Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2220/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 12, art. 9 ust. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 143/20 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 15 czerwca 2020 r., II SA/Gl 143/20, oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent Miasta B. decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmówił przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2018 r. na rzecz B. S. (dalej jako: "skarżący") z powodu przekroczenia o 17,30 zł kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego 725 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 23 lipca 2019 r., II SA/Gl 540/19, uchylił ww. decyzję Kolegium. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Kolegium powinno wyjaśnić, czy strona zwróciła kwotę 211,37 zł błędnie wypłaconą przez komornika tytułem alimentów i w jakiej dacie, a także czy okoliczność ta mogła spowodować zmianę w zakresie ustaleń dotyczących wysokości dochodu skarżącej w 2017 r. Sąd zaznaczył, że Kolegium nie odniosło się do pisma Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w którym wskazano, że "w przypadku dokonania przez osobą uprawnioną/jej opiekuna zwrotu otrzymanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy alimentów do organu właściwego wierzyciela, bez trybu orzekania o nienależnie pobranych świadczeniach, zwrócone kwoty nie mogą składać się na dochody osoby uprawnionej, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego".

Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek z 18 września 2018 r. opiekuna prawnego skarżącego, w osobie jego matki B. S. (dalej jaki: "opiekun prawny"). Z akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bytomiu z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt. IX RNs 452/12 ww. została ustanowiona opiekunem prawnym nad całkowicie ubezwłasnowolnionym synem. Na mocy ugody sądowej zawartej przed Sądem Rejonowym w Bytomiu sygn. akt III RC 114/02 z 22 marca 2002 r. K. S. został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz skarżącego w kwocie 300 zł miesięcznie. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Zabrzu stwierdził, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód skarżącego w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 742,30 zł. i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wynoszące 725 zł. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania. Organ I instancji poinformował Kolegium, że na dzień wydania decyzji z [...] grudnia 2018 r. strona nie zwróciła otrzymanej w październiku 2017 r. od komornika sądowego kwoty 211,37 zł tytułem alimentów. Organ I instancji decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] ustalił, że opiekun prawny skarżącego pobrał nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W dniu 29 stycznia 2019 r. opiekun prawny zwrócił się o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji decyzją z 11 lutego 2019 r. umorzył kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 211,37 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W dniu 17 października 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo komornika sądowego z informacją, że w dniu 10 października 2019 r. strona zwróciła na konto kancelarii kwotę 211,37 zł otrzymaną w dniu 10 października 2017 r., którą komornik przekazał na konto ośrodka. Z uwagi na fakt, że strona nie posiadała zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu 29 października 2019 r. zwrócono kwotę na konto kancelarii komornika. Kolegium uznało, że kwota 211,37 zł stanowi dochód nieopodatkowany i należy wliczyć ją do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczenia alimentacyjnego. Kolegium stwierdziło, że na dochód skarżącego osiągnięty w 2017 r. składał się dochód z tytułu renty z ZUS w wysokości 8696,26 zł, co miesięcznie wyniosło 724,69 zł, ponadto dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów w wysokości 211,37 zł, czyli miesięcznie 17,61 zł. Organ stwierdził, że łącznie miesięczny dochód wyniósł 742,30 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 9 ust. 12 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 554; dalej jako: "ustawa") w przypadku, gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Kolegium stwierdziło, że wobec tego organ I instancji prawidłowo ustalił dochód skarżącego, dla którego ustanowiono opiekuna prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję skarżący reprezentowany przez opiekuna prawnego nie zgodził się z dokonanym przez Kolegium ustaleniem dochodu, wskazują, że winien być on podzielony na dwie osoby w rodzinie. Wniesiono o przesłuchanie w charakterze strony opiekuna prawnego skarżącego, wypłatę świadczeń alimentacyjnych od 1 października 2018 r. z odsetkami ustawowymi oraz nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu stwierdzono, że w art. 9 ust. 12 ustawy chodzi jedynie o takie sytuacje, w których opiekun prawny nie jest zarazem rodzicem dziecka i nie może być uznany za prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe ze wspomnianym dzieckiem. Natomiast odmienne rozumienie przepisu oznacza: naruszenie zasady równości – art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji RP, naruszenie zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności – art. 18 Konstytucji, naruszenie zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji wyjaśnił, że w świetle art. 2 pkt 4 ustawy ustalenie dochodu wymaga odwołania się do pojęcia dochodu, o jakim mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), w tym jej art. 3 pkt 1 lit. a), który definiuje dochód jako – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Sąd I instancji podkreślił, że przepis art. 2 pkt 12 ustawy wprowadza definicję legalną pojęcia rodziny, wskazując m.in. że do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Niekwestionowane jest zarazem, że ustawodawca przewidział szczególną regulację dotyczącą zasad ustalenia dochodu dla osób pozostających pod opieką opiekuna prawnego, ubiegających się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mianowicie, jak wynika z art. 9 ust. 12 ustawy w takim przypadku ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Prawidłowo zatem, zdaniem Sądu I instancji, ustaliły organy obu instancji, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem dziecko pozostaje pod opieką prawną swojej matki. Sąd I instancji podzielił wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że konsekwencją takiego stanu sprawy jest to, iż ustalając wysokość dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie można brać pod uwagę dochodu, ani opiekuna prawnego ani innej osoby, z którymi osoba ubezwłasnowolniona ma ewentualnie zamieszkiwać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe (wyrok NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1940/11). Niezależnie zatem od oceny sytuacji życiowej strony, w tym stanu zdrowia osoby będącej pod opieką prawną oraz związanej z tym konieczności ponoszenia zwiększonych wydatków na leczenie czy rehabilitację osoby niepełnosprawnej, ubiegającej się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która to osoba pozostaje zarazem pod opieką opiekuna prawnego, obowiązkiem organów administracji rozpoznających taki wniosek, jest ustalenie przesłanki dochodowej przyznania tego świadczenia, z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 9 ust. 12 ustawy. Zdaniem Sądu I instancji taki obowiązek wynika expressis verbis z cytowanego przepisu, a zatem organ nie może działać w ramach uznania administracyjnego. Zakres zastosowania normy zawartej w tym przepisie jest jasny i bezsprzecznie obejmuje sytuacje, w których o przyznanie omawianych świadczeń ubiega się osoba niepełnosprawna, pozostająca pod opieką opiekuna prawnego, nawet gdy jest nim osoba najbliższa – jak ojciec czy matka. Wobec brzmienia tego przepisu prawnie obojętną jest okoliczność, czy opiekun prawny tworzy ze swym pupilem rodzinę bądź czy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, trafne było stanowisko organów obu instancji, że dochód skarżącego przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe w wysokości 725 zł.

Sąd I instancji podkreślił również, że wysokość dochodu jest kryterium bezwzględnym przyznania omawianych świadczeń, a przekroczenie tego kryterium wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne niezależnie od skali przekroczenia. Przepisy prawa nie pozwalają w tym zakresie na jakiekolwiek odstępstwo. Niewątpliwie bowiem przyjęte w przepisach ustawy rozwiązanie uniemożliwia przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zarówno w sytuacji, gdy uzyska on dochód wyższy od dopuszczalnego o kilka groszy, jak i wówczas, gdy kryterium dochodowe przekroczone zostanie wielokrotnie.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu I instancji, w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu wyjaśniającym, nie sposób dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze zasad określonych w Konstytucji RP. Zauważyć należy bowiem, że przyznanie wnioskowanego świadczenia wbrew literalnemu brzmieniu art. 9 ust. 2 ustawy oznaczałoby naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Ta konstytucyjna zasada oznacza wymóg przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego – świadczonej pomocy prawnej z urzędu. Skarżący kasacyjnie zrzekł się przy tym przeprowadzenia rozprawy.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. przez błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 12 ustawy, tj. nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu polegające na wadliwym uznaniu, że definicja pojęcia rodziny wskazuje, że do rodziny nie zalicza się uprawnionego pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, co skutkowało błędnym wyliczeniem dochodu;

2. przez niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 12 ustawy (błąd subsumcji) polegający na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej i w konsekwencji przy ustaleniu prawa do świadczeń osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego ustalając dochód uwzględniony został tylko dochód osoby uprawnionej, co skutkowało odmową przyznania świadczenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że literalna wykładnia art. 2 ust. 12 ustawy nie powinna budzić najmniejszych wątpliwości i rzeczywiście prowadzić do wniosku, że do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego jak przyjmuje to Sąd I instancji z tą jednak różnicą, że nie chodzi tu o osobę uprawnioną, bo ona jest w katalogu osób oznaczonych jako członek rodziny. Racjonalny ustawodawca gdyby chciał wyłączenia osoby uprawnionej, a więc jak stanowi art. 2 ust. 11 ustawy, to zapewne nie poprzestałby na użyciu zwrotu dziecka i wprost by tą osobę tak nazwał. Zdaniem skarżącego kasacyjnie niespójnym byłoby zrównanie dziecka, a więc osoby pozostającej do 25 roku życia na utrzymaniu zobowiązanych z dzieckiem pozostającym pod opieką opiekuna prawnego. Przekonanie powyższego twierdzenia skarżący opiera na wykładni systemowej i celowościowej przedmiotowej ustawy. Jest zatem oczywistym, że gdy ustawodawca wyróżnia, że do rodziny nie zalicza się: art. 2 ust 12 a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, zapewne nie chodzi o osobę uprawnioną. Zresztą logicznym i zasadnym jest przyjęcie, że do rodziny, a co zatem do algorytmu wyliczenia dochodu rodziny, nie można zaliczyć dziecka pozostającego pod opieką innej osoby, niż rodzic.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 12 ustawy wskazano, że porównując zapis tego przepisu z brzmieniem przepisu definiującego krąg osób zaliczonych do rodziny czytelnym jest wola ustawodawcy powiązania podstawowego kryterium przyznania świadczenia od funkcjonowania uprawnionego w ramach rodziny, co potwierdza jedynie uregulowania zawarte w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. W oparciu o art. 133 § 1 przywołanej ustawy rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że matka uprawnionego w pełni wywiązuje się ze swoich obowiązków wynikających z cytowanych przepisów, jednak jej starania nie są wystarczające dla zapewnienia uprawnionemu wszystkich niezbędnych do życia środków. Jednocześnie ojciec wymienionego z obowiązków tych nie wywiązuje się nawet w najmniejszym stopniu, nie tylko nie łożąc na jego utrzymanie, ale i nie udzielając wsparcia w żadnej innej formie. Podkreślono również, że uprawniony jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, stwierdzona niepełnosprawność wymaga nie tylko intensywnej całodobowej opieki ze strony matki, ale także stałego specjalistycznego leczenia, rehabilitacji oraz wielu zabiegu leczniczych i pielęgnacyjnych. Nie ulega wątpliwości, że koszt utrzymania osoby z tak poważną niepełnosprawnością jest bardzo wysoki, jednak możliwości matki są ograniczone, bowiem chcąc opiekować się swoim synem zrezygnowała z zatrudnienia i może korzystać jedynie ze świadczenia uzyskiwanego z tego tytułu przez uprawnionego. Mając na uwadze potrzeby i ograniczenia tak ciężko chorej osoby, ustawodawca przewidział w art. 9 ust. 1 ustawy, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy się uczy w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo. W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy. Sporne jest natomiast to, czy wyliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, należy uwzględniać wszystkich członków rodziny jak twierdzi autor skargi, czy też jedynie dochód osoby uprawnionej – w myśl art. 9 ust. 12 ustawy, a za jakim to rozwiązaniem opowiedział się Sąd I instancji. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie jest możliwym sztuczne wyodrębnienie jako oddzielnego gospodarstwa domowego, gospodarstwa osoby faktycznie należącej do tej rodziny i to tylko z tego względu, że została z uwagi na stan zdrowia powodujący niemożność kierowania swoim postępowaniem (art. 13 § 1 k.c.) ubezwłasnowolniona. Zatem w cytowanym przepisie chodzi jedynie o takie sytuacje, w których opiekun prawny nie jest zarazem rodzicem dziecka i nie może być uznany za prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe ze wspomnianym dzieckiem. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi skoro opiekunem jest matka pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z uprawnionym. Przeciwne rozumienie przepisu oznaczałoby naruszenie zasady równości – art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności – art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W szczególności oznaczałoby zróżnicowanie osób niepełnosprawnych o tym samym znacznym stopniu niepełnosprawności ze względu na rodzaj niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Skargę oparto na zarzutach naruszenia prawa materialnego, co oznacza, że nie został zakwestionowany stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie okazała się skuteczna.

Nie znajduje potwierdzenia zarzut błędnej wykładni art. 2 ust. 12 ustawy, definiującego pojęcie rodziny. Przepis ten nie był podstawą prawną decyzji objętej skargą i Sąd I instancji nie poddał go interpretacji, nie wynika też z argumentacji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, aby przepis ten miał znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotnie Sąd I instancji przytoczył za art. 2 pkt 12 ustawy, że do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, nie wywiódł jednak z tego żadnych wniosków dotyczących okoliczności sprawy. Sąd I instancji podzielił bowiem stanowisko Kolegium, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 9 ust. 12 ustawy, wobec czego przy ustalaniu dochodu nie ma znaczenia, czy uprawniony do alimentów wchodzi w skład jakiejkolwiek rodziny.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy, podstawą do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Dochód rodziny, zgodnie z definicją z art. 2 pkt 5 ustawy, oznacza dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.) w art. 3 pkt 2 definiuje dochód rodziny jako sumę dochodów członków rodziny. Co do zasady zatem przy ustalaniu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego pod uwagę brana jest suma dochodów członków rodziny w przeliczeniu na osobę. Szczególna regulacja dotyczy jednak przypadku, gdy prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustalane jest dla osoby uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, w takim przypadku ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej, zgodnie z art. 9 ust. 12 ustawy. W takiej sytuacji nie ma zatem miejsca sumowanie dochodu wszystkich członków rodziny i przeliczanie go na osobę, podstawę do wyliczenia dochodu stanowi wyłącznie dochód osoby uprawnionej, pozostającej pod opieką. Nie ma równocześnie podstaw do przyjęcia, że dochód osoby uprawnionej powinien podlegać przeliczeniu na osobę w rodzinie, dochód osoby uprawnionej nie jest dochodem rodziny, takiego zastrzeżenia nie zawiera art. 9 ust. 12 ustawy, w szczególności nie stanowi on, że uwzględnienie wyłącznie dochodu osoby uprawnionej służy ustaleniu dochodu rodziny. Ze względu na powyższe, nie można podzielić zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 9 ust. 12 ustawy, dla ustalenia dochodu uprawniającego do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego zasadne było w sprawie wzięcie pod uwagę jedynie dochodu osoby uprawnionej, pozostającej pod opieką opiekuna prawnego.

Niezależnie od powyżej przedstawionego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że wbrew tezie zawartej w uzasadnieniu Sądu I instancji, konstytucyjna zasada praworządności nie obejmuje wymogu przestrzegania prawa przez obywateli. Praworządność jest kategorią, której podlega państwo, na stan praworządności nie ma wpływu praktyka przestrzegania prawa przez obywateli, a wyłącznie praktyka działania organów państwa oraz stan jego prawodawstwa. Praworządność obejmuje wymóg przestrzegania prawa przez organy państwa i wymóg ustanowienia i przestrzegania przepisów, mocą których mogą być uchylane decyzje niezgodne z prawem i usuwane skutki bezprawnych działań organów państwa (zob. J. Nowacki: Praworządność. Wybrane problemy teoretyczne. Warszawa 1977).

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.