Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 842/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania udrożnienia przepustu pod drogą oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazania E. D. przywrócenia na gruncie stanu poprzedniego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą położoną w miejscowości D. przy ul. A na wysokości posesji nr 4 stanowiącej własność G. M. i J. M. i umożliwienie w ten sposób spływu wody opadowej.

W toku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2004 roku organ I instancji ustalił, iż woda od lat spływała na ul. A, a następnie na wysokości posesji nr 4 stanowiącej własność małżonków M., przechodziła przepustem rurowym fi 500 na drugą stronę jezdni, odpływając rowem odkrytym wzdłuż prywatnej działki nr ewid. 316, stanowiącej własność E. D. Odpływ wody przepustem został zablokowany przez E. D, która zagruzowała go w linii ogrodzenia swojej nieruchomości. W tej sytuacji organu I instancji uznał, że została spełniona przesłanka określona w treści przepisu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), w postaci dokonania zmiany stanu wody na gruncie. Zagruzowanie przepustu spowodowało, iż wody opadowe uniemożliwiają korzystanie z części nieruchomości stanowiącej własność G. M. i J. M. Nie można także dokonać takiego ukształtowania terenu, który pozwalałby na odprowadzenie wody w innym kierunku. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ I instancji w celu polubownego załatwienia sprawy zaproponował E. D., iż na koszt Gminy wybudowany zostanie kolektor zamknięty fi 250, a za utrudnienia związane z prowadzeniem robót wypłacone zostanie odszkodowanie. Propozycja ta została jednak odrzucona. W tym stanie, Wójt Gminy T. decyzją z dnia [...] na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 prawa wodnego, nakazał przywrócenie stanu poprzedniego poprzez udrożnienie przepustu pod drogą.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. D. wniosła o uchylenie decyzji datowanej na dzień [...] wywodząc, iż przepust zablokowali sąsiedzi, ponieważ podwyższyli teren swojej działki. Nie była zawiadomiona o wizji lokalnej, ale mimo to wzięła w niej udział. Odwołująca się nie wyraża zgody na przeprowadzenie rowu przez jej działkę i wskazuje, iż są inne sposoby na odprowadzenie spływających wód.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji dowodząc, iż właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Ponadto na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 Prawa wodnego). W myśl art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na nieruchomości sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepisy te dotyczą ściśle zmiany stanu wód, mają charakter zakazujący i odnoszą się do sytuacji, kiedy zmiany będą wywoływać szkody na gruntach sąsiednich. Zmiana stosunków wodnych, która okaże się szkodliwa dla gruntów sąsiednich musi być postrzegana jako bezprawna, co uzasadnia, zdaniem organu odwoławczego, zastosowanie środków przewidzianych ustawą. Uprawnia zatem organ gminy do zobowiązania sprawcy zmiany stosunków wodnych, do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, niezależnie od odpowiedzialności tego sprawcy za szkody na podstawie prawa cywilnego, a także odpowiedzialności karnej (art. 193 pkt l i art. 194 pkt l Prawa wodnego). Na gruncie przytoczonych przepisów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie jest istotne, jakie okoliczności spowodowały działanie skutkujące zmianą stanu wód na gruncie, czy też jaki miały one cel, bowiem istotnym jest, że doszło przez te działania do zakłócenia – zmiany utrwalonych stosunków wodne na gruncie. Nawet poprawa stosunków wodnych na własnym gruncie, jeżeli ma to wpływ szkodliwy na tereny sąsiednie nie korzysta z ochrony prawnej. W ocenie organu odwoławczego, z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że zasypanie (zabetonowanie) przez E. D. wylotu spowodowało skutek w postaci zmiany stanu wody na gruncie poprzez zmianę naturalnego kierunku odpływu wody opadowej znajdującej się na gruncie poprzez tzw. bruzdę o głębokości 15 cm i szerokości 25 cm, a istniejącego od ponad 35 lat. Fakt zabetonowania wylotu przepustu nie był przez stronę kwestionowany. Ponadto z ustaleń organu wynika, iż zmiana ta korzystnie wpłynęła na grunty skarżącej, jednakże wpłynęła szkodliwie na stan nawierzchni jezdni i pobocza drogi gminnej - ul. A. Przy dużych opadach woda wypływając poza pas drogowy zalewa sąsiednie gospodarstwa (siedliska) tworząc rozlewiska. W takiej sytuacji, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 29 Prawa wodnego obligujące organ do nakazania E. D. przywrócenia stanu poprzedniego poprzez udrożnienie zabetonowanego przepustu.

W skardze na powyższą decyzję E. D. wniosła o jej uchylenie, jako naruszającej prawo. W motywach skargi podała, iż nadal podtrzymuje stanowisko, że istnieje inny sposób odprowadzenia wody wzdłuż drogi w kierunku lasu. Wyjaśniła jednocześnie, iż nigdy nie było na jej posesji rowu odkrytego, a obecnie, kiedy po drugiej stronie drogi powstało osiedle mieszkaniowe, przy tych działkach powstały rowy opadowe i nimi obecnie spływa woda zalewając jezdnię i działkę skarżącej. Nie jest prawdą, iż spływająca woda zagraża innym siedliskom mieszkalnym. Obecnie skarżąca podwyższyła teren swojego placu.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podając, iż sam fakt zmiany stanu wody na gruncie, a w szczególności zmiana dotychczasowego kierunku odpływu wody na skutek zasypania wylotu – przepustu obliguje organ do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. Zmiana dokonana przez stronę skarżącą nie może korzystać z ochrony prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga E. D. podlega oddaleniu.

Na wstępie podać należy, iż zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz odprowadzać wód i ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2). Natomiast jeżeli spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3).

Z powyższej regulacji wyraźnie wynika zakaz zmiany stanu wód oraz odprowadzania wód i ścieków z własnego gruntu na grunty sąsiednie. W treści przepisu stwierdza się, że niedozwolona zmiana może polegać na zmianie kierunku wód opadowych i kierunku odpływu wód ze źródeł, ale zawsze powinna dotyczyć sytuacji, kiedy będzie wywoływać szkodę na gruntach sąsiednich. Zakaz ten ma charakter bezwzględny i wynika z ogólnej zasady prawa polegającej na wykonywaniu prawa bez szkodliwego uszczerbku dla innych osób. Ustawa wymaga, aby właściciel gruntu miał pełną kontrolę nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie niezależnie od tego, czy będą one następstwem przypadku, czy też świadomych działań osób trzecich. Zmiany stanu wód spowodowane przez właściciela nieruchomości, które pociągają za sobą szkodliwe skutki dla nieruchomości sąsiednich, zostały powiązane z sankcją nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, iż niewątpliwym jest okoliczność zablokowania przez stronę skarżącą – E. D. przepustu pod drogą. Potwierdzają to zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty, a w szczególności ustalenia poczynione w toku wizji lokalnej w tym tej datowanej na dzień 17 czerwca 2004 roku. Fakt zablokowania wylotu przepustu jest niewątpliwy, jak również powstała przez to zmiana stanu wody na gruncie. Organ I instancji w trakcie postępowania podjął próbę polubownego załatwienia sprawy, jednakże strona nie przyjęła tej propozycji. Te okoliczności wystarczyły do zobligowania właściciela gruntu, który spowodował zmianę stanu wody, która szkodliwie wpłynęła na grunty sąsiednie, do przywrócenia poprzedniego stanu poprzedniego. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie.

Sąd jednocześnie chciałby zwrócić uwagę na popełnione przez organ I instancji naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 79 § 1 kpa. Przepis ten nakazuje powiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. W sprawie skarżąca nie została powiadomiona o terminie wizji przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2004 roku, bowiem zawiadomienie zaadresowane było łącznie dla niej i dla sąsiadów. Jednakże w sytuacji, że skarżąca wzięła udział w wizji, brak ten nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, zatem nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji. Doszło do konwalidacji tego uchybienia.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, iż możliwość innego ukształtowania spływu wody i dokonanie podwyższenia terenu pozostają bez znaczenia dla obowiązku nałożenia na E. D. przywrócenia stanu poprzedniego. Organ podjął bowiem próbę polubownego załatwienia sprawy. Okoliczność powołana przez skarżącą, iż nie było rowu, nie ma poparcia w materiale dowodowym, w szczególności wobec sprzecznych oświadczeń pozostałych sąsiadów i informacji wynikających z map.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.