Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 80/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6-9, art. 10 par 1, art. 107 par 4, art. 145 par 1 pkt 4, art. 151
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 153, art. 170, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

W dniu [...] r. wpłynął do Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek K. K. (dalej: "Skarżący", "Strona" lub "Wnioskodawca") o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...] wniosku Skarżący zadeklarował [...] działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Do jednolitej płatności obszarowej zgłosił [...] ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej [...] ha.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i miasta S. wystosował do Skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych we wniosku. Wezwanie Skarżący odebrał osobiście [...] r. Na wezwaniu znajdowało się pouczenie, iż nie usunięcie braków we wniosku we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania w części, w której nie usunięto braków.

W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący wniósł pismo, w którym stwierdził,

że wskazane we wniosku braki nie występują. W konsekwencji nie usunięcia braków, zgodnie z pouczeniem zawartym na wezwaniu, wniosek w części dotyczącej działek rolnych o oznaczeniach [...] o łącznej powierzchni [...] ha pozostawiono bez rozpoznania.

W dniu [...] r., organ I instancji, po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, wystosował do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień. Pomimo skutecznego doręczenia, Skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień, co skutkowało wykluczeniem

z płatności działek rolnych o oznaczeniach [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu [...] r. przeprowadzona została kontrola części gospodarstwa Skarżącego położonego w województwie [...], natomiast w dniach [...] r., oraz od [...] r. do [...] r. przeprowadzono kontrole części gospodarstwa Skarżącego położonego w województwie [...] (gospodarstwo rozproszone). W wyniku przeprowadzonych kontroli:

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że cała powierzchnia tych działek nie była użytkowana rolniczo na dzień [...] r. Działki te, o łącznej powierzchni [...] ha zostały wykluczone z płatności;

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że na całych wymienionych działkach rolnych stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się ani do jednolitej płatności obszarowej ani do uzupełniającej płatności obszarowej. Działki te, o łącznej powierzchni [...] ha zostały wykluczone z płatności,

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że zadeklarowane we wniosku powierzchnie tych działek są większe od powierzchni stwierdzonej;

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że zadeklarowane powierzchnie tych działek są mniejsze od powierzchni stwierdzonych;

Powierzchnie działek rolnych opatrzonych kodem [...] i [...] uległy kompensacji na mocy rozporządzenia Komisji (WE), z dnia 21 kwietnia 2004 r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, zgodnie z punktem (58) preambuły

Dla działek rolnych o oznaczeniach [...] nie przyjęto wyników z kontroli na miejscu, a powierzchnia stwierdzona nie podlegała kompensacji, ponieważ działki te zostały wykluczone z płatności w związku z nie złożeniem przez Skarżącego wyjaśnień na wezwanie z dnia [...] r. W wyniku kompensacji z płatności wykluczono [...] ha.

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że działka rolna nie została zlokalizowana i skontrolowana;

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że działka rolna położona jest w kompleksie działek rolnych pokrytych jednolitą uprawą, bez możliwości identyfikacji granic. Do płatności zaliczono powierzchnię deklarowaną;

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że działka rolna nie została skontrolowana ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Do płatności zaliczono powierzchnię deklarowaną;

- wobec działek rolnych o oznaczeniach [...] zastosowano kod [...] oznaczający, że deklarowane powierzchnie tych działek rolnych nie spełniają warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,1 ha) i nie są uprawnione do płatności. Powierzchnia tych działek to [...] ha.

W odpowiedzi na zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego Skarżący zwrócił się pisemnie do organu I instancji z prośbą o wykonanie kserokopii wszystkich dokumentów jego sprawy i przesłanie ich na jego adres. Prośbę swoją argumentował tym, iż zapoznanie się ze sprawą w siedzibie Biura Powiatowego będzie czasochłonne i uciążliwe. Organ I instancji, pismem z dnia [...] r. poinformował o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym

w siedzibie organu, ale odmówił skserowania dokumentów.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Decyzja została skutecznie doręczona [...] r.

W dniu [...] r. od wyżej wymienionej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia [...] r., WSA uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, iż organ I instancji naruszył art. 9 k.p.a., poprzez niedoręczenie Skarżącemu protokołu z czynności kontrolnych. Sąd wskazał na konieczność posiadania przez organ dowodów poświadczających doręczenie protokołu z czynności kontrolnych, a w przypadku braku takich dowodów, ponowne doręczenie Skarżącemu protokołu z czynności kontrolnych, oraz umożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do ich treści.

W dniu [...] r. organ I instancji wysłał do Skarżącego kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem protokołów, oraz dokumentację fotograficzną na płycie CD, z kontroli na miejscu przeprowadzonych na gruntach zadeklarowanych przez Skarżącego. Protokoły wraz z dokumentacją fotograficzną zostały skutecznie doręczone [...] r. W piśmie przekazującym dokumentację z przeprowadzonych kontroli Skarżący został pouczony o przysługującym mu prawie wypowiedzenia się co to treści protokołów z kontroli.

W dniu [...] r., do organu I instancji wpłynęło pismo Skarżącego,

w którym ustosunkował się do otrzymanych protokołów z kontroli na miejscu.

W złożonym piśmie oświadczył, iż protokoły zawierają wiele nieścisłości, przez co nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji. Skarżący wskazał, na fakt, iż kontrole zostały przeprowadzone zimą, kiedy działki przykryte były śniegiem, który uniemożliwił rzetelne sprawdzenie stanu kontrolowanych działek.

W dniu [...] r. organ I instancji, wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania Skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych).

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wskazał, że decyzja jest sprzeczna

z art. 107 § 3 k.p.a., a stan faktyczny w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję został ustalony w oparciu o nierzetelnie przeprowadzoną kontrolę. Skarżący podniósł, że kontrola została przeprowadzona zimą, co uniemożliwiło rzeczywiste sprawdzenie stanu działek. Skarżący wskazał także, iż protokoły z przeprowadzonych kontroli zawierają jedynie kody nieprawidłowości bez ich wyjaśnienia. Skarżący zanegował prawidłowość przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie, stwierdzając, iż nie może ona stanowić podstawy do wydania decyzji. Ponadto podnosi, iż zostały naruszone jego uprawnienia wynikające z art. 10 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została doręczona w dniu [...] r. na adres pełnomocnika [...].

W dniu [...] r. wpłynął wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją organu odwoławczego z uwagi na fakt, że Skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu.

W dniu [...] r. organ odwoławczy wysłał – na adres pełnomocnika Skarżącego - decyzję nr [...] z dnia [...] r., która została skutecznie doręczona [...] r.

W dniu [...] r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję z dnia [...] r.

Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Sz [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd wskazał, że spór dotyczył dwóch kwestii. Pierwszą było zagadnienie relacji wznowienia postępowania administracyjnego

i zaniechania wydania przez organ jednego z orzeczeń, o którym mowa w art. 151 k.p.a. do doręczenia Skarżącemu po sześciu latach od wydania decyzji organu odwoławczego. Drugą natomiast ocena prawidłowości decyzji organu odwoławczego.

Odnosząc się do pierwszej kwestii Sąd stanął na stanowisku, że skoro ostateczna decyzja organu odwoławczego wydana w dniu [...] r. została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w dniu [...] r. – to z tą chwilą rozpoczął się początek biegu terminu do jej zaskarżenia, który to termin został prawidłowo przez Skarżącego wykorzystany (skarga do sądu na tę decyzję została złożona w terminie).

Jednocześnie Sąd wskazał, że zagadnienie wznowienia postępowania jest kwestią odrębną, nie mającą wpływu na proces badania zaskarżonego aktu. Natomiast z uwagi, że przesłanką wznowienia, jak też fakt istnienia decyzji ostatecznej organu odwoławczego, organ mógł wznowić postępowanie, co też uczynił, wziął bowiem pod uwagę treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Odnosząc się natomiast do meritum sprawy, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, bowiem w swojej decyzji przedstawił ogólnikową ocenę odnoszącą się do zarzutów odwołania. Sąd wskazał też,

że w uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy podniósł argument rzetelności przeprowadzenia kontroli, gdy tymczasem w obliczu widocznych i jak się wydaje istotnych wad protokołów, licznych skreśleń i poprawek uniemożliwiających uznanie ich za wiarygodny dowód – brak jest zupełnie odniesienia się do tego zagadnienia, co także czyni kontrolę decyzji organu I instancji nieprawidłową.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ odwoławczy uchylił ww. organu I instancji decyzję z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez wzgląd na ponowną weryfikację w zakresie działek rolnych oznaczonych identyfikatorami: [...].

W dniu [...] r. decyzją nr [...] orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz nałożył sankcje w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wobec ww. ustaleń poczynionych

w toku kontroli, w przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia stwierdzonych nieprawidłowości wyniosła [...] ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania - [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła więc więcej niż [...]%, a zatem za dany rok Skarżącemu nie przysługuje żadna płatność. Nadto, Skarżącemu została wymierzona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną

w wysokości [...] zł.

Nadto, w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej powierzchnia stwierdzonych nieprawidłowości wyniosła [...] ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania - [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła więc również więcej niż [...]%. Tym samym, Skarżący będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych,

o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Nadto, wymierzono Skarżącemu sankcję w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił jej naruszenie:

1) art. 153 p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a poprzez całkowite zignorowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego procedowania wyrażonych w ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] r. oraz w ww. decyzji z dnia [...] r.

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

a ponadto nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, że kontrole na miejscu przeprowadzone na działkach Skarżącego zostały przeprowadzone prawidłowo, pomimo: uzasadnionego wskazania przez Skarżącego wielu nieprawidłowości w zakresie metodyki prowadzenia kontroli, braku odpowiednich kwalifikacji niektórych członków zespołów kontroli na miejscu dokonania nieuprawionych poprawek w protokołach kontroli poprzez nieustalone osoby niebędące członkami zespołów kontroli na miejscu, faktu, iż fotografie dokumentujące przeprowadzone czynności kontrolne obejmują w dużej części działki niebędące w posiadaniu Skarżącego.

3) art. 6 i art. 77 § 1 k.p.a poprzez nieuprawione pozostawienie bez rozpoznania części wniosku Skarżącego zawierającego rzekome braki formalne, pomimo nie występowania takich braków.

4) art. 8 k.p.a poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności stwierdził, że organ I instancji wykonał zalecenia organu odwoławczego w części dotyczącej ponownego przeanalizowania wykluczenia z płatności działek rolnych oznaczonych identyfikatorami: [...], które zostały skontrolowane przez inspektorów terenowych, a ich powierzchnia została wskazana w protokole, co przełożyło się bezpośrednio na rozstrzygniecie w sprawie, ponieważ zostały Skarżącemu pomniejszone sankcje z tytułu jednolitej płatności obszarowej.

Nadto, organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli chodzi o szczegółowe odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i w ww. wyroku WSA, to organ I Instancji wykonał zalecenia, może nie w sposób szczegółowy, jednakże wydaną decyzją organ odwoławczy postanowił uzupełnić decyzję organu I instancji, ponieważ uzupełnienie to nie wpływa na odmienne rozstrzygnięcie w sprawie, a uchylenie decyzji, o które wnosi Skarżący spowodowałoby jedynie przedłużenie terminu zakończenia sprawy.

Następnie organ odwoławczy odniósł się szeroko i szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Odnosząc się do stwierdzenia Skarżącego, że zgodnie z objaśnieniami zawartymi w formularzu wypełnił we wniosku wszystkie posiadane przez siebie działki ewidencyjne w łącznej liczbie 114 bez względu na ich powierzchnię, organ odwoławczy wskazał, że we wniosku Skarżący prawidłowo wykazał wszystkie działki ewidencyjne. Jednakże do płatności należało zadeklarować działki rolne, które są działkami rolnymi tj. zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Tym samym działki rolne, których powierzchnia jest mniejsza niż [...] ha ([...]) zostały wykluczone z powierzchni kwalifikującej się z płatności bez nakładania na Skarżącego sankcji za przedeklarowanie powierzchni.

Organ odwoławczy nie uznał również za zasadne twierdzenia, że kontrola

nie może zostać uznana jako wiarygodny dowód, ponieważ została przeprowadzona zimą, gdzie działki były pokryte śniegiem i lodem a część działek była kontrolowana

po zmroku.

Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał zastrzeżenia Skarżącego co do metodologii sporządzania protokołów tj. że zawierają jedynie kody nieprawidłowości, bez dalszego uzasadnienia. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że kody są uzupełnieniem stwierdzonych na gruncie nieprawidłowości popartych materiałem zdjęciowym i szkicami z pomiaru działek rolnych, zatem organ wydający decyzję bierze pod uwagę cały materiał zgromadzony w sprawie, a kody nieprawidłowości stanowią podsumowanie zastałego stanu na gruncie. Z protokołu z kontroli nie będzie wynikało skąd kontrolerzy wywiedli wnioski do zastosowania kodów nieprawidłowości, ta ocena materiału leży w gestii organu, który w decyzji wskazuje stronie na nieprawidłowości stwierdzone w kontroli i jaki wpływ mają one na przyznanie bądź odmowę przyznania płatności.

Następnie za niezasadne i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące określonych działek a związane m.in. z ustaleniem granic działek, zastosowanych metod pomiarów działek, sposobu wykonywania zdjęć działkom, odnotowywania kodów błędów na określonych działkach, okoliczności wykonania zdjęć (zimą, gdy działki były pokryte śniegiem i lodem, po zmroku), a także braku formularza oceny protokołu z czynności kontrolnych, który potwierdzałby prawidłowość przeprowadzonych czynności. Ponadto za niezasadne, organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące protokołu z kontroli obejmujących liczne nieprawidłowości w zakresie oznaczenia plansz na zdjęciach oraz numeracji dokumentacji fotograficznej umieszczonej na płcie CD.

Nadto, mając na uwadze zarzut Sądu zawarty w ww. wyroku, że organ odwoławczy ogólnikowo odniósł się do zarzutów Skarżącego przedstawionych

na 23 stronach odwołania, organ odwoławczy wskazał, że organ I Instancji w decyzji

nr [...] szczegółowo odniósł się do poszczególnych zarzutów

(str. 8-13 decyzji), jednakże pogrupował je co do tej samej treści zarzutu, ponieważ od strony 6 do 17 odwołania Skarżący przedstawił zarzuty do poszczególnych działek, które się powtarzają. Tym samym organ odwoławczy, podzielił stanowisko organu I instancji, co do zasadności nałożenia kodów nieprawidłowości na działki rolne zadeklarowane przez Skarżącego, przez wzgląd na nie budzący wątpliwości materiał dowodowy z kontroli w postaci prawidłowo sporządzonego protokołu, wyraźnych i przejrzystych szkiców z pomiaru jak również tak licznie sporządzonej dokumentacji zdjęciowej obrazującej zastany stan na gruncie Skarżącego.

W uzupełnieniu organ odwoławczy wskazał, że odnośnie zarzutu nieskontrolowania działek i braku jakichkolwiek informacji na jej temat (dot. działek:

[...]), wszystkie wymienione działki zostały poddane kontroli, a ich wynik zostały opisane w raporcie nr [...] (w zależności od położenia działek, ponieważ gospodarstwo Skarżącego jest rozproszone i działki znajdują się w województwie [...] i [...]).

Ponadto, organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami Skarżącego, że jego wniosek nie zawierał braków formalnych. Braki te wystąpiły bowiem we wniosku

i dotyczyły niepełnej nazwy obrębu ewidencyjnego w gminie N. W., w której występują trzy obręby.

Organ odwoławczy wskazał także, że co do działek [...] wydając decyzję nr [...] wskazał, aby organ I instancji ponownie przeanalizował powyższe działki w konsekwencji czego uznano dla tych działek wynik z kontroli na miejscu (oprócz działki [...], która nie została przez kontrolujących zlokalizowała przez wzgląd na brak jej w ewidencji gruntów i budynków).

Za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczącego działek: [...] (ustalenie powierzchni) oraz [...] oraz [...] (kwestia wykluczenia z płatności i kompensacji powierzchni).

Kolejno organ za niezasadne uznał zarzuty dotyczące braku podstawy prawnej wzorów matematycznych podanych w decyzji oraz stawek płatności. Nadto za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące kwalifikacji niektórych członków zespołów kontroli na miejscu, w szczególności, że Skarżący nie wskazał konkretnie, co do którego członka zespołu kontrolnego stawiany jest zarzut.

Ponadto, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutu dokonania nieuprawionych poprawek w protokołach przez nieustalone osoby niebędące członkami zespołów kontrolnych należy wskazać, że zarzut ten jest bezzasadny. Organ odwoławczy wskazał, że skreślenia w protokołach nie miały absolutnie wpływu

na płatności. Organ wydając decyzje opierał się na materiale zdjęciowym, szkicach pomiarowych i kodach pokontrolnych, co do których nie ma żadnych wątpliwości,

że zostały wykonane prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi procedurami.

Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 6, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ organ I Instancji wykluczając działki z płatności, co do których Skarżący nie uzupełnił braków formalnych działał na podstawie przepisów prawa.

Kończąc organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku działek rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, organ I instancji obowiązany był uwzględnić wyniki przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego kontroli na miejscu. Ustalony stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną do JPO a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania wyniósł [...]%.

W konsekwencji zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1), Skarżącemu odmówiono przyznania płatności oraz została nałożona na Skarżącego sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną (stopień nieprawidłowości wyniósł bowiem więcej niż [...]%). Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której Skarżący jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia.

W przypadku działek rolnych zadeklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji obowiązany był uwzględnić wyniki przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego kontroli na miejscu. Ustalony stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną do UPO a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania wyniósł [...]%.

W konsekwencji zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady, wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1 782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) organ odmówił przyznania pomocy na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Przy czym z uwagi na to, że różnica ta przekracza [...]%, Skarżący będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący K. K. – reprezentowany przez radcę prawnego - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nadto, Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia skargi na okoliczności tam wskazane.

Decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

a ponadto nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, że kontrole na miejscu na działkach Skarżącego zostały przeprowadzone prawidłowo, pomimo:

- uzasadnionego wskazania przez Skarżącego wielu nieprawidłowości w zakresie metodyki prowadzenia kontroli,

- braku odpowiednich kwalifikacji niektórych członków zespołów kontroli na miejscu,

- dokonania nieuprawnionych poprawek w protokołach kontroli przez nieustalone osoby niebędące członkami zespołów kontroli na miejscu i w rezultacie oparcia decyzji na dokumentach, co do których istnieje duże prawdopodobieństwa podrobienia lub przerobienia,

- faktu, że fotografie dokumentujące przeprowadzone czynności kontrolne obejmują w dużej części działki niebędące w posiadaniu Skarżącego;

2. art. 6 i art. 77 §1 k.p.a. poprzez nieuprawnione pozostawienie bez rozpoznania części wniosku Skarżącego zawierającego rzekome braki formalne, pomimo nie występowania takich braków;

3. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy Strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Na podstawie dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa w stopniu obligującym do uchylenia zaskarżonej decyzji .

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w postępowaniu o sygn. akt I SA/Sz [...], zakończonym wyrokiem z dnia [...] r., którym uchylono poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. Na wskazany wyrok nie złożono skargi kasacyjnej, wskutek czego stał się on prawomocny.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W powyższym prawomocnym wyroku Sąd podkreślił brak w zaskarżonej decyzji szczegółowego odniesienia się przez organ odwoławczy do stawianych przez Stronę w sposób bardzo precyzyjny zarzutów na 23 stronach odwołania. Sąd wskazał przy tym, iż chodzi m.in. o zarzuty dotyczące wskazania podstawy zastosowania konkretnych wzorów obliczeń, zarzut uzasadnienia rzetelności przeprowadzenia kontroli w obliczu istotnych i niespornych wad protokołu, uniemożliwiających uznanie go za wiarygodny dowód – np. licznych skreśleń i poprawek, gdzie ani z decyzji organu I instancji ani z decyzji organu odwoławczego nie wynika kto, dlaczego, na jakiej podstawie ich dokonywał oraz jaki wpływ te istotne uchybienia mają/mogą mieć na treść rozstrzygnięcia; zarzut braku odniesienia się do konkretnych okoliczności stanowiących podstawę zastosowania wymienionych kodów nieprawidłowości; podstawę twierdzeń, że pomimo braku możliwości zweryfikowania granic działek można jednak ustalić powierzchnię łąk i pastwisk; przyczyn zastosowania innych niż GPS metod pomiaru; sporządzanie jednego zdjęcia dla kilku działek; błędnie wpisane numery zdjęć na planszach; nieczytelna numeracja zdjęć na płycie CD.

Zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku I SA/Sz [...] taka ogólnikowa i nie dająca producentowi rolnemu w zasadzie żadnej odpowiedzi na jego wątpliwości i zarzuty podniesione w odwołaniu konstrukcja decyzji II instancyjnej, naruszała szereg norm procesowych wynikających z K.p.a., jak choćby zasadę przekonywania, zasadę prawdy obiektywnej, czy zasadę dwuinstancyjności. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego zdaniem Sądu nie wynikało ani to, że rozpatrzył on zarzuty podniesione w odwołaniu, ani też że organ ten rozpatrzył sprawę ponownie.

Sąd podkreślił konieczność zbadania rzetelności przeprowadzonej kontroli wobec podnoszonej w treści skargi kwestii poprawności protokołów z kontroli, uznając że w obliczu widocznych i jak się wydawało istotnych wad protokołów, licznych skreśleń i poprawek uniemożliwiających uznanie ich za wiarygodny dowód – brak jest zupełnie odniesienia się do tego zagadnienia, co także czyni kontrolę decyzji organu I instancji nieprawidłową.

Końcowo we wskazaniach dla organu odwoławczego Sąd nakazał mu zastosowanie się do wskazówek podniesionych w treści uzasadnienia wyroku; zapoznanie się z zarzutami odwołania i szczegółowe do nich odniesienie, z uwzględnieniem także oceny wad protokołów i ich wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Naruszenie art. 153 p.p.s.a. czy art. 170 p.p.sa. nie było przedmiotem zarzutów zgłoszonych w skardze, jednak kwestię tę Sąd zobowiązany jest rozpoznać z urzędu. Wobec takiej jak powyżej treści wskazań i dokonanej oceny prawnej, Sąd w składzie obecnie rozpoznającym sprawę uznał, iż organ odwoławczy zastosował się do wskazań i tejże oceny prawnej zawartej w wyroku o sygn. akt I SA/Sz [...].

Należy wskazać, iż z treści uzasadnienia wyroku o sygn. akt I SA/Sz [...] wyraźnie wynika, że wskazania Sądu, szczególnie dotyczące szczegółowego odniesienia do zarzutów odwołania dotyczą właśnie decyzji organu odwoławczego. Po drugie ocena ta, tj. czy nastąpiło to zastosowanie się do wskazań i oceny prawnej Sądu dotyczy obecnie zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] nie zaś decyzji poprzedniej. Poprzednia decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] wydana po wyroku I SA/Sz [...] uchylająca decyzję organu I instancji nie została bowiem zaskarżona do Sądu.

W takim stanie rzeczy Sąd oceniając zaskarżoną decyzję uznał, iż organ odwoławczy wypełnił wskazania Sądu i zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz [...]. Organ odwoławczy bowiem w sposób szczegółowy w decyzji odniósł się do treści zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia [...] r. na które wskazywał Sąd. Organ wskazał bowiem m.in. podstawy zastosowania konkretnych wzorów obliczeń, odniósł się do zarzutów dotyczących braku odniesienia do konkretnych okoliczności stanowiących podstawę zastosowania wymienionych kodów nieprawidłowości, wyjaśnił że wobec braku śladów użytkowania rolniczego działek brak możliwości ustalenia granic niektórych działek i brak możliwości odróżnienia łąki od pastwiska nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia, wyjaśnił zarzuty dotyczące pomiaru inną metodą niż GPS, wyjaśnił kwestie dotyczące sporządzania jednego zdjęcia dla kilku działek, odniósł się do zarzutów dotyczących błędnie wpisanych numerów zdjęć na planszach czy zarzutów związanych z nieczytelną zdaniem Strony numeracją zdjęć na płycie CD.

Organ także ten sam sposób dokonał nakazanej oceny wad protokołów i ich wpływu na treść rozstrzygnięcia, wyjaśniając, że wydając decyzję opierał się w istocie na materiale zdjęciowym, szkicach pomiarowych i kodach pokontrolnych. Wskazał, że kody są uzupełnieniem stwierdzonych na gruncie nieprawidłowości popartych materiałem zdjęciowym i szkicami z pomiaru działek rolnych, a organ bierze pod uwagę cały materiał dowodowy w sprawie. Wyjaśnił też, że dane pomiarowe przedstawione przez inspektorów terenowych podlegają weryfikacji przez Biuro Kontroli na Miejscu w [...] Oddziale Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tj. ma miejsce kontrola formalna sprawdzająca jakość wykonanych pomiarów, a w razie wątpliwości dokonywana jest ponowna kontrola działek rolnych, co w niniejszej sprawie nie było potrzebne z uwagi na prawidłowość pomiarów. Organ odwoławczy opisał poszczególne skreślenia i zmiany protokołów i w powiązaniu z powyższymi faktami trafnie wywiódł, iż poprawki i skreślenia nie miały istotnego wpływu na płatności.

Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze należy stwierdzić, ze nie zasługują one na uwzględnienie.

Sąd zauważa, iż dotyczą one w istocie nieprawidłowego zdaniem Strony postępowania organów, które doprowadziło do dokonania błędnych ustaleń, przy czym istotna część zarzutów sformułowanych w skardze opiera się na wnioskowanych przez Stronę dowodach pochodzących z postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Okręgowym w S. pod sygnaturą III K [...].

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że nietrafny jest zarzut nieistnienia braków formalnych do których uzupełnienia wezwano Stronę, dotyczących działek [...] wobec których Strona twierdzi, iż przekazała informacje niezbędne organowi, a nadto wskazuje, że w przeważającej części przekazała dane przedstawione w umowach zawartych z Agencją Nieruchomości Rolnych.

Z akt sprawy wynika, że organ pismem z dnia [...] r. wezwał Stronę do usunięcia braków formalnych wniosku w odniesieniu do działek [...] wskazując, iż nie wszystkie obowiązkowe pola we wniosku zostały w ich przypadku wypełnione. W stanowiącym odpowiedź na wezwanie piśmie z dniu [...] roku Skarżący wskazał, że podał wszystkie obowiązkowe pola określające położenie działek. Tymczasem, jak trafnie wyjaśnił organ odwoławczy, w przypadku wskazanych działek, analiza danych z ewidencji gruntów i budynków potwierdziła, że co do powyższych działek występują braki (w postaci braku numeru obrębu) powodujące brak możliwości zidentyfikowania działek. Działki te położone są bowiem w obrębie N. W. gdzie istnieją trzy numery obrębów. Brak numeru obrębu powoduje niemożliwość zidentyfikowania działki.

W ocenie Sądu zatem organ poprawnie skorzystał z prawa wezwania Strony do uzupełnienia braków. W kolumnie 6 sekcji VII wniosku, do uzupełnienia którego wzywał organ, znajduje się pozycja "nr obrębu" która, co bezsporne, nie została przez Skarżącego uzupełniona. Co istotne, w wezwaniu wskazana została w pierwszym rzędzie możliwość osobistego wyjaśnienia braków do których uzupełnienia wzywano w siedzibie organu. Jeżeli Strona miała wątpliwości co do treści wezwania, jego poprawności, zakresu żądanych informacji, mogła osobiście w siedzibie organu wyjaśnić wszelkie wątpliwe kwestie. Tymczasem Strona ograniczyła się do pisma w którym zaprzeczyła aby braki istniały i zarzuciła pracownikom organu analfabetyzm. Obowiązkiem Strony było natomiast taki brak uzupełnić, czego Strona nie uczyniła. Zatem zarzut, że Strona przekazała organowi niezbędne informacje jest bezzasadny. Nie ma tu również znaczenia, że Strona przekazała organowi informacje z umów zawartych z Agencją Nieruchomości Rolnych. Strona była zobowiązana wypełnić kolumny zawarte we wniosku i jeżeli w umowie nie występował jakikolwiek element winna albo sama dopisać informację z innych źródeł lub w razie braków jak w niniejszej sprawie - odpowiedzieć na wezwanie. Wówczas powyższe działki poddane zostałby dalszemu procedowaniu. Organ zatem wobec powyższych okoliczności prawidłowo wykluczył powyższe działki z prawa do płatności.

Za nietrafny należało też uznać zarzut, że pomimo braku odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] roku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji uznał powierzchnię działek rolnych [...], które zostały skontrolowane przez inspektorów terenowych.

Trafnie zauważył organ iż powyższe działki nie były objęte wezwaniem z dnia [...] r. do uzupełnienia braków a innym wezwaniem do złożenia wyjaśnień z dnia [...] r. Po pierwsze Sąd zauważa jednak, iż powyższa czynność (uznanie powierzchni działek) została dokonana na korzyść Strony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego przyjął bowiem powierzchnię dla tych działek stwierdzoną w kontroli, co było korzystne dla Strony, ponieważ zostały zmniejszone nałożone na nią sankcje. Zatem nawet gdyby Sąd stwierdził nieprawidłowości w postępowaniu organu w tym zakresie, nie mogłoby być to podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na wyrażony w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego (zakaz reformationis in peius). Natomiast trzeba przede wszystkim podkreślić, że powyższe uznanie przez organ wskazanych działek [...] nie ma żadnego wpływu na wyrażoną wcześniej ocenę, że bez wątpienia Strona nie uzupełniła braków wniosku mimo wezwania do ich usunięcia z dnia [...] r. w związku z czym prawidłowo pozostawiono wniosek bez rozpoznania w zakresie działek [...].

Zupełnie nietrafny jest też zarzut Strony co do stwierdzenia, iż organ sam sobie przeczy wskazując na stronie 9 decyzji, że wnioskodawca prawidłowo wskazał wszystkie działki ewidencyjne. Istotnie Skarżący zarzut ten oparł na wyrwanym z kontekstu zwrocie. We wskazanym miejscu w decyzji organ odwoławczy wskazywał Stronie, że we wniosku prawidłowo wykazał wszystkie działki ewidencyjne w kontekście wypełniania wniosku (odnosił się do zarzutu Strony o wykluczenie z płatności działek poniżej [...]), ale nie rozstrzygał o prawidłowości deklaracji działek ewidencyjnych, czyli czy zawierają one prawidłowe dane do ich zweryfikowania.

Co do zarzutu, że za nieprawidłowe należy uznać wykluczenie z płatności działek rolnych o oznaczeniach [...], skoro na podstawie posiadanych przez organ danych była możliwa ich lokalizacja albowiem zostały prawidłowo oznaczone przez Skarżącego we wniosku, wskazać należy, że działki rolne [...] nie zostały przez Stronę prawidłowo zadeklarowane we wniosku. Świadczy o tym wystosowane również co do tych działek wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia [...] roku, na które Strona nie odpowiedziała. Jak wynika z uwag inspektora wpisanych w raporcie z kontroli (wykonanej w dniach [...]), zadeklarowana działka ewidencyjna nr [...], na której zlokalizowane były działki [...] uległa podziałowi, zatem nie było możliwości jej skontrolowania skoro nie było poprawnej deklaracji Strony w odpowiedzi na wezwanie. Kontrolerzy weryfikujący w terenie zadeklarowane działki, nie mogą domniemywać, że działka, która uległa podziałowi w całości należy do Strony. Strona nie dopełniła obowiązkowi złożenia wyjaśnień, a kontrolerzy prawidłowo wykluczyli działki w raporcie jako niezlokalizowane.

Nietrafny jest też zarzut co do nieprawidłowości przeprowadzenia kontroli zimą, w czasie gdy działki były pokryte śniegiem i lodem, a nadto, że kontrole gospodarstwa były przeprowadzana w dniu [...], [...] oraz [...] roku podczas gdy stan nieruchomości był ustalany na dzień [...] roku, a zatem o zupełnie innej porze roku, co ma kapitalne znaczenie chociażby z punktu cyklu wegetacyjnego roślin, a ponadto prawie 3 lata po wskazanej dacie.

Organ po pierwsze trafnie wskazał, że kontrola wykonana w dacie [...] roku nie odbyła się zimą, a działki nie były w tym czasie pokryte śniegiem i lodem. Natomiast kontrola w dniach [...] oraz [...] roku istotnie odbyła się zimą i działki były pokryte śniegiem, jednakże nie było to przeszkodą do ustalenia czy Strona użytkuje grunty wskazane we wniosku o przyznanie płatności za rok 2005. Trafnie skonkludował organ, że na większości skontrolowanych działek ustalono występowanie zachwaszczeń, i zadrzewień, a nawet lasu. Przebijająca przez śnieg zdrewniała, wybujała roślinność bez wątpienia świadczyła o braku utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Zgodzić można się z organem, że pora roku w której dokonywano kontroli w przypadku tak zaniedbanych działek rolnych nie miała większego znaczenia.

Co zarzutu dotyczącego trudności w ustaleniu stanu działek na dzień [...] roku, to wskazać należy, że data ta w istocie jest bez znaczenia dla sprawy.

Wskazana data wynika z art. 143b ust 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, zgodnie z którym jedynie obszar użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. objęty jest systemem jednolitej płatności obszarowej państwa członkowskiego, niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnośnie prawnych konsekwencji obowiązywania art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, oraz odnośnie adresata rekonstruowanej na jego podstawie normy, prezentowany jest jednolity i ugruntowany już pogląd (aktualny także w odniesieniu do art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, będącego odpowiednikiem art. 143b), który podziela również sąd w składzie orzekającym w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1324/10, wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 228/09; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 199/10).

W jego świetle tytuł IV rozporządzenia nr 1782/2003 reguluje między innymi wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych Państw Członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem - art. 143a rozporządzenia - oraz system jednolitej płatności obszarowej - art. 143b rozporządzenia - dla tych Państw. Przepis art. 143b ust. 2 stanowi, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku, a obliczana jest poprzez podzielenie rocznej koperty finansowej ustalonej zgodnie z ust. 3 przez obszar użytków rolnych każdego z Państw Członkowskich ustalony zgodnie z ust. 4 Natomiast z art. 143b ust. 3 rozporządzenia wynikają zasady ustalania "rocznej koperty finansowej" dla każdego z nowych Państw Członkowskich, jako sumy funduszy dostępnych na dany rok kalendarzowy, na który przyznaje się płatności bezpośrednie w danym Państwie Członkowskim. "Roczną kopertę" dzieli się następnie przez obszar użytków rolnych każdego z nowych państw ustalony zgodnie z ust. 4, czyli obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze na dzień [...] r. Chodzi więc o obszar użytków rolnych Państwa Członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej.

Z powyższego wynika więc, że regulacje art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia odnoszą się i są adresowane do Państwa Członkowskiego - w tym również Polski - a nie do producenta rolnego, jako indywidualnego beneficjenta pomocy. Przepis ten reguluje między innymi zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznawania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji w tym zakresie. Z przywołanego rozporządzenia wynika bowiem, że "nowe Państwa Członkowskie informują szczegółowo Komisję o środkach podjętych w celu wykonania niniejszego artykułu".

Z przepisu art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, że "wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe, tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych".

Regulacja art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 nie stanowi więc podstawy do przyjęcia, że warunkiem przyznania płatności obszarowych w 2005 r. jest wykazanie dobrej kultury rolnej deklarowanych do płatności działek - na dzień [...] r. W postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych istotne znaczenie ma bowiem rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i okoliczność utrzymywania ich w stanie zgodnym z normami w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. Z regulacji unijnych - rozporządzenie Rady (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., rozporządzenie Rady nr 1782/2003 z 29 września 2003 - wynika bowiem, że stanowiąc o warunkach przyznawania płatności obszarowych wskazują one, że beneficjent pomocy musi wykazać dobry stan upraw rolnych w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności.

Dlatego, nie można przyjąć, aby treść przepisów art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 dodatkowo nakładała na beneficjenta również wymóg rolniczego wykorzystania działki według stanu na dzień [...] r. Regulacja art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 nie stanowi więc podstawy do przyjęcia że warunkiem przyznania płatności w 2005 r. jest wykazanie dobrej kultury rolnej deklarowanych do płatności działek - na dzień [...] r. W postępowaniu o przyznanie płatności istotne znaczenie ma bowiem rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i okoliczność utrzymywania ich w stanie zgodnym z normami w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, póz. 40 ze zm.) stanowił, iż warunkiem uzyskania płatności jest przestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej na zadeklarowanych gruntach rolnych.

Wymagania jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych regulują zatem przepisy krajowe i unijne, z których jednoznacznie wynika, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Tym samym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miały argumenty Strony dotyczące trudności ustalenia w [...] i [...] r. stanu gruntów na dzień [...]. Jakkolwiek w protokole kontroli z dnia [...] i [...] r. kontrolujący zawarli w uwagach inspektora na stronie 3-1/6, 3-2/6, wzmianki, że działki [...] deklarowane jako użytek rolny nie noszą śladów użytkowania rolniczego na [...] r., to nie ma wątpliwości, że zgromadzony w kontroli materiał dowodowy w tym fotograficzny oraz szkice, potwierdzają bezpośrednio stan ustalony na dni przeprowadzenia kontroli. Ten zaś potwierdza stan zakwestionowanych działek dyskwalifikujący je jako użytkowane rolniczo w dobrej kulturze rolnej co uwzględnił organ w decyzji. Niezależnie od powyższego Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że zadrzewienia i zakrzewienia na części działek pozwalały na ustalenie iż nie były one użytkowane rolniczo również w dniu [...], co jednak jak wskazano, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, o tyle że istotny jest stan działki w roku którego dotyczy wniosek. Ten zaś potwierdza bez wątpienia zdaniem Sądu dokumentacja zgromadzona w czasie kontroli i postępowania.

Co do zarzutu, że pomiar działek [...] wykonany łącznie jest nieprawidłowy oraz braku precyzyjnego określenia powierzchni, który zajmowałyby użytki zielone, wskazać należy, że co do działek [...] organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do łącznego pomiaru działek, jak i określania powierzchni użytków zielonych w zaskarżonej decyzji. Strona wskazuje na nieprawidłowości jednakże nie popiera tego żadnymi argumentami. Trafnie wskazano, że samo wskazanie, iż zdaniem Skarżącego organ dokonał nieprawidłowej oceny działek nie daje możliwości organowi do odniesienia się do zastrzeżeń. Jak już wskazano w decyzji, przy zastosowaniu kodu nieprawidłowości [...] (jak to miało miejscu przy działkach [...]) inspektor terenowy nie ma obowiązku precyzyjnego pomiaru działki (użytku zielonego), ponieważ cała zadeklarowana powierzchnia działki nie wchodzi do płatności.

Co do zarzutu, że pomiar działek [...] i [...] nie został dokonany przy użyciu metody GPS to organ w sposób szczegółowy odniósł się w decyzji do tej kwestii, wyjaśniając iż pomiar był jednak przeprowadzony metodą GPS, a zeznania świadków z postępowania karnego na których opiera swoje stanowisko Skarżący dotyczą kontroli innego roku. Sąd tymczasem zauważa, iż wskazany zarzut jest zupełnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy dla obu wskazanych działek [...] i [...] ostatecznie przyjęto powierzchnię zadeklarowaną przez Stronę. Skoro ostatecznie przyjęto powierzchnię działek zgodnie z deklaracją Strony to sposób ich pomiaru w trakcie kontroli nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Natomiast co do zarzutu dotyczącego sposobu wykonania dokumentacji zdjęciowej dla działek [...], a który zdaniem Strony nie tylko uniemożliwia weryfikację prawidłowości dokonanej kontroli na miejscu, ale również budzi zastrzeżenia wobec zbiorczego oceniania działek - to wskazać należy po pierwsze, że działka [...] została uznana przez organ w całości w wysokości deklarowanej przez Wnioskodawcę. Natomiast wskazać należy, że organ wyjaśnił Stronie w zaskarżonej decyzji, że jeśli działki położone są obok siebie i na zdjęciach widoczne są wszystkie działki, wykonuje się jedno zdjęcie które zostaje opisane działkami znajdującymi się na zdjęciu. Sąd nie ma podstaw by kwestionować powyżej opisaną metodologię wykonywania zdjęć. Skarżący w skardze ponownie wskazał, że taki sposób wykonania fotografii budzi jego zastrzeżenia wskazując jedynie, że na ich podstawie nie można wyodrębnić poszczególnych działek. Tymczasem jak trafnie wskazał organ, z fotografii jak i ze szkicu pomiarowego można ustalić położenie danej działki i stwierdzić, której części lub której działki dotyczy sfotografowany obszar. Ponadto zgodzić należy się, że położenie deklarowanych działek ustala się na podstawie całego materiału z kontroli w tym raportu, szkiców z pomiaru jak i fotografii, albowiem fotografie z kontroli to nie jedyny dowód w sprawie. Natomiast co istotne, jak ustalił organ na wszystkich wskazanych działkach (poza działką [...] gdzie stwierdzono mniejszą powierzchnię niż [...] i nie była kontrolowana oraz wspomnianą działką [...]) stwierdzono brak użytkowania rolniczego i całe powierzchnie deklarowane zostały wykluczone z płatności.

Natomiast co do zarzutu, że na działkach [...] oraz [...], znajdowały się łąki trwałe i pastwiska to wskazać należy, że organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do tej kwestii w decyzji na str. 12. Przede wszystkim za organem należy podkreślić fakt, że w decyzji wskazał on, że co do działek [...] oraz [...] została stwierdzona uprawa deklarowana przez Stronę czyli łąki trwałe i pastwiska. Tym samym w skardze Strona co do działek [...] i E. podnosi zarzuty w zakresie w którym organ nie kwestionował jej stanowiska już w zaskarżonej decyzji. Strona wskazuje tylko, ponownie bez żadnej argumentacji, że podtrzymuje swoje stanowisko, co do zadeklarowanej uprawy w szczególności łąk i pastwisk na powyższych działkach. Sąd podziela stanowisko organu, że co do deklaracji łąk i pastwisk na działkach [...] istnieje bogaty materiał zdjęciowy (zdjęcia spornych działek dołączone do protokołu z kontroli z dnia [...]), który dokumentuje stan na gruncie. Dotyczy to zdjęć [...]). Wynika z nich, że Strona nie utrzymywała działek zgodnie z dobrą praktyką rolniczą.

Natomiast co do kwestionowania na jakiej podstawie organ ustalił, że Skarżący nie użytkował działek [...] i [...] od kilku lat, wobec faktu, że w chwili przeprowadzenia kontroli, na działkach znajdowała się pokrywa śnieżna. Zgodzić należy się, że stan na gruncie zastany podczas kontroli, pomimo okrywy śnieżnej wskazywał na brak użytkowania rolniczego. Na uwzględnienie zasługuje wyjaśnienie organu, że w decyzji nie wskazywał jaka roślinność przebija przez śnieg, ponieważ odnosił się do innego zarzutu Strony a mianowicie, że został sfotografowany niewielki fragment działki wzdłuż przebiegającej przez nią drogi. Z dokumentacji zdjęciowej (zdjęcia [...]) można natomiast stwierdzić, że przez śnieg przebijają kępy roślinności potwierdzające, że gruntów tych nie można zakwalifikować jako utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. W takim stanie rzeczy organ nie musiał precyzować i wyjaśniać jaka roślinność przebijała przez pokrywę śnieżną.

Wbrew zarzutom skargi sytuacja stwierdzona na działkach [...] oraz [...] była odmienna i dawała podstawy by rozstrzygnąć odmiennie niż w przypadku działek [...] i [...]. Powierzchnia deklarowana działek [...] i [...] została w całości uznana w związku z brakiem identyfikacji granic i stanem na gruncie, gdzie przez warstwę śniegu nie przebijała stara, wybujała roślinność, co zdaniem organu wskazywało na to, że na tych działkach Strona mogła przeprowadzać zabiegi agrotechniczne.

Również za niezasadny Sąd przyjął zarzut, że dla działek [...] organ uznał za prawidłowe fotografowanie panoramiczne wszystkich działek, jak również przyjętą przez członków zespołu kontroli na miejscu perspektywę wykonywania zdjęć.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższe działki zostały sfotografowane panoramicznie i przedstawiają znaczny obszar działki, a nie jak to wskazuje Strona tylko ich obrzeża lub tereny wzdłuż rowów melioracyjnych. Zgodzić należy się, iż Strona w istocie nie przedstawiła argumentów na poparcie swojego stanowiska. Sąd również uważa, iż niniejszej sprawie jest zebrany prawidłowy i dokładny materiał zdjęciowy wykonany podczas kontroli na miejscu, również w odniesieniu do pozostałych działek. Organ w treści decyzji kolejno szczegółowo odniósł się do zarzutów co do prawidłowości zgromadzonego materiału zdjęciowego w postaci zdjęć poszczególnych działek i sposobu ich sporządzania, odniósł się też do zarzutów iż część zdjęć nie przedstawia w ogóle kontrolowanych działek, wyjaśniając iż prawidłowość ustaleń w tym względzie potwierdzają oprócz zdjęć szkice z pomiaru, na których określone są kierunki zdjęć na podstawie których można stwierdzić, iż zdjęcia pokazują zadeklarowane działki, Strona zaś nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów na potwierdzenie zarzutów. Powyższe stanowisko organu Sąd w pełni podziela.

Skarżący nadto zarzuca w skardze dokonanie w protokołach kontroli poprawek przez nieustalone osoby nie będące członkami zespołów kontroli na miejscu oraz brak kwalifikacji niektórych członków zespołu kontroli na miejscu. Zdaniem Strony organ uznał te zarzuty za bezzasadne, całkowicie ignorując okoliczności, które wynikły w toku postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Okręgowy w S. za sygn. akt. III K [...]. Sąd zauważa, że powyższa kwestia ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym prowadzonym pod sygnaturą III K [...] była przedmiotem wniosków dowodowych strony, która domagała się przeprowadzenia dowodów z dokumentów z protokołów rozpraw z tej sprawy, zawierających m.in. zeznania świadków.

Zatem podkreślić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Jednak zdaniem Sądu zaoferowane dowody w postaci protokołów z których przeprowadzenia dowodów żądała Strona nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie i zostać uznane za niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Otóż Sąd zauważa, że dokumenty te w postaci kserokopii (bądź wydruków) nie podpisanych protokołów z rozpraw w sprawie karnej o sygn. III K [...], prowadzonej przeciw m.in. Skarżącemu, nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie ze względu na ich treść. Dotyczą one bowiem kontroli za rok 2004 i tego roku dotyczą zeznania świadków, podczas gdy rozpoznawana przed tutejszym Sądem sprawa dotyczy roku 2005. Z drugiej zaś strony powyższe dokumenty nie mogą być wykorzystane jako dowody w niniejszej sprawie również ze względu na ich formę. Są to bowiem kserokopie lub wydruki protokołów nie podpisane ani przez przewodniczącego ani przez protokolanta rozprawy, ani nie poświadczone za zgodność przez inną uprawnioną do tego osobę. Także powyższe podważa ich moc dowodową. Z powyższych względów Sąd oddalił wniosek Strony o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Zarzuty zaś oparte o wskazane dowody, dotyczące dokonania w protokołach kontroli poprawek przez nieustalone osoby nie będące członkami zespołów kontroli na miejscu oraz braku kwalifikacji niektórych członków zespołu kontroli na miejscu, należało uznać za nieuzasadnione.

W efekcie wobec wszystkich powyższych ustaleń nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie sposób bowiem uznać, że kontrole na miejscu przeprowadzone zostały nieprawidłowo nie wykazano bowiem nieprawidłowości w zakresie metodyki kontroli, które rzutowałyby na treść wydanych decyzji. Strona nie wykazała również, że członkowie zespołu kontroli na miejscu nie posiadali odpowiednich kwalifikacji, jak również, iż poprawki w protokołach kontroli były dokonywane przez osoby niebędące członkami zespołów kontroli. Nie wykazano też aby decyzja została oparta na dokumentach co do których istnieje duże prawdopodobieństwo podrobienia lub przerobienia. Organ wykazał także, że wbrew zarzutom Strony fotografie obejmują działki będące w posiadaniu Skarżącego, albowiem potwierdzają to inne dowody np. w postaci szkiców z pomiaru, Strona zaś nie wskazała w tym względzie żadnych przeciwdowodów. Nieuzasadniony również jest zarzut naruszenia art. 6 i art. 77 § 1 k.p.a. organ bowiem jednoznacznie wykazał, że we wniosku Skarżącego znajdowały się braki formalne, których Skarżący prawidłowo wezwany nie uzupełnił w terminie. Nie mógł też skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania wobec prawidłowego zdaniem Sądu końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Podsumowując powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu który obligowałby Sąd do jej uchylenia. Organy nie naruszyły bowiem wskazanych w skardze przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.