Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 49/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Grażyna Śliwińska Sędziowie : Asesor Małgorzata Grzelak WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Maciej Kliszcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1.uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 49/05

Uzasadnienie

A. K. wniosła skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. o odmowie wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

Z akt administracyjnych wynika, iż uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich w związku z uzyskaniem przez nią zbyt małej liczby punktów w postępowaniu konkursowym na aplikację.

W dniu [...] marca 2004 r. skarżąca wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a kpa powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P/02 opublikowany w dniu 4 marca 2004 r., stwierdzający niekonstytucyjność art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych.

We wniosku skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. i wydanie nowej uchwały o jej wpisie na listę aplikantów radcowskich wskazując na to, że spełnia wszystkie ustawowe przesłanki z ustawy o radcach prawnych do uzyskania wpisu na listę aplikantów.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] wznowiła postępowanie w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 145a § 1 kpa do wznowienia postępowania.

W wyniku wznowienia postępowania Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podjęła w dniu [...] lipca 2004 r. uchwałę Nr [...] odmawiającą uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. w przedmiocie odmowy wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu tej uchwały wskazano,że uchwała z dnia [...] czerwca 2000 r. podjęta została w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który nie był objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., gdyż wyrok ten dotyczył art. 60 pkt 8b tej ustawy, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny.

Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu (art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych), która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji.

Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że przeprowadzone przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału konkursy na aplikację zachowują swoją skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia, a przepisy dotychczasowe, do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny, korzystają z domniemania konstytucyjności.

Skarżąca wniosła odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że nie kwestionowała w swoim wniosku sprawy przeprowadzonego postępowania konkursowego, bowiem zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych przeprowadzenie konkursu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych jest warunkiem formalnym niezbędnym do dokonania wpisu na listę aplikantów. Przepis ten jednak nie uzależnia uzyskania statusu aplikanta radcowskiego od wyniku postępowania konkursowego.

Kandydat musi spełniać wymogi z art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a przeprowadzenie konkursu stanowi jedynie kolejną przesłankę, która powinna być spełniona w celu wydania pozytywnej uchwały o wpisie na listę aplikantów, wynik konkursu nie może jednak stanowić podstawy odmowy wpisu na listę aplikantów.

Skarżąca przytoczyła argumentację przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu jego orzeczenia odnośnie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych.

Wskazała też, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia nie zakwestionował możliwości wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów.

Krajowa Rada Radców Prawnych, w wyniku rozpoznania odwołania, uchwałą z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] powołując te same argumenty, które przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i wydanie orzeczenia o wpisaniu jej na listę aplikantów radcowskich.

Zarzuciła w skardze naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 i art. 10 kpa – polegającego na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji. Odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego powołała te same argumenty, które przedstawiła wcześniej w odwołaniu od uchwały Rady Okręgowej Izby Rradców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r.

Ponadto podniosła, że zarówno uchwała z dnia [...] czerwca 2004 r. o wznowieniu postępowania, jak i uchwała z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiająca uchylenia uchwały z dnia [...] czerwca 2000 r., zostały jej doręczone jedną przesyłką.

Po złożeniu odwołania nie została natomiast poinformowana przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o przekazaniu akt sprawy Krajowej Radzie Radców Prawnych, a Krajowa Rada Radców Prawnych w uzasadnieniu swojej uchwały nie ustosunkowała się do treści zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, lecz powtórzyła argumentację organu I instancji.

Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie wskazując, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przeprowadziła konkurs w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i zgodnie z uchwalonym regulaminem konkursowym wydanym na podstawie art. 60 pkt 8 tej ustawy.

Uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Przeprowadzone konkursy nie mogą podlegać weryfikacji, a przepisy dotychczasowe, do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny, korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, cz też słuszności zaskarżonego aktu.

W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. naruszają prawo.

Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postepowania administracyjnego.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145 a § 1 kpa prawidłowo ustaliła, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02, spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania.

W uchwale z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiającej wpisania skarżącej A. K. na listę aplikantów radcowskich jako podstawę jej wydania wskazano art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U Nr 19 poz. 145 z późn. zm.).

Z uzasadnienia tej uchwały wynika jednak, że bezpośrednią przyczyną odmowy wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich było nie uzyskanie przez nią wymaganej liczby punktów w postępowaniu konkursowym.

Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską przeprowdzone zostało na podstawie regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt

P 21/02 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2004 r. orzekł natomiast, że art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej.

Z uwagi na to, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

W rozpatrywanej sprawie powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. ma zastosowanie mimo, iż uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. odmawiająca wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich nie powołuje się w swojej podstawie wprost na zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis.

W ocenie Sądu brak powołania w uchwale przepisu uznanego za niekonstytucyjny nie oznacza, że nie stanowił on podstawy podjęcia tej uchwały.

Podstawa prawna ta wynika wprost z uzasadnienia tej uchwały.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Zarówno osnowa, jak i uzasadnienie decyzji stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym (takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 30 czerwca 1982 r. I SA 178/83, w wyroku z dnia 15 listopada 2000 r. I SA/Gd 668/98 oraz w wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. IV SA 13/98).

Konkurs, w którym brała udział skarżąca, został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez Krajową Radę Radców Prawnych na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu art. 60 pkt. 8b ustawy o radcach prawnych.

W tym stanie faktycznym należy stwierdzić, że zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały istotny wpływ na treść uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie odmowy wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

Zatem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiające uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nie mogą się ostać.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia 18 lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie rozważania odnośnie zakresu obowiązywania jego wyroku w stosunku do rozpoczętych i przeprowadzonych już postępowań konkursowych na aplikacje jednak uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej.

Organy samorządu radcowskiego rozpoznając ponownie, w wyniku wznowienia postępowania, sprawę o wpis skarżącej na listę aplikantów radcowskich powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną publikacją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Sądu konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącej o wpis na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.