Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 1535/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1-1a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35-36
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. H. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...], [...], hip. nr [...], dz. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz E. H. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. H., reprezentowana przez adwokata J. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], hip. nr [...], dz. [...], który to teren objęty został działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Wskazanym uprzednio wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r., W. H. wystąpił o przyznanie odszkodowania za nieruchomości położone w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] o nr:

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...],

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...] i

- [...] – o pow. [...]m2, hip nr [...].

Następnie pismem z dnia [...] października 2012 r. pełnomocnik ponowił powyższy wniosek w zakresie działki [...].

Organ - kompletując materiał dowodowy sprawy - podjął w niej czynności w dniu: [...] marca 2013 r., [...] września 2013 r., [...] października 2013 r. występując o dokumenty konieczne do rozpoznania sprawy, m.in. do Sądu Rejonowego dla W. [...], innych jednostek organizacyjnych Urzędu W. oraz do archiwów.

W odpowiedzi ma powyższe otrzymał w dniu: [...] kwietnia 2013 r., [...] maja 2013 r., [...] listopada 2013 r., [...] listopada 2013 r. i [...] grudnia 2013 r. część żądanej dokumentacji.

Następnie W. H. i E. H. złożyli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Zostało ono rozpoznane postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Wojewoda [...], wydając powyższe orzeczenie, uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Powyższe doręczenie nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2015 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. E. H. wystąpiła ze skargą na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o wyznaczenie terminu do załatwienia sprawy przez Prezydenta W., na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 178 ze zm.).

Uzasadniła, że Prezydent W. nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu rozpoznającym zażalenie na niezałatwienie przedmiotowej sprawy w terminie.

Następnie w dniu [...] marca 2016 r. Prezydent podjął kolejne działania w sprawie, zwracając się do Archiwum Państwowego W. oraz do innej jednostki organizacyjnej urzędu W. Ponadto poinformował pełnomocnika, m.in. o podjętych czynnościach w prowadzonym postępowaniu, niemożności rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie oraz wyznaczył przewidywany termin wydania decyzji do dnia [...] czerwca 2016 r.

W dniu [...] lipca 2016 r. Archiwum Państwowe w W. przekazało kopie wskazanych przez organ akt z zespołów archiwalnych oraz poinformowało, że część akt nie została odnaleziona.

W dniu [...] października 2016 r. organ podjął kolejne czynności w postępowaniu i wystąpił do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji oraz do jednej ze wspólnot mieszkaniowych o przesłanie informacji.

W dniu [...] października 2016 r. Prezydent poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji, który określił na dzień [...] stycznia 2017 r.

Odpowiadając na skargę Prezydent W. wskazał, że pismem z dnia [...] października 2016 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 149 § 1 ppsa. sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa.

Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wskazany powyżej organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Tymczasem, pomimo upływu ponad 4 lat od otrzymania wniosku, organ administracji nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postepowanie przez okres ponad 4 lat nie zakończył sprawy. Dopiero po ponad 8 miesiącach od otrzymania wniosku rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego sprawy. Natomiast po 2013 r. - mimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wydania postanowienia, uznającego zażalenie skarżącej za uzasadnione - organ wykonał jedynie kilka czynności w sprawie i to po upływie blisko pół roku od otrzymania skargi na bezczynność we wrześniu 2015 r.

Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Przy czym okoliczność powołana przez organ w odpowiedzi na skargę nie może stanowić w przedmiotowej sprawie żadnego usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwiania spraw administracyjnych.

Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 kpa. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 kpa, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa, powstały w związku z brakiem prawidłowych działań organu w sprawie - gdyż za takie należy uznać 4 letnie prowadzenie postępowania, przy prawidłowym koncentrowaniu czynności procesowych tylko w 2013 r. - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę tę wpływ miała także okoliczność, że organ dopełnił obowiązku, określonego w art. 36 § 1 kpa., dopiero w marcu 2016 r., tj. już po wpłynięciu skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 P.p.s.a.