Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1644/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c ust. 1, 22a ust. 1, 24a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K.T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej K. T. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie zainicjowała K. T. (wnioskodawczyni, skarżąca) wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r., z którym wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz.U. z 2016 r. poz. 708,

z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c,

art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie

w dniu [...] września 2018 r.

Pismem z [...] października 2018 r. wnioskodawczyni wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2020/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach wyroku Sąd wskazał między innymi, że zarówno wykładnia językowa, jak też celowościowa regulacji zawartej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej prowadzi do przyjęcia, iż Minister w sposób prawidłowy uznał, że w okresie od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r. skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. przepisu. Podniósł również, że kwestią sporną między stronami było to, czy służbę w wymiarze: 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni, można uznać za służbę "krótkotrwałą". Wyjaśnił, że ustawa zaopatrzeniowa nie definiuje tego nieostrego pojęcia, wprowadzając jedynie przesłankę "krótkotrwałości" w odniesieniu do służby przed dniem 31 lipca 1990 r. W ocenie Sądu, poszukując właściwego rozumienia dla tego pojęcia sięgnąć należało w pierwszej kolejności do jego wykładni językowej, co Minister uczynił. Jak wynika bowiem z uzasadnienia do zaskarżonej decyzji, organ przedstawił rezultat przeprowadzonej wykładni, a następnie przyporządkował go do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że wolą ustawodawcy, która znalazła swój ostateczny wyraz w uchwalonym brzmieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, było językowe rozumienie zawartych w nim pojęć nieostrych,

a nadto uznaniowe stosowanie przepisu w wyjątkowych przypadkach nakierowanych na funkcjonariuszy, którzy z uwagi na służbę pełnioną po 1990 r., wykazali się łącznym spełnieniem obu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Podkreślił przy tym, iż za "krótkotrwałą" służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. uznać można jedynie służbę "niedługą" czy "epizodyczną" w rozumieniu projektodawcy i ostatecznie prawodawcy.

Ponadto Sąd wskazał, że skoro w stosunku do skarżącej nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych

w tym przepisie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny. Dodał, iż okoliczność spełnienia przez skarżącą przesłanki wprowadzonej w art. 8a pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej – rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. – zresztą niekwestionowana przez organ, nie mogła ostatecznie doprowadzić do wydania decyzji pozytywnej dla skarżącej.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, objęła ww. wyrok Sądu I instancji skargą kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1690/19, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Akta wraz z wyrokiem wpłynęły do organu [...] marca 2020 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd

I instancji, akceptując dokonaną przez organ wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i jego zastosowanie, w istocie nie wykazał jak powinien być stosowany ten przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy. Nie podał bowiem jakichkolwiek kryteriów, w oparciu o które zaaprobował stanowisko organu, że służba skarżącej na rzecz państwa totalitarnego w wymiarze 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni nie była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Oznacza to, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie ocena była oceną dowolną i została skutecznie podważona przez skarżącą kasacyjnie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2020 r.,

nr [...], odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że z pisma z [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji

o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę

na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej,

w okresie służby od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r., co stanowi

3 lata, 7 miesięcy i 17 dni. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 23 lata, 2 miesiące i 17 dni, tj. od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] lutego 2000 r.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem

z [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]) oraz za pismem z [...] kwietnia 2020 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby. Wymieniona była awansowana zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W przekazanych materiałach brak jest informacji o wymierzonych wobec niej karach dyscyplinarnych, a także o wykonywaniu obowiązków służbowych z narażeniem jej zdrowia i życia.

Z informacji przekazanych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że ww. funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania

i obowiązki. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniono nagrodą pieniężną. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych

w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

W uzasadnieniu Minister przytoczył przepis prawa będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zawarte w nim pojęcia: "krótkotrwałość" (służby)

i "rzetelność" (wykonywania zadań i obowiązków) są pojęciami nieostrymi. Minister przywołał leksykalne synonimy: "krótkotrwałości" (np. chwilowy, doraźny, niedługi, nietrwały, okresowy, przejściowy itp.) oraz "rzetelności" (m. in. gorliwy, niestrudzony, solidny, staranny, sumienny). Zdaniem organu rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności

i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Podkreślił przy tym, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia

i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu,

że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Podsumowując Minister stwierdził, że jego zadaniem jest ustalenie, czy

w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wspomniane przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Jak podał Minister, prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego

i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. W tym miejscu przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot, stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialno-prawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę »szczególnie uzasadnionych przypadków«, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia."

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy Minister wskazał, że całkowity okres służby K. T. wynosi 23 lata, 2 miesiące i 17 dni. W sytuacji, w której służba zainteresowanej była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, ponieważ realizowała ona przez prawie 16% całego okresu służby zadania na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra powyższy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Trzyipółletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do przesłanki wymienionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, Minister nie zakwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, podkreślając, że wypłacane jej świadczenie emerytalne nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Reasumując uznał, że została spełniona w niniejszej sprawie przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Jednocześnie Minister wskazał, że wnioskodawczyni w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe - w ocenie organu - w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż służba pełniona przez wnioskodawczynię nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy.

W ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Ministra wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawczyni stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu.

Minister podkreślił, że rozpoczęcie przez wnioskodawczynię służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie było efektem odgórnego polecenia służbowego, lecz wynikało z jej inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samą zainteresowaną:

"(...) Zwracam się z prośbą do Ob. Komendanta o przyjęcie mnie do pracy w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej. Prośbę swą motywuję tym, iż od dawna interesowała mnie praca w aparacie politycznym (...)" (por. podanie ww.

z dnia 26 października 1976 r.), natomiast w notatce służbowej z [...] października 1976 r. wskazano, że: "(...) K. T. ma predyspozycje do pracy w aparacie politycznym (...)". Dodatkowo we wniosku o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej

z [...] września 1977 r. wskazano, że strona: "(...) pomimo dość krótkiego okresu pracy jest pracownicą zaangażowaną, sumienną, właściwie wykonującą obowiązki służbowe (...)". W innej dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej (por. opinia służbowa z [...] grudnia 1977 r.) widnieje zapis, iż: "(...) politycznie

i społecznie wyrobiona oraz zaangażowana w pracach koła [...]. W bieżącym roku zdała egzamin podoficerski eksternistycznie z wyróżnieniem i uzyskała stopień kaprala (...)" oraz: ,,(...) Do służby w organach Służby Bezpieczeństwa przydatna, a po obronie magisterskiej

i przeszkoleniu operacyjnym może awansować na stanowisko oficerskie (...)". W tym miejscu Minister wskazał, że głównym zadaniem ww. organizacji była indoktrynacja młodzieży, czyli ww. była przygotowana do przyszłej kariery w Polskiej [...]. W kolejnych opiniach służbowych (por. opinia służbowa z [...] listopada 1978 r. oraz z [...] listopada 1979 r.), za okres pełnienia służby przez wnioskodawczynię w Służbie Bezpieczeństwa przedstawiono, że: "(...) postawa społeczno-polityczna i moralna bez zastrzeżeń. Do służby w organach bezpieczeństwa spraw wewnętrznych przydatna z perspektywą awansu. Zasługuje na mianowanie funkcjonariuszem stałym resortu spraw wewnętrznych (...)".

Ponadto Minister wskazał, że jak wynika z dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej, wnioskodawczyni była członkiem Polskiej [...] (por. opinia służbowa z [...] listopada 1979 r.), która była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego.

Ponadto Minister zaznaczył, że zawarte przez wnioskodawczynię argumenty dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie przez wnioskującą na otrzymanie nagród pieniężnych, dobre wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność za realizowane zadania, zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez ww. przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Stwierdził przy tym, że akta sprawy nie pozwalają jednocześnie na uznanie, że ww. funkcjonariusz wykazała się nadzwyczajnym zaangażowaniem w realizację powierzonych obowiązków, wykraczającym poza normalne warunki pełnienia służby.

W konkluzji Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a

i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto podkreślił, że całokształt służby wnioskodawczyni, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na wyżej opisaną postawę zainteresowanej w okresie służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa, powoduje, że analizowana sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiodła skarżąca reprezentowana przez adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 153 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1690/19, uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca

2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2020/18 oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych

z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...],

2) przepisów prawa procesowego, przez naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na względzie wskazane zarzuty wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

z [...] czerwca 2020 roku nr [...],

2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła zarzuty postawione organowi. Zdaniem skarżącej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając decyzją naruszył

art. 153 p.p.s.a. Przepis ten zobowiązuje organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie.

Skarżąca stwierdziła, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1690/19, uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2020/18, oraz decyzję Ministra z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], zawiera wyraźne i dokładne wytyczne dla organu. Sąd nakazał organowi dokonanie rzetelnej oceny przesłanki krótkotrwałości służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa

w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej zarówno w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu) jak i proporcjonalnym - w odniesieniu do całego okresu służby skarżącej. W ocenie Sądu, jak podała skarżąca, samo wskazanie okresów służby nie spełnia warunków rzetelności oceny tej przesłanki, a tym samym całkowicie zaniechano dokonania oceny czy w przypadku skarżącej przesłanka krótkotrwałości służby przed 1990 rokiem została spełniona czy nie i z jakiego powodu. W ocenie skarżącej organ pomimo obszernej argumentacji ujętej w uzasadnieniu wyroku nie wykonał zaleceń w nim zawartych. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra zawiera takie same argumenty jak ta decyzja, która została uprzednio uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Organ, w przypadku wnioskodawczyni, dokonał błędnych ustaleń co do przebiegu jej służby. Ponadto zamiast dokonać oceny służby skarżącej w odniesieniu do przesłanek wskazanych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, wprowadził

do postępowania dodatkowe przesłanki oceny stopnia "utożsamiania się danej osoby z ustrojem totalitarnym". Zdaniem skarżącej działanie organu wykracza poza ramy przepisu art. 8a, który nie przewiduje takowej przesłanki. Z uzasadnienia decyzji można wywnioskować, że jedynie ten aspekt był przedmiotem analizy dokonanej przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do meritum sprawy, dla lepszego zobrazowania tematyki której dotyczy należało wyjaśnić, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach

i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ww. ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa

w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem

o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie natomiast do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, (w oparciu o który to przepis została wydana skarżona decyzja) minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

(1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

(2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na to, że decyzje wydawane na podstawie powołanego przepisu posiadają charakter fakultatywny i podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, wymaga sprawdzenia, czy organ administracji - Minister - ustalił i rozważył istotne w sprawie okoliczności faktyczne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, który powinien być w sprawie zastosowany, jak również czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej normy prawnej, oraz czy dokonał wyboru prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa i czy dał temu wyraz

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego w zakresie nieprzekroczenia granic tego uznania poprzez podjęcie decyzji w sposób arbitralny, poprzez zastosowanie w sprawie niedozwolonych kryteriów lub błędną wykładnię dopuszczalnych w sprawie przesłanek.

Biorąc pod uwagę powyższe, istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ administracji dokonał poprawnej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, czy zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, czy dokonał jego rzetelnej oceny, oraz czy efekty ww. działań znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu

art. 107 Kpa.

Jeśli chodzi o wykładnię wskazanego już wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, to jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 2114/19 "należy jej dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona

z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)".

W ocenie Sądu kasacyjnego wyrażonej w powołanej wyżej sprawie, "zasada sprawiedliwości społecznej wyeksponowana w treści uzasadnienia (ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin) jako podstawa noweli oznacza zatem nakaz formułowania przepisów prawa w taki sposób, aby umożliwiały one obywatelom ochronę słusznie nabytych praw lub uwzględniania przepadków,

w których odebranie pewnych przywilejów byłoby uznane za oczywistą niesprawiedliwość".

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenie ma także uwypuklona przez NSA okoliczność, że "Nie ma w polskiej tradycji zasady stosowania wobec przeciwników odpowiedzialności zbiorowej charakterystycznej dla reżimów

i poglądów ideologicznych wzorujących się na wschodnich despotiach. Stąd tak ważne jest poszanowanie przy takim akcie prawnym godności danej osoby

i uwzględnienia jej indywidualnej sytuacji, co wynika wprost z zasady sprawiedliwości społecznej zakazującej prowadzenia działań, także o charakterze legislacyjnym, które uwłaczałyby danej osobie (por. wyroki TK z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt K 44/07 oraz z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt K 35/08)".

Uwzględniając powyższe uwagi o charakterze generalnym Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku przesądził, że " - szczególnie uzasadniony przypadek - stanowi jedną przesłankę obejmującą swym zakresem sytuacje wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych

w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) i art. 8a ust. 1 pkt 2 (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.), które muszą być spełnione łącznie. "Szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy uprawniony nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże, jak wynika to z zasady sprawiedliwości społecznej, przepis powinien mieć w danym przypadku zastosowanie, np. w sytuacjach, gdy służba

w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych, a zatem wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu."

Organ, oceniając zatem spełnianie przez uprawnionego warunków do wydania wobec niego decyzji z art. 8a ust. 1 ustawy powinien zbadać nie tylko występowanie okoliczności dotyczących krótkotrwałej służby i rzetelnego wykonywania zadań, ale również ocenić, w sytuacji, gdy nie zostaną one spełnione, czy nie występują inne szczególne okoliczności pozwalające na zastosowanie dobrodziejstwa z art. 8a ustawy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę nie sposób pominąć też tego, iż jeszcze dalej w rozumieniu przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poszedł Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 1895/19 stwierdzając, że "sam ustawodawca przyjmuje, że legalna definicja "służby na rzecz totalitarnego państwa" ma w istocie konstrukcję obalalnego ustawowego domniemania (...). Nie jest zatem wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej – co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie uwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy – poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych

w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego."

"Pojęcie "państwa totalitarnego" ma z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) jednoznacznie pejoratywne znaczenie, co oznacza, że charakter taki ma również "służba na rzecz" takiego państwa. "Służba kogoś na czyjąś rzecz" ma charakter zindywidualizowany, odznaczający się osobistym zaangażowaniem i oznacza działalność bezpośrednio ukierunkowaną "na korzyść", "na potrzeby" podmiotu, któremu się służy, co w przypadku służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym oznacza zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie przez to państwo jego ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji. Służba "na rzecz" państwa nie musi być jednak tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących

w tym państwie organów i instytucji. Nie każde bowiem nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie z zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa

o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań

i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

Nadto, co bardzo istotne z punktu widzenia realiów niniejszej sprawy Sąd kasacyjny podkreślił, że "również posługiwanie się przez ustawodawcę konstrukcją domniemania prawnego opartego na założeniu odpowiedzialności zbiorowej budzi co najmniej wątpliwości co do zgodności tego rodzaju konstrukcji ze standardami demokratycznego państwa prawnego, w ramach których ciężar dowodu okoliczności uzasadniających ingerencję w sferę praw obywateli, w tym ciężar dowodu, że prawa te zostały nabyte niesłusznie, spoczywa na "ingerującym", tj. na organach państwa, a nie na adresacie tego rodzaju działań."

W świetle zaprezentowanych wyżej uwag, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań

i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie

z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Należy przy tym dodatkowo podkreślić, że unormowanie zawarte w treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w odróżnieniu od regulacji art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 tej ustawy, stanowi podstawę – o czym była wyżej mowa – do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego,

tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Okoliczność ta ugruntowuje "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, potwierdzając w konsekwencji stanowisko, że istota zakodowanych

w tym przepisie norm koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie, z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji

do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.

Dokonana wyżej wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę, o której mowa

w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Należy przyjąć, że przesłanka ta obejmując sytuacje pozostające

w związku ze służbą wykonywaną w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa",

tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, jest zrealizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a była aktywnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, co w konsekwencji przesądza o braku uzasadnionych podstaw wyłączania w stosunku do tej osoby ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego."

Reasumując, NSA w przywołanej sprawie o sygn. akt I OSK 1895/19 przesądził, że "brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Kierując się szacunkiem dla Sądu kasacyjnego, jak również uwzględniając okoliczność, iż posiada on prerogatywę do kształtowania linii orzeczniczej Sądów administracyjnych w celu ujednolicenia orzecznictwa sądowego, dla pełnej realizacji konstytucyjnej zasady równości, tut. Sąd stosując w/przywołaną argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarżona decyzja nie odpowiada prawu. Organ błędnie odkodował bowiem normę art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Nie zebrał także w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jak również nie ocenił sprawy

w jej całokształcie. W ocenie Sądu organ powołując się na wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej dokonaną przez NSA nie dokonał oceny służby skarżącej w aspekcie tam wskazanym. Organ co prawda powołał się na fragment wniosku personalnego skarżącej, uznając, że samodzielne zgłoszenie się do służby w SB (w tym wypadku

Komendzie Wojewódzkiej MO) oraz przynależność do PZPR wykluczają zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" skutkującego możliwością zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Na poparcie tego twierdzenia organ przytoczył również fragmenty z innych dokumentów personalnych i dokumentacji IPN, a także wskazał na korzyści jakie skarżącą uzyskała pełniąc służbę na etacie SB, tj. skierowanie na kurs angielskiego, ukończenie eksternistycznie kursu podoficerskiego.

Powołanie się przez organ jedynie na fragment ankiet personalnych oraz przynależność do PZPR, w ocenie Sądu, nie świadczy, że organ dokonał prawidłowej oceny zadań jakie wykonywała skarżącą, organ nie wykazał bowiem, że skarżąca wykonując swoje zadania służbowe na stanowisku sekretarz-maszynistka angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Brak takiej oceny zgodnie z przyjętą

i przytoczoną przez Sąd powyżej argumentacją uniemożliwia uznanie braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Same fragmenty ankiet personalnych nie świadczą bowiem jeszcze o działaniach zmierzających do budowy państwa totalitarnego.

Powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 8a ustawy zaopatrzeniowej), jak i prawa procesowego (art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa.) zmusiły

tut. Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego takiego wadliwego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby zastosować się do argumentacji prawnej przywołanej w niniejszym uzasadnieniu, i by przez jej pryzmat dokonać ustaleń faktycznych a następnie ich oceny. Dokonując powyższych działań, Minister winien kierować się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2)), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2) [patrz. I OSK 1895/19].

-----------------------

18