Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 92/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 79, art. 10, art. 81, art.7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Referent Radosław Dudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Gospodarstwa [...] z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora [...] na rzecz skarżącego J. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w L. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] - po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. z dnia [...] września 2019 r., nr [...], znak: [...], umarzającej w całości prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] dla E. - V. J.. S., P. P. Sp. Jawna w Ś., na piętrzenie wody rzeki W. na jazie w km [...] w K., gm. S. dla potrzeb energetycznego korzystania z wód - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 14 ust. 4, art. 415 pkt 1 i pkt 3, art. 418 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 310; dalej jako "Pr. wod.") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następująco stan sprawy:

W piśmie z dnia 21 stycznia 2019 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w L. wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody rzeki W. na jazie w km [...] w K., gm. S. dla potrzeb energetycznego korzystania z wód, wydanego przez Starostę Z. w dniu [...] listopada 2015 r. dla zakładu E. - V., ze względu na nieusunięcie przez ten zakład nieprawidłowości stwierdzonych podczas przeprowadzonych w dniach 29 września 2014 r., 16 maja 2018 r. i 14 listopada 2018 r. kontroli gospodarowania wodami oraz ze względu na nieprawidłowe zamontowanie znaku wodnego na jazie i w konsekwencji spowodowanie przepiętrzania wód rzeki [...], co stanowi zmianę określonych w pozwoleniu warunków korzystania z wód. W konsekwencji, stało się niemożliwe wykonanie wydanej dla J. D. decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o pozwoleniu na wykonanie na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie K. gm. S. urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i stawu oraz odprowadzanie nadmiaru wody do rzeki W. .

W odpowiedzi na zawiadomienie organu I instancji o wszczęciu postępowania, firma E. - V. przesłała: kopię operatu technicznego niwelacji znaków wodnych wykonanego w styczniu 2019 r., zdjęcia znaków wodnych wykonane po niwelacji, zgodnie z pomiarami zawartymi w operacie geodezyjnym, oświadczenie, że aktualne piętrzenie jest zgodne z poziomem piętrzenia określonym w operacie geodezyjnym, niwelacji łaty wodowskazowej oraz bolca, wnosząc o dokonanie oględzin obiektu w celu sprawdzenia i weryfikacji wykonanych czynności. Ponadto w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. oświadczyła, że piętrzenie na jazie jest utrzymywane zgodnie z poziomem piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym oraz operatem technicznym geodezyjnej niwelacji znaku wodnego oraz łaty wynoszącego maksymalnie 204,60 m; poinformowała, że zlecenie wykonania nowego operatu geodezyjnej niwelacji znaku wodnego oraz łaty odnosi się do zalecenia pokontrolnego z dnia [...] listopada 2018 r.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wyznaczył z urzędu wizję w terenie na dzień [...] kwietnia 2019 r. o godz. 12.00, jaz w km [...] w K. gm. S.. Z wizji został sporządzony protokół, który został przesłany jej uczestnikom z informacją o możliwości wniesienia uwag na piśmie w terminie 14 dni od daty jego otrzymania. W czasie wizji stwierdzono: prawidłowe zamontowanie znaków wodnych na jazie, na rzędnej określonej w pozwoleniu wodnoprawnym (różnica 2 cm, błąd dozwolony przy wykonywaniu pomiarów), podczas wizji piętrzenie wynosiło 204,60 m, konserwacja rzeki W. na odcinku ok. 125 m (w km 249+225 - 249 +100) nie została wykonana. Podczas wizji J. D. wyraził zgodę na przejazd koparki przez jego działkę w celu odmulenia rzeki i stwierdził, że przy normalnym poziomie piętrzenia możliwe jest odprowadzanie wód z drenowania. P. P. stwierdził, że z powodu rosnących drzew wzdłuż brzegów rzeki brak jest obecnie możliwości wykonania odmulenia na całym odcinku w cofce piętrzenia i zobowiązał się do wskazania, kiedy dokona odmulenia w cofce piętrzenia za rów odprowadzający wody z drenowania działek J. D.. Następnie w piśmie z dnia 24 maja 2019 r. firma E. poinformowała organ, że planowane jest wykonanie odmulenie odcinka cofki w okolicach zewnętrznego rowu melioracyjnego wzdłuż ogrodzenia oczyszczalni ścieków w S. w okresie wakacyjnym (lipiec - sierpień 2019 r.), gdyż w tym okresie będzie możliwy dojazd przez grunty J. D. oraz swobodny przejazd na odcinku planowanych prac.

W dniach 15 lipca i 6 sierpnia 2019 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili wizje na przedmiotowym jazie i stwierdzili, że poziom piętrzenia wynosi 204,60 m, czyli jest zgodny z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym, koryto rzeki W. zostało odmulone w części odcinka cofki znajdującej się w okolicach rowu melioracyjnego przy oczyszczalni ścieków.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2019 r. J. D., reprezentowany przez radcę prawnego A. S., domagał się cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego wydanego dla firmy E. - V. ze względu na nienależyte wykonywania obowiązku systematycznego oczyszczania i okresowego odmulania rzeki W. do długości cofki piętrzenia, co powoduje szkody majątkowe na jego nieruchomościach; wskazał na nadpiętrzanie się wody w stosunku do poziomu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, które doprowadziło do zalania nieruchomości skarżącego. Firma E.- V. nie wykonała w koniecznym zakresie zobowiązań pokontrolnych mających na celu odmulenie rzeki (odmuliła tylko 50 m, zamiast 650 m).

Organ I instancji nie uwzględnił zarzutów J. D. i decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu stwierdził, że firma E. - V. zasadniczo zastosowała się do wydanych zaleceń pokontrolnych - znak wodny na jazie został prawidłowo zamontowany, zaniwelowana przez pracowników Wód Polskich rzędna znaku wodnego wynosiła 204,62 m wobec rzędnej ustalonej w pozwoleniu wodnoprawnym wynoszącej 204,60 m, podczas wizji piętrzenie na jazie było zgodne z pozwoleniem wodnoprawnym. Brak było konserwacji rzeki w km [...]. Dodatkowo w celu sprawdzenia wpływu warunków atmosferycznych na możliwość odmulenia rzeki przeprowadzono wizję 15 lipca 2019 r., podczas której pracownicy Wód Polskich stwierdzili, że odmulenie rzeki jest możliwe. Organ uznał, że skoro część rzeki w cofce piętrzenia została odmulona w 2018 r., a pozostała część w 2019 r., to nie istnieje potrzeba ponownego odmulenia całości cofki piętrzenia rzeki w bieżącym roku. W związku z tym organ I instancji uznał, że firma E.- V. przestrzega warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym.

W odwołaniu od tej decyzji J. D. zarzucając jej wydanie z naruszeniem: art. 416 pkt 1 i 3 Pr. wod. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania, pomimo istnienia przesłanek nakazujących cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania, art. 418 ust. 1 Pr. wod. poprzez niewydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego dla E.-V., a także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez organ wszelkich czynności zmierzających do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, brak odniesienia się do wszystkich materiałów i dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności brak odniesienia się do dokumentacji zdjęciowej wskazującej na brak odmulenia koryta rzeki W. na całej długości cofki piętrzenia, oraz art. 10 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności niezawiadomienie skarżącego o oględzinach nieruchomości w dniach 15 lipca 2019 r. i 6 sierpnia 2019 r., na podstawie których organ dokonał ustaleń mających dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie, a w konsekwencji bezzasadnie umorzył postępowanie naruszając art. 105 k.p.a.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. nie uwzględnił zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., wskazaną na wstępie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wydając tę decyzję uwzględnił zarówno materiały zgromadzone w niniejszej sprawie, jak i akta postępowania z wniosku J. D. w przedmiocie ustalenia odszkodowania od E. - V. za szkodę będącą następstwem nienależytego wykonywania spornego pozwolenia wodnoprawnego.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzja umarzająca niniejsze postępowanie jest uzasadniona i poprawna od strony formalnej.

Organ przypomniał, że podczas kontroli firmy E. - V. przeprowadzonych w dniach [...] maja 2018 r. i [...] listopada 2018 r. stwierdzono następujące nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych dla tej firmy w pozwoleniu wodnoprawnym: duże zamulenie koryta rzeki bezpośrednio powyżej, jak i poniżej jazu, zmienione ukształtowanie terenu na lewym brzegu rzeki przez urobek z odmulenia, brak konserwacji rzeki na odcinku ok. 125 m ( [...]), znaki wodne (bolec stalowy i łata wodowskazowa nieprawidłowo zamontowane w stosunku do poziomu określonego w operacie wodnoprawnym i decyzji pozwolenia wodnoprawnego), poziom piętrzenia 204,70 cm (10 cm wyżej niż rzędna piętrzenia określona w pozwoleniu wodnoprawnym). Ustalono, że przepiętrzając wody rzeki W., firma zmieniła określone decyzją warunki korzystania z wód ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym dla J. D. z dnia [...] grudnia 2017 r.

W ocenie organu odwoławczego, zarzuty J. D. są nietrafne.

Regulacja zawarta w art. 415 pkt 1 i 3 Pr. wod. nie ma charakteru bezwzględnie zobowiązującego organ do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, nawet w razie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie.

Organ ocenił, że stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości w wykonywaniu pozwolenia wodnoprawnego przez firmę E. – V., były stopniowo (etapami) usuwane. Kwestia prawidłowego zamontowania znaku wodnego i określenia właściwej rzędnej piętrzenia została "wyprostowana" w styczniu 2019 r., a więc jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania. Zarzut braku oczyszczania oraz okresowego odmulania rzeki W. do długości cofki piętrzenia również okazał się chybiony, gdyż jak stwierdzili pracownicy Wód Polskich w notatce służbowej z dnia [...] sierpnia 2019 r., koryto rzeki W. zostało odmulone w części odcinka cofki znajdującej się w okolicach rowu melioracyjnego przy oczyszczalni ścieków - zgodnie z ustaleniami podjętymi podczas wizji z dnia [...] kwietnia 2019 r. (protokół z dnia 7 maja 2019 r.). Skoro w dniu wydania decyzji brak było przesłanek przemawiających za wydaniem decyzji o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego, to nietrafny jest zarzut naruszenia art. 418 ust. 1 Pr. wod.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż jego zdaniem, organ I instancji w sposób wystarczający przeprowadził czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Akta kontroli zawierały konkretny materiał dowodowy (podstawa do wszczęcia postępowania), który został skonfrontowany z własnymi ustaleniami poczynionymi podczas wizji w terenie w dniu [...] kwietnia 2019 r. i wyjazdów na jaz w K. w dniach [...] lipca i [...] sierpnia 2019 r. Otrzymał również dokumenty przekazane przez firmę E. – V.. Wprawdzie organ nie ustosunkował się do (przesłanych przez pełnomocnika skarżącego przy piśmie z dnia 22 sierpnia 2019 r.) czterech fotografii, jednak uchybienie to ma drobny charakter wobec posiadania informacji pochodzących bezpośrednio od pracowników zatrudnionych w Zarządzie Zlewni", także zdjęć. Konfrontacja tych dowodów pozwoliła organowi I instancji przyjąć własne ustalenia.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadny jest też zarzut naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 k.p.a.. O terminach oględzin dokonanych 15 lipca i 6 sierpnia 2019 r. nie została bowiem powiadomiona firma E. – V., jak i inne strony postępowania, zatem zachowano równowagę wobec wszystkich zainteresowanych. Pracownicy Wód Polskich są osobami bezstronnymi i ich ustalenia mają charakter neutralny wobec stron postępowania - obiektywny. Oględziny zostały wykonane przy okazji przebywania w okolicy jazu w K. i pozwoliły uzyskać bezpośredni pogląd co do bieżącej eksploatacji urządzenia wodnego i wykonywania obowiązków przez uprawniony podmiot. Dzięki temu zapewniono sprawność i ekonomię postępowania. Fakt pobytu został utrwalony w notatkach służbowych włączonych do akt sprawy. Został przywołany w uzasadnieniu decyzji co umożliwiło podjęcie pełnomocnikowi podjęcie polemiki z powziętymi ustaleniami.

Za niezasadny uznał także organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 105 k.p.a., gdyż przeprowadzone czynności i wynikające z nich ustalenia nie dały podstaw do zastosowania art. 415 pkt 1, art. 415 pkt 3 Pr. wod. Wskazał ponadto, że również postępowanie z wniosku J. D. w sprawie ustalenia odszkodowania, zostało zakończone decyzją umarzającą ze względu na to, że administracyjny tryb przedsądowy jest niewłaściwy do dochodzenia roszczeń w sytuacji, gdy szkoda jest wynikiem niedotrzymania warunków pozwolenia wodnoprawnego. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że naruszenia takie mają charakter stopniowalny i nie można domagać się cofnięcia pozwolenia, gdy firma E. podejmuje czynności mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W takiej sytuacji decyzja podjęta w trybie art. 415 Pr. wod. byłaby nieadekwatna do okoliczności i powodowała dla niej nadmierną dolegliwość. Podmiot, który uważa że poniósł szkodę ma natomiast otwartą drogę postępowania przed sądem powszechnym do dochodzenia swoich roszczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. D., reprezentowany przez radcę prawnego A. S., domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, podnosząc takie same zarzuty, jak w odwołaniu, tj.:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszelkich czynności zmierzających do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, brak odniesienia się do wszystkich materiałów i dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności brak odniesienia się do przedstawionej przez J. D. dokumentacji zdjęciowej wskazującej na brak odmulenia koryta rzeki W. na całej długości cofki piętrzenia, pomimo uznania przez organ drugiej instancji, że brak odniesienia się do tych materiałów przez organ I instancji stanowił uchybienie;

- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności skarżący nie został zawiadomiony i nie uczestniczył w oględzinach nieruchomości, które odbyły się w dniach [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r., na podstawie których zostały powzięte przez organ ustalenia mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie;

- art. 105 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich bezzasadne zastosowanie;

2) naruszenie art. 415 pkt 1 i 3 i art. 418 ust. 1 Pr. wod. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie, pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania;

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zawiera uzasadnione zarzuty i zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc samodzielnie spraw administracyjnych, lecz sprawdza, czy organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd co do zasady nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie, lecz orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa natomiast na organie orzekającym.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w takim zakresie stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zostało wszczęte i toczyło się w trybie art. 418 Pr. wod. w zw. z art. 415 ust. 1 Pr. wod. Przepis art. 415 ust. 1 pkt 1 – 3 Pr. wod. stanowi, że pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli:

1) zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym;

2) urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane;

3) zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa, oraz osób narażonych na szkody albo nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym (...).

Stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje, w drodze decyzji, wydanej z urzędu lub na wniosek (art. 418 ust. 1).

Wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku ze stwierdzeniem podczas kontroli w dniach [...] września 2014 r., [...] maja 2018 r. i [...] listopada 2018 r. nieprawidłowości w zakresie wykonywania przez zakład tj. E. -V. uprawnień wynikających z udzielonego temu zakładowi decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. pozwolenia wodnoprawnego i zobowiązaniem go do ich usunięcia. Podstawową okolicznością wymagającą ustalenia było więc to, czy nieprawidłowości zostały usunięte i czy zakład korzysta obecnie z wód zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia.

Dokonując takich ustaleń organ powinien był kierować się zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dokonane ustalenia powinny być wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, z odniesieniem się do zgromadzonych dowodów i zastosowanej podstawy prawnej, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a.

Ustalanie stanu faktycznego musi w każdym wypadku być dokonywane z uwzględnieniem zasady udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 § 1 – 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. § 2. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. § 3. Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.

W razie niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, dokonane bez udziału strony czynności dowodowe tracą wiarygodność, a ustalenia i rozstrzygnięcie wydane na ich podstawie mogą okazać się wadliwe. Wynika to z art. 79 § 1 i 2 k.p.a, który przewiduje, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem; ma ona prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Stosowanie zaś do art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że "zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy". (zob. wyrok NSA z dnia 23 września 2014 r., II GSK 1125/13; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., II OSK 2537/14; wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., II OSK 1602/17).

W niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły powyższe reguły.

Organy wydały decyzje stwierdzając, że firma E. - V. usunęła nieprawidłowości zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi. Stanowisko swoje organy opierały przede wszystkim na wynikach oględzin (określanych jako "wizje w terenie") przeprowadzonych w dniach [...] lipca i [...] sierpnia 2019 r. Nie jest kwestionowane, że o terminach tych "wizji" żadna ze stron, a więc ani skarżący, ani E. - V. nie zostały zawiadomione, a w konsekwencji żadna ze stron nie brała w nich udziału. Przeprowadzenie tych oględzin w takiej sytuacji, w świetle przytoczonych wyżej przepisów i jednoznacznej wykładni sądowej, było niedopuszczalne, a więc wyniki takich oględzin nie mogły stanowić wiarygodnego dowodu uzasadniającego umorzenie postępowania. Każda ze stron miała prawo być obecna na oględzinach, zgłaszać swoje uwagi i zastrzeżenia, a z czynności tej należało sporządzić protokół. Jak wynika z przytoczonego art. 10 § 2 k.p.a., z obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu organ administracji publicznej jest zwolniony tylko wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Takich okoliczności organ nie wskazał, a stanowisko organu odwoławczego, że w taki sam zostały potraktowane obie strony, gdyż zarówno skarżący, jak i E. – V. nie zostali powiadomieni o oględzinach, jest całkowicie chybione w świetle przytoczonych zasad postępowania administracyjnego. Naruszenie to jest tym większe, że okoliczność usunięcia przez E. - V. nieprawidłowości w zakresie korzystania z wód, była od początku sporna.

W związku z powyższym rację ma skarżący, że decyzja o umorzeniu postępowania jest nieuzasadniona i bezpodstawna. O ile rację ma organ odwoławczy, że decyzja wydawana w trybie art. 415 ust. 1 Pr. wod. ma charakter uznaniowy (organ może, ale nie musi cofnąć pozwolenia wodnoprawnego), to jednak w każdym wypadku takie rozstrzygnięcie powinno być poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a za takie postępowanie może być uznane wyłącznie wówczas, gdy zapewniono wszystkim stronom prawo czynnego udziału w czynnościach dowodowych.

Wobec wydania decyzji organów obu instancji z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 77, 79 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 k.p.a., a w odniesieniu do organu odwoławczego ponadto art. 138 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a., Sąd uchylił te decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz.2325).

O kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801, z późn. zm.).

Rozpatrując sprawę ponownie organ przeprowadzi czynności dowodowe, w tym oględziny, zapewniając w nich udział wszystkim stronom, a dopiero następnie oceni, czy zachodzą przesłanki określone w art. 415 Pr. wod.