Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 888/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A." S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i opłat z tym związanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymają nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w części dotyczącej zezwolenia i opłaty za wycięcie dwóch sztuk drzew gatunku jesion; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "A." S.A. koszty postępowania sądowego w kwocie 694 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt cztery złote/.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 888/04

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi Fabryki "A." S.A. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2004 r., nr [...] – utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez w/w Fabrykę decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].06.2004 r., nr [...] w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew, a konkretnie rozstrzygnięcie w przedmiocie naliczenia opłaty w kwocie 23.117,85 zł za zezwolenie na wycinkę 2 sztuk drzew gatunku jesion o obwodzie pni 79 i 126 cm.

Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 47e ust. 2, art. 47g ust. 1 pkt 5, art. 47f ust. 6 i 7, art. 47i ust. 3 i 4 ustawy z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody /Dz. U. z 2001 r., nr 99, poz. 1079 ze zm./ w zw. z art. 158 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody /Dz. U. nr 92, poz. 880/, § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6.05.2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew i krzewów /Dz. U. nr 99, poz. 906/.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy m. innymi przytoczył, że organ I instancji zezwolił Fabryce A. na wycinkę 2 topoli, 1 wierzby płaczącej – bez pobierania opłat, ponadto zobowiązał wnioskodawcę do przesadzenia 1 świerka rosnącego na działce nr 763/13 z naliczeniem opłaty w kwocie 1.633,57 zł, ale termin uiszczenia opłaty został odroczony na okres 2 lat. Zezwolił także na wycinkę 2 jesionów o obwodzie pni 79 i 126 cm i naliczył opłatę za każdy centymetr obwodu w łącznej kwocie 23.117,85 zł. Jesiony rosną na działce nr 763/13 i są to drzewa młode, bez uszkodzeń mechanicznych, bez śladów obecności chorób i szkodników, w pełni wegetacji.

W dolnych partiach korony tych drzew istnieje nieliczny posusz /dwie gałęzie/, który w przypadku pozostawienia drzew w terenie należałoby usunąć w ramach tzw. zabiegów konserwatorskich. Na części działki nr 763/13 o pow. 400 m2, Fabryka zamierzała utwardzić teren celem umożliwienia dojazdu ciężkiego taboru samochodowego typu TIR do magazynu wyrobów gotowych. Jesiony rosną na tym terenie i tworzą kolizję w realizacji tego zamierzenia.

W odwołaniu "A." S.A. zakwestionowała naliczenie opłaty za wycinkę 2 jesionów i zarzut ten motywowała następująco:

Art. 48g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16.10.1991 r stanowi, że nie pobiera się opłat od drzew posadzonych na terenach, które w planie zagospodarowania przestrzennego były ujęte na cele nieprzewidujące zadrzewień i zakrzewień. Decyzją z dnia [...].08.1950 r. wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 26.04.1949 r. – teren Fabryki był przeznaczony na budowę zakładu przemysłowego.

Od 1950 r. rozpoczęła się budowa Fabryki i w związku z tym wszelkie zadrzewienia tego terenu miały charakter tymczasowy. W konkluzji odwołująca się stwierdziła, że skoro jesiony zostały posadzone na terenie przeznaczonym na budowę fabryki i wszelkie dotychczasowe plany zagospodarowania, jakie obowiązywały od początku istnienia zakładu jasno wskazywały, iż powyższy teren jest terenem przemysłowym, przeto w takiej sytuacji nie powinna być pobierana opłata.

Organ odwoławczy nie uwzględnił przytoczonej argumentacji i wyjaśnił, że stosownie do art. 47f ustawy o ochronie przyrody z 1991 r., władający nieruchomością ponosi opłaty za usuwanie drzew i krzewów. Wysokość opłaty uzależniona jest od obwodu pnia, rodzaju lub gatunku /odmiany drzewa/. Istotnie przepis art. 47g w/w ustawy stwierdza, że nie pobiera się opłaty za usunięcie drzew, które są posadzone na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. W przedmiotowej sprawie ten przepis nie może być stosowany, gdyż zgodnie z treścią miejscowego planu zagospodarowania terenu miasta obowiązującego do dnia 31.12.2002 r. – teren oznaczony w planie symbolem 10 P o pow. 10 ha jest terenem istniejących obiektów przemysłowych Fabryki A. i przewidziana jest adaptacja użytkowania. Zapis tego planu nie wyklucza dokonywania zadrzewień i zakrzewień na terenie zakładu. Natomiast z danych z ewidencji gruntów wynika, że tren ten oznaczony jest symbolem Bi – inne tereny zabudowane, co również nie neguje możliwości nasadzeń drzew i krzewów.

W skardze wniesionej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /za pośrednictwem organu odwoławczego/, skarżąca Fabryka "A." S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W motywach skargi, tak jak i w odwołaniu, zakwestionowała zaskarżoną decyzję w części dotyczącej opłaty z tytułu zezwolenia na wycinkę 2 drzew jesionowych. Skarżąca podważając argumentację organu odwoławczego podniosła, że nie można wykluczyć zastosowania art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody z 1991 r., ponieważ działka, na której rosną jesiony w nieobowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] znajdowała się w konturze: "tereny przemysłowe przeznaczone pod zabudowę przemysłową i magazynową oraz usługi uciążliwe".

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. nr 38, poz. 454/ w załączniku nr 6 jednoznacznie określa pojęcie "tereny przemysłowe", do których zalicza grunty zajęte pod budynki i urządzenia służące do produkcji przemysłowej, a także ujęcia wody, oczyszczalnie ścieków, stacje transformatorowe, czynne hałdy i wysypiska, urządzenia magazynowo-składowe, bazy transportowe i remontowe itp.

Z przytoczonego zapisu jasno wynika, że na terenach przemysłowych nie są przewidziane grunty pod zadrzewienia i zakrzewienia. Wskazany załącznik w pkt 33 również wyjaśnia jakie grunty obejmuje symbol Bi "do innych trenów zabudowanych zalicza się grunty pod budynki i urządzenia związane z administracją, służbą zdrowia, handlem, kultem religijnym, rzemiosłem, usługami, nauką, oświatą, kulturą i sztuką, wypoczynkiem, łącznością itp., czynne cmentarze, grzebowiska zwierząt oraz inne grunty zabudowane, nie wymienione w pkt 1 i 2". Z zapisu tego jasno wynika, że zadrzewienia w żadnym wypadku nie można uznać za jakikolwiek typ zabudowy, a co za tym idzie, nie są przewidziane na tego typu gruntach. Skarżąca zaznaczyła, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie wykluczałby możliwości zadrzewień i zakrzewień, gdyby opis terenów przemysłowych planie posiadał klauzulę o zalecaniu dokonania zadrzewień i zakrzewień /takie klauzule są umieszczane w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego/. Z tego względu zdaniem skarżącej art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody z 1991 r. – powinien być zastosowany w przedmiotowej sprawie.

Skarżąca stwierdziła, że usuwanie tymczasowych zadrzewień jest wolne od opłat i na potwierdzenie tego powołała wyrok NSA z dnia 24.04.1987 r. – IV SA 1094/86.

Taka sytuacja tyczy się przedmiotowej kwestii, bowiem istniejące drzewa na terenie Fabryki były posadzone tymczasowo, a obecnie uniemożliwiają planowe wykorzystanie terenu.

Dodała, że obecnie w Fabryce "A." S.A. przebiegają procesy restrukturyzacyjne, które pociągają za sobą znaczne koszty. Teren, na którym rosną drzewa jest niezbędny dla dalszego rozwoju zakładu. Rozwiązania logistyczne magazynu wyrobów gotowych wymagają łatwego dostępu do budynku magazynu. W chwili obecnej grunt jest utwardzony, a rosnące drzewa uniemożliwiają prawidłowe i bezpieczne zorganizowanie procesów załadunkowych. Pobieranie opłat za wycięcie drzew postawiłoby pod znakiem zapytania celowość wcześniejszego zakwalifikowania terenu pod zabudowę przemysłową i uniemożliwiłoby planowane w zakładzie zmiany, a w przyszłości dalszy rozwój Zakładu, bo każde rosnące na tym terenie drzewo czy krzew będą potencjalną zaporą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodało, że przywołany w skardze wyrok NSA z dnia 24.04.1987 r. – IV SA 1094/86 był wydany na tle innego stanu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem skargi jest tylko część rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, dotycząca opłaty w kwocie 23.117,85 zł z tytułu zezwolenia na usunięcie 2 sztuk drzew gatunku jesion o obwodach 79 i 126 cm. Wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew wpłynął do Burmistrza Miasta [...] w dniu 29.01.2004 r., zatem stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. wymieniona data jest równocześnie datą wszczęcia postępowania administracyjnego.

W datach wydawania decyzji obowiązywała już ustawa z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody /Dz. U. nr 92, poz. 880/, ale art. 158 tej ustawy wyłączył jej stosowanie do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną. Oznacza to, że do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1.05.2004 r., miały zastosowanie przepisy ustawy poprzedniej z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., nr 99, poz. 1079 z późn. zm./ nazwanej dalej ustawą z 1991 r. Orzekające organy analizowały stan faktyczny sprawy na podstawie poprzedniej ustawy, czyli zgodnie z prawem.

Dodatkowo należy nadmienić, że Rozdział 5a pt. "Ochrona walorów krajobrazowych, terenów zieleni, drzew i krzewów" ustawy z 1991 r. został wprowadzony do tej ustawy na podstawie art. 47 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. nr 100, poz. 1085/, która weszła w życie z dniem 1.10.2001 r.

Z art. 47f ust. 1-4 ustawy z 1991 r. wynika reguła, że władający nieruchomościami ponoszą stosowne opłaty za usunięcie drzew lub krzewów i taką opłatę ustala się przy udzielaniu zezwolenia. Wyjątki od tej zasady enumeratywnie określa art. 47g ust. 1.

Wyjątki nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający /zasada exceptiones non sunt extentendae/, przeto przepisy je określające powinny być sformułowane w sposób zgodny z regułami znaczeniowymi języka polskiego.

Przedmiotem rozważań jest wyjątek określony w art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z 1991 r., który brzmi następująco: "Nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień". Prima facie przepis ten nie jest jasny, bo nasuwa wątpliwości sprowadzające się do pytania czy chodzi o plan obowiązujący w czasie posadzenia drzew lub krzewów, czy o plan obowiązujący w dacie wydania decyzji udzielającej zezwolenia na usunięcie drzew. Stanowiska stron na ten temat były odmienne.

Skarżąca w skardze oraz w odwołaniu prezentowała pogląd /aczkolwiek niezbyt wyraźnie/, że należy stosować plan obowiązujący w czasie posadzenia drzew, za czym może przemawiać passus: "Decyzją z dnia [...].08.1950 r. wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 Dekretu z dnia 26.04.1949 r. teren Fabryki został przeznaczony na budowę zakładu przemysłowego. Od 1950 r. rozpoczęła się budowa Fabryki, w związku z tym wszelkie zadrzewienia tego terenu miały charakter tymczasowy". Natomiast orzekające organy jako zasadę przyjęły, że stosuje się plan miejscowy obowiązujący w dacie orzekania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew i jednocześnie zaznaczyły, że stosowały plan miejscowy obowiązujący do końca grudnia 2002 r., bo w dacie orzekania nowego planu jeszcze nie uchwalono.

Zwrot "które posadzono na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego", a w szczególności wyraz "posadzono" /forma czasu przeszłego/, może sugerować, iż chodzi o plan obowiązujący w czasie posadzenia drzew. Zdaniem Sądu taki pogląd byłby jednakże nielogiczny, bowiem plany miejscowe ulegają częstym zmianom, zaś drzewa i krzewy są roślinami o stosunkowo długim cyklu życiowym i z tej racji zmiany planu mogą spowodować zmianę przeznaczenia terenu, np. z nieprzewidującego zadrzewień lub zakrzewień na cel o innym charakterze. Zdaniem Sądu użyty w przepisie wyraz "posadzono", ma jedynie podkreślać, iż w omawianym wyjątku chodzi o drzewa i krzewy zaistniałe w wyniku działalności człowieka.

Z tych względów Sąd podzielił w tej sprawie stanowisko organów, które nota bene nie zostało umotywowane. W tym miejscu należy postawić kolejne pytanie, czy organ może opierać się na planie, który w dacie orzekania już nie obowiązywał? Organ odwoławczy również nie wypowiedział się na ten temat.

Trzeba tutaj powtórzyć, że postępowanie administracyjne było wszczęte w dniu 29.01.2004 r. i w tym czasie również brak było planu miejscowego. Ustawa z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. nr 80, poz. 717/, nie zawiera unormowań dotyczących braku planu w odniesieniu do spraw związanych z wydawaniem zezwoleń na wycinkę drzew i krzewów. W takiej sytuacji najprostszym rozwiązaniem było zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uchwalenia nowego planu. Skoro jednak Fabryka funkcjonuje, przeto zawieszenie postępowania nie byłoby celowe i tym samym Sąd nie kwestionował zastosowania planu obowiązującego do końca grudnia 2002 r.

Innym problemem jest zagadnienie jak należy rozumieć zapis "na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień".

Zapis ten również nasuwa wątpliwości i może być dwojako rozumiany:

1) plan miejscowy wskazuje, że na określonym terenie nie przewiduje się zadrzewień lub zakrzewień, a jeżeli nie zawiera takiego określenia to przedmiotowy wyjątek nie zachodzi,

2) decyduje podstawowa funkcja terenu określona w planie.

Organy powołując się na zapis planu o symbolu 10 P o treści: "jest to teren istniejących obiektów przemysłowych Fabryki, adaptacja użytkowania" przyjął, że skoro zapis planu nie wyklucza dokonywania zadrzewień i zakrzewień na terenie zakładu, zatem przedmiotowy wyjątek nie mógł być zastosowany.

Innymi słowy wyraził pogląd określony w punkcie 1.

Sąd nie podzielił tego poglądu, bowiem przepis art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z 1991 r. mówi o celach nieprzewidujących zadrzewień lub zakrzewień, zatem wykładnia językowa i logiczna przemawia za stanowiskiem, iż chodzi tu o podstawową funkcję terenu określoną w planie.

Chodzi tu konkretnie o to, czy cel przewidziany w planie i jego realizacja wykluczają możliwość zadrzewienia lub zakrzaczenia określonego w planie terenu.

Wniosek o udzielenie zezwolenia na wycinkę dwóch jesionów, skarżąca motywowała tym, że planuje utwardzić część działki nr 763/13 w celu umożliwienia dojazdu samochodów ciężarowych "TIR" do magazynu wyrobów gotowych i realizację tego zamierzenia wykluczają rosnące w tym miejscu jesiony. Orzekające organy nie przeanalizowały tego wniosku na tle funkcji tego terenu określonego w planie. Z tego właśnie powodu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i c), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ - Sąd orzekł jak w punkcie I i II wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 w/w ustawy.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 47f ust. 3 ustawy z 1991 r. opłatę ustala się przy udzieleniu zezwolenia. Skoro sprawa dotycząca zasadności pobrania opłaty nie została dostatecznie wyjaśniona, przeto zgodnie z powołanym przepisem uchylenie decyzji co do opłaty /za jesiony/ implikuje również kasację zezwolenia na wycięcie tych drzew. Na koniec należy nadmienić, że oznaczenie określonych terenów w ewidencji gruntów, nie ma w tego rodzaju sprawach znaczenia prawnego. Dane z ewidencji gruntów mogą jedynie stanowić podstawę do ustalenia podmiotu władającego konkretną nieruchomością.

Okoliczność podniesiona w skardze i w odwołaniu, że uiszczenie opłaty doprowadziłoby do wzrostu kosztów związanych z restrukturyzacją zakładu, również nie ma znaczenia prawnego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy rozpatrzą wniosek dotyczący dwóch jesionów na kanwie funkcji terenu określonego w planie.