Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2082/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 750, art. 734 par. 1, art. 627, art. 628 par. 1, art. 629, art. 632, art. 355 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e, art. 85 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor OW NFZ) z dnia [...] września 2014r. nr [...] ustalającą, że J. K. (dalej: ubezpieczony, uczestnik, wykładowca) podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, zawartej z M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, płatnik), w dniu [...] lutego 2013r. oraz w dniu [...] maja 2013r. z tytułu zawartych umów o świadczenie usług.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24

w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.; dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 23 – dalej: "kpa").

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] (dalej ZUS) pismem z [...] lipca 2014 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji w sprawie objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartej ze skarżącą. ZUS poinformował, że uczestnik zawarł z płatnikiem składek umowy nazwane: "Umowa o dzieło", których przedmiotem było wygłoszenie przygotowanych wykładów pt. "Stosowanie Depocyte w aspekcie bezpieczeństwa i tolerancji", w dniu [...] maja 2013r. oraz pt. " Levact (bendamustyna)- przedefiniowanie paradygmatu leczenia CLL", w dniu [...] lutego 2013r

Dyrektor OW NFZ po rozpatrzeniu wniosku ZUS-u decyzją

z dnia [...] września 2014r. nr [...] orzekł, że ubezpieczony w dniu [...] lutego 2013r. oraz w dniu [...] maja 2013r., podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartych ze skarżącą.

Płatnik wniósł odwołanie od ww. decyzji. Podniósł zarzut naruszenia art. 105

§ 1 kpa w związku z art. 109 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach, poprzez zaniechanie umorzenia postępowania w całości, pomimo jego bezprzedmiotowości, ponieważ, jak podał płatnik, NFZ w niniejszej sprawie nie miał kompetencji

do wydawania decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W przypadku uznania powyższego zarzutu za niezasadny, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 750 kc w zw. z art. 627 kc przez błędną wykładnię i uznanie, że wygłoszone przez J. K. wykłady stanowiły świadczenie usług, podczas gdy wykłady te stanowił wykonanie dzieł, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach i stwierdzenie, że wykładowca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W dodatkowym piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. płatnik podtrzymał złożone odwołanie załączając do pisma kopię wyroku sądu powszechnego o zbliżonej tematyce, co obecna sprawa (wyrok Sądu Okręgowego w [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...]). Wskazał również, że sprawa w której zapadł wskazany wyrok dotyczyła osoby, która również współpracowała z płatnikiem na zasadach tożsamych, co w niniejszej sprawie, tj. przygotowała i wygłosiła wykład o tematyce medycznej na podstawie umowy o dzieło zawartej ze skarżącą. Płatnik podał również, że wskazany wyrok Sądu powszechnego potwierdza prawidłowość stanowiska, zgodnie z którym ubezpieczony w niniejszej sprawie nie powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Prezes NFZ po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. (o numerze wskazanym na wstępie), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie i wyjaśnił, odnosząc się do przepisów Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa, na czym polega umowa o dzieło oraz umowa zlecenia.

Prezes NFZ, mając na uwadze przedmiot działalności skarżącej oraz przedmiot zawartej umowy pomiędzy płatnikiem a uczestnikiem, stwierdził, że płatnik nie był zainteresowany zweryfikowaniem "rezultatu" umów, tj. wykładów, czy ich charakterów (indywidualnego, czy specjalistycznego), co świadczy o usługowym charakterze spornych umów, a także o braku możliwości poddania rezultatu umów sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych i zgodności z treścią umowy. Stanął również na stanowisku, że zrealizowane wykłady stanowiły reklamę produktów leczniczych – Depocyte i Levact, dystrybuowanych przez płatnika składek. Wskazał, przywołując treść art. 52 Prawa farmaceutycznego, co obejmuje reklama produktu leczniczego. Przywołał również publikację Moniki Namysłowskiej pt. "Reklama. Aspekty prawne", gdzie wskazano między innymi, że celem reklamy jest przede wszystkim agitowanie i stymulowanie zbytu towarów i usług. Odniósł się również do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w świetle którego reklama ta także usługa w rozumieniu art. 49 TWE (obecnie art. 56 TFUE Dz. Urz. C 83 z 30.03.2010, s. 47), która spełnia przede wszystkim funkcję informacyjną.

W ocenie Prezesa NFZ, Dyrektor OW NFZ prawidłowo przyjął, że czynności wykonywane w ramach przedmiotowych umów, tj. przygotowanie i wygłoszenie wykładów było w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Jak podał Prezes NFZ, rzeczą typową dla każdego etapu edukacji jest przygotowanie przez prowadzącego programu, który będzie w danej jednostce czasowej realizowany. Dziełem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało. W przypadku przeprowadzenia programu edukacyjnego nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy medycznej, ma ją przekazać uczestnikom wykładu. W opinii Prezesa NFZ, poziom wiedzy uczestników po takiej edukacji nie może być utożsamiany

z wymaganym rezultatem. Brak rezultatów wykonywanych czynności w przedmiotowych umowach decyduje o tym, że umowy winny być zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług, do których znajdują zastosowanie przepisy o zleceniu w rozumieniu art. 750 kc. Prezes NFZ dodał także, że umowy te były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności, a ich strony nie opisały szczegółowo przedmiotów umów, nie wskazały ich cech, poprzestając jedynie na ich nazwaniu.

Zdaniem Prezesa NFZ, przedmiot umowy o dzieło może być określony

w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi wątpliwości o jakie dzieło chodzi. W niniejszym przypadku występują wątpliwości, czy zamiarem stron było przeprowadzenie wykładów, czy wykonanie usług reklamowych. Prezes NFZ stwierdził, że przez wzgląd na niski stopień zainteresowania zleceniodawcy faktyczną treścią wykładów, można domniemywać, iż celem dla stron obydwu umów była promocja produktów leczniczych, tj. ich reklama.

Jak wskazał Prezes NFZ, zamawiający dowiadywał się o treści wykładów już

po ich zaprezentowaniu, z chwilą doręczenia mu plików zawierających prezentację. Oznacza to, że w rzeczywistości zamawiający nie miał wpływu na przygotowanie wykładów i nie był w stanie interweniować w razie gdyby "dzieło" było wykonywane w sposób wadliwy bądź sprzeczny z umową. Taki sposób opisania umów wyklucza skorzystanie przez zamawiającego z wpływu na kształt dzieł przed ich ukończeniem (art. 363 kc), ustalenia prawidłowości ich wykonania oraz ewentualnego pociągnięcia do odpowiedzialności za wady na podstawie art. 638 kc.

W ocenie Prezesa NFZ wygłoszone wykłady nie stanowiły również utworów w rozumieniu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006r. Nr 90, poz. 631 z póżn. zm.), gdyż umowy o dzieło autorskie nie są tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego. Przedmiotem umowy o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust.1 prawa autorskiego, który zawiera regulacje dot. usterek utworu a nie wad, jak przy umowie o dzieło.

W ocenie Prezesa NFZ, w niniejszej sprawie zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału ze szczególnym uwzględnieniem treści zawartych umów, protokołu kontroli wraz z zastrzeżeniami, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz z uwzględnieniem przytoczonego w podobnych sprawach orzecznictwa sądów.

Prezes NFZ wskazał również, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia, zajmując stanowisko w sprawach stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, a w szczególności umów

o dzieło i umów zlecenia, a także innych umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, mają na mocy ustawy

o świadczeniach prawo badania charakteru tych umów i wypowiadania się co do treści łączącego strony stosunku prawnego. Dotyczy to w szczególności zakwalifikowania określonej umowy jako umowy o dzieło, której zawarcie nie skutkuje obowiązkiem objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jak i zakwalifikowania jej jako umowy zlecenia, bądź innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia – co wywołuje, zgodnie z ustawą

o świadczeniach, obowiązek objęcia wykonawcy tej umowy ubezpieczeniem zdrowotnym. Tak więc, jak podkreślił Prezes NFZ, wbrew twierdzeniu skarżącej, organy NFZ mają podstawy prawne, aby dokonywać ustaleń co do rodzaju umowy jaka łączy strony, wbrew woli tych stron.

Prezes NFZ, odnosząc się do załączonego do pisma z [...] grudnia 2015 r. wyroku Sądu Okręgowego w [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wskazał, że nie dotyczy on uczestnika i tym samym nie może stanowić podstawy do zmiany stanowiska Narodowego Funduszu Zdrowia w rozpatrywanej sprawie.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem płatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono, iż decyzja Prezesa NFZ wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj.:

- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 i 4 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy

o świadczeniach, poprzez uzupełnianie luk w materiale dowodowym sprawy

i eliminowanie występujących w mniemaniu organu wątpliwości niedopuszczalnymi domniemaniami co do charakteru spornych w sprawie wykładów, w tym wykładów jako usług reklamowych albo programu edukacyjnego,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, przez ustalenie charakteru prawnego wykładów na podstawie faktów i okoliczności niezwiązanych lub nieistotnych dla sprawy, jak np. treści strony internetowej spółki skarżącej, czy treści interpretacji podatkowych w sprawie podatkowych kosztów uzyskania przychodów,

- art. 86 w związku z art. 80 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez pominięcie wyjaśnień skarżącej w sprawie, mimo że według strony przeciwnej w sprawie występowały niewyjaśnione wątpliwości oraz poprzez zaniechanie wezwania wykładowcy do złożenia wyjaśnień w sprawie, mimo że według strony przeciwnej występowały wątpliwości co do charakteru czynności wykonywanych przez wykładowcę,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, przez niepodjęcie jakichkolwiek działań w celu ustalenia, czy konkretne zachowania ubezpieczonego wykładowcy miały znamiona "działalności twórczej", a jej rezultatem było powstanie dzieła stanowiącego utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w tym niewezwanie do złożenia wyjaśnień przez samego wykładowcę, a jedynie arbitralne przesądzenie, że każdy wykład stanowi świadczenie usług, bez względu na jego treść, sposób przygotowania i wygłoszenia,

- art. 8 i art. 11 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez powołanie się na orzecznictwo w sprawach o odmiennym stanie faktycznym

na poparcie własnych tez i poglądów, a odrzucenie i zaniechanie analizy orzecznictwa zarówno sądowego, jak i dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ wydanych w bliźniaczych sprawach dotyczących skarżącej.

Skarżąca postawiła również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 750 kc. w związku z art. 627 kc., przez błędną wykładnię i uznanie, że wygłoszone przez wykładowcę wykłady stanowiły świadczenie usług, podczas gdy wykłady ten stanowiły wykonanie dzieł, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach i stwierdzenie, że wykładowca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wobec postawionych wyżej zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OW NFZ i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację towarzyszącą sformułowanym w niej zarzutom. Wskazała między innymi, że na podstawie zawartych umów wykładowca zobowiązany był do przygotowania wykładów w formie materialnej i do przekazania go skarżącej. Poza tym wykładowca nie wygłaszał cyklu wykładów, lecz dwa wykłady o charakterze niepowtarzalnym. Umowy zawarte między wykładowcą a skarżącą wskazywały dokładną datę wykonania dzieła. Tematy wykładów były szczegółowo określone i przedstawiały autorskie metody oraz własne spostrzeżenia wykładowcy. Wykłady nie były powtórzeniem treści podręcznika akademickiego, ani nie miał charakteru cyklu zajęć dydaktycznych (były przeznaczone dla profesjonalistów). Temat wykładów został ustalony ze skarżącą, a po wygłoszeniu wykładów wykładowca wydał skarżącej plik zawierający elektroniczną postać prezentacji. W celu wykonania prezentacji wykładowca - o ile wiadomo skarżącej - gromadził materiały, piśmiennictwo, najnowsze doniesienia medyczne, konsultował się z innymi specjalistami, a efektem tych poszukiwań był "produkt" w postaci wskazanych materiałów autorskich. Skarżąca wskazała, iż oczekiwała od wykładowcy określonego efektu jego działań, a nie wykonania ściśle określonych czynności, czy poświęcenia określonego nakładu pracy. Uzyskanie rezultatu w postaci autorskich wykładów na określony temat było możliwe dzięki szczególnym cechom wykładowcy, które to cechy stanowiły kryterium wyboru wykładowcy przez stronę. Wykładowca jest osobą mającą ugruntowaną pozycję w środowisku medycznym, jest specjalistą w określonym dziale medycyny, mającym dorobek naukowy w tym zakresie. Wykłady przygotowane przez wykładowcę były kolejnym elementem jego twórczego, oryginalnego dorobku. Wykładowca w żadnym razie nie opierał się wyłącznie na wiedzy nabytej, wyuczonej i usystematyzowanej (np. dostępnej w podręcznikach).

Skarżąca podkreśliła również, odnosząc się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, że dla oceny prawnej w zakresie, czy mamy

do czynienia z utworem w rozumieniu prawa autorskiego nie ma znaczenia klauzula o przeniesieniu na zamawiającego autorskich praw do utworu. Majątkowe prawa autorskie mogą być przedmiotem obrotu, nawet jeśli umowa tej kwestii nie zastrzegała. Nie ma zatem znaczenia, jak stwierdziła skarżąca, czy w umowie

o dzieło wyraźnie wpisano postanowienie o przeniesieniu praw autorskich, aby możliwe było przesądzenie, czy mamy do czynienia z utworem, a więc i dziełem. Umowa nie musi zawierać wyraźnego stwierdzenia, że przedmiotem umowy jest "utwór". W ocenie skarżącej, nie można też zapominać, że utwór nie musi mieć koniecznie formy materialnej. Utworem jest również osiągnięcie rezultatu niematerialnego, nieucieleśnionego, takiego jak inscenizacje teatralne, recytacje, wykonanie utworu muzycznego lub prowadzenie radiowej audycji słowno-muzycznej. Do grupy tej należy również, jak stwierdziła skarżąca, wygłaszanie samodzielnie przygotowanego, niestandardowego wykładu.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2016r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny charakteru zawartych w dniu [...] lutego 2013r. oraz [...] maja 2013r., pomiędzy skarżącą a uczestnikiem postępowania umów cywilnoprawnych na przygotowanie i wygłoszenie dwóch wykładów pt.: "Levact (bendamustyna)- przedefiniowanie paradygmatu leczenia CLL" oraz pt. "Stosowanie Depocyte w aspekcie bezpieczeństwa i tolerancji".

Zdaniem Prezesa NFZ zawarte umowy stanowią umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 121 z późn. zm.- dalej k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, co skutkuje obowiązkiem objęcia uczestnika postępowania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie wykonywania tych umów. Skarżący zaś konsekwentnie w toku postępowania przed organami NFZ obu instancji oraz w wywiedzionej do tut. sądu skardze stoi na stanowisku, że charakter relacji pomiędzy skarżącą jako zamawiającym, a uczestnikiem – wykonawcą przyjmującym zamówienie był właściwy dla umów o dzieło.

Należy w tym miejscu podkreślić, że art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy.

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).

Wskazać też należy, że obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo), którą niniejszy Sąd w pełni podziela przyjmując za własną. Sąd Najwyższy we wskazanym wyroku m. in. wskazał: "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy NFZ prawidłowo ustaliły, iż J. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów o świadczenie usług zawartych ze skarżącą w dniu [...] lutego 2013r. oraz w dniu [...] maja 2013r.

Sąd podziela bowiem stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2016r., że czynności wykonywane w ramach przedmiotowych umów nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, były one w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednie przepisy o zleceniu. W niniejszej sprawie w istocie mamy do czynienia z wykonywaniem czynności faktycznych w postaci przygotowania i wygłoszenia wykładów pt. pt. " Levact (bendamustyna)- przedefiniowanie paradygmatu leczenia CLL" oraz "Stosowanie Depocyte w aspekcie bezpieczeństwa i tolerancji" (na co wskazuje § 1 umowy z dnia [...] lutego 2013r. i z dnia [...] maja 2013r. oraz załączone kserokopie slajdów z wykładu z dnia [...] maja 2013r.). W brew nazwie umowy te nie były umowami o dzieło, lecz umowami o świadczenie usług na rzecz skarżącej, których celem było, jak to ustalił organ, zaznajomienie lekarzy z produktami skarżącej.

W ocenie Sądu, wykonanie przez uczestnika spornych umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci wykładów, na których przekazane zostały informacje na temat leków dystrybułowanych przez skarżąca, tj : "Depocyte", w zakresie jego bezpieczeństwa i tolerancji oraz "Levact", w leczeniu białaczki limfocytowej (CLL). Przy czym, jak twierdzi skarżący, informacje te były przekazane w oparciu o własne doświadczenie uczestnika postępowania ze stosowania tych leków.

Jednak w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym również nadesłany przez stronę skarżącą, powyższego nie potwierdza. Znajdujące się w aktach sprawy umowy o dzieło zawarte z uczestnikiem, to typowe umowy blankietowe, z których nie wynika aby wykład miał opierać się o własnych doświadczeniach zawodowych uczestnika. Nie wynika to również ze slajdów dołączonych do umowy z dnia [...] maja 2013r., gdyż jedynie na slajdzie 24 jest wzmianka o własnych obserwacjach pacjenta leczonego a zatem nie można powiedzieć aby cały wykład był oparty na własnych spostrzeżeniach wykładowcy. Nadto znajdujące się w aktach slajdy zawierają treści ogólne nie wskazujące na gromadzenie materiału do tych konkretnych wykładów przez uczestnika. Powyższe zdaje się również potwierdzać fakt, że umowy na wygłoszenie wykładów zostały zawarte w dniu [...] lutego 2013r. oraz [...] maja 2013r. i w tych samych dniach zostały wygłoszony. A zatem nie były to wykłady, które przekazywałby zupełnie nowe treści, a wykłady przedstawiające informację o dwóch produktach leczniczych dystrybuowanych przez skarżącą.

Zdaniem Sądu Prezes NFZ słusznie również przyjął, że przedmiotowe wykłady nie stanowiły utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim, jak utrzymuje strona skarżąca, gdyż nie wynika to z treści przedmiotowych umów, ani zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej interpretacji charakteru przedmiotowych umów, oraz prawidłowo zastosował art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uznając, że uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ wykonywał pracę na podstawie innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Sąd podziela ocenę organu, że wolą stron przedmiotowych umów było świadczenie usług, a nie wykonanie dzieła, gdyż to nie wynik, a określone działania dydaktyczno-szkoleniowe były znamienne dla realizacji w/w umów. Istotne jest przy tym, że rezultat umów, nazwanych "umowa o dzieło", nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. W niniejszej sprawie przyjmujący zamówienie zobowiązywał się jedynie do starannego przeprowadzenia wykładów szkoleniowych w oparciu o swoją wiedzę i praktykę medyczną. Zobowiązaniu takiemu nie można przypisać cech (essentialia negotii) umowy o dzieło o których mowa w cytowanym na wstępie art. 627 k.c.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził również uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazuje skarżąca lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W szczególności nie można uznać za zasadne zarzutów nieprawidłowości postępowania dowodowego, gdyż nie znajdują one oparcia w stanie faktycznym sprawy. Organ rozstrzygając o kwalifikacji prawnej umów, których przedmiotem było przygotowanie i przeprowadzenie wykładów szkoleniowych, oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności zawartych Umów. Na podstawie ich treści oraz innych okoliczności sprawy organ dokonał merytorycznej oceny, a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało w sposób należyty uzasadnione.

Na zakończenie Sąd wskazuje, iż nie podziela jednak stanowiska organu, zawartego w skarżonym rozstrzygnięciu, że przedmiotowe wykłady miały charakter reklamy konkretnych produktów dystrybuowanych przez skarżącą. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza by wykłady dotyczył jedynie tego leku a temat wykładu wskazuje, że prezentacja wskazanego leku odbyła się na tle innych leków z którymi np. winien on być stosowany. Przy czym należy w tym miejscu wskazać, że wskazane powyżej błędne stanowisko organu polegające na uznaniu przedmiotowych wykładów za reklamę leków, nie miało wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, jak również ukształtowane orzecznictwo sądowe w tym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U z 2016r. poz. 718 z późn. zm), orzekł jak w sentencji wyroku.