Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1080/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga P M na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...]

w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku P M (dalej: "skarżący", "beneficjent") o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r. (dalej: płatność ONW"), orzekł o przyznaniu płatności w łącznej wysokości 13.425 zł., w tym z tytułu ONW – Nizinne strefa I.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek beneficjenta o przyznanie płatności ONW na 2007 r. wpłynął do organu I instancji w dniu 15 maja 2007 r. Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, w tym: wniosków spółek cywilnych "P A", "N P A", "S A", "T A", "W A", "W A", "D A"

o przyznanie płatności OB i ONW oraz porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia 21 kwietnia 2008 r., protokołów stanowiących integralną część tych porozumień, oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia 30 kwietnia 2008 r., organ stwierdził, iż

z dniem 30 kwietnia 2008 r. ww. podmioty przejęły w posiadanie nieruchomości rolne deklarowane do płatności ONW przez beneficjenta. Wyjaśnił, iż we wniosku

o przyznanie płatności na 2007 rok skarżący zadeklarował obszar użytków rolnych

o powierzchni 288,78 ha. Ostatecznie, po przejęciu gruntów przez ww. spółki, beneficjent pozostawił w swoim użytkowaniu jedynie działkę rolną nr [...] o powierzchni 100 ha. Dlatego też do tej powierzchni została przyznana płatność ONW. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże

z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako zrezygnował

z przyznania płatności na swoją rzecz.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi beneficjenta uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Na podstawie wykładni § 2 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" (Dz.U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448, dalej: "rozporządzenie ONW") w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003

z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz. U. UE L z 2003 r., Nr 270, poz. 1), Sąd ustalił, że płatność ONW ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Sąd uznał, że decyzja w sprawie płatności ONW powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność obszarowa (do dnia 1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku.

Złożony w niniejszej sprawie przez skarżącego wniosek dotyczył płatności ONW za 2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w 2008 r. Za bezsporny Sąd uznał fakt, że skarżący był posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 r.

w dacie złożenia tego wniosku oraz okoliczność, że w 2008 r. skarżący przeniósł na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co również należy uznać za bezsporne, skarżący był

w posiadaniu przedmiotowych gruntów.

Oceniając uprawnienie skarżącego do płatności ONW za 2007 r. przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności Sąd stwierdził, że do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Za niepodważalny uznał także fakt, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżący nie posiadał już większości gruntów, które wcześniej zadeklarował we wniosku. Decyzja ta została jednak wydana dopiero

w dniu 6 października 2010 r. Zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 2 lata, czym niewątpliwie uchybiono zasadzie szybkości postępowania, wyrażonej w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.").

Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW. W związku z tym zmiana ta, oceniana w dniu wydania decyzji, tj. 6 października 2010 r., nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek o przyznanie płatności ONW za 2007 r., przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 390/09). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik - producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych aż do dnia wydania decyzji przez organ.

Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację i przyjąć za miarodajny moment - stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Wyjaśnił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń podmiotów, które przejęły grunty, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności ONW za 2007 r.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawomocny od dnia 18 sierpnia 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r., działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1

z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków

z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.

z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w związku z § 2, § 6 rozporządzenia ONW oraz art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. po raz wtóry przyznał płatność ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu – Nizinne strefa I na 2007 r. w łącznej wysokości 13.425 zł.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak[...], Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, orzekł o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy uznał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 2 czerwca 2008 r. skarżący przekazał posiadanie części gospodarstwa rolnego, objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 rok, na rzecz innych producentów rolnych, którzy złożyli następnie wnioski transferowe wraz z dokumentami potwierdzającymi przejęcie posiadania. Ponownie przyjął, że skoro beneficjent podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, zrezygnował niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania płatności ONW pozostająca

w posiadaniu skarżącego wyniosła 100 ha i w odniesieniu do niej rozpatrzony został przedmiotowy wniosek.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że organ

I instancji wziął pod uwagę zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r., a więc oparł swoją decyzję o stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Za istotny dla sprawy uznał fakt, że z wnioskiem o przejęcie płatności do działek rolnych, zgłoszonych do płatności przez skarżącego, inne podmioty wystąpiły przed wydaniem decyzji. Tym samym spełnione zostały wymagania wskazane w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, a zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW, przejmujący wstępuje w miejsce przekazującego. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że gdyby inne podmioty nie wystąpiły przed wydaniem decyzji o przejęcie płatności, jedyną stroną postępowania w tym zakresie byłby skarżący.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym decyzjom postawił zarzut rażącego naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.").

W ocenie skarżącego, organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu związania organu prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 29 października 2012 r. skarżący podtrzymał swoją argumentację i wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego, pomimo faktu, że wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy jest jasna i przejrzysta, to organy zignorowały prawomocny wyrok.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 259/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio z dnia 2 lutego 2012 r. i 26 października 2011 r.). Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, iż organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przytaczając treść wytycznych, zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 174/11, Sąd wywiódł, iż ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny były ustalić, jaka powierzchnia gruntów rolnych w stosunku do powierzchni deklarowanej do płatności ONW we wniosku inicjującym postępowanie pozostawała w posiadaniu skarżącego na dzień 31 grudnia 2007 r. Zgodnie

z powołanymi wyżej wytycznymi wiążącymi zarówno organy ARiMR, jak i Sąd, organy nie mogły z deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych wyłączyć gruntów, których posiadanie przeniesiono na inne podmioty w 2008 r. Organy nie wykazały bowiem, że podmioty te uzyskały płatności, o które na podstawie złożonych wniosków transferowych wystąpiły.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy (w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu skarżącego na koniec roku kalendarzowego 2007) w sposób sprzeczny z wytycznymi Sądu, organy obu instancji w sposób oczywisty dopuściły się obrazy art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpatrując sprawę ponownie po prawomocnym wyroku Sądu, organ administracji winien zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, bez względu na odmienne poglądy prawne. Jeśli organ odwoławczy nie zgadzał się z interpretacją Sądu, zawartą w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 174/11, miał prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, z czego nie skorzystał. W zaskarżonej decyzji tymczasem, kontrolując decyzję organu I instancji, wskazał z jednej strony, że sprawa była rozpatrywana z uwzględnieniem zaleceń wskazanych w ww. wyroku, że stan posiadania nieruchomości skarżącego był rozpatrywany na koniec roku 2007, a z drugiej strony, polemizując z prawomocnymi ustaleniami Sądu, podniósł, iż ta okoliczność nie była decydująca przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Najważniejsza w tej sprawie dla organów była własna interpretacja przepisów, dotycząca złożenia w 2008 r. przez podmioty przejmujące wniosków transferowych przed wydaniem decyzji wobec beneficjenta. Ta kwestia jednak, wobec jednoznacznych wytycznych Sądu w wyroku

w sprawie VIII SA/Wa 174/11, który odniósł się również w swojej ocenie do wniosków transferowych w przedmiotowej sprawie, nie powinna mieć dla organów obu instancji znaczenia.

W konsekwencji Sąd uznał, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a., skutkującym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r., wydanym w sprawie II GSK 226/13 na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora ARiMR, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (WSA). Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że WSA nie naruszył art. 153 p.p.s.a., który jest przepisem prawa materialnego. Na podstawie tego przepisu nie można kwestionować stanu faktycznego, przyjętego za podstawę orzekania przez WSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, NSA uznał, że stan faktyczny sprawy po wydaniu wyroku przez WSA, nie zmienił się, dlatego nie nastąpiło ustanie mocy wiążącej oceny prawnej prawomocnego orzeczenia Sądu. Stąd interpretacja organu co do zaistnienia zmian w stanie faktycznym jest błędna.

W konsekwencji Sąd I instancji, związany swoją uprzednią oceną prawną, prawidłowo stwierdził naruszenie przez organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy postanowień

z art. 153 p.p.s.a.

W ocenie NSA natomiast usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzając nieważność zaskarżonych decyzji WSA wskazał, że skutki naruszenia przez organy administracji przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zakwalifikować jako rażące, ponieważ treść rozstrzygnięcia decyzji pozostaje w ewidentnej sprzeczności z dyspozycją tego przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki tej wadliwości w okolicznościach sprawy powodują, że decyzje organów obu instancji nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. NSA przypomniał, że o rażącym naruszeniu prawa

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które decyzja wywołuje. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia

a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może być naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tj. taki, który nie wymaga wykładni stosowania prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

NSA uznał, że WSA nie wykazał, że w sprawie zaistniały wyżej wymienione przesłanki rażącego naruszenia prawa, poprzestając na ogólnikowym stwierdzaniu "rażących skutków naruszenia art. 153 p.p.s.a." W szczególności nie wykazano, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów stanowiących jej podstawę prawną. W ocenie NSA, naruszenie przez organy administracji zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji, a nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania NSA, który w wyniku złożonej przez organ odwoławczy skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 226/13, uchylił zaskarżony wyrok

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd I instancji w innym składzie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań, co do dalszego postępowania.

W judykaturze i doktrynie zwraca się jednak uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie

w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez NSA, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

W świetle powyższych rozważań za przesądzoną uznać należy kwestię wadliwości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z uwagi na niewykonanie zaleceń, wynikających z wyroku WSA z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 174/11. Jak wynika z tych wytycznych, organy ARiMR przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny przyjąć za miarodajny stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Natomiast kwestie dotyczące przeniesienia posiadania tych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń podmiotów, które przejęły grunty, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności ONW na 2007 r.

Tymczasem, ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji dokonały analizy stanu faktycznego w odniesieniu do roku, w którym został złożony wniosek, jak

i kolejnego roku, wskazując, że w ciągu 2007 r. beneficjent był w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności, natomiast przekazanie gruntów nastąpiło

w kolejnym 2008 roku. W tym stanie rzeczy, powołując się na treść § 6 ust. 1-5 rozporządzenia ONW, organy stwierdziły, że płatności ONW, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu, jeżeli przeniesienie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania tej płatności.

W rozpoznawanej sprawie wnioski takie zostały przez przejmujące spółki cywilne złożone, spełniając wymagania wynikające z § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW.

W związku z przejęciem w posiadanie od skarżącego gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności przez innych producentów rolnych, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania tej płatności.

Należy w tym miejscu podkreślić, co zaznaczył również Naczelny Sąd Administracyjny, iż w prawomocnym wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie

VIII SA/Wa 174/11, WSA orzekał na podstawie stanu faktycznego, z którego wynikało, że w dniu 2 czerwca 2008 r. do Kierownika ARiMR wpłynęły wnioski szeregu spółek cywilnych o przyznanie płatności obszarowych (JPO lub UPO) oraz płatności ONW,

w których spółki te zawnioskowały o wstąpienie przez nie w miejsce skarżącego do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności na rok 2007. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia 21 kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia 30 kwietnia 2008 r. organ stwierdził, że z dniem 30 kwietnia 2008 r. wskazane spółki cywilne przejęły

w posiadanie określone nieruchomości rolne. W związku z przekazaniem przez skarżącego w posiadanie części gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem

o przyznanie płatności na rok 2007, płatność ONW została przyznana do powierzchni będącej w posiadaniu beneficjenta.

W ocenie NSA, którą Sąd orzekający w tej sprawie jest związany i którą w pełni podziela, po wydaniu ww. wyroku w rozpoznawanej sprawie, nie nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych, która mogłaby spowodować nieaktualność,

a co za tym idzie ustanie mocy wiążącej oceny prawnej tegoż prawomocnego orzeczenia. Błędnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, iż podstawę rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi stan faktyczny uwzględniający okoliczność przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie 188,78 ha na rzecz innych podmiotów, mimo iż przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym niż rok złożenia wniosku przez beneficjenta.

W związku z powyższym, w sprawie znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na Sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej, wyrażonej

w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony jedynie w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów

i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA). Tak więc jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem Sądu co do sposobu ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Analizując ustalenia decyzji, będących przedmiotem kontroli, wydanych na skutek ww. orzeczenia w sprawie VIII SA/Wa 174/11, Sąd stwierdza, iż prowadzone przez organy postępowanie nie uwzględniało przedstawionych wyżej zaleceń, czym naruszono art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji w rozstrzygnięciach tych, wbrew zaleceniom Sądu, zaprezentowano przyjęty stan faktyczny sprawy i jego ocenę prawną sprzeczną z oceną zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku. Powyższe uchybienia postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku

z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy raz jeszcze dokonają ustaleń zgodnie

z wytycznymi Sądu, określonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie ww. przepisów, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. (punkt drugi wyroku), zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.