Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 390/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par. 38 i par. 39 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 26 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2021 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2020r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] lutego 2020 r. o ustaleniu wobec R. G. kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2013-2015 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Skarżący zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Skarżący składał wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2012-2016.

Skarżącemu decyzjami przyznano płatności za lata 2012-2015, w tym za lata 2013-2015 odpowiednio decyzjami z:

- [...] października 2014 r. w wysokości [...] zł;

- [...] maja 2015 r. w wysokości [...] zł;

- [...] maja 2016 r. w wysokości [...] zł.

W 2016 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r.:

- pakiet 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do pow. [...] ha;

- pakiet 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do pow. [...] ha.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię w ramach:

- pakietu 3 - [...] ha, czyli mniej o [...] ha niż powierzchnia zobowiązania podjętego w 2012 r.,

- pakietu 5 - [...] ha, czyli mniej o [...] ha niż powierzchnia zobowiązania podjętego w 2012 r.

Prawomocną decyzją z [...] czerwca 2017 r. organ pierwszej instancji:

1. odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za 2016 r. w ramach pakietu 3;

2. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za 2016 r. w wysokości [...] zł w ramach pakietu 5 do pow. [...] ha.

Wobec powyższego wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu za lata 2013-2015 na mocy wyżej powołanych decyzji organu pierwszej instancji z [...] października 2014 r., [...] maja 2015 r. i [...] maja 2016 r.

Decyzją z [...] marca 2019 r. organ pierwszej instancji ustalił wobec skarżącego kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2013-2015 w łącznej wysokości [...] zł z uwagi na niedochowanie zobowiązania wieloletniego na obszarze [...] ha w ramach pakietu 3 i na obszarze [...] ha w ramach pakietu 5.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem o sygn. akt III SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił powyższe dwie decyzje wskazując, że:

1. w uzasadnieniach uchylonych decyzji, poza informacją o rozroście zakrzaczenia, nie ma szerszych informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach, a ponadto brak podania od kiedy one występują: czy tylko w roku 2016 czy również w latach poprzednich;

2. sankcję zmniejszenia płatności określoną w § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", stosuje się jedynie w odniesieniu do roku, w którym stwierdzono uchybienie (niezachowanie wymogów danego wariantu), zaś sankcję zwrotu płatności określoną w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stosuje się m. in. gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, którą przyznano do całej działki rolnej objętej zmniejszeniem obszaru;

3. zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o którym mowa w § 38 rozporządzenia; gdy organ zastosuje sankcję z § 38 rozporządzenia, zobowiązany jest nie tylko wszcząć postępowanie o zwrot pobranych płatności rolnośrodowiskowych, ale kiedy stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę zarówno do zwrotu, jak i do zmniejszenia płatności, zobowiązany jest również wymierzyć kolejną sankcję wynikającą z § 39 rozporządzenia (o ile nie zachodzą szczególne przypadki, o których mowa w przepisach rozporządzenia, wyłączające obowiązek zwrotu);

4. organy nie dokonały szczegółowej analizy przesłanek i skutków wynikających z § 38 rozporządzenia, dotyczących realizacji pakietów zobowiązania rolnośrodowiskowego i nie dokonały kompleksowej analizy dotyczącej skutków tych uchybień w zakresie odpowiedzialności wynikającej z § 39 rozporządzenia;

5. w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego; ma on bowiem charakter wieloletni i beneficjent jest zobowiązany do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach; wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu musi być zatem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania; stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok o sygn. akt II GSK [...]).

Ponownie rozpatrując sprawę organy ponownie ustaliły kwotę pobranych płatności za lata 2013-2015 w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwoławczej wskazano, co następuje.

Zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności wynika ze zmniejszenia w roku 2016 powierzchni, na której skarżący zobowiązał się prowadzić program rolnośrodowiskowy, a nie z uchybień i mniejszych powierzchni w latach poprzednich (2013-2015). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na konkretny rok rolnik bierze na siebie odpowiedzialność związaną z ewentualnym zakwestionowaniem prawdziwości zgłoszonych we wniosku danych, w tym danych dotyczących powierzchni działek, na których prowadzi program rolnośrodowiskowy. Skarżący był obecny przy pomiarze działek i nie kwestionował poprawności dokonanego w 2016 r. pomiaru. Zgodnie z raportem z kontroli na miejscu działki:

- [...] i [...] na których deklarowano realizację pakietu 3, okazały się mniejsze odpowiednio o [...] ha i [...] ha (łącznie [...] ha),

- [...], [...] i [...] na których deklarowano realizację pakietu 5 okazały się mniejsze od powierzchni zadeklarowanej we wniosku jako użytkowanej rolniczo mniejsza odpowiednio o [...] ha, [...] ha i [...] ha, zaś działki [...], [...], [...] i [...], na których także deklarowano realizację pakietu 5 są mniejsze niż deklarowane odpowiednio o [...] ha, [...] ha, [...] ha i [...] ha.

Wskazane wyżej zmniejszenia powierzchni działek skutkowały obowiązkiem zwrotu nadmiernie pobranych płatności za lata 2013-2015 na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stanowiącego, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

W trakcie kontroli gospodarstwa na miejscu stwierdzono, że zmiany powierzchni zatwierdzonej do płatności w stosunku do lat wcześniejszych wynikają ze stwierdzonego na powyższych działkach rolnych stanu uprawy, w tym rozrostu zakrzaczenia.

Na podstawie kontroli stwierdzono niedochowanie warunków zobowiązania 5-letniego.

W przewidzianym prawem terminie strona nie zgłosiła do właściwego organu informacji o ewentualnym wystąpieniu siły wyższej mogącej mieć wpływ na dotrzymanie zobowiązań rolnośrodowiskowych.

Odnośnie kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazano, co następuje.

Zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), dalej: "ustawa", w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209, str. 1 ze zm.) organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171, str. 90 ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171, str. 1 ze zm.), który stanowi, że w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L nr 255, s. 18 ze zm.), który stanowi, że - w odniesieniu do każdej operacji płatności lub odzyskania - stosuje się przedostatni kurs walutowy ustalony przez Europejski Bank Centralny sprzed miesiąca, w którym operacje zapisuje się w księgach agencji płatniczej.

Zgodnie z art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347, s. 547), dalej: "rozporządzenie 1306/2013", utraciło moc rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, przy czym odesłania do uchylonych rozporządzeń traktuje się jak odesłania do rozporządzenia 1306/2013 zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w zał. III do tego rozporządzenia (art. 119 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013).

Zgodnie z art. 5a rozporządzenia 885/2006 warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a i art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR nie licząc odsetek.

Zgodnie z tabelą korelacji dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 odpowiada aktualnie art. 54 i art. 56 rozporządzenia 1306/2013.

Przepis art. 54 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia

- nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

- wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Kurs euro na podstawie przedostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na ten cci zostają zadeklarowane, tj.:

- za rok 2012 na 14 marca 2013 r. (data przelewu) wynosi [...] zł, a zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi [...] zł;

- za rok 2013 na 5 maja 2014 r. (data przelewu) wynosi [...] zł, a zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi [...] zł;

- za rok 2014 na 8 kwietnia 2015 r. (data przelewu) wynosi [...] zł, a zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi [...] zł;

- za rok 2015 na 6 czerwca 2016 r. (data przelewu) wynosi [...] zł, a zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi [...] zł.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje kierownik biura [...] Agencji dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach jednej kampanii dla tego samego rolnika.

W rozpatrywanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł przyznanej za rok 2012; [...] zł przyznanej za rok 2013; [...] zł przyznanej za rok 2014 i [...] zł za rok 2015. Kwoty za lata 2013-2015 przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, a tym samym w odniesieniu do tych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Nie zachodzą również przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności z:

1. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L Nr 25, s. 8), dalej: "rozporządzenie 65/2011";

2. art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227, s. 69), dalej: "rozporządzenie 809/2014",

zgodnie z którymi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia dwóch przesłanek: (-) płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz (-) błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Odnośnie kwestii przedawnienia należności podniesiono, co następuje.

Nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE nr 1, 312, s. 1 ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 2988/95".

Jak wynika z raportu z czynności kontrolnych zakończonych 24 stycznia 2017 r. stwierdzono uchybienie w niedotrzymaniu powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego. Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać stwierdzenie nieprawidłowości, czyli dzień zakończenia kontroli: 24 stycznia 2017 r. W związku z tym czteroletni okres przedawnienia dla płatności wypłaconych do spornych działek w latach 2013-2015 upłynąłby 24 stycznia 2021 r.

W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem "daty zakończenia programu" należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, jeśli do tego czasu organ właściwej władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

Okres przedawnienia został przerwany 5 grudnia 2018 r. zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu ustalenia nienależnie pobranych płatności. W związku z tym nie zachodzi przesłanka przedawnienia.

W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu i dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., w szczególności przez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa wyników przeprowadzonych kontroli wniosków złożonych przez skarżącego w latach 2012-2015, w tym powierzchni ustalonych do płatności na skutek kontroli,

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dowolnym ustaleniu stanu faktycznego nie znajdującego oparcia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności:

1. braku ustalenia na jakim obszarze i jakie niezgodności wystąpiły w latach 2012-2015 w realizacji programu rolnośrodowiskowego;

2. braku ustaleń czy ocena charakteru niezgodności ze względu na jej rozmiar, zasięg, trwałość i rozmiar skutków winna skutkować obowiązkiem zwrotu pobranej za lata 2012-2015 płatności;

III. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przez uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie dotyczącej lat 2013-2015, mimo że ustalenia organu dotyczą wyłącznie roku 2016, zaś przepis ten ma charakter jednorazowej sankcji za naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyraża się obowiązkiem zmniejszenia płatności przyznawanej za rok, w którym stwierdzono naruszenie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w ogóle nie dotyczy zobowiązania strony;

IV. art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 przez ich nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy:

1. w latach 2012-2015 nie doszło do nienależnego przyznania kwoty w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji,

2. przepisy te są normami kompetencyjnymi, a nie zostały przywołane szczegółowe normy prawa krajowego odrębnie dla każdego roku, na podstawie których organ uprawniony byłby do żądania zwrotu należności określonych w zaskarżonych decyzjach;

V. prawa przez nieodstąpienie od dochodzenia należności określonej w zaskarżonych decyzjach mimo zaistnienia ku temu przesłanek;

VI. art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95 przez nieprawidłowe uznanie, że roszczenia objęte zaskarżonymi decyzjami nie przedawniły się.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę i piśmie z [...] września 2020 r. organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z jego omówieniem, jego powtarzanie byłoby zbędne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.

Rozpatrując sprawę organy i Sąd związane są na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi wyroku o sygn. akt III SA/Po [...]. W ocenie Sądu organy zastosowały się do tych wskazań.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z, s. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

W wiążącym organ wyroku stwierdzono, że sankcję zmniejszenia płatności określoną w § 38 rozporządzenia stosuje się jedynie w odniesieniu do roku, w którym stwierdzono uchybienie (niezachowanie wymogów danego wariantu), zaś sankcję zwrotu płatności określoną w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stosuje się m. in. gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, którą przyznano do całej działki rolnej objętej zmniejszeniem obszaru.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia jest zatem okoliczność, czy skarżący zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W tym zakresie relewantny jest § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, który kilkakrotnie był nowelizowany.

Od 15 marca 2013 r. do 13 listopada 2013 r. przepis ten stanowił, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Od 14 listopada 2013 r. do 14 marca 2014 r. przepis ten stanowił, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

Od 15 marca 2014 r. przepis ten stanowił, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

- powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a

- powierzchnią stanowiącą różnicę między:

- powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

- powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową.

Z kolei od 15 marca 2014 r. § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia stanowił, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Z materiału dowodowego wynika, że skarżący zmniejszył obszar, na którym powinien był realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe o powierzchnie podane w zaskarżonej decyzji, co wynika z istniejących na tych powierzchniach zakrzaczeń. Skarżący był obecny przy tych pomiarach i mógł zgłosić zastrzeżenia na etapie podpisywania protokołu kontroli, czego nie uczynił. W takim stanie sprawy zasadne było przyjęcie przez organ, że skarżący nie kwestionuje stanu uprawy na zakwestionowanych powierzchniach.

Zmniejszenie obszaru dotyczy roku 2016, a nie poprzednich lat, ale tym samym - jak trafnie podniósł organ - skarżący nie realizuje 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w powyższym zakresie. Sąd w wiążącym organ wyroku przyjął, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Ma on bowiem charakter wieloletni i beneficjent jest zobowiązany do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu musi być zatem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

Skoro zatem w roku 2016 skarżący nie realizował zobowiązania rolnośrodowiskowego na wskazanych przez organ powierzchniach, to zasadnie zobowiązano go do zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Nie naruszono tym samym wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Sąd podziela także stanowisko organu odnośnie braku przesłanek do odstąpienia od dochodzenia należności i kwestii jej nieprzedawnienia, a w związku z obszernym zreferowaniem stanowiska organu zbędne byłoby jego powtarzanie.

Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.