Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2205/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 i art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...czerwca 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... lipca 2007 r., wniesionej przez T. S., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... czerwca 2007 r. o nr ..., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z ... czerwca 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę i opłatą prolongacyjną, w łącznej kwocie ... zł.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ... marca 2006 r. (wpływ do organu w dniu ... marca 2006 r.), T. S. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie w całości lub w części jej zobowiązań z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu podania wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Podała, że łączny miesięczny dochód jej oraz jej męża wynosi ... zł. Z tego powodu, jak zaznaczyła, ma już obecnie kłopotu z wywiązywaniem się z zawartej z ZUS (w dniu ... stycznia 2005 r.) umowy ratalnej. Na koniec opisała sytuację, która doprowadziła ją do powstania zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenia.

Do akt sprawy wnioskodawczyni złożyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ... lutego 2005 r. o wysokości uzyskanego dochodu za lata 1999 – 2003, kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z ... grudnia 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. w kwocie ... zł, zaświadczenie z Urzędu Gminy w S. w sprawie dochodowości z gospodarstwa rolnego za 2005 r., z którego wynika, iż dochód z gospodarstwa o wielkości ... ha przeliczeniowych, prowadzonego przez męża zainteresowanej w wymienionym okresie wyniósł ... zł, a więc ... zł miesięcznie.

Decyzją z ... czerwca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 1, 3 i 4, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z ... marca 2006 r., odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W kontekście art. 28 ust. 3 ww. ustawy, który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, organ stwierdził, iż w przedstawionej sprawie nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, a biorąc pod uwagę posiadanie przez dłużnika majątku ruchomego i nieruchomości byłoby ono skuteczne. Następnie, badając sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umożliwiającego umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, organ podał, że zobowiązana osiąga dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego w kwocie ... zł, otrzymuje płatności bezpośrednie do gruntów rolnych – za rok 2005 w kwocie ... zł, natomiast jej mąż pobiera świadczenie przedemerytalne wynoszące ... zł miesięcznie. Nadto organ zauważył, iż wnioskodawczyni kontynuuje spłatę zadłużenia w układzie ratalnym, a to wskazuje na możliwość dalszej spłaty zaległych należności składkowych. Dalej organ stwierdził, iż w złożonym podaniu o umorzenie i zebranej dokumentacji nie wykazano, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazał też na 10-letni okres przedawnienia dochodzonych należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... czerwca 2006 r., strona podtrzymała swoje żądanie umorzenia zaległości składkowych. Nie zgadzając się z wydaną decyzją, podniosła, że przy rozpatrywaniu jej sprawy nie uwzględniono jej argumentów ani nie oceniono w sposób obiektywny jej sytuacji materialnej. Podniosła też, że pozostaje w krytycznej sytuacji finansowej. Nie jest w stanie spłacać układu ratalnego. Wskazała, że na spłatę rat pożycza pieniądze od rodziny. Wskazała również, że jedynym stałym dochodem jej rodziny jest zasiłek przedemerytalny męża wynoszący 558 zł miesięcznie.

Decyzją z... czerwca 2006 r. Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z ... czerwca 2006 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że strona nie wykazała, iż opłacenie zaległych należności spowoduje zbyt ciężkie skutki, co doprowadzi do pogorszenia jej sytuacji finansowej. Organ wskazał przy tym na dochody rodziny strony oraz na wywiązywanie się zainteresowanej z zawartego układu ratalnego.

Powyższe orzeczenie organu rentowego z ... czerwca 2006 r. zostało zaskarżone przez zainteresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..

Wyrokiem z ... grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa .../06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdził przede wszystkim, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Brak w nim, jak Sąd zauważył, odniesienia się do indywidualnej sytuacji skarżącej, opisanej przez nią w składanych wnioskach. Uzasadnienie skarżonej decyzji Sąd ocenił jako lakoniczne, a argumenty w nim zawarte – jako nieprzekonywujące i ogólnikowe. Dlatego też podzielił stanowisko skarżącej, iż Prezes ZUS nie dokonał weryfikacji jej twierdzeń oraz przedstawionych przez nią dowodów, nie zbadał także aktualnej sytuacji finansowej i życiowej skarżącej pod kątem istnienia przesłanek uprawniających do umorzenia zaległych należności stosownie do przepisów rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest dowolne i nie uwzględnia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to stanowi o naruszeniu także art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu z ... grudnia 2006 r., organ przystąpił do ponownej analizy sprawy. Z akt administracyjnych wynika, iż podjął działania w celu uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego. Wystąpił m.in. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie informacji, czy strona korzysta z pomocy Ośrodka, finansowej lub rzeczowej, do Starostwa Powiatowego w S. o uzyskanie danych dotyczących strony z Ewidencji Gruntów i Budynków oraz do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o udostępnienie informacji o wysokości otrzymywanych przez stronę płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Pismem z ... maja 2007 r. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania w sprawie i jednocześnie pouczył o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W piśmie z ... maja 2007 r. strona zwróciła się z prośbą o całkowite umorzenie jej zobowiązań wobec ZUS. Wskazała, że nie kwestionuje ustaleń organu dotyczących jej miesięcznych dochodów i przyznała, że dochód ten średnio w miesiącu wzrósł o ... zł na jednego członka rodziny. Wskazała też, że w takim samym stopniu, lub nawet większym wzrosły jej wydatki na utrzymanie i prowadzenie gospodarstwa rolnego, a więc -jak zaznaczyła- jej sytuacja nie uległa zmianie. Podała również, że w związku z koniecznością opłacania rat na rzecz ZUS, co miesiąc powiększa się jej zadłużenie, które obecnie wynosi ponad ... zł. Poinformowała także, że pogorszeniu uległ jej stan zdrowia.

Decyzją z ... czerwca 2007 r. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), oraz art. 138 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z... czerwca 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przepisy prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a następnie wskazał, że nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku zainteresowanej. Stwierdzając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w przepisie art. 28 ust. 2 i 3 ww. ustawy, który stanowi, że należności składkowe mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, organ podał, iż wobec strony nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, a biorąc pod uwagę posiadany przez nią majątek postępowanie to byłoby skuteczne. Dalej, organ wskazał na wysokość miesięcznego dochodu strony oraz jej małżonka. Podał, że z dokonanych ustaleń wynika, iż obecnie strona uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie ... zł miesięcznie, a jej małżonek pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości ... zł netto miesięcznie. Zaznaczył też, że zainteresowana uzyskuje płatności bezpośrednie z tytułu wsparcia działalności rolniczej, które za 2006 r. wyniosły ... zł, oraz że nie korzysta z pomocy społecznej. Mając zaś na uwadze treść pisma strony z ... maja 2007 r., w którym zainteresowana wskazywała na pogarszający się stan jej zdrowia oraz wzrastające zadłużenia, organ stwierdził, że okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednią dokumentacją. Z tego też powodu organ uznał, iż podniesione przez stronę argumenty tylko w części uznane mogą być za udowodnione. Nadto organ podał, że w sprawie nie wykazano, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Obecna sytuacja materialna i rodzinna nie wskazuje na to, że spłata zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki co znacznie pogorszyłoby sytuację finansową zobowiązanej i jej rodziny. Takie stwierdzenie, zdaniem organu, uzasadnione jest faktem kontynuowania przez stronę spłaty zadłużenia zgodnie z umową zawartą z ZUS w dniu ... stycznia 2005 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, strona wniosła o jej uwzględnienie i spowodowanie umorzenia przez ZUS powstałego zadłużenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że decyzja organu jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że ZUS wydając skarżone orzeczenie uwzględnił tylko jej przychody. Nie wziął natomiast pod uwagę kosztów prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz wydatków ponoszonych na prowadzenie gospodarstwa domowego. Skarżąca zaznaczyła też, że dochody jej oraz jej męża są niskie i nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych ich potrzeb. Na koniec stwierdziła, iż ZUS nie uwzględnił jej interesu, a jedynie wskazał na interes publiczny. Dodała też, że w jej ocenie organ celowo nie żądał od niej dodatkowych dokumentów mogących potwierdzić okoliczności, na które wskazywała, tj. stan zdrowia oraz rosnące zadłużenie wobec rodziny.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z ... sierpnia 2007 r. skarżąca do akt sądowych sprawy złożyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z ... sierpnia 2007 r. oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z ... lipca 2007 r. o przyznaniu stronie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie ... zł w miesiącu lipcu 2007 r.

Przy piśmie procesowym z ... października 2007 r. skarżąca do akt sprawy złożyła decyzję ZUS z ... października 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia w kwocie ponad 59.303,85 zł. Natomiast przy piśmie z ... listopada 2007 r. skarżąca złożyła do akt sądowych decyzję Prezesa ZUS z ... listopada 2007 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z ... października 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma więc prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Następnie zważyć należy, iż na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przede wszystkim podnieść trzeba, iż skarżona decyzja została wydana na skutek zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z ... grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa .../06, uchylającego decyzję Prezesa ZUS z ... czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Zatem, wydając zaskarżoną decyzję Prezes ZUS był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu Sądu z ... grudnia 2006 r. i miał obowiązek uwzględnić je w prowadzonym postępowaniu. Jego orzeczenie, wydane na skutek wyroku WSA, winno więc w szczególności uwzględniać ocenę prawną i wskazania w zakresie dotyczącym art. 107 § 3 k.p.a., w związku z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami prawa materialnego opartymi na uznaniu administracyjnym.

Badając zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r., wydaną na skutek powyższego wyroku, Sąd -będąc również związany tym wyrokiem- uznał, iż decyzja ta nie uwzględnia wytycznych Sądu, a wobec tego została wydana z naruszeniem cyt. przepisu art. 153 p.p.s.a. i -w konsekwencji- z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Sąd w wyroku wydanym w dniu ... grudnia 2006 r. zauważył, iż w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę. Wskazał też na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy tak, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Sąd wyjaśnił także, że elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest właśnie uzasadnienie decyzji, które winno spełniać wymogi zawarte w art.107 § 3 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym w dniu ... grudnia 2006 r. uznał, iż kontrolowana decyzja Prezesa ZUS z ... czerwca 2006 r. wymogów tych jednak nie spełnia. Uchylając skarżone orzeczenie Sąd zalecił ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zawierającej prawidłowe uzasadnienie. Sąd zauważył przy tym, iż uzasadnienie decyzji winno być wyczerpujące, odnoszące się do indywidualnej sytuacji skarżącej, opisywanej przez nią we wnioskach oraz wskazujące na analizę jej twierdzeń i przedstawionych przez nią dowodów, a także na ocenę jej aktualnej sytuacji finansowej i życiowej pod kątem istnienia przesłanek uprawniających do umorzenia zaległych należności stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W tym miejscu warto zaznaczyć, iż skarżąca wnosząc o umorzenie zadłużenia, swoją prośbę uzasadniła trudną sytuację materialną i rodzinną, wskazując przede wszystkim na niskie dochody miesięczne jej oraz jej męża, które muszą im wystarczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W swoich pismach kierowany do organu zaznaczała też, że nie jest w stanie wywiązywać się z zawartego z Zakładem układu ratalnego.

W tej sytuacji szczególne znaczenie w sprawie miał przepis art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej: u.s.u.s., umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały uregulowane właśnie w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu, z uwagi na treść wniosku wszczynającego kontrolowane postępowanie, niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skoro zaś przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający w sprawie miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącej i ustalenia, czy zapłata składek wraz z odsetkami za zwłokę i opłatą prolongacyjną rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Również Sąd w uzasadnieniu wyroku z ... grudnia 2006 r. wskazywał na potrzebę ustalenia w sprawie aktualnej sytuacji finansowej skarżącej - mając przy tym na względzie przepisy cyt. powyżej rozporządzenia.

Zatem, obowiązkiem organu orzekającego było ponowne zbadanie sytuacji finansowej strony, a więc tak jej dochodów jak i niezbędnych wydatków. Postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie winno więc zmierzać nie tylko do ustalenia majątku i dochodów strony oraz jej małżonka, ale także do ustalenia ich miesięcznych, podstawowych i niezbędnych do życia wydatków. Postępowanie to powinno bowiem w efekcie pozwolić na ustalenie, czy opłacenie przez stronę należności z tytułu składek nie pozbawi wnioskodawczyni oraz jej małżonka możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe winno zaś znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno bowiem zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Kontrolując w tym zakresie zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS z ... czerwca 2007 r., Sąd stwierdza, iż uzasadnienie tej decyzji -pomimo wytycznych zawartych w wyroku z ... grudnia 2006 r.- wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., nie spełnia.

Z uzasadnienia skarżonej decyzji jak również z akt administracyjnych nie wynika bowiem, aby organ przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające mając na uwadze zalecenia Sądu. Postępowanie dowodowe organu było nastawione jedynie, co skarżąca słusznie podniosła, na ustalenie jej dochodów. Dane te, zdaniem Sądu, są jednak nie wystarczające do wyczerpującej analizy i oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącej oraz jej rodziny. Tym samym organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, że zapłata należności nie pozbawi zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wyjaśnił również na jakiej podstawie uznał, iż obecna sytuacja strony "(...) nie wskazuje na to, iż spłata zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki co znacznie pogorszyłoby sytuację finansową zobowiązanej i jej rodziny (...)".

Przytoczonych stwierdzeń organu nie można, w ocenie Sądu, uznać za zasadne tylko na tej podstawie, że zobowiązana spłaca raty w ZUS, zapożyczając się w związku z tym u rodziny. Co prawda strona nie udowodniła, iż posiada zadłużenie, jednakże biorąc pod uwagę wysokość jej dochodów można było przyjąć, iż okoliczność ta jest wielce prawdopodobna. W tym miejscu warto też zaznaczyć, że z umowy ratalnej zawartej przez stronę w dniu ... stycznia 2005 r. z Zakładem wynika, że od stycznia 2008 r. rata zobowiązanej wynosić ma ponad ... zł. Organ wskazując na wywiązywanie się strony z umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek i wyciągając z tego negatywne dla niej w tej sprawie konsekwencje, zupełnie tego faktu nie dostrzega, jak również i tego, że łączny dochód skarżącej oraz jej męża wynosi (jedynie) około ... zł miesięcznie. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że spłata zadłużenia w systemie ratalnym na warunkach wynikającej z zawartej umowy będzie dla strony nadal możliwa. Obecnie, jak wynika z oświadczenia strony złożonego do protokołu rozprawy w dniu ... grudnia 2007 r., strona przestała spłacać zadłużenie z uwagi na brak środków.

Konkludując, Sąd stwierdza, iż uzasadnienie skarżonej decyzji ogranicza się w istocie do zdawkowego przedstawienia sytuacji materialnej skarżącej, tj. jej dochodów, oraz do stwierdzeń nie znajdujących dostatecznego odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. W szczególności organ orzekający w prowadzonym postępowaniu nie ustalił, czy rodzina skarżącej jest w stanie spłacać powstałe zadłużenie w kwocie znacznie przekraczającej ... zł. W uzasadnieniu decyzji zabrakło przede wszystkim porównania dochodów skarżącej z jej wydatkami, przez co decyzję tą należało uznać za pozbawioną prawidłowego uzasadnienia. Sąd zauważa, iż kwestia ta była podkreślana w wyroku zapadłym w sprawie w dniu ... grudnia 2006 r., w którym Sąd zaznaczył, iż w uzasadnieniu oprócz okoliczności podnoszonych w postępowaniu przez stronę, powinna znaleźć się też analiza jej aktualnej sytuacji finansowej i życiowej.

Dlatego też Sąd uznał, iż w powyższym zakresie Prezes ZUS nie wykonał wytycznych zawarty w ww. wyroku, a wobec tego skarżonej decyzji należy zarzucić nie tylko naruszenie art. 153 p.p.s.a., ale także art. 107 § 3, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sprawa ponownie winna być przedmiotem dokładnej analizy organu. Bez ustalenia powyższego nie jest bowiem możliwa prawidłowa, niemająca cech dowolności, ocena sprawy w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Samo bowiem stwierdzenie, iż strona uzyskuje dochody -wobec wysokości tych dochodów wynoszących na dwie osoby około ... zł miesięcznie- nie jest w tym względzie wystarczające. Niewystarczające jest również formułowanie jedynie ogólnikowych stwierdzeń, bez jednoczesnego wskazania na dowodowe ich uzasadnienie.

Rozstrzygając ponownie Prezes ZUS winien więc uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego -z udziałem strony- w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania.

W postępowaniu tym należy przede wszystkim ustalić wysokość dochodu rodziny strony, jej oszczędności, majątek, a także jej niezbędne wydatki, w tym na leczenie i leki dla wnioskodawczyni, oraz zbadać ogólną sytuację ekonomiczną rodziny skarżącej, poprzez choćby zwrócenie się do gminnego ośrodka pomocy społecznej o pomoc pracownika socjalnego w tym zakresie. Przy czym Sąd podkreśla, iż orzekając ponownie w sprawie organ winien ustalić obecną sytuację zainteresowanej, a ta -jak wynika z akt sądowych- uległa zmianie. Skarżąca korzysta (ewentualnie korzystała) z pomocy społecznej, otrzymywała zasiłki celowe. Okoliczności te winny być także przez organ w nowym postępowaniu poddane stosownej ocenione. Nadto, Sąd podkreśla, iż wszelkie ustalenia, na które organ się powołuje w sprawie, winny wynikać z materiału dowodowego. W skarżonej decyzji organ podaje, że dochód strony z gospodarstwa rolnego wynosi ... zł, natomiast akta administracyjne, zupełnie na to nie wskazują. Sąd podkreśla też, iż przyjmując, że dochód strony pozwala na spłatę zadłużenia, organ winien w odpowiedni i przekonywujący sposób swoje stanowisko w tym względzie uzasadnić, podając dowody, w oparciu o które poczynił takie ustalenia. Odnosząc się zaś do zgromadzonych w sprawie dowodów organ obowiązany jest przedstawić ich analizę i określić ich znaczenie w sprawie. Jeżeli uzna, iż dokumenty zgromadzone w sprawie są niewystarczające, winien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy. Winien też wziąć pod uwagę argumentację przedstawianą przez stronę w składanych w toku postępowania pismach procesowych i w sposób zrozumiały dla strony odnieść się do niej, rozważając ją z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, przede wszystkim treści art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.

Powyższe musi zaś znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji.

Dodatkowo Sąd przypomina, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając, tym bardziej, iż o to w pierwotnym wniosku zwracała się sama strona.

Na koniec Sąd zauważa, iż skoro Prezes ZUS decyzją z ... czerwca 2007 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, to w sentencji tej decyzji winien wskazać przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołanie tylko art. 138 k.p.a. nie stanowi prawidłowej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 i art. 134 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.