Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1104/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] w P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Uniwersytetu [...] w P. od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., nr [...] stwierdzającej, że Miasto P. nabyło z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, nieodpłatnie prawo własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w obrębie ew. [...] G., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, ujętej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P.- [...] w P., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2017 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, własności wyżej opisanej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Uniwersytet [...] w P.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U Nr 32 poz. 191), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Organ wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona stan prawny, jaki zaistniał 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy. Zaznaczył, że obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Ponadto, organ bada, czy nie wystąpiły w sprawie przesłanki wyłączenia komunalizacji określone w art. 11 i 12 ustawy z 10 maja 1990 r.

Komisja wyjaśniła, że zgodnie z art. 34 k.c. w brzmieniu wówczas obowiązującym oraz utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie, mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych.

Organ stwierdził, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że sporna nieruchomość 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Potwierdza to dokonany wpis w księdze wieczystej.

Komisja wskazała, że z pisma Uniwersytetu [...] w P. z [...] sierpnia 2015 r. wynika, że [...] im. [...] w P. (poprzednik prawny Uniwersytetu [...]) w dniu 27 maja 1990 r. nie użytkowała spornej działki nr [...].

Z wypisu z rejestru gruntów z [...] kwietnia 2014 r. wynika, że działka nr [...] stanowi drogę, a włada nią Dyrekcja Robót Publicznych. Odnosząc się do znajdujących się w aktach sprawy kserokopii Zarządzenia Ministra Szkół Wyższych i Nauki z [...] grudnia 1951 r. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] lutego 1952 r., organ zauważył, że mają one charakter ogólno-rodzajowy, a szczegółowy opis wykazu nieruchomości podlegających przejęciu przez Wyższą Szkołę [...] wymieniony został w załączniku nr [...], który nie został załączony do akt sprawy.

Organ podkreślił, że w trakcie postępowania skarżący nie przedstawił materiału dowodowego, w tym protokołów geodezyjnych, decyzji administracyjnych czy innych dokumentów z których wynikałoby, że Uniwersytet [...] w P. jest właścicielem spornej działki.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej ustalony stan faktyczny i prawny pozwala na przyjęcie, że 27 maja 1990 r. prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa, a zatem zaistniały ustawowe przesłanki do nabycia z mocy prawa tej działki na rzecz Miasta P., przy braku przesłanek wyłączających komunalizację, o których mowa w art. 11 i 12 ustawy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożył Uniwersytet [...] w P. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 z późn. zm.), poprzez niezastosowanie domniemania zgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - [...] w P., a wpis ten miał niewątpliwie charakter istotnego dowodu w sprawie,

- art. 28 kpa, poprzez przyjęcie, że stroną postępowania komunalizacyjnego w niniejszej sprawie jest Uniwersytet [...] w P., w sytuacji kiedy postępowanie nie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, ani też Uniwersytet nie żądał czynności organu ze względu na jego interes prawny lub obowiązek,

- art. 7 i art. 10 § 1 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego,

- art. 77 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w niniejszym postępowaniu nie ma on interesu prawnego. Przyznał, że dysponował tytułem prawnym do nieruchomości, a jego prawo do nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...], jednakże decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z [...] grudnia 1977 r., nr [...] orzeczono wygaśnięcie prawa użytkowania przez Uczelnię m.in. działki nr [...] stanowiącej ulicę [...] (w międzyczasie nastąpiła zmiana numeracji działki). Następnie, przedmiotowa działka [...] kwietnia 1978 r. została protokolarnie przekazana Zarządowi Dróg i Mostów w P. Skarżący zaznaczył, że w sytuacji, gdy utracił tytuł prawny do działki nr [...] (poprzednio nr [...]) na skutek wygaszenia prawa użytkowania, to nie ma interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 27 maja 1990 r.), z mocy prawa, mieniem właściwych gmin.

Kluczową zatem kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje ustalenie stanu faktycznego i prawnego spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który w całości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23 II 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, Lex nr 595433 oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 XII 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573). Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie powołanej normy następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy komunalizacyjnej w życie, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu badania księgi wieczystej Kw nr [...], jako właściciel spornej nieruchomości wpisany był Skarb Państwa. Jako podstawę wpisu wskazano: zarządzenie Ministra Szkół Wyższych i Nauki z [...] grudnia 1951 r., protokół zdawczo-odbiorczy z [...] lutego 1952 r. i rozporządzenie Rady Ministrów z [...] listopada 1959 r. w sprawie utworzenia Wyższych Szkół [...] w P. i W. (Dz.U. Nr [...] poz. [...]). Wpisu dokonano [...] stycznia 1960 r.

Natomiast rozporządzeniem Rady Ministrów z [...] listopada 1951 r. (Dz. U. z 1951 r., nr [...], poz. [...]) utworzono, między innymi, Wyższą Szkołę [...] w P. Zarządzeniem Ministra Szkół Wyższych i Nauki z [...] grudnia 1951 r., w celu przekazania majątku Uniwersytetu P., powołano komisje zdawczo - odbiorcze, mające za zadanie ustalenie majątku który miał być przekazany przez Uniwersytet P. Wyższej Szkole [...] w P. Protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] lutego 1952 r. dokonano faktycznego przejęcia części nieruchomości.

Przedmiotowa nieruchomość podpadała pod zarządzenie Ministra Szkół Wyższych i Nauki z [...] grudnia 1951 r., a protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] lutego 1952 r., przekazano Wyższej Szkole [...] w P. część majątku użytkowanego przez Uniwersytet P.

Skarżący jest następcą prawnym Wyższej Szkoły [...] oraz [...] im. [...]. Stąd udział skarżącego w postępowaniu komunalizacyjnym. Organy obydwu instancji ustalały, komu przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości badając, m. in księgę wieczystą, w której podstawą wpisu Skarbu Państwa były wyżej wskazane dokumenty.

Wprawdzie skarżący w toku postępowania administracyjnego podnosił, że zarówno Uniwersytet P., jak i [...] im. [...] nie użytkują działki nr [...], to jednakże dopiero do skargi załączył decyzję Zarządu Gospodarki Terenami z [...] grudnia 1977 r., nr [...], którą orzeczono wygaśnięcie prawa użytkowania przez Wyższą Szkołę [...], m.in. działki nr [...] (w międzyczasie nastąpiła zmiana numeracji działki). Następnie przedmiotowa działka została protokolarnie przekazana [...] kwietnia 1978 r. Zarządowi Dróg i Mostów w P.

Prawidłowo wskazały organy, że skarżący Uniwersytet P. nie dysponował w dacie 27 maja 1990 r. żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości.

Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. W zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji prawidłowo uznano, z powołaniem się na wpis w księdze wieczystej, że tytuł własności do spornej działki przysługiwał 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa.

Dodać należy, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowa działka w dacie komunalizacji była wpisana w ewidencji gruntów w grupie rejestrowej [...] – drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu. Nie była więc wyłączona z ustawowej komunalizacji na podstawie art. 11 i 12 ustawy.

Chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa. Organy orzekające w sprawie wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały jego właściwej oceny prawnej. Szczegółowo także wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Skarżąca miała zapewniony udział w postępowaniu i aktywnie w nim uczestniczyła, wobec czego nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.