Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 516/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, at. 75, art. 77, art. 80, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 ust.3, art. 7 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez D.M. w sprawie z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 2 pkt 14, art. 3, art. 7, art. 8, art. 13, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej: ustawa), art. 15, art. 18 ust. 3, art. 19 ust. 2, art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 640/2014), art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] r. nr [...] uchylającą własną ostateczną decyzję z [...] r. nr [...] i odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oraz nakładającą sankcje.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

13 czerwca 2016 r. D.M. wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w O. z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników do działki rolnej A/A1 o powierzchni 41 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawniana była gryka na nasiona.

Decyzją z [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał D.M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok.

27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie płatności bezpośrednich osobom wnioskującym o te płatności do działek stanowiących jej współwłasność oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W treści pisma E.B. wyjaśniła, że jej mąż Z.B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z.B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości.

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] r. nr [...], powołując się fakt ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

27 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął protokół przesłuchania D.M. w charakterze świadka, które odbyło się 11 września 2019 r. w postępowaniu sygn. akt [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P.

[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] r. nr [...] oraz o odmowie przyznania D.M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok: jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 18.994,05 zł; płatności za zazielenienie; płatności redystrybucyjnej i nałożeniu sankcji w wysokości 5.183,70 zł; płatności dla młodych rolników i nałożeniu sankcji w wysokości 9.510,77 zł.

D.M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne ze względu na fakt, że D.M. nie spełniał warunków przyznania płatności, o których mowa wart. 7 i art. 8 ustawy. Z protokołu przesłuchania D.M. w charakterze świadka w sprawie [...] wprost wynika, że w 2016 r. nie prowadził on działalności rolniczej, nie był rolnikiem, posiadaczem gospodarstwa rolnego i faktycznym użytkownikiem działki rolnej zadeklarowanej do płatności i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działce rolnej oznaczonej we wniosku jako działka rolna A/A1 o powierzchni 41 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawniana była gryka na nasiona. Strona dokonywała jedynie formalnych zgłoszeń działek do płatności. D.M. zeznał, że w 2016 r. zawarł umowę dzierżawy (ustną) ze Z.B. W tym czasie był pracownikiem A. Sp. z o.o., zaś Z.B. był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy była część działki ewidencyjnej nr 409 o pow. 41,00 ha, położonej w województwie [...], w powiecie [...], w gminie [...], w miejscowości [...]. Ponadto D.M. zeznał, że zapłacił Z.B. czynsz dzierżawny w wysokości 700 zł za 1 ha dzierżawy rocznie, czyli około 30.000 zł rocznie. Łącznie za dwa lata dzierżawy przekazał kwotę zbliżoną do 60.000 zł. Pieniądze przekazywał Z.B. osobiście. Odbyło się to bez pokwitowania. D.M. zeznał również, że Z.B. zaproponował mu, aby na działce uprawiać grykę, ponieważ do jej uprawy można uzyskać największe dofinansowanie z ARiMR. Poza tym Z.B. polecił mu osobę, która w przypadku podtrzymania uprawy gryki, może zająć się tym na miejscu. Poza tym D.M. wskazał w zeznaniach, że zatrudnił małżeństwo państwo A. i S.K., którzy dysponowali odpowiednim sprzętem rolniczym. Sylwester zajmował się uprawą tj. orką oraz zasiewem, natomiast A. zbierała plony. D.M. nie kupował żadnych nasion. Wszystko to pozostawało po stronie państwa K. Współpraca opierała się na podstawie pisemnej umowy zlecenia. Zgodnie z zeznaniami strony rozliczenie odbywało się na podstawie zebranych przez A. i S.K. plonów. D.M. zeznał, że nie wie, gdzie Państwo K. kupowali grykę i gdzie były sprzedawane plony. D.M. zeznał również, że był na ww. działce na przełomie 2016 i 2017 r. kilkanaście razy, na miejscu kontrolował stan upraw dzierżawionej działki i czy uprawa jest ekologiczna. Był uczestnikiem kontroli przeprowadzonej przez pracowników ochrony środowiska, która kontrolowała czy stosuje uprawę ekologiczną.

W ocenie organu II instancji D.M. nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, umowy zlecenia prac polowych, itp. D.M. nie wykazał też, na czym polegało zarządzanie nieruchomością.

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR zauważył ponadto, że D.M. zamieszkiwał w dużym oddaleniu od działki zgłoszonej do płatności, tj. w miejscowości [...], w odległości około 430 km od ww. nieruchomości. Zaś siedziba A. Sp. z o.o., w której w tym okresie był zatrudniony jako pracownik gospodarczy, znajduje się w [...], odległym około 440 km od nieruchomości. Beneficjent płatności nie posiadał gospodarstwa i nie był hodowcą zwierząt - nie posiadał zwierząt, które mógłby karmić pożytkami zebranymi z ww. działki, jak również nie prowadził działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów, czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku z posiadanej nieruchomości. Jak wynika z zeznań D.M. wszystkie środki, które pozyskał z ARiMR w ramach składanych wniosków o przyznanie płatności, przeznaczył na operację syna i budowę domu.

Organ dodał ponadto, że łączna kwota płatności: OB, ONW, EKO za 2016 r. wynosi 85.518, 29 zł, zaś jedynym kosztem, na jaki strona wskazała była opłata czynszu dzierżawnego w wysokości około 30.000 zł, przy czym kwota ta w żaden sposób nie została udokumentowana.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zawartych w odwołaniu, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Niezasadny jest również wniosek o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego z wyjaśnień D.M., bowiem organ dysponuje zeznaniami ww. osoby w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w P. w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, tj. czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt [...].

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że D.M. nie spełnił warunków przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy, wobec czego do działki rolnej deklarowanej we wniosku na rok 2016 nie można przyznać płatności. Łączna kwota płatności przyznana ostateczną decyzją Nr [...] w stosunku do łącznej kwoty płatności przyznanej poprzednią decyzją Nr [...] jest mniejsza o 45.839,29 zł. Różnica między kwotą wypłaconą a kwotą przyznaną decyzją ostateczną stanowi płatność nienależnie pobraną, której odzyskanie będzie stanowiło przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej organ w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy i art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013 określających warunki przyznania tej płatności. Następnie stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 41,00 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. D.M. nie prowadził działalności rolniczej na działce zadeklarowanej do płatności i nie był posiadaczem zależnym tej działki. Tymczasem istotą przedmiotowych płatności jest ich przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności. Z tego względu odmówiono przyznania płatności do powierzchni jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 18.944,05 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Dalej Dyrektor [...] Oddziału ARiMR, odwołując się do treści art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, wskazał, że przyznanie płatności za zazielenienie jest uzależnione od spełnienia warunków przyznania jednolitej płatności obszarowej. Wobec tego, że powierzchnia zatwierdzona do objęcia jednolitą płatnością obszarową wyniosła w niniejszej sprawie 0,00 ha, należało odmówić stronie przyznania płatności za zazielenienie.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ wskazał, że przysługuje ona rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha. W niniejszej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do jednolitej płatności obszarowej i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności wynosiła 41,00 ha. Zgodnie z art. 18 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przekracza limit wyznaczony przez państwo członkowskie, obszar zgłoszony do płatności dodatkowej zmniejsza się do tego limitu. Z tego względu powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej wyniosła 30,00 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, iż D.M. nie prowadził działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych do płatności i nie był posiadaczem zależnym działki nr 409. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności. Mając na uwadze powyższe odmówiono stronie przyznania płatności dodatkowej i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 5.183,70 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

W zakresie płatności dla młodych rolników organ wyjaśnił, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 13 ustawy płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni objętych zatwierdzonym obszarem do jednolitej płatności obszarowej jednak nie większej niż 50 ha. Na podstawie art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikom, którzy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem lub rozpoczęli już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu na lata 2015-2020 oraz ich wiek w roku składania tego wniosku nie przekracza 40 lat. W niniejszej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do jednolitej płatności obszarowej i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności wynosiła 41,00 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, iż D.M. nie prowadził działalności rolniczej na działce zadeklarowanej do płatności i nie był posiadaczem zależnym działki nr 409. W związku z poczynionymi ustaleniami wskazana działka rolna została wykluczona z płatności. Z tego względu odmówiono stronie przyznania płatności dla młodych rolników i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 9.510,77 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Organ nadmienił również, że rozstrzygając ponownie sprawę w wyniku wznowienia postępowania stronie nie przyznano żadnych płatności, a co za tym idzie nie zastosowano współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013. Z tego względu w sprawie bezpodstawnym było orzekanie o kwocie zwrotu z tytułu dyscypliny finansowej.

Ponadto, w ocenie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR, w sprawie nie zachodzi żadna przesłanka wyłączenia od nakładania kar administracyjnych określona w art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR D.M. zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z [...] r. przyznającej płatność;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z [...] r.;

3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej płatność z [...] r.;

4. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżący nie był uprawniony do przyznanej mu decyzją z [...] r. płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na objętej wnioskiem z 13 czerwca 2016 r. nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z [...] r.;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał, a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E.B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z [...] r.;

6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ.

II. przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

7. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż nie skarżący nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem z 13 czerwca 2016 r. w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach i wykonując część czynności agrotechnicznych osobiście;

8. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu rozporządzenia czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

9. art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność, wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony;

10. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanki posiadania użytków rolnych w myśl tej ustawy, gdyż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy wykonuje działalność rolniczą poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

11. art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wypełnił przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy jego posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznych o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na swą rzecz według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w O. z [...] r., wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu przez organ postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05). Celem postępowania nadzwyczajnego jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, a następnie, czy ich wystąpienie miało wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli tak, wówczas organ administracyjny wydaje nową decyzję w spawie. Wówczas też dochodzi do ponownego otwarcia procesu konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego do ustalonego ponownie stanu faktycznego sprawy.

Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., I SA/Sz 417/10).

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, , wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10).

Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17).

Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 2246/16). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie bowiem pismo E.B. z 20 grudnia 2017 roku ujawniło istnienie nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia, okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z.B.

Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności, oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).

Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia nieważnej i zawartej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności’ w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E.B. oraz w zeznaniach skarżącego złożonych 11 września 2019 roku w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgowa w P. Zatem w ocenie sądu organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności.

Błędne są jednocześnie zarzuty skargi wskazujące jakoby organ wznowił i prowadził postępowanie w związku z ujawnieniem nowych nieznanych w chwili wydawania decyzji dowodów, przy czym takim dowodem miałoby być pismo E.B. oraz zeznania skarżącego złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym. Jak to zostało wskazane powyżej, nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, gdy wynikają z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział w chwili wydawania decyzji (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17 LEX nr 2323395). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie, bowiem pismo E.B. z 20 grudnia 2017 roku ujawniło istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z.B. Pismo to należy jednocześnie oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego/informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy k.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tego aktu. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią wskazanego wcześniej pisma organ wznowił postępowanie, żeby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Ponadto z art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika także, iż jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane z powierzchniami upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Z powyższym koresponduje treść art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009. Przepis ten definiuje pojęcie "rolnika" w ten sposób, że oznacza ono m.in. osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Istotną zatem kwestią jest ocena, czy skarżący był producentem rolnym w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, to jest czy był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem, którym przyznano płatność. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 k.c.

Z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą prowadził miejscowi rolnicy, tj. A. i S.K. Ponadto skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Jakkolwiek prowadzenie działalności rolniczej nie musi oznaczać osobistego wykonywania na gruntach pracy fizycznej i może polegać jedynie na zarządzaniu gruntami rolnymi poprzez nadzór i kierowanie czynnościami natury funkcjonalnej, niezbędnymi dla racjonalnej gospodarki gruntami, to jednak z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby strona decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, oraz żeby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Faktycznie o sposobie zagospodarowania zadecydował Z.B., który zasugerował skarżącemu uprawę gryki z uwagi na możliwość uzyskania największego dofinansowania oraz wcześniejszą uprawę tej rośliny na przedmiotowej działce (k. 80 akt administracyjnych - protokół z przesłuchania). Skarżący nie przedstawił również żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom, choć w toku przesłuchania w charakterze świadka złożonego w KPP w O. w dniu 11 września 2019 r. deklarował posiadanie takich dokumentów. Mimo to nigdy ich nie złożył. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa bowiem przychód ze sprzedaży plonów stanowił wynagrodzenie osób faktycznie wykonującej prace na działkach zadeklarowanych do płatności. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania swoistego dodatkowego wynagrodzenia z tytułu dobrej współpracy z firmą swojego pracodawcy Z.B., tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu właśnie Z.B. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota, po potrąceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów została wykorzystana na operację i rehabilitację syna skarżącego oraz budowę domu.

Tym samym całkowicie chybione są zarzuty skargi naruszenia w kontrolowanej sprawie wspomnianych wcześniej przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz art. 336 Kodeksu cywilnego.

Pozbawione podstaw są również zarzuty naruszenia w sprawie art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2013 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. W kontekście powyższego przepisu, jak twierdzi skarżący, w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność, wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony. Zdaniem sądu, w świetle powyższych rozważań oraz prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji, bezsporną okolicznością jest zawyżenie przez skarżącego obszaru deklaracji obszaru o 100%. Skoro bowiem skarżący nie był posiadaczem działek, do których miałyby się odnosić płatności, o które wnioskował, to całość ich powierzchni została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Z tego powodu rzekomo naruszony przepis art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 zastosowano adekwatnie do stanu, jaki w sprawie ustalono, rzetelnie objaśniając metodykę wszelkich wyliczeń. Bezdyskusyjne jest przy tym, że w sprawie nie tylko nie było podstaw do przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności, ale również okoliczności, w których wniosek o nie został złożony i rozpatrzony dobitnie świadczą o obowiązku zastosowania przez organ przepisów sankcyjnych dotyczących nałożenia kary administracyjnej w przypadku zawyżenia zadeklarowanego we wniosku obszaru. Należy mieć bowiem na względzie, że rozporządzenie nr 640/2014 w art. 15 reguluje w sposób jednoznaczny wyjątki o stosowania kar administracyjnych, przewidując w ust. 1 tego przepisu, że kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Jednocześnie, w myśl ust. 2 ww. przepisu, podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie podlega dyskusji, że skarżący żadnego z wymienionych wyżej wyjątków nie spełnia. Fakt zawyżenia powierzchni gruntów, zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności, nie został bowiem ujawniony w odpowiednim czasie przez samego skarżącego, lecz wyszedł na jaw na skutek informacji, które stały się podstawą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją przyznającą taką płatność. W tej sytuacji, wobec spełnienia pozytywnej przesłanki nałożenia sankcji administracyjnej, tj. zawyżenia deklaracji obszaru (art. 19a rozporządzenia 640/2014), przy niewystąpieniu przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 15 ww. rozporządzenia, nie doszło do naruszenia wskazanych skargą przepisów tego aktu normatywnego, a zatem zarzuty te są bezpodstawne.

W ocenie sądu, organy nie naruszyły przepisów art. 7 i 77 i 80 k.p.a., których stosowanie w sprawie niniejszej oceniać należy z uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodać przy tym należy, że w k.p.a. nie ma przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony, które złożyła ona w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym (zob. wyrok NSA z 28 września 2010 r., sygn. akt II GSK 798/09 – dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że organy posłużyły się dowodami z postępowania karnego i odstąpiły od samodzielnego przesłuchania wnioskodawcy, nie stanowi o naruszeniu zasady bezpośredniości, co zdaje się sugerować skarga, stając na stanowisku, bez powołania ku temu podstawy prawnej, że organ pierwszej instancji miał także obowiązek z urzędu przesłuchać skarżącego w charakterze strony. Wbrew wywodom skargi taki obowiązek na organach nie ciążył. Sąd zasadniczo nie podziela także tezy, że wspomniany wcześniej art. 3 ust. 3 ustawy nie mógł mieć w niniejszym przypadku zastosowania, bowiem w postępowaniu wznowieniowym ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Niewątpliwym jest, że na organie administracji spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki wznowienia postępowania, jednakże w następstwie wznowienia prowadzone jest postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest przeprowadzenie prawidłowego procesu subsumcji normy prawnej pod taki stan. Mimo więc tego, że mamy do czynienia z działaniem organu w trybie nadzwyczajnym, to trzeba pamiętać, że dotyczy ono kontroli decyzji zapadłej w postępowaniu cechującym się określonymi regułami, dlatego nie ma powodu i stosownych podstaw, aby te reguły ignorować, czy je negować.

Tym samym, na organie prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie ciążył obowiązek prowadzenia tego postępowania z dochowaniem zasady praworządności. Organ uznając zatem, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie przyznanych stronie płatności, miał obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżącego obciążał zaś ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do nabycia wnioskowanych dopłat. Przy takim rozkładzie ciężaru dowodu organ, obligowany przy tym ustawowo do stania na straży praworządności, był uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu np. karnym. Tak też zresztą uczynił organ, odwołując się w swoich ustaleniach do treści protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, jakie odbyło się w 11 września 2019 r. Dezawuowanie wagi tego dowodu nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku. Skarżący złożył bowiem zeznania świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajanie prawdy, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Jednocześnie z treści ww. protokołu, który w ocenie sądu zawiera niebudzące wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia skarżącego wynika, że przystał on na ofertę swojego pracodawcy Z.B. dzierżawy gruntów w zamian za część środków otrzymanych z tytułu dopłat, które miały stanowić dla skarżącego dodatkowe wynagrodzenie za dotychczasową dobrą współpracę w firmie Z.B. Skarżący jednoznacznie wskazał, że całość uzyskanych środków przeznaczył na operację i rehabilitację syna oraz budowę mieszkania. Ze złożonych zeznań nie wynika jednocześnie, aby podjął jakiekolwiek kroki w celu zweryfikowania, czy dzierżawa gruntów przez Z.B., bez zgody jego małżonki, jest prawidłowa. Okoliczności te jednoznacznie obciążają skarżącego, skoro zgodnie z powołanym wcześniej art. 3 ust. 3 ustawy, to właśnie na nim ciążył obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Inaczej rzecz ujmując, składając wniosek o przyznanie płatności, skarżący był zobligowany zbadać wszystkie okoliczności, na które we wniosku się powołał, związane ze spełnieniem warunków do ich ewentualnego przyznania. Skoro skarżący tego zaniechał, to musiał liczyć się z tym, że ujawnienie nieprawidłowości w tym zakresie może pociągnąć za sobą konsekwencje skutkujące odebraniem prawa do przyznanych wcześniej płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, a więc nie wyłącza jej brak świadomości skarżącego, czy też przekonanie, że w sprawie wszystko jest w porządku, bowiem takie zapewnienie uzyskał od swojego pracodawcy, który wystąpił z ofertą dzierżawy gruntów.

Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności bezpośrednich decyzją z [...] roku był wniosek strony z 6 czerwca 2016 r. (wpływ do organu - 13 czerwca 2016 roku), w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach, położonych na gruntach stanowiących wymienione w nim działki ewidencyjne. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 roku, poz. 353 ze zm.). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 233 § 1 i § 6 oraz art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności bezpośrednich, zawartych we wskazanych powyżej przepisach, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania wnioskowanych płatności. W postępowaniu o ich przyznanie nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się formalnym tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy w wyniku kontroli "krzyżowej" organ ustali, iż nie zaistniała sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, to ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę bezpośrednią (analogicznie jak w § 2 art. 75 k.p.a.). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (np. pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat bezpośrednich. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza, czego w kontrolowanej sprawie skarżący nie wykazał. W tych warunkach możliwe jest zatem, iż organ w toku postępowania zwykłego, mógł nie posiadać pełni wiedzy co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro strona nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku strony oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ocenie sądu organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżący nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK1402/19).

Materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W sposób niezbity wynikało z niego, że umowa dzierżawy pomiędzy skarżącym a Z.B. została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, iż skarżący jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać.

Ponadto, z ustalonych okoliczności faktycznych nie wynika, by rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa, bowiem za zasiew odpowiadały osoby trzecie wykonującej prace na działkach zadeklarowanych do płatności i tylko im – w charakterze wynagrodzenia - przypadały środki z tytułu uzyskanych plonów . W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania dodatkowego wynagrodzenia z tytułu pracy na rzecz Z. B., tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę, o czym była już mowa, w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu Z.B. Sąd nie neguje jednocześnie ogólnych twierdzeń powoływanych w skardze, że dla otrzymania dopłat z systemu wsparcia bezpośredniego nie jest konieczne, aby wnioskujący o nie podmiot zawsze osobiście i bezpośrednio prowadził na danych gruntach zabiegi agrotechniczne. Rzecz w tym, że aby w ogóle móc legalnie takie zabiegi przeprowadzać, a zatem ubiegać się o płatności, konieczne jest posiadanie statusu posiadacza takich gruntów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powoływanie się zatem przez skarżącego na wykonywanie na przedmiotowej nieruchomości działalności rolnej poprzez podejmowanie czynności organizacyjnych i kierowniczych jest bez znaczenia, wobec faktu, iż nie był on do takich czynności legitymowany. W konsekwencji powyższego w sprawie nie naruszono ani art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, ani też art. 7 ust. 1 pkt ustawy, bowiem ocena spełniania warunku bycia posiadaczem działki i nieprowadzenia działalności rolniczej została przez organy przeprowadzona prawidłowo.

Odnosząc się do złożonego przez pełnomocnika skarżącego wniosku z 14 października 2021 r. o przeprowadzenie dowodu z: 1) dokumentu – Wytyczna – Zasady postępowania w zakresie weryfikacji, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki uzyskania płatności – na okoliczności wykazania faktu prowadzenia przez organy administracji szczegółowej kontroli stworzenia sztucznych warunków na etapie postępowania zwyczajnego, oraz 2) dokumentu w postaci wykresu przedstawiającego wykorzystanie płatności bezpośrednich (fragment publikacji: R. Kisiel, K. Babuchowska, R. Marks-Bielska, Wykorzystanie dopłat bezpośrednich przez rolników z województwa warmińsko-mazurskiego, Olsztyn 2008 – na okoliczność wykazania faktu praktyki przeznaczenia dopłat także na cele niezwiązane z działalnością rolniczą, Sąd stoi na stanowisku, iż powyższe materiały nie miały znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. W toku postępowania administracyjnego organy nie negowały bowiem sposobu wykorzystania otrzymanych przez skarżącego dopłat, natomiast przeprowadzanie przez organy administracji czynności kontrolnych w toku postępowania wyjaśniającego wynikających ze złożenia wniosku o przyznanie dopłat nie przesądza a priori, że organ już po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji w tym zakresie nie może powziąć informacji, o okolicznościach, co do których nie miał wiedzy, a które istniały w dacie rozstrzygania. Tym samym, nawet przeprowadzenie złożonych czynności wyjaśniających w toku postępowania zwykłego nie wyklucza w przyszłości kontroli legalności decyzji w trybie nadzwyczajnym, jak miało to miejsce w niniejszym przypadku.

W świetle przedstawionych rozważań sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Tym samym zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

is