Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1073/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, par. 3 w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par 1 i art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną ją w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r., 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz Fundacji [...] kwotę 1008 zł (słownie: tysiąc osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Fundacji [...] w B. jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2018 r. nakazującą stronie zwrot, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze października, listopad i grudzień 2008 r. oraz umarzającą postępowanie w przedmiocie zwrotu środków z okresy sprawozdawcze maj, lipiec, sierpień 2008 r.

Wyżej opisana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym :

Organ uzyskał informację z kompleksowego systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , iż strona - FUNDACJA [...] - nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych" za miesiąc: maj, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r. W celu weryfikacji spełniania przez ww. płatnika przesłanek do otrzymywania refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w okresie rozliczeniowym (w ZUS): maj, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r., Fundusz pismem z dnia 11 września 2018 r. zwrócił się do właściwego oddziału ZUS, z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na FUS m.in. za wskazane powyżej okresy rozliczeniowe. W dniu 18 października 2018 r. do Funduszu wpłynęła odpowiedź udzielona przez Oddział ZUS w P.z dnia (...)Iipca 2018 r., z której wynika, iż składki na FUS za okres rozliczeniowy: maj 2008 r.- zostały opłacone po terminie, w dniu 17 czerwca 2008 r., lipiec 2008 r. - zostały opłacone po terminie, w dniu 19 sierpnia 2008 r., sierpień 2008 r. - zostały opłacone po terminie w dniu 16 września 2008 r., październik 2008 r. - zostały opłacone po terminie w dniu 19 listopada 2008 r., listopad 2008 r. - zostały opłacone po terminie w dniu 16 grudnia 2008 r., grudzień 2008 r. - zostały opłacone po terminie 16 stycznia 2009 r., a obowiązującym płatnika terminem płatności składek według deklaracji i stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest termin do 15-go każdego miesiąca za m-c ubiegły. Z danych znajdujących się w posiadaniu organu wynika, że strona otrzymała środki PFRON przekazane tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r., w wysokości 5 336,01 zł. W związku z powyższym, Fundusz pismem z dnia [...] października 2018 r. na podstawie art. 61 § 4 kpa zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r. Jednocześnie, działając na podstawie art. 7 i art. 77 kpa, strona została wezwana do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Strona skorzystała przysługującego jej prawa i w piśmie z dnia 23 listopada 2018 r. podniosła zarzut przedawnienia zobowiązań za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r. Pismem z dnia 28 listopada 2018 r. stronie został wyznaczony w oparciu o przepis art. 10, art. 73 § 1 oraz art. 81 kpa., siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Następnie decyzją z [...] grudnia 2018 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: 1. październik 2008 r. w kwocie 899,47 zł, 2. listopad 2008 r. w kwocie 899,47 zł 3. grudzień 2008 r. w kwocie 899,47 zł, oraz umarzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec, sierpień 2008 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zarzuciła decyzji, że orzeczenie o obowiązku zwrotu dofinansowania zostało wydane po upływie terminu przedawnienia.

Prezes PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z [...].12.2018 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 2007 r. w sprawie udzielania pomocy przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne określa szczegółowe warunki udzielania przedsiębiorcom, w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm. 1 ), zatrudniającym osoby niepełnosprawne, pomocy na podstawie art. 25 ust. 2-3a i art. 26a ust. 1-5 w związku z art. 15, 17, 19, art. 20 ust. 1 i art. 26d ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm. 2 ), zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2204/2002 z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia. Środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 25 ust. 3, stanowiły pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE). W świetle powyższego, organ zobowiązany był również do stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 2204/2002, a następnie rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., a także innych przepisów unijnych związanych z procedurą zwrotu bezprawnie przyznanej pomocy. Aktem takim jest właśnie Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz. Urz. UE. L Nr 83 str. 1), zawiadomieniu Komisji "Zapewnienie skutecznego wykonywania decyzji Komisji nakazujących państwom członkowskim odzyskanie pomocy przyznanej bezprawnie i niezgodnej ze wspólnym rynkiem" oraz w komunikacie Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe. Zgodnie art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia. Rozporządzenie nr 659/1999 utraciło moc w dniu 13 października 2015 r. i zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. L Nr 248, str. 9).

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 36 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589, rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, wobec czego na organie spoczywa obowiązek stosowania jego przepisów. Zgodnie z motywem 26 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 "do celów pewności prawa właściwe jest wprowadzenie 10-Ietniego okresu przedawnienia w odniesieniu do pomocy niezgodnej z prawem, po którego upływie nie będzie możliwe nakazanie windykacji". Na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat licząc od dnia, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi. Art. 17 ust. 1 rozporządzenia 2015/1589 ustanawiający 10-Ietni okres przedawnienia jest przepisem szczególnym wobec przepisów prawa krajowego dotyczących przedawnienia. Ma on bezpośrednie zastosowanie nie tylko do państwa członkowskiego, ale też do beneficjenta pomocy. Art. 17 rozporządzenia 2015/1589 jest odpowiednikiem art. 15 rozporządzenia (WE) 659/199 (zgodnie z załącznikiem lI Tabela korelacji do rozporządzenia 2015/1589), którego ust. 1 brzmiał: "Kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia." Stosowanie natomiast art. 15 nie tylko przez Komisję w stosunku do państwa członkowskiego, ale też przez państwo członkowskie do beneficjenta pomocy i osób trzecich potwierdził Sąd Pierwszej instancji WE w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-366/00 Scott S.A. przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich. Prezes PFRON wskazał też, że pogląd o zastosowaniu 10-letniego terminu przedawnienia do zwrotu pomocy z tytułu dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dn. 28 maja 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 294/15.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 zd. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym przyznano pomoc niezgodną z prawem beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej albo w ramach programu pomocowego. Zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U z 2018 r., poz. 362) dzień udzielenia pomocy jest to dzień, w którym podmiot ubiegający się o pomoc publiczną nabył prawo do otrzymania tej pomocy (...), tj. dzień, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami, upływa termin złożenia deklaracji albo innego dokumentu określającego wartość pomocy (...). W związku z powyższym, za dzień przyznania pomocy w przypadku refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON należy przyjąć datę złożenia kompletnego wniosku o wypłatę dofinansowania. Na podstawie informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, (tj. pisma m. in. z dnia 12 października 2018 r.) stwierdzono, iż składki na FUS za okresy rozliczeniowe maj 2008 r., lipiec 2008 r., sierpień 2008 r., październik 2008 r., listopad 2008 r., grudzień 2008 r. zostały opłacone z uchybieniem terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W niniejszej sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, iż składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okresy rozliczeniowe maj 2008 r., lipiec 2008 r., sierpień 2008 r., październik 2008 r., listopad 2008 r., grudzień 2008 r. nie zostały poniesione terminowo, a więc zgodnie art. 25a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., miesięczna refundacja za okresy sprawozdawcze maj 2008 r., lipiec 2008 r., sierpień 2008 r., październik 2008 r., listopad 2008 r., grudzień 2008 r. została pobrana nienależnie.

Dalej organ wyjaśnił, że wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych w roku 2008 zostały złożone w następujących terminach:

- za okres sprawozdawczy maj 2008 r. w dniu 2 czerwca 2008 r.,

- za okres sprawozdawczy lipiec 2008 r. w dniu 4 sierpnia 2008 r.,

- za okres sprawozdawczy sierpień 2008 r. w dniu 3 września 2008r.,

- za okres sprawozdawczy październik 2008 r. w dniu 7 listopada 2008 r.,

- za okres sprawozdawczy listopad 2008 r. w dniu 1 grudnia 2008 r.

- za okres sprawozdawczy grudzień 2008 r w dniu 20 stycznia 2008 r.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem składek na ubezpieczenia społeczne do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, co miało miejsce dnia [...] października 2018 r. upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń z tytułu nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze maj 2008 r., lipiec 2008 r., sierpień 2008 r. Wobec powyższego postępowanie za okresy sprawozdawcze w PFRON maj 2008 r., lipiec 2008 r., sierpień 2008 r. należało umorzyć.

Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego — tj. art. 26a ust. 1a1 pkt. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że ustawą z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 986), wprowadzono art. 263 ust. 1a1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji umożliwiający pracodawcy uzyskanie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nawet w sytuacji poniesienia przez pracodawcę kosztów płacy z 14 - dniowym uchybieniem terminowi płatności. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez Prezesa PFRON wskazała na brzmienie tego przepisu oraz jego pominięcie przy wydawaniu decyzji z dnia [...]-12-2018 r. W zaskarżonej decyzji Prezes PFRON przedstawił pogląd, zgodnie z którym przepis art. 26a ust. 1a ust.1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji nie mógł być zastosowany do należności za okresy sprawozdawcze sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej w sprawach dotyczących zwrotu dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz refundacji składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą. Zdaniem skarżącej powyższy pogląd nie znajduje uzasadnienia, bowiem ustawa nowelizująca nie zawierała wyraźnych przepisów intertemporalnych, co powinno spowodować możliwość zastosowania tego przepisu także do należności z tytułu refundacji składek objętych zaskarżoną decyzją. Twierdzenie Skarżącej znajduje potwierdzenie w niedawnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1358/18.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. - dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż organ nakazał zwrot dofinansowania po upływie terminu przedawnienia.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie) i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: "O.p").

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października, sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Przypomnieć trzeba, że badana sprawa dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące październik, listopad i grudzień 2008 r. Termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki za ostatni z wymienionych w zaskarżonej decyzji miesięcy - grudzień 2008 r. – upłynął 31 grudnia 2014 r. (pięć lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo o refundacji składki).

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, co miało miejsce [...] października 2018 r., niewątpliwie upłynął, wskazany w art. 70 § 1 O.p., 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Jako przedawnione uznać zatem należało zarówno należności z tytułu refundacji składek za miesiąc grudzień 2008 r., jak i za wszystkie wcześniejsze miesiące, wskazane w decyzji organu.

Jednocześnie zauważyć należy, że w treści zaskarżonej decyzji Prezes Zarządu PFRON błędnie odwołał się do regulacji unijnych przewidujących 10-letni termin przedawnienia dochodzonych należności z tytułu zrefundowanych składek na ubezpieczenia społeczne.

W tym zakresie należy mieć na uwadze aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar odpowiadając na pytania sądu krajowego (pytanie drugie) "Czy w sytuacji, gdy Komisja [...] nie wydała stosownej decyzji, organ państwa członkowskiego jest zobowiązany do dochodzenia zwrotu udzielonej przez niego niezgodnej z prawem pomocy?"; oraz (pytanie czwarte) "Jaki termin przedawnienia obowiązuje w przypadku dochodzenia przez organ państwa członkowskiego zwrotu pomocy niezgodnej z prawem? Czy termin ten wynosi dziesięć lat, analogicznie do terminu, po upływie którego pomoc zgodnie z art. 1 i 15 [rozporządzenia nr 659/1999] staje się pomocą istniejącą i nie może już być dochodzony jej zwrot, czy też cztery lata, zgodnie z art. 3 ust. 1 [rozporządzenia nr 2988/95]?. Jaka jest podstawa prawna dla takiego dochodzenia zwrotu, jeżeli pomoc udzielona została z funduszu strukturalnego: art. 108 ust. 3 [TFUE], czy też [rozporządzenie nr 2988/95]?".

Odpowiadając na powyższe pytania TSUE uznał, iż że art. 108 ust. 3 TFUE zobowiązuje organy krajowe do odzyskania z własnej inicjatywy pomocy, którą przyznały nieprawidłowo (pkt. 94).

Wbrew zatem twierdzeniom Prezesa Zarządu PFRON zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, dotyczącym stosowania art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589 do roszczeń z tytułu zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, TSUE podkreślił, iż:

- "(w sytuacji) braku uregulowań Unii w tej dziedzinie odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy musi się odbywać zgodnie z zasadami przewidzianymi we właściwym prawie krajowym" (pkt. 108 );

- "W szczególności wbrew twierdzeniom rządów estońskiego i greckiego oraz Komisji do takiego odzyskania nie można stosować ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani poprzez analogię dziesięcioletniego terminu wskazanego w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 (podkreślenie Sądu - pkt. 109)";

- "Po pierwsze bowiem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 149 i 152 opinii, Trybunał wyjaśnił w pkt 34 i 35 wyroku z dnia 5 października 2006 r., Transalpine Ölleitung in Österreich (C-368/04, EU:C:2006:644), że w zakresie, w jakim rozporządzenie nr 659/1999 zawiera przepisy o charakterze proceduralnym, które znajdują zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w dziedzinie pomocy państwa toczących się przed Komisją, rozporządzenie to normuje oraz wzmacnia praktykę Komisji w zakresie badania pomocy państwa i nie zawiera żadnych przepisów dotyczących uprawnień i obowiązków sądów krajowych, które w dalszym ciągu są regulowane przepisami traktatu, których wykładni dokonuje Trybunał (pkt. 110 )";

- "Po drugie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że terminy przedawnienia mają ogólnie na celu zapewnienie pewności prawa (wyrok z dnia 13 czerwca 2013 r., Unanimes i in., od C-671/11 do C-676/11, EU:C:2013:388, pkt 31), że aby spełnić tę funkcję, dany termin powinien zostać ustalony z wyprzedzeniem oraz, że każde stosowanie terminu przedawnienia "w drodze analogii" powinno być w wystarczający sposób możliwe do przewidzenia dla jednostki (wyrok z dnia 5 maja 2011 r., Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo) (pkt. 112 )";

- "Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pierwszą część pytania czwartego należy odpowiedzieć, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe (pkt. 128)".

Reasumując, zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie, wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar potwierdza stanowisko tutejszego sądu, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie mają zastosowania wskazane w zaskarżonej decyzji przez organ przepisy prawa unijnego tj. art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589.

Na marginesie zauważyć jedynie wypada, że z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia dochodzonych przez organ roszczeń, bezprzedmiotowa okazała się ocena pozostałych zarzutów skargi.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił mocą art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a. Na łączną kwotę 1008 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania Sąd zaliczył 108 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi oraz 900 zł wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego..