Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1412/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy sieci gazowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. K. kwotę 980 zł /słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. (skarżąca) jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organ II instancji) z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (organ I instancji) z dnia [...] września 2017 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie budowy sieci gazowej.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. organ I instancji umorzył w całości wszczęte postępowanie w sprawie budowy sieci gazowej biegnącej przez działki nr ewid. 2208, 2202, 2152 oraz 2200/1 położone w miejscowości B. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 28 lutego 2017 r. stwierdzono, że przez działki nr 2208, 2202, 2152 oraz 2200/1, położone w miejscowości B., przebiega sieć gazowa. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wystąpiono do Gminy [...] oraz P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przedłożenie dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę sieci gazowej wraz z załączonym projektem budowlanym, ewentualnie dokumentami świadczącymi o oddaniu przedmiotowej sieci do użytkowania. W dniu 28 kwietnia 2017 r. do Inspektoratu wpłynęło pismo z dnia 27 kwietnia 2017 r. wraz z którym przesłane zostały dokumenty związane z budową sieci gazowej biegnącej przez działki nr ewid. 2208, 2202, 2152, oraz 2200/1 położone w miejscowości B.

Organ I instancji wskazał również, że w trakcie kontroli nie stwierdzono naocznie przebiegu trasy gazociągu gdyż teren porośnięty jest roślinnością. Przebieg trasy sieci gazowej zobrazowano na inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że sieć gazowa wykonana została w 1987 r. Na jej budowę nie okazano wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę. W trakcie rozprawy administracyjnej skarżąca - właścicielka działki 2202 położonej w B. nie zgodziła się z istniejącą trasą sieci gazowej, która koliduje z planowaną budową budynku mieszkalnego na przedmiotowej działce. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że P. Sp. z o.o. posiada decyzję plan realizacyjny sieci gazowej średnioprężnej dla wsi B. i K., zgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. W związku z powyższym uznano, że lokalizacja sieci gazowej zgodna jest z planem miejscowym obowiązującym w czasie budowy. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w chwili obecnej działki nr ewid. 2208, 2202, 2200/1 nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Organ ustalił, że sieć gazowa została wybudowana przed 1 stycznia 1995 r., co w świetle art. 103 ust. 2 stawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uzasadniało zastosowanie art. 37 i n. ustawy Prawo budowlane z 1974 roku (u.p.b. z 1974 r.). Zdaniem organu I instancji, z powyższych przepisów wynika, że pod rządami u.p.b. z 1974 r. nie obowiązywał bezwzględny nakaz rozbiórki wszystkich obiektów budowlanych wzniesionych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanych spełniających warunki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz ust. 2 w zw. z art. 40 u.p.b. z 1974 r. Następnie organ I instancji stwierdził, że w toku postępowania ustalono, iż przedmiotowy obiekt nie narusza przepisów prawa miejscowego. W związku z tym nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust 1 pkt. 1 u.p.b. z 1974 r. uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, a zatem został spełniony pierwszy warunek legalizacji. Ponadto – w ocenie organu – spełniony został również drugi warunek legalizacji, określony w art. 37 ust 1 pkt. 2 u.p.b. z 1974 r. Stan techniczny sieci gazowej nie budzi zastrzeżeń, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Lokalizacja przedmiotowego obiektu nie narusza przepisów rozporządzenia w stopniu powodującym niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 24 lutego 1986 r. [...] Okręgowego Zakładu Gazowniczego skierowane do Urzędu Gminy w [...], w którym dokonano uzgodnienia zmiany trasy sieci gazowej.

Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji, wszczęte postępowanie w sprawie budowy sieci gazowej biegnącej przez działki nr ewid. 2208, 2202, 2152, oraz 2200/1 położone w miejscowości B. jest bezprzedmiotowe, w związku z czym orzeczono jak w sentencji decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie a to:

- art. 7, 8, 77, 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebranie przez organ materiału dowodowego, brak wszechstronnej i logicznej oceny materiału dowodowego, lakoniczne uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji;

art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 u.p.b. z 1974 roku, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zostały spełnione wskazane w tym przepisie przesłanki wydania decyzji rozbiórkowej.

W uzasadnieniu odwołania wskazała, że przedmiotowa sieć w rzeczywistości przebiega odmiennie od planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] czerwca 1981 roku, jak i decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 1982 roku. Zdaniem skarżącej ma to istotne znacznie w kontekście oceny legalności wybudowania przedmiotowego obiektu w 1987 roku z tego względu, iż przedmiotowe decyzje nie odnoszą się do zmienionej trasy sieci gazowej. Tym samym, nie sposób uznać, iż takowe rozstrzygnięcia mogą stanowić podstawę do legalizacji przedmiotowej sieci gazowej, skoro jej faktyczny przebieg jest odmienny niż przebieg sieci ujęty w planie sytuacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji zatwierdzających plan lub zezwalających na budowę sieci. Skarżąca zauważyła, iż na powierzchni działki nr 2208 na odcinku, pod którym przebiega przedmiotowa sieć gazowa, usytuowany jest garaż, w którym znajdują się pojazdy mechaniczne. Ów fakt ma niewątpliwie istotne znacznie z punktu widzenia bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. Skarżąca wskazała, że posadowiony na działce nr 2208 garaż jest usytuowany nad rurą gazową, co narusza wszelkie normy bezpieczeństwa i odległości innych budowli. Sam garaż natomiast także jest wybudowany niezgodnie z pozwoleniem i planem, a znajduje się w pewnej części na jej działce naruszając jej prawo własności. Wskazała również, że taki przebieg gazociągu na jej działce znacznie zmienia jej walory użytkowe.

Zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w szczególności decyzja Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] czerwca 1981r. zatwierdzająca dla Urzędu Gminy w [...] plan realizacyjny sieci gazowej średnioprężnej dla wsi B. i K., wydana zgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 1974r. wskazuje, że lokalizacja sieci gazowej nie narusza ustaleń planu miejscowego obowiązującego w czasie budowy. W aktach sprawy organu I instancji brak jest informacji z Urzędu Gminy w [...], że w chwili obecnej działki nr ewid. 2208, 2202, 2200/1 położone w miejscowości B. nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, niemniej jednak toczące się postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn. "budowa budynku mieszkalnego na terenie działki oznaczonej nr ewid. 2202, położonej w miejscowości B., gmina [...]" świadczy o tym, że w/w plan nie obowiązuje i w chwili obecnej brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ww. działek. W związku z tym nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.b. z 1974r., uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej sieci gazowej, spełniony został zatem pierwszy warunek legalizacji.

Ponadto w aktach sprawy organu I instancji zalega inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza obrazująca przebieg gazociągu dla gminy [...] "[...]", obejmująca przedmiotowe działki, zatwierdzona i wniesiona do zasobu geodezyjno-kartograficznego dnia 26 czerwca 1987r. pod nr 812/86 przez geodetę uprawnionego M. P., z klauzulą stwierdzającą iż wykonanie nie powoduje kolizji z istniejącymi urządzeniami podziemnymi, nadziemnymi oraz budynkami. Oznacza to, że sieć gazowa nie narusza obowiązujących przepisów. Z ustaleń organu I instancji wynika, że stan techniczny przedmiotowej sieci gazowej nie budzi zastrzeżeń, nie powoduje ona niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że spełniony został drugi warunek legalizacji określony w art. 37 ust. 1 pkt. 2 u.p.b. z 1974r.

Tym samym umorzenie postępowania w zakresie przedmiotowej sieci gazowej biegnącej przez działki nr ewid. gr. 2208, 2202, 2152, oraz 2200/1 położone w miejscowości B. jest uzasadnione.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że w świetle przytoczonych uwarunkowań nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i dlatego przy podejmowaniu niniejszej decyzji nie zostały uwzględnione. Przepis art. 28 ust. 1 u.p.b. z 1974r. stanowił, że rozpoczęcie robót budowlanych, z wyjątkiem rozbiórek, dopuszczalne jest po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Art. 21 ust. 4 ww. ustawy stanowił, że zatwierdzenie planu realizacyjnego traci ważność, jeżeli inwestor me uzyskał prawa do terenu lub je utracił, albo - w ciągu jednego roku od zatwierdzenia tego planu me wystąpił o pozwolenie na budowę. W kwestii zakresu, warunków i trybu uzyskiwania pozwoleń na budowę ustawodawca odsyłał do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego. Sporządzanie i zatwierdzanie planów realizacyjnych regulowały przepisy § 12-18 ww. rozporządzenia. W myśl § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, plan realizacyjny należało sporządzić dla inwestycji, dla których jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Z przepisem tym korespondował § ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, określający zasadę, że uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w przypadku inwestycji, dla których jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Organ II instancji stwierdził, że niewątpliwie w okresie obowiązywania przepisów u.p.b. z 1974 r. budowa gazociągu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czego w rozpatrywanej sprawie nie dopełniono. Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny nie upoważniała do wykonywania robót budowlanych. Trasa przebiegu sieci gazowej w tym przypadku nie została zatwierdzona żadną decyzją o pozwoleniu na budowę. Plan realizacyjny nie jest projektem budowlanym, w związku z tym nie można mówić o odstępstwie od trasy sieci wyznaczonej w planie. Plan realizacyjny opracowywany był w ramach prac związanych z przygotowaniem inwestycji budowlanej, określał urbanistyczne i architektoniczne zagospodarowanie terenu inwestycji lub działki budowlanej. Natomiast sprawa legalności budowy garażu na działce sąsiedniej nr ewid. 2208 nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, którego dotyczy zaskarżona decyzja, w związku z tym nie może zostać rozstrzygana w tym postępowaniu. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę wyłącznie w zakresie objętym decyzją organu I instancji.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 77 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a., polegające na niepodjęciu działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, w tym niewyjaśnienia jakie są wymogi co do odległości między położeniem gazociągu a obiektami terenowymi, braku zachowanej odległości wynikającej z przepisów szczególnych w zakresie warunków technicznych odległości gazociągów od obiektów terenowych m.in. uregulowanych w wytycznych Ministerstwa Górnictwa i Energetyki z dn. 18 marca 1971 roku, ponadto niedostateczne rozważenie interesu społecznego przemawiającego za nakazaniem rozbiórki wadliwie położonego gazociągu powodującego znaczne zagrożenie dla osób i mienia wskutek znajdowania sieci gazowej wprost pod budynkiem niemieszkalnym (garażem) zlokalizowanym na działce 2208 oraz częściowo na działce skarżącej;

- art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji wydanej z przez organ I instancji, a nadto przez nierozważenie interesów ekonomicznych skarżącej w związku z obniżeniem wartości gruntu i trudnościami z jego prawidłowym użytkowaniem, jednocześnie zważywszy, iż skarżąca nie wyraziła zgody na przebieg gazociągu przez jej posesję, naruszenie przez Organy Nadzoru Budowlanego przepisów Konstytucji RP w zakresie ochrony prawa własności, albowiem wartość nieruchomości została obniżona a skarżąca nie może wybudować na swej działce nieruchomości "na gazociągu", przy czym jednocześnie jest zobligowana do płacenia danin publicznoprawnych za nieruchomość o charakterze budowlanym;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez tę decyzję przepisów.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 37 u.p.b. z 1974 roku, poprzez jego błędną wykładnię prowadząc do uznania, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki sieci gazowej.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w ślad za przepisami u.p.b. z 1974 r., a to art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2, legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu jest możliwa tylko li po wykluczeniu, że samowolnie zrealizowany obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, jak i po wykluczeniu, że obiekt ten powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W przypadku, gdy zachodzi jedna z tych przesłanek, legalizacja obiektu nie jest możliwa i organ prowadzący postępowanie zobligowany jest do wydania nakazu rozbiórki. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie ów przepis w pełni znajduje zastosowanie, albowiem jak podnosiła, sieć gazowa przebiega pod nieruchomością na której usytuowany jest garaż, który to posiada kanał znajdujący się wprost nad rurą gazową, co też narusza wszelkie normy bezpieczeństwa. Ponadto żaden z organów nie zbadał kwestii dopuszczalnej odległości między położeniem gazociągu a obiektami terenowymi, podczas, gdy istnieją przepisy określające wymogi w zakresie bezpiecznych odległości gazociągu od obiektów terenowych zawarte m.in. w wytycznych Ministerstwa Górnictwa i Energetyki z dnia 18 marca 1971r. (M.P. nr 30, poz. 193) norma 71/8976/31 - odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi, jak i późniejszych rozporządzeniach dotyczących warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, tzw. podstawowe wymogi co do odległości gazociągów od budynków mieszkalnych, oraz wolnostojących budynków niemieszkalnych i budynków pomocniczych. Skarżąca podkreśliła, że obecne położenie gazociągu prowadzi do niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W razie rozszczelnienia się gazociągu, samochody znajdujące się w budynku o zapłonie iskrowym mogą doprowadzić do wybuchu i katastrofalnych skutków łącznie z ofiarami w ludziach. W ocenie skarżącej, przedmiotowe okoliczności winny skutkować nakazem rozbiórki gazociągu, albowiem rozbiórka budynku z pewnością doprowadziłaby do jego uszkodzenia. Zaznaczyła, że podobnie jak sąsiad nigdy nie wyraziła zgody na taki przebieg gazociągu, gazociąg bowiem miał być wybudowany w innym miejscu. Wybudowanie go natomiast w obecnym kształcie nie tylko koliduje z budynkiem sąsiada, ale także uniemożliwia skarżącej zabudowę jej działki, gdyż gazociąg biegnie "na ukos" przez jej środek.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako uzasadniona została uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd w toku – przeprowadzonej z urzędu oraz w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – kontroli legalnościowej kwestionowanych orzeczeń administracyjnych stwierdził z jednej strony naruszenie prawa materialnego w formie błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, z drugiej zaś – co najmniej mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa procesowego w zakresie wymogów prawidłowego wyjaśnienia, rozważenia stanu prawnego i faktycznego sprawy, niewadliwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz prawidłowego konstruowania formalnego i treściowego uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć na tle wynikającej z art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane podstawy orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego będącego samowolą budowlaną (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 104 § 2 k.p.a.).

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że do oceny skutków prawnych przedmiotowej – jak ustaliły i przyjęły skarżone organy – samowoli budowlanej będącej fragmentem sieci gazowej wybudowanej przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy zgodnie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stosować art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. pierwszą podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki jest stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Zgodnie z wiążącą uchwałą NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OPS 2/13; ONSAiWSA z 2014 r., nr 6, poz. 89) zasadą jest, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w cyt. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Wyjątkowo należy jednak uwzględnić przeznaczenie terenu w całym okresie trwania samowoli od momentu jej powstania, jeżeli wymaga tego ochrona zaufania jednostki do państwa i porządku prawnego. W sytuacji, gdy na terenie, na którym znajduje się samowolnie wybudowany obiekt, w momencie orzekania przez organy nadzoru budowlanego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ustalenie realizacji przesłanki, o której mowa art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., wymaga wydania decyzji w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzje w sprawie warunków zabudowy lub w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego). Taka wykładnia znajduje wyraźne potwierdzenie w treści cyt. wyżej uchwały NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. ("(...) decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli (również legalizacji prowadzonej w związku z wszczęciem postępowania rozbiórkowego) winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Powinna zatem istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. (...) przedstawione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego potwierdza generalną zasadę, iż podstawową przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie likwidacji samowoli, a więc w dacie orzekania przez organ administracji").

Jeżeli sprawca samowoli budowlanej nie uzyska odpowiedniej decyzji ustalającej warunki zabudowy lub lokalizację inwestycji celu publicznego w zakresie istniejącej sieci gazowej, co do zasady konieczne jest uznanie, że teren, na którym znajduje się samowolnie wybudowany obiekt nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę, a zatem zachodzi podstawa do orzeczenia nakazu rozbiórki. Z drugiej jednak strony organy nadzoru budowalnego muszą uwzględnić, że zgodnie z poglądem wyrażonym w analizowanej uchwale NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. organy orzekające w sprawie samowoli budowlanej na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. są zobowiązane do rozważenia przeznaczenia terenu objętego samowolą budowlaną w całym okresie jej trwania, a więc od momentu jej powstania, o ile wymaga tego ochrona zasad i wartości konstytucyjnych, w tym zasada zaufania do państwa i prawa, zasada ochrony własności (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasada proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Jak bowiem trafnie i przekonująco stwierdził NSA w cyt. uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r., "(...) przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz (...) nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę").

W związku z powyższym organy orzekające ponownie w sprawie, niezależnie od oceny warunku uzyskania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu będą również zobowiązane do uwzględnienia długotrwałości istnienia stanu samowoli budowlanej oraz braku stosownej reakcji organów nadzoru budowlanego względem tego stanu w przeszłości.

W drugiej kolejności w przedmiotowej sprawie w razie stwierdzenia, że przesłanka orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. nie została spełniona, kontrolowane organy są zobowiązane do szczegółowego i wyczerpującego rozważenia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Stwierdzenie w przedmiocie jej realizacji wymaga jednak poczynienia wiarygodnych i wyczerpujących ustaleń faktycznych, które muszą opierać się na odpowiednich opiniach (ekspertyzach) lub ocenach technicznych. Wymóg zgromadzenia specjalistycznej dokumentacji jest szczególnie aktualny ze względu na charakter samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (fragment sieci gazowej biegnącej przez działki nr 2208, 2202, 2152, 2200/1) oraz podnoszone w toku postępowania zastrzeżenia i obawy strony skarżącej (J. K.), właścicielki działki nr 2202, co do zagrożenia wybuchem gazu w związku z funkcjonowaniem przewodów gazowych w bliskiej odległości od innych zabudowań lub urządzeń (np. istnienie kanału garażowego na działce nr 2208 posadowionego nad przewodem gazowym). Nie może również pozostać nierozważone podniesione przez skarżącą zagadnienie niezgodności przebiegu sieci względem planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1981 r. w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego oraz podstawę dla decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 1 września 1982 r. o zezwoleniu na zajęcie terenu w celu budowy sieci. Stan ten potwierdza pismo P. Sp. z o.o. z dnia 30 sierpnia 2016 r. Stwierdzono w nim, że zgodnie z inwentaryzacją powykonawczą wybudowany gazociąg przebiega m.in. przez działkę nr 2202 niezgodnie z pierwotnym projektem. Dla oceny istnienia aktualnego i realnego zagrożenia dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia nie jest wystarczające odwołanie się do przyjętej w dniu 26 czerwca 1987 r. do zasobu geodezyjnego inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, w której stwierdzono, że wykonanie sieci nie "powoduje kolizji z istniejącymi urządzeniami podziemnymi, nadziemnymi oraz budynkami". Nawet jeśli powyższa inwentaryzacja jest wiarygodna – co jednak budzi wątpliwości wobec niezgodności przebiegu sieci z pierwotnym planem realizacyjnym – to nie można pominąć faktu, że odnosi się ona do stanu istniejącego w 1987 roku. Od tego czasu na spornym terenie mogły powstać – legalnie albo nielegalnie – liczne urządzenia podziemne, nadziemne lub budynki, które również mogły znaleźć się w stanie kolizji z istniejącym gazociągiem. Okoliczności te muszą zostać wyjaśnione, albowiem przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. jest badana i oceniana według stanu istniejącego w dniu orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Istotny jest zatem aktualny i realnie istniejący stan wpływu obiektu będącego samowolą budowlaną na otoczenie, który wyczerpuje przesłanki "niebezpieczeństwa" lub "niedopuszczalnego pogorszenia", o których mowa w cyt. art. 37 ust. 1 pkt 2. Organy orzekające w sprawie powinny także w zakresie oceny powyższych przesłanek sięgnąć pomocniczo do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Zgodnie z § 110 pkt. 1 powyższego rozporządzenia dla gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 r. należy stosować odpowiednią szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Ograniczenia obowiązujące w powyższych strefach (zob. np. §§ 7-10) oraz ich szerokość powinny być punktem odniesienia dla oceny zagrożeń, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2. ustawy z dnia 24 października 1974 r.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organy uwzględnią wyżej sformułowane wskazania oraz oceny prawne (art. 153 p.p.s.a.).

Mając na względzie podniesione argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt. I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. II wyroku, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.