Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2266/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49   ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 105
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Paweł Groński, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie opłaty legalizacyjnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Sygnatura akt VII SA/Wa 2266/13

UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Z. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], (zwany dalej: PINB) ustalił dla J. K. opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł, w związku z samowolnym wykonaniem robót budowlanych, polegających na przebudowie i nadbudowie poddasza budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. N. w R..

J. K., wnioskiem z dnia 14 maja 2012 r., zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie w całości, ewentualnie o umorzenie w części i rozłożenie na raty ww. opłaty legalizacyjnej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] odmówił umorzenia w całości oraz w części należności z tytułu opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267) umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o umorzenie ww. opłaty legalizacyjnej.

Podejmując ww. rozstrzygniecie organ powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., który to po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych w sprawach o sygn. akt II FSK 113/12, II FSK 116/12, II FSK 183/12, II FSK 184/12, II FSK 490/12, II FSK 647/12, II FSK 794/12, II FSK 868/12, II FSK 2072/12 oraz II FSK 2481/12 stwierdził w uzasadnieniach wyroków, iż przepisy obowiązującego prawa nie dawały umocowania do merytorycznego rozpoznania wniosków w przedmiocie umorzenia w całości i umorzenia w części, a także rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej.

Sąd uznał, że konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza ze swej natury możliwość zastosowania - w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 59 g ust. 5 tej ustawy - przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że nakaz odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej nie obejmuje przepisu art. 67a tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zamieszczone w art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego odesłanie do przepisów Działu III Ordynacji podatkowej musi być rozpatrywane z uwzględnieniem różnic pomiędzy karą i opłatą oraz funkcjami każdej z tych konstrukcji.

Wobec powyższego z uwagi na brak w obowiązujących przepisach podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku o udzielenie ulgi, bezprzedmiotowym stało się postępowanie dotyczące wniosku z [...] maja 2012 r. w sprawie umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł.

Z tych względów organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania w myśl art. 105 § 1 K.p.a.

Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że niniejszą decyzję oparł na aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ wskazał, że z powołanych w decyzji wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza możliwość zastosowania - w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i art. 59g ust. 5 tej ustawy - przepisu art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Nakaz odpowiedniego stosowania działu III Ordynacji podatkowej w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej nie obejmuje zatem przepisu art. 67a tej ustawy.

W świetle wspomnianego orzecznictwa opłata legalizacyjna nie stanowi zobowiązania podatkowego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, co oznacza, iż brak jest podstaw do stosowania wobec niej przepisów dotyczących ulg i zwolnień. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Zainteresowany musi wobec tego liczyć się z tym, że albo uiści w pełni stosowną opłatę, czego następstwem będzie legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej (przywrócenie stanu zgodności z prawem), albo też dojdzie do uruchomienia sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu. Opłata legalizacyjna stanowi prawną alternatywę dla rozbiórki obiektu, jako formy przywrócenia porządku budowlanego, której byt prawny powstaje na wniosek i z wyboru sprawcy samowoli i jako świadczenie dobrowolne nie może podlegać unormowaniu zawartemu w przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej. Uwzględniając zatem specyfikę opłaty legalizacyjnej, odesłania zawarte w przepisie art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego nie pozwalają na pełne zastosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej.

Ponadto, organ wskazał, że szczególną uwagę zwrócić należy na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu sygnalizacyjnym z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 113/12.

W uzasadnieniu do ww. postanowienia sygnalizacyjnego wskazano, że wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 113/12, w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Finansów, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 412/11, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej realizowanej w ramach toczącego się postępowania była decyzja Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej. W toku rozpoznawania wymienionych powyżej spraw stwierdzono istotne naruszenie prawa wymagające zasygnalizowania właściwemu organowi. Decyzja Ministra Finansów, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji dotknięte były bowiem wadą nieważności. Zostały one wydane bez podstawy prawnej, w oparciu o art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 ustawy Prawo budowlane, w wyniku błędnego zinterpretowania zakresu wspomnianych odesłań. Ponadto Sąd w ww. uzasadnieniu jednoznacznie stwierdził, iż obowiązujące przepisy prawa nie stwarzają w żadnym wypadku umocowania do rozpoznania co do meritum wniosku w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, w niniejszej sprawie zdaniem organu zaszła bezprzedmiotowość postępowania, ponieważ brak jest podstawy prawnej do przyznania ulgi w zakresie umorzenia opłat legalizacyjnych.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wtedy, gdy organ administracji stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W przypadku zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania organ zobligowany jest do umorzenia postępowania.

Jednocześnie Minister Finansów zwrócił uwagę na następujące okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu sygnalizacyjnym wskazał, iż w sprawach, w których wnioski o udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej złożono po dniu 11 kwietnia 2011 r. zastosowanie ma art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż w przypadku gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wydaje się postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Niemniej jednak w niniejszej sprawie postępowanie zostało już wszczęte, a zatem nie jest możliwe zastosowanie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast skutek odmowy wszczęcia i umorzenia postępowania jest dla strony podobny - nie można wydać decyzji załatwiającej sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Organ powołał sie również na okoliczność, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 23 kwietnia 2013 r. obligowało Ministra Finansów do respektowania tego stanowiska w badanych sprawach, stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). Jakkolwiek rozstrzygnięcia te zapadły w sprawach indywidualnych o odmiennych stanach faktycznych i ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny wiążą organy tylko w tych sprawach, to Minister Finansów wskazuje, iż sprawy te łączy z przedmiotową sprawą tożsamy stan prawny. W związku z tym odstępstwo od wskazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny sposobu postępowania może stanowić istotne naruszenie prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 ust. 2 w związku z art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 5 ustawy Prawo budowlane oraz w związku z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1. 2 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie powołanych przepisów oraz uznanie, iż zawarte w przepisach Prawa budowlanego odesłanie do działu 111 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do ulg w spłacie opłaty legalizacyjnej, a także art. 49 ust. 2 w związku z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego poprzez niezasadne przyjęcie, iż w przypadku opłaty legalizacyjnej zakres odesłania, o którym mowa w art. 59g ust. 5 do odpowiedniego stosowania przepisów działu 111 Ordynacji podatkowej nie obejmuje art. 67a tej ustawy, a przez to wywołanie stanu niepewności prawnej co do żądania zainteresowanego, przerzucenie przez organ konsekwencji własnych błędów na obywatela, który działał w dobrej wierze ufając organowi, a ponadto podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpłynęło ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) art. 7 i art. 77 K.p.a. polegający na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nierozstrzygnięcie o istotnych zarzutach odwołującego;

b) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 1, 2 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez wydawanie odmiennych decyzji podmiotom w tej samej sytuacji prawnej i faktycznej, a przez to wywołanie stanu niepewności prawnej co żądania zainteresowanego, przerzucenie przez organ konsekwencji własnych błędów na obywatela, który działał w dobrej wierze ufając organowi, a ponadto podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpłynęło ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli;

c) art. 9 K.p.a. poprzez niewypełnienie ciążącego na organie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

d) art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania na skutek poglądu prawnego wyrażonego w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które pozbawione są mocy wiążącej w innych sprawach;

e) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została z oczywistym naruszeniem prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] oraz uchylenie w całości utrzymanej przez zaskarżoną decyzję w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej kontroli zakwestionowanego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzją jak i decyzja ją poprzedzająca, podjęte zostały zgodnie z prawem.

Przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzję Minister Finansów wydał po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] umarzającej postępowanie w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej ustalonej dla Janusza Kamińskiego w wysokości 50 000 zł, w związku z samowolnym wykonaniem robót budowlanych, polegających na przebudowie i nadbudowie poddasza budynku mieszkalnego.

Organy administracji wskazały, że podstawą umorzenia postępowania administracyjno w sprawie umorzenia ww. opłaty legalizacyjnej był brak unormowań prawnych pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia do opłaty legalizacyjnej. Z tego względu postępowanie w przedmiocie umorzenia ww. opłaty uznane zostało za bezprzedmiotowe. Stanowisko takie powzięto z uwagi na obowiązującą obecnie linię orzeczniczą prezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał stanowisko organów administracji za zgodne z prawem.

Przypomnieć należy, ze zgodnie z powoływaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych opłata legalizacyjna przewidziana w przepisach art. 49 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego stanowi warunek legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Spełnienie wymogów określonych w art. 49 ust. 1 ww. ustawy otwiera możliwość legalizacji, ale do legalizacji może dojść dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty legalizacyjnej, którą organ określa w postanowieniu podlegającym zaskarżeniu (art. 49 ust. 1). Stosownie do ust. 2 art. 49, do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl z kolei art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego, do kar, o których mowa w ust. 1 (tj. do kar, o których mowa w art. 59f ust. 1), stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie.

W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej po ustaleniu, że doszło do samowolnego wzniesienia obiektu, organ winien wydać decyzję nakazującą jego rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Uwolnić się od tego sposobu przywrócenia porządku prawnego adresat postanowienia może tylko w przypadku zapłaty opłaty legalizacyjnej. Opłata ta wiąże się więc z uzyskaniem pewnego uprawnienia, a realizacja tego uprawnienia zależy od dobrowolnego jej wniesienia.

Powyższe uwagi wskazują na okoliczność, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest środkiem represyjnym, ani też nie ma charakteru kary administracyjnej, opłata legalizacyjna nie ma bowiem cech przymusowości. To adresat postanowienia ustalającego wysokość opłaty decyduje, czy chce skorzystać z możliwości legalizacji samowolnie wykonanego obiektu, czy też nie. W przypadku odstąpienia od legalizacji i nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej, opłata ta nie podlega egzekucji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 129, poz. 1954 ze zm.). Prawo budowlane przewiduje w tym przypadku sankcję w postaci nakazu rozbiórki.

Zupełnie odmienny charakter ma kara uregulowana w przepisach art. 59a - art. 59g Prawa budowlanego, które to wprowadzają obowiązek przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego kontroli obiektów budowlanych, po zakończeniu budowy. Z ust. 5, art. 59g Prawa budowlanego, wynika, że do kar, o których mowa w ust. 1 stosuje się przepisy Działu III Ordynacji. W ust. 1 art. 59g mowa zaś jest o karze wymierzanej w drodze postanowienia wydawanego przez właściwy organ. Opłatę legalizacyjną ustala się również w postanowieniu, jednakże na innej podstawie prawnej. Literalnie zatem wykładając przepis art. 49g ust. 5 w zw. z treścią ust. 1 tego przepisu, należy dojść do wniosku, że Ordynację można stosować jedynie w odniesieniu do kar wymierzanych na podstawie art. 59g ust. 1 Prawa budowlanego. Karę przewidzianą w omawianym przepisie cechuje zatem (w odróżnieniu od opłaty legalizacyjnej) przymusowość jej uiszczenia. W przypadku jej nie uiszczenia podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 59g ust. 3).

Oplata legalizacyjna, o której mowa w art. 49 ustawy Prawo budowlane jest zatem uregulowaniem odrębnym od kary administracyjnej (art. 59f i następne Prawa budowlanego). Kara administracyjna jest środkiem represyjnym, a organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do jej wymierzenia w każdym przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przewidzianym w art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego. Tymczasem opłata legalizacyjna nie ma cech przymusowości - stanowi alternatywę dla obowiązku rozbiórki samowoli budowlanej. Dodatkowo opłata legalizacyjna nie odpowiada żadnej z cech podatku, a obowiązek jej wniesienia nie jest tożsamy z obowiązkiem podatkowym ze względu na brak cechy przymusowości. Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach (art. 4 Ordynacji podatkowej). Nie może zatem zostać uznany za zobowiązanie podatkowe, którym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego (art. 5 Ordynacji podatkowej).

Skoro oplata legalizacyjna nie stanowi zobowiązania podatkowego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, to brak jest podstaw do stosowania wobec niej przepisów dotyczących ulg i zwolnień. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Zainteresowany musi wobec tego liczyć się z tym, że albo uiści w pełni stosowną opłatę, czego następstwem będzie legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej (przywrócenie stanu zgodności z prawem), albo też dojdzie do uruchomienia sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu.

Powyższe omówienie wskazuje, że organy zasadnie uznały, iż nie ma podstaw prawnych do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza możliwość zastosowania - w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i art. 59g ust. 5 tej ustawy - przepisu art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Nakaz odpowiedniego stosowania Działu III Ordynacji podatkowej w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej nie obejmuje zatem przepisu art. 67a tej ustawy. Brak jest zatem unormowań prawnych pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia do opłaty legalizacyjnej.

Podkreślić jednocześnie należy, że organy administracyjne związane zostały stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanym w postanowieniu sygnalizacyjnym z dnia 23 kwietnia 2013 r. znak II FSK 113/12. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej realizowanej w ramach toczącego się przez NSA postępowania była decyzja Ministra Finansów w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu tym wskazał, że w toku rozpoznawania wskazanych w tym postanowieniu spraw stwierdzono istotne naruszenie prawa wymagające zasygnalizowania właściwemu organowi. Decyzja Ministra Finansów, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] dotknięte były bowiem wadą nieważności. Zostały one wydane bez podstawy prawnej, w oparciu o art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), w wyniku błędnego zinterpretowania zakresu wspomnianych odesłań. Jak szczegółowo wyjaśniono w motywach przywołanych wyroków, obowiązujące przepisy prawa nie stwarzały w żadnym wypadku umocowania do rozpoznania co do meritum wniosku w sprawie umorzenia w części opłaty legalizacyjnej. Sąd dalej zaznaczył, że w sprawach, w których złożono wnioski po dniu 11 kwietnia 2011 r. zastosowanie ma art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Stanowi on, że jeśli żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wydaje się postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ramach kontroli działalności administracji publicznej Naczelny Sąd Administracyjny w tym samym dniu wydał ponadto wyroki w analogicznych co do przedmiotu sprawach o sygn. akt: II FSK 116/12, II FSK 183/12, II FSK 184/12, II FSK 490/12, II FSK 647/12, II FSK 794/12, II FSK 868/12, II FSK 2072/12, II FSK 2481/12.

Przywołane postanowienie sygnalizacyjne związało stanowisko organu z uwagi na wykluczenie przez Naczelny Sąd Administracyjny możliwości zastosowania instytucji umorzenia opłaty legalizacyjnej. Organ nie miał zatem innej możliwości niż umorzyć postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość (brak podstaw prawnych do wydania merytorycznego orzeczenia).

Z tych względów Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał stanowisko organów administracyjnych za zasadnie.

Dodać należy, że w myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. zachodzi wtedy, gdy organ administracji stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W niniejszej sprawie wykazano brak podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia żądania strony postępowania.

W przypadku zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania organ zobligowany jest do umorzenia postępowania, pozostawiając sprawę bez rozstrzygnięcia merytorycznego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że powyższe uwagi wskazują że nie są zasadnie zarzuty naruszenia art. 49 ust. 2 w związku z art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz w związku z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1. 2 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Podobnie Sąd nie dopatrzył się by w sprawie postępowanie prowadzone było w sposób naruszający art. 8 i 9 K.p.a., czy też art. 7 i 77 K.p.a. Materiał sprawy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia podjętego w sprawie.

Sąd wyżej wskazał, że zasadnie zastosowano w sprawie art. 105 § 1 K.p.a., a co za tym idzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zatem także nie doszło do naruszenia tych przepisów.

Na koniec odnieść się należy także do wskazanego w uzasadnieniu skargi problemu zastosowania art. 67a Ordynacji podatkowej do stanu faktycznego i istniejącego w sprawie skarżącego. Skarżący podniósł, że zastosowanie art. 67a Ordynacji podatkowej do stanu faktycznego i istniejącego w sprawie skarżącego nie było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w formie uchwały, a tylko taka forma rozstrzygnięcia powodowałaby konieczność respektowania stanowiska zajętego przez NSA tak w postępowaniach przed sądami administracyjnymi, jak i wiązała organy administracji publicznej. W tej sytuacji, a contrario organ administracji, nie był obowiązany do zastosowania się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, czy poglądów prawnych wyrażonych w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Skarżący dodał także że stanowisko dotyczące kwestii umarzania opłaty legalizacyjnej wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi tylko pogląd w sprawie, oparty o materiały dotyczące konkretnej sprawy i nie determinuje stanowiska innych organów administracyjnych i nie może stanowić przesłanki rozstrzygającej o sposobie załatwienia sprawy.

Odnosząc się do powyższego zagadnienia wskazać należy, że jeżeli w orzecznictwie sądów administracyjnych został wyznaczony kierunek interpretacyjny mający zapewnić jednolitość stosowania prawa w określonych przypadkach, to ta jednolitość w świetle zasad pewności i zaufania do prawa staje się warunkiem koniecznym realizacji wartości demokratycznego państwa prawa. Ma ona bowiem znaczenie dla stabilizacji i równości stosowania prawa w obszarze całej dziedziny tego samego typu sprawach i przypadkach. Kierunek interpretacyjny wiąże zatem stan faktyczny z konkretną normą, a celem tego działania jest jednolitość stosowania prawa.

Powoływanie się na jednolite orzecznictwo sądów zmierza zatem do zapewnienia jednolitości stosowania prawa, a co za tym idzie pewności stosunków prawnych, stosowania w tych samych stanach prawnych, tych samych przepisów, reguł postępowania czy zasad. Stąd całkowicie słuszne i zasadne było wskazanie przez organy administracji na wypracowane w sprawach o identycznym stanie faktycznym i prawnym stanowisko. Działanie to miało na celu zapewnienie jednolitości stosowania prawa przez organy. Tym mocniej zostało zaakcentowane, iż organ został związany przywoływanym wyżej postanowieniem sygnalizacyjnym skierowanym bezpośrednio do tego organu przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku z analogiczną sytuacją. W związku z tym zasadnie Minister podkreślił, że odstępstwo od wskazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny sposobu postępowania może stanowić istotne naruszenie prawa.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.