Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 227/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 191
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Starosty [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy o skierowanie do placówki opiekuńczo – wychowawczej małoletniej K. S. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starosta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą [...], w imieniu którego działa Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], a Prezydentem [...], w imieniu którego działa Dyrektor [...] Centrum Pomocy Rodzinie, przez wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy o skierowanie do placówki opiekuńczo - wychowawczej małoletniej K. S. Prezydenta [...], w imieniu którego działa Dyrektor [...]CPR.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w dniu [...] lipca 2017 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wpłynęło pismo dotyczące przekazania odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...], Wydział VI Rodzinny i Nieletnich z dnia V.05.2017 r., sygn. akt [...]w sprawie umieszczenia w trybie natychmiastowym w instytucjonalnej pieczy zastępczej małoletniej K. S. ur. [...].09.2013 r.

Organ przekazujący w piśmie powołał się na art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 697), który stanowi, że powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka. Zgodnie z art. 25 Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 459) miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Organ podał, że pobyt ten powinien być przez osobę fizyczną być wyrażony w sposób zewnętrzny. Tymczasem na terenie miasta [...] i powiatu m. Z. S.. (matka małoletniej K. S.) nie pobierała żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Nie dokonała żadnego zameldowania nawet na pobyt czasowy na terenie miasta [...] lub powiatu m.. Z pisma Urzędu Miasta [...] z dnia [...].06.2017 r. wynika, że od [...].09.2013 r. do [...].06.2017 r. świadczenia pieniężne były wypłacane w [...]. Z tych względów Starosta [...] nie ma żadnych podstaw prawnych i faktycznych aby uznać się organem właściwym w danej sprawie.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...], w imieniu którego działa Dyrektor [...] Centrum Pomocy Rodzinie, wniósł o wskazanie Starosty [...] jako powiatu właściwego do ponoszenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie małoletniej K. S. w placówce opiekuńczo – wychowawczej na terenie [...].

W uzasadnieniu podał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział VI Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2017 r. (sygn. akt [...]) małoletnia K. S. została umieszczona w placówce opiekuńczo-wychowawczej na terenie [...] (Dom Dziecka Nr [...], ul. [...],[...]).

Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] wynika, że Z. S. wraz z córką oraz konkubentem przyjechała w dniu [...] maja 2017 r. z [...] do [...]. Z. S. nie mieszkała przed umieszczeniem jej córki w pieczy zastępczej w [...], jak twierdzi Starosta [...], a jedynie przebywała w [...] kilka dni w miejscach publicznych. Z informacji Komendy Rejonowej Policji [...]z dnia [...] maja 2017 r. wynika bowiem, że po przyjeździe do [...] Z. S. wraz z małoletnią K. S. i konkubentem spędzili noc w MCDonaldzie, a kolejne dni spędzili pod wiatą przy ul. [...] (informacja załączona do pisma). To zaprzecza zamieszkaniu K. S. w [...]. Zamieszkiwanie Z. S. wraz z córką i konkubentem na terenie [...] potwierdza z kolei oświadczenie G. S. z dnia [...] czerwca 2017 r. (załączono do pisma).

Ponadto w piśmie Urzędu [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. podana jest informacja, że od maja 2017 r. Z. S. zamieszkuje na terenie [...]. Jak wynika z pisma Narodowego Funduszu Zdrowia ([...] Oddział Wojewódzki w [...]) z dnia [...] lipca 2017 r., od dnia V kwietnia 2017 r. małoletnia K. S. zdeklarowana była na liście lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w SPZOZ w [...] przy ul. [...]. Również z pisma Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. wynika, że karta uodpornienia K. S. została przekazana do ww. SPZOZ w [...] dnia [...] marca 2017r.

Organ podkreślił, że małoletnia K. S. przed umieszczeniem jej w placówce opiekuńczo-wychowawczej przebywała stale ze swoją matką Z. S., w związku z czym ustalenie miejsca zamieszkania K. S. w rozumieniu art. 191 ust. 1 ustawy powinno polegać na ustaleniu miejsca zamieszkania jej matki Z. S. przed dniem [...] maja 2017 r.

O miejscu zamieszkania osoby w świetle przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia zamieszkania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek kumulatywnie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zwykle trudności, to przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

Z. S. wraz z małoletnią K. S. i konkubentem przed umieszczeniem K. S. w pieczy zastępczej koncentrowała swoje życie w [...]. Z. S. zrezygnowała z pobierania świadczenia wychowawczego na terenie [...] i zdeklarowała zamieszkiwanie na terenie [...]. Ponadto dokumentacja medyczna dotycząca K. S. została przekazana na wniosek Z. S. do podmiotów leczniczych na terenie [...]. Również oświadczenie męża K. S. – G. S. potwierdza, że centrum życiowe Z. S. przed umieszczeniem małoletniej w pieczy zastępczej było w [...]. Wobec powyższego miejscem zamieszkania małoletniej K. S. przed umieszczeniem jej w pieczy zastępczej była [...]. W konkluzji Prezydent [...] stwierdził, że zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Powiat [...] zobowiązany jest do ponoszenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie K. S. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Tym samym Powiat [...] jest również powiatem zobowiązanym do wydania skierowania K. S. do placówki opiekuńczo-wychowawczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy, właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.

W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., inicjujący niniejszy spór [...] Centrum Pomocy Rodzinie, dalej [...]CPR, skierowanym do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], dalej PCPR, przy którym [...]CPR przekazało PCPR odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział VI Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] w sprawie umieszczenia w trybie natychmiastowym w instytucjonalnej pieczy zastępczej K. S. ur. [...].09.2013 r., [...]CPR wniosło o niezwłoczne przejęcie opieki nad K. S. oraz wskazanie pieczy zastępczej, do której dziecko zostanie przeniesione po jej wytypowaniu. Nadto wniesiono o realizację załączonego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział VI Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...]podnosząc, że zapewnienie K. S. pieczy zastępczej leży w gestii Powiatu [...]. W ww. piśmie przytoczono też treść art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 697).

Po otrzymaniu ww. pisma Starosta [...], w imieniu którego działa Dyrektor PCPR w [...], wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą [...], a Prezydentem [...], w imieniu którego działa Dyrektor [...]CPR, przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy o skierowanie do placówki opiekuńczo – wychowawczej małoletniej K. S., którym to organem w ocenie wnioskodawcy jest Prezydent [...].

Z treści tak sformułowanego wniosku w sposób jednoznaczny wynika, że sprawą administracyjną, na tle załatwienia której doszło do powstania między ww. organami sporu kompetencyjnego, jest sprawa o skierowanie małoletniej K. S. do placówki opiekuńczo – wychowawczej.

W uzasadnieniu jednak wniosku powołano się na art. 191 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, który m.in. w ust. 1 określa powiat właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego po raz pierwszy w pieczy zastępczej i przytoczono argumenty mające uzasadniać, że Powiat [...] nie może być powiatem właściwym do ponoszenia ww. wydatków.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że żądanie wniosku pozostaje w sprzeczności z treścią uzasadnienia, w którym wskazano, że Powiat [...] nie jest właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej K. S. umieszczonej w pieczy zastępczej.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...] wniósł o wskazanie Powiatu [...] jako właściwego do ponoszenia wydatków na utrzymanie małoletniej K. S. w placówce opiekuńczo – wychowawczej na terenie [...].

Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie nie został w sposób jednoznaczny ustalony przedmiot sporu o właściwość. Warunkiem rozpatrzenia sporu zarówno kompetencyjnego, jaki sporu o właściwość jest precyzyjne ustalenie, jego przedmiotu, tj. sprawy administracyjnej, co do rozstrzygnięcia której organy pozostają w sporze.

Do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy ustalanie w jakiej w istocie sprawie organy administracji pozostają w sporze.

Skoro przedmiot sporu o właściwość nie został w sprawie jednoznacznie ustalony, wniosek o rozstrzygnięcie sporu podlegał oddaleniu, co orzeczono na postawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a.