Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 794/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi K. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. B. z dnia [...] września 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266), dalej: "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję ZUS [...] Oddział w Ł. z dnia [...] lipca 2019 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s oraz z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł netto oraz pomoc od rodziny w kwocie [...]-[...] zł netto. Ma zobowiązania finansowe ( w kwocie [...]i [...] zł miesięcznie ) z kolei [...] letni syn zobowiązanego mieszka pod innym adresem. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł ( w tym alimenty ). Zobowiązany nie wskazał, czy pobiera świadczenie 500 + na syna. Zobowiązany ma [...] lat.

W skardze do WSA w Poznaniu zobowiązany wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji II i I instancji zarzucając jej

- naruszenie 6, 80, 7 i 77 kpa

- art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.

- dokonanie błędnej wykładni art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany powołał się na swoją trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa

w ust. 2, zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł netto oraz pomoc od rodziny w kwocie [...]-[...] zł netto. Ma zobowiązania finansowe ( w kwocie [...]i [...] zł miesięcznie ). Syn [...] letni mieszka pod innym adresem. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł ( w tym alimenty ). Zobowiązany nie wskazał, czy pobiera świadczenie 500 + na syna. Zobowiązany ma [...] lat.

Decyzja wydawana w zakresie umorzenia należności wobec ZUS ma charakter uznaniowy co oznacza, że organ winien uzasadnić wnikliwie i obszernie swoje stanowisko.

Organ orzekając w niniejszej sprawie dokonał analizy sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i prawidłowo ustalił, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności, która pozwalałby rozważać możliwość umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zważyć bowiem należy, iż nie toczyło się wobec skarżącego postępowanie upadłościowe ani też postępowanie likwidacyjne, w trakcie którego doszło do stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto zaległości skarżącego objęte są postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonano zajęcia świadczenia z tytułu pracy, a zobowiązanie wobec ZUS ( ponad [...] zł) przekracza koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ustalenia i wnioski organu odnośnie braku całkowitej nieściągalności składek jest słuszne i prawidłowo uzasadnione. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych w powołanym rozporządzeniu MGPiPS. Z art. 28 ust. 3b u.s.u.s dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. W tym zakresie również prawidłowe są ustalenia organu, tak co do sytuacji finansowej, jak i zdrowotnej skarżącego. W przekonaniu Sądu sytuacja materialna skarżącego, jego wiek i stan zdrowia nie uzasadniają umorzenie składek. Skarżący ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych i wydatków na życie w kwocie [...]zł. Uzyskuje dochód z umowy o pracę w kwocie [...]zł netto, nadto uzyskuje pomoc od rodziny. Strona nie wykazała przy tym w toku postępowania, by brakowało jej środków finansowych na inne wydatki czy pokrycie kosztów zaciągniętych zobowiązań cywilnych. Wymaga podkreślenia, że skarżący wskazał generalnie na wydatki nie znajdujące do końca pokrycia w zadeklarowanych dochodach. Jego oświadczenie w zakresie sytuacji zarobkowej i majątkowej nie jest wobec tego do końca wiarygodne. Podkreślenia również wymaga, iż instytucja umorzenia jest wyjątkiem od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Podkreślić też należy, że w przypadku badania legalności decyzji uznaniowych, a taką jest zaskarżona decyzja kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strony były należycie informowane o przysługujących im prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy.

Decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek nie rozstrzyga kwestii związanych z ich wysokością, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania. W konsekwencji należało uznać, iż zaskarżoną decyzją organ trafnie odmówił umorzenia składek. Dlatego też Sąd - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę