organami, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ te nie mają po prostu do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn zastosowania. Na marginesie zaznaczyć również należy, iż nie doszło do złamania odpowiedników - art. 121, 122, 124 oraz 187 Ordynacji podatkowej - wskazanych w skardze przepisów powołanego Kodeksu. Stan faktyczny nie był w niniejszej sprawie sporny. Kwestionowano natomiast wykładnię przepisów art. 4a ust. 2 upsd.

Mając na uwadze powyższe wobec bezzasadności skargi na podstawie art. 151ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.