Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 508/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 roku, nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej kpa) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. B. z dnia [...] kwietnia 2019 r od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...] odmawiającej uwzględnienia wniosku w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - [...] w R., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,5760 ha i nr [...] o pow. 0,0594 ha (obr. [...].[...], ark. [...]), orzekł :

utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia

[...] marca 2019 r. znak: [...].

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...] odmówił uwzględnienia wniosku E. B. w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - [...] w R., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,5760 ha i nr [...] o pow. 0,0594 ha (obr. [...],[...], ark. [...]), objętą księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w R. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta R. stwierdził, że wniosek

w danej sprawie został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie, w związku z tym roszczenie odszkodowawcze wygasło.

Od powyższej decyzji Prezydent Miasta R. odwołanie złożył E.B.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy stwierdził się co następuje:

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r.. Nr 133 poz. 872 ze zm. dalej ustawa przepisy wprowadzające) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przedmiotowa nieruchomość nabyta została z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie przywołanego art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] utrzymana w mocy ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. znak: [...]).

Odszkodowanie, o którym mowa w cyt. art. 73 ust 1 ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia

1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (art. 73 ust 4).

Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. E. B. wystąpił do Prezydenta Miasta R. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - [...] o w R., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,5760 ha i nr [...] o pow. 0,0594 ha (obr. [...].[...], ark. [...]).

Poza sporem jest zatem, że przedmiotowy wniosek został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Powyższe oznacza, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie było możliwe uwzględnienie żądania wypłaty odszkodowania za działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,5760 ha i nr [...] o pow. 0,0594 ha (obr. [...].[...], ark. [...]), zajęte pod drogę publiczną - [...] w R., gdyż w dniu 1 stycznia 2006 r. roszczenie o wypłatę odszkodowania ostatecznie wygasło.

Termin, w art. 73 ust. 4 ww. ustawy, wyznaczony przez ustawodawcę na składanie wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania ma charakter materialnoprawny co oznacza, że skutkiem jego uchybienia jest wygaśnięcie roszczenia o przyznanie odszkodowania. Powyższe, potwierdzenie znajduje w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (patrz: wyrok WSA z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa868/07, wyrok WSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/WA 1629/07, wyrok NSA z 27 lipca 2017 r. I OSK 2779/15, wyrok NSA z 25 maja 2018 r. I OSK 2950/17).

Organ wskazał, że wobec nie złożenia przez zainteresowanego w ustawowym terminie, tj. od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta R. należy uznać za zgodne

z prawem. Podkreślał, iż decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] utrzymana w mocy ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] wydana została w oparciu o art. 73 ust 1 i 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, miała jedynie charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny, albowiem w art. 73 ustawodawca wprost wskazał, że nabycie w oparciu o tenże przepis prawa następuje z mocy samego prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., a nie z dniem wydania decyzji (decyzja ta nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 31.12.1998 r.). Dodatkowo stwierdzić należało, że ww. ustawa z dnia 13 października 1998 r.

w jakikolwiek sposób nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia, do daty wydania decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31 grudnia 2005 r. nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia z odpowiednim żądaniem.

Brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jednoznacznie wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, która złożyła stosowny wniosek po dniu 31 grudnia 2005 r, ponieważ wygaśnięcie roszczenia jest definitywne i nieodwracalne.

Roszczenie, które wygasło, nie może odzyskać bytu prawnego bez względu na okoliczności. W szczególności bez znaczenia jest kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie oraz jej ewentualnego zawinienia w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie. Wobec sankcji wygaśnięcia roszenia po dniu 31 grudnia 2005 r. wniosek nie może być interpretowany rozszerzająco. Wskazywał, iż art. 73 ust. 4 ustawy był wielokrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w związku z pytaniami prawnymi, wnioskami i skargami konstytucyjnymi, w których wskazano na niezgodność tego przepisu z Konstytucją.

I tak przykładowo w wyroku z dnia 15 września 2009 r. (P 33/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust.4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowania bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust.3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust.1 i art. 64 ust.2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Natomiast w wyroku z dnia 19 maja 2011r (K 20/09) Trybunał Konstytucyjny orzekł, ustosunkowując się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, iż art. 73 ust.4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust.2 w związku z art. 31 ust.3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, co oznacza

w odniesieniu do przedmiotowej sprawy administracyjnej, iż właściwe organy administracji publicznej są obowiązane przy rozstrzygnięciu sprawy uwzględnić art. 73 ust.4 ustawy w dotychczasowym brzmieniu. Przepis ten nie został bowiem do dnia wydania decyzji zmieniony lub uchylony w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie organu II instancji. Prezydent Miasta R. w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody oraz wyjaśnił przyczyny rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy orzekł jak w rozstrzygnięciu.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 roku, nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta R.

z dnia [...] marca 2019 roku znak: [...] o odmowie uwzględnienia wniosku z dnia 13 listopada 2018 roku w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - [...] w R., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,5760 ha i nr [...] o powierzchni 0,0594 ha (obręb [...],[...], ark. [...]), objętą księgą wieczystą prowadzoną przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. Nr [...] wniósł E. B.

W związku z naruszeniem art. 2, art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 2 oraz art. 77 ust. 1

i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) oraz na podstawie art. 28 kpa wnosił o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2. uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń prawa,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podnosił, że Wojewoda [...] w swojej decyzji

z dnia [...] maja 2019 roku nr [...] wskazał, iż poza sporem jest, że wniosek złożony przez niego o wypłatę odszkodowania został złożony po terminie określonym

w art, 73 ust 4. Ustawy z dnia 13 października 1998 r. Jednocześnie wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie było możliwe uwzględnienie żądania wypłaty odszkodowania za działki ewidencyjne nr [...] i [...], gdyż roszczenie o wypłatę ostatecznie wygasło z dniem 1 stycznia 2006 r. Wobec powyższego dlaczego w sposób trwały pozbawiono go prawa do jego własności decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 roku, nr [...], jednocześnie pozbawiając go prawa do skutecznego złożenia wniosku o odszkodowanie za wywłaszczone wyżej wymienioną decyzją działki o nr ewidencyjnych [...] i [...]. Argumentował, że przywołana wyżej decyzja Wojewody wskazuje na fakt, iż Prezydent Miasta R. nie wiedział, jak również podległe mu jednostki nie wiedziały, na jakich działkach tzn. o jakich numer i będących czyją własnością wykonują ewentualne czynności polegające na zarządzaniu przedmiotowymi nieruchomościami. Jeśli zatem sam organ nie wie na czyich działkach wykonuje czynności, które działki będą wykorzystane w przyszłości i do jakich celów, jak obywatel, który jest prawnym właścicielem takich nieruchomości może zabezpieczyć się przed wywłaszczeniem, które będzie odbywać się po upływie 15 lat od przejęcia gruntu przez Skarb Państwa.

Dodatkowo Wojewoda [...] interpretuje brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną w sposób jednoznaczny, gdzie wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, który złożyła wniosek po dniu 31 grudnia 2005 r., ponieważ wygaśnięcie roszczenia jest definitywne i nieodwracalne, a kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie lub jej ewentualnego zawinienia w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest bez znaczenia. Trudno zgodzić się z taką interpretacją, gdzie same organy państwa

i właściwy organ samorządu terytorialnego nie wiedzą jakie działki będą przedmiotem wywłaszczenia. Należy bowiem wskazać, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 roku poinformował mnie o nabyciu przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 roku części działek nr [...] i [...], a dokładnie [...] i [...], natomiast w roku 1999 działek o takich numerach ewidencyjnych nie było. Właścicielem działek o numerach [...] i [...] stałem się dopiero na mocy decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2014 roku płacąc do tego czasu stosowny podatek od nieruchomości od działki

o innym numerze ewidencyjnym.

Odnosząc się do potwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny zgodności art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną z art. 2, art. 21 ust 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy jeszcze raz podkreślić, że każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i tak powinna być rozpatrywana, w zależności od jej okoliczności faktycznych, takich jak bezsprzeczny fakt, iż organy administracyjne nie informowały go o żadnych prowadzonych czynnościach wykonywanych wobec mojej/moich nieruchomości o nr [...] a następnie [...] i [...], pomimo oczywistego interesu prawnego z mojej strony jako właściciela nieruchomości. Ponadto na szczególne odnotowanie zasługuje inny fakt, że do końca okresu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 nie została wydana decyzja stwierdzająca przejście tychże nieruchomości na własność Skarbu Państwa.

Podnosił, że w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego Prezydent Miasta R. nie przekazywał mu wszystkich dowodów, które zostały wytworzone w ramach prowadzonej sprawy (vide notatka z dnia 12 kwietnia 2019 roku, ukazująca materiały wpinane do akt sprawy poza wiedzą skarżącego). W efekcie czego, w jego ocenie, nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, które miały istotny wpływ na wynik postępowania i wyczerpującą ocenę materiału dowodowego.

W dalszej części uzasadnienia podnosił, że argumenty przedstawione w piśmie do Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2018 roku oraz do Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku podtrzymuję w całości.Mając na uwadze powyższe wnosił jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia

w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.

Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy:

a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia;

b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów;

c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną;

d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wyżej przedstawione kryteria należy uznać, iż przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący w swojej skardze wskazywał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 2, art. 21 ust.2, art. 64 ust.2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w kontekście ochrony prawa własności, prawa wynagrodzenia za doznaną szkodę oraz przepisów postępowania administracyjnego – art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 4 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Faktycznie regulacje art. 73 ustawy przepisy wprowadzające odnoszą się do odjęcia prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi, odszkodowania za przejęte nieruchomości oraz okresu w którym te roszczenia muszą być zgłoszone. Przedmiotowe regulacje odnoszące się jako istotne ze społecznego punktu widzenia, a także jako wchodzące w krąg spraw podlegających konstytucyjnej ochronie były na wokandzie Trybunału Konstytucyjnego, a także Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu;

Przepis art. 73 ust.4 ustawy przepisy wprowadzające, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Analiza orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (dalej ETPC), powołującego się na polskie orzecznictwo konstytucyjne Trybunału Konstytucyjnego, prowadzi do wniosku, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające nie jest sprzeczny z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji.

Art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji zatytułowany "Ochrona własności" stanowi, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych.

Na tle stosowania art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ETPC w decyzji z 3 czerwca 2014 r., nr 33081/11, w sprawie M. Woźniak i E. Woźniak oraz Chruśliński

i Powodzińska v. Polska (Lex 1477695) nie stwierdził żadnych przejawów naruszenia praw i wolności chronionych w Konwencji i jej Protokołach.

Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że istotą zarzutów skarżących, podobnie jak w niniejszej sprawie, było to, że nie otrzymali odszkodowania. ETPC podkreślił, że "wszelka ingerencja w prawo własności może zostać jedynie uzasadniona wówczas, gdy służy uzasadnionemu prawnie interesowi publicznemu. Organy władzy krajowej, przez wzgląd na swoją bezpośrednią znajomość społeczeństwa i jego potrzeb, co do zasady znajdują się w lepszym położeniu, niż sędzia międzynarodowy, by zdecydować, co leży w "interesie publicznym". Tym samym na podstawie systemu ochrony ustanowionego przez Konwencję to do organów władzy krajowej należy dokonywanie wstępnej oceny w przedmiocie zaistnienia problemu publicznego uzasadniającego przyjęcie środków ingerujących w prawo do poszanowania własności". Powołując się na polski Trybunał Konstytucyjny ETPC wskazał, że celem zaskarżonych przepisów ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną było dostosowanie tytułów prawnych nieruchomości de facto wywłaszczonych w przeszłości na rzecz Skarbu Państwa do realiów dnia dzisiejszego oraz wyjaśnienie sytuacji zarówno właścicieli, jak i podmiotów prawa publicznego - sukcesorów prawnych tych podmiotów, które w przeszłości przejęły władanie nad tymi nieruchomościami na cele budowy dróg publicznych. Przepisy te miały na celu umożliwienie zainteresowanym osobom wystąpienia o odszkodowanie w odniesieniu do takich nieruchomości oraz przyspieszenie rozpatrywania ich wniosków. ETPC tym samym zaakceptował, że ingerencja w prawa majątkowe skarżących realizowała uzasadniony prawnie cel "zgodnie z interesem powszechnym".

Rozważając, czy została zachowana sprawiedliwa równowaga pomiędzy wymogami interesu powszechnego a interesem konkretnych osób w regulacji wynikającej z przepisów art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, ETPC ocenił, czy zarzucana ingerencja w mienie skarżących była zgodna z prawem i czy została zachowana sprawiedliwa równowaga pomiędzy zastosowanymi środkami a celem, który ma zostać zrealizowany. Analizując charakter przepisów art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające pod kątem zgodności z zasadą praworządności oraz zapewnienia gwarancji przeciwko arbitralności ETPC wskazał, że "przepisy te dotyczyły jedynie sytuacji faktycznych powstałych w przeszłości i nie przewidywały dalszego odbierania nieruchomości gruntowych w przyszłości. Nadto ich zakres obowiązywania zdefiniowano z wystarczającą precyzją, aby uniknąć niepewności co do ich stosowania. Wszystkie osoby zainteresowane dobrze wiedzą, iż ich nieruchomości zostały faktycznie w przeszłości przejęte na cele budowy dróg publicznych. Ustawodawca

w rzeczywistości dał dawnym właścicielom, którzy nie uzyskali odszkodowania

w momencie przejęcia nieruchomości, drugą możliwość dochodzenia takiego odszkodowania. Właściciele, których dotyczyło faktyczne wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa ich mienia na cele budowy dróg publicznych, mieli do swej dyspozycji pełen zbiór przepisów prawnych, identycznych do przepisów stosowanych w każdym przypadku wywłaszczenia na cele publiczne, zarówno w zakresie procedury dochodzenia odszkodowania, jak i wysokości odszkodowania. Dysponowali również wyraźną, praktyczną i skuteczną możliwością zaskarżenia decyzji administracyjnych dotyczących ich prawa do odszkodowania". Powyższe skłoniło ETPC do wniosku, że ramy proceduralne dostępne we wskazanych sprawach były zgodne z kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie Trybunału i dawały wystarczające gwarancje przeciwko arbitralności. ETPC uznał również, że ramy materialnoprawne regulujące wysokość odszkodowania wypłacanego osobom znajdującym się w sytuacji skarżących chroniły ich prawa do uzyskania odszkodowania racjonalnie związanego z wysokością wywłaszczanej nieruchomości. Trybunał był też zdania, że tymczasowy zakres stosowania systemu prawnego stworzonego w ustawie Przepisy wprowadzające miał podstawowe znaczenie dla oceny sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy osoby, których nieruchomości zostały zajęte na cele budowy dróg publicznych przed upadkiem ustroju komunistycznego w 1989 r., były uprawnione do odszkodowania. Art. 73 ust. 4 ustawy, który wszedł w życie 1 stycznia 1999 r., stworzył wyraźne ramy czasowe dla dochodzenia odszkodowania. Skarżący mogli podnosić swe roszczenia odszkodowawcze od 1 stycznia 2001 r. Tym samym ustawodawca przewidział najpierw okres dwóch lat vacatio legis, który dawał zarówno podmiotom prawa publicznego zobowiązanym do zapłaty odszkodowania, jak i byłym właścicielom możliwość poznania swych praw oraz przygotowania swych działań w związku

z funkcjonowaniem systemu odszkodowań. Okres składania wniosków odszkodowawczych miał się zakończyć 31 grudnia 2005 r. Trwał zatem przez pięć lat

i upłynął ponad siedem lat po publikacji ustawy z 1998 r. ETPC uznał, że "nie można zatem przyjąć, iż okres ten był tak krótki, iż niezasadnie utrudniał skarżącym poznanie swych praw oraz nie pozwalał im na dochodzenie tychże praw w czasowy i skuteczny sposób. Wydaje się, iż skarżący przez wiele lat nie podejmowali żadnych kroków prawnych w celu dochodzenia swej własności lub uzyskania odszkodowania". Podobna sytuacja ma miejsce w sprawie rozpoznawanej przez tutejszy Sąd.

ETPC był również zdania, że "uprawnieni z tych praw konwencyjnych, które podlegają uregulowaniu przez władze publiczne w ogólnym interesie społeczeństwa, winni sami wykazywać się przynajmniej minimalną starannością przy dochodzeniu tychże praw. Zobowiązanie to jest tym bardziej aktualne w odniesieniu do praw regulowanych przez prawo cywilne i wchodzących w zakres stosowania art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Obowiązek należytej staranności przy wykonywaniu i dochodzeniu praw regulowanych przez prawo cywilne jest normalnym obowiązkiem spoczywającym na osobach z nich uprawnionych". Trybunał podkreślił przy tym, że przepisy szczególne przyjęte w ustawie Przepisy wprowadzające były wielokrotnie badane przez Trybunał Konstytucyjny przed upływem pięcioletniego terminu, w którym to właściciele mogli dochodzić odszkodowań za swe nieruchomości. Zdaniem ETPC fakt ten dawał zainteresowanym osobom kolejną możliwość poznania swej sytuacji prawnej oraz podjęcia środków dążących do zapewnienia ich praw przed upływem wskazanego terminu w dniu 31 grudnia 2005 r. ETPC nadto uznał, że konieczność zagwarantowania pewności prawnej jest uzasadnionym celem, który uprawnia Państwo do przyjęcia surowych ograniczeń czasowych dla dochodzenia praw majątkowych. ETPC podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny zbadał wiele aspektów wpływu, jaki art. 73 wskazanej ustawy miał na sytuację prawną byłych właścicieli i uznał, że ograniczenia na nich nałożone nie naruszały indywidualnych praw własności, a zapewniały możliwość uzyskania odszkodowania w rozsądnym terminie. ETPC stwierdził, iż Trybunał Konstytucyjny przedstawił wystarczające i ważne powody na uzasadnienie wywiedzionych wniosków. W oparciu o przedstawione stanowisko ETPC nie stwierdził żadnych naruszeń praw i wolności chronionych w Konwencji i jej Protokołach. Podkreślił, że kwestia podniesiona przez skarżących została zbadana przez polski Trybunał Konstytucyjny, który uznał zaskarżone przepisy prawne za zgodne z polską Konstytucją, a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie uznawał, że ograniczenia nałożone na byłych właścicieli nie naruszyły indywidualnych praw własności a postanowienia ustawy Przepisy wprowadzające zmierzały do uregulowania przedmiotowych tytułów własności w interesie pewności prawnej oraz do zapewnienia zainteresowanym osobom możliwości uzyskania odszkodowania w rozsądnym terminie.

Podkreślić należy, że Trybunał Konstytucyjny kontrolując wielokrotnie mechanizm odszkodowawczy, w tym ograniczenie w czasie możliwości dochodzenia odszkodowania, uznał go za odpowiadający konstytucyjnej gwarancji słusznego odszkodowania (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o sygn. akt P 5/99, P 33/07, SK 11/02).

W ocenie Sądu, w kontekście regulacji zawartej w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, przepisów Konstytucji RP, orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz orzecznictwa ETPC, nie doszło do naruszenia prawa własności skarżącego. Nie doszło do naruszenia art. 91 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie postanowień art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji skoro przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, badany przez Trybunał Konstytucyjny oraz weryfikowany przez ETPC w sprawach indywidulanych został uznany za nienaruszający praw

i wolności chronionych w Konstytucji RP oraz Konwencji i jej protokołach.

Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości drogowe nabyte z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z woli ustawodawcy, nie są bowiem wszczynane z urzędu, lecz na wniosek byłego właściciela takiej nieruchomości. Zatem dopiero z chwilą złożenia wniosku przez byłego właściciela takiej nieruchomości, staje się on stroną postępowania i od tego momentu przysługuje mu ochrona przewidziana w art. 9 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1796/11 (Lex 1339596) wskazał, że przepis ten nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania stron o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. Potwierdził to także Trybunał Konstytucyjny w sprawach,

w których przedmiotem kontroli był art. 73 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające, stwierdzając, że utratę prawa do odszkodowania na skutek niezłożenia wniosku do 31 grudnia 2005 r., należy rozpatrywać w kategorii skutków braku dbałości o własne sprawy, a nie pozbawienia prawa do słusznego odszkodowania (por. wyroki TK z 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 i z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07).

Odnośnie podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy należy uznać je za niezasadne( art. 8 § 1, art. 77 § 4 k.p.a) Nie można zaakceptować zarzutu, że poprzez zachowanie się Wojewody [...] został pozbawiony możliwości złożenia w terminie wniosku o wypłatę odszkodowania. Fakt, iż organ dopiero w roku 2015 wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej przejście

z mocy prawa na podstawie art. 73 ust.1 ustawy przepisy wprowadzające części działek na własność Skarbu Państwa, nie może zostać uznane za pozbawienie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania nie było warunkowane zakończeniem postępowania administracyjnego z art. 73 ust.1. Ustawodawca jasno wskazał okres kiedy mogą być kierowane wnioski

o wypłatę odszkodowania oraz konsekwencje uchybienia terminowi do ich złożenia

i bez znaczenia jest wiedza danego podmiotu o możliwości składania takich wniosków. Właściciel nieruchomości winien wykazać się co najmniej minimalnym poziomem dbałości w zakresie swojej nieruchomości.

Faktycznie organy bez decyzji o wejściu w skład drogi publicznej i przejściu na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego określonych nieruchomości do końca nie miały jasności czyją stanowią własność i czy zostały nabyte w trybie art. 73 ust.1. Dopiero decyzja administracyjna ostatecznie tę kwestię rozstrzygała( potwierdzała). W ocenie Sądu podnoszona kwestia nie przekazania skarżącemu dowodu w postaci notatki z 12 kwietnia 2019 roku nie miała istotnego znaczenia na ustalenia faktyczne w sprawie, bo one są bezsporne i zostały niewadliwie ustalone w toku postępowania administracyjnego.

Ze wskazanych wyżej powodów Sąd uznał zarzuty skargi za nietrafne. W ocenie Sądu bowiem organy rozpoznające niniejszą sprawę procedowały w zgodzie

z przepisami k.p.a., w sposób kompleksowy gromadząc materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia i dokonując jego wszechstronnej oceny z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy stał się podstawą do prawidłowego zastosowania przepisów ustawy Przepisy wprowadzające i podjęcia decyzji na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające, której uzasadnienie spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.