Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 102/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 pkt 2 lit.b, art. 130 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 4 ust. 1, par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1 pkt 3, par. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 69 poz 622
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do  kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 23 listopada 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił do Starosty [...] o skierowanie M. S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. W podstawie prawnej powołano art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu wyjaśniono, że M. S. w okresie od 14 lipca 2008 r. do 12 listopada 2008 r. trzykrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co łącznie otrzymał 26 punktów karnych. Wniosek ten został do wiadomości przesłany Komendantowi Miejskiemu Policji w G.

Pismem z 29 listopada 2010 r. Komendant Miejski Policji w G. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania M. S. na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Następnie decyzją z [...] r. organ ten skierował stronę na badania psychologiczne.

W odwołaniu od decyzji M. S. podniósł, że na dzień wszczęcia postępowania nie przekroczył 24 punktów karnych, albowiem punkty nałożone za wykroczenia w dniach 14 lipca i 1 października 2008 r. po upływie roku, zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, winny ulec usunięciu z ewidencji. Natomiast w związku z odmową przyjęcia mandatu w dniu 12 listopada 2008 r. sprawa była rozpoznana przez sąd. Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z [...] r. utrzymano w mocy wyrok sądu I instancji z [...] r. Tylko wpis z 12 listopada 2008 r. miał zatem charakter tymczasowy. Podniósł także, że w dniu 4 stycznia 2011 r., zatem przed doręczeniem mu decyzji (12 stycznia 2011 r.), odbył szkolenie, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, przez co obniżeniu o 6 uległa liczba punktów karnych. Ich wykreśleniu nie może sprzeciwić się przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), albowiem jest on sprzeczny z ustawą i nie powinien być stosowany. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09. Nadto wskazał, że skierowanie na badania wydane winno być w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowca przekroczył liczbę 24 punktów, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. nr 69, poz. 622). Do odwołania dołączono zaświadczenie Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. z 5 stycznia 2011 r. o odbyciu szkolenia.

Decyzją z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w K. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na stwierdzone uchybienia prawa procesowego, polegające na wydaniu decyzji przed zebraniem całości materiału dowodowego oraz pozbawienie decyzji uzasadnienia. Wskazano, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy organ prowadzący ewidencję punktów karnych uwzględnił okoliczności podnoszone przez stronę. Zwrócono uwagę stronie, że wykreślenia punktów karnych ze względu na art. 130 ust. 3 ustawy dokonuje organ prowadzący ewidencję tych punktów.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji uzyskał informację Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z 23 marca 2011 r., że nie doszło do usunięcia punktów z ewidencji, ani na skutek upływu czasu, ani w wyniku złożonego zaświadczenia o odbyciu szkolenia. Po zawiadomieniu strony o zakończeniu postępowania dowodowego, M. S. podtrzymał swoje stanowisko uprzednio wyrażone w odwołaniu, że brak jest podstaw do zaniechania usunięcia z ewidencji punktów za naruszenia.

Decyzją z [...] r. Komendant Miejski Policji w G., na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierował M. S. na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że punkty zostały nałożone za trzy przekroczenia:

- 14 lipca 2008 r., 8 punktów, mandat kredytowany,

- 1 października 2008 r., 8 punktów, mandat kredytowany,

-12 listopada 2008 r. 10 punktów, rozstrzygnięcie sądowe, data uprawomocnienia się wyroku 10 września 2010 r., sygn. akt [...] w G. Ujawnione są w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, mają przymiot ostatecznych i zostały dokonane w oparciu o prawomocne rozstrzygnięcia stwierdzone mandatami karnymi i wyrokiem sądu. Organ prowadzący ewidencję nie dokonał ich usunięcia. Wyjaśniono, że przyznanie więcej niż 24 punktów, zarówno ostatecznych jak i tymczasowych za wykroczenia, których kierujący dopuścił się w ciągu 1 roku, wyklucza usunięcie punktów z ewidencji, na co wskazuje art. 130 ustawy i § 6 rozporządzenia MSWiA z 20 grudnia 2002 r. Termin 30 dniowy, o jakim mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. ma charakter instrukcyjny i jego upływ nie powoduje wygaśnięcia uprawnienia organu do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Natomiast odbycie szkolenia z art. 130 ust. 3 ustawy po tym, jak suma punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24, nie powoduje zmniejszenia ich liczby. Zarzut niekonstytucyjności § 8 ust. 6 rozporządzenia z 20 grudnia 2002 r. nie zwalnia organu administracji z obowiązku stosowania tego przepisu do czasu ewentualnego wyroku TK skutkującego utratą jego mocy obowiązującej.

W odwołaniu od decyzji M. S. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a. i 124 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie przekroczył liczby 24 punktów, art. 130 ust. 2 ustawy i § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z 20 grudnia 2002 r. poprzez nie wykreślenie z ewidencji punktów otrzymanych w dniach 14 lipca i 1 października po upływie roku od otrzymania, § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 20 grudnia 2002 r. poprzez nie usunięcie po upływie roku punktów tymczasowych nałożonych 12 listopada 2008 r., art. 130 ust. 3 ustawy i § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez nieuwzględnienie zmniejszenia liczby punktów w wyniku odbycia szkolenia oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. poprzez wydanie decyzji po upływie 30 dniowego terminu określonego w tym przepisie.

Zaskarżoną decyzją Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w związku z zarzutami podjęto czynności w celu zweryfikowania ostateczności wpisów będących podstawą wniosku. Bezsporne jest, że strona była ukarana mandatami karnymi w dniach 14 lipca 2008 r. i 1 października 2008 r. Trzecie wykroczenie z 12 listopada 2008 r. zostało stwierdzone wyrokiem prawomocnym z dniem 10 września 2010 r., dotychczasowy wpis tymczasowy w tym zakresie stał się zatem ostateczny. Suma punktów nałożonych za wykroczenia przekroczyła 24. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, punkty wpisane do ewidencji usuwa się po roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć liczba punktów przekroczyłaby 24. Zastosowany w przepisie tryb warunkowy koreluje z zasadą wyrażoną w § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym usuwa się po upływie roku punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, z zastrzeżeniem przypadku, gdy suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo w tym okresie przekroczyła 24. W przypadku strony, przekroczenie limitu punktów nastąpiło 12 listopada 2008 r. Odmowa przyjęcia mandatu i w konsekwencji nabycie cechy ostateczności przez wpis po uprawomocnieniu się wyroku sądu nie mają wpływu na tryb usuwania punktów, proponowana przez stronę praktyka prowadziłaby do nierówności w traktowaniu kierowców przyjmujących mandat i odmawiających jego przyjęcia, niezasadnie promując tych ostatnich.

Odnosząc się do określonego w rozporządzeniu terminu 30 dniowego do wydania decyzji wskazano na jego instrukcyjny charakter, potwierdzony uchwałą NSA z 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 12/09.

W kwestii wpływu odbytego przez stronę szkolenia na liczbę punktów wyjaśniono, że stanowisko sądów administracyjnych w sprawie zgodności z ustawą przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego nie jest jednolite. Nadto nie wiąże ono organów wydających decyzję, poza przypadkami związania w konkretnej sprawie rozstrzyganej przez sąd. W tej sytuacji organy władzy państwowej są zobowiązane stosować obowiązujący przepisy wykonawcze.

W skardze do sądu administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podtrzymał zarzuty sformułowane w odwołaniu, także dotyczące wydania decyzji po upływie 30 dniowego terminu. W tym zakresie, uznając instrukcyjny charakter terminu, zwrócił uwagę, że wszczęcie postępowania po upływie kilku miesięcy od uprawomocnienia się wyroku jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Podniósł, że pierwszeństwo winno znaleźć literalne rozumienie przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA, dotyczące usuwania z ewidencji punktów. Powołując się na interpretację określoną jako "gramatyczna" podał, że punkty objęte wpisem tymczasowym winny być usunięte z dniem 12 listopada 2009 r., jako że przed tą datą nie stały się ostateczne. Nie zgodził się z argumentem, że w takiej sytuacji osoby odmawiające przyjęcia mandatu byłyby z nieuzasadnionych powodów w uprzywilejowanej sytuacji, albowiem każdy ma równe prawo zarówno do odmowy przyjęcia mandatu, jak i do rozpoznania jego sprawy przez sąd. Wyjątek z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, zgodnie z literalnym rozumieniem, może dotyczyć tylko ograniczeń w usuwania punktów ostatecznych (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Wyjątku takiego nie zna regulacja § 5 rozporządzenia.

Skarżący stwierdził także, że w terminie roku winno zostać zakończone postępowanie sądowe dotyczące wykroczenia z 12 listopada 2008 r. Skoro tak się nie stało, to narusza zasadę państwa prawa wszczynanie postępowania po upływie dwóch lat od zdarzenia. Nadto instytucja punktów tymczasowych narusza pewność obrotu i domniemanie niewinności. Nie powinno być takiego rozróżnienia. Powinny być wpisywane tylko punkty ostateczne, usuwane po upływie roku. Do czasu prawomocności wyroku skarżący winien być traktowany jak osoba niewinna, zatem, punkty za naruszenia z 14 lipca i 1 października 2008 r., winny zostać usunięte po upływie roku, bez kumulacji z punktami tymczasowymi.

Skarżący podniósł, że niewątpliwie doszło także do zmniejszenia liczby punktów w wyniku odbytego w dniu 4 stycznia 2011 r. szkolenia. Art. 130 ust. 3 nie ogranicza kierowców żadnym terminem, a delegacja z art. 130 ust. 3 i 4 daje podstawę tylko do określenia liczby punktów odejmowanych w wyniku szkolenia. Regulacja § 8 ust. 4 i 6 rozporządzenia wykracza zatem poza zakres wyznaczony w delegacji, nadto wkracza także w materię ustawową, w prawa i obowiązki obywatelskie, wprowadzając ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Skarżący nie określił jednak, o które z praw lub który z obowiązków chodzi. W końcu za bezprzedmiotowe uznał skierowanie go na badania psychologiczne, skoro szkolenie w dniu 4 stycznia 2011 r. obejmowało także badanie psychologiczne, a wynik testu nie wykazał przeciwwskazań do prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić Skarżącemu, że sąd administracyjny zobowiązany jest do badania zgodności wydanych aktów z obowiązującymi przepisami prawa, stąd uwagi Skarżącego, dotyczące postulowanego przez niego stanu prawnego, nie mogły mieć znaczenia w sprawie. Wadliwa jest także sugerowana przez Skarżącego metoda interpretacji, sprowadzająca się do nadawania znaczenia odizolowanym jednostkom tekstu prawnego, bez uwzględniania ich kontekstu systemowego, co w przypadku aktów o charakterze wykonawczym może prowadzić do pominięcia ustawowo wyznaczonego celu regulacji.

W sprawie przedmiotem zarzutów są zasadniczo trzy kwestie. Pierwsza z nich dotyczy uznania, że w zaistniałym stanie faktycznym Skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych. Skarżący neguje zasadność skierowania na badanie z tego powodu, uznając że powinno dojść do usunięcia w ewidencji poszczególnych wpisów z uwagi na upływ czasu od popełnienia wykroczeń. Ewidencję punktów karnych prowadzi organ Policji, dokonanie wpisu do ewidencji i usunięcie go z niej stanowią czynność materialno-techniczną, podlegającą kontroli sądowej. Strona zainteresowana wykreśleniem punktów może zwrócić się o podjęcie czynności przez organ ewidencyjny, a w razie milczenia skorzystać ze skargi do sądu w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z 15 września 2010 r., sygn. I OSK 1456/09, wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 1388/09). Co do zasady zatem, organy orzekające w sprawie administracyjnej są związane danymi pochodzącymi z ewidencji i nie mają podstaw do jej samodzielnej weryfikacji. W niniejszej sprawie Skarżący nie występował z odrębnym wnioskiem w sprawie usunięcia wpisów z ewidencji, podnosił jednak ten zarzut w prowadzonym postępowaniu. Był on także przez organy merytorycznie badany. Mając na uwadze, że w sprawie zachodzi tożsamość organu prowadzącego ewidencję i organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zasadne jest merytoryczne odniesienie się do kwestii punktów ujawnionych w ewidencji zarówno przez organ odwoławczy, jak i Sąd.

Przyznawanie punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przewiduje art. 130 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Przekroczenie przez kierującego pojazdem limitu punktów w ciągu 1 roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy ( art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. b), skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ( art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) czy – jak w niniejszej sprawie- skierowaniem na badania psychologiczne ( art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b).

Konsekwencje te są stosowane, gdy punkty wpisane do ewidencji są ostateczne. Zróżnicowanie punktów na ostateczne i tymczasowe wprowadza rozporządzenie MSWiA z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1. Sąd nie dostrzega powodów, dla których wprowadzone rozróżnienie mogłoby a jakimkolwiek zakresie naruszać konstytucyjne prawa, w tym pewność obrotu czy domniemanie niewinności, na jakie powołuje się Skarżący. Wprowadzone rozróżnienie umożliwia kompromis między takimi wartościami jak bezpieczeństwo ruchu drogowego a podkreślane przez skarżącego prawo każdej osoby do sądu. Do czasu rozpoznania sprawy przez sąd, wpis nie jest ostateczny i nie może stanowić podstaw do wszczęcia postępowania nakierowanego na weryfikację predyspozycji i umiejętności kierowcy.

Ustawową zasadę związaną z usuwaniem punktów wprowadza ust. 2 art. 130 prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3, tj. kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów. Naruszenia stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, o jakich mowa w art. 130 ust. 2 ustawy, stanowią wpisy ostateczne w ewidencji, wedle terminologii rozporządzenia. W przekonaniu Sądu przepis art. 130 ust. 2 ustawy wprowadza zasadę, zgodnie z którą upływ roku od dnia naruszenie stanowi podstawę do usunięcia punktów z ewidencji, pod warunkiem, że w okresie tym kierowca nie popełnił wykroczeń, za które liczba punktów, gdyby stały się ostateczne, przekroczyłaby limit. Tryb warunkowy zastosowany w tym przepisie wskazuje, że w razie dokonanych wpisów niedostatecznych, usunięcie mimo upływu czasu nie jest możliwe tak długo, aż nie wyjaśni się status przyznanych punktów. Oczywiście nie jest do tego czasu także możliwe podjęcie działań administracyjnych, przewidzianych ustawą. Wyjaśnienie statusu punktów umożliwia albo usunięcie z ewidencji punktów przyznanych za wykroczenie, od którego upłynął rok, jeżeli suma punktów w okresie roku nie przekroczyła limitu (to wówczas gdy punkty tymczasowe nie zostały potwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem i nie stały się ostateczne), albo też usunięcie takie wyklucza.

Z tą zasadą ustawową korelują przepisy § 5 i 6 rozporządzenia. Przepis § 5 przewiduje dwie grupy sytuacji, uzasadniających usunięcie wpisu tymczasowego. Pierwsza dotyczy skutków upływu czasu, druga przypadków wskazanych w ust. 1 pkt 1-3, które nie mają związku z upływem czasu, lecz umożliwiają usunięcie wpisu tymczasowego na innej podstawie, niezależnie od czasu, jaki upłynął od popełnienia wykroczenia. Przypadki objęte drugą grupą nie mają znaczenia w sprawie. W stosunku do pierwszej sytuacji przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że organ prowadzący ewidencję usuwa wpis tymczasowy, jeśli zachodzi okoliczność określona w art. 130 ust. 2 ustawy. Wbrew zaprezentowanej przez Skarżącego interpretacji tego przepisu, nie można go odnosić prosto tylko do przesłanki upływu 1 roku. Przepis rozporządzenia ma charakter przepisu odsyłającego i odsyła do art. 130 ust. 2 w pełnym zakresie. Jak wyżej Sąd przedstawił, przepis ustawy zawiera złożoną normę, która usunięcie wpisu uzależnia także od tego, aby w okresie roku nie zostały popełnione inne naruszenia, za które suma punktów, gdyby wpisy stały się ostateczne, przekroczyłaby limit. Wbrew deklaracjom skarżącego o potrzebie "literalnego" rozumienia przepisu § 5 rozporządzenia, zaproponowana w skardze interpretacja nie ma zatem takiego charakteru, pomijając fragment normy, do której ten przepis odsyła. W konsekwencji nie jest też prawdą, że przepis § 5 rozporządzenia nie zawiera wyłączenia analogicznego do przewidzianego w § 6 ust. 1 pkt 3, zgodnie z którym organ prowadzący ewidencję usuwa wpis ostateczny jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. Z zastosowaniem techniki odesłania, norma § 5 ust. 1 jest tożsama w treści z normą z § 6 ust. 1 pkt 3. Na marginesie można dodatkowo zauważyć, że w pierwotnym brzmieniu § 5 ust. 1 pkt 3 był sformułowany w taki sam sposób, jak § 6 ust. 1 pkt 3 ( Organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis tymczasowy dotyczący naruszeń, jeżeli od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów). Zmiana w jego redakcji została wprowadzona rozporządzeniem MSWiA z 6 lipca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 117, poz. 987).

Popełnione przez Skarżącego naruszenia miały miejsce w okresie od 14 lipca 2008 do 12 listopada 2008, zatem w okresie krótszym niż rok. Pierwotnie zostały mu za nie przypisane punkty zarówno na podstawie wpisów ostatecznych, jak i tymczasowych. Zróżnicowany charakter wpisów nie miał znaczenia dla dopuszczalności ich usunięcia z ewidencji po upływie roku od popełnienia wykroczenia, ze względu na ograniczenie z art. 130 ust. 2 ustawy. Natomiast prawomocność rozstrzygnięcia będącego podstawą ostatniego z wpisów stała się podstawą do uruchomienia postępowania administracyjnego, podstawą wniosku czy wszczęcia postępowania z urzędu mogą być bowiem tylko wpisy ostateczne, które dokumentują przekroczenie limitu punktów. Fakt, że prawomocność ta, na skutek wykorzystania przysługującego stronie prawa do sądu, nastąpiła po upływie dłuższego okresu czasu, nie może być podstawą zarzutu naruszenia zasad państwa praworządnego; poprzez zagwarantowanie kierowcy prawa do poddania rozstrzygnięć organów policji kontroli sądu, państwo realizuje jeden z warunków praworządności.

Drugi zarzut Skarżącego dotyczy skutków szkolenia, jakiemu się poddał przed wydaniem decyzji. Ustawa w art. 130 ust. 3 dopuszcza możliwość uczestnictwa przez kierowcę wpisanego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w szkoleniu na własny koszt, jego odbycie powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Z możliwości odbycia takiego szkolenia nie mogą skorzystać kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Przepis § 8 pkt 6 powoływanego wyżej rozporządzenia przewiduje, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Temu rozwiązaniu normatywnemu Skarżący zarzucił sprzeczność z Konstytucją poprzez przekroczenie granic upoważnienia ustawowego i zawnioskował, aby Sąd odmówił z konsekwencji jego zastosowania w niniejszej sprawie. Podniósł też, że ustawa nie ogranicza kierowców żadnym terminem w możliwości odbycia szkolenia, jedyne ograniczenie przewiduje art. 130 ust. 3 zdanie drugie. Rozporządzenie poszerza zatem ustawowy zakres ograniczenia w możliwości odbycia szkolenia.

W ocenie Sądu kwestia ewentualnego przekroczenia granic upoważnienia ustawowego przy wydaniu przedmiotowego rozporządzenia nie ma w sprawie decydującego znaczenia. Była ona przy tym różnie rozstrzygana przez sądy administracyjne, kwestia nie jest zatem jednoznaczna i prosta do stwierdzenia. Niewątpliwie szkolenie jest przez kierowców odbywane w celu zmniejszenia liczby punktów, czego skutkiem jest ich usunięcie z ewidencji. Jego odbycie jest zatem podstawą do usunięcia punktów z ewidencji. W jednym artykule ustawy, poświęconym instytucji ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i punktów za te naruszenia, ustawodawca zawarł zarówno regulację dotyczącą usuwania punktów z ewidencji (art. 130 ust. 2 ustawy), jak i regulację dotycząca możliwości obniżenia liczby punktów (art. 130 ust. 3 ustawy). Jednocześnie w ustawie ustawodawca wprowadził zasadę, że przekroczenie w ciągu roku określonego limitu punktów skutkuje wszczęciem postępowań administracyjnych mających zweryfikować predyspozycje i kwalifikacje kierowców. Te procedury prowadzące do weryfikacji kierowców nie mają charakteru represyjnego, lecz prewencyjny. W przekonaniu Sądu nie można przepisów art. 130 ustawy interpretować we wzajemnej izolacji. Sytuacja opisana w art. 130 ust. 2, w której nie jest możliwe usunięcie punktów z ewidencji ze względu na przekroczenie w okresie roku limitu, wpływa na interpretację art. 130 ust. 3. Powstaje problem, czy kierowca może doprowadzić do odliczenia punktów, gdy ich liczba w ciągu roku od daty popełnienia pierwszego, na podstawie rozstrzygnięć prawomocnych przekroczyłaby limit. Zdaniem Sądu odpowiedź na to pytanie, ze względów systemowych, jest negatywna. Szkolenie nie jest już skuteczne, to znaczy nie może zniweczyć stanu faktycznego, w którym nie jest już możliwe usunięcie punktów z ewidencji na skutek upływu czasu, natomiast otwiera się droga do przeprowadzenia procedur weryfikujących i sprawdzających. Gdyby dopuścić możliwość przeciwną, wówczas poprzez permanentne odbywanie szkoleń, kierowcy uporczywie naruszający przepisy ruchu drogowego mogliby nadal w nim uczestniczyć. Natomiast przyjęte w ustawie rozwiązania zmierzają do w miarę szybkiej identyfikacji takich osób i poddania ich weryfikacji.

Regulacja § 8 ust. 6 rozporządzenia w istocie zawiera zatem postanowienia korelujące z postawieniami ustawy. Interpretacja art. 130 ust. 2 i 3 ustawy w ich wzajemnym powiązaniu stanowi podstawę do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Wniosek taki jest niezależny od treści § 8 ust. 6 rozporządzenia.

Sąd podziela stanowisko, które w rozważanej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 – Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 – Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 – Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 – nie publ.

W niniejszej sprawie skarżący odbył szkolenie już po uzyskaniu ponad 24 punktów w ciągu roku (tymczasowych i ostatecznych, to zróżnicowanie jednak, jak wyżej wskazano, nie jest istotne dla wprowadzonego ograniczenia w możliwości usuwania punktów), zatem nie mogło ono odnieść skutku w postaci obniżenia liczby punktów.

Trzeci zarzut Skarżącego dotyczy wydania decyzji kierującej go na badanie psychologiczne po upływie terminu określonego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. nr 69, poz. 622). W tym zakresie istnieje związanie, zarówno orzekających organów, jak i orzekającego Sądu uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 12/09 (ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 83), że termin ten ma charakter instrukcyjny, zatem jego upływ nie powoduje utraty kompetencji organu do wydania decyzji.

Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji był przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy przewidujący, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Użyty przez ustawodawcę zwrot, że kierujący pojazdem "podlega" kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji oznacza, że kompetencja organu do orzeczenia w drodze decyzji o skierowaniu na takie badanie ma charakter związany, wykluczający tym samym jakąkolwiek sferę uznania administracyjnego, a warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest stwierdzenie, w oparciu o wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Okoliczność ta w sprawie zaistniała, wobec czego wydanemu skierowaniu nie można zarzucić naruszenia prawa.

Mając na uwadze podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.