Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 110/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 163
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy S. a Wójtem Gminy J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. Z. w sprawie udzielenia pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy J. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 czerwca 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając w imieniu Wójta Gminy S., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S., a Wójtem Gminy J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 6 marca 2014 r. Dyrektor MOPS w J. przekazał według właściwości wniosek Z. Z. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Z kolei Kierownik GOPS w J., pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. przekazał powyższy wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Tymczasem Kierownik GOPS w S. uznaje się za niewłaściwy do rozpoznania przekazanego wniosku i jako organ właściwy wskazuje Wójta Gminy J.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że w dniu 6 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt sygn. akt [...], wydane zostało postanowienie Sądu Rejonowego w [...], którym zarządzono o umieszczeniu Z. Z. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Obecnie Z. Z. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] przebywa przymusowo w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki Zdrowotnej w J. Zainteresowany urodził się i przez wiele lat mieszkał w miejscowości K., gmina S., skąd wyprowadził się i został wymeldowany w 2002 r. Przez wiele lat był żonaty (rozwód orzeczono w 2000 r.), ma czwórkę dzieci, mieszkających w K. lub okolicy. Z rodziną nie utrzymuje żądnych kontaktów. Następnie Z. Z. zameldowany był w m. S. W okresie od 7 listopada 2007 r. do dnia 10 czerwca 2009 r. zainteresowany zameldowany był na pobyt stały w J. przy ul. [...]. W ewidencji gruntów, obręb P., gmina S., Z.Z. figuruje jako właściciel nieruchomości o nr [...] o pow. 0,3023 ha (KW [...]). Nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz znajduje się na niej budynek gospodarczy. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomość ta znajduje się w obszarze z przeznaczeniem pod zabudowę kolonijną.

W ocenie Kierownika GOPS w S. nie zachodzą przesłanki uzasadniające uznanie go, jako organu właściwego w sprawie na podstawie art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Od 2002 r. Z. Z. nie mieszka w gminie S., a posiadanie na terenie gminy nieruchomości nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem w tej nieruchomości. Sołtys wsi P. wyjaśniał, że Z. Z. nigdy nie mieszkał w P. i nie był tam widywany. Budynek znajdujący się na nieruchomości był w chwili jego nabycia zniszczony i nadal taki pozostaje. Brak jest okien i drzwi, jedna ściana jest pęknięta, a dach jest częściowo zawalony. Zdaniem wnioskodawcy organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy J. Gmina J. jest tą, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż jest ostatnim miejscem zameldowania i zachodzi uzasadnione podejrzenie, że tam właśnie zamieszkał zainteresowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku Z. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało, zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy Z. Z. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.

Z akt sprawy wynika, że Z. Z. przebywa obecnie w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki Zdrowotnej w J. Jest osobą samotną, chorą, bez możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, wymagającą stałej opieki. Z rodziną nie utrzymuje żadnych kontaktów. Nie posiada stałego meldunku. Zamieszkiwał w różnych miejscowościach, ostatnio zameldowany był na pobyt stały w gminie J. Posiada on nieruchomość w m. P., gmina S. (z przeznaczeniem pod zabudowę kolonijną), na której znajduje się zniszczony budynek mieszkalny. Obiekt ten nie spełnia kryteriów lokalu, o którym mowa w art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Jak wynika z akt sprawy budynek znajdujący się na nieruchomości zainteresowanego w m. P. był w chwili jej nabycia zniszczony i nadal taki pozostaje. Brak jest okien i drzwi, jedna ściana jest pęknięta, a dach jest częściowo zawalony. Sołtys wsi P. wskazał, że Z. Z. nigdy tam nie mieszkał, nawet nie był nigdy w tej miejscowości widywany. W tej sytuacji nie można uznać, że Z. Z. ma miejsce zamieszkania (czy też kiedykolwiek miał) w m. P., gmina S. Tym bardziej, że jak wynika z art. 25 ustawy Kodeks cywilny, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z. Z. nie spełnia żadnej z wymienionych przesłanek.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. Z. należy uznać za osobę bezdomną, co bezspornie wynika z akt sprawy, w tym Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 18 lutego 2014 r.

Konsekwencją powyższego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy J., jest to, bowiem gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Wójta Gminy J.