Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 143/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 188 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt II SAB/Kr 70/11 o oddaleniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarżąca w swoim wniosku podała, że osiąga dochód ze świadczenia rentowego w kwocie około 1000 zł, zaś jej wydatki wynoszą około 900 zł, z czego 250 to raty kredytów bankowych. Ponadto nie korzysta ona z pomocy społecznej. W ocenie Sądu przedstawione przez stronę okoliczności nie mogły być uznane za przesłankę przyznania prawa pomocy, a skarżąca nie wykazała, aby nie mogła ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku niezbędnego utrzymania. Sąd podkreślił, że strona winna poczynić oszczędności na pokrycie kosztów wszczynanych przez siebie postępowań, a nadto koszty te na obecnym etapie ograniczają się jedynie do wpisu w kwocie 100 zł.

Zażalenie na to postanowienie wniosła J.K., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, a jej sytuacja materialna uniemożliwia jej poniesienia pełnych kosztów niniejszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z taką sytuacją – wbrew twierdzeniom Sądu – mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Stwierdzić bowiem trzeba, iż z oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, iż osiąga ona niskie dochody (około 1000 zł), zaś jej comiesięczne wydatki wynoszą około 900 zł, zatem – wbrew temu co ustalił Sąd – skarżąca nie dysponuje kwotą 400 zł, a jedynie 100 zł. Nie można tez przyjąć, iż strona zobligowana jest do gromadzenia oszczędności celem pokrycia ewentualnych kosztów przyszłych postępowań sądowych. Pogląd ten wielokrotnie został oceniony negatywnie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie i nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Ocena stanu majątkowego strony winna nastąpić na chwilę wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i nie może opierać się na tym, co strona winna była w ocenie Sądu ewentualnie przedsięwziąć wcześniej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena jakiej dokonał Sąd I instancji była nieprawidłowa, a postanowienie odmawiające przyznania stronie prawa pomocy wydane zostało z naruszeniem art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wniosek skarżącej wskazywał bowiem na to, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku niezbędnego utrzymania, a zatem istniała możliwość przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym.

Naczelny Sąd Administracyjny, uznając iż wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie zasługuje na uwzględnienie z powyżej podanych powodów, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.