Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 795/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 3 i 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F. w B., Stowarzyszenia Z. w B w likwidacji, Stowarzyszenia B. w B., Fundacji T. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę; ,


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie F. w B., Stowarzyszenie Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie Z. B. w B., Fundacja T. w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] wydane w przedmiocie zwrotu podania. Skarga w imieniu w/w podmiotów podpisana została przez R. K.

Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał R. K. do: 1) usunięcia braku formalnego skargi stowarzyszeń zwykłych: Stowarzyszenia Z. w B. i Stowarzyszenia Z. w B. przez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy skarga tych stowarzyszeń została skutecznie wniesiona przez wszystkich członków tych stowarzyszeń, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków obu Stowarzyszeń o wniesieniu skargi oraz przez przedstawienie dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych obu stowarzyszeń; 2) nadesłania uchwał podpisanych przez wszystkich członków odpowiednio Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B. w B. upoważniających R. K. do reprezentowania tych Stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; oraz 3) nadesłania dokumentu, który pozwoli ustalić czy R. K. jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji T. w B. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że pełnomocnikiem osoby prawnej może być adwokat, radca prawny oraz pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego; w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skarg w/w podmiotów.

Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. K. w dniu 24 lipca 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 31 lipca 2015 r. W wyznaczonym terminie opisane wyżej braki formalne skargi nie zostały uzupełnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a., skarga winna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Warunkiem formalnym wynikającym z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest podpisanie pisma przez osobę kierującą go do sądu albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 §1 powołanej ustawy, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi w przypadku nie uzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W świetle zaś art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

W niniejszej sprawie skargę do sądu wniosły dwa stowarzyszenia zwykłe: Stowarzyszenie F. w B. oraz Stowarzyszenie Z. w B., a także Stowarzyszenie F. w B. w likwidacji oraz Fundacja U. w B. Skarga w/w podmiotów została opatrzona jedynie podpisem R. K. Analizując złożoną skargę w pierwszej kolejności przedmiotem oceny należało uczynił legitymację procesową stowarzyszeń zwykłych tj. Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B.

Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej. W świetle art. 25 § 2 p.p.s.a. stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa czyli zdolność do występowania w postępowaniu, jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej lub regulaminowej działalności, wynika również z przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W związku z tym, iż stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS. Dlatego też, co należy jeszcze raz podkreślić, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2015r. IV Sa/Wa 1148/13, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. W konsekwencji właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, może być tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego.

Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy należy uznać, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia. W niniejszej sprawie skargę w imieniu Stowarzyszenia F. Z. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B. podpisał R. K. Autor skargi, pomimo stosownego wezwania go do uzupełnienia braków formalnych skargi (opisanych szczegółowo w zarządzeniu Sądu z dnia 13 lipca 2015r.) nie usunął ich w wyznaczonym terminie.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, odrzucił skargę Stowarzyszenia F. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B.

Na wskazanej wyżej podstawie prawnej odrzuceniu podlegała także skarga Fundacji U. w B., albowiem R. K., pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w/w podmiotu, nie nadesłał w wyznaczonym terminie dokumentu, potwierdzającego, że jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji U. w B. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie odrzuceniu podlegało również skarga Stowarzyszenia F. w B. w likwidacji, albowiem została wniesiona przez podmiot nieposiadajacy zdolności sądowej.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Stosownie zaś do art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa to zdolność występowania przed sądem administracyjnym.

Z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżące Stowarzyszenie F. w B. zostało rozwiązane postanowieniem Sądu Rejonowego w B.z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] - Rej. KRS [...] i zarządzono jego likwidację. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że powyższe postanowienie jest prawomocne wobec oddalenia wywiedzionej od niego apelacji przez Sąd Okręgowy w B. (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]). Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło (art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.; P. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 263/12, z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 600/12 i z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1086/12). W konsekwencji likwidator, który przeprowadza likwidację stowarzyszenia, nie działa w jego imieniu, ale w imieniu własnym, wypełniając pewną funkcję publiczną jako osoba zaufania publicznego, a jego działalność rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło. Oznacza to, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. Brak ten jest brakiem nieusuwalnym (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2015r. II OZ 272/15).

W konsekwencji przyjąć należy, że Stowarzyszenie F.w B. w likwidacji nie posiada zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania w niniejszej sprawie. Skarga wniesiona przez to Stowarzyszenie nie mogła zatem wywołać zamierzonego skutku w postaci jej merytorycznego rozpoznania przez tutejszy Sąd. Brak zdolności sądowej jest w tym przypadku brakiem nieusuwalnym. Przyjęcie skargi do rozpoznania w takiej sytuacji skutkowałoby nieważnością postępowania, stosownie do treści art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i 5 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.