Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1404/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 3 pkt 16, art 3 pkt 17a, art 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że kwota wypłacona z tytułu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] ustalającą:

w pkt 1) że kwota wypłacona M.M. (dalej: "skarżąca") w łącznej wysokości 224 zł z tytułu:

a) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat – L. M. urodzoną 21 lutego 2010 r. za okres od 1 września 2018 r. do 30 września 2018 r.,

b) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na L. M. wypłaconego we wrześniu 2018 r.

jest świadczeniem nienależnie pobranym,

w pkt 2) zobowiązującą skarżącą do zwrotu całości nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a."), art. 5, art. 24, art. 30 ust. 1, art. 30 ust, 2 pkt 1, art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2220; dalej: "u.ś.r."), art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodzin ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1428).

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2017 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018 oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na dziecko L. M..

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Prezydent Miasta przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. w kwocie 124 zł oraz dodatek do tego zasiłku w kwocie 100 zł.

W dniu 26 września 2018 r. do organu wpłynął skrócony odpis aktu małżeństwa, z którego wynikało, że skarżąca w dniu 28 lipca 2018 r. zawarła związek małżeński z G. B. W dniu 2 października 2018 r. skarżąca złożyła oświadczenie o powiększeniu rodziny, a także oświadczenie o dochodzie uzyskanym przez jej męża G.B. z tytułu umowy zlecenia od dnia 16 lipca 2018 r. i uzyskanym w sierpniu 2018 r. wynagrodzeniu w kwocie 1.614,81 zł. W kolejnym oświadczeniu o dochodzie uzyskanym przez członka rodziny G.B. z dnia 14 listopada 2018 r. wskazała, że z tytułu umowy o pracę z dnia 3 września 2018 r. uzyskał on w październiku 2018 r. wynagrodzenie w kwocie 927,51 zł. Jak podały organy zarówno umowa zlecenia, jak również umowa o pracę została zawarta z tym samym przedsiębiorcą: [...] w R. Do akt dołączono również świadectwo pracy G.B., z którego wynikało, że w okresie od dnia 2 maja 2013 r. do 31 maja 2018 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na ½ etatu uzyskując w 2016 r. dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatek w wysokości 26.078,79 zł (zeznanie podatkowe).

Zawiadomieniem z dnia 22 stycznia 2019 r. organ I instancji poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a zawiadomieniem z dnia 23 stycznia 2019 r. o zakończeniu postępowania i wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do zapoznania się z materiałem sprawy.

Następnie opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Prezydent ustalił, że kwota zasiłku rodzinnego i dodatku do niego w łącznej w wysokości 224 zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do jego zwrotu wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty – stosownie do art. 30 ust. 8 u.ś.r.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. dochód rodziny wynosił 843,18 zł, co w przeliczeniu na jednego członka dwuosobowej wówczas rodziny dało kwotę 421,59 zł i kwalifikowało skarżącą do pozytywnego rozpoznania wniosku. W związku z zawarciem przez skarżącą małżeństwa w dniu 28 lipca 2018 r. zmienił się skład rodziny, jak również w konsekwencji dochód. Poza dochodem skarżącej organ doliczył również dochód jej męża, z tym, że nie uwzględnił jego dochodu z 2016 r. (rok poprzedzający okres zasiłkowy), jako że w dniu 31 maja 2018 r. rozwiązano z nim umowę o pracę, a dochód jako dochód utracony w art. 5 ust. 4 w zw. z art. 23 lit. c u.ś.r. nie podlegał wliczeniu. Uwzględnił natomiast jego dochód uzyskany zgodnie z oświadczeniem skarżącej złożonym w dniu 2 października 2018 r., z tytułu umowy zlecenia za miesiąc sierpień 2018 r. w kwocie 1614,81 zł, co dało łączny dochód w kwocie 2457,99 zł, w przeliczeniu 819,33 zł na osobę, przekraczając jednocześnie o 145,33 zł kryterium dochodowe wynoszące 674 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w świetle przepisów o świadczeniach rodzinnych, pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jak też ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest osobą samotnie wychowującą dziecko, co skutkuje brakiem możliwości zaliczenia do dochodu rodziny dochodów jej męża, niebędącego ojcem dziecka.

Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji kolejno wyjaśnił, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z którego dochody są brane pod uwagę jest rok 2016. Kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia na podstawie art. 5 ust. 1 u.ś.r. wynosiło 674,00 zł. w przeliczeniu na osobę. Zdaniem organu z dniem zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego czakiem zmienił się skład rodziny, zmienił się również dochód rodziny, na który składają się (z uwzględnieniem uzyskania i utraty dochodu): dochody skarżącej w kwocie 843,18 zł miesięcznie oraz dochody małżonka w kwocie 1.614,81 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 819,33 zł, a ta z kolei przekroczyła wskazane wyżej kryterium dochodowe o 145,33 zł. Tym samym na podstawie art. 24 ust. 7 u.ś.r. świadczenie wypłacone od miesiąca września 2018 r., jak również dodatek do tego zasiłku stanowiły w ocenie organu II instancji świadczenie nienależnie pobrane i prawidłowo Prezydent nakazał jego zwrot na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 8 u.ś.r. wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W skardze do Sądu skarżąca wskazała, że nie zgadza się z zaliczeniem jej męża jako członka rodziny w rozumieniu u.ś.r., w sytuacji gdy nie jest on ojcem jej córki, z tytułu posiadania której ubiegała się o świadczenia. Obliczenie dochodu bez uwzględnienia dochodu małżonka pozwoliłoby na nieprzekroczenie kryterium dochodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ustalonym prawidłowo stanie faktycznym i prawnym sporna jest jedynie kwestia czy wobec zawarcia przez skarżącą w dniu 28 lipca 2018 r. związku małżeńskiego zmienił się skład rodziny skarżącej, co w konsekwencji prowadziło także do zmiany sytuacji dochodowej. Nie było przedmiotem sporu, że mąż skarżącej nie jest ojcem jej dziecka, na które decyzją z dnia [....] listopada 2017 r. Prezydent Miasta przyznał świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019.

Zgodnie z ustawowymi definicjami o treści obowiązującej zarówno w dacie przyznania ww świadczeń jak i w okresie, na który przyznano te świadczenia, ilekroć w ustawie (u.ś.r.) jest mowa o rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Pojęcie "osoba samotnie wychowująca dziecko" oznacza zaś pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a u.ś.r.).

Świadczenia rodzinne przyznane skarżącej decyzją Prezydenta z dnia [...] listopada 2017 r., takie jak zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018 – 2019 wypłacone jej w miesiącu wrześniu 2018 r. to świadczenia, które nie zależą od posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko. Prawo do tych świadczeń mogą uzyskać zarówno osoby odpowiadające definicji przewidzianej w art. 3 pkt 17a u.ś.r. jak i osoby pozostające w związku małżeńskim. Warunkiem ich przyznania jednakowym dla wszystkich osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3 u.ś.r. jest nieprzekroczenie tzw. kryterium dochodowego wynoszącego w przeliczeniu na osobę 674 zł. Według art. 4 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 tego przepisu prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom lub jednemu z rodziców. Z art. 5 ust. 1 u.ś.r. wynika z kolei, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł.

W świetle przytoczonych wcześniej ustawowych definicji osoby samotnie wychowującej dziecko oraz rodziny nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko a w skład jej rodziny od chwili zawarcia związku małżeńskiego wchodzi również małżonek niezależnie od tego czy jest on ojcem jej dziecka, w związku z posiadaniem którego zostały przyznane świadczenia. W definicji rodziny odrębnie zostali wymienieni zarówno małżonek jak i rodzice dziecka. To od konkretnych okoliczności faktycznych zależy jaki jest skład rodziny.

Według Sądu w stanie faktycznym sprawy przywołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych jak i Trybunału Konstytucyjnego nie mogą przesądzać o innej niż językowa (jasna w tym zakresie) wykładni przedstawionych definicji ustawowych. Dotyczyły one albo świadczeń przysługujących dziecku (świadczeń lub zaliczek alimentacyjnych) a nie rodzicowi, który zdecydował się na zmianę stanu cywilnego, albo rodzicowi samotnie wychowującemu dziecko.

Uzasadnienia stanowiska skarżącej nie można wywodzić w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P/18/06, do którego nawiązują powoływane przez nią wyroki. Dotyczyły one innego stanu prawnego, jak również innego kontekstu i nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, pomimo tego, że poddany kontroli konstytucyjnej art. 3 pkt 17 u.ś.r. niemal identycznie definiował osobę samotnie wychowującą dziecko jak to aktualnie uczyniono w art. 3 pkt 17a u.ś.r.

Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że:

- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11);

- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem,

do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka;

- art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.

W uzasadnieniu do tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "dedykowanie zaliczek alimentacyjnych tylko osobom wychowanym przez osoby samotnie wychowujące dziecko (niezależnie od tego, jak w szczegółach pojęcie to jest definiowane), z pominięciem osób wychowywanych w rodzinach pełnych jest niezgodne z przywołanymi przepisami Konstytucji. Zaliczka alimentacyjna jest bowiem formą pomocy państwa, skierowaną do rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej i dlatego nie powinna być uzależniania od spełnienia innych kryteriów. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego byłoby to jaskrawo niesprawiedliwe zwłaszcza w wypadku rodzin rekonstruowanych (a więc formalnie rzecz biorąc pełnych), funkcjonujących w oparciu o nową więź między rodzicem dziecka i osobą dla dziecka obcą. Dziecko wychowujące się w takiej rodzinie na skutek zmiany stanu cywilnego przez jego rodzica (zawarcia małżeństwa) lub podjętych decyzji życiowych (konkubinatu i wspólnych dzieci z tego związku) traciłoby status osoby wychowywanej przez samotnego rodzica i byłoby pozbawione zaliczki z przyczyn od niego niezależnych, warunkowanych w dużej mierze wolą i decyzjami życiowymi osób dla niego obcych (nowego męża lub konkubenta matki, nowej żony lub konkubiny ojca). Świadczenie to zamiast opierać się na stosunku alimentacyjnym między osobą uprawnioną (dzieckiem) i dłużnikiem alimentacyjnym byłoby, jak argumentował Trybunał Konstytucyjny, uzależnione od stosunków prawnych lub faktycznych między zupełnie innymi osobami: drugim z rodziców, który je wychowuje i nie ma sądownie zasądzonych alimentów oraz jego nowym partnerem życiowym. Zawężenie znaczenia pojęcia samotnego wychowywania dziecka do wychowywania dziecka przez jednego z rodziców (a nie oboje), ale również do samotności w tym znaczeniu, że nie wolno mu założyć rodziny, zdaniem Trybunału, godziłoby w chronione konstytucyjnie dobro jakim jest ochrona rodziny, a ponadto byłoby zbędne z punktu widzenia celów zaliczki alimentacyjnej, dla której właściwym wskaźnikiem powinno być kryterium dochodowe. Trybunał Konstytucyjny zwrócił również uwagę na to, że treść kwestionowanych przepisów skłania do stwarzania sytuacji pozorujących rozkład pożycia między małżonkami, po to, by uzyskać pomoc finansową ze środków publicznych".

Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny jedynie pośrednio (bo w związku z przepisami innej ustawy) oceniał konstytucyjność definicji osoby samotnie wychowującej dziecko zawartej w art. 3 pkt 17 u.ś.r. Przedmiotem zaś rozstrzygania Sądu w niniejszej sprawie jest definicja rodziny i osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie na gruncie tej ustawy. Z faktu podobnego brzmienia tych definicji nie można niejako automatycznie wyciągać wniosków o pełnej adekwatności wykładni Trybunału Konstytucyjnego na gruncie całej ustawy u.ś.r. Ta sama treść normatywna może bowiem nieść ze sobą inne znaczenie z uwagi na cele jakie mają poszczególne akty prawne.

W ocenie Sądu inny kontekst, w którym oceniana była dana treść normatywna wyklucza automatyczne przenoszenie definicji na grunt poza niego wykraczający. Granice wykładni kończą się tam, gdzie mamy pozytywny przepis prawa, który rozstrzyga wątpliwości.

Trybunał Konstytucyjny w wyżej powołanym wyroku wyraźnie wskazał na zakres zaskarżenia. Podkreślając z jednej strony brak możliwości samoistnego zaskarżenia przepisów blankietowych- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce wykluczył jednocześnie samodzielność oceny wyrwanego z kontekstu zaliczki alimentacyjnej – art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe także w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie potwierdza brak uniwersalnego znaczenia przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, na gruncie innych niż postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, ustaw.

Ponadto Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny badał wcześniej konstytucyjność art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2004 r., Nr 228, poz. 2255), w kontekście ustawy o świadczeniach rodzinnych: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 ),a mimo to Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 18/06 nie umorzył postępowania ze względu na zbędność orzekania. Podstawą stwierdzenia niekonstytucyjności art. 3 pkt 17 u.ś.r. w sprawie K 16/04 była zaś niejasność i niespójność zapisu: "...który nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" z regulacją kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyrok ten nie dotyczył sytuacji wychowania dziecka z osobą niebędącą rodzicem tego dziecka.

W ocenie Sądu inne cele jakim służyła zaliczka alimentacyjna (aktualnie świadczenie alimentacyjne) przemawiać będą za niezależną interpretacją pojęcia osoby samotnie wychowującej dzieci na tle u.ś.r. W przypadku zaliczki alimentacyjnej Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność przepisu art. 3 pkt 17 u.ś.r. miał na uwadze ochronę osób uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej, które w przeciwnym przypadku zostałyby pozbawione tego prawa. Zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem mającym na celu skredytowanie podstawowych potrzeb dziecka w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów przez osobę uprawnioną i zdyscyplinowanie osoby zobowiązanej. Skoro przysługuje dziecku, któremu przyznano alimenty od rodzica, to słusznie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że na to prawo nie powinna mieć wpływu zmiana stanu cywilnego drugiego z rodziców.

W niniejszej sprawie Sąd nie znajduje podstaw do analogicznej ochrony.

Świadczenia, które zostały przyznane skarżącej mają zupełnie inne niż zaliczka alimentacyjna czy świadczenie alimentacyjne cele aniżeli te, które skarżącej wypłacono we wrześniu 2018 r. w oparciu o decyzję z dnia [....] listopada 2017 r. Ich przyznanie jest uzależnione od wysokości dochodów rodziny w ustawowym znaczeniu. W okolicznościach sprawy Sąd nie widzi racjonalnych podstaw do uznania, mimo brzmienia art. 3 pkt 16 i pkt 17a u.ś.r., a także definicji dziecka w art. 3 pkt 2 pkt 4, dochodu członków rodziny w art. 3 pkt 2 u.ś.r., że skład rodziny skarżącej się nie zmienił, mimo zawarcia przez nią związku małżeńskiego a w konsekwencji nieuwzględniania dochodów małżonka w dochodach rodziny, tym bardziej, że miało to wpływ na okoliczność warunkującą w ogóle prawo do świadczeń. Celem przyznanych świadczeń jest bowiem pomoc rodzinom o niskich dochodach w częściowym pokryciu wydatków na utrzymanie dziecka. Zasadniczym zaś kryterium jest poziom dochodów rodziny, w tym rodziny rekonstruowanej.

Tak więc co do zasady nie było podstaw, aby męża skarżącej nie uznawać za członka rodziny w myśl legalnych definicji obowiązujących na kanwie u.ś.r. W konsekwencji zmiany składu rodziny, która nastąpiła z dniem 28 lipca 2018 r. zmianie uległ także dochód rodziny. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że małżonek skarżącej od 31 maja 2018 r. do 15 lipca 2018 r. nie był zatrudniony. Na podstawie umowy zlecenia z dnia 14 lipca 2018 r. zawartej z M. M. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą W.podjął zatrudnienie na okres zamknięty – od 16 lipca do 31 sierpnia 2018 r. Za miesiąc sierpień 2018 r. uzyskał dochód w wysokości 1614, 81 zł.

Zauważyć przy tym trzeba, że Sąd nie znajduje podstaw do doliczania do dochodu rodziny dochodów małżonka skarżącej za okres gdy nie był on jeszcze członkiem rodziny. Kwestia ta nie miała jednakże znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż i tak organy uznały ten dochód za utracony.

W tych okolicznościach w świetle przytoczonych przepisów, wobec zmiany składu rodziny skarżącej, która nastąpiła od dnia 28 lipca 2018 r. nie budzi wątpliwości, że dochód w przeliczeniu na członka rodziny w miesiącu sierpniu 2018 r. przekroczył kwotę kryterium dochodowego wynikającą z art. 5 ust. 1 u.ś.r. (843,18 zł – dochód skarżącej i z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz 1614, 81 zł z tytułu umowy zlecenia małżonka skarżącej) przekraczając ten próg o kwotę 145,33 zł. Nie budzi przy tym żadnych zastrzeżeń przedstawione przez organy wyliczenie. Nie ulega też wątpliwości, że dochód małżonka skarżącej uzyskany w miesiącu sierpniu 2018 r. a później wobec zawarcia kolejnej umowy z tym samym pracodawcą, zgodnie z art. 5 ust. 4c u.ś.r. został prawidłowo doliczony do dochodów rodziny.

W świetle ustawowej definicji dochodu przedstawionej w art. 3 pkt 1 u.ś.r., definicji dochodu rodziny z art. 3 pkt 2 i pkt 2a u.ś.r. oraz unormowań dotyczących uzyskania dochodu wynikających z art. 5 ust. 4b u.ś.r., definicji uzyskania dochodu (wszystkie wyczerpująco przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), w związku z zawarciem przez skarżącą związku małżeńskiego i w konsekwencji koniecznością uwzględnienia powyższego w odniesieniu do składu rodziny, w tym dochodów uzyskanych przez małżonka, organy zasadnie i zgodnie z przepisami ustaliły, że dochód członków rodziny za sierpień 2018 r. przekraczał poziom dochodów ustalony jako uprawniający do pobierania świadczeń rodzinnych. Według art. 24 ust. 7 u.ś.r. w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W przypadku skarżącej od miesiąca września 2018 r. utraciła ona prawo do świadczeń.

Jak wynika z dowodów znajdujących się w przedstawionych Sądowi aktach sprawy i decyzji przyznającej świadczenia, skarżąca składając wniosek została zobowiązana do niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia m.in. o zmianach w liczbie członków rodziny, o uzyskaniu dochodu lub innych okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku a w miesiącu wrześniu 2018 r. wypłacone jej zostały: zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Wobec zmian, które w miesiącu sierpniu skutkowały przekroczeniem kryterium dochodowego w przeliczeniu na członka rodziny, nie ulega wątpliwości, że świadczenia te wypłacone zostały, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych w całości a osoba je pobierająca była pouczona o braku prawa do ich pobierania – w razie wystąpienia takich okoliczności (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.). Stosownie zaś do art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.

Decyzje, które zapadły w kontrolowanej sprawie są więc zgodne z prawem.

W tych okolicznościach skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.