Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2692/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2012r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez płatnika składek - Z. Z., utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2011r. odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu należności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wpłynął w dniu [...] lipca 2010r. wniosek Z. Z., o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia powstałych w związku z prowadzoną działalnością przez spółkę B. sp. z o.o., za które zgodnie z decyzją z [...] marca 3005r. dłużnik ponosi odpowiedzialność jako Prezes Zarządu.

Decyzją z [...] kwietnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia w łącznej wys. 61.669,20 zł.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ rentowy zwrócił uwagę, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. nr 205, poz. 1585) oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Pismem z 10 maja 2011r. dłużnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając go sytuacją finansową, która nie pozwala mu na spłatę zadłużenia ww. spółki, za które odpowiada na podstawie decyzji o przerzuceniu odpowiedzialności z [...].05.2005r. Ponadto zobowiązany nadmienił, że zaległości uległy przedawnieniu.

Decyzją z [...] maja 2012r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności, zaznaczając, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, co daje organowi potencjalną możliwość umorzenia należności. Jak nadmienił organ wydający decyzję, co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31.08.2001r., lecz decyzją z [...].03.2005r. (uprawomocniła się w dniu [...].04.2010r.) dokonano przerzucenia odpowiedzialności na dłużnika. Nie wystąpiła w opinii ZUS, przesłanka braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ od dnia [...].03.2000r. i [...].05.2001r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne i jak dotąd nie stwierdził braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła również przesłanka, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne.

Organ odowławczy wyjaśnił ponadto, że wnioskodawca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą (brak w systemie wyrejestrowania działalności gospodarczej), pomimo złego stanu zdrowia, z której osiąga przychód, z którego może się podjąć spłaty zadłużenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (którą organ nadesłał do WSA w Gliwicach) zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie stwierdzenia, że należności z tytułu składek za okresy 01.2000 - 01.2001 oraz 06.2001 - 08.2001 nie uległy przedawnieniu z uwagi na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.,

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - wyrażające się w nie rozpatrzeniu w sposób wnikliwy i wszechstronny niniejszej sprawy, co skutkowało wadliwą oceną sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się skarżący,

-naruszenie art. 80 k.p.a. przez pominięcie w swojej ocenie ważkich dla sprawy okoliczności i naruszenie obowiązku dokonania oceny przez organ administracji publicznej, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego,

oraz

-naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. - przez ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji Prezesa ZUS do przytoczenia przepisów stanowiących podstawę umorzenia należności bez poddania rozważaniom argumentów podnoszonych przez zobowiązanego.

Jak podkreślił zobowiązany w treści skargi, nie zgadza się ze stanowiskiem organu rentowego, że czynności egzekucyjne prowadzone przez NUS w C. zawiesiły bieg przedawnienia należności z tytułu składek. Skarżący jednocześnie nadmienił, że nie ma żadnych dokumentów potwierdzających podejmowanie takich czynności przez NUS w C., gdyż jak podkreślił zobowiązany od roku 2000 nie otrzymał on żadnego zawiadomienia o dokonaniu czynności przez organ egzekucyjny. Autor skargi nie zgadza się także z tezą ZUS, że przychód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej zapewnia mu możliwość spłaty zadłużenia. Skarżący wskazał, że w prowadzeniu bieżącej działalności ponosi straty, które jednoznacznie wynikają z dokumentacji finansowej załączonej do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 22 października 2012r. WSA w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę tut. Sądowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Jest bezsporne, że zaskarżoną decyzją nr [...] ZUS utrzymał w mocy swoją własną decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2011 r., mocą której odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 61.669,20 zł. obejmując szczegółowo wymienione w niej okresy składkowe.

W ocenie Sądu zarzuty skargi są całkowicie bezzasadne. Wbrew wywodom skargi nie doszło do naruszenia żadnego ze wskazywanych w niej przepisów. ZUS omówił treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał analizując kolejno wymienione w ust. 3 przesłanki, że żadna z nich w odniesieniu do skarżącego nie występuje. Organ przytaczał przy tym na poparcie swojego stanowiska ustalone w sprawie okoliczności faktyczne. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był w ocenie Sądu całkowicie wystarczający do wydania decyzji. WSA w Warszawie jest zdania, że w ustalonym stanie faktycznym po stronie skarżącego nie występuje całkowita nieściągalność, a tylko taka sytuacja pozwoliłaby organowi na rozważenie możliwości umorzenia istniejących należności składkowych.

W myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585) należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3 ww. ustawy całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z póżn. zm.),

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazać należy, że Z. Z. zajmując stanowisko Prezesa Zarządu (zarząd jednoosobowy) w spółce "B." sp. z o.o. z siedzibą w C. (zaprzestała działalności we wrześniu 2001r.) odpowiada całym swoim majątkiem za nie dopełnienie obowiązku spółki opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, co zostało ustalone na mocy decyzji ZUS z [...] marca 2005r. W stosunku do zobowiązanego nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 5 - pomimo odmiennego zdania autora skargi - ponieważ od dnia [...].03.2000r. i [...].05.2001r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne i jak dotąd nie stwierdził braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Skarżący prowadzi indywidualną działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży części motoryzacyjnych przy u. [...] w W. od dnia 12 grudnia 2003r. Z. Z. uzyskał dochód w 2009 roku w wysokości 38.407,00 zł., z którego jak słusznie przyjął organ rentowy wnioskodawca może się podjąć spłaty zadłużenia. W aktach sprawy znajduje się umowa z [...] stycznia 2010r. zawarta pomiędzy zobowiązanym a ZUS o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek z roku 2010-2012. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (w aktach sprawy kopia wyroku Sądu Okręgowego W. z [...] grudnia 2007r. o separacji związku małżeńskiego). Wydatki gospodarstwa domowego (m.in. czynsz, energia elektryczna, gaz, wyżywienie) to kwota ok. 2.560,00 zł. miesięcznie, brak jest informacji o dochodzie gospodarstwa domowego.

Jednocześnie należy podkreślić, że brak jest podstaw do rozpatrzenia możliwości umorzenia należności składkowych w oparciu o zapis art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s., jak chciałby skarżący, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą opłacającą składki na własne ubezpieczenie, a na kwotę należności składają się wyłącznie składki za osoby ubezpieczone (za zatrudnionych w spółce "B." pracowników) nie będące jednocześnie płatnikami składek.

Skarżący uczynił też zarzut, że w jego opinii trudno uznać, że jest prowadzone postępowanie przez NUS w C., gdy organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do dochodzenia zaległych składek. Z tak przyjętym stanowiskiem strony trudno się zgodzić, w aktach sprawy znajduje się pismo NUS w C. z [...] lutego 2011r. zgodnie z którym organ egzekucyjny informuje ZUS, że tytuły wykonawcze wystawione na spółkę "B." były kilkakrotnie przydzielane poborcom skarbowym do służby. A ponadto, że został zajęty rachunek bankowy w Banku Z. i w Banku S.

Zatem postępowanie egzekucyjne, które prowadzi Komornik Sądowy, da dopiero odpowiedź co do uzyskanych z egzekucji środków i ostatecznych ich kosztów (przesłanka 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). Wskazać przy tym należy, że konstrukcja art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wskazuje na to, że nawet wystąpienie po stronie dłużnika ZUS (płatnika z tytułu należności składkowych) całkowitej nieściągalności, nie nakłada na ZUS obowiązku umorzenia tych należności, a jedynie daje taką możliwość. Takie rozumienie przepisu nakazuje przyjąć, że nawet trudna sytuacja finansowa na jaką powołuje się w sprawie skarżący, nie daje podstawy do umorzenia istniejących należności składkowych (po spółce "B."). Skarżący, co trzeba podkreślić podejmuje się - zgodnie z umową ratalną - spłaty jedynie składek bieżących powstałych w związku z prowadzoną obecnie działalnością gospodarczą.

Podkreślić należy również, co wynika z akt sprawy, że zarządzana przez Z. Z. spółka "B." nie składała wniosku o umorzenie powstałej zaległości ani jej rozłożenia na raty.

Wbrew dalszym wywodom skargi dotyczącym naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego Sąd uznał, że organ rentowy odniósł się do całego zgromadzonego materiału w sposób wyczerpujący, ustalił stan faktyczny a następnie odniósł go do obowiązujących w sprawie przepisów prawa. Zaś całość argumentacji ujął w ramach decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 1 k.p.a.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rentowy w zaskarżonej decyzji rozważył wszelkie kwestie odnoszące się do sytuacji skarżącego i mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w związku z czym działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.