Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3933/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych, Ośrodek Transportu Leśnego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Go 232/18 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych, Ośrodek Transportu Leśnego w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Go 232/18 oddalił skargę Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych, Ośrodka Transportu Leśnego w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] marca 2014 r. wpłynął do Prezydenta Miasta G. wniosek Ośrodka Transportu Leśnego o zmianę zapisu rodzaju pojazdu marki [...] oznaczonego numerem identyfikacyjnym [...] oraz numerem rejestracyjnym [...] z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy. Do wniosku dołączono opinię techniczną rzeczoznawcy samochodowego z [...] marca 2014 r. dotyczącą m.in. ww. pojazdu, w uzasadnieniu której wskazano, że obecne parametry techniczne i sposób użytkowania badanego pojazdu pozwalają na wnioskowanie o zmianę wpisu rodzaju pojazdu w dowodzie rejestracyjnym z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy.

W toku postępowania administracyjnego wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o dokument potwierdzający, że dokonane zmiany konstrukcyjne zmieniające rodzaj pojazdu z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy, wykonane zostały przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie oraz o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego potwierdzające, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów (pismo z [...] marca 2014 r.). Ośrodek Transportu Leśnego w piśmie z [...] marca 2014 r. wniósł o skorygowanie w ewidencji błędnie przyjętego przeznaczenia przedmiotowego pojazdu z "ciągnika samochodowego" na "samochód ciężarowy" i dołączył uzupełnienie do opinii technicznej z [...] marca 2014 r. Do pisma nie załączono natomiast wymienionych w wezwaniu z [...] marca 2014 r. dokumentów.

Organ pierwszej instancji w piśmie z [...] kwietnia 2014 r. poinformował stronę, że dane i informacje dotyczące pojazdu zostały zamieszczone w bazie danych na podstawie dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdów, w tym dowodu rejestracyjnego nr [...] wydanego przez Starostę D. Pismo to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który postanowieniem z 30 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 386/14 skargę odrzucił, wskazując, że postępowanie prowadzone przez organ w przedmiotowej sprawie powinno zostać zakończone decyzją administracyjną.

W dniu [...] czerwca 2014 r. organ został powiadomiony przez skarżącego o zbyciu przedmiotowego pojazdu na rzecz "[...]" skup i sprzedaż samochodów, ciągników i urządzeń rolniczych [...] z siedzibą w B., jako ciągnika samochodowego.

Prezydent Miasta G. decyzją z [...] lipca 2014 r. odmówił zmiany rodzaju pojazdu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z [...] października 2014 r. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Decyzje te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 5 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Go 915/14.

Następnie decyzją Prezydenta Miasta G. z [...] czerwca 2015 r. postępowanie z wniosku skarżącego o zmianę zapisu rodzaju pojazdu z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy zostało umorzone z uwagi na fakt, że przedmiotowy pojazd został wyrejestrowany z powodu jego demontażu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] czerwca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ale na skutek wniesionej skargi, wyrokiem z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 838/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił ww. decyzje.

Realizując zalecenia wynikające z wyroku z 8 grudnia 2016 r. organ pierwszej instancji, w decyzji z [...] sierpnia 2017 r. w sposób szczegółowy przedstawił przeprowadzone czynności, przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie rejestracji pojazdu, tj. § 2 ust. 1 pkt 3, § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1088) i art. 42a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260). Organ wskazał dowody na potwierdzenie, że przedmiotowy pojazd jest ciągnikiem samochodowym, a także dowody wskazujące, że pojazd ten jest samochodem ciężarowym. Organ wymienił ponadto dokumenty, których treść nie określa rodzaju pojazdu oraz negatywnie ocenił opinię techniczną rzeczoznawcy z [...] marca 2014 r. z jej uzupełnieniem z [...]marca 2014 r. oraz opinię z [...] maja 2014 r. nr [...], pod kątem dokonanych w nich ustaleń wskazujących, że przedmiotowy pojazd pozostawał samochodem ciężarowym.

Organ pierwszej instancji wskazał na sprzeczność informacji wynikających ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów oraz uzasadnił, które z tych dokumentów uznał za prawidłowe. Mając na uwadze z jednej strony zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z [...] kwietnia 2004 r., wydane po przeprowadzeniu pierwszego badania technicznego przedmiotowego pojazdu, poparte kolejnymi badaniami technicznymi, dowód odprawy celnej z [...] kwietnia 2014 r. wystawiony przez Urząd Celny w S., dowód rejestracyjny nr [...] wydany przez Starostę D., a także pozostałe dokumenty, a z drugiej strony opinię techniczną z [...] marca 2014 r. i z [...] maja 2014 r. oraz niemiecki dowód wyrejestrowania pojazdu, niemiecką kartę pojazdu nr [...], niemiecki rachunek nr [...] z [...] marca 2004 r., a także wniosek o rejestrację pojazdu z [...] maja 2004 r., Prezydent Miasta G. uznał, że prawidłowym dokumentem jest zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym wydane po pierwszym badaniu technicznym przedmiotowego pojazdu, ustalające rodzaj pojazdu jako "ciągnik samochodowy", ponieważ prawidłowość wykonania pierwszego badania technicznego jest co roku potwierdzana przez kolejne badania techniczne, wykonane przez kolejnych uprawnionych diagnostów. Organ podkreślił, że poprzedni organ rejestrujący, który także prowadził postępowanie wyjaśniające, rozstrzygnął, że przedmiotowy pojazd jest ciągnikiem samochodowym.

Prezydent Miasta G. decyzja z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmówił zmiany zapisu w ewidencji prowadzonej przez organ oraz w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu z "ciągnik samochodowy" na "samochód ciężarowy".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., po rozpoznaniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Ośrodek Transportu Leśnego w G.., decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy wskazał, że realizując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wynikające z wyroku z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 838/16, Prezydent Miasta G. przeprowadził postępowanie administracyjne i uzupełnił materiał dowodowy o szereg wskazanych dokumentów które potwierdziły, że sporny pojazd jest ciągnikiem samochodowym, ale także dokumentów, które wskazały, że pojazd jest samochodem ciężarowym.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy pozwalający na ustalenie faktów istotnych z punktu widzenia właściwych przepisów prawa materialnego. Wziął pod uwagę wszystkie dokumenty, które zgromadził mające znaczenie dla ustalenia rodzaju spornego pojazdu, i które w zdecydowanej większości potwierdzają, że pojazd ten był ciągnikiem samochodowym. Kolegium zgodziło się z oceną Prezydenta, który nie uwzględnił opinii rzeczoznawcy samochodowego z [...] marca 2014 r. i wyjaśnień uzupełniających do niej z [...] marca 2014 r., a także opinii technicznej Nr [...] z [...] maja 2014 r., ze względu na wątpliwości co do ich rzetelności i wiarygodności. Organ uznał, że opinia rzeczoznawcy jest jednym z dowodów w sprawie i organ administracyjny bez względu na rodzaj i charakter uzasadnienia opinii biegłego, nie jest nią związany. Dowód z opinii biegłego, jak każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie przez organ administracyjny z uwzględnieniem całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. Zadaniem biegłego jest dostarczanie organowi orzekającemu tylko wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego w sprawie materiału, a nie rozstrzyganie sprawy za organ administracyjny. Ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, należy do obowiązków organu, bo tylko organ administracyjny ostatecznie rozstrzyga sprawę.

Kolegium podkreśliło, że decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz określonej osoby i związany z tym dowód rejestracyjny ma istotne znaczenie prawne dla osób, które nabywają zarejestrowany już uprzednio pojazd. Potwierdza to, w sposób niebudzący wątpliwości wykładnia art. 78 ust. 1 i art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi bowiem wykazanie przejścia własności pojazdu, a także przedstawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Tym samym decyzja o kolejnym zarejestrowaniu pojazdu jest wydawana w oparciu o decyzję o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Przepis art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym uznawany jest za przepis bezwzględnie obowiązujący, który w sposób enumeratywny określa, na podstawie jakich dokumentów można dokonać rejestracji pojazdu. Wskazanie w art. 72 tej ustawy dokumentów, które są niezbędne dla rejestracji pojazdu oznacza, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a organ dokonujący rejestracji obowiązany jest wymagać tam wymienionych dokumentów. Organ rejestrujący pojazd nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami oraz nie może zastąpić dokumentów określonych w art. 72.

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasów Państwowych, Ośrodek Transportu Leśnego w G. na powyższą decyzję wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa proceduralnego, tj.:

a) art. 77 § 1 w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez ich niewłaściwe zastosowanie i rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wybiórczy i tym samym naruszający podstawowe zasady postępowania administracyjnego;

b) art. 80 w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie przez organy obu instancji dowolnej, a nie swobodnej, oceny zebranego materiału dowodowego;

c) art. 138 § 2 w związku z 6 K.p.a. przez ich niezastosowanie, tj. niewydanie decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwagi na fakt, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, względnie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z 6 K.p.a. przez ich niezastosowanie i niewydanie decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i nieorzeczenie co do istoty sprawy;

2. prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 42a ustawy Prawo o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sporny pojazd spełnia definicję zawartą w przytoczonej regulacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim powołanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił. Sąd przyjął, że w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128) powoływanej dalej jako "P.r.d.", i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1088), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". W ocenie Sądu organy zgromadziły obszerny i kompletny materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie faktów, które są istotne z punktu widzenia powyższych przepisów prawa materialnego. Organy wzięły pod uwagę wszystkie dokumenty, które mogły mieć znaczenie dla ustalenia rodzaju spornego pojazdu. Organ pierwszej instancji wskazał i omówił dokumenty, z których wynika, że pojazd marki [...], oznaczony numerem identyfikacyjnym [...] oraz numerem rejestracyjnym [...], powinien być zakwalifikowany jako ciągnik samochodowy. Jednocześnie organ uwzględnił oraz omówił dokumenty wskazujące, że pojazd jest samochodem ciężarowym. Prezydent Miasta G. uzyskał także z firmy [...] sp. z o.o. informację, zawartą w piśmie z [...] maja 2017 r., że pojazd [...] został wyprodukowany jako podwozie samochodu ciężarowego, oraz że firma nie posiada informacji o możliwej przebudowie pojazdu i związanej z tym zmianie przeznaczenia pojazdu. Organ uzyskał też z Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w H. odpowiedź Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego we F., z której wynika że pod numerem identyfikacyjnym pojazdu [...] nr VIN: [...] nie udało się ustalić zarejestrowania w Centralnym Rejestrze Pojazdów. Organ przywołał również dokumenty, w których nie wskazano rodzaju danego pojazdu.

Zdaniem Sądu przeprowadzona przez organ ocena, że pojazd należy zakwalifikować jako ciągnik samochodowy, a więc nie było podstaw do zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym oraz ewidencji, ma oparcie w materiale dowodowym sprawy i mieści się w granicach swobodnej ceny dowodów. Materiał dowodowy przemawiający za kwalifikacją pojazdu jako ciągnik samochodowy jest spójny i powiązany ze sobą. Wiarygodność opinii technicznej z [...] marca 2014 r. wraz z wyjaśnieniem uzupełniającym do niej z [...] marca 2014 r. oraz opinii technicznej z [...] maja 2016 r. numer [...] została przez organ podważona ze względu na okoliczność, że w dacie ich sporządzenia autor nie mógł być w posiadaniu dokumentów, na które powołał się w opiniach.

Sąd zauważył, że wniosek z [...] marca 2014 r. wszczynający postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczył trzech pojazdów, tj. o nr rej. [...],[...] i [...]. Postępowanie o zmianę wpisu co do rodzaju pojazdu prowadzone było odrębnie dla każdego z ww. pojazdów. W postępowaniach dotyczących pojazdów o nr rej. [...] i [...] organ powołał biegłych w celu ustalenia rodzaju danego pojazdu. W opiniach biegli stwierdzili, że pojazdy nie spełniają definicji samochodu ciężarowego, są natomiast ciągnikami samochodowymi. Wyrokami z 18 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Go 153/17 i II SA/Go 154/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargi na decyzje o odmowie zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdów o nr rej. [...] i [...]. W analizowanej sprawie organ nie powołał biegłego w celu ustalenia rodzaju pojazdu o nr rej. [...], ponieważ w 2014 r. pojazd został wyrejestrowany oraz przekazany do recyklingu. Wobec tego, ustalenia co do rodzaju danego pojazdu, zdaniem Sądu należało oprzeć na zebranym materiale dowodowym.

Sąd podzielił zasadność stanowiska organu odwoławczego, że dla określenia rodzaju pojazdu istotne jest uwzględnienie aspektów funkcjonalnych, do których organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeznaczeniem spornego pojazdu, ale dopiero w połączeniu z wózkiem (przyczepą bez dyszla), jest przewóz dłużycy. Sam zaś pojazd służy wyłącznie do ciągnięcia przyczepy, z którą jest połączony przez przewożony ładunek.

W ocenie Sądu organ odwoławczy ustosunkował się do materiału dowodowego przemawiającego zarówno za przyjęciem, że pojazd jest samochodowym ciężarowym, jak i dowodów świadczących o tym, że jest to ciągnik samochodowy. Dokonując oceny i mocy dowodowej poszczególnych dokumentów organ uznał, że więcej argumentów przemawia jednak za przyjęciem, że pojazd jest ciągnikiem samochodowym, a stanowisko to znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Prawidłowość wykonania pierwszego badania technicznego była co roku potwierdzana przez kolejne badania techniczne wykonane przez uprawnionych diagnostów.

Sąd Wojewódzki podzielił też ocenę organów dotyczącą przedłożonej przez stronę opinii technicznej, w której wskazano, że sporny pojazd jest samochodem ciężarowym i jednym z argumentów uzasadniających taką ocenę stanowiła treść świadectwa homologacji. Sąd zauważył, że świadectwo homologacji zawiera jedynie informację, że zostało ono wydane na "podwozie samochodu ciężarowego terenowego", a nazwa "podwozie samochodu ciężarowego terenowego", zgodnie z tabelą nr 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia nie została ujęta w klasyfikacji rodzajowej pojazdów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Ośrodek Transportu Leśnego w G., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (według stanu prawnego na dzień wniesienia skargi kasacyjnej - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; obecnie – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów prawa postępowania, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mimo że organ nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a. przez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mimo że organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny zebranego materiału dowodowego,

2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 42a P.r.d. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sporny pojazd spełnia definicję zawartą w przytoczonej regulacji.

Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zarządzeniem z [...] listopada 2020 r., wydanym na podstawie art. art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) strony zostały poinformowane o zamiarze skierowania skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów w celu przyspieszenia jej rozpoznania, oraz że rozpoznanie sprawy w tym trybie będzie możliwe, jeżeli wszystkie strony, w terminie czternastu dni, od dnia doręczenia tego zarządzenia, wyrażą na to zgodę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wyraziło zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Strona skarżąca kasacyjnie nie zajęła stanowiska.

Zarządzeniem z [...] lutego 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, sprawę skierowano na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Jednocześnie, strony postępowania zostały poinformowane, że w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania ww. zarządzenia, mogą dodatkowo przedstawić, na piśmie, swoje stanowisko w sprawie, w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w sprawie istniały podstawy do skierowania rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów w celu przyspieszenia jej rozpoznania. Taką możliwość z uwagi na obowiązujący stan epidemii wprowadził art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej powinno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro strony zostały o tym powiadomione i miały możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1918/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, także pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu).

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (wyrok NSA z 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04).

Powtórzyć trzeba za Sądem pierwszej instancji, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie o to, czy należący do skarżącego kasacyjnie pojazd marki [...] oznaczony numerem identyfikacyjnym [...]. oraz numerem rejestracyjnym [...], to ciągnik samochodowy - jak przyjęły organy i Sąd pierwszej instancji, czy też samochód ciężarowy - jak utrzymuje skarżący kasacyjnie. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie wniosku z [...] maja 2004 r., do którego załączono m.in. fakturę VAT nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. potwierdzającą zakup pojazdu, zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu, kartę pojazdu nr [...] wydaną przez Starostę D., dowód rejestracyjny nr [...] wydany przez Starostę D. i kartę informacyjną wygenerowaną przez Starostę D. Wskazanie, że jest to samochód ciężarowy znalazło się wówczas wyłącznie we wniosku skarżącego. Pozostałe dokumenty określają rodzaj pojazdu jako ciągnik samochodowy. W ten sposób został też określony rodzaj pojazdu przez poprzedniego właściciela, który podpisem potwierdził, że dane i informacje w karcie informacyjnej są zgodne ze stanem faktycznym. Okoliczności te zostały potwierdzone przy składaniu wniosku o wymianę dowodu rejestracyjnego. Sporządzono wówczas kartę informacyjną, którą zaakceptował przedstawiciel właściciela pojazdu potwierdzając, że przedmiotowy pojazd to ciągnik samochodowy. W toku postępowania administracyjnego organy uwzględniły dalsze dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że przedmiotowy pojazd to ciągnik samochodowy, w szczególności potwierdzenie nr [...] z [...] czerwca 2004 r. ze Starostwa Powiatowego w D., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z [...] marca 2011 r., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z [...] marca 2011 r., wpisy uprawnionych diagnostów w dowodzie rejestracyjnym nr [...], wniosek o czasowe wycofanie pojazdu z ruchu z [...] marca 2014 r., fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r., kopię faktury nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., wniosek o wyrejestrowanie pojazdu z [...] grudnia 2014 r., a także uwierzytelnione kserokopie: zawiadomienia nr [...] z [...] maja 2004r., wniosku o rejestrację z [...] maja 2004 r., decyzji o rejestracji z [...] maja 2004 r., pozwolenia czasowego nr [...], pisma Starostwa Powiatowego w D. nr [...] z [...] kwietnia 2004 r., wniosku o rejestrację z [...] kwietnia 2004 r., pisma Urzędu Celnego w S. nr [...] z [...] maja 2004 r., pisma Urzędu Celnego w S. nr [...], dokumentu odprawy celnej z [...] kwietnia 2004 r. oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] kwietnia 2004 r.

Niezależnie od powyższych okoliczności w aktach sprawy znalazły się także dokumenty wskazujące na to, że przedmiotowy pojazd to samochód ciężarowy, a mianowicie: wniosek o rejestrację pojazdu z [...] maja 2004 r., opinia techniczna z [...] marca 2014 r. z wyjaśnieniem uzupełniającym z [...] marca 2014 r., opinia techniczna z [...] maja 2016 r. numer [...], uwierzytelnione kserokopie: [...] dowodu wyrejestrowania pojazdu z tłumaczeniem, [...] karty pojazdu nr [...] i [...] rachunku numer [...] z [...] marca 2004 r. z tłumaczeniem. Dowody te zostały przez organy dostrzeżone i uznane za sprzeczne z tymi, które potwierdzały, że przedmiotowy pojazd to ciągnik samochodowy. W analizowanej sprawie organ nie powołał biegłego w celu ustalenia rodzaju pojazdu, jak miało to miejsce w dwóch analogicznych sprawach o zmianę zapisu w dowodzie rejestracyjnym. Warto bowiem wspomnieć, że wniosek z [...] marca 2014 r. wszczynający postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczył trzech pojazdów tj. o nr rej. [...],[...] i [...]. Postępowanie o zmianę wpisu co do rodzaju pojazdu prowadzone było odrębnie dla każdego z ww. pojazdów. W postępowaniach dotyczących pojazdów o nr rej. [...] i [...] organ powołał biegłych w celu ustalenia rodzaju danego pojazdu. W wydanych opiniach biegli stwierdzili, że pojazdy nie spełniają definicji samochodu ciężarowego, są natomiast ciągnikami samochodowymi. Wyrokami z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Go 153/17 i II SA/Go 154/17 WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił skargi na decyzje o odmowie zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym rodzaju ww. pojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2220/17 i 16 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2261/17 oddalił skargi kasacyjne Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Ośrodek Transportu Leśnego w G. Jeśli chodzi zaś o sprawę zmiany zapisu w dowodzie rejestracyjnym odnośnie do pojazdu o nr rej. [...], będącego przedmiotem niniejszej sprawy, powołanie biegłego nie było możliwe, ponieważ pojazd w 2014 r. został wyrejestrowany oraz przekazany do recyklingu.

W sytuacji istnienia zatem dwóch grup przeciwstawnych dowodów zawierających specjalistyczne treści, prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął za organami administracyjnymi, że ustalenia co do rodzaju danego pojazdu należało oprzeć na zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo też Sąd zaaprobował ocenę organów administracyjnych co do okoliczności dotyczących braku w przedmiotowym pojeździe zmian konstrukcyjnych po pierwszym dopuszczeniu do ruchu, które mogłyby wpłynąć na zmianę rodzaju pojazdu oraz wskazujących, że parametry techniczne ustalone podczas czynności przy pierwszej rejestracji pozostają aktualne. Nie wykracza poza zakres swobodnej oceny dowodów ocena organów co do informacji uzyskanych z firmy [...] sp. z o.o. w piśmie z [...] maja 2017 r., że pojazd [...] został wyprodukowany jako podwozie samochodu ciężarowego oraz, że firma nie posiada informacji o możliwej przebudowie pojazdu i związanej z tym zmianie przeznaczenia pojazdu, a także informacji uzyskanej z Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w H. na podstawie odpowiedzi Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego we F., z której wynika że pod numerem identyfikacyjnym pojazdu [...] nr VIN: [...] nie udało się ustalić zarejestrowania w Centralnym Rejestrze Pojazdów. Organ odniósł się także do zagranicznych dokumentów potwierdzających rejestrację pojazdu w Niemczech zawierających informację, że pojazd na terenie Niemiec był zarejestrowany jako samochód ciężarowy i skonfrontował je z dowodem odprawy celnej z [...] kwietnia 2004 r., z którego wynika, że na teren Rzeczypospolitej Polskiej pojazd został sprowadzony jako ciągnik samochodowy, a także z dowodami z postępowania rejestrującego pojazd w 2004 r. w D. i kolejnymi badaniami technicznymi pojazdu wykonywanymi przez diagnostów zatrudnionych w stancji kontroli pojazdów. W świetle powyższych dowodów, prawidłowe były wnioski organów co do kwalifikacji pojazdu jako "ciągnik samochodowy". Kwalifikacja ta była poprawna w momencie jego pierwszej rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktualnie.

W tej sytuacji, skoro organy administracji dysponowały powyższym materiałem dowodowym i w następstwie jego analizy doszły do przekonania, że przedmiotowy pojazd to ciągnik samochodowy, to nie można skutecznie formułować zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Trafnie wskazują organy, że analiza okoliczności sprawy nie mogła abstrahować od wieloletniego, konsekwentnego uznawania przedmiotowego pojazdu za ciągnik samochodowy. Konkluzja w sprawie rodzaju pojazdu wypływała nie tylko z oświadczeń jego właściciela ale także z funkcjonowania pojazdu przez wiele lat w systemie prawnym jako ciągnik samochodowy. Stan ten potwierdzały wielokrotne badania pojazdu przez profesjonalistów jakimi są uprawnieni diagności. Za słuszna należy uznać również stanowisko organów odnośnie do przedłożonych przez właściciela dwóch opinii technicznych, które pozostają w opozycji do większości dokumentów wskazujących na rodzaj przedmiotowego pojazdu i które miały być podstawą zmiany klasyfikacji pojazdu wskutek przedłożenia.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. art. 2 pkt 42a P.r.d. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sporny pojazd spełnił definicję zawartą w powyższym przepisie. Ww. przepis stanowi, że przez ciągnik samochodowy należy rozumieć pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie wyłącznie do ciągnięcia przyczepy; określenie to obejmuje ciągnik siodłowy i ciągnik balastowy. Sposób sformułowania tego zarzutu wskazuje na jego wadliwość, co uniemożliwia jego kontrolę kasacyjną. Nie ulega wątpliwości, że podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, oraz podać jak w ocenie skarżącego kasacyjnie przepis ów powinien być rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide: wyrok NSA z 13 września 2005 r. sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z 23 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z 2 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1026/04). Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 3 do art. 174). Natomiast badany zarzut nie odwołuje się w ogóle do sposobu interpretacji tego przepisu wskazanego w zaskarżonym wyroku, lecz kwestionuje ustalenia, że sporny pojazd spełnia wymogi zawarte w definicji. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnia, na czym miałaby polegać błędna wykładnia przywołanych przepisów lub jakie przepisy powinny mieć zastosowanie w miejsce wymienionych w skardze kasacyjnej, a tylko prowadzi polemikę z ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji, co jest niedopuszczalne na gruncie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. W istocie tak sformułowanym zarzutem skarżący kasacyjnie podważa ustalenie dokonane w toku postępowania administracyjnego. W orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1). Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 (wyrok NSA z 6 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 192/04). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie jest przyjmowane, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1171/12).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.