Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1833/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Środowiska, po rozpatrzeniu wniosku Z. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa gruntów położonych we wsi [...], gm. [...], o obszarze [...] ha, będących własnością S. i J. K., wchodzących w skład Nadleśnictwa [...], stanowiących część oddziałów nr [...], [...], [...] i [...] (obecnie oddziały nr [...], [...], [...], [...]).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Minister Środowiska decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. nr [...], którą orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa gruntów położonych we wsi [...], gm. [...], o obszarze [...] ha, będących własnością S. i J. K., wchodzących w skład Nadleśnictwa [...], stanowiących część oddziałów nr [...], [...], [...] i [...] (obecnie oddziały nr [...], [...], [...], [...]).

Z. L. wystąpił pismem z [...] maja 2018 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) – dalej zwanej "ustawą" poprzez przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości nieobjętej we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy i nie pozostającej we władaniu Państwa w dacie wejścia w życie ustawy. Z. L. stwierdził, że na spornym gruncie nie wykonano żadnych prac gospodarczych, będących wyrazem władania, a samo objęcie planem nieruchomości nie zaświadcza o władaniu nią w rozumieniu art. 9 ustawy. Ponadto stwierdził, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa oznajmiono, iż sporny grunt jest nadal we władaniu dawnych właścicieli. Z kolei w protokole spisanym [...] lutego 1976 r. ustalono, że sporne grunty o obszarze [...] ha, będące własnością S. i J. K. zostały błędnie włączone do gruntów Lasów Państwowych byłego Nadleśnictwa [...]. Poza tym dodał, że grunt został zwrócony właścicielom orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z [...] czerwca 1959 r. nr [...].

Minister Środowiska decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ponowna analiza akt sprawy nie potwierdziła wykonania, wymienionego w decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r., zalesienia przez Nadleśnictwo spornej działki w 1958 r.

Natomiast ponownie ustalono, że sporna działka położona w miejscowości [...], wchodząca w skład Nadleśnictwa [...], została objęta "Wnioskiem odnowienia lasu na 1957/1958 r.".

Powołując się na informację zwartą w piśmie Nadleśnictwa [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Minister stwierdził, że w dokumentach archiwalnych z lat 1957-1958, w tym we "Wniosku odnowienia lasu na 1957/1958 rok", nie odnaleziono żadnych wzmianek o pracach wykonywanych w miejscowości [...], w tym okresie.

Ponadto na podstawie aktualnego opisu taksacyjnego Minister stwierdził, że na spornej działce nie występują drzewa w wieku około 61 lat, co wskazuje na to, że sporna działka nie została zalesiona w 1958 r.

W orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1958 r. nr [...] stwierdzono, że [...] lutego 1958 r. Samodzielny Referat Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wezwał J. K. - spadkobiercę S. i J. K. do zagospodarowania spornych gruntów poprzez zalesienie.

Poza tym w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z [...] czerwca 1959 r. nr [...] wskazano, że przedmiotowa działka jest nadal we władaniu spadkobierców po małżonkach K.

W dalszej kolejności Minister wskazał, że w protokole spisanym [...] lutego 1976 r. w Urzędzie Gminy we [...] na okoliczność wniesionego odwołania przez J. K. w sprawie dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów wsi [...], Komisja ustaliła m.in., że sporne grunty o obszarze [...] ha, będące własnością S. i J. K. zostały błędnie włączone do gruntów Lasów Państwowych byłego Nadleśnictwa [...] w czasie wykonywania pomiarów dla celów ewidencji gruntów w latach 1963-64. Poza tym Komisja wnioskowała, że celowym byłoby rozpatrzenie możliwości wykupu przedmiotowych gruntów przez Skarb Państwa. Poza tym w protokole z [...] lutego 1976 r. wyjaśniono, że sporna działka została zwrócona właścicielom orzeczeniem PWRN w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z [...] czerwca 1959 r. nr [...] .

Zdaniem Ministra powyższe dowody wskazują, że nie dokonano nasadzeń na przedmiotowej parceli leśnej przed 5 kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy, ani w dacie wejścia w życie ustawy, tj. około 5 kwietnia 1958 r.

Jednakże postępowanie dowodowe, a w szczególności zeznania świadków, tj. stałych i dorywczych pracowników lasów państwowych Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] udowodniły, że grunty o łącznej pow. [...] ha zostały przygotowane do zalesienia jesienią 1957 r. i zalesione wiosną 1958 r. kosztem i staraniem byłego Nadleśnictwa [...]. Ponadto w uzasadnieniu do ww. decyzji wyjaśniono, że przedmiotowe nieruchomości pozostawały we władaniu Państwa, w dniu wejścia w życie ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Minister uznał, że przeprowadzone postepowanie dowodowe dowiodło, że sporny grunt, położony w miejscowości [...], wchodzący w skład Nadleśnictwa [...], został objęty "Wnioskiem odnowienia lasu na 1957/1958 rok".

Wobec powyższego Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej, położonej w Nadleśnictwie [...] czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 5 kwietnia 1958 r. oraz w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 5 kwietnia 1958 r.

Wśród zgromadzonego materiału dowodowego nie odnaleziono dowodów potwierdzających wykonania na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez Lasy Państwowe czynności gospodarczych. W dniu wydania zaskarżonych decyzji, tj. [...] października 1977 r. i [...] listopada 1977 r., na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym operatu urządzenia lasu Nadleśnictwa [...] Obręb [...] na okres gospodarczy od 1974/75 do 1983/84 ustalono, że na przedmiotowym gruncie prace wykonano w latach 1980, 1981 i 1982.

Natomiast z akt sprawy - fragmentu operatu urządzenia lasu Nadleśnictwa [...] Obręb [...] na okres gospodarczy od 1974/75 do 1983/84 - wynika, że przedmiotowy grunt był objęty planem urządzenia lasu w dacie wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r.

Minister wyjaśnił, że sam fakt objęcia przedmiotowej działki planem urządzenia lasu w 1958 r. oraz w 1977 r. stanowi przesłankę do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość leśna została objęta we władanie Państwa do 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. Fakt ten stanowi więc o spełnieniu warunków wymienionych w art. 9 ustawy.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając w uzasadnieniu wyroku z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1054/13, że z przepisu art. 9 ustawy nie wynika, aby warunkiem przejęcia gruntu przez Państwo na własność było wykonanie przez Państwo określonych działań na nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy i w dniu wydania orzeczenia o przejęciu. Dodatkowo, WSA w Warszawie stwierdził, że z art. 9 ust. 1 ustawy nie wynika, aby warunkiem przejęcia gruntu przez Państwo na własność było wykonywanie przez Państwo określonych działań na nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy i w dniu wydania orzeczenia o przejęciu. Władanie publicznoprawne mogło bowiem przejawić się w niezakłóconym i nieprzerwanym posiadaniu nieruchomości leśnej do dnia wejścia w życie ustawy, a także wykonywaniem w stosunku do nieruchomości czynności bieżącego zarządu (administrowaniem), co wynika chociażby ze sporządzonych planów gospodarczych urządzenia lasów.

Oprócz tego Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2628/12 podkreślił, że pojęcia władania nieruchomością leśną nie należy zawężać do wykonywania czynności gospodarczych, jak: zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz pozyskiwanie drewna, ale też trzeba mieć na uwadze inne czynności władcze. W szczególności przy ustalaniu ciągłości władania dokonać należy analizy planu urządzenia lasu, gdyż prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z takim planem może stanowić potwierdzenie władztwa nad nieruchomością.

Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 28 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 583/12 zaznaczył, że przy ustalaniu ciągłości władania należy dokonać analizy planu urządzenia lasu w oparciu o zasady logicznego rozumowania. Sam fakt niedokonywania w lesie czynności gospodarskich i pielęgnacyjnych (cięć, zalesień, pozyskania drewna) nie oznacza, że nieruchomość nie pozostawała we władaniu Lasów Państwowych. Czynności władcze, co do określonej rzeczy wyrażać się bowiem mogą w różnych formach, czasami nawet bez zewnętrznych przejawów, wystarczająca jest sama świadomość (animus). Natomiast prowadzenie gospodarki leśnej, zgodnie z planem urządzenia lasu, może tylko potwierdzić fakt władztwa nad nieruchomością.

Wobec powyższego, biorąc pod uwagę cały zgromadzony materiał w sprawie, jak również wskazania zawarte w wyrokach sądów administracyjnych, Minister stwierdził, że zebrany materiał dowodowy w prowadzonym postępowaniu odwoławczym wskazuje, iż zostały spełnione obie przesłanki objęcia nieruchomości we władanie Państwa na podstawie art. 9 ustawy, tj. przesłanka objęcia nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 5 kwietnia 1958 r. oraz przesłanka pozostawania tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa.

Mając na uwadze powyższe Minister wskazał, że przy wydawaniu decyzji z [...] października 1977 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] listopada 1977 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Odpowiadając na argumenty strony Minister przytoczył uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88). W uchwale tej Trybunał Konstytucyjny - po rozpatrzeniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni art. 16 (wcześniej art. 9) ustawy – stwierdził, że o przejęciu nieruchomości rolnych i leśnych decydują wyłącznie przesłanki wymienione w art. 16 bez względu na okoliczności w jakich doszło do przejęcia nieruchomości przez Państwo, oraz że przejęciu na własność Państwa podlegają również te nieruchomości, których właściciele do 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli ich odzyskania.

Podobnie różne zaświadczenia ówczesnych władz dotyczące przedmiotowej działki mogą tylko świadczyć o woli jej odzyskania przez byłych właścicieli, co według uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 1991 r. nie stanowiło przeszkody w przejęciu jej na podstawie art. 9 ustawy.

Ponadto Minister stwierdził, że decyzja Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. nie spełniają pozostałych przesłanek do stwierdzenia nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 1,4,5,6,7 kpa.

Od decyzji Ministra Środowiska z [...] lipca 2018 r. Z. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 77 § 1 kpa polegające na poddaniu materiału dowodowego błędnej ocenie i przez to pominięcie okoliczności, że zarówno przed, jak i po wejściu w życie ustawy właścicielami spornych gruntów byli S. i J. K. poprzednicy prawni skarżącego, co zostało stwierdzone w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], a także w protokole z [...] lutego 1976 r., w którym wyjaśniono, że sporna działka została zwrócona właścicielom, a celowym byłoby rozpatrzenie możliwości wykupu przedmiotowej działki przez Państwo; 2) art. 77 § 1 kpa poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego, a tym samym przyjęcie, że za równo przed, jak i po wejściu w życie ustawy władztwo nad spornym gruntem obejmowało Państwo, chociaż brak było przesłanek do przejęcia, że państwo dokonało prac gospodarczych będących wyrazem władania gruntem, gdyż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wykazał, że sporne grunty nie zostały zalesione w 1958 r.; 3) art. 77 § 1 kpa poprzez błędne założenie, iż nieruchomość będąca przedmiotem decyzji została objęta w posiadanie przez Państwo poprzez objęcie jej planem urządzenia lasu w 1958 r. oraz 1977 r., co miało być głównym przejawem rzekomego władztwa Państwa nad ziemią; 4) art. 7 kpa polegające na niedokonaniu wnikliwej oceny sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym przyjęcie, że sporna nieruchomość pozostawała we władaniu Państwa; 5) art. 8 kpa poprzez naruszenie zawartej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli, polegającej na rozstrzygnięciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego i tym samym uznanie, że właścicielem spornych gruntów jest Państwo; 6) art. 24 § 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 64 § 1 i 3 Konstytucji RP poprzez brak zabezpieczenia przed naruszeniem istniejącego stanu własnościowego oraz pozbawienia prawa do spokojnego korzystania z nieruchomości; 7) naruszenie istotnego interesu prawnego skarżącego i narażenie go na znaczną szkodę w postaci utraconych korzyści, jakie mógł czerpać ze spornej nieruchomości. Wskazując na powyższe naruszenia Z. L. wniósł o: 1) uchylenie w całości decyzji Ministra Środowiska z [...] lipca 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] maja 2018 r.; 2) zasądzenie od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do natury postępowania nadzorczego. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem oceny jest to, czy decyzja kwestionowana w tym trybie obarczona jest kwalifikowanymi wadami z art. 156 § 1 kpa. W tym trybie weryfikacji decyzji ustala się, czy w kontrolowanej decyzji tkwią wady o największym ciężarze gatunkowym. Jeżeli chodzi o podstawę do stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) trzeba wskazać, że podstawowym warunkiem uznania, że organ działał z rażącym naruszeniem prawa jest to, czy organ ten naruszył jasny w swej treści przepis prawa (np. nakaz lub zakaz ustanowiony w przepisie). O rażącym naruszeniu prawa nie można zatem mówić wówczas, gdy chodzi o błąd w wykładni przepisu prawa, jeżeli dany przepis może być różnie rozumiany.

Poza tym, aby przypisać organowi działanie w warunkach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa trzeba wykazać, że kontrolowana decyzja zapadła w zaprzeczeniu do klarownego stanu faktycznego sprawy, wynikającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego obowiązującego. Ujawniony w toku postępowania nadzorczego sporny stan faktyczny sprawy nie może prowadzić do uznania, że decyzja zawiera wadę nieważności poprzez to, że rozstrzygnięcie tej decyzji zapadło w zupełnym oderwaniu od podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy bowiem do ponownej merytorycznej oceny sprawy, co do jej istoty. Nie jest to kontynuacja postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, ponieważ organ wyższego stopnia nie jest organem orzekającym jako organ III instancji. W postępowaniu nadzorczym nie ma miejsca na prowadzoną od nowa rekonstrukcję stanu faktycznego sprawy.

Istotą tego postępowania – jeżeli chodzi o ocenę decyzji pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (rażącego naruszenia prawa) - jest to, aby w oparciu o przepisy prawa stanowiące podstawę prawną kwestionowanej decyzji dokonać jej weryfikacji i w ramach nadzorczego postępowania dowodowego potwierdzić, czy organ kontrolowany orzekając w określony sposób działał z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

Wobec tego, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa), z której wypływa domniemanie prawidłowości kontrolowanej decyzji, wadę rażącego naruszenia przepisów prawa należy wykazać. Wady nieważności nie można bowiem domniemywać.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, aby decyzja Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. zawierały wady nieważności z art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nadzorcze nie wykazało aby kwestionowane decyzje z 1977 r. były obarczone wadą rażącego naruszenia prawa.

Trafnie wskazał Minister Środowiska, że w sprawie o przejęcie na własność Skarbu Państwa gruntów położonych we wsi [...], gm. [...], o obszarze [...] ha podstawę prawną decyzji stanowił art. 9 ustawy, który może być różnie rozumiany w zakresie przesłanki "władania" nieruchomością leśną przez Państwo do 5 kwietnia 1958 r. i w dacie wydania decyzji orzekającej o przejęciu tego rodzaju mienia.

Przepis ten można rozumieć bowiem w ten sposób – jak tego chce skarżący - że "władanie" nieruchomością przez Państwo obejmuje tylko i wyłącznie aktywne manifestowanie na gruncie leśnym działań władczych poprzez wykonywanie określonych czynności z zakresu gospodarki leśnej np. zalesianie, ścinka i wywóz drzewa, melioracja gruntu.

Skarżący pomija jednak to, że przesłanka "władania" (publicznoprawnego) może być rozumiana szeroko i obejmować nie tylko działania realizacyjne na gruncie, ale też działalność z zakresu administrowania gruntem na którą mogą składać się takie czynności jak: nadzór nad gruntem leśnym, wykonanie prac przygotowawczych do wykonania zabiegów gospodarczych, planowanie w zakresie zagospodarowania gruntu leśnego, ewidencjonowanie gruntów leśnych.

Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych art. 9 ust. 1 ustawy nie przewidywał takiej przesłanki jak "realizacja celu przejęcia" (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 376/16), a władanie gruntem przez Państwo nie musiało polegać na samoistnym posiadaniu nieruchomości (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 161/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono także, że odmienna wykładnia pojęcia "władania" na tle spraw dotyczących legalności decyzji wydanych w oparciu o art. 9 ust. 1 ustawy nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu mienia (por. wyrok NSA z 17 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1338/15). Poglądy te podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Na tle powyższych wywodów rację ma zatem Minister Środowiska twierdząc, że organy administracji leśnej orzekając w 1977 r. o przejęciu spornego gruntu na własność Państwa w sposób dostateczny wykazały przesłankę "władania", o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że J. K. już w 1948 r. podejmowała próby oddania gruntu w [...] o pow. [...] ha, jako gruntu porolnego (stanowiącego tzw. enklawę wśród lasów), nadającego się pod uprawę leśną, w zamian za przyznanie odpowiedniego gospodarstwa rolnego z Państwowego Funduszu Ziemi (pismo Ministra Leśnictwa z [...] czerwca 1948 r. skierowane do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych).

Z orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1958 r. wynika, że w 1949 r. sporny grunt został opuszczony przez jego właścicieli. To z kolei koresponduje z tym, że S. K. zmarł w 1944 r. (postanowienie spadkowe z [...] lutego 1959 r. sygn. akt [...]) i że J. K. przed śmiercią w 1953 r. zamieszkiwała w [...] (postanowienie spadkowe z [...] grudnia 1957 r. sygn. akt [...]). Fakt opuszczenia spornego gruntu przez rodzinę K. wzmacnia twierdzenie Z. L. zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 29 maja 2018 r., że jego poprzednicy prawni zamieszkiwali tam przed wojną, natomiast przemarsz Armii Czerwonej doprowadził do zniszczenia budynku (domu), w którym rodzina K. zamieszkiwała.

Nadto z powyższego orzeczenia wynika, że [...] lutego 1958 r. Samodzielny Referat Leśnictwa PPRN w [...] wezwał jednego ze współwłaścicieli gruntu J. K. do zalesienia terenu. J. K. tego wezwania nie wykonała, a grunty zostawiła Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej we [...]. Okoliczność dotycząca opuszczenia gruntu koresponduje z tym, że w 1958 r. spadkobiercy po S. i J. małż. K. w osobach J. K. i I. K. zamieszkiwali we [...] k. [...] przy ul. [...] m. [...]. Sąd zauważa, że obecna odległość (drogowa) gminy [...] od [...] to ponad 150 km (fakt powszechnie znany nie wymagający przeprowadzenia dowodu), co podważa argument skarżącego odnośnie władania spornym gruntem przez spadkobierców małż. K..

Powyższe orzeczenie z 1958 r. wskazuje na wykonywanie przez organ administracji państwowej już w lutym 1958 r. władztwa publicznoprawnego nad spornym gruntem. Władztwo to polegało na wykonywaniu czynności nadzoru nad gruntem, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1948 r. o ochronie lasów nie stanowiących własności Państwa (Dz. U. Nr 36, poz. 157). To, że organ wezwał J. K. do zalesienia gruntu świadczy właśnie o wykonywaniu władztwa przez Państwo. To właściciel gruntu leśnego był bowiem w pierwszej kolejności zobowiązany do jego zalesienia. Wezwanie ciotki J. K. do zalesienia gruntu potwierdził Z. L. w piśmie z [..] maja 2016 r.

Z kolei z pisma Nadleśnictwa [...] z [...] czerwca 2017 r. wynika, że kolejnym dowodem potwierdzającym władztwo publicznoprawne Państwa z zakresu planowania gospodarki leśnej na spornym gruncie był Wniosek odnowienia lasu na 1957/1958 rok sporządzony przez Nadleśnictwo [...]. Dokument ten wskazuje w części ozn. "Wniosek" na prace przygotowawcze jakie mają mieć miejsce w Leśnictwie [...] na gruntach porolnych. Takim gruntem (enklawą wśród lasów) był grunt rodziny K. Prace polegały na przygotowaniu gleby pod zalesienie pługiem mechanicznym i miały odbyć się na jesieni 1957 r., natomiast samo zalesienie miało nastąpić wiosną 1958 r.

Powyższe ustalenia korespondują z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji OZLP w [...] z [...] marca 1976 r. W decyzji tej wskazano na opuszczenie przez małż. K. w 1949 r. spornej nieruchomości, a także jej przejęcie we władanie przez Państwo – Nadleśnictwo [...] w 1957 r. do zalesienia oraz na przygotowanie gleby pod zalesienie przez Nadleśnictwo jesienią 1957 r. i samo zalesienie wiosną 1958 r.

Powyższe ustalenia korespondują także z ustaleniami Wojewody [...] zawartymi w decyzji z [...] maja 1977 r. w której organ ten wskazał, że według zeznań świadków W. T. zam. [...], I. W. zam. [...], R. M. zam. [...], Nadleśnictwo [...] dokonywało na przełomie 1957 r. i 1958 r. zalesienia tychże gruntów. To z kolei pokrywa się z ustaleniami Komisji zawartymi w protokole z [...] lutego 1976 r. gdzie stwierdzono, że Nadleśnictwo [...] poczyniło pewne nakłady finansowe na pielęgnację dotychczas użytkowanego lasu, który jest w wieku 15-20 lat. Protokół ten podpisała J. K. bez wniesienia żadnych uwag.

Powyższe ustalenia są zbieżne z ustaleniami Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych zawartymi w decyzji z [...] listopada 1977 r. w której organ ten wskazał, że w świetle zeznań świadków - stałych i dorywczych pracowników Lasów Państwowych sporne grunty zostały przygotowane do zalesienia jesienią 1957 r. i zalesione wiosną 1958 r. kosztem i staraniem Nadleśnictwa [...]. Na te same okoliczności wskazał Minister Leśnictwa w decyzji z [...] lipca 1978 r. wydanej w ramach postępowania wznowieniowego.

Tego rodzaju dowody potwierdzają, że już przed datą wejścia w życie ustawy (przed 5 kwietnia 1958 r.) Państwo objęło sporny grunt we władanie, które polegało, co najmniej, na wykonywaniu czynności z zakresu nadzoru, ewidencjonowania i planowania. Natomiast jak wskazał zasadnie Minister Środowiska sporne jest zalesienie tychże gruntów do 5 kwietnia 1958 r.

Faktem jest to, że na mocy orzeczenia PWRN w [...] z [...] czerwca 1959 r. uchylone zostało orzeczenie z [...] października 1958 r. Skarżący pomija jednak to, że w uzasadnieniu orzeczenia organu odwoławczego nie zakwestionowano ustaleń poczynionych przez organ I instancji w zakresie opuszczenia gruntu w 1949 r. przez rodzinę K. i tego, że grunty te nadają się do zalesienia. Z uzasadnienia orzeczenia z 1959 r. wynika, że jedynym powodem uznania przez organ odwoławczy, że sporne grunty znajdują się we władaniu spadkobierców po małż. K. i że nie zostały objęte we władanie Państwa było tylko to, że właściciel nie otrzymał do tej pory ekwiwalentu za te grunty w innym miejscu, o co zwracał się w 1948 r. Z tego wynika, że przesłanki uchylenia pierwotnego orzeczenia z 1958 r. nie miały nic wspólnego z przesłankami z art. 9 ust. 1 ustawy.

Nie można pominąć i tego, że w odwołaniu z [...] kwietnia 1976 r. (pkt 3) także J. K. wywodzi władanie spornym gruntem przez jej spadkobierców z faktu niezałatwienia sprawy o przyznanie gruntu zamiennego. Same zaś pertraktacje w 1948 r. co do uzyskania gruntu zamiennego, o których wspomina w odwołaniu, nie świadczą o władaniu gruntem we wsi [...], skoro tenże grunt, już od zakończenia II Wojny Światowej nie był zabudowany, a zatem J. K. wraz z córkami na nieruchomości tej nie zamieszkiwała

Jeżeli natomiast chodzi o wykazanie przesłanki władania spornym mieniem na dzień wydania decyzji z 1977 r. Sąd zwraca uwagę, że także i w tym czasie sporne grunty znajdowały się we władaniu Państwa. W aktach sprawy znajduje się Operat urządzenia Lasu Nadleśnictwa [...] dotyczący obrębu [...] i okresu gospodarczego 1974/1975 oraz Mapa przeglądowa cięć i pow. niezalesionych Nadleśnictwa [...] obrębu [...] według stanu z [...] października 1974 r. dokumentująca cięcia wykonywane na drzewostanie m. in. w 1975 r.

Na władanie spornym gruntem przez Nadleśnictwo [...] w 1976 r. wskazano w uzasadnieniu decyzji OZLP w [...] z [...] marca 1976 r. Organ podał, że Nadleśnictwo [...] prowadzi na spornym gruncie planową i racjonalną gospodarkę leśną.

O tym, że sporne grunty znajdowały się we władaniu Państwa w latach 70-tych XX w. świadczy też Wyrys z mapy gospodarczej Nadleśnictwa [...] stan na [...] października 1974 r. gdzie oznaczono granice przejętych gruntów ozn. nr: [...], [...], [...], [...].

Dodatkowo okoliczność tę potwierdzają dane z Wykazu Zmian Gruntowych z 1978 r., które jako "Stan Dotychczasowy" opisują grunt o pow. [...] ha wskazując rodzaj użytku "Ls".

Opisy taksacyjne dotyczące przedmiotowych gruntów z 2017 r. załączone do pisma Nadleśnictwa [...] z [...] marca 2017 r. wskazują, że na spornym terenie rosną drzewa w wieku lat: 11, 26, 31, 56, 57, 58, 76. Zatem sporny grunt musiał być zalesiany m.in. pod koniec lat 50 – tych XX w. i na początku lat 60 – tych XX w.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w odwołaniu od decyzji z [...] marca 1976 r. J. K. wskazywała, że sporne grunty omyłkowo zostały włączone do Lasów Państwowych w czasie wykonywania pomiarów dla celów ewidencji gruntów w latach 1963-1964 i że gleba została przygotowana do zalesienia siłami i środkami właścicieli nieruchomości, a grunty zostały zalesione dopiero w 1959 r., natomiast w 1961 r. PPRN w [...] dokonało lustracji gruntów zalesionych i opracowało dokumentację techniczną. J. K. wskazała też, że regularnie opłaca opłatę leśną [...] zł.

Jednakże brak jakiegokolwiek dowodu na to, ażeby właściciele spornej nieruchomości w latach 50 – tych XX w. dokonywali jakichkolwiek czynności na tym gruncie.

Opisane wyżej dowody wskazują, że grunt ten (niezabudowany) został opuszczony przez J. K. i jej córki w 1949 r. Kwestia płacenia opłat w 1976 r. wynikała zapewne z tego, że decyzja z [...] marca 1976 r. o przejęciu mienia przez Państwo, na skutek wniesienia odwołania, nie była wykonalna (art. 113 § 1 i 2 ówczesnego kpa), a zatem Skarb Państwa nie mógł na jej podstawie ujawnić w stosownych rejestrach (także podatkowych) swego prawa własności.

Wbrew temu co twierdzi Z. L. – zdaniem Sądu - dla niniejszej sprawy nie miały przesądzającego znaczenia ustalenia dokonane w protokole z [...] lutego 1976 r. Protokół ten został sporządzony na potrzeby innej sprawy – sprawy o zmianę danych zawartych w operacie ewidencji gruntów wsi [...]. Wskazana w tym protokole kwestia błędnego włączenia gruntów o pow. [...] ha do Lasów Państwowych wynikała z przyczyn formalnych, tj. braku w dacie sporządzenia tego protokołu tytułu prawnego Skarbu Państwa do tejże nieruchomości, w szczególności ostatecznej decyzji o przejęciu tego mienia przez Państwo, a także faktu ujawnienia w danych ewidencyjnych zapisu: spadkobiercy po S. i J. K. i użytkownik J. K.. Potwierdza to pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji Rejonowego Oddziału w [...] z [...] stycznia 1976 r. Wobec takiego stanu formalnoprawnego zasadnie w protokole tym zasugerowano wykup przez Skarb Państwa przedmiotowego gruntu jako enklawy położonej wśród lasów państwowych.

Skarżący pomija to, że w protokole tym wskazano na wykonywanie władztwa nad spornym gruntem przez Państwo w 1957 r. (czynności ewidencyjne). Z pkt 3 protokołu wynika, że dla przedmiotowego gruntu Powiatowy Zarząd Rolnictwa w [...] sporządził opis i mapę w dniu [...] kwietnia 1957 r., a dokumenty te uwidoczniły granice i obszar tejże nieruchomości. Z pkt 4 protokołu wynika zaś, że już przed założeniem ewidencji gruntów II etapu sporne grunty figurowały jako lasy o pow. [...] ha.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie nieważnościowe nie wykazało, aby decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1977 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] listopada 1977 r. postawić zarzut wydania ich w warunkach nieważności z art. 156 § 1 kpa. Powoływane przez skarżącego rozbieżności dotyczące stanu faktycznego sprawy w zakresie władania gruntem mogły, co najwyżej, doprowadzić do tego, że w dacie orzekania stan faktyczny sprawy był sporny. Jednakże miejscem na usunięcie tego rodzaju sporów co do faktów jest postępowanie administracyjne toczące się w trybie zwyczajnym, a nie nadzorcze postępowanie nieważnościowe. To drugie postępowanie ma zdecydowanie węższy charakter i służy do eliminowania decyzji wydanych w zaprzeczeniu do obowiązującego w dacie ich wydania oczywistego stanu prawnego lub klarownego stanu faktycznego. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują natomiast, że kwestionowane decyzje z 1977 r. nie nadają się do ich wycofania z obrotu prawnego w trybie nieważnościowym. Decyzją tym nie sposób zarzucić wydanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.