Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 942/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 13 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant sekretarz Magdalena Rząsa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 roku sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Gminy O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. a.bł.


UZASADNIENIE

Starosta [...], decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 96 ust. 1 b), art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2,art. 142, art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 ze zm.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwrócił na rzecz B. M. 1/3 część, B. K. 1/9 część, K. M. 1/9 część, R. M. 1/9 część, A. L. 1/6 część i R. L. 1/6 część nieruchomości, oznaczonej według aktualnej ewidencji gruntów jako działka nr 115/10 o pow. 0,0584 ha, położonej w O., w obrębie [...], stanowiącej własność Gminy O., dla której w Sądzie Rejonowym w O., w V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. Nadto zobowiązał w/w osoby do zwrócenia na rzecz Gminy O. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 2 519 zł proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości, a mianowicie: B. M. - 1/3 część, tj. kwotę 839,67 zł, B. K. - 1/9 część, tj. 279,89 zł, K. M. — 1/9 część, tj. 279,89 zł, A. L. - 1/6 część, tj. 419,83 zł, R. L. - 1/6 część, tj. kwotę w wysokości 419,83 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] [...] wywłaszczono od W. M. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w O., oznaczoną numerem działki 1914/11 o powierzchni 0,6118 ha na potrzeby A, pod budowę zaplecza dla B w P. Zgodnie z decyzją, zatwierdzającą plan realizacyjny nr [...], działka oznaczona numerem 115/10 odpowiada części działki nr 1914/11. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowej decyzji, zaistniały przesłanki wynikające z art. 136 ust. 3 oraz 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące orzeczenie o zwrocie wyżej omówionej działki gruntu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, gdyż nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, wynikający z decyzji wywłaszczeniowej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Burmistrza O., reprezentując Gminę O. wskazując, iż nie podziela stanowiska Starosty [...], uważając, iż decyzja zwrotowa została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z załącznikiem graficznym planu realizacyjnego, na działce oznaczonej nr 115/9 miały być zrealizowane obiekty oznaczone numerami 12 - osłona śmietnikowa i 13 - ustęp. Na pozostałej wywłaszczonej nieruchomości zlokalizowane zostały obiekty nr 8 - wiata, 7 -magazyn, 23- skład żużla, 2 - budynek socjalno - administracyjny, 26 - parking samochodów. Wszystkie te obiekty wybudowane zostały w związku z realizacją celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Zrealizowanie na nieruchomości tych obiektów w sposób bezpośredni i funkcjonalny powiązany było z działalnością prowadzoną przez B w P. Prace te rozpoczęto przed upływem 7 lat i cel wywłaszczenia został zrealizowany przed upływem 10 lat, od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zdaniem strony odwołującej się, o realizacji w/w inwestycji w wymaganym okresie, świadczą dokumenty w postaci mapy zasadniczej z 1982r. uzupełnionej pomiarem w terenie wykonanym przez C, zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym w O. za nr [...]. Potwierdzają to także znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków. Świadkowie to byli pracownicy B w P., którzy zeznali, że od 1978r. trwały prace związane z budową i urządzaniem bazy. Wybudowane zostały obiekty wskazane powyżej, a teren został ogrodzony i wybetonowany. W okresie do 1983 baza była w całości urządzona. Dodano, że B w P. istniało do początku lat 90. Na dzień dzisiejszy teren, w skład którego wchodzi przedmiotowa działka, przeznaczony został na inny cel niż ten, na który został wywłaszczony. Podstawą oceny zbędności jest jednakże okoliczność faktyczna zrealizowania bądź nie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości nie można wyprowadzać ze zdarzeń, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. O zbędności na cel wywłaszczenia nie można mówić, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero następnie doszło do zmiany jej przeznaczenia, co ma, w ocenie odwołującej się, miejsce w tym przypadku. Pierwotny cel wywłaszczenia został, zdaniem Gminy, w wymaganym terminie prawidłowo zrealizowany. W związku z tym nie można mówić o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia, a zatem o zbędności nieruchomości, która uzasadniałaby jej zwrot.

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję Starosty [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 25 maja 2011r. do Starosty [...] wpłynął wniosek J. J., B. K., K. M., R. M., A. L. i R. L. - spadkobierców byłego właściciela, W. M. o zwrot części nieruchomości, położonej w O., w obrębie [...], oznaczonej starym numerem [...] o pow. 0,6118 ha, któremu według aktualnej ewidencji gruntów odpowiada dz. nr 115/10 o pow. 0,0584 ha. Właścicielem nieruchomości oznaczonej jako dz. nr 1914/1 o pow. 2,3056 ha, na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...]. wydanego przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. był W. M.

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. nr [...] z dnia [...]. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w O. w obrębie [...], oznaczoną starym numerem działki 1914/11 o pow. 0,6118 ha od W. M. na potrzeby A pod budowę zaplecza dla B w P., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] nr [...].

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że jak wynika z postanowień Sądu Rejonowego w O.:

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po W. M. nabyli: żona M. M. z domu T. oraz dzieci – M. M. c. W., J. L. i J. J. po 1/4 części każde z nich;

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po J. L. nabyli: mąż T. L. oraz dzieci – R. L. i A. L., po 1/3 części każde z nich;

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po M. M. c. W. nabyli: mąż F. M. oraz dzieci – K. M., R. M. i B. K. po 1/4 każde z nich;

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po T. L. nabyły A. L. i R. L. po 1/2 każda z nich;

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po F. M. nabyły dzieci K. M., R. M. i B. K. po 1/3 każde z nich;

– w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] spadek po M. M. z domu T. nabyły córki M. M. i J. J. po 2/6 części każda z nich i wnuczki A. L. i R. L. po 1/6 części każda z nich.

Dodano, że według opinii geodezyjnej uprawnionego geodety, która wpłynęła do organu w dniu 26 sierpnia 2011r. część działki nr 115/4 o pow. 0,1191 ha odpowiada części działki nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha, która została wywłaszczona ww. decyzją od W. M.. Nadto w dniu 20 kwietnia 2012r. Starosta zlecił wykonanie mapy do działań prawnych, polegającej na wydzieleniu z działki nr 115/4 o pow. 0,1191 ha, położonej w obrębie [...] miasta O., działki o starym numerze 1914/11 wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w O. wpłynęła w dniu 18 lipca 2012r., za numerem [...] mapa do działań prawnych, z której wynika, ze z działki nr 115/4 o pow. 0,1191 ha, powstała działka nr 115/10 o pow. 0,0584 ha.

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że w dniu 30 września 2011r. przed organem pierwszej instancji przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której spadkobiercy byłego właściciela podtrzymali swój wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Z kolei 19 października 2011r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo, w którym Burmistrz podniósł, że na przedmiotowej działce został zrealizowany cel wywłaszczenia, a fakt ten potwierdza istniejące stare ogrodzenie. W ramach postępowania wyjaśniającego organ występował do D sp. z o.o. w O., Urzędu Miasta i Gminy w O., E Spółki z o.o. w O., B w P., [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z zapytaniem, czy w zasobach archiwalnych znajduje się dokumentacja związana z budową tymczasowego zaplecza dla B w P. na przedmiotowej nieruchomości. Przywołane czynności nie przyniosły jednak oczekiwanego skutku. Organ ustalił, że E w P. (następca B w P.) nie istnieje. Archiwum Państwowe w P. w dniu 18 stycznia 2012r. przekazało dokumenty związane z budową tymczasowego zaplecza dla B w P. na terenie O. Organ pierwszej instancji ocenił, że z przedłożonych dokumentów, w tym planu realizacyjnego nie wynika, aby na części zwracanej nieruchomości zrealizowany był cel wywłaszczenia. Działka do dnia dzisiejszego jest niezabudowana i nie posiada części składowych gruntu.

W dniu 26 września 2012r. odbyła się wizja na gruncie oraz rozprawa administracyjna. Podczas wizji stwierdzono, że działka stanowi wąski prostokąt, jest niezabudowana i nie posiada części składowych gruntu, a istniejąca infrastruktura w zakresie łączności ogranicza zagospodarowanie nieruchomości. Przedstawiciel Gminy O. wniósł o oddalenie wniosku o zwrot nieruchomości twierdząc, że cel wywłaszczenia został realizowany, przed upływem 5 łat od dnia wywłaszczenia. Ponadto przedłożył protokół z przesłuchania świadka, tj. W. B., spisany w dniu 3 września 2012r., który został odczytany w trakcie rozprawy. Świadek zeznał, że "w miejscu działki nr 115/4, z której została wydzielona działka nr 115/10 znajdował się dół na wapno, śmietnik i ubikacja wolnostojąca". W dniu 8 października 2012r. Gmina O. przekazała pismo [...] z dnia 4 października 2012r. przekazujące protokół z przesłuchania świadka w dniu 1 października 2012r., tj. R. K. wraz z mapą zasadniczą z dnia 1982r., uzupełnioną pomiarem w terenie dokonanym przez C w dniu 3 maja 1984r. i mapą uzupełniającą mapę zasadniczą założoną w 1982r., zewidencjonowaną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. za numerem [...]. Świadek zeznał, iż "w miejscu działki nr 154/4, z której została wydzielona działka nr 115/10 znajdował się dół na wapno, śmietnik i ubikacja wolnostojąca".

W ocenie organu odwoławczego stanowisko organu pierwszej instancji, wyrażone w zaskarżonej decyzji jest trafne. O zbędności nieruchomości świadczy bowiem obecny stan zagospodarowania nieruchomości. Jak ustalono działka jest niezabudowana i nie posiada części składowych gruntu. Brak jest również dowodów, że na działce podjęto działania zmierzające do trwałego i widocznego zagospodarowania nieruchomości, aby służyła ona nowej funkcji. W ocenie organu, odwoławczego przesądza to o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody, nie mogą przynieść zamierzonego skutku przywołane przez odwołującego zeznania wskazujące, że na przedmiotowej działce znajdował się "dół na wapno, śmietnik i ubikacja wolnostojąca". Przywołane okoliczności nie mogą przesądzić o braku zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. W trakcie wizji stwierdzono, że na działce, na mocy umowy użytkowania z dnia 10 lipca 1996r., znajdują się urządzenia łączności stacji przekaźnikowej telefonii komórkowej. Z opinii rzeczoznawcy majątkowego, zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym dla potrzeb postępowania, wynika, że W. M. otrzymał za działkę nr 1914/11 o pow. 6118 m 2 kwotę 73416 zł. Powierzchnia nieruchomości wywłaszczonej wynosiła - 6188 m2, zaś zwracanej 584 m2, stąd współczynnik zmniejszenia wyniósł 0,095456031. Zatem odszkodowanie proporcjonalnie do powierzchni wyniosło - 7008 zł. Waloryzacji odszkodowania dokonano w oparciu o wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z lat 1978 - 2012. Zwaloryzowana kwota odszkodowania za działkę wyniosła - 2519 zł (3594,5788 x 0,7008 = 2519). Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości wyniosła 37.131 zł. Stąd wysokość odszkodowania po waloryzacji nie przekroczyła 50 % aktualnej wartości nieruchomości.

Wyjaśniono także, iż w dniu 2 października 2012r. do organu pierwszej instancji wpłynęło oświadczenie J. J. potwierdzone notarialnie Rep. A nr [...] z dnia 2 października 2012r., w którym wskazała, że ceduje swoje uprawnienia do zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz córki B. M. Mając na uwadze powyższe zobowiązano wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania adekwatnie do udziału we współwłasności zwracanej nieruchomości, tj.:

- B. M. - 1/3 część, tj. kwota w wysokości 839,67 zł;

- B. K. - 1/9 część, tj. kwotę w wysokości 279,89 zł;

- K. M. - 1/9 część, tj. kwotę w wysokości 279,89 zł;

- R. M. - 1/9 części, tj. kwotę w wysokości 279,89 zł;

- A. L. - 1/6 część, tj. kwotę w wysokości 419,83 zł;

- R. L. - 1/6 część, tj. kwotę w wysokości 419,83 zł.

W ocenie organu odwoławczego, w opiniowanym operacie rzetelnie, odpowiednio dla celu wyceny opisano stan nieruchomości oraz jej przeznaczenie. Należycie sprecyzowano i sformułowano cel wyceny oraz jego zakres. Prawidłowo przedstawiono analizę rynku nieruchomości odpowiednio do celu i sposobu wyceny. Zamieszczono także stosowne klauzule i o oświadczenia potwierdzające dokonanie wyceny zgodnie z przepisami prawa. Stąd, zdaniem organu odwoławczego, opiniowany operat szacunkowy jest kompletny i może być użyty do celu dla jakiego został sporządzony.

Powyższą decyzję Gmina O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie a w szczególności art.136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, iż na przedmiotowej działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art.7 art.9, art.75 § 1 i art. 77 k.p.a., które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy tj. "pominięcie wniosków i spraw wynikających z graficznego planu realizacyjnego i mapy zasadniczej z 1982r., uzupełnionej pomiarem w terenie wykonanym przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne, zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym w O., za nr [...] oraz dowodu z zeznań świadków W. B. i R. K., którzy byli przesłuchani w zakresie okoliczności realizacji celu wywłaszczenia.

W uzasadnieniu wskazano, iż dokonana w niniejszej sprawie ocena organów odnośnie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenie, nie jest trafna. Zdaniem skarżącej wszystkie obiekty, objęte planem ogólnego zagospodarowania terenu tymczasowego zaplecza magazynowo – socjalnego, wybudowane zostały w związku z realizacją celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Zrealizowanie na nieruchomości tych obiektów w sposób bezpośredni i funkcjonalny powiązane było z działalnością prowadzoną przez B w P., które istniało do lat 90. Same prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto przed upływem 7 lat i cel wywłaszczenia został zrealizowany przed upływem 10 lat, od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, o czym przesądzają zeznania świadków oraz dokumenty w postaci mapy zasadniczej z 1982r., uzupełnionej pomiarem w terenie, wykonanym przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjne – Kartograficzne, zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym w O. za nr [...]. W ocenie skarżącej Gminy "zaplecze" to obszar na tzw. "tyłach", gdzie znajduje się instytucja lub środki pomocnicze (materiały, narzędzia, przyrządy), potrzebne do funkcjonowania firmy, a zatem zaplecze to niekoniecznie zabudowany trwałymi i widocznymi elementami obszar. Wskazani świadkowie, to byli pracownicy B w P., którzy potwierdzili, że w miejscu działki 115/4 z której wydzielona została działka 115/10 znajdował się dół na wapno, śmietnik i ubikacja wolnostojąca. Cały teren został ogrodzony, utwardzony i wyłożony płytami drogowymi, wybudowane zostały magazyny, pomieszczenia biurowe, stalowe wiaty, place składowe, boksy na materiały budowlane. Świadczy to, w ocenie skarżącej o zrealizowaniu celu pod budowę zaplecza. Aktualnie plac ogrodzony jest tym samym ogrodzeniem. Do dnia dzisiejszego na terenie objętym postępowaniem wywłaszczeniowym istnieją nadal niektóre z wybudowanych w/w obiektów tj. obiekt nr 8, 7, 6, 2, 20, 26.

Zdaniem strony skarżącej, samo nieistnienie już aktualnie pozostałych obiektów na przedmiotowym terenie, brak trwałego i widocznego zagospodarowania, nie może świadczyć o jej zbędności dla celu wywłaszczenia. Ponadto fakt, że działka 115/4, z której powstała 115/10, posiada obecnie oddzielny geodezyjny numer, nie przeczy, że stanowiła ona w przeszłości (w okresie wybudowania i funkcjonowania B w P.) całość gospodarczą z działką oznaczoną numerem 115/6, na których zrealizowano cel wywłaszczenia. Obecny stan zagospodarowania działki nie może być istotny, bo nie potwierdza on, że teren w przeszłości nie został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia [...] dopuszczono do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki postępowania H. J.

Uczestniczki postępowania B. M. i H. J. wniosły o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Podstawę orzekania przez organy w niniejszej sprawie stanowiły przepisy działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie zatem do treści art. 136 ust. 3 powołanej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli natomiast cel został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała cześć (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, konkluzja organów o zbędności nieruchomości (jej części, stanowiącej obecnie działkę nr 115/10) na cel wywłaszczenia jest co najmniej przedwczesna.

W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, iż nadesłane do kontroli sądowej akta administracyjne są niekompletne. Nie zawierają decyzji Wojewódzkiego Zarządu Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] zatwierdzającej plan realizacyjny, dla którego wykonania wydana została decyzja wywłaszczeniowa. Dodatkowo znajdująca się w aktach sprawy kopia decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] jest całkowicie nieczytelna. Z pisma organu odwoławczego z dnia 2 grudnia 2013r. wynika, iż wraz z odpowiedzią na skargę przekazane zostały do Sądu kompletne akta sprawy, którymi dysponowały organy orzekające w niniejszej sprawie. Oznacza to zatem, że rozstrzygając sprawę, organy nie zgromadziły należycie materiału dowodowego, koniecznego do jej załatwienia, naruszając tym samym dyspozycję art. 7, 77 § 1 k.p.a. Wydaje się bowiem oczywiste, że dla oceny realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest jego ustalenie, w tym zwłaszcza w oparciu o orzeczenia na podstawie których wywłaszczenia dokonano. W rozpoznawanej sprawie natomiast dokumentów tych brak w aktach sprawy (lub też znajdują się w nieczytelnych kopiach) i, jak wynika z informacji Wojewody, również organy nie dysponowały nimi rozstrzygając sprawę.

Chociaż więc cel wywłaszczenia wydaje się nie być między stronami sporny (budowa zaplecza dla B w P. na potrzeby A"), ocena jego realizacji wymaga szczegółowego ustalenia przedsięwzięcia, dla wykonania którego dokonano wywłaszczenia. Brak wspomnianego planu realizacyjnego, nie pozwala natomiast na jednoznaczną ocenę czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i ewentualnie w jakim zakresie.

Nie jest również jasne w jaki sposób organ potraktował oświadczenia czy też, jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, "zeznania" W. B. i R. K.. Przepisy procedury administracyjnej nie przewidują bowiem przesłuchiwania świadków przez stronę postępowania. Dokonana natomiast przez organy ocena wspomnianych dowodów wskazuje, że prawdziwość owych oświadczeń nie została zakwestionowana. Jeśliby zatem przyjąć za stroną skarżącą, że plan realizacyjny (którego brak w aktach sprawy) przewidywał lokalizację na terenie działki, objętej postępowaniem zwrotowym jedynie ustępu wolnostojącego i osłony śmietnika, oświadczenia W. B. i R. K. zdają się wskazywać, że obiekty te zostały zrealizowane.

Podkreślić natomiast należy, że postępowanie zwrotowe nie służy i nie może prowadzić do kwestionowania prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej. Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być natomiast oceniana na zasadzie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym, a więc konkretnie i ściśle. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2010r., sygn.akt IV SA/Po 131/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 675129)

Ponadto, co trafnie podniesiono w skardze, nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2010r., sygn.akt I OSK 941/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 595630)

Natomiast niezależnie od zarzutów skargi podnieść należy, iż samo orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dokonane zostało z naruszeniem przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi ab initio, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w sytuacji gdy wywłaszczona nieruchomość stanowi współwłasność osób wywłaszczonych lub ich spadkobierców wniosek z żądaniem zwrotu musi zostać złożony przez wszystkich wywłaszczonych współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Zarazem oznacza to, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz wywłaszczonych właścicieli lub ich spadkobierców, a więc osób, które pod tytułem ogólnym przejęły majątek byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Taki sens ww. przepisu art. 136 ust. 3 ab initio nie budzi wątpliwości na gruncie wykładni językowej. Dodatkowo powyższa argumentacja uzasadniona jest porównaniem pierwotnego tekstu art. 136 ust. 3 (a także ust. 1 i 2), uchylonego ustawą z 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. nr 6, poz. 70), w którym ustawodawca wskazywał, że zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części mogą żądać poprzedni właściciel lub jego następca prawny. Także zgodnie z przepisem art. 69 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. nr 30 z 1991 r., poz. 127), uprawnienie do żądania zwrotu - a więc także i do zwrotu - przysługiwało poprzedniemu właścicielowi i jego następcy prawnemu. Należy również zauważyć, że wątpliwości interpretacyjne powstałe pod rządami ustawy z 29 kwietnia 1985 r., dotyczące dopuszczalności przenoszenia na osobę trzecią tego uprawnienia w drodze przelewu (art. 509 k.c.) były przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z 18 kwietnia 1996 r. II CZP 29/96. W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, iż uprawnienie do żądania zwrotu nie może zostać przeniesione na osobę trzecią w drodze przelewu (art. 509 § 1 k.c.). Mając powyższe na uwadze jak również to, że w przepisie art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, krąg osób uprawnionych do zwrotu został zawężony do "poprzedniego właściciela i jego spadkodawcy" należy uznać, że nie może budzić wątpliwości, iż uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie może zostać przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. O ile takie wątpliwości mogły powstać w sytuacji gdy ustawodawca uprawniał do zwrotu poprzednich właścicieli i ich następców prawnych, o tyle wskazanie na "spadkobierców poprzednich właścicieli" pozwała przyjąć, ze obok poprzednich właścicieli o zwrot mogą wystąpić tylko osoby, które weszły w prawa i w obowiązki poprzednika w drodze sukcesji uniwersalnej czyli pod tytułem ogólnym (np. dziedziczenie). Tym samym orzeczenie zwrotowe w zakresie w jakim odnosi się do cesjonariuszki – B. M. również z tej przyczyny jest wadliwe.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu odwoławczego.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. stwierdzono natomiast, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Prowadząc ponownie postępowanie organy w sposób rzetelny zgromadzą materiał dowodowy, dokonają jego należytej oceny i podejmą stosowne rozstrzygnięcia, uzasadniając je w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

A. P.