Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 416/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2, ust 3, ust 3a i 3b
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par 3 ust 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.-B. decyzją z dnia [...] marca 2020r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z [...] grudnia 2019r., nr [...] o odmowie umorzenia M. G., należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] września 2019r. ww. zobowiązany zwrócił się do organu ubezpieczeniowego z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku powołał się on na trudną sytuację finansową oraz życiową.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. odmówił ww. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, ponieważ w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia [...] października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266, dalej: "u.s.u.s."). Ww. nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego zobowiązanego. Nadto ww. nie wykazał, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia, a ponadto ww. nie wykazał, że jego stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu [...] grudnia 2019r. do ZUS wpłynął wniosek zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należnych składek. Zobowiązany wskazał na bardzo złą sytuację zdrowotną oraz finansową. Zaznaczył, że nie jest w stanie sprostać obciążeniom finansowym, jakie wynikły z konieczności uregulowania zadłużenia wobec ZUS. Jednocześnie cała ta sytuacja bardzo źle wpływa na jego zdrowie psychiczne oraz jego funkcjonowanie społeczne. W dniu [...] lutego do ZUS wpłynęło pismo zobowiązanego, w którym złożył on dodatkowe wyjaśnienia do sprawy. Poinformował, że z dniem [...] stycznia 2020r. wygasła mu umowa o pracę, więc na chwilę obecną jest osobą bezrobotną, nieosiągającą dochodów. Zaznaczono, że ZUS został już poinformowany o posiadanych problemach zdrowotnych zobowiązanego. Zaznaczono też, że alimenty opłacane są w kwocie [...]zł miesięcznie natomiast koszty leków to około [...] zł miesięcznie. Jednocześnie ww. nadmienił, że w dniu [...] lutego 2020r. stanął przed Komisją do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. i oczekuje na decyzję.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, organ II instancji wydał decyzję z dnia [...] marca 2020r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu wskazano szczegółowo na zakres materiału dowodowego, zebranego w przedmiotowej sprawie, a następnie przeanalizowano sprawę w kontekście przesłanek, wynikających z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i stwierdzono, że w przypadku ww. zobowiązanego, przesłanka wymieniona w art 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. W sprawie nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - działalność gospodarcza K. Sp. z o.o. Poradnia Psychologiczna - w zakresie pozostałej działalności dotyczącej opieki zdrowotnej, gdzie indziej nieklasyfikowanej, w której ww. figurował, jako wspólnik jednoosobowej spółki, prowadzona była do [...] listopada 2016r., natomiast od [...] lutego 2020r., ww. nie pracuje zarobkowo oraz nie zarejestrował się w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie ww. wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego, bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Natomiast przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ w stosunku do ww. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne; dokonano zajęcia rachunków bankowych, więc stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby przedwczesne. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane.

Organ II instancji przeanalizował przedmiotową sprawę także w kontekście przesłanek, wynikających z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stwierdzono, że powstanie przedmiotowego zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Klęska żywiołowa, czy szczególne zdarzenie nie były powodem likwidacji działalności. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań, powinno być poprzedzone planem finansowym, opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, ww. powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, ww. wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Natomiast w ocenie organu, wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W uzasadnieniu wniosku ww. wskazał, że w 2017r. przeszedł udar mózgu oraz choruje na depresję. Korzysta z pomocy psychologa i uczęszcza na konsultacje psychiatryczne. Dodał, że odbył konsultację psychiatryczną, na której lekarz wdrożył nową terapię lękową oraz skierował na leczenie szpitalne. Ww. wskazał, że po przebytej w 2017r. operacji kręgosłupa, uczęszcza na rehabilitację. Zaznaczył, że wystąpi o przyznanie świadczenia rentowego. W tym miejscu organ zaznaczył, że ze świadczenia rentowego, ZUS może prowadzić skuteczną egzekucją, gdyż świadczenie rentowe nie podlega ochronie przed potrąceniami egzekucyjnymi. Ww. został skierowany przez lekarza rodzinnego do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Posiedzenie komisji odbyło się [...] lutego 2020r. i ww. oczekuje na decyzję. Do akt sprawy ww. przedłożył dokumentację medyczną oraz rachunki za zakup lekarstw. ZUS podchodzi ze zrozumieniem do stanu zdrowia zobowiązanego, jednak w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego, że ww. nie ma możliwości osiągania dochodów, niezbędnych do spłaty zadłużenia z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny. W ocenie organu, zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego zobowiązanego, nie potwierdziła, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Prowadzona działalność gospodarcza K. Sp. z o.o. Poradnia Psychologiczna - w zakresie pozostałej działalności dotyczącej opieki zdrowotnej, gdzie indziej nieklasyfikowanej, w której ww. figurował, jako wspólnik jednoosobowej spółki, prowadzona była do [...] listopada 2016r. Natomiast od [...] lutego 2019r. do [...] stycznia 2020r. ww. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie P. F.. Zaznaczono, że od [...] lutego 2020r. ww. nie osiąga dochodów oraz nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. Postawa zobowiązanego pozwala organowi na stwierdzenie, że motywem jego działania nie jest chęć podjęcia pracy zarobkowej w celu poprawy swojej sytuacji bytowej i spłaty zadłużenia, lecz przerzucenia na Skarb Państwa kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważono, że ww. ma 41 lat, a więc jest w wieku największej aktywności zawodowej. W Polsce mężczyzna osiąga wiek emerytalny w wieku 65 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego w tym przypadku zostało jeszcze 24 lata aktywności zawodowej, co daję podstawę organowi do przypuszczeń, że ww. będzie jeszcze na przestrzeni lat aktywny zawodowo. ZUS wskazał, że ww. oświadczył, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada ruchomości, nieruchomości, wierzytelności oraz praw majątkowych. Ww. jest żonaty, jednak do akt sprawy przedłożył akt notarialny, ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską z K. G. od [...] lutego 2018r. Z ustaleń ZUS wynika, że K. G. mieszka pod tym samym adresem, co zobowiązany i posiada własne źródła dochodu. Biorąc pod uwagę powyższe, powinna ona również partycypować w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób, pozostających w związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Organ ubezpieczeniowy wskazał też, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem, zobowiązany oszacował na łączną kwotę od [...] zł do [...] zł miesięcznie w tym: [...] zł czynsz, [...] zł opłaty eksploatacyjne, od [...] zł do [...] zł koszty związane z leczeniem, [...] zł inne wydatki. Posiada on też inne zobowiązania pieniężne: alimentacyjne w wysokości [...] zł płatne co miesiąc oraz inne zobowiązania sądowe w wysokości [...] zł, które spłaca w łącznej miesięcznej kwocie [...]zł. Jednocześnie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] października 2019r. kwota alimentów na syna, uległa podwyższeniu do kwoty [...]zł miesięcznie. Ww. oświadczył, że alimenty są przez niego cały czas regulowane. ZUS wskazał, że wspomniane przez ww. wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić jego rodzina. W odniesieniu do posiadanych zobowiązań alimentacyjnych zauważono, że płacenie alimentów, to obowiązek rodzica i nie stanowi przesłanki, przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Wsparcie finansowe dzieci, które na co dzień są pod opieką innej osoby, jest zrozumiałe i konieczne. Płacenie alimentów to obowiązek rodzica i nie stanowi przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. ZUS zwrócił też uwagę, że aktualny dochód w gospodarstwie domowym zobowiązanego, wynosi 0,00 zł i kształtuje się na poziomie znacząco niższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w III kwartale 2019r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1228,62 zł oraz niższym od ustalonego przez IPiSS minimum egzystencji w 2018r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 591,14 zł. W ocenie ZUS, zadeklarowany przez ww. stan majątkowy jest niejednoznaczny, ponieważ nie wykazał i nie udowodnił on, skąd bierze środki finansowe na utrzymanie i pokrycie zobowiązań, których łączna kwota, to około 1856,00 zł (wykazane koszty związane z utrzymaniem+alimenty). Zatem brak kompletnego materiału dowodowego w tym zakresie, nie pozwala na dokonanie faktycznej oceny sytuacji materialnej. Przedstawiona sytuacja materialna może uniemożliwiać zaspokojenie potrzeb życiowych gospodarstwa domowego (żywność, środki czystości itp.), natomiast ww. nie wykazał działań, mających na celu poprawienie sytuacji materialnej rodziny, chociażby uzyskanie zasiłków celowych, stałych bądź okresowych. W światłe wyżej opisanych okoliczności istnieją podstawy, by sądzić, że ww. uzyskuje dochody, których nie wykazuje. W trakcie postępowania ww. nie wykazał, aby w związku z powołaną trudną sytuacją finansową, korzystał z jakiejkolwiek formy pomocy, skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony wyznaczonych do tego podmiotów. Korzystanie z takiej formy pomocy, stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie ZUS, jeżeli brak środków finansowych nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ww., to kwalifikuje się on do objęcia pomocą społeczną w szerokim wymiarze. Zatem, ww. powinien się zwrócić o udzielenie pomocy do odpowiednich, powołanych do tego instytucji socjalnych. Jeśli ww. nie podejmuje takich prób, to wskazuje na okoliczności, że nie istnieje zagrożenie biologicznej egzystencji. Umorzenie należności w tym przypadku, byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Faktem jest, że ustalony stan faktyczny, wskazuje na niełatwą sytuację materialną, jednakże brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór, zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Organ wskazał też na możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach. Jednocześnie ZUS nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową zobowiązanego, ale jest to niewystarczające do umorzenia. Instytucja umorzenia należności została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na ww. żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. W kwestii przeprowadzonego postępowania, organ uznał, że wypełnione zostały w tym zakresie zasady, wynikające z k.p.a. W konsekwencji utrzymano decyzję organu I instancji w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości i wniósł o umorzenie należności ze składek. W ocenie skarżącego, organ nie wziął pod uwagę jego faktycznej sytuacji materialnej, zdrowotnej, ani egzystencjalnej. W decyzji nie wzięto również pod uwagę faktu, że dnia [...] kwietnia 2017r. ZUS Inspektorat w L., wydał decyzję o nr [...] o niezaleganiu składek, z tytułu prowadzonej działalności. Organowi zarzucono błędną interpretacją art. 28 pkt 3a u.s.u.s. Skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną z umiarkowanym stopniem niepełności (orzeczenie o niepełnosprawności [...] - w załączniku skargi), po ciężkiej operacji kręgosłupa oraz leczy się od kilku lat na depresję, obecnie nie pracuje, nie posiada majątku, a opłacenie należności, znacząco wpłynęłoby na możliwości zaspokajania jego podstawowych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. Dodano, że owszem, stan zdrowia skarżącego jest zły, ale nie umożliwia mu on podjęcia pracy zarobkowej, o czym świadczy informacja pozyskana ze strony internetowej [...] Psychoterapii P. gdzie ww. jest wskazany, jako członek zespołu C. , psychoterapeuta czynnie udzielający porad. Strona jest często aktualizowana, o czym świadczą wpisy w sekcji warsztaty, gdzie podawane są na bieżąco terminy warsztatów (już na 2020r.), więc gdyby skarżący na bieżąco tam nie pracował, nie byłoby go wśród członków zespołu. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

W dniu [...] sierpnia 2020r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo skarżącego, w którym podtrzymał on dotychczasową argumentację w sprawie, a ponadto podał, że obecnie jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, z prawem do zasiłku, zarejestrowaną w PUP w K. dnia [...] czerwca 2020r. Podano, że od lutego do czerwca bieżącego roku, ww. przebywał na zasiłku chorobowym w okresie po ustaniu ubezpieczenia. Zatem nieprawdą jest argumentacja za strony organu, że skarżący był całkowicie pozbawiony środków do życia. Odnosząc się do obecności skarżącego na liście członków C. Psychoterapii P., nie oznacza to, aby ww. wykonywał na jej poczet pracę zarobkową. Informacje, jakie czerpie ZUS na ten temat, są jedynie subiektywną oceną organu. Skarżący podał, że jest również na innych listach członków organizacji takich, jak F. P., co również nie oznacza pracy zarobkowej. Poza tym w opisywanym okresie ww. przebywał na zwolnieniu oraz uczęszczał na rehabilitację, co jest potwierdzone w samym organie, gdyż ww. miał kontrolę w domu. Skarżący podkreślił, że jest w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, życiowej i materialnej. We wcześniejszym okresie, przed operacją kręgosłupa, starał się wywiązywać z wpłat, jakie były wynikiem ugody i rozłożenia należności na raty, jednak jego obecna sytuacja nie daje mu takiej możliwości. Do pisma dołączono decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną oraz zaświadczenie o zasiłku chorobowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.-B. z dnia [...] marca 2020r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z [...] grudnia 2019r., nr [...] o odmowie umorzenia M. G., należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga M. G. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy ubezpieczeniowe obu instancji, rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowią przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266, dalej: "u.s.u.s."). Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia, wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że ustalenia organu, rozpoznającego przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności tut. Sąd uznaje za prawidłowe i w pełni je akceptuje. W tym zakresie prawidłowo bowiem wskazały organy ubezpieczeniowe, że w przypadku skarżącego, przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zaszły, ponieważ w badanej sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. W tym przypadku nie nastąpiło też zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym i nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. W sprawie nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - działalność gospodarcza K. Sp. z o.o. Poradnia Psychologiczna - w zakresie pozostałej działalności dotyczącej opieki zdrowotnej, gdzie indziej nieklasyfikowanej, w której ww. figurował, jako wspólnik jednoosobowej spółki, prowadzona była do [...] listopada 2016r., natomiast od [...] lutego 2020r., ww. nie pracuje zarobkowo oraz nie zarejestrował się w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. Z kolei przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie ww. wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego, bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ w sprawie nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ w stosunku do ww. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne; dokonano zajęcia rachunków bankowych. Zasadnie więc uznały organy ubezpieczeniowe, że stwierdzenie, iż nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby przedwczesne.

W świetle powyższego, prawidłowo stwierdził ZUS, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Rozważając kolejno przesłanki umorzenia, wynikające z ww. rozporządzenia, w ocenie Sądu, rację mają organy ubezpieczeniowe twierdząc, że powstanie przedmiotowego zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Klęska żywiołowa, czy szczególne zdarzenie nie były powodem likwidacji działalności. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań w tym zakresie, powinno być poprzedzone planem finansowym, opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku, przy czym nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, ww. wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. W kontekście powyższego, słusznie podkreślił ZUS, że skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli.

W konsekwencji powyższego, zaaprobować należy ocenę organów ubezpieczeniowych w zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Na uznanie Sądu zasługuje także ocena organów w zakresie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zauważyć należy, że wystąpienie przedmiotowej przesłanki, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie odnotowano natomiast, aby skarżący sprawował opiekę nad chorymi członkami rodziny i aby sprawowana przez stronę opieka, pozbawiała go możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego spłatę zaległości. Taki stan rzeczy utrudniałby skarżącemu uzyskiwanie dochodów, jednak sytuacja taka nie ma miejsca na gruncie badanej sprawy. Biorąc natomiast po uwagę stan zdrowia skarżącego, Sąd zauważa, że organy poddały tę okoliczność wnikliwej analizie. Zwróciły bowiem uwagę na to, że skarżący w 2017r. przeszedł udar mózgu oraz choruje na depresję. Uwzględniły też, że korzysta on z pomocy psychologa i uczęszcza na konsultacje psychiatryczne, a po przebytej w 2017r. operacji kręgosłupa, uczęszcza na rehabilitację. Organy uwzględniły także okoliczność, że skarżący został skierowany przez lekarza rodzinnego do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Posiedzenie komisji odbyło się [...] lutego 2020r. i jak wskazano w zaskarżonej decyzji, skarżący oczekuje na decyzję. W tym miejscu Sąd zauważa, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało przedłożone przez skarżącego do skargi na przedmiotowe rozstrzygnięcia organów ubezpieczeniowych obu instancji.

Nie można pominąć faktu, że organy ubezpieczeniowe podkreślały w swoich rozstrzygnięciach, iż ze zrozumieniem podchodzą do stanu zdrowia skarżącego, jednak w aktach sprawy, brak jest dokumentu potwierdzającego, że ww. nie ma możliwości osiągania dochodów, niezbędnych do spłaty zadłużenia z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W kontekście powyższego nie można bowiem tracić z pola widzenia, że prowadzona działalność gospodarcza K. Sp. z o.o. Poradnia Psychologiczna - w zakresie pozostałej działalności dotyczącej opieki zdrowotnej, gdzie indziej nieklasyfikowanej, w której skarżący figurował, jako wspólnik jednoosobowej spółki, prowadzona była do [...] listopada 2016r. Natomiast od [...] lutego 2019r. do [...] stycznia 2020r. ww. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie P. F..

ZUS wziął pod uwagę, że od dnia [...] lutego 2020r. skarżący nie osiąga dochodów, ale jednocześnie nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna (skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2020r., co wynika z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020r., zatem po wydaniu zaskarżonych decyzji organów ubezpieczeniowych).

W ocenie Sądu, powyższa postawa skarżącego, dała organom podstawy do uznania, że motywem jego działania nie jest chęć podjęcia pracy zarobkowej w celu poprawy swojej sytuacji bytowej i spłaty zadłużenia, lecz przerzucenia na Skarb Państwa kosztów prowadzonej działalności gospodarczej.

Podkreślenia także wymaga, że skarżący ma [...] lat, a więc jest w wieku największej aktywności zawodowej. Słusznie zauważyły organy, że w Polsce, mężczyzna osiąga wiek emerytalny w wieku 65 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego w przypadku skarżącego zostało jeszcze 24 lata aktywności zawodowej, co niewątpliwie dało organom podstawę do uznania, że ww. będzie jeszcze na przestrzeni lat aktywny zawodowo.

Co więcej, w kontrolowanej sprawie – pomimo stanowiska skarżącego o charytatywnym charakterze jego działalności – nie można pominąć informacji, pozyskanej przez organy ubezpieczeniowe ze strony internetowej C. P. gdzie skarżący jest wskazany, jako członek zespołu C. , psychoterapeuta czynnie udzielający porad. Strona jest często aktualizowana, o czym świadczą wpisy w sekcji warsztaty, gdzie podawane są na bieżąco terminy warsztatów (już na 2020r.). W tym kontekście, słusznie wskazał ZUS, że gdyby skarżący na bieżąco tam nie pracował, nie byłoby go wśród członków zespołu.

W konsekwencji, wszystkie powyższe okoliczności wskazują na to, że w badanej sprawie nie zaszła przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, a ocena organów ubezpieczeniowych w tym zakresie jest prawidłowa.

Przechodząc natomiast do oceny zasadności stanowiska organów ubezpieczeniowych w zakresie analizy przesłanki, wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – zauważyć trzeba, że skarżący w toku postępowania oświadczył, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada ruchomości, nieruchomości, wierzytelności oraz praw majątkowych. Ww. jest żonaty, jednak do akt sprawy przedłożył akt notarialny, ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską z K. G. od [...] lutego 2018r. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem, skarżący oszacował na łączną kwotę od [...] zł do [...] zł miesięcznie w tym: [...] zł czynsz, [...] zł opłaty eksploatacyjne, od [...] zł do [...] zł koszty związane z leczeniem, [...] zł inne wydatki. Posiada on też inne zobowiązania pieniężne: alimentacyjne w wysokości [...] zł płatne co miesiąc oraz inne zobowiązania sądowe w wysokości [...] zł, które spłaca w łącznej miesięcznej kwocie [...]zł. Jednocześnie, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] października 2019r. kwota alimentów na syna, uległa podwyższeniu do kwoty [...]zł miesięcznie. Ww. oświadczył, że alimenty są przez niego cały czas regulowane.

Odnosząc się do powyższych okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy, zasadnie ZUS zwrócił uwagę, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 0,00 zł i kształtuje się na poziomie znacząco niższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w III kwartale 2019r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1228,62 zł oraz niższym od ustalonego przez IPiSS minimum egzystencji w 2018r., które dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 591,14 zł.

Słusznie zauważyły organy ubezpieczeniowe, że zadeklarowany przez skarżącego stan majątkowy jest niejednoznaczny, ponieważ nie wykazał i nie udowodnił on, skąd bierze środki finansowe na utrzymanie i pokrycie zobowiązań, których łączna kwota, to około 1856,00 zł (wykazane koszty związane z utrzymaniem+alimenty). Co więcej, skarżący nie wykazał działań, mających na celu poprawienie sytuacji materialnej rodziny, chociażby uzyskanie zasiłków celowych, stałych, bądź okresowych.

W światłe wyżej opisanych okoliczności, organy miały podstawę, aby twierdzić, że skarżący uzyskuje dochody, których nie wykazuje. Zauważyć należy, że w trakcie postępowania ww. nie wykazał, aby w związku z trudną sytuacją finansową, korzystał z jakiejkolwiek formy pomocy, skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony wyznaczonych do tego podmiotów. Korzystanie z takiej formy pomocy, stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Słusznie zauważa ZUS, że w sytuacji, gdy brak środków finansowych nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, to ww. kwalifikuje się do objęcia pomocą społeczną w szerokim wymiarze. Zatem, ww. powinien się zwrócić o udzielenie pomocy do odpowiednich, powołanych do tego instytucji socjalnych. Jeśli ww. nie podejmuje takich prób, to wskazuje na okoliczności, że nie istnieje zagrożenie biologicznej egzystencji. W tym miejscu Sąd podkreśla, że skarżący otrzymał status osoby bezrobotnej w dniu [...] czerwca 2020r., co wynika z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2020r., zatem już po wydaniu zaskarżonych decyzji organów ubezpieczeniowych. Dokument ten skarżący przedłożył w piśmie procesowym, skierowanym do WSA w Krakowie w dniu [...] sierpnia 2020r.

W konsekwencji powyższego, rację mają organy ubezpieczeniowe twierdząc, że umorzenie należności w tym przypadku, byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Faktem jest, że ustalony stan faktyczny, wskazuje na niełatwą sytuację materialną skarżącego, jednakże brak jej cech wyjątkowości, które przemawiałyby za uznaniem wniosku skarżącego. Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, nie dziwi fakt, że organ odpowiedzialny za ich pobór, zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.

Należy także zaaprobować ocenę organów ubezpieczeniowych, które w odniesieniu do posiadanych zobowiązań alimentacyjnych skarżącego, słusznie uznały, że płacenie alimentów, to obowiązek rodzica i nie stanowi to przesłanki, przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Wsparcie finansowe dzieci, które na co dzień są pod opieką innej osoby, jest zrozumiałe i konieczne. Zatem należy się zgodzić z organami, że płacenie alimentów, to obowiązek rodzica i nie stanowi przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek.

Zasadnie organy zwróciły także uwagę na okoliczność, że żona skarżącego, K. G., mieszka z nim pod tym samym adresem i posiada własne źródła dochodu. Biorąc pod uwagę powyższe, nie budzi wątpliwości Sadu, że powinna ona również partycypować w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób, pozostających w związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko ZUS, który uznał, że w świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy dotyczących sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego, nie można uznać, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

W odniesieniu do pisma skarżącego, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu [...] sierpnia 2020r., w którym skarżący podniósł nowe okoliczności w sprawie, m.in. to, że obecnie jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, z prawem do zasiłku, zarejestrowaną w PUP w K. w dniu [...] czerwca 2020r. oraz w odniesieniu do przedłożonej do ww. pisma decyzji z dnia [...] czerwca 2020r. o uznaniu za osobę bezrobotną oraz zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2020r. o zasiłku chorobowym – Sąd zauważa, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] grudnia 2019r., natomiast decyzję organu II instancji wydano w dniu [...] marca 2020r. i na ten dzień organ analizował sprawę skarżącego i rozstrzygał w przedmiotowej sprawie. Natomiast nowe okoliczności, na które powołuje się skarżący, dają mu podstawę i możliwość złożenia ponownego, kolejnego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na zmianę jego sytuacji życiowej, materialno-bytowej.

W kontekście powyższego, Sąd pragnie wskazać, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, zmiana sytuacji i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej) – por. wyrok NSA z 25 października 2018r., sygn. akt I GSK 1970/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2019r., sygn. akt V SA/Wa 1080/18.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy – zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy ubezpieczeniowe, prawidłowo stwierdziły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ust. 1 § 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organu, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

W świetle powyższego wskazać także należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych, obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżone decyzje obu instancji, stwierdzić należy, że ZUS prawidłowo zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu, wydanie decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał m.in. ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę dokumenty podatkowe, dokumenty dotyczące uzyskiwanych dochodów, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, sytuacji materialnej, akt notarialny – umowę majątkową małżeńską, umowę o pracę, różnego rodzaju zaświadczenia, szczegółowo wymienione w treści zaskarżonych decyzji, karty informacyjne leczenia szpitalnego, wyniki badań, faktury, recepty a także postanowienia sądowe.

Ponadto w celu kompleksowego rozpatrzenia sprawy, korzystano również z danych wygenerowanych z rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Baz Danych Ksiąg Wieczystych, informacji z KRS, notatek służbowych, zaświadczeń i umów.

W ocenie Sądu, analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie oceny jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie tylko nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek, lecz również z uwagi na społeczną sprawiedliwość, bowiem skarżący uzyskiwał dochody, które w przeszłości były zwiększone z uwagi na brak opłacania należnych składek na ubezpieczenia.

W konsekwencji, nie mogą zyskać aprobaty Sądu, zarzuty skargi dotyczące niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, objawiające się nieuwzględnieniem faktycznej sytuacji materialnej, zdrowotnej i egzystencjalnej skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że już sam fakt sformułowania przez skarżącego zarzutów w skardze, świadczy o tym, że decyzja zawiera pełne rozstrzygnięcie, z którym skarżący może polemizować i formułować w tym zakresie zarzuty oraz przedstawiać swoją argumentację na poparcie stanowiska.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organy ubezpieczeniowe prawidłowo uznały, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek, istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem, pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi – uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy ubezpieczeniowe obu instancji we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcia ZUS, uznać należy za prawidłowe. Natomiast odmienne stanowisko skarżącego, co do zasadności działania organów nie daje podstaw do uznania, że ich rozstrzygnięcia są nieprawidłowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu I i II jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.