Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 659/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "GINB") decyzją z dnia [..] stycznia 2020 r., znak[..], po rozpatrzeniu odwołania D. O. (dalej: "skarżąca"), postanowił utrzymać w mocy decyzję Wojewody [..] z [..] października 2019 r., znak: [..], w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków (zbiornika – osadnika gnilnego).

Zaskarżona decyzja GINB została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. W dniu [..]września 2017 r. skarżąca złożyła do Starosty [..] zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie działki nr ewid.[..] obręb [..], jednostka ewidencyjna [..], położonej w [..], gmina [..].

Zgłoszenie zostało dokonane na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm., dalej "pr.bud.").

W typowym formularzu zgłoszenia mającym zastosowanie do indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków w rubryce "Oczyszczalnia składa się z: ..." wpisano: "Zbiornika – osadnika gnilnego o pojemności 2.000 litrów [oraz] wymiarach: szerokość 1.250 mm, wysokość 1.600 mm [i] długość 1.800 mm". Z kolei w pozycji "z urządzeniami biologicznego oczyszczania ścieków / bez urządzeń biologicznego oczyszczania ścieków" właściwa opcja (kratka) nie została zaznaczona. Natomiast w pozycji "Rodzaj odbiornika oczyszczonych ścieków" dopisano: "umowa na wywóz nieczystości".

W zgłoszeniu wskazano również, że "roboty będą wykonane w systemie gospodarczym", a termin rozpoczęcia robót to dzień [..]września 2017 r., choć istniejąca obecnie data została nadpisana na wcześniejszej dacie dziennej zamalowanej białym korektorem.

Po wstępnej analizie zgłoszenia Starosta [..] jako organ architektoniczno-budowlany stwierdził, że zgłoszenie nie czyni zadość wymogom przewidzianym w art. 30 ust. 2 pr.bud. Organ stwierdził, że ze zgłoszenia nie wynika jasno, czy i w jaki sposób ścieki będą odprowadzane do gruntu. Zgłoszenie należy też uzupełnić o opis i rysunki oczyszczalni ścieków oraz o kopie mapy zasadniczej terenu przeznaczonego pod inwestycję z naniesioną lokalizacją przydomowej oczyszczalni ścieków, drenaży rozsączających itp.

Z przedstawionych powodów Starosta [..]postanowieniem z [..] września 2017 r., znak: [..], wydanym na podstawie art. 30 ust. 5c pr.bud. nałożył na skarżącą obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o wskazane informacje i dokumenty.

Po otrzymaniu ww. postanowienia Starosty [..] z [..] września 2017 r. skarżąca przesłała do organu pismo z [..] października 2017 r. wyjaśniające, że w związku z upływem 21 dni od chwili złożenia sprzeciwu, skarżąca w dniu[..] września 2017 r. wykonała roboty budowlane przewidziane w zgłoszeniu. Postanowienie Starosty [..] jest zatem spóźnione i skarżąca nie widzi potrzeby uzupełniania zgłoszenia. Poza tym stanowisko organu uznała za wynik osobistych uprzedzeń pracownika organu.

Biorąc pod uwagę stanowisko skarżącej Starosta [..] decyzją z [..] października 2017 r., znak (również): [..], wydaną na podstawie art. 30 ust. 5, ust. 5c oraz ust. 6 pkt 2 pr.bud. wniósł sprzeciw w sprawie budowy zbiornika - osadnika gnilnego w [..] na działce nr ewid. [..], objętej zgłoszeniem robót budowlanych z [..] września 2017 r.

Organ uznał za bezsporny fakt, że osadnik gnilny (zbiornik) jest elementem przydomowej oczyszczalni ścieków, a jego montaż bez pozostałych składników powodować będzie odprowadzanie do gruntu lub wody ścieków niedostatecznie oczyszczonych. Stanowiłoby to naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, a także art. 29 ust. 1 pkt 3a pr.bud. odnoszącego się wyłącznie do zbiorników bezodpływowych. Skarżąca nie złożyła ponadto dokumentów wskazanych przez organ, a stanowiących konieczne składniki zgłoszenia budowlanego. Z tych względów niezbędne było wniesienie przez organ sprzeciwu wobec zgłoszenia z [..] września 2017 r.

W odwołaniu z [..] listopada 2017 r. od decyzji o sprzeciwie skarżąca wyjaśniła, że nie może ponosić odpowiedzialności za niestosowność druku zgłoszenia zamieszczonego przez organ w Internecie. Treść zgłoszenia skarżąca konsultowała z urzędnikiem organu budowlanego z Województwa [...] (zamieszkuje bowiem w [..], a nie w [..]). Ponadto, zdaniem skarżącej stwierdzenie: "Rodzaj odbiornika oczyszczonych ścieków - umowa na wywóz nieczystości", przesądza jednoznacznie, że jej zamiarem było zbudowanie zbiornika zamkniętego, a nie całej oczyszczalni ścieków.

Po rozpatrzenia odwołania Wojewoda [..] decyzją z [..] stycznia 2018 r., znak: [..], utrzymał w mocy decyzję Starosty [..] jako organu pierwszej instancji, wydaną [..] października 2017 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy prawa budowlanego o zgłoszeniu zamiary przeprowadzenia robót budowlanych wymagają nie tylko samego zgłoszenia, ale i określonych dokumentów dotyczących planowanych robót, których skarżąca nie dostarczyła organowi pierwszej instancji. Skarżąca nie wykonała również obowiązku nałożonego przez organ postanowieniem z [..] września 2017 r., ograniczając się skierowania do organu pisma poddającego w wątpliwość zasadność nałożonych obowiązków. Jednocześnie skarżąca wykonała planowane roboty budowlane przed upływem 21 dni od daty zgłoszenia, gdyż wydanie ww. postanowienia przerywa bieg terminu do wydania decyzji o sprzeciwie. W tym stanie rzeczy Starosta [..], działając zgodnie z art. 30 ust. 5c w związku z art. 30 ust. 6 pkt 2 pr.bud., miał obowiązek zgłosić sprzeciw wobec zgłoszenia skarżącej.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..]. Skarga skarżącej rozpatrywana pod sygn. akt II SA/Bk 169/18 została odrzucona postanowieniem z 29 sierpnia 2018 r., gdyż skarżąca, mimo odpowiednich pouczeń, nie uiściła w terminie wpisu sądowego od skargi.

3. W dniu [..] lipca 2019 r. skarżąca złożyła do Wojewody [..] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [..] z [..] października 2017 r. wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy zbiornika - osadnika gnilnego na działce o nr ewid. [..] położonej w miejscowości [..], gm. [..].

Równocześnie, skarżąca wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r. oraz o wstrzymanie wykonalności ww. ostatecznej decyzji administracyjnej mającej być przedmiotem postępowania do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania.

Skarżąca wskazała we wniosku, że otrzymała kopię zeznań złożonych w Prokuraturze Rejonowej w [..] przez T. A., pracownika Starostwa Powiatowego w [..] na okoliczność prowadzenia sprawy zgłoszenia budowlanego dokonanego przez skarżącą.

Działając na podstawie art. 145 § 1, 2, 3 i 5 oraz art. 147, art. 149 § 1, art. 150 § 1 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), Wojewoda [..] postanowieniem z [..]września 2019 r. postanowił wznowić postępowanie administracyjne zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zawiadomić skarżącą o prawie zapoznania się z aktami sprawy, zgłoszenia wniosków i uwag odnośnie zebranych dowodów w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej odpowiedniego zawiadomienia.

Ponadto, [..] września 2019 r. Wojewoda [..] wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego datę otrzymania z Prokuratury Rejonowej w [..] kopii zeznań T. A.. Organ wyjaśnił przy tym, że według informacji otrzymanej z Prokuratury Rejonowej w [..] otrzymanie kopii protokołu z ww. zeznań pokwitował Z. O. i z dniu [..] czerwca 2019 r.

4. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania Wojewoda[..] decyzją z [..] października 2019 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z [..] stycznia 2018 r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty [..] z [..] października 2017 r. w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia przez skarżącą zamiaru budowy zbiornika - osadnika gnilnego na działce o nr ewid. [..] położonej w m.[..], gm. [..].

Decyzja Wojewody [..] jako organu pierwszej instancji w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu została wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 147, art. 148, art. 149 i art. 150 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 pr.bud.

Organ wyjaśnił, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nie przesądza w żadnym przypadku o wyniku wznowionego postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero po stwierdzeniu, że – po pierwsze - w danej sprawie rzeczywiście wystąpiły przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. i że – po drugie – na ich podstawie można rozstrzygnąć sprawę, można wydać decyzję, o której mowa w art. 151 k.p.a., czyli odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej lub ją uchylić, w zależności od okoliczności. W szczególności więc zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.

Odnosząc się bezpośrednio do wniosku skarżącej organ pierwszej instancji podkreślił, że co prawda skarżąca we wniosku o wznowienie powołała się na przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 k.p.a., to jej uzasadnienie nakazuje sprawdzić przede wszystkim, czy doszło do spełnienia się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca powołała się bowiem na otrzymanie przez nią kopii zeznań złożonych w Prokuraturze Rejonowej w [..] przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [..], który wydał postanowienie z [..] września 2017 r. o nałożeniu obowiązku uzupełnienia zgłoszenia budowlanego z [..] września 2017 r.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił też, że wskazany art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby we wznowionym postępowaniu wykazać spełnienie trzech przesłanek (warunków): (1) ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe, (2) wskazane "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" istniały już w dniu wydania decyzji ostatecznej, oraz (3) "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną, którą wnioskodawca chce podważyć.

Tymczasem, w ocenie organu zeznania urzędnika prowadzącego w 2017 r. sprawę skarżącej mogłyby być uznane za "nowe", ale już nie za "istotne dla sprawy". Ponadto, nie można potwierdzić, że owe dowody lub okoliczności istniały już w dniu wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej. Zeznający pracownik organu złożył bowiem zeznania [..] maja 2019 r., zaś decyzja Wojewody [..] została wydana ponad półtora roku wcześniej: [..] stycznia 2018 r. Oczywiście, decyzja Starosty [..] jako organu pierwszej instancji w postępowaniu zwykłym, została wydana jeszcze wcześniej, bo [..] października 2017 r.

W związku z tym nieznany wcześniej organowi protokół, który skarżąca otrzymała z Prokuratury Rejonowej w [..], nie może być podstawą we wznowionym postępowaniu do uchylenia decyzji Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r. Dwie spośród trzech przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej nie zostały więc spełnione. Z tego względu organ miał obowiązek odmówić uchylenia własnej decyzji z [..] stycznia 2018 r.

5. Od decyzji Wojewody [..] z [..] października 2019 r. odwołanie złożyła skarżąca. Powołała się ona na wcześniej już formułowane zarzuty, że przedmiotowy zbiornik jest zbiornikiem zamkniętym, więc nie było podstaw dla domagania się dodatkowych dokumentów oprócz zgłoszenia z dnia [..] września 2017 r.

Wszelkie nieporozumienia, a konsekwentnie zarzuty wobec skarżącej wynikały z postępowania w przedmiocie zgłoszenia celowo nierzetelnie prowadzonego przez wskazywanego wyżej pracownika Starostwa Powiatowego w [..].

6. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [..] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [..] z [..] października 2019 r. Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Wojewody[..], że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów" może być podstawą uchylenia decyzji ostatecznej tylko wówczas, gdy są spełnione trzy przesłanki: (a) nowość i istotność dla sprawy okoliczności lub dowodów, (b) istnienie tych dowodów w dniu wydania decyzji oraz (c) brak znajomości tych okoliczności lub dowodów przez organ, który wydał decyzję. Zdaniem GINB przesłanki te nie były spełnione w rozpatrywanej sprawie, a zatem zasadnie Wojewoda [..] odmówił uchylenia decyzji własnej.

Organ odwoławczy odniósł się także do przesłanki wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., to znaczy przypadku, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji, który podlega wyłączeniu na podstawie art. art. 24, art. 25 lub art. 27 k.p.a. Podkreślono, że wskazywany przez skarżącą pracownik prowadził sprawę tylko w pierwszej fazie postępowania, a później – właśnie w wyniku interwencji skarżącej – odpowiedzialnym za wydanie decyzji w pierwszej instancji (postępowania w przedmiocie zgłoszenia) był bezpośrednio wicestarosta. Powołany art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. nie może zatem uzasadniać uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [..] z [..]stycznia 2018 r.

Podobnie, podstawą uchylenia przedmiotowej decyzji Wojewody [..] nie mogły być art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (fałszywe dowody), ani art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji w wyniku przestępstwa). Okoliczności takie nie zostały wykazane przez skarżącą, ani nie wynikał z materiałów zgromadzonych w sprawie.

W związku z powyższym, Wojewoda [..] nie miał podstaw, aby przejść do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ale zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. miał obowiązek odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. W opinii GINB takie rozstrzygnięcie Wojewody [..] należało utrzymać w mocy.

7. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji, skarżąca w dniu [..] marca 2020 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..] skargę na decyzję GINB z [..] stycznia 2020 r.

Skarżąca zarzuciła decyzji organu drugiej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności:

1) uznanie, że zeznania pracownika Starostwa [..] nie stanowią przesłanki uchylenia decyzji Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r., co można zakwalifikować jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. ponieważ zdaniem skarżącej T. A. przez cały czas aktywnie brał udział w postępowaniu w sprawie zgłoszenia, a później w Prokuraturze Rejonowej "zeznawał fałszywie broniąc swego stołka"; oraz

3) poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia sprawy fałszywych dowodów i okoliczności, czyli poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Należy przy tym podkreślić, że skarga została podpisana przez D. O. oraz Z. O.. Do skargi dołączone było jednak pismo skarżącej z [..] grudnia 2019 r., w którym skarżąca ustanowiła Z. O. jej pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym. Dodatkowo pełnomocnikiem z urzędu reprezentującym skarżącą przed Sądem został ustanowiony w dniu[..]sierpnia 2020 r. radca prawny M. Ł..

Do skargi zostało też załączone pismo skarżącej i jej męża skierowane [..] stycznia 2020 r. do GINB. W piśmie tym skarżąca podkreśliła niepraworządność i nieuczciwość postępowania w sprawie urzędników Starostwa Powiatowego w [..].

Z kolei w dniu [..] grudnia 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej z [..] listopada 2020 r. Skarżąca powołując się na wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziła, że w takim kontekście decyzję Wojewody [..] o sprzeciwie należało uznać za wydaną po terminie. Do wskazanego pisma załączone były też kopie dwóch innych dokumentów z 2017 r.

8. Odpowiadając w dniu [..] marca 2020 r. na ww. skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

9. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.

Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

10. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę z pełnym przekonaniem oddalił skargę skarżącej, gdyż stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja organu drugiej instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu wojewódzkiego są zgodne z prawem.

Rozpatrując stanowisko organów administracji właściwych w sprawie, a także argumenty skarżącej, należy mieć przede wszystkim na względzie to, że zaskarżona decyzja zapadła w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, czyli po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją [..] WINB z [..] grudnia 2015 r. Takie postępowanie kontroluje więc Sąd.

Należy też podkreślić, że wznowienie postępowania administracyjnego stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zasada ta, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a., przewiduje, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych lub wznowienie postępowania wobec takich decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. W praktyce oznacza to, że wznowienie postępowania administracyjnego i jego dalsze prowadzenie jest dopuszczalne tylko i wyłącznie wówczas, gdy zostanie wskazana przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 k.p.a. Konsekwentnie, zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a., po zbadaniu wszelkich istotnych okoliczności organ administracji prowadzący wznowione postępowanie uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia zgodnie z art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a. (patrz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Natomiast, jeśli organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, wówczas ma obowiązek odmówić uchylenia tej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Należy również podkreślić, że decyzja w przedmiocie rozstrzygnięcia wydawanego we wznowionym postępowaniu nie jest decyzją uznaniową, tzn. wykorzystującą szeroki zakres swobodnego uznania organu, lecz musi być bezwzględnie i ściśle oparta na ustaleniach faktycznych i regułach prawa.

Z uwagi na nadzwyczajny, tj. wyjątkowy charakter wznowienia postępowania, przepisy stosowane przez organ administracji w takiej sprawie powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający lub zwężający. Przesądza o tym ugruntowana zasada rozumowania prawniczego, że wyjątkom nie należy nadawać szerszego znaczenia (exceptiones non sunt extendendae).

W rozpatrywanej sprawie, skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r. wskazała przesłankę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie wznawia się jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję", której zmiany lub uchylenia żąda strona. Zgodnie z brzmieniem cytowanego przepisu przyjmuje się więc, że podstawa do wszczęcia postępowania i ewentualnie później uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej występuje, gdy są spełnione łącznie trzy przesłanki (trzy warunki prawne). Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, tzn. nowoodkryte (nieznane stronie wcześniej) lub zgłoszone przez stronę po raz pierwszy. Drugą przesłanką jest istnienie takich nowych okoliczności faktycznych bądź nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Pojawienie się określonych okoliczności w okresie późniejszym nie prowadzi do spełnienia ww. warunku. Trzecią wreszcie przesłanką jest to, że owe nowe okoliczności faktyczne bądź nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną poddaną kontroli we wznowionym postępowaniu (patrz: M. Jaśkowska, Komentarz do art. 145 k.p.a., w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, 5. Wydanie, Warszawa 2013, str. 855-856).

Należy też podkreślić, że wszystkie trzy wymienione wyżej przesłanki wznowienia i ewentualnego podważenia decyzji ostatecznej muszą zostać spełnione łącznie (kumulatywnie). W sensie gramatycznym art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wyraża zatem koniunkcję, a nie alternatywę pozwalającą organowi na wybór choćby jednej z przesłanek. W tym kontekście należy wyjaśnić, że w powołanym przepisie jest użyte słowo "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"). Alternatywa ta wskazuje jednak przedmiot podstawy wznowienia postępowania: należy wskazać, że strona wnioskująca o wznowienie odkryła bądź zgłasza nowe dowody bądź nowe okoliczności faktyczne, bądź też i jedne, i drugie. W obu przypadkach występuje wszakże bezwzględny warunek nowości. W praktyce oznacza to, że – dla przykładu – podstawą wznowienia może być ekspertyza budowlana (dowód w postępowaniu) sporządzona już po wydaniu decyzji ostatecznej, ale ekspertyza ta musi wskazywać nowe okoliczności faktyczne. Oczywiście, nadal muszą być spełnione warunki istnienia tych okoliczności w dniu wydania decyzji oraz faktu, że nie były one znane organowi wydającemu decyzję.

Przedstawiona rygorystyczna regulacja prawna warunków wznowienia postępowania wynika z celów instytucji, jaką jest wznowienie postępowania. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02, celem wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, a także ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość zakończonego postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. W razie stwierdzenia określonych wad decyzji dotychczasowej wznowione postępowanie powinno doprowadzić do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenia, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a.).

11. Odnosząc powyższe zasady prawa do okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie zbiornika – osadnika gnilnego uznanego przez organ administracji za część przydomowej oczyszczalni ścieków, Sąd stwierdził, że organy administracji właściwe w sprawie zasadnie uznały, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zmianę lub uchylenie decyzji Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r.

Fakt, że skarżąca uzyskała kopię zeznań złożonych w dniu [..] maja 2019 r. przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [..], który wydał postanowienie z [..] września 2017 r. o nałożeniu obowiązku uzupełnienia zgłoszenia budowlanego z [..] września 2017 r., nie daje podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji Wojewody [..] z [..] stycznia 2018 r.

Wskazane zeznania zostały złożone niemal po półtora roku od wydania kwestionowanej przez skarżącą decyzji. Był to więc może nowy dowód w sprawie, lecz:

- po pierwsze, nie był istotny dla sprawy, gdyż wskazany pracownik organu nie powiedział niczego, co mogłoby prowadzić do uchylenia decyzji Wojewody [..] (jako organu drugiej instancji);

- po drugie, ww. zeznania nie prowadziły do sytuacji "wyjścia na jaw" żadnej okoliczności, która mogłaby uzasadniać stwierdzenie wady prawnej decyzji Wojewody [..], a przy tym okoliczności która istniałaby w chwili wydania kwestionowanej decyzji. Takiej ważnej, przełomowej okoliczności nie wskazała też skarżąca, która poznała, a przynajmniej mogła poznać treść zeznań pracownika organu. Mówiąc potocznym językiem, w tych zeznaniach nie było niczego ważnego ani interesującego z punktu widzenia prawa i postępowania administracyjnego;

- po trzecie, w przedmiotowych zeznaniach, nie pojawiła się żadna okoliczność faktyczna, która nie byłaby znana Wojewodzie [..] w chwili wydawania decyzji z [..] stycznia 2018 r.

W świetle stwierdzonego stanu faktycznego, z zeznań pracownika Starostwa [..] nie wynikało nić, co nakazywałoby Wojewodzie [..], a później również Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego uchylenie decyzji z [..] stycznia 2018 r. w tym stanie rzeczy należało więc uznać, że w pełni zgodne z prawem są: zarówno zaskarżona do Sądu decyzja GINB z [..] stycznia 2020 r., jak i poprzedzająca ją i utrzymana w mocy decyzja Wojewody [..] z [..] października 2019 r.

12. Poprzedni akapit mógłby kończyć uzasadnienie wyroku, którym Sąd oddalił skargą złożoną przez skarżącą do Sądu.

Ponieważ jednak skarżąca działała w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu sądowym w większości bez pełnomocnika profesjonalnego, tzn. adwokata lub radcy prawnego (kompetencji męża ustanowionego pełnomocnikiem Sąd nie zna), Sąd pozwolił sobie wyjaśnić kilka okoliczności istotnych dla skarżącej.

Przede wszystkim podnoszona przez skarżącą okoliczność, że przedmiotowy zbiornik – osadnik gnilny był zamknięty, a nie otwarty i nie przewidywał odprowadzenia ścieków do gruntu, nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu, ale też była w gruncie rzeczy nieistotna w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę [..] jako organ odwoławczy. Starosta [..] otrzymał zgłoszenie skarżącej, w którym trzykrotnie był użyty zwrot "oczyszczalnia ścieków" lub "oczyszczanie ścieków". Nie mógł więc organ zakładać, że zamiarem skarżącej jest budowa zamkniętego szamba, a nie zgłaszanej oczyszczalni.

Kolejno, zgłoszenie było w obiektywnym sensie niekompletne: brakowało rysunków i wyjaśnień dotyczących konstrukcji całej instalacji, przebiegu na działce nr ewid. [..] oraz funkcji instalacji planowanej przez skarżącą. Organ architektoniczno-budowlany miał więc obowiązek wydać postanowienie z [..] września 2017 r. nakładające na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. Nie była to ani złośliwość pracownika, ani szczególna podejrzliwość, lecz obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa.

Obowiązek zgromadzenia niezbędnej dokumentacji był tym bardziej uzasadniony, że w odniesieniu do skarżącej już wcześniej, tj. w dniu [..] sierpnia 2016 r., wydana była decyzja nakazująca rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne. Decyzja ta została zresztą wykonana przez skarżącą. Organ musiał jednak sprawdzić, jaki obiekt budowlany zamierza tym razem zbudować skarżąca.

Gdyby więc skarżąca postarała się lepiej współpracować z organem architektoniczno-budowlanym i respektować obowiązki prawne, postępowanie mogłoby potoczyć się inaczej. Tymczasem, wskazanej współpracy zabrakło, a przez to dalsze akty organów administracji stanowiły już tylko konsekwencję wcześniejszych zdarzeń.

13. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia [..] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.