Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 172/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. Z. (dalej jako: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16.03.2020 r. którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 34 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) [dalej: K,p.a.] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 18 grudnia 2019 r.

– umarzającą postępowanie w części dotyczącej rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych: • seria [...] nr [...] z dnia 26 października 2016 r. w wysokości 200 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 26 października 2016 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 26 października 2016 r. w wysokości 100 zł;

– odmawiającą rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych: • seria [...] nr [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 25 maja 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 3 lipca 2017 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 3 lipca 2017 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 11 października 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 11 października 2017 r. w wysokości 100 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 31 października 2017 r. w wysokości 50 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 24 marca 2018 r. w wysokości 200 zł; • seria [...] nr [...] z dnia 21 listopada 2018 r. w wysokości 100 zł, oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego kredytowanego seria [...] nr [...] z dnia 26 października 2016 r. w wysokości 200 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 13.06.2019 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o rozłożenie spłaty należności z tytułu mandatów karnych na raty po 100 zł, płatne do 25 dnia każdego miesiąca. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną, socjalno-bytową oraz zdrowotną. Podała, że jest po ciężkiej operacji [...] i do dnia 15 lipca będzie pobierać świadczenie rehabilitacyjne, następnie ponownie stawi się przed komisją. Nie jest w stanie spłacić ciążących na niej należności w całości, układ ratalny stanowi zatem jedyne rozwiązanie. Końcowo poinformowała, że ponoszone przez nią wydatki na życie oraz leki kształtują się na poziomie 500 zł, dodatkowo ponosi również bieżące wydatki związane z zapewnieniem podstawowych funkcji życiowych.

Do wniosku załączone zostały dowody uiszczenia opłat za czynsz i energię elektryczną dokumenty dotyczące wydatków ponoszonych na spłatę pożyczek, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 3 kwietnia 2019 r. oraz zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach/ świadczeniach od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 11 czerwca 2019 r.

W piśmie dnia 1.07.2019 r. strona poprosiła o układ ratalny w możliwie najmniejszym wymiarze. Jednocześnie wskazała, że kwota raty 50 zł pozwoli jej na dokonanie opłat i bardzo skromne życie.

W dniu 17.07.2019 r. do organu wpłynęło potwierdzenie uiszczenia opłaty za czynsz, dokumenty dotyczące wydatków ponoszonych na spłatę pożyczek, zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach/ świadczeniach od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 10 lipca 2019 r. oraz oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 15 lipca 2019 r.

W oświadczeniu strona wskazała, że osiągany przez nią miesięczny dochód stanowi kwotę 1.438,70 zł netto. Wydatki ponoszone miesięcznie na bieżące utrzymanie wyszczególniła następujące: czynsz/podatek od nieruchomości (298,76 zł), energia elektryczna (55 zł), gaz (48 zł), dojazd do miejsca leczenia (25,60 zł), spłata pożyczek (360 zł), telefon (30 zł), wydatki na lekarstwa i leczenie (80 zł) oraz wydatki na wyżywienie (250 zł). W rubryce "Posiadane nieruchomości" wskazała mieszkanie komunalne o powierzchni 42,08 m2, natomiast w rubryce "Inne informacje o sytuacji wnioskodawcy" poinformowała, że jest osobą biedną. Znajduje się w dramatycznej sytuacji socjalno-bytowej oraz zdrowotnej (przebyła ciężką operację [...]) i nie może liczyć na wsparcie ze strony rodziny. Pomagają jej jedynie, w nieznacznym stopniu, znajomi. W wyniku nałożenia mandatów karnych sytuacja bytowa pogorszyła się. Jako źródło spłaty należności objętych wnioskiem wskazała zasiłek rehabilitacyjny. Skarżąca nadmieniła również, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania nie ma możliwości przesłania dokumentów potwierdzających wysokość opłat za energię elektryczną oraz gaz.

W piśmie z dnia 28.10.2019 r. strona wskazała, że jest osobą ubogą znajdującą się w dramatycznej sytuacji materialnej oraz socjalno-bytowej. W związku z przebytą operacją pobiera zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 1.250 zł (wcześniej kwota ta była niższa - czasami jedynie 600 zł). Kwotę tę przeznacza na opłacenie mieszkania (298 zł), prądu (73 zł), gazu (53 zł) oraz spłatę zadłużenia w ZUS (72 zł) i zadłużenia z tytułu spraw sądowych (160 zł) i pożyczek (323 zł). Dodatkowo poniosła koszty pobytu w sanatorium oraz - z uwagi na konieczność zmiany miejsca zamieszkania - koszty adaptacji mieszkania.

Wskazana przez stronę łączna kwota wydatków kształtuje się na poziomie 1.209 zł. Na sytuacje losowe - jak wskazała - nie zostaje już nic. Ponadto, ww. zasiłek rehabilitacyjny będzie wypłacany do marca, jest więc w stanie spłacać raty w kwocie 50 zł.

Decyzją z dnia 18.12.2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu umorzył postępowanie w części dotyczącej rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych w łącznej kwocie 350 zł z uwagi na ich przedawnienie. W pozostałej części odmówił rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych w łącznej kwocie 1.461,60 zł.

W toku postępowania odwoławczego, w piśmie z dnia 3.03.2020 r. strona poinformowała, że jej sytuacja materialna oraz socjalno-bytowa uległa pogorszeniu. Ostatnie wynagrodzenie z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego otrzymała w dniu 5 marca 2020 r. w wysokości 646,18 zł brutto. Obecnie natomiast pozostaje bez środków do życia.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 16.03.2020 r.

W uzasadnieniu odwołał się do treści przepisów art. 60 pkt 6a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm., zwanej dalej u.f.p.) i wyjaśnił, że w przedmiocie rozłożenia na raty spornych należności organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, iż to do organu należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego pod kątem wystąpienia uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie.

Organ na marginesie wskazał również na charakter spornych należności i na fakt, że nałożenie na stronę grzywien było konsekwencją jej określonych zachowań - traktowanych, w myśl przepisów karnych, jako podlegające karze wykroczenia. Ich nałożenie nie było skutkiem nieoczekiwanego, losowego zdarzenia o nadzwyczajnym charakterze, na które strona nie miała wpływu. Przedmiotowe należności z tytułu mandatów karnych powstały bowiem w krótkich odstępach czasu. Strona, pomimo wiedzy, że ciążą na niej nieopłacone należności - dopuszczała się kolejnych wykroczeń. Nadto, ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody samej osoby ukaranej na taką właśnie formę ukarania, wysokość kary i termin jej zapłaty. Celem wystawienia mandatów było obciążenie skarżącej obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, tak by nastąpiło po jej stronie odczucie straty materialnej.

Dalej wyjaśnił, że warunkiem udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty płatności jest wiarygodność zaproponowanego przez stronę układu ratalnego, jej możliwości płatnicze w terminowym uiszczaniu rat.

Oceniając wystąpienie przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., organ wziął pod uwagę przede wszystkim aktualną sytuację finansową materialną zdrowotną i życiową strony.

Ustalono, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą nieposiadającą obecnie żadnego źródła dochodu (do dnia 11 marca 2020 r. przysługiwało jej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego). Wydatki na bieżące utrzymanie wskazane przez nią w piśmie z dnia 28 października 2019 r. kształtują się na poziomie 1.209 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Jak wynika z przesłanej dokumentacji medycznej - boryka się z problemami zdrowotnymi (w [...] r. przebyła operację [...], a następnie rehabilitację leczniczą).

Organ przyjął, że w związku z brakiem stałego źródła dochodu oraz jakichkolwiek innych środków pozwalających na systematyczną i terminową spłatę przedmiotowych należności w systemie ratalnym, a także ze względu na posiadanie innych zobowiązań do zapłaty (pożyczek oraz rat na poczet składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]) - nie wystąpiły przesłanki warunkujące udzielenie ulgi. Wskazane przez skarżącą jako źródło spłaty należności objętych wnioskiem, świadczenie rehabilitacyjne zostało wypłacone po raz ostatni - jak podała w piśmie z dnia 3 marca 2020 r. - w dniu 5 marca 2020 r. (zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 12 grudnia 2019 r. świadczenie rehabilitacyjne przysługiwało na okres od dnia 13 grudnia 2019 r. do dnia 11 marca 2020 r.).

Nadto, biorąc pod uwagę daty nałożenia pozostałych do zapłaty mandatów karnych oraz wskazaną przez stronę w piśmie z dnia 28.10.2019 r. wysokość miesięcznych rat, tj. 50 zł – organ stwierdził, że spłata żadnego z przedmiotowych mandatów karnych nie mogłaby zostać wyznaczona na dzień przypadający przed terminem jego przedawnienia. Spłata należności w zaproponowanym układzie ratalnym nie jest więc realna do wykonania, a udzielenie wnioskowanej ulgi byłoby w niniejszych okolicznościach jedynie pozorne.

W ocenie organu udzielenie wnioskowanej ulgi nie jest uzasadnione ani względami społecznymi, ani gospodarczymi. W interesie społecznym nie leży bowiem łagodzenie odczucia nałożonych na stronę sankcji, będących konsekwencją popełnienia podlegających karze wykroczeń. Natomiast ze względów gospodarczych, nie jest zasadne wydawanie w przedmiotowej sprawie decyzji uwzględniającej żądanie strony, nie mającej pokrycia w jej dochodach i majątku oraz będącej decyzją jedynie pozorną, niemożliwą do zrealizowania.

Natomiast odmowa udzielenia ulgi w żaden sposób nie wpłynie na obecną sytuację finansową strony, nie pozbawi jej środków do życia, nie spowoduje sięgnięcia do pomocy ze środków budżetu państwa z tego powodu. Znalezienie się strony w trudnej sytuacji finansowej nie było bowiem spowodowane powstaniem przedmiotowych należności, lecz wskazywanymi problemami zdrowotnymi.

Pełnomocnik strony w skardze podniósł następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to przepisu art. 7 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego zachodzącego w sprawie, czego konsekwencją jest wydanie decyzji o charakterze uznaniowym

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to przepisów art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie argumentów skarżącego,

3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to przepisów art. 24 § 1 pkt 5 art. 127 § 3 art. 6, 7, 8 i 9 K.p.a., polegające na wybiórczym stosowaniu przepisów oraz stosowaniu własnej ich interpretacji niezgodnie ze stanem faktycznym i na szkodę słusznego interesu strony, wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz zobowiązanie organu II instancji do wydania decyzji o rozłożeniu na raty spłaty należności skarżącej z tytułu mandatów karnych kredytowanych oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł doliczonych do mandatu karnego [...] nr [...] z dnia 26 października 2016 r. w wysokości 200 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: [P.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji/postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Badając zaskarżoną decyzję według wskazanych kryteriów Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi.

Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16.03.2020 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 18 grudnia 2019 r.:

- umarzającą postępowanie w części dotyczącej rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych w łącznej kwocie 350 zł z uwagi na ich przedawnienie;

- odmawiającą rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych opisanych szczegółowo w części wstępnej uzasadnienia.

Ze stanu sprawy wynika, że w zaskarżonej decyzji uznano, iż wniosek skarżącej o rozłożenie na raty spornych należności nie może zostać uwzględniony, m.in. dlatego, że ustalona sytuacja finansowa skarżącej nie rokuje wywiązania się strony z zaproponowanego układu ratalnego.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy jak i mających tu zastosowanie przepisów, potwierdza zasadność stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wyjaśnić należy materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.

Zgodnie z przepisem art. 60 pkt 6a u.f.p. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Jak wynika z przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. organ administracji publicznej, na wniosek zobowiązanego może rozkładać na raty płatność całości albo części niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, a w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

W orzecznictwie na tle wymienionych przepisów wskazuje się, że ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Trzeba jednak mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15.05.2019 r., sygn. akt I SA/Bk 125/19, dostępny, podobnie jak dalsze przytaczane orzeczenia pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. wynika najpierw, że organ winien ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przepadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. W przypadku natomiast stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Zaznaczyć wypada, że zastosowane kryteria udzielenia ulgi odwołują się do pojęć nieostrych i niedookreślonych. Powoduje to, że swoboda uznania organu decydującego o udzieleniu lub nieudzieleniu ulgi jest dość znaczna (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2.10.2019 r., sygn. akt I SA/Sz 280/19).

Zauważyć w tym miejscu należy, że w sprawie nie ma sporu co do tego, iż skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.

Z materiału dowodowego wynika, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, nieposiadającą żadnego źródła dochodu (do dnia 11 marca 2020 r. przysługiwało jej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego) i borykającą się z problemami zdrowotnymi (w [...] r. przebyła operację [...], a następnie rehabilitację leczniczą). Wydatki na bieżące utrzymanie, wskazane przez stronę w piśmie z dnia 28 października 2019 r., kształtowały się na poziomie 1.209 zł.

Jak wyjaśniono powyżej, takie ustalenia nie oznaczają jednak automatycznie obowiązku przyznania skarżącej wnioskowanej ulgi.

Podkreślić tu trzeba, że strona inicjując postępowanie złożyła wniosek o rozłożenie na raty ww. należności, proponując kwotę raty w wysokości 50 zł miesięcznie.

Jak trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, wykazane przez skarżącą, jako źródło spłaty należności objętych wnioskiem, świadczenie rehabilitacyjne zostało wypłacone po raz ostatni - jak podała w piśmie z dnia 3 marca 2020 r. - w dniu 5 marca 2020 r. (zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 12 grudnia 2019 r. świadczenie rehabilitacyjne przysługiwało na okres od dnia 13 grudnia 2019 r. do dnia 11 marca 2020 r.).

W ocenie Sądu organ zasadnie ocenił, że powyższa okoliczność przemawia za odmową przyznania stronie układu ratalnego.

Wyjaśnić bowiem należy, że przy podjęciu decyzji o rozłożeniu na raty płatności ww. należności musi istnieć pewność, że układ ten zostanie przez wnioskodawcę wykonany. Zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu na raty zapłaty spornej należności powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Tymczasem, jak wynika z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych, jej sytuacja ekonomiczna nie daje podstaw do przyjęcia, że proponowany układ ratalny będzie rzeczywiście realizowany.

Podkreślić należy, że stosowanie instytucji rozłożenia należności na raty powinno sprzyjać ich realizacji, wobec czego stwierdzenie braku realnej możliwości wywiązania się strony z tych zobowiązań uniemożliwia zastosowanie ulgi w zaproponowanej przez skarżącą formie.

Tym samym Sad w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że warunkiem udzielenia tego rodzaju ulgi jest wiarygodność zaproponowanego przez stronę układu ratalnego. Wiarygodność ocenia się biorąc pod uwagę przede wszystkim możliwości płatnicze skarżącej (wysokość dochodów i wydatków oraz posiadany majątek - pozwalające na systematyczną i terminową spłatę), a także termin przedawnienia należności. Ulga w postaci rozłożenia płatności na raty może bowiem zostać przyznana wyłącznie w przypadku, kiedy zaproponowany układ ratalny z jednej strony jest realny do wykonania, a wydane rozstrzygnięcie nie byłoby rozstrzygnięciem jedynie pozornym, z drugiej zaś gwarantuje spłatę należności przed terminem przedawnienia.

Organ zatem prawidłowo na podstawie posiadanych dowodów, oceny aktualnej sytuacji oraz możliwości płatniczych strony przyjął, że w związku z brakiem stałego źródła dochodu oraz jakichkolwiek innych środków pozwalających na systematyczną i terminową spłatę przedmiotowych należności w systemie ratalnym, a także ze względu na posiadanie innych zobowiązań do zapłaty (pożyczek oraz rat na poczet składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]) - nie wystąpiły przesłanki warunkujące udzielenie ulgi. Co istotne, wskazane przez stronę, jako źródło spłaty należności objętych wnioskiem, świadczenie rehabilitacyjne zostało wypłacone po raz ostatni - jak podała w piśmie z dnia 3 marca 2020 r. - w dniu 5 marca 2020 r. (zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 12 grudnia 2019 r. świadczenie rehabilitacyjne przysługiwało na okres od dnia 13 grudnia 2019 r. do dnia 11 marca 2020 r.).

Słusznie również organ wskazał, że spłata żadnego z przedmiotowych mandatów karnych nie mogłaby zostać wyznaczona na dzień przypadający przed terminem jego przedawnienia. Spłata należności w zaproponowanym układzie ratalnym nie była więc realna do wykonania, a udzielenie wnioskowanej ulgi byłoby w niniejszych okolicznościach jedynie pozorne.

W świetle poczynionych przez organy ustaleń nie sposób zatem przyjąć, że sytuacja finansowa skarżącej przemawiała za udzieleniem ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty należności. Udzielenie tego rodzaju ulgi byłoby pozorne. Biorąc bowiem pod uwagę brak źródła spłaty pozwalającego na terminowe regulowanie poszczególnych rat oraz posiadanie przez stronę również innych zadłużeń – zasadnie nie stwierdzono u niej możliwości płatniczych pozwalających na uregulowanie przedmiotowych należności w zaproponowanym układzie ratalnym.

Zauważyć też należy, że w odwołaniu strona stwierdziła, że jej sytuacja finansowa przemawia nie tylko za rozłożeniem spłaty należności na raty, ale również za ich umorzeniem. Natomiast w piśmie z dnia 3 marca 2020 r. wskazując na pogorszenie sytuacji materialnej oraz socjalno-bytowej i brak środków do życia, poprosiła o anulowanie pozostałych zaległości.

Powyższe, jak trafnie uznał organ, również świadczy o tym, iż sama skarżąca przyznała, iż wywiązanie się z układu ratalnego nie byłoby możliwe.

Przy czym stwierdzić dodatkowo należy, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem strony o rozłożenie na raty należności, a nie wnioskiem o ich umorzenie.

Wyjaśnić trzeba, że w przypadku, jeżeli organ działa na wniosek strony jest związany tym wnioskiem, w szczególności, co do wskazania wnioskodawcy, jaka konkretna sprawa, w jakiej procedurze ma być przez organ załatwiona. Wniosek inicjujący postępowanie wyznacza jednocześnie jego ramy, zakreślając również jego przedmiot.

Tym samym organ nie mógł uwzględnić żądań podniesionych na etapie postępowania odwoławczego o umorzenie należności. Przedmiotem postępowania był bowiem wniosek o rozłożenie na raty ww. należności.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, tj. naruszenia przepisów art. 7 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., art. 24 § 1 pkt 5 art. 127 § 3 art. 6, 7, 8 i 9 K.p.a.

Biorąc pod uwagę charakter decyzji wydawanych przez organy w tego rodzaju sprawach, w ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z poszanowaniem zasad wynikających z K.p.a. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Podzielić należy też zapatrywanie organu, że wydanie niezgodnej z żądaniem strony decyzji nie mogło spowodować również zagrożenia jej egzystencji. W przypadku bowiem uzyskania przez skarżącą dochodów w odpowiedniej wysokości (co oznaczałoby istotną zmianę całego stanu faktycznego) - organ egzekucyjny zawsze ma obowiązek uwzględnić, że stronie muszą pozostać środki do życia. Z uwagi więc na to, że egzekucja podlega ograniczeniom - byt materialny skarżącej nie jest zagrożony nawet w toku postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie przedmiotowych należności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Końcowo wyjaśnić należy, że wniosek o wynagrodzenie dla pełnomocnika (zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu) zostanie rozpatrzony w odrębnym orzeczeniu przez referendarza sądowego.

-----------------------

1