Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3293/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 40 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 3293/15

UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2015r. po rozpatrzeniu odwołania D. B. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] 01.2015r. umarzającą postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu.

D. B., obywatel [...] narodowości [...], w dniu [...] lipca 2014r. złożył, za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. postanowił umorzyć postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu wskazano m.in., że "po dokonaniu analizy zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, Szef UdSC uznał, że Strona nie wskazała żadnych nowych, istotnych informacji lub dowodów w sprawie, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie postępowania ". Powyższy wniosek D. B. jest kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy na terytorium R.P. Poprzedni wniosek Cudzoziemiec złożył w dniu [...] czerwca 2013r. Pismem z dnia [...] lutego 2015r. Cudzoziemiec wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie jest zasadne, a podniesione w nim zarzuty wobec działania organu I instancji są nietrafne. Rada do Spraw Uchodźców wskazała na kluczowe dla rozpatrzenia odwołania unormowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 680 ze zm.). W myśl art. 40 ust. 1 w/w ustawy "jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku ". Natomiast art. 40 ust. 2 pkt. 2 w/w ustawy określa jeden z przypadków zaistnienia niedopuszczalności wniosku, a mianowicie sytuację, w której "po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach ". Organ I instancji nie przeprowadzał pełnego postępowania statusowego w sprawie z wniosku Aplikanta, lecz - wobec dokonania wstępnego rozpoznania sprawy - uznał, że w przypadku Pana D. B., składającego po raz drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy w R.P. zachodzą przesłanki niedopuszczalności wniosku, a w konsekwencji - istnieje podstawa do umorzenia postępowania.

Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, iż w sytuacji złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy jest uzasadnione gdy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, które istotnie wpływają na prawdopodobieństwo spełnienia przez tegoż wnioskodawcę przesłanek do objęcia statusem uchodźcy (por. art. 32 ust. 3 i ust. 4 Dyrektywy Rady nr 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich). W tymże kontekście, Rada stwierdziła jednoznacznie, iż w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wniosek Cudzoziemca z dnia [...] lipca 2014r. oparty został na tych samych podstawach faktycznych co wniosek poprzedni, która to konstatacja stanowiła podstawę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015r. Powyższej oceny nie zmienia w żaden sposób także wniosek dowodowy Pana D.B.z dnia [...] marca 2015r., jak również inne dokumenty złożone w toku postępowania odwoławczego. W ocenie Rady do Spraw Uchodźców kolejny wniosek Cudzoziemca miał na celu wyłącznie przedłużenie postępowania i zarazem pobytu Wnioskodawcy wraz z rodziną na terytorium R.P. Rada nie zgodziła się z zarzutem naruszenia art. 40 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 680 ze zm.). Nie podzieliła też zarzutów odwołania skierowanych pod adresem postępowania organu I instancji. W szczególności, nie nastąpiło podnoszone przez Stronę naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a., gdyż w toku postępowania, organ I instancji podjął szereg koniecznych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie analizował udowodnienie danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Rada nie uznała także zasadności zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ponieważ organ I instancji zawarł w uzasadnieniu odpowiednio: fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a także odpowiednie uzasadnienie prawne. Tym samym organ I instancji w sposób pełny i rzetelny wskazał adresatowi decyzji przebieg postępowania i przyczyny podjęcia decyzji w treści określonej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. B. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78, art. 80 oraz art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. nie odniesienie się do złożonego w odwołaniu od decyzji organu I instancji wniosku dowodowego o przesłuchanie żony – I.I. na okoliczność poszukiwania go oraz prześladowania przez właściwe władze oraz pobicia jej w trakcie poszukiwania skarżącego,

2. naruszenie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej; jako ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość stanu faktycznego ze stanem faktycznym z decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013r.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] 01.2015 r wnosił o przesłuchanie żony I.I., na okoliczność prześladowania i poszukiwania go przez właściwe władze [...] oraz pobicia Jej w trakcie tego poszukiwania. Żona - .I.I. posiada istotne informacje w sprawie okoliczności poszukiwania skarżącego przez właściwe władze kraju pochodzenia oraz prześladowanie m.in. poprzez uprowadzenie i pobicie. Co więcej, żona sama została poddana przemocy przez wojskowych w trakcie prowadzenia tzw. "działań operacyjnych" mających na celu ustalenie, gdzie przebywam. Należy więc uznać, że informacje przekazane przez moją żonę miałyby istotne znaczenie dla procedury w sprawie nadania statusu uchodźcy. Wskazał, że art. 43 ust 3 ustawy o udzielaniu ochrony zezwala, aby w sytuacji, gdy po przesłuchaniu wnioskodawcy pozostały kwestie wymagające wyjaśnienia, bądź organ nie daje w pełni wiary zeznaniom wnioskodawcy, a więc pojawią się okoliczności uzasadniające przesłuchanie osoby w imieniu której wnioskodawca występuje w związku z koniecznością wyjaśnienia sprawy organ wezwał żonę lub małoletnie dziecko objęte wnioskiem na przesłuchanie statusowe. Tym samym, biorąc pod uwagę, że nie przeprowadzono dowodu ze świadka w trakcie pierwszej procedury o nadanie mi statusu uchodźcy w Polsce, należy uznać, że organ miał nie tylko prawo, ale i obowiązek przesłuchać moją żonę na okoliczności wskazane powyżej. * Tym samym za szczególnie naganne należy uznać całkowity brak odniesienia się do powyższej kwestii w uzasadnieniu do decyzji Rady z dnia [...] 07.2015 r. Rada w żaden sposób nie odniosła się do zmian jakie zaszły w kraju pochodzenia od dnia wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Należy podkreślić, że sytuacja w [...] zmienia się w sposób bardzo dynamiczny. Tym samym organ powinien dokonać analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie również w tym kontekście.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia 10 lipca 2015r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a., a doprecyzowaną w art. 127 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania stanowi dla organu II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej , a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się do kontroli decyzji I instancji.

Z kolei w prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna, wszechstronna ocena, obejmująca rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie rzetelne uzasadnienie m.in. dokonanej oceny dowodów i stanowiska organu.

W ocenie sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek wniesionego odwołania naruszył powyższe zasady, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Nadto organ zobowiązany jest wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi się kieruje przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku.

Według art. 40 ust. 2 w/w ustawy wniosek jest niedopuszczalny, gdy:

1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim;

2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach;

3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek.

Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie zawiera definicji pojęcia wniosku "opartego na tych samych podstawach". Zasadne jest więc posłużenie się pojęciem tożsamości sprawy, która zachodzi wówczas, gdy kolejna sprawa dotyczy tego samego podmiotu, tego samego przedmiotu sprawy, tego samego stanu prawnego, jak również niezmienionego stanu faktycznego. Wobec oczywistej w niniejszej sprawie tożsamości podmiotu (ten sam wnioskodawca), tożsamości przedmiotu postępowania (wniosek o nadanie statusu uchodźcy), niezmienionego stanu prawnego w dacie wydawania decyzji, konieczne było rozstrzygnięcie przez organ czy doszło do zmiany stanu faktycznego. Ocena ta powinna być dokonana nie tylko w oparciu o treści zawarte w żądaniu złożonego przez cudzoziemca kolejnego wniosku i podstawę żądania zawartego w pierwotnym wniosku, ale też w oparciu o ustalenia faktyczne uwzględnione w postępowaniu zakończonym decyzją odmowną o nadanie statusu uchodźcy, informację o aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, jak też ocenę formalną złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych.

Dokonywana na tym wstępnym etapie postępowania ocena podstaw złożonego ponownie wniosku z uwagi na treść art. 40 w/w ustawy może być ograniczona wyłącznie do ustalenia czy złożone wnioski dowodowe wskazują istnienie okoliczności innych niż te, które podlegały już ocenie we wcześniejszym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, albo mogą podważyć negatywne ustalenia tam poczynione. Na tym etapie postępowania, organ nie bada wiarygodności dowodów złożonych przez skarżącego, ani też nie prowadzi postępowania zmierzającego do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem ustalenie przesłanki niedopuszczalności wniosku, stanowi przeszkodę do rozpoznania sprawy.

Organ odwoławczy, jednak kwestii tożsamości stanu faktycznego nie ustalił w sposób nie tylko wyczerpujący, ale nawet dostateczny do rozstrzygnięcia czy zaistniała przeszkoda do merytorycznego rozpoznania sprawy. Swoje stanowisko ograniczył do stwierdzenia, że nie ulega wątpliwości, że kolejny wniosek złożony przez cudzoziemca został oparty na tych samych podstawach faktycznych i oceny tej nie zmienia ani wniosek dowodowy złożony przez cudzoziemca w dniu [...] marca 2015r., jak też inne dokumenty złożone w toku postępowania. To ogólnikowe stwierdzenie nie odnosi się do indywidualnej sytuacji skarżącego. Jedynym elementem indywidualizującym w tej ocenie jest wskazanie daty złożenia jednego z wniosków dowodowych. Organ nie przeanalizował więc i nie wskazał podstawy faktycznej kolejnego wniosku o nadanie statusu pierwotnego, ani podstawy faktycznej przyjętej za podstawę rozstrzygnięcia o odmowie nadania statusu uchodźcy i wzajemnych relacji, których porównanie mogłoby dopiero doprowadzić do ustalenia, że w istocie okoliczności faktyczne spraw są tożsame. Ustalenie to powinno być wyrażone w przekonującej argumentacji opartej na konkretnych wskazaniach stanu faktycznego, zawartej w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem ogólnikowa ocena dokonana przez organ została wyrażona w jednym zdaniu, które zważywszy na swój charakter mogłoby być zastosowane w każdej tego typu sprawie. Należy podkreślić, że podstawę faktyczną w sprawie o nadanie statusu uchodźcy stanowią nie tylko okoliczności przedstawiane przez cudzoziemca, ale też aktualna sytuacja w kraju jego pochodzenia. Przedstawione przez cudzoziemca twierdzenia muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych, a więc z uwzględnieniem sytuacji istniejącej w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się (wyrok NSA z 24 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 557/10). Takich ustaleń organ odwoławczy nie poczynił. W aktach sprawy znajduje się tłumaczenie materiałów dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca przedstawionych przez skarżącego wraz z pismem z dnia 3 marca 2015r. Jednak organ nie odniósł się w żaden sposób do tych okoliczności, ani nie przedstawił żadnych innych ustaleń, które stanowiłyby podstawę oceny że stan faktyczny nie uległ zmianie.

Postępowanie administracyjne nie może zostać sprowadzone do porównania zawartych we wnioskach twierdzeń strony. Podstawy, w oparciu o które formułowany jest kolejny wniosek, w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają zatem porównaniu nie tylko z tymi podanymi w poprzednich wnioskach, lecz również konieczne jest zbadanie tożsamości sytuacji panującej w kraju pochodzenia.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania. Zebrany przez organ materiał dowodowy wymaga uzupełnienia w wyżej wskazanym zakresie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ ustali stan faktyczny (art. 7 K.p.a.), poddając analizie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.), a wyniki tego postępowania przedstawi w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.