Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1183/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust.  2 w zw. z art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] (dalej również jako decyzja budowlana) Prezydent [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Muzeum [...] i Teatrowi [...] pozwolenia na budowę budynku Muzeum [...] oraz Teatru [...] wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną, na terenie nieruchomości stanowiącej działki nr ewid. [...],[...],[...]z obrębu [...], [...] w [...]). Decyzja ta stała się ostateczna.

II.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej jako Skarżąca, Spółka), wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji budowlanej wskazując na przesłankę z art. 156 § 1 ust. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 - dalej jako k.p.a.).

III.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] umorzył wszczęte na wniosek Spółki postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji budowlanej.

Wskazał, że Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] orzekł w o wywłaszczeniu na rzecz Miasta [...] prawa własności należącej do poprzednika prawnego Skarżącej działki nr ewid. [...] z obrębu [...]z przeznaczeniem na budowę Muzeum [...] w [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] uchylił pkt [...] decyzji wywłaszczeniowej Starosty Powiatu [...] dotyczący wysokości odszkodowania i orzekł w tym zakresie, w pozostałym zaś zakresie (o wywłaszczeniu) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na skutek skargi Spółki wywiedzionej od decyzji o wywłaszczeniu Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]na podstawie art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. - dalej jako u.g.n.) wstrzymał z urzędu wykonalność decyzji wywłaszczeniowych.

W ocenie Wojewody powoływanie się na wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji w przedmiocie wywłaszczenia działki nr ewid. [...] nie jest wystarczające do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że Spółka posiada interes prawny w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm. - dalej jako P.b.).

Wstrzymanie wykonania decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 9 u.g.n. nie eliminuje jej z obrotu. Nadto, WSA w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 835/18, po rozpoznaniu skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] (sprawa wywłaszczenia) utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy w zakresie orzeczenia o wywłaszczeniu.

W kontekście powyższego organ uznał, że Spółka nie wykazała skutecznie swojego interesu prawnego w sprawie, nawet poprzez wskazanie istnienia służebności obciążającej nieruchomość inwestycyjną, bowiem brak jednoznacznego dowodu przesądzającego o tym, że jest podmiotem uprawnionym (posiada legitymację prawną) do złożenia przedmiotowego wniosku.

Samo posiadanie interesu faktycznego nie jest wystarczającą przesłanką do skutecznego wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...]. Nie zachodzą też inne wady kwalifikowane.

Inwestycja objęta kwestionowaną decyzją nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa w zakresie możliwości zagospodarowania działki nr ewid. [...] z obrębu [...]. W szczególności ograniczenia takie nie wynikają rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczących sytuowania obiektów budowlanych - § 12, przesłaniania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - § 13, usytuowania miejsca gromadzenia odpadów - § 23 i nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - § 57 i 60. Inwestycja nie generuje obszaru oddziaływania na działkę nr ew. [...].

IV.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody [...].

Wyjaśnił, że Skarżąca swój interes prawny do udziału w postępowaniu wywodzi z tytułu prawa własności działki o nr ewid. [...] ([...]), a także z ograniczonego prawa rzeczowego - służebności gruntowej polegającej na prawie dojścia i dojazdu do drogi publicznej, ustanowionej na czas nieoznaczony na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego/właściciela nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...],[...], objętej [...]. Powyższe wynika z działu [...], prowadzonej dla działek nr ewid. [...] i [...].

Odwołując się do rozstrzygnięć administracyjnych i sądowych dotyczących postępowania wywłaszczeniowego działki nr ewid. [...], zwłaszcza zaś wstrzymania wykonania decyzji o wywłaszczeniu GINB nie podzielił stanowiska organu wojewódzkiego, że Skarżąca nie posiada tytułu prawnego do działki nr ewid. [...].

Z projektu budowlanego wynika, że działka Skarżącej oddzielona jest od działki inwestycyjnej działką nr ewid. [...]. Projektowany na działce nr ewid. [...] budynek Muzeum [...] i Teatru [...] o wysokości 24,95 m, został zaplanowany w odległości ok. 43 m od granicy działki nr ewid. [...]. Mając na uwadze takie usytuowanie inwestycji działka o nr ewid. [...] nie znajduje się w jej obszarze oddziaływania. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania ww. działki. Skarżąca może bez przeszkód zagospodarować tę działkę, zaś sąsiedztwo inwestycji w najmniejszym stopniu nie wpływa na wyznaczony przepisami prawa zakres dopuszczalnego zagospodarowania.

Działka Spółki nie znajduje się również w obszarze oddziaływania w rozumieniu przepisów rozporządzenia ws. warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie § 12, § 13, § 57 i § 60.

Odnosząc się do wskazywanego przez Spółkę źródła interesu prawnego wynikającego z ograniczonego prawa rzeczowego GINB stwierdził, że jakkolwiek podmiot ograniczonego prawa rzeczowego ma interes prawny w każdym postępowaniu, które potencjalnie może wywrzeć bezpośredni wpływ na byt lub treść tego prawa, to jest bezpośrednio doprowadzić do jego zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia, o tyle nie ma takiego interesu w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Jedynie bowiem w takim przypadku, w którym ustawodawca wyraźnie wskazałby na normy regulujące ograniczone prawa rzeczowe jako źródła interesu prawnego, dopuszczalne byłoby budowanie na tych normach konstrukcji legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym (tak wyrok WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 112/16, czy też wyrok NSA z 5 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 179/14).

Prawo budowlane ogranicza krąg stron postępowania wyłącznie do podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2, tj. do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepisy prawa budowlanego nie wskazują natomiast aby, podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe posiadały legitymację prawną w postępowaniu przedmiotem, którego jest pozwolenie na budowę.

Tym samym uznać należy, że podmiot, któremu przysługuje uprawnienie wynikające z ograniczonego prawa rzeczowego, posiada wyłącznie interes faktyczny wywiedziony z tegoż prawa, nie zaś interes prawny, gdyż nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 1796/10, wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 117/10).

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, w [...], w dziale l-Sp - Spis praw związanych z własnością, wpisano uprawnienie wynikające z prawa ujawnionego w dziale III innej księgi wieczystej polegające na służebności gruntowej przysługującej każdoczesnemu właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) działki nr ewid. [...]objętej [...], obciążającą działki nr ewid. [...], ujawnione w [...]. Powyższy wpis koresponduje z wpisem ujawnionym w dziale [...] z którego wynika, że każdoczesnemu właścicielowi działki nr ewid. [...]przysługuje służebność gruntowa obciążająca działki nr ewid. [...]. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że działka nr ewid. [...]ma zapewniony dostęp do drogi publicznej przez działki nr ewid. [...]. Tym samym realizacja spornej inwestycji na działce nr ewid. [...] nie pozbawi Skarżącej (właściciela działki nr ewid. [...]) dostępu do drogi publicznej.

W tej sytuacji zdaniem GINB postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności słusznie umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na brak u wnioskodawcy przymiotu strony.

GINB odniósł się w uzasadnieniu decyzji również do pobocznej kwestii wstrzymania wykonania decyzji budowlanej.

V.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła [...] Sp. z .o.o. w [...], kwestionując to rozstrzygnięcie w całości zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 P.b. oraz niezasadne umorzenie postępowania, niewyjaśnienie istoty sprawy i nierozpoznanie zarzutów wskazujących na nieważność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., wydanej na rzecz Inwestorów: Muzeum [...]i Teatru [...], którą Prezydent zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestycji - budowa budynku Muzeum [...] oraz budynku Teatru [...] wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną, położonego na terenie nieruchomości stanowiącej działki nr ewid. [...] (część), [...] (część) z obrębu [...][...] w [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

Zdaniem Spółki Wojewoda w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny w podstawowej kwestii, a mianowicie uznał, że Skarżąca nie jest właścicielem działki nr ew. [...] i nie ma interesu prawnego uzasadniającego złożenie wniosku o stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę.

Błąd GINB polega natomiast na tym, że nie bierze on pod uwagę tego, że działka Spółki jest wywłaszczana z powodu budowy budynku Muzeum [...], zatem nie można twierdzić, że budowa Muzeum nie ma wpływu na sytuację prawną wywłaszczanej. Bezzasadne a wręcz pozbawione sensu jest domaganie się udowadniania oddziaływania nieruchomości objętej inwestycją na wywłaszczaną nieruchomość (dz. [...]), skoro to [...] zainicjowało proces wywłaszczenia, argumentując w postępowaniu przed organem, że bez działki 23/68 nie jest możliwe zrealizowanie inwestycji w postaci budynku Muzeum [...].

Spółka wskazała, że pierwotnie inwestycja miała być realizowana z wykorzystaniem jej działki. Wskazuje na to postanowienie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], nakładające na Inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym w zakresie m.in. braku prawidłowo wyznaczonego obszaru oddziaływania obiektu wymaganego art. 34 ust. 3 pkt 5 P.b. Organ wprost wówczas wskazał, że projektowanie dojazdu i dojścia do inwestycji przez działkę nr ewid. [...] z obrębu [...]skutkuje ograniczeniem w jej zagospodarowaniu. Nadto, w postanowieniu wskazano na "brak zachowania wymogów przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki lich usytuowanie. Projektowany budynek Teatru [...] jest usytuowany ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi bezpośrednio przy granicy z działką nr ew. [...] z obrębu [...]". Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wzywał Inwestorów do wykazania prawa dostępu do drogi publicznej, tj. prawa dojazdu przez nieruchomości stanowiące działki nr ew. [...] i [...] z obrębu [...].

W dniu [...] grudnia 2017 r. Inwestorzy: Muzeum [...] i Teatr [...] skorygowali zakres wniosku do jednego budynku położonego na działce nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr ew. [...]),[...]i [...]z obrębu [...].

Mając powyższe na uwadze nie ulega zdaniem Spółki wątpliwości, że powinna ona być stroną postępowania budowlanego, gdyż pierwotny projekt jedynie poprzez swój oczywisty błąd nie sytuował działki nr ewid. [...] w strefie oddziaływania inwestycji, co automatycznie dawało Spółce przymiot strony.

Wskazano także, że wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r. sygn. VII SA/Wa 2355/17 tutejszy Sąd uchylił postanowienie organów budowlanych (w przedmiocie odmowy dostępu Spółki do akt sprawy) wskazując, że zarówno Prezydent [...], jaki Wojewoda [...] nie zbadały legitymacji Skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o umożliwienie dostępu do akt sprawy.

Spółka powinna być stroną postępowania budowlanego od samego początku, co jest niesporne w świetle uzasadnienia decyzji budowlanej, w szczególności wadliwego początkowo ustalenia obszaru oddziaływania. Późniejsza zmiana projektu budowlanego i wniosku przez inwestora nie może ograniczać kręgu stron tego samego postępowania (nie wszczęto bowiem nowego postępowania budowlanego tylko podjęto postępowanie zawieszone). Przepisy k.p.a. nie znają instytucji utraty przymiotu strony w toku postępowania jako skutku modyfikacji wniosku wszczynającego postępowanie, zatem kto raz jest stroną postępowania, pozostaje stroną.

Skarżąca była stroną, a zmiana projektu budowlanego w trakcie postępowania nie ogranicza zakresu stron, jaki powinien być ustalony od samego początku.

Jako dodatkowy argument świadczący, że działka nr [...] wciąż znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji powołano okoliczność, że Miasto [...] wystąpiło do Starosty [...] w trybie art. 122 u.g.n. o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie tejże nieruchomości (działki nr [...]) jako niezbędnej do realizacji celu publicznego polegającego na budowie budynku Muzeum [...] w [...]. Jest to dowód na to, że budowa budynku Muzeum oddziałuje na nieruchomość Spółki - dz. nr [...], a zatem powinna być ona stroną postępowania o pozwolenie na budowę.

Z powyższego wynika, że ten sam organ, który odmówił interesu prawnego po stronie Spółki w postępowaniu budowlanym, w dniu [...] marca 2019 r. wydał decyzję, którą udzielił Miastu [...] zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nr [...], która została wywłaszczona na rzecz tegoż Miasta.

Powyższe zdaniem Spółki przekonuje, że decyzja GINB oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody winny zostać uchylone, bowiem z jednej strony w sprawie orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości nr ewid. [...]i o udzieleniu Miastu [...] zgody na niezwłoczne zajęcie tej działki (nadając temu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności), a jednocześnie organy stoją na stanowisku, że inwestycja realizowana na podstawie pozwolenia na budowę budynków Muzeum i Teatru nie oddziałuje na interes prawny właściciela działki nr [...].

VI.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego immanentnie związane jest - co do zasady - z normami prawa materialnego, tj. należy ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1559/06). Interes prawny pojawia się zatem zawsze wtedy, gdy ustalony zostanie związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegający na tym, że akt stosowania normy prawnej może mieć wpływ na sytuację podmiotu ustaloną właśnie przepisem prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 2164/97).

Cechą wyróżniającą interesu prawnego jest przy tym to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania danego przepisu prawa.

W postępowaniu budowlanym dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę, tak określony interes prawny ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 P.b., a więc w nieco węższym podmiotowo zakresie, bowiem odwołującym się do wymienionych w tym przepisie osób, tj. inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu jest przy tym definiowany w art. 3 pkt 20 P.b. i rozumie się go jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy.

Dodać trzeba, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, ustalenie interesu prawnego następuje także we wskazany sposób, a więc przy uwzględnieniu kręgu podmiotowego określonego w art. 28 ust. 2 P.b. Tryb nadzwyczajny nie zmienia bowiem tego, że nadal mamy w takiej sprawie do czynienia z "kontrolą" udzielonego pozwolenia na budowę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 598/06; wyroki WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 470/08 i z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 904/08).

Jeszcze raz należy zatem podkreślić naczelną zasadę dotyczącą ustalania interesu prawnego, która materializuje się w tym, że ów interes jest indywidualny, konkretny, obiektywnie sprawdzalny ale przede wszystkim aktualny (niejako skuteczny na daną chwilę) i.

VIII.

Skarżąca Spółka w toku postępowania konsekwentnie wskazywała, iż źródłem indywidualnego interesu prawnego jest przysługujące jej względem nieruchomości o nr ewid. [...] prawo własności oraz związane z tym prawem ograniczone prawo rzeczowe - służebność gruntowa obciążająca działkę inwestycyjną nr ewid. [...]. W kontekście tego Strona podnosi również, że pomimo orzeczonego wywłaszczenia należącej do niej nieruchomości (na etapie składania skargi sprawa nie była jeszcze rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd administracyjny) nadal to prawo jej przysługuje, zaś interes prawny znajduje także potwierdzenie w innych rozstrzygnięciach administracyjnych, tj. zgodzie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, postanowieniu wydanym w przedmiocie dostępu do akt administracyjnych sprawy budowlanej ale przede wszystkim w pierwotnym zamierzeniu inwestycyjnym, które obejmowało jej działkę oddziaływaniem (znajdowała się ona w jej obszarze), zaś dokonana w tym zakresie modyfikacja i ograniczenie zasięgu budowy muzeum i teatru nie pozbawiła Spółki interesu prawnego.

Mając te twierdzenia na uwadze należy wskazać, że niewątpliwie słuszne jest stanowisko Skarżącej i GINB, że nieruchomość o nr ewid. [...]w dacie wnoszenia skargi należała do Spółki i do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego oceniającego dokonane przez organ wywłaszczenie, należało ją traktować jako pełnoprawnego właściciela. Rację ma więc GINB podważając twierdzenia Wojewody [...] co do skutków wywłaszczenia działki ewid. nr [...].

Niemniej jednak należy wskazać, że wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 4298/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Miasta [...]i Skarżącej Spółki wywiedzione od wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 835/18 utrzymującego w istocie w mocy decyzje o wywłaszczeniu wskazanej nieruchomości (uchylającego je jedynie w zakresie należnego odszkodowania).

W tej sytuacji, skoro Spółka nie jest aktualnie właścicielem spornej nieruchomości bowiem prawomocnie przesądzono, że decyzja o wywłaszczeniu jest trafna i wywołuje skutek pozbawienia własności, to obecnie Skarżąca nie ma już jakiegokolwiek interesu prawnego, aby kwestionować decyzję budowlaną. Odpadło bowiem zasadnicze źródło jej twierdzeń - prawo własności nieruchomości nr ewid. [...]. Z kolei Miasto [...] (podmiot na rzecz którego dokonano wywłaszczenia), nie wstąpiło do postępowania w miejsce Skarżącej Spółki.

W tych okolicznościach umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji budowlanej prowadzonego na skutek wniosku Skarżącej, niezależnie od trafności pozostałych twierdzeń, musi zostać w kontekście tego uznane za prawidłowe. W tym zakresie organy nie naruszyły zatem art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 P.b. Ocena istnienia interesu prawnego w żądaniu unieważnienia decyzji musi uwzględniać przesłankę jego aktualności. Nawet więc podmiot, który wcześniej był właścicielem nieruchomości objętej decyzją budowlaną, w przypadku utraty tego prawa (także następczo w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest kontrola decyzji budowlanej w trybie nadzwyczajnym), nie może domagać się skutecznie na tej podstawie stwierdzenia nieważności decyzji. Brak bowiem po jego stronie aktualnego interesu prawnego, który by mu to umożliwiał.

Sąd nie podziela jednocześnie stanowiska Spółki, że jej interes prawny pomimo prawomocnego wywłaszczenia nadal istnieje, bowiem istotne jest to, że Spółka legitymowała się tą przesłanką w dacie orzekania przez organy, a utrata własności nie ma w tym przypadku znaczenia. Nie można się z takim twierdzeniem zgodzić jako oczywiście błędnym bowiem nie uwzględniającym przesłanki aktualności interesu prawnego, jaka powinna istnieć co do zasady w ciągu całego postępowania (administracyjnego i sądowego). Podmiot, który miał określone prawo w przeszłości, w razie jego odjęcia traci również wynikający z tego uprawnienia interes prawny. Inaczej mówiąc, jeżeli źródło istniejącego interesu prawnego jest immanentnie związane z określonym prawem podmiotowym (np. własnością), to jego utrata powoduje również utratę zakotwiczonego w nim interesu prawnego do udziału w danym postępowaniu.

W ocenie Sądu kontroli pozwolenia na budowę nie można również traktować jako swoistego narzędzia służącego pośredniemu kwestionowaniu rozstrzygnięć o wywłaszczeniu z prawa własności nieruchomości. Żadnego więc znaczenia nie mają zastrzeżenia Skarżącej, że Inwestorzy (Muzeum [...]i Teatr [...]) budują jeden budynek, w którym na pewno się obie te instytucje kultury nie pomieszczą. Z punktu widzenia interesu prawnego Skarżącej kwestia ta nie ma jakiegokolwiek znaczenia. Podobnie jest z powoływaniem się na zagadnienia celu publicznego, dla którego nastąpiło wywłaszczenie. Okoliczność ta (precyzyjnego celu, na który dokonano wywłaszczenia) nie ma znaczenia dla sprawy udzielenia pozwolenia na budowę.

IX.

Niezależnie od powyższego i bez wpływu na kluczowe powody oddalenia skargi (tj. prawomocne pozbawienie Spółki prawa własności z którego wywodziła ona swój indywidualny interes prawny), Sąd wskazuje że powoływane przez nią okoliczności nie dawały samodzielnej podstawy do uznania przez organy, że interesu prawnego z pewnością pierwotnie nie posiadała.

Niewątpliwie szereg postępowań towarzyszących postępowaniu budowlanemu (tj. zgodna na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, postępowanie wywłaszczeniowe związane ze wskazanym we wniosku celem publicznym) uprawdopodobniało istnienie interesu faktycznego Spółki w zwalczaniu decyzji budowlanej. Organy wadliwie jednak wskazały, że interes prawny w tej konkretnie sprawie nie mógł wynikać również z ograniczonego prawa rzeczowego, którym jest opisana wyżej służebność gruntowa.

Jakkolwiek analiza położenia i gabarytów planowanej inwestycji jednoznacznie przekonują, że działka nr ewid. [...] nie znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu (ostatecznie zaprojektowany budynek nie powodował ograniczenia w możliwości zagospodarowania nieruchomości, jej zacieniania, przesłaniania, itp.), to jednak organy błędnie założyły, że inwestycja w zatwierdzonym kształcie na pewno nie oddziałuje również na tę nieruchomość w inny sposób, a zatem Skarżąca nie legitymuje się konieczną przesłanką interesu prawnego. Należy wskazać, że w ramach badania oddziaływania inwestycji w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. należy uwzględniać także wytyczne zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. nakazujące projektowanie i budowanie obiektu przy zapewnieniu poszanowania występujących w jego obszarze oddziaływania uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Niewątpliwie działka nr ewid. [...] była nieruchomością władnącą względem działki inwestycyjnej nr ewid. [...], przez którą realizowany był dostęp do drogi publicznej - ul. [...]. Projekt budowlany przewidywał zaś daleko posuniętą ingerencję w tę służebność, co dostrzegł GINB wyjaśniając jednakże, że działce nr ewid. [...]przysługuje jednocześnie "inna" służebność gruntowa obciążająca działki nr ewid. [...],[...], co w konsekwencji przekonało organ, że działka Spółki pomimo inwestycji zachowała dostęp do drogi publicznej.

Zauważyć należy, że co do zasady posiadanie służebności gruntowej nie rodzi automatycznie interesu prawnego po stronie właściciela nieruchomości władnącej tylko z tego powodu, że właściciel nieruchomości obciążonej podejmuje określone działania inwestycyjne na tej nieruchomości zmierzające do uzyskania pozwolenia na budowę. Byłoby to niewątpliwie zbyt daleko idąca ingerencja w prawo własności nieruchomości obciążonej, nie mająca podstaw w celu i istocie ustanowionej na niej służebności drogi koniecznej. Niemniej jednak w sytuacji, gdy inwestycja ingeruje wprost w istotę służebności gruntowej powodując jej faktyczne zniesienie, należy przyjąć, że właściciel nieruchomości władnącej ma interes prawny uzasadniający jego udział w tego rodzaju postępowaniu. Poprzez zaplanowaną inwestycję może bowiem dojść do ograniczenia bądź wręcz zniesienia służebności poza przewidzianym do tego trybem a w konsekwencji wpływu zaprojektowanego obiektu na możliwość zabudowy nieruchomości władnącej. Powyższe zdawał się dostrzegać GINB bowiem przeanalizował posiadanie przez działkę nr ewid. [...]dostępu do drogi publicznej pomimo realizacji inwestycji na nieruchomości o nr ewid. [...]. Tego rodzaju analiza jest jednak analizą merytoryczną nie zaś prostą analizą okoliczności występowania bądź braku interesu prawnego po stronie Spółki i winna się odbywać w ramach merytorycznej kontroli wniosku (w tym przypadku o stwierdzenie nieważności decyzji budowlanej).

Jak jednak wskazano wyżej, z uwagi na ostateczne i prawomocne pozbawienie Skarżącej prawa własności nieruchomości o nr ewid. [...], które wiążąco ukształtowało stan prawny nieruchomości, powyższe uchybienie organów nie ma znaczenia, a wydane rozstrzygnięcia są prawidłowe, bowiem Skarżącej nie przysługuje interes prawny.

Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzeczono o oddaleniu skargi Spółki.