Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 838/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust.2
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego A. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm), dalej zwanej k.p.a., oraz art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.), zwanej dalej u.i.o.ś. – po rozpatrzeniu odwołań J. M., B. B., M. S., W. K., D. H., K. M., C. B., P. P., J. J. oraz A. W. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie połączenia drogowego projektowanego węzła autostradowego [...] "[...]" z drogą krajową nr [...], zgodnie z wariantem I lokalizacyjnym – uchylił ww. decyzję w części dotyczącej pkt I.2.21, pkt I.2.22, pkt I.2.32, pkt I.2.35, pkt I.3.8, pkt I.3.14, pkt II i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] z dnia 3 lutego 2014 r., decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie połączenia drogowego projektowanego węzła autostradowego [...] "[...]" z drogą krajową nr [...], zgodnie z wariantem I lokalizacyjnym.

Od tej decyzji odwołanie złożyli: J. M., B. B., M. S., W. K., D. H., K. M., C. B., P. P., J. J. oraz A. W.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia winna zostać w części uchylona i zmieniona, a w pozostałej części utrzymana w mocy.

Odnosząc się do reformatoryjnej części decyzji organ wyjaśnił, że w związku z nałożeniem w rozstrzygnięciu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] obowiązku zapewnienia jedynie "nadzoru przyrodniczego", konieczna była korekta pkt I.2.21 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dokonana zmiana polega przede wszystkim na bezpośrednim określeniu, iż realizację inwestycji należy prowadzić pod nadzorem herpetologa, ornitologa oraz fitosocjologa/botanika. Określenie "nadzór przyrodniczy" nie definiuje wiedzy i wykształcenia, jakie posiadać powinny osoby mające sprawować bezpośrednią i czynną opiekę nad zagrożonymi realizacją inwestycji grupami zwierząt, czy siedliskami przyrodniczymi. Dodatkowo warunek został uzupełniony o szczegółowy zakres merytoryczny zadań nadzoru.

W ocenie organu, powyższe zagwarantuje odpowiednią jakość kontroli oraz ograniczy możliwość negatywnego wpływu przedsięwzięcia na najbardziej narażone gatunki zwierząt oraz ich siedliska. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż nałożone przez niego warunki, jak również warunki nałożone decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], wymagają ze strony nadzoru przyrodniczego z ww. dziedzin stałej weryfikacji i uzgodnień w terenie, co ma na celu zapewnienie najwłaściwszego sposobu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, tj. eliminującego wszelkie pojawiające się zagrożenia dla środowiska. W ocenie organu drugiej instancji, specjalistyczny nadzór zapewni właściwe wypełnienie obowiązków wyrażonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także ochronę poszczególnych elementów środowiska w trakcie realizacji oraz późniejszego funkcjonowania inwestycji. Biorąc pod uwagę wartości przyrodnicze terenu przeznaczonego pod planowaną inwestycję, jak również wskazane konieczne do spełnienia warunki, nadzorem przyrodniczym objęto cały teren prowadzonych prac.

W zmienionym punkcie I.2.22. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uszczegółowiono, iż wycinka drzew i krzewów może być wykonywana wyłącznie poza okresem lęgowym ptaków. Usunięto przy tym wskazanie, aby prace wycinkowe w sezonie lęgowym prowadzić sporadycznie pod nadzorem przyrodniczym, gdyż użyte przez organ pierwszej instancji pojęcie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia nie zostało dostatecznie wyjaśnione. Organ zwrócił uwagę, iż stosunkowo niewielki rozmiar planowanej inwestycji oraz związane z nią działania przygotowawcze nie wymagają ich przeprowadzenia w okresie ochronnym dla ornitofauny. Wskutek dokonanej zmiany wszystkie prace budowlane prowadzone przez inwestora będą wymagały regularnych kontroli w obrębie placu budowy, wykonywanych przez wykwalifikowane w tym zakresie osoby.

W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zmiany wymagał również pkt I.2.32 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zgodnie z którym wykopy należy pozostawiać otwarte jak najkrócej. Z uwagi na duży stopień ogólności ww. obowiązku, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska doprecyzował warunek, w zakresie dotyczącym miejsc lokalizacji zabezpieczeń placu budowy przed przypadkowym przedostawaniem się płazów na teren budowy oraz niektórych parametrów zabezpieczeń w postaci tymczasowych wygrodzeń placu budowy. Nakazano wykonanie tymczasowych ogrodzeń ochronnych na placu budowy w formie płotków z folii z tworzyw sztucznych lub geowłókniny, przy jednoczesnym zachowaniu określonych parametrów technicznych proponowanego rozwiązania.

Dodatkowego uszczegółowienia w zakresie działań minimalizujących względem sezonowych migracji batrachofauny dokonano w pkt I.2.35. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, poprzez nałożenie obowiązku dodatkowego sytemu wkopanych w grunt wiader.

W zakresie wymagań, dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji projektowej, wyrażony w pkt I.3.8. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązek dostosowania się do wytycznych zaproponowanych w publikacji pt. "Poradnik projektowania przejść dla zwierząt w projektowaniu inwestycji drogowych (...)", zastąpiono skonkretyzowanymi wymaganiami technicznymi przy budowie przejść dla zwierząt. Parametry techniczne obiektów zostały określone na podstawie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego, jak również specjalistycznej wiedzy organu.

Mając na względzie fakt, iż lokalizacja planowanych przejść dla zwierząt została określona wyłącznie w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska doprecyzował punkt I.3.14. decyzji poprzez wyszczególnienie lokalizacji ww. obiektów technicznych oraz wskazanie ich parametrów technicznych.

Organ wskazał, że instrumentem weryfikującym zaproponowane środki minimalizujące jest nałożony przez organ drugiej instancji obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko (punkt II decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach). Nałożenie obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wynikało z faktu, iż posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalały wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko oraz określić wszystkich wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Ponadto, w ciągu ustawowych 10 lat (termin maksymalny) określających czas "korzystania" z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 72 ust. 4 ustawy u.i.o.ś.) mogą się zmienić okoliczności, w których analizowano planowane przedsięwzięcie i jego potencjalny wpływ na środowisko. Zanim podmiot wystąpi z wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w otoczeniu planowanej inwestycji mogą się pojawić inne obiekty czy instalacje i wywołać efekt nieuwzględnionej kumulacji oddziaływań. Obowiązek przeprowadzenia w przedmiotowym postępowaniu ww. procedury pozwoli na uszczegółowienie informacji dotyczących planowanego przedsięwzięcia oraz ostateczne określenie szczegółowych wymagań stawianych zamierzeniu budowlanemu.

Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów podniesionych przez strony postępowania w odwołaniu wskazał, iż zasadniczo stanowią one powtórzenie argumentacji, podnoszonej w trakcie postępowania, zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wyjaśnił, iż przedmiot planowanego przedsięwzięcia stanowi połączenie drogowe, pomiędzy istniejącym na autostradzie [...] węzłem [...] a drogą krajową nr [...], dla którego w raporcie o oddziaływaniu na środowisko rozważano trzy zróżnicowane warianty lokalizacyjne (wariant I, wariant II i wariant III). W trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach część społeczeństwa wnioskowała za realizacją wariantu odmiennego od wyżej wymienionych, tj. stanowiącego kombinację wariantu I z wariantem III (poprowadzenie drogi początkowo według wariantu III, aby po przekroczeniu linii kolejowej relacji [...] – [...], skręcić na zachód i połączyć się z wariantem I, ewentualnie wariantem II). Odnosząc się do złożonych uwag, pełnomocnik inwestora wyjaśnił, iż przedstawione rozwiązanie stanowiło jedną z koncepcji realizacji przedsięwzięcia na wczesnym etapie projektowania, które uległo odrzuceniu ze względu na wyższe koszty budowy drogi związane z koniecznością jej wydłużenia o ok. 700 m, a także brak zgody Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na budowę ronda w [...]. Ponadto wskazano, iż realizacja takiego rozwiązania spowoduje naruszenie przepisów dotyczących obowiązku zachowania minimalnych odległości pomiędzy skrzyżowaniami poza terenem zabudowanym, która dla drogi klasy D wynosi 800 m, a ww. tereny są oddalone od skrzyżowania z DK [...] o ok. 350 m.

Organ wskazał, iż proponowany przez społeczność wariant nie stanowił przedmiotu rozważań w ramach niniejszego postępowania administracyjnego. Ustalenie zakresu przedsięwzięcia, w tym wariantów jego realizacji, należy do wyłącznych kompetencji podmiotu występującego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia. Skoro zatem intencją inwestora była realizacja przedsięwzięcia w jednym z trzech zaproponowanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wariantów lokalizacyjnych, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nie posiadał uprawnień do zmiany przebiegu planowanego do realizacji połączenia drogowego. Organ zauważył, że zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], jak i Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, nie posiadają kompetencji do zmiany zakresu przedmiotowego przedsięwzięcia. Powyższe wynika z faktu, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma na celu określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w ściśle określonym wariancie, w tym wskazanie na zagrożenia, jakie mogą wystąpić w związku z realizacją przedsięwzięcia oraz na sposoby przeciwdziałania tym zagrożeniom. Decyzja ta ma charakter ocenny i ustala, czy planowane przedsięwzięcie, w zaproponowanych przez podmiot wnioskujący wariantach, jest zgodne z przepisami prawa w zakresie ochrony środowiska, nie powoduje jednak dowolnego określania lokalizacji, kształtu i zakresu planowanej do realizacji inwestycji.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy u.i.o.ś., jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym, niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono przesłanek, wskazujących na konieczność zmiany zakresu inwestycji oraz jego realizacji według odmiennego przebiegu. Organ dodał, że uprawnień organu prowadzącego postępowanie, wynikających z ww. przepisu w zakresie wskazania innego wariantu, nie można utożsamiać z kompetencją do wyboru wariantu, gdy zasadność jego realizacji wynika z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, czy możliwością sformułowania przez organ wariantu innego, niż proponowany przez inwestora. Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może zmienić przebieg przedsięwzięcia na inny, niż wnioskowany, w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 bądź w przypadku prognozowania możliwości nieosiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania na obszarze dorzecza i tylko za zgodą lub na wyraźny wniosek inwestora. Wówczas jednak byłoby to nowe przedsięwzięcie, wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zasadniczą kwestię, mającą wpływ na wybór rozwiązania lokalizacyjnego dla realizacji przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, stanowiła wielokryterialna analiza wariantowa, przeprowadzana w ramach raportu o oddziaływaniu na środowisko (rozdział 6). Określenie przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmowało analizy prognostyczne, względem zróżnicowanych kryteriów i komponentów środowiska, takich jak: powietrze atmosferyczne, hałas, drgania, wody powierzchniowe i podziemne, gospodarka odpadami, powierzchnia ziemi oraz gleba, przyroda ożywiona, krajobraz, obszary i obiekty prawnie chronione, liczba wyburzeń, zdrowie i warunki życia ludzi, tak dla fazy realizacji przedsięwzięcia, jak i jego eksploatacji. Ponownie przeprowadzona przez organ, w ramach postępowania odwoławczego, analiza skutków możliwego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko wykazała, że zaproponowane w dokumentacji rozwiązania lokalizacyjne zostały zaprojektowane w sposób adekwatny do warunków terenu oraz zgodny z normatywnymi wymogami technicznymi.

Zdaniem organu, skoro intencją inwestora była realizacja inwestycji w jednej z trzech zaproponowanych lokalizacji, rolą organu pierwszej instancji było przeprowadzenie analizy pod względem środowiskowych możliwości realizacji przedsięwzięcia w tych lokalizacjach, a wobec braku merytorycznych przeciwskazań, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Za bezskuteczne uznał organ twierdzenia odwołujących się, dotyczące zasadności realizacji przedsięwzięcia według całkowicie odmiennego przebiegu, pochodzącego z etapu przygotowawczych prac projektowych, bowiem niniejsze postępowanie dotyczy innego zakresu planowanej inwestycji.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie niekwestionowany fakt stanowi odległość pomiędzy zaproponowanym wariantem III z DK [...], a najbliższym skrzyżowaniem (w kierunku zachodnim) i wynosi ona ok. 800 m (identyfikacja odległości nastąpiła w oparciu o narzędzia metryczne Geoportalu, tj. bazy danych ogólnogeograficznych). Podważane przez strony twierdzenia organu pierwszej instancji o odległości pomiędzy skrzyżowaniami nie dotyczą rozwiązania zaproponowanego w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, ale propozycji zgłoszonej przez społeczeństwo w ramach toczącego się postępowania, tj. połączenia wariantu I z wariantem III. Informacje przedstawione w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach miały charakter wyjaśnień w zakresie braku spełnienia dla proponowanego rozwiązania lokalizacyjnego (I/III) wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016 r., poz. 124).

Organ stwierdził, iż zaproponowane przez społeczność rozwiązanie nie stanowiło przedmiotu rozważań w niniejszym postępowaniu, natomiast przedstawione w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyjaśnienia dotyczyły bezzasadności realizacji dodatkowego wariantu lokalizacyjnego.

Odnosząc się do zarzutu nierzetelnego przeprowadzenia przez inwestora konsultacji społecznych, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwrócił uwagę, że konsultacje społeczne, w odróżnieniu do udziału społeczeństwa, nie są elementem procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w związku z czym zarzuty podnoszone w tym zakresie należy uznać za bezskuteczne. Organ wyjaśnił, że obligatoryjnym elementem oceny oddziaływania na środowisko jest udział społeczeństwa, w ramach którego zainteresowanej społeczności umożliwia się złożenie uwag i wniosków (obwieszczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...]). Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] na stronach 14-16 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyszczególnił kwestie podnoszone w ramach złożonych uwag, wśród których wskazał m.in. okoliczności, które zdaniem składających uwagi, dyskwalifikują przyjęty wariant realizacji przedsięwzięcia ze względu na jego znaczące oddziaływanie na środowisko, a także przemawiające za realizacją przedsięwzięcia w wariancie III lub nowym wariancie stanowiącym połączenie wariantów I i III.

Odnosząc się do zarzutu, że w przypadku wariantu I i II projektowane rondo po przebudowie i rozbudowie zostanie wzniesione o ponad 6 m p.p.t., co spowoduje pogorszenie warunków mieszkaniowych w budynkach znajdujących się na tym terenie, a także radykalne obniżenie wartości posiadanych nieruchomości - organ wyjaśnił, iż każdy z rozpatrywanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wariantów realizacji przedsięwzięcia, również wariant III (strona 72 raportu u.i.o.ś.), wymaga przecięcia z linią kolejową relacji [...] – [...], co powoduje konieczność wykonania wiaduktu na nasypie. Organ wskazał, iż przeprowadzone w raporcie o oddziaływaniu na środowisko analizy, dotyczące w szczególności propagacji hałasu oraz zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, tj. najistotniejszych kryteriów z punktu widzenia warunków życia okolicznych mieszkańców, nie wskazują na przekroczenie dopuszczalnych wartości standardów jakości środowiska. Analizy zostały przeprowadzone z uwzględnieniem niwelety terenu dla realizacji planowanego zamierzenia inwestycyjnego, zatem sam fakt budowy ww. obiektu budowlanego na nasypie nie wskazuje na możliwość powodowania negatywnych skutków dla środowiska, w szczególności dla zdrowia i życia ludzi.

W odniesieniu do zarzutu, iż wybór wariantu I dla realizacji planowanego przedsięwzięcia będzie wiązał się z budową drogi serwisowej, co spowoduje konieczność likwidacji dwóch przedsiębiorstw, organ stwierdził, że kwestie ekonomiczne, wynikające m.in. z likwidacji zakładów, co do zasady nie są przedmiotem procedury oceny oddziaływania na środowisko, są nimi natomiast działania, takie jak wyburzenia, które są rozpatrywane w kontekście oddziaływania na warunki życia i zdrowia ludzi. Stąd też poszukiwanie rozwiązań alternatywnych przebiegu planowanej drogi było ukierunkowane na wybór trasy, która możliwie jak najbardziej odsunie ją od terenów zamieszkałych, ale jednocześnie ograniczy możliwość negatywnego wpływu na środowisko.

Organ zwrócił uwagę, iż wariant III w miejscu ok. 200 m przed skrzyżowaniem z ul. K. przechodzi przez obszary zarezerwowane dla zabudowy o przeważającej funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej, które ciągną się jeszcze przez ok. 300 m za skrzyżowaniem. Wariant ten charakteryzuje się największą zajętością powierzchni, w znacznie większym stopniu do pozostałych wariantów ingeruje w istniejącą zabudowę, z czym wiążą się niekorzystne oddziaływania na mieszkańców. Takie warunki powodują brak skutecznych możliwości zapewnienia całkowitej ochrony akustycznej lokalnym budynkom wymagającym takiej ochrony. Stąd też budowa inwestycji według wariantu I spowoduje odciążenie obecnie użytkowanej trasy, a tym samym ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko. Organ dodał, iż kwestie ekonomiczne oraz odszkodowawcze są przedmiotem odrębnych decyzji inwestycyjnych. Organ wyjaśnił również, że wymagania techniczne względem projektowanych dróg publicznych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124).

Odnosząc się do zarzutu, iż budowa planowanego łącznika w centrum miasta, wbrew temu co wskazano w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, nie przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa drogowego, a z pewnością zwiększy chaos w ruchu kołowym – organ wyjaśnił, iż zasadniczym celem budowy przedmiotowego przedsięwzięcia jest zniwelowanie natężenia ruchu w obrębie istniejącego szlaku komunikacyjnego, odbywającego się aktualnie ulicami K. oraz K. Realizacja przedsięwzięcia w wariancie I wpłynie na rozlokowanie części obecnego ruchu komunikacyjnego na dodatkowy łącznik drogowy. Przekierowanie części ruchu na drogę o kategorii GP spowoduje odseparowanie ruchu tranzytowego od lokalnego, co pozytywnie wpłynie na poziom bezpieczeństwa.

W odniesieniu do zarzutu przyjęcia przez organ pierwszej instancji nieprawdziwych twierdzeń zaprezentowanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, jakoby realizacja planowanego zamierzenia inwestycyjnego pozytywnie wpływała na jakość powietrza atmosferycznego oraz klimat akustyczny w rozpatrywanym obszarze – organ wskazał, że należało wyjaśnić, jakie skutki środowiskowe spowoduje brak realizacji przedsięwzięcia, tj. brak budowy łącznika, skutkiem czego węzeł autostradowy nie będzie bezpośrednio powiązany z DK [...]. W takiej sytuacji cały ruch z węzła "[...]" będzie kierował się na użytkowaną drogę powiatową DP[...], a następnie poprzez ul. K. i ul. B. na DK [...] oraz częściowo do miasta B. W przypadku rezygnacji z realizacji przedsięwzięcia pogorszeniu ulegną m.in. stan jakości środowiska atmosferycznego na skutek zwiększającego się natężenia ruchu pojazdów (realizacja przedsięwzięcia w wariancie III została oceniona negatywnie przede wszystkim ze względu na nadmierną kumulację zanieczyszczeń oraz brak technicznych możliwości dotrzymania standardów jakości środowiska atmosferycznego), a także stan jakości środowiska akustycznego, w szczególności w strefie koncentracji zabudowy mieszkaniowej. Wyprowadzenie części ruchu samochodowego poza obszar zurbanizowany oraz przekierowanie go na dodatkowy szlak przyczyni się do poprawy istniejących warunków komunikacyjnych, pozwoli także na dotrzymanie wartości co do jakości środowiska.

Analizując zarzut, że przyjęcie do realizacji przedsięwzięcia wariantu I pod względem środowiskowym stanowi najniekorzystniejsze rozwiązanie, gdyż skutkuje koniecznością wyburzeń największej ilości budynków – organ podał, że w ramach oceny oddziaływania na środowisko uwzględnia się zróżnicowane kryteria, mogące wywierać wpływ na poszczególne komponenty środowiska. Odnosząc się do kryterium wyburzeń w związku z realizacją planowanej inwestycji, organ wyjaśnił, iż podniesiony zarzut nie oddaje rzeczywistego stanu w sprawie. Realizacja wariantów I i II wiązałaby się z wyburzeniem 18 budynków, w tym: 3 mieszkalnych, 14 gospodarczych oraz 1 handlowego, natomiast realizacja wariantu III wiąże się co prawda z likwidacją 6 budynków, jednak w tym aż 5 mieszkalnych i 1 gospodarczego. Z powyższego zestawienia, jak również informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wynika, iż warianty I i II będą wiązały się z mniejszą liczbą wyburzeń budynków mieszkalnych, które ze względu na pełnione funkcje posiadają większy walor istotności od pozostałych, a także pozwolą na dotrzymanie dopuszczalnych wartości standardów jakości środowiska, natomiast wariant III nie tylko powodowałby wyburzenie większej ilości budynków mieszkalnych, ale także przekroczenia dopuszczalnych wartości stężeń tlenków azotu w strefie zabudowy mieszkaniowej przy ul. K.

W odniesieniu do zarzutu braku uwzględnienia w trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach okoliczności, że na rozpatrywanych terenach występują stanowiska bobrów – organ wskazał, że organ pierwszej instancji, odnosząc się do powyższej kwestii, w dniu 23 czerwca 2016 r. przeprowadził wizję terenową obszaru, na którym ma być realizowana inwestycja, w celu sprawdzenia, czy w tym miejscu znajdują się stanowiska bobrów. Podczas wizji nie stwierdzono stanowisk bobrów. Opierając się na przeprowadzonych badaniach oraz wobec braku przedstawienia przez skarżących wiarygodnych dowodów w powyższej kwestii, organ stwierdził, iż stawiany zarzut jest bezzasadny.

W odniesieniu do zarzutu pogorszenia jakości wód, w związku z planowaną inwestycją, organ wyjaśnił, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia będzie wiązała się z emisją ścieków powstających na skutek spływów wód opadowych i roztopowych z powierzchni drogi. Z przeprowadzonych analiz, w zakresie prognoz stężenia zawiesiny ogólnej oraz węglowodorów wynika, że zostaną przekroczone wartości dopuszczalne zawiesiny ogólnej. Powstawanie ww. zanieczyszczeń jest nieodzownym elementem każdego szlaku komunikacyjnego, niemniej jednak nie jest to równoznaczne z zatruciem wód powierzchniowych i podziemnych. W celu dotrzymania wymaganych standardów jakości środowiska, teren inwestycji zostanie zabezpieczony przed przedostaniem się do wód szkodliwych substancji za pomocą systemu odwodnienia drogi. W celu zapewnienia najskuteczniejszych rozwiązań w planowanym systemie odwodnieniowym, nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, m.in. w zakresie szczegółowego projektu odwodnienia projektowanej drogi, w tym wskazania lokalizacji i parametrów urządzeń oczyszczających oraz zbiorników retencyjnych.

W odniesieniu do zarzutu braku wyjaśnienia kwestii, dotyczącej budowy bezkolizyjnego połączenia w miejscowości B. z drogą krajową nr [...] oraz zamknięcia połączeń komunikacyjnych okolicznych domów oraz przedsiębiorstw – organ stwierdził, iż powyższa kwestia stanowiła przedmiot wezwania inwestora przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Organ dodał, że pełnomocnik Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] w piśmie z dnia 17 marca 2016 r. przedstawił wyniki analizy rozchodzenia się hałasu w zakresie oddziaływania inwestycji przy zastosowaniu ekranów odtwarzanych oraz nowoprojektowanych na odcinku od ronda z DK [...] do skrzyżowania z drogą gminną w km [...]+[...], które zostaną posadowione pomiędzy drogą dojazdową a DK [...]. Zastosowanie ekranów akustycznych pozwoli na "zamknięcie" oddziaływania akustycznego od DK [...] w granicach jezdni tej drogi. Analizując całość klimatu akustycznego w tym rejonie organ zaznaczył, iż nie występują ponadnormatywne oddziaływania na terenach chronionych, gdyż ruch na drodze dojazdowej jest zdecydowanie niższy od dominującego w tym obszarze ruchu na DK [...]. Ponadto, zastosowane ekrany akustyczne mieszane, tj. pochłaniając z częścią przezroczystą w proporcji 2:1, również niwelują oddziaływania akustyczne od drogi dojazdowej, pochłaniając częściowo emitowany z niej hałas, co w całokształcie pozwala na skuteczną ochronę terenów prawnie chronionych przed ponadnormatywnym oddziaływaniem. Zmiana lokalizacji ekranów akustycznych, tj. ich przeniesienie pomiędzy drogę dojazdową a DK [...], wynika bezpośrednio z wniosków właścicieli nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż tych ekranów. Organ wskazał również, że kwestie dotyczące planowanej wycinki drzew i krzewów będą stanowiły przedmiot analiz w ramach ponownej oceny oddziaływania na środowisko w zakresie rozmieszczenia i charakterystyki zastępczych nasadzeń zieleni w stosunku 1:1 do planowanej wycinki.

W odniesieniu do zarzutu braku przeprowadzenia konsultacji społecznych, w przedmiocie wyboru wariantu realizacji przedsięwzięcia oraz prowadzenia rozmów tylko pod kątem wyboru jednego wariantu – organ wskazał, że konsultacje społeczne nie stanowią elementu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W związku z zarzutem braku nałożenia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że zmienił punkt II decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nałożył obowiązek przeprowadzenia ww. procedury, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Uznał, iż posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko oraz określić wszystkich wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym. W szczególności dotyczy to miejsc lokalizacji zaplecza budowy, niwelety terenu, szczegółowego projektu odwodnienia projektowanej drogi, w tym wskazania lokalizacji i parametrów urządzeń oczyszczających oraz zbiorników retencyjnych, rozmieszczenia i charakterystyki zastępczych nasadzeń zieleni w stosunku 1:1 do planowanej wycinki. Ponadto ponownej analizie należy poddać zagospodarowanie stref najścia przy przejściach dla zwierząt, zwłaszcza w odniesieniu do lokalizacji rowów i innych obiektów systemu odwadniającego.

Analizując zarzut, dotyczący nieprawidłowo przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych planowanego zamierzenia inwestycyjnego – organ wyjaśnił, iż wariant I/III nie stanowił przedmiotu rozważań i analiz merytorycznych w ramach toczącego się postępowania.

W odniesieniu do zarzutu nadania przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach rygoru natychmiastowej wykonalności, pomimo że nie zostały spełnione kryteria wyszczególnione w art. 108 k.p.a. – organ stwierdził, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia uzasadniono zarówno ważnym interesem strony, jak i ważnym interesem społecznym. Realizacja przedmiotowej inwestycji podyktowana jest ważnym interesem społecznym ze względu na ochronę zdrowia i życia, bowiem inwestycja zwiększy bezpieczeństwo, jak też poprawi warunki życia ludzi. Z kolei ważny interes strony (inwestora) wiąże się z tym, że inwestycja realizowana jest ze środków Unii Europejskiej, natomiast uzyskanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności umożliwi pozyskanie środków finansowych na wykonanie zamierzenia. W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom odwołania, organ pierwszej instancji nadał powołanej powyżej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny oraz ważny interes inwestora, co precyzyjnie opisał w kwestionowanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zdaniem organu odwoławczego, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], określając środowiskowe uwarunkowania, przeprowadził rzetelną analizę wpływu rozważanych dla planowanej inwestycji wariantów na środowisko w celu ustalenia czy przedsięwzięcie, w kształcie określonym we wniosku o wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia, oddziałuje na środowisko w stopniu przekraczającym dopuszczalne normy określone przepisami prawa, w szczególności w strefach stałego przebywania ludzi. Organ pierwszej instancji nie posiadał kompetencji, aby przy pozytywnej ocenie spełnienia dla przedmiotowej inwestycji wymagań środowiskowych, określonych w ustawie u.i.o.ś., odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub też zmieniać zakres przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A W. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj.: brak ustalenia, na czym mają polegać działania minimalizujące straty w chronionych siedliskach przyrodniczych, na czym ma polegać zabezpieczenie przed zniszczeniem płatów siedlisk przyrodniczych, w jaki sposób nastąpi zabezpieczenie drzew narażonych na uszkodzenie w trakcie wykonywanych prac, brak określenia zastępczych miejsc siedliskowych dla płazów lub gadów, które wejdą na teren budowy, brak wyjaśnienia dlaczego ochrona stanowisk rozrodczych płazów dotyczy tylko okresu zasypywania zbiorników, ogólne i nieprecyzyjne określenie zasadności planowanej wycinki drzew i krzewów, a przez to naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do administracji publicznej;

2) art. 62 u.i.o.ś., poprzez brak odniesienia się w decyzji do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi;

3) art. 81 ww. ustawy poprzez zbagatelizowanie przez GDOŚ informacji, uzyskanej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji - dotyczącej nierzetelnych informacji podanych przez wnioskodawcę i niesprawdzenie danych, dotyczących odległości planowanych węzłów na drodze DK[...], a także skutków środowiskowych (fauna i flora), jakie wywoła budowa ronda w miejscu jej planowanego skrzyżowania z łącznikiem autostradowym - a w rezultacie niezastosowanie art. 81 w formie zapytania, wezwania do uzupełnienia wniosku lub w przypadku niespełnienia warunków ustawowych - wydania decyzji odmownej;

4) art. 85 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 37 u.i.o.ś., poprzez brak rzetelnego odniesienia do uwag i wniosków zgłoszonych przez społeczeństwo, co skutkuje naruszeniem zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., to jest pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz wynikającej z art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;

5) art. 79 zw. z art. 30 ww. ustawy, poprzez zagwarantowanie odpowiedniego udziału społeczeństwa w postępowaniu, a przez to naruszenie art. 80 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 81 ww. ustawy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie połączenia drogowego projektowanego węzła autostradowego [...] "[...]" z drogą krajową nr [...], zgodnie z wariantem I lokalizacyjnym.

Na wstępie wskazać należy, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm. - "u.i.o.ś."). Celem tej ustawy jest zidentyfikowanie niekorzystnych oddziaływań inwestycji na środowisko oraz wprowadzenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących te oddziaływania. Osiągnięcie powyższego celu ma być wspierane przez udział w postępowaniu organów uzgadniających oraz społeczeństwa.

Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 ustawy). Przepis art. 74 ustawy określa, jakie dokumenty i informacje powinny zostać załączone do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Postępowanie takie nie prowadzi bezpośrednio do udzielenie zezwolenia na lokalizację lub realizację inwestycji, co następuje dopiero na etapie decyzji o warunkach zabudowy, a następnie decyzji o pozwoleniu na budowę. Postępowanie to sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Dlatego też postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia przeprowadza się przed wydaniem decyzji zezwalającej na inwestycję.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie tej decyzji, w myśl art. 71 ust. 2 ustawy, jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter szczególny, ponieważ jest niezbędnym elementem ubiegania się o inne decyzje stanowiące bezpośrednią podstawę realizacji przedsięwzięcia.

Art. 61 ust. 1 u.i.o.ś. stanowi, iż ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach: 1) postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; 2) postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, 10, 14 i 18; jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1. W art. 59 ust. 1 u.i.o.ś. określono, jakie przedsięwzięcia muszą być poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko. Pierwsza grupa obejmuje przedsięwzięcia, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny wynika bezpośrednio z mocy prawa. Do tej grupy należy zakwalifikować przedsięwzięcia, które zawsze znacząco mogą oddziaływać na środowisko. Zakwalifikowanie przedsięwzięcia jako mogącego znacząco oddziaływać na środowisko będzie równoznaczne z koniecznością przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Druga grupa to przedsięwzięcia, w przypadku których obowiązek przeprowadzenia oceny nałożono w formie indywidualnego aktu administracyjnego - są to takie przedsięwzięcia, które mogą potencjalnie oddziaływać na środowisko. W ich przypadku konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest uzależniona od tego, czy obowiązek jej dokonania został stwierdzony w postanowieniu wydanym na podstawie art. 63 ust. 1.

Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest jedynie pierwszym etapem w procesie inwestycyjnym, a jej wydanie następuje m.in. przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 72 ustawy). Decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia daje inwestorowi prawo do wystąpienia o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę oraz zatwierdzenia projektu budowlanego. Jednak jest to prawo, a nie obowiązek, a z samego fakty uzyskania decyzji środowiskowej nie wynika w jakikolwiek sposób, że inwestor posiada tytuł do nieruchomości i prawo do realizacji tej inwestycji.

W kontrolowanym postępowaniu badaniu podlegała zgodność planowanego zamierzenia z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Decyzja środowiskowa nie stanowi aktu, umożliwiającego rozpoczęcie robót oraz realizację inwestycji, zatem nie narusza na tym etapie inwestycyjnym praw osób trzecich, a także nie powoduje bezpośrednio wyrządzenia szkody lub nieodwracalnych skutków. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w ramach postępowania, dotyczącego środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ocenie podlegają skutki wywierane przez planowaną inwestycję na istniejący stan środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa na sposób i zakres wykonywania prawa własności właścicieli działek sąsiednich wobec planowanego przedsięwzięcia. Warunkuje wyłącznie możliwość przejścia do następnego etapu procesu budowlanego potwierdzając, że przedsięwzięcie nie spowoduje negatywnych następstw w środowisku naturalnym.

Podkreślenia wymaga, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych.

Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności, uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Katalog ten jest katalogiem zamkniętym, a więc odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić tylko w przypadku: 1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy u.i.o.ś.), 2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii przez organy, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy u.i.o.ś., 3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy u.i.o.ś.), 4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym, lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy), 5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy u.i.o.ś.).

Przede wszystkim jednak, decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia powinna spełniać wymogi zawarte w art. 85 ustawy, zawierać wszystkie wymagane przepisami ustawy informacje oraz charakterystykę przedsięwzięcia.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejsze sprawy, wskazać trzeba, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do przepisów § 3 ust. 1 pkt 60, § 3 ust. 2 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 33, § 3 ust. 1 pkt 65, § 3 ust. 1 pkt 68 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ustalony został postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. znak [...], wydanym po uzyskaniu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2014 r., zgodnie z którą planowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dla przedmiotowego przedsięwzięcia, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy, wymagane jest zatem uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Podkreślenia wymaga również, że postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Budowa połączenia drogowego projektowanego węzła autostradowego [...] "[...]" z drogą krajową nr [...]" prowadzone było przez organ pierwszej instancji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił bowiem w całości decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji ww. przedsięwzięcia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej wskazano, aby w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ pierwszej instancji rozważono zarzuty przedstawione przez strony oraz przeprowadzono procedurę z udziałem społeczeństwa w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.

Jak wynika z akt sprawy, w toku przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko złożono szereg uwag i wniosków przez strony postępowania oraz przedstawicieli społeczeństwa, wskazujących m.in. na znaczące oddziaływanie przyjętego wariantu realizacji przedsięwzięcia na środowisko, pogorszenie warunków życiowych i zdrowotnych, a także obniżenie wartości domów w wyniku podniesienia ul. B. w B. i zaprojektowania ronda na nasypie o wysokości 6 m n.p.t. Zdaniem Sądu, trafne są zarzuty zawarte w skardze, dotyczące braku szczegółowego odniesienia się przez organ do uwag i wniosków zgłoszonych w przedmiotowym postępowaniu, co czyni kontrolowaną decyzję wadliwą.

Prawidłowo podniósł skarżący, że przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dopuszczające składanie uwag i wniosków przez społeczeństwo, a także nakazujące organowi ich rozpatrzenie w uzasadnieniu decyzji, implementują wymogi zawarte w Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, która wiąże Polskę, a także w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Zgodnie z art. 6 ust. 8 Konwencji w Aarhus, każda ze Stron zapewni, że w decyzjach będą należycie uwzględnione rezultaty uzyskane w wyniku udziału społeczeństwa. Z kolei art. 9 ust. 1 pkt b dyrektywy 2011/92 stanowi, że organ wydający decyzję podaje do wiadomości społeczeństwa m.in. główne przyczyny i okoliczności, na których oparta jest decyzja, włączając informacje dotyczące udziału społeczeństwa, uprzednio przebadawszy troski i opinie wyrażone przez zainteresowaną społeczność.

Z tego też względu, ustawodawca w art. 85 ust. 2 u.i.o.ś. w sposób szczególny do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego uregulował wymogi wobec uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać, w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jakim sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Konieczne jest zatem w opisanej sytuacji ustosunkowanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji do uwag i wniosków społeczeństwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 3/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

Ponieważ organ wyłącznie w sposób ogólny odniósł się do uwag i wniosków zgłoszonych w toku postępowania, uchybienie to skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji brak jest dostatecznej argumentacji w zakresie, czy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie przyczyni się do ewentualnego zagrożenia życia i zdrowia ludzi. Nieprecyzyjne jest również ustosunkowanie się organu do zarzutu odwołujących się, iż przyjęcie do realizacji wariantu I przedsięwzięcia pod względem środowiskowym stanowi najniekorzystniejsze rozwiązanie, bowiem skutkuje koniecznością wyburzeń największej ilości budynków. Organ przyjął, że skoro realizacja wariantu I zakłada wyburzenie mniejszej ilości budynków mieszkalnych, to jest on korzystniejszy, niż pozostałe warianty, przewidujące wyburzenie mniejszej ilości budynków ogólnie, ale większej ilości budynków mieszkalnych, które zdaniem organu ze względu na pełnione funkcje posiadają większy walor od pozostałych. Organ jednak nie odniósł się przy tym wystarczająco do okoliczności, czy w budynkach podlegających wyburzeniu prowadzona jest działalność gospodarcza, stanowiąca źródło utrzymania właścicieli przedsiębiorstw oraz jaki będzie skutek wyburzenia tego rodzaju budynków dla osób prowadzących działalność gospodarczą.

Nadto, w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w wystarczający sposób do trzech zaproponowanych przez inwestora wariantów realizacji przedsięwzięcia, jak również nie dokonał wystarczającej analizy wariantu najbardziej porównywalnego z przyjętym do realizacji, który w niewielkim zakresie różniłby się od wybranego.

Reasumując, w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., obligujących organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje treść art. 80 k.p.a., tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz bezsporne rozstrzygnięcie o prawach strony.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących kwotę uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 210 § 1 cytowanej ustawy.