Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 276/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-04-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: zwolniono od wpisu w 1/2 w pozostałej części od kosztów oddalono
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą w 1/2 części od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi , II. w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 3 marca 2011r. skarżąca B. S., działając przez swego pełnomocnika złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych bądź częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 grudnia 2010r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania. Wskazuje, iż wymagany obecnie wpis sądowy jest dla niej dużym obciążeniem, gdyż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i wszystkie koszty utrzymania musi pokryć sama.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jednocześnie z dodatkowych oświadczeń skarżącej, nadesłanych na wezwanie Sadu, wynika, iż mieszka ona wraz z mamą w lokalu, który jest współwłasnością rodziców, własnego mieszkania nie posiada. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 730,00 zł. Z uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika także, iż skarżąca wspomaga utrzymanie mieszkania kwota średnio 300 zł w co wchodzi zakup opału, pokrycie energii elektrycznej, wody, ścieków, telefonu oraz wspólnych kosztów żywienia. Miesięczny bilet na komunikację miejską kosztuje skarżącą 120 zł.

Z oświadczenia skarżącej znajdującej się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada ona na własność nieruchomości lokalowych, natomiast jest właścicielem działki położonej [...] o pow. 14,80 ara. Skarżąca nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W myśl przepisu § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ) – wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500,00 zł. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony i jej najbliższych.

W ocenie orzekającego, skarżąca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów skarżącej w wysokości 1 730 zł w odniesieniu do wykazanych wydatków , braku oszczędności - w kontekście wysokości samego wpisu, zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony w części od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od wpisu sądowego. Nie widzi się zaś podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakty, iż skarżąca uzyskuje jednak stałe miesięczne dochody rzędu z tytułu wynagrodzenia za pracę, posiada majątek w formie działki, nie wykazuje innych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego jak np. konieczność kosztownego leczenia, korzysta z pomocy rodziców w formie zamieszkiwania u nich, dzielenia się kosztami wyżywienia i kosztami utrzymania co ma istotne znaczenie dla oceny faktycznej sytuacji bytowej starającego się o pomoc. Nie można pominąć także i tego, iż skarżąca korzysta z pomocy adwokata pomimo, iż w postępowaniu przed sądem I instancji nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru nie jest wprawdzie okolicznością, która sama w sobie może decydować o zasadności lub bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie orzekającego w całokształcie sytuacji majątkowej wnioskodawcy ( orzeczenie SN z 6.11.1953r. OSWN 1954/2/52 ).

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia 1/2 części wpisu sądowego należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia aktualnie wymaganych kosztów w części nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).