Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2159/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 151, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 1 i  2, art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 pkt h, art. 124 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 27 Załącznik nr VII
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia  Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 34 ust. 2, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędziowie NSA Anna Robotowska (spr.) Zbigniew Czarnik Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 872/13 w sprawie ze skarg M.G. - na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargi; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014r. po rozpoznaniu skarg M. G. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w skrócie: ARiMR)

w K. z dnia [...] czerwca 2013 r.: nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, nr [...] w przedmiocie wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (w skrócie: płatność ONW) na rok 2009, nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oraz nr [...] w przedmiocie płatności ONW na rok 2010, uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.

I

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

M. G. (dalej: skarżąca) złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wnioski o przyznanie płatności ONW oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejmujących jednolitą płatność obszarową (JPO), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) na rok 2009 i 2010 oraz płatność do owiec (PK) na rok 2010. Skarżąca zadeklarowała we wnioskach o przyznanie płatności działki rolne

o łącznej powierzchni 1,03 ha.

Wnioski strony zostały uwzględnione i skarżącej przyznano płatności JPO i PZ oraz ONW na 2009 i 2010 rok, a następnie decyzjami nr [...], [...], [...] i [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. (w skrócie: Dyrektor ARiMR) stwierdził nieważność rozstrzygnięć organu pierwszej instancji.

Po ponownym rozpoznaniu spraw, decyzjami z [...] i [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącej przyznania płatności ONW oraz płatności bezpośrednich na lata 2009 i 2010 z uwagi na niespełnienie warunku posiadania działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Decyzje te zostały z kolei uchylone w całości decyzjami Dyrektora ARiMR z dnia [...] sierpnia 2012 r., który przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzjami z dnia [...] stycznia 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącej przyznania wnioskowanych płatności. Organ stwierdził, że działka D, wbrew deklaracji skarżącej, zajmuje powierzchnię ok. 0,10 ha, a nie 0,17 ha, stąd powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosi 0,96 ha, podczas gdy warunkiem przyznania płatności jest posiadanie działki rolnej o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor ARiMR utrzymał

w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał, że dostępne

w systemie informatycznym Agencji zdjęcia lotnicze z 2009 r. obszaru ww. działek, dane PEG (powierzchnia referencyjna poszczególnych działek ewidencyjnych) oraz wyniki przeprowadzonej weryfikacji PEG w terenie nie pozwalały na uznanie, że na powierzchni zadeklarowanej odnośnie powyższych działek, prowadzona jest, zgodnie

normami, działalność rolnicza. Wynika to z istnienia terenów, które nie mogą zostać uznane za obszar użytkowany rolniczo. Organ stwierdził, że działka rolna musi stanowić zwarty obszar gruntu. Zadeklarowany przez skarżącą obszar nie spełnia tego warunku z uwagi na zadrzewienia w południowo-wschodniej części działki oraz drogę dojazdową położoną w północnej części i znajdujący się pomiędzy nimi budynek. Ponadto, nawet gdyby uznać, że na niewielkiej części działki ewidencyjnej nr 4045/1 przy jej wschodniej granicy prowadzona jest działalność rolna, teren ten i tak musiałby zostać wykluczony

z płatności jako niestanowiący spójnego obszaru z pozostałą częścią działki rolnej D, a jednocześnie niemogący stanowić odrębnej działki rolnej ze względu na brak spełnionego wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej tj. 0,10 ha.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M. G. wniosła skargę, w uzasadnieniu której wskazała, że część działki znajdująca się przed domem jest użytkowana rolniczo w ten sposób, że skarżąca prowadzi na niej wypas owiec.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił decyzje organów obu instancji.

Na wstępie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 998/11 (publ. CBOSA).

WSA przypomniał, że jak wynika z ustaleń organu, łączna powierzchnia działek rolnych skarżącej uprawniona do płatności jest mniejsza niż 1 ha, a wartość ta stanowi – zdaniem organu – minimalną powierzchnię użytków uprawniającą do ubiegania się

o przedmiotowe płatności. Z tego powodu, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich), organy ARiMR odmówiły przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wbrew temu stanowisku, w ocenie Sądu pierwszej instancji, kwestie związane

z określeniem powierzchni działek szczegółowo normuje art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (...) (Dz.U.UEL.2009.316. 65; dalej: rozporządzenie Komisji nr 1122/2009), który w ust. 2 stanowi, że można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. Z kolei w świetle art. 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, "działka rolna" oznacza jedynie zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Przepis ten nie wymaga od rolnika, aby na potrzeby uzyskania płatności zadeklarował pełne wykorzystanie przestrzeni działki rolnej.

WSA podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany

w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 998/1, że "przepisy art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, regulujące kwestię przyznania rolnikowi prawa do jednolitej płatności obszarowej, m.in. ze względu na fakt posiadania działki rolnej o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, nie wymagają, aby cała przestrzeń tego minimalnego obszaru działki była wyłącznie przeznaczona do rolniczego wykorzystania. Powołany przepis nie stanowi także podstawy do zmniejszenia lub pozbawienia rolnika jednolitej płatności obszarowej, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono mniejszy niż 1 ha, jak to deklarował rolnik, obszar rolniczego wykorzystania działki, gdyż to stanowi przedmiot regulacji przepisów art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009."

Powyższe rozważania, zdaniem Sądu pierwszej instancji, zachowują aktualność także względem analogicznych regulacji zawartych w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW). W ocenie Sądu, także i ten przepis nie wymaga, aby cała przestrzeń minimalnego obszaru działki (1 ha) była wyłącznie przeznaczona dla rolniczego wykorzystania i dlatego nie stanowi on podstawy do zmniejszenia lub pozbawienia rolnika płatności, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono obszar mniejszy niż 1 ha, jak to deklarował rolnik.

Wobec powyższego, WSA uznał, że Dyrektor ARiMR, wydając zaskarżone decyzje, dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz 2 § pkt 2 rozporządzenia ONW przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na odmowie przyznania skarżącej płatności pomimo posiadania przez nią działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

II

Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

I. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj.:

a) 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia prawa materialnego i procesowego,

II. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

1) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW w zw. z niezastosowaniem art. 124 ust. 2 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) (Dz.U.UE L.2009. 30.16; dalej: rozporządzeniem Rady nr 73/2009), załącznika nr VII do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz.U.UE L.2009.316.27 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji nr 1121/2009) oraz pkt 22 wstępu do rozporządzenia Rady nr 73/2009, tj. przepisów prawa powszechnie obowiązującego uzależniających możliwość otrzymania płatności obszarowych od użytkowania rolniczego określonego obszaru minimalnego – tj. obszaru 1 ha,

– poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten: nie stanowi podstawy do wykluczenia działki (a właściwie powinno być – gospodarstwa rolnego) z jednolitej płatności obszarowej w wyniku ustalenia wielkości powierzchni kwalifikowanej poniżej 1 ha, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej do działki (a właściwie – gospodarstwa rolnego) o powierzchni gruntów mniejszej niż 1 ha i błędne przyjęcie, że można skutecznie zadeklarować do płatności działkę rolną (a właściwie – gospodarstwo rolne), której powierzchnia bezpośrednio przeznaczona na rolnicze wykorzystanie jest mniejsza niż 1 ha, co skutkowało zakwestionowaniem przez Sąd możliwości zastosowania przez organ w przedmiotowym przypadku art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW;

2) niewłaściwe zastosowanie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, tj. zastosowanie ww. przepisu w sytuacji, gdy: nie stwierdzono na obszarze przedmiotowego gospodarstwa obiektów wymienionych w ww. przepisie, tj. np. żywopłotów, rowów, murów, gdy nie było podstaw do zakwalifikowania do dopłat powierzchni wykluczonych przez organ i uznania, iż w przedmiotowym przypadku nie cała powierzchnia deklarowana działki musi być uprawiana rolniczo;

3) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 poprzez przyjęcie, iż jedynie on stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności, również w sytuacji, gdy powierzchnia gospodarstwa uprawniona do płatności (zatwierdzona) nie przekracza 1 ha, skutkiem czego Sąd zakwestionował możliwość zastosowania przez organ art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW do odmowy przyznania płatności, z uwagi na zatwierdzenie powierzchni poniżej 1 ha, podczas gdy zastosowanie art. 58 rozporządzenia jest niezależne od możliwości wykluczenia powierzchni z dopłat na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW w zw. z art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 73/2009 i w zw. z załącznikiem nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009, jak również może mieć miejsce wówczas, gdy zatwierdzona powierzchnia gospodarstwa przekracza 1 ha.

Podnosząc te zarzuty Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia tylko przepisów prawa materialnego o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi; w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

M. G. nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę kasacyjną, jako opartą na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należało uwzględnić.

Przed rozpoznaniem zarzutów postawionych w obrębie tej podstawy kasacyjnej niezbędne jest odniesienie się do stanu faktycznego ustalonego w sprawie przez organy, a przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. Wynika z niego mianowicie, że skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności ONW oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejmujących jednolitą płatność obszarową (JPO), uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) na rok 2009 i 2010 oraz płatność do owiec (PK) na rok 2010 i we wnioskach zadeklarowała działki o łącznej powierzchni 1,03 ha, w tym działkę rolną D obejmującą, według deklaracji, powierzchnię 0,17 ha.

Działka ta, co zostało ustalone w toku kontroli administracyjnej i przyjęte przez WSA, w południowo-wschodniej części była zadrzewiona i zakrzaczona, w południowej części znajdował się budynek gospodarczy, natomiast w północnej części droga dojazdowa do budynku położonego w jej środkowej części oraz znajdujące się we wschodniej części dojście do niego i obszar użytkowany rekreacyjnie. Organy ARiMR stwierdziły, że drogi dojazdowej prowadzącej do budynku mieszkalnego, nie zaś pól uprawnych, nie można uznać za element dobrej kultury upraw lub użytkowania ziemi – nawet gdyby nie była ona utwardzona i posiadała szerokość mniejszą niż 2 m. Zdaniem organów, wykluczony został jedynie obszar nieużytkowany rolniczo.

Powyższe ustalenia co do sposobu zagospodarowania działki D, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zostały oparte na materiale fotograficznym ("zdjęcia lotnicze") oraz wynikały z danych ewidencji gruntów i budynków.

Ustalenia te nie pozwalają jednak na przyjęcie, że na działce D były obiekty, o których mowa w art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009. Przepis ten stanowi, że można uwzględnić całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną. Stosownie do akapitu 2 tego przepisu, w przypadku regionów, w których niektóre obiekty, takie jak żywopłoty, rowy oraz mury, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, państwa członkowskie mogą uznać, że powierzchnię, którą te obiekty zajmują, zalicza się do powierzchni w pełni użytkowanej, pod warunkiem jednak, że jej szerokość nie przekracza łącznej szerokości określonej przez państwa członkowskie. Szerokość ta musi odpowiadać tradycyjnej

w danym regionie szerokości obiektów i nie może przekraczać 2 metrów.

Przenosząc te elementy stanu faktycznego na stan prawny wiążący w tej sprawie wskazać najpierw należy – w odniesieniu do płatności bezpośrednich – na treść art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach. W myśl tego przepisu rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, zgodnie

z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009, z tym, że

w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha.

Z zestawienia art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz załącznika nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009 wynika, że dla celów przyznania pomocy

w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, kwalifikują się wszystkie działki rolne o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, stanowiące część wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych utrzymaną w dobrej kulturze rolnej (...) na dzień 30 czerwca 2003 r.

Z kolei "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję Europejską do celów statystycznych.

Dodać także należy, że w art. 2 pkt h rozporządzenia Rady nr 73/2009 zdefiniowano pojęcie "powierzchni użytków rolnych" w ten sposób, że jest to każda powierzchnia zajmowana przez grunty orne, trwałe użytki zielone lub uprawy trwałe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przytoczonych regulacji wynika, że minimalna powierzchnia działek rolnych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, obejmuje powierzchnię działek kwalifikujących się do płatności, a więc powierzchnię wykorzystywanych użytków rolnych w rozumieniu wyżej omówionych przepisów rozporządzeń unijnych. Taki wniosek potwierdza treść załącznika nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009 określającego w tabeli "minimalną powierzchnię przypadającą na gospodarstwo obszaru kwalifikującego się, o której mowa w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009".

W wyroku objętym skargą kasacyjną Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich stwierdził, że z przepisu tego nie wynika, "aby minimalna łączna wielkość działki wynosząca w polskich warunkach 1 ha, była w całości przeznaczona pod uprawy, zgodnie z obowiązującymi normami", a tak według Sądu wyłożyły ten przepis organy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa więc, że ani organ pierwszej, ani też organ drugiej instancji nie wiązały wymogu minimalnej powierzchni (1 ha) z powierzchnią przeznaczoną na uprawy, tylko

z powierzchnią użytkowaną rolniczo, a powierzchnia użytkowana rolniczo to, stosownie do omówionych przepisów prawa unijnego, powierzchnia kwalifikująca się do płatności, o obszarze nie mniejszym niż 1 ha.

Analogiczne stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji również w odniesieniu do regulacji § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, który stanowi, że płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady nr 73/2009, (...) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

Należy w tym miejscu zauważyć, że ma rację Sąd pierwszej instancji, iż przepis ten (podobnie jak art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich) nie wymaga, aby cała powierzchnia działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego była wykorzystywana rolniczo, ale jednocześnie WSA pomija wymóg, by w ramach powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności – kwalifikujących się do przyznania pomocy – wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych była nie mniejsza niż 1 ha.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni, a w jej efekcie niewłaściwego zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW. Stwierdził także, że wykładając te przepisy WSA pominął w procesie wykładni przepisy prawa unijnego: art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz załącznika nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009, a to czyni usprawiedliwionymi zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie tych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegając fakt, że Sąd pierwszej instancji oparł się na poglądzie wyrażonym w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 998/11 i przyjął stanowisko w nim zaprezentowane jako "własne", zauważa, że wyrok ten zapadł w innych okolicznościach faktycznych sprawy, istotnych dla odczytania tezy w nim zawartej. Ta istotna różnica obejmowała istnienie na minimalnej powierzchni uprawniającej do płatności obiektów, o których mowa w art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/09 i to w związku z treścią tego przepisu NSA najpierw stwierdził, że "art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie mógłby być interpretowany w taki sposób, aby charakter działki rolnej dyskwalifikowały obiekty, o których mowa

w przepisie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009", a następnie wyraził pogląd, że "tym samym wchodzi w rachubę możliwość istnienia działki rolnej, której powierzchnia bezpośrednio przeznaczona na rolnicze wykorzystanie jest mniejsza niż całkowita wielkość działki rolnej, również w granicach jej minimalnej wielkości, tj. 1 ha".

W rozpoznawanej sprawie, co już podkreślono, na zgłoszonych przez stronę do płatności działkach rolnych nie występują obiekty wymienione w art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, a uogólnienie tezy zawartej w powołanym wyroku NSA i przeniesienie jej na stan faktyczny sprawy, w którym niespornie ustalono, że część działki zgłoszonej do płatności jest zabudowana, a inna jej część zadrzewiona

i zakrzaczona było nieuzasadnione. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 stanowiący podstawę do zmniejszenia płatności. W efekcie WSA uznał, że w sytuacji, gdy rolnik zgłasza do płatności działki rolne o minimalnej powierzchni 1 ha, przy czym wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż 1 ha, to nie istnieje prawna przeszkoda do przyznania płatności (brak minimalnej powierzchni), a jedynie płatność należy obliczyć z uwzględnieniem art. 58 powołanego rozporządzenia (obszar zatwierdzony pomniejszony o dwukrotność stwierdzonej różnicy). Z poglądem tym nie można się zgodzić i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 58 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 za usprawiedliwiony z powodu niewłaściwego przyjęcia przez WSA, że przepis ten mógłby mieć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w sytuacji, gdy zaskarżonymi decyzjami organy ARiMR odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanych płatności z powodu niespełnienia warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, co pozwala, zgodnie z art. 188 p.p.s.a., na rozpoznanie skarg.

Rozpoznając skargi M. G. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Z dotychczasowych rozważań wynika, że na zadeklarowanych przez skarżącą działkach rolnych stwierdzono powierzchnię uprawniającą do płatności 0,96 ha, a więc mniejszą niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia Komisji nr 1121/2009. To oznacza, że nie została spełniona przesłanka do uzyskania jednolitej płatności obszarowej na rok 2009 i 2010 określona

w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Przyznanie pozostałych płatności objętych wnioskami uzależnione jest od spełnienia warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej. W odniesieniu do płatności uzupełniającej (UPO) stanowił o tym, w stanie wiążącym w sprawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Skoro więc skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jednolitej płatności, to tym samym nie może uzyskać pozostałych płatności objętych wnioskami, a to oznacza, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Skarżąca zadeklarowała działki o łącznej powierzchni 1 ha do płatności ONW, natomiast organy ARiMR stwierdziły, że działka D – wbrew deklaracji skarżącej – zajmuje powierzchnię ok. 0,10 ha, a nie 0,17 ha, stąd powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa górska wynosi jedynie 0,96 ha, gdy tymczasem, aby otrzymać płatność ONW należy posiadać działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Okoliczność ta w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzała

o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych płatności ONW na rok 2009 i 2010, co oznacza, że zaskarżone decyzje nie naruszały prawa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.

Mając na względzie charakter sprawy oraz sytuację materialną skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a., dlatego odstąpił w całości od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.