Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 806/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Marek Kraus, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 28 lutego 2011 r. "S." spółka jawna z siedzibą w W. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") złożyła do Prezydenta Miasta L. wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006 – 2011 r. za nieruchomość położoną w L., tj. działki nr [...], z obrębu [...].

Do wniosku załączyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2009 r. oraz korekty deklaracji za lata 2010 – 2006, w których wykazała do opodatkowania: grunty pozostałe o pow. 7.160 m2 oraz budowlę o wartości 2.000 zł. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż w deklaracjach na podatek od nieruchomości składanych za lata podatkowe 2006 - 2010 spółka w sposób nieuzasadniony wykazała grunt o pow. 7160 m² jako grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy przedmiot opodatkowania nie był i nie mógł być wykorzystywany do tej działalności ze względów technicznych.

Postanowieniem z [...] marca 2011 r. organ podatkowy wszczął postępowanie w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2006-2011.

Decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta L. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. na kwotę 7.656,00 zł, w tym podatek od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 2.643,84 zł. Do opodatkowania przyjęto: grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 7160 m² oraz budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym kondygnacji o wysokości - powyżej 2,20 m o pow. 129,24 m² i od 1,40 m do 2,20 m o pow. 35,28 m².

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, ze zm.), wskazywanej dalej jako: "u.p.o.l."- przez jego niezastosowanie;

2) art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), określanej dalej jako: "O.p." - przez jego niezastosowanie.

W ocenie Skarżącej pomimo stwierdzenia przez organ złego stanu technicznego przedmiotowego budynku, budynek ten został opodatkowany jako związany z działalnością gospodarczą. Organ nie ocenił przydatności technicznej budynku i możliwości jego dopuszczenia do użytkowania.

Decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść przepisu art. 2 ust. 1 oraz 3 ust. 1 u.p.o.l.

Wskazał, iż w sprawie nie budzi wątpliwości, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą. Z kolei zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

W kontekście powyższego organ wskazał, że kwestią sporną w sprawie jest wyjaśnienie czy przedmiotowa nieruchomość podlega opodatkowaniu z zastosowaniem stawki właściwej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też stawka ta nie może być zastosowana z uwagi na fakt, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Następnie organ podniósł, że w dniach 7 kwietnia 2011 r. i 1 czerwca 2011 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości. Organ ustalił, iż na działce 31/2 znajduje się jeden budynek gospodarczy w złym stanie technicznym (zniszczone mury, drzwi, braki dachówek w dachu). Zaznaczył, że wewnątrz budynku nie stwierdzono śladów użytkowania, a działka nie była użytkowana. Dokonano pomiaru budynku, sporządzono również dokumentację fotograficzną.

Powołując się na szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego organ zaakcentował, że wyłączenie z zakresu opodatkowania przedmiotów związanych z prowadzeniem działalności ze względu na stan techniczny dotyczyć może sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywany w działalności trwale i to niezależnie od woli podatnika, przy czym chodzi tu o takie wady fizyczne budynków i budowli, które w sposób stały, a nie przejściowy uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, zgodnie z celem działalności.

Ponadto, zdaniem organu, nie każda obiektywna przyczyna złego stanu technicznego budynku uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej lecz tylko taka, która prowadzi do oceny, że jest on w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem. Podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem "względy techniczne" oznaczają trwałą i obiektywną przeszkodę w wykorzystaniu gruntu, budynku lub budowli do prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ w kontekście powyższego wskazał, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna ukazuje, iż przedmiotowy grunt jest terenem płaskim, zadrzewionym i zakrzewionym, położonym w sąsiedztwie osiedla domków jednorodzinnych. Zdaniem Kolegium nieruchomość gruntowa nie wykazuje żadnych szczególnych cech, które uniemożliwiałyby Spółce prowadzenie działalności gospodarczej.

Odnośnie do znajdującego się na działce budynku organ stwierdził, iż rzeczywiście jego stan techniczny jest zły, co potwierdza zarówno dokumentacja fotograficzna, protokół z oględzin, jak również opis budynku sporządzony na potrzeby postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. W opisie budynku zawarto mianowicie stwierdzenie, iż "budynek zarówno ze względu na rodzaj (stodoła) jak i stan (zły), nadaje się do rozbiórki". Organ podkreślił jednak, że budynek znajdujący się na działce nie został rozebrany, Spółka nie przedstawiła również żadnego dokumentu wskazującego, iż czyniła starania w celu usunięcia z działki ww. obiektu. Co więcej, w deklaracji na podatek od nieruchomości złożonej za rok 2012 Spółka wykazała do opodatkowania ww. budynek jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powyższe wskazuje, zdaniem organu, na wolę Spółki, ażeby ww. budynek pozostał na gruncie.

W świetle powyższego organ uznał, że nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Wyraził pogląd, że fakt, iż w chwili obecnej Spółka nie prowadzi na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej, podobnie jak okoliczność złego stanu technicznego budynku nie oznacza, iż nieruchomość ta nie może być wykorzystana do tej działalności.

Odnosząc się do przedstawionej dokumentacji fotograficznej organ potwierdził ustalenia w zakresie złego stanu technicznego budynku. W jego jednak ocenie fakt, iż dach częściowo pozbawiony jest poszycia pozostaje bez znaczenia przy wymiarze podatku i nie powoduje, iż obiekt przestał być budynkiem w rozumieniu ustawy.

Dodatkowo organ podkreślił, iż ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w żadnym miejscu nie wskazuje, iż budynek, którego stan techniczny jest niewłaściwy nie podlega opodatkowaniu. Jedyny wyjątek w tym względzie zawiera art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy, który eliminuje z zakresu regulacji tego przepisu te budynki, które "nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych". W ocenie organu przepis ten nie zwalnia jednak z obowiązku podatkowego, a powoduje tylko zastosowanie innych stawek podatkowych, a fakt przeznaczenia obiektu do rozbiórki nie stanowi okoliczności uprawniającej do obniżenia bądź zwolnienia z opodatkowania. Dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ podatkowy zastosował także do opodatkowania prawidłowe stawki podatkowe. Fakt, iż podatnik nie wykorzystuje nieruchomości do prowadzonej przez siebie działalności produkcyjnej nie przesądza, iż nie może być ona w ogóle wykorzystana do prowadzenia działalności gospodarczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niniejszą decyzję Spółka zarzuciła jej naruszenie:

1) art. 121 O.p. - przez bezkrytyczne przyjęcie, że art. 2 ust. 1, w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie ma zastosowania w stosunku do Spółki, w sytuacji gdy organy podatkowe jasno i wyraźnie stwierdziły, że posadowiony na nieruchomości budynek jest "w złym stanie technicznym" oraz "nadaje się do rozbiórki";

2) art. 122 O.p. - przez jego niezastosowanie polegające na pominięciu przy ustalaniu przesłanek do zastosowania wyższej stawki podatkowej możliwości prowadzenia działalności w oparciu o posiadaną przez Spółkę nieruchomość;

3) art. 125 O.p. – w wyniku długotrwałego nierozstrzygania sprawy, która jak wynika z uzasadnienia decyzji, nie wymagała zbierania dowodów.

W ocenie Skarżącej już sam fakt stwierdzenia przez organy złego stanu technicznego budynku uzasadnia objęcie go niższą stawką opodatkowania. Organ nie ustalił w jakim zakresie potencjalnie Spółka mogłaby wykorzystać teren nieruchomości dla celów prowadzonej działalności. Zdaniem Spółki, w sprawie należało dokonać pełnej analizy stanu nieruchomości pod kątem jej zagospodarowania, wyposażenia w niezbędną infrastrukturę i zabezpieczenia, a następnie odnieść się do możliwości organizacyjnych prowadzonej działalności. Spółka podkreśliła, że nigdy nie prowadziła i nie prowadzi działalności na terenie posiadanej nieruchomości. Odnosi się to do całej nieruchomości, która nie może być wykorzystywana jako funkcjonalna całość na cele prowadzonej działalności z uwagi na techniczny brak infrastruktury uniemożliwiający działalność produkcyjną. Istniejąca zabudowa jest w takim stanie technicznym, że nie nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych oraz adaptacyjnych. Taki stan uniemożliwia, w ocenie Spółki, dopuszczalność objęcia nieruchomości najwyższą stawką podatkową.

Zdaniem Skarżącej, zaniechanie organu w przedmiocie ustalenia przydatności technicznej nieruchomości i możliwości dopuszczenia budynku do użytkowania stanowią naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 122 O.p. nakazującego organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Niewykonanie tego obowiązku powoduje także pośrednio naruszenie art. 121 § 1 O.p. bowiem wynik postępowania podważa zaufanie do organu z uwagi na fakt niedostatecznego wyjaśnienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie zobowiązania podatkowego w oparciu o podstawowe stawki podatkowe dla nieruchomości i budynków, w miejsce stawek związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), wskazywanej dalej jako P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Skarga jest zasadna.

W rozpoznanej sprawie organy nie wyjaśniły w stopniu dostatecznym, w jakim stanie technicznym znajduje się budynek położony na nieruchomości, której dotyczy sprawa. Organ pierwszej instancji stwierdził w decyzji, że budynek ten znajduje się w złym stanie technicznym, jednakże może być wyremontowany przez Skarżącą Spółkę i następnie wykorzystywany do działalności gospodarczej. Organ drugiej instancji uznał, że skoro budynek ten nie został rozebrany przez Skarżącą Spółkę to powinien podlegać opodatkowaniu, jak budynek związany z działalnością gospodarczą.

Ze stwierdzeniami tymi nie można się zgodzić. W ocenie Sądu nierozebranie przez podatnika budynku, który znajduje się w stanie technicznym uniemożliwiającym jego wykorzystywanie w działalności gospodarczej nie jest okolicznością, która powoduje brak wyłączenia tego budynku z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zgodnie z treścią tego przepisu użyte w ustawie pojęcia grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zdaniem Sądu na podstawie tego przepisu z opodatkowania wyłączone są budynki, które nie mogą być wykorzystywane do działalności z powodu stanu technicznego, w jakim się znajdują w danym roku podatkowym. W przepisie tym brak jest zapisów wskazujących, że brak możliwości wykorzystywania budynku do działalności musi mieć charakter trwały i nieusuwalny, co oznaczałoby, że jeżeli budynek nadaje się do remontu, rekonstrukcji, modernizacji, adaptacji, przebudowy i późniejszego wykorzystania w działalności gospodarczej, to nie podlega wyłączeniu z opodatkowania. Treść powołanego przepisu nie daje podstaw do twierdzenia, że budynki nierozebrane należy uznawać za podlegające opodatkowaniu, jak budynki związane z działalności gospodarczą, niezależnie od stanu technicznego, w jakim się znajdują. W ocenie Sądu każdy przedmiot opodatkowania wskazany w tym przepisie znajdujący się w stanie technicznym uniemożliwiającym wykorzystywanie go w działalności gospodarczej podlega wyłączeniu z opodatkowania i na zakres tego wyłączenia nie ma wpływu potencjalna możliwość przystosowania tego przedmiotu do działalności podatnika. Z tych względów Sąd uznał, że w rozpoznanej sprawie organy dokonały błędnej wykładnia art. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

W toku postępowania organy nie wyjaśniły, czy przedmiotowy budynek oraz grunt, którego dotyczy sprawa mogły być wykorzystywane przez Skarżącą Spółkę w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Z akt sprawy nie wynika, w jakim dokładnie stanie technicznym znajduje się przedmiotowy budynek. W decyzjach organów obydwu instancji jest ogólna mowa o tym, że budynek ten jest w złym stanie technicznym. Zdaniem Sądu organy w celu jednoznacznego rozstrzygnięcia o wyłączeniu z opodatkowania przedmiotów, których dotyczy niniejsza sprawa na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. obowiązane były dokładnie wyjaśnić, w jakim stanie znajduje się przedmiotowy budynek oraz wskazać, jaki rodzaj działalności prowadzi Skarżąca Spółka. Bez dokładnego wyjaśnienia, jaki rodzaj działalności gospodarczej prowadził podatnik nie można było oceniać technicznej przydatności poszczególnych składników majątku podatnika do tej działalności. Wyjaśnianie tej okoliczności faktycznej warunkuje uznanie, że organy spełniły obowiązki co do sposobu prowadzenia postępowania podatkowego. Zidentyfikowanie rodzaju prowadzonej przez Skarżącą Spółkę działalności gospodarczej ma także znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy grunt, którego dotyczy sprawa może być wykorzystywany przez Skarżącą w tej działalności ze względów technicznych. Należy ponadto zauważyć, że obowiązkiem organu podatkowego było bowiem ustalenie, czy dany grunt jest na prowadzenie takiej działalności rzeczywiście zajęty, tj. czy służy bezpośrednio wykonywaniu tej działalności (por. wyroki NSA: z 16 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1915/09, z 26 września 2008 r., sygn. akt II FSK 1047/07, CBOSA). Zdaniem Sądu podnoszone przez Skarżącą przyczyny niemożności wykorzystania gruntu w prowadzonej działalności, w przypadku niektórych rodzajów działalności mogą być uznane za względy techniczne uniemożliwiające wykorzystanie gruntu w tej działalności.

Stwierdzenie organu, że fakt, iż w chwili obecnej Spółka nie prowadzi na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej, podobnie jak okoliczność złego stanu technicznego budynku nie oznacza, iż nieruchomość ta nie może być wykorzystana do tej działalności należy zatem uznać za twierdzenie przedwczesne, nie poparte wystarczającymi ustaleniami faktycznymi.

Skoro w wyniku nieustalenia wskazanych okoliczności faktycznych nie można było stwierdzić, czy przedmiotowy budynek może być wykorzystywany przez Spółkę w jej działalności gospodarczej, to należy stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie organ nie poczynił ustaleń faktycznych opartych na rodzaju prowadzonej przez Spółkę działalności zarówno w odniesieniu do budynku, jak i w odniesieniu do gruntu, będących przedmiotem opodatkowania. Naruszył tym samym wyrażony w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą stan techniczny budynku i gruntu, będących przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie i ocenią ich przydatność techniczną do prowadzonej przez Skarżącą Spółkę działalności gospodarczej, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 152 i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.