Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 89/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 listopada 2018 r., nr NSP-VIII.7581.1.124.2018.ND w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody (dalej jako Wojewoda) z dnia 30 listopada 2018 r., którą uchylono decyzję Starosty (dalej jako Starosta) z dnia 27 kwietnia 2018 r. w całości i w punkcie 1 orzeczono o ustaleniu odszkodowania na rzecz D. C. w wysokości 2 891 zł z tytułu utraty ½ wysokości udziału w prawie własności nieruchomości położonej w miejscowości O., oznaczonej ewidencyjnie jako działka [..] (wcześniej [..]), o pow. 191 m2, wydzielonej na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia 30 stycznia 1991 r. z przeznaczeniem na drogę publiczną; w punkcie 2 zobowiązano Wójta Gminy do zapłaty odszkodowania określonego w punkcie 1 jednorazowo w terminie 14 dni od daty wydania decyzji; w punkcie 3 orzeczono o umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty ½ udziału w prawie własności w/w nieruchomości na rzecz T. C.

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 15 września 2017 r. T. C. i D. C. wnieśli o ustalenie odszkodowania z tytułu przejęcia przez Gminę, na mocy decyzji Wójta Gminy nr [..] z dnia 30 stycznia 1991 r. prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości O., oznaczonej ewidencyjnie jako działka [..] (wcześniej [..]) o pow. 191 m2.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r. Starosta odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz wnioskodawców odszkodowania za prawo własności ww. nieruchomości. Jak ustalił organ w toku postępowania, podział nieruchomości nr [..] został przeprowadzony na wniosek T. C., który we wniosku z dnia 7 stycznia 1991 r. zadeklarował jednocześnie nieodpłatne przekazanie na rzecz Państwa powstałej z podziału działki nr [..], o powierzchni 191 m2, przeznaczonej jako projektowana ulica. W ocenie Starosty w niniejszej sprawie miały więc miejsce uzgodnienia między właścicielami a organem odnośnie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a właściciele dali wyraz swojej woli nieodpłatnego przekazania wydzielonej działki nr [..] z przeznaczeniem pod drogę. Takie ustalenia stanowią przeszkodę do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Na skutek rozpatrzenia odwołania obojga wnioskodawców reprezentowanych przez tego samego zawodowego pełnomocnika Wojewoda decyzją z dnia 30 listopada 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), wydał rozstrzygnięcie opisanej wyżej treści.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia 30 stycznia 1991 r. Wójt Gminy dokonał, na wniosek właścicieli, podziału działki nr [..] we wsi B., obr. O., w wyniku którego powstała m.in. działka nr [..] z przeznaczeniem pod drogę. Jak błędnie wskazano w tej decyzji ww. nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. Sytuację prawną nieruchomości uregulowano w umowie darowizny dokonanej aktem notarialnym Rep. [..] z dnia 29 kwietnia 2013 r., na mocy której Skarb Państwa darował działkę nr [..] (dawniej [..]), obr. O. na rzecz Gminy– na cele publiczne związane z utrzymaniem dróg.

Jak stwierdził organ, w niniejszej sprawie zostało złożone oświadczenie o nieodpłatnym przekazaniu wydzielonej nieruchomości na rzecz Państwa i ważność tej czynności nie została skutecznie zakwestionowana przez strony. Przy czym nie ma znaczenia, że oświadczenie w tym zakresie zostało złożone przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji podziałowej, gdyż w momencie składania tego oświadczenia strona wiedziała, że w wyniku podziału działki powstanie działka nr [..], zatem przedmiot zrzeczenia został jednoznacznie określony. Dla oceny skuteczności zrzeczenia się odszkodowania nie ma też znaczenia oświadczenie T. C. z dnia 28 czerwca 2018 r. o wycofaniu oświadczenia w sprawie nieodpłatnego przekazania prawa własności nieruchomości, gdyż kwestie te mogą być badane tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W konsekwencji więc w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania na rzecz T. C., który zrzekł się odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem między stronami doszło do uzgodnienia wysokości tego odszkodowania.

Natomiast, jak zauważył Wojewoda, w dacie wydawania decyzji podziałowej współwłaścicielami nieruchomości byli małżonkowie C., zatem oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania winni złożyć oboje małżonkowie albo też pod tym oświadczeniem powinny znaleźć się podpisy obojga małżonków. Tymczasem z akt sprawy wynika, że D. C. nie złożyła oświadczenia o zrzeczeniu. Przy czym bez znaczenia w tym zakresie jest to, czy T. C. występował również w imieniu żony, skoro w dokumentach brak jest potwierdzenia tego faktu. Potwierdzeniem faktu, że oświadczenie zostało złożone wyłącznie przez T. C. jest także pismo D. C. z dnia 25 maja 2018 r., w który podniosła, że nie godziła się na nieodpłatne przekazanie działki drogowej.

W związku z tym Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie należało ustalić odszkodowanie na rzecz D. C. W toku postępowania przed organem administracji został sporządzony operat szacunkowy z dnia 15 grudnia 2017 r., określający wartość rynkową prawa własności działki nr [...] na kwotę 5.782 zł i w ocenie organu odwoławczego dokument ten może stanowić podstawę określenia wartości przedmiotowej nieruchomości.

Sporządzający operat rzeczoznawca ustalił, że dla wycenianej nieruchomości obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą Rady Gminy nr XI/51/86 z dnia 11 lutego 1986 r., przy czym – jak wskazano w zaświadczeniu Wójta Gminy z dnia 9 października 2017 r. - z uwagi na fakt, że w zasobach Urzędu brak jest kompletnych materiałów dotyczących ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest możliwe ustalenie przeznaczenia przedmiotowej części nieruchomości na dzień wydania decyzji podziałowej. W związku z tym, że nie można wskazać przeznaczenia działki, rzeczoznawca prawidłowo w ocenie organu określił wartość nieruchomości uwzględniając cel wynikający z decyzji podziałowej. Rzeczoznawca przyjął zatem jedyny możliwy sposób ustalenia przeznaczenia, bowiem dla analizowanego terenu obowiązywał jedynie plan, który nie może stanowić w niniejszej sprawie dokumentu decydującym o przeznaczeniu grunty, zaś pojęcie studium uwarunkowań wprowadziła dopiero ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.

Jak dalej wynika z operatu rzeczoznawca do porównania przyjął transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi w terenu gminy, w okresie od marca 2015 do maja 2017 r., stosując podejście porównawcze, metodę porównywania parami. W operacie szczegółowo omówiono też sposób ustalenia wartości nieruchomości. Organ ocenił też, że operat szacunkowy został wykonany i podpisany przez osobę uprawnioną, nie zawiera też pomyłek czy niejasności, zaś w piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. rzeczoznawca wyjaśnił wszelkie wątpliwości dotyczące poczynionych ustaleń. W konsekwencji prawidłowo przeprowadzonych szacunków rzeczoznawca ustalił natomiast, że wartość prawa własności działki nr [..] wynosi 5.782 zł, która to kwota stała się podstawą określenia wartości udziału ½ w prawie własności gruntu przysługującego D. C.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. C. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego zakwestionował decyzję Wojewody w części, w takim zakresie w jakim organ ten uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania na rzecz skarżącego, tj. co do punktu 3 decyzji.

Skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 136 § 1 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu zawnioskowanych przez skarżącego dowodów, tj. dowodu z: przesłuchania skarżącego i dokumentu w postaci oświadczenia D. C. z dnia 25 maja 2018 r., celem ustalenia okoliczności w jakich doszło do złożenia deklaracji z dnia 7 stycznia 1991 r.; dokumentu w postaci umowy darowizny z dnia 15 czerwca 1984 r., na okoliczność ustalenia, że w dacie wydania decyzji podziałowej, a także w dacie złożenia deklaracji z dnia 7 stycznia 1991 r. działka nr [..] (obecnie działka nr [..]) stanowiła współwłasność D. i T. C., a tym samym oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania za wywłaszczoną działkę dla swej ważności wymagało podpisu obu współwłaścicieli; dokumentu w postaci oświadczenia skarżącego T. C. z dnia 28 czerwca 2018 r., celem ustalenia okoliczności w jakich doszło do złożenia deklaracji z dnia 7 stycznia 1991 r. oraz celem ustalenia, że oświadczenie to zostało skutecznie przez skarżącego cofnięte - co skutkowało naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności;

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że między skarżącym a Gminą doszło do dokonania uzgodnień, które w świetle art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 10 ust. 5 ustawy z 25 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127), dalej jako ustawa o wywłaszczaniu, skutkowałyby utratą należnego skarżącemu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia;

3. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie, pomimo braku ku temu podstaw;

4. naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady nieodstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw administracyjnych o tożsamym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionych przyczyn, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem ugruntowanego i jednolitego dorobku orzecznictwa i doktryny oraz oparcie decyzji o incydentalne orzeczenie Sądu Najwyższego zapadłe w całkowicie odmiennym stanie faktycznym;

5. naruszenie art. 98 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy o wywłaszczaniu polegające na jego błędnym zastosowaniu i uznaniu, że przepis ten dopuszcza możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na rzecz gminy z przeznaczeniem pod drogi zanim jeszcze decyzja podziałowa zostanie wydana lub zanim stanie się ona prawomocna;

6. naruszenie art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 10 ust. 5 ustawy o wywłaszczaniu w związku z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego polegające na uznaniu, iż złożona przez skarżącego deklaracja z dnia 7 stycznia 1991 r. stanowiła skuteczne zrzeczenie się przez niego prawa do odszkodowania, mimo iż czynność taka nosiłaby znamiona czynności prawnej mającej na celu obejście prawa, tj. art. 128 ust. 1 u.g.n. nakazującego wypłatę odszkodowania odpowiadającego wartości wywłaszczonego prawa oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dopuszczającego wywłaszczenie ale za słusznym odszkodowaniem;

7. naruszenie art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 10 ust. 5 ustawy o wywłaszczaniu w związku z art. 56 i art. 60 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że deklaracja z dnia 7 stycznia 1991 r. stanowiła skuteczne zrzeczenie się przez skarżącego prawa do odszkodowania, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy:

– w deklaracji tej mowa jest o "przekazaniu na własność Państwa własności działki" nie zaś zrzeczeniu się prawa do odszkodowania, ani o tym, aby skarżący deklarował chęć przeniesienia własności jakiejkolwiek nieruchomości względem Gminy, lub chęć zrzeczenia się jakiegokolwiek odszkodowania przysługującego mu od organu,

– pismem z dnia 7 lipca 2017 r. T. C. wystąpił do Wójta Gminy z zaproszeniem do podjęcia negocjacji w sprawie ustalenia należnego mu odszkodowania, a pismem z dnia 15 września 2017 r. T. wystąpił do Starosty z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [..] (wcześniej [..]),

– organowi doręczono oświadczenie skarżącego z dnia 28 czerwca 2018 r. o cofnięciu oświadczenia z dnia 7 stycznia 1991 r.,

czym skarżący ponad wszelką wątpliwość dał wyraz odwołaniu ewentualnie wcześniej złożonego jednostronnego oświadczenia o rezygnacji z przysługującego mu odszkodowania;

8. naruszenie art. 158 Kodeksu cywilnego oraz art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w brzmieniu obowiązującym w dniu 7 stycznia 1991 r.) poprzez ich pominięcie i uznanie za wiążącą deklarację skarżącego z dnia 7 stycznia 1991 r., mimo, że w świetle tych przepisów skuteczność oświadczenia o przeniesieniu własności nieruchomości uzależniona była od zachowania formy aktu notarialnego a nadto od zgody współmałżonka skarżącego.

W świetle tak skonstruowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym wyłącznie punktu 3, oraz zobowiązanie Wojewody do wydania w określonym terminie decyzji uchylającej decyzję Starosty w zakresie, w jakim dotyczy ona przysługującego skarżącemu prawa odszkodowania, i wydanie decyzji ustalającej na rzecz skarżącego odszkodowania w kwocie 2.981 zł z tytułu utraty ½ udziału w prawie własności nieruchomości nr [..] oraz zobowiązanie do wypłaty odszkodowania Gminę w terminie 14 dni.

Ponadto strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie przedłożonych do skargi dokumentów i oświadczeń na okoliczność istnienia praktyki nakłaniania właścicieli dzielonych nieruchomości do zrzeczenia się należnego im z tytułu wywłaszczenia odszkodowania, względnie za symboliczną wysokość, jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej albo przed jej wydaniem.

Skarżący stwierdził, że do daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nic nie wskazywało na to, że Starosta powziął wątpliwości co do zasadności roszczenia, wobec czego inicjatywa dowodowa skarżącego koncentrowała się wokół kwestii związanych z wysokością należnego odszkodowania. Dopiero z uzasadnienia decyzji Starosty skarżący dowiedział się, iż rzekomo złożone przez niego oświadczenie z 7 stycznia 1991 r. zostało uznane za skuteczne zrzeczenie się odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Gminy nieruchomość. W związku z tym strona dopiero w odwołaniu złożyła wnioski dowodowe mające na celu ustalenie okoliczności złożenia tego oświadczenia, intencji składającej je strony oraz jego późniejszego cofnięcia. Organ odwoławczy jednak nie przeprowadził dowodu z tych dokumentów, co świadczy o rażącym naruszeniu art. 138 § 1 w związku z art. 75 § k.p.a.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy naruszył też zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej, gdyż w sposób bezrefleksyjny powołuje pogląd przytoczony w jednostkowym wyroku Sądu Najwyższego, który dotyczy sytuacji zgoła odmiennej, niż zaistniała w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego aktualna pozostaje dotychczasowa linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą właściciel może zrzec się odszkodowania nie wcześniej niż decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Jak zauważył przy tym skarżący linia ta jest kontynuowana nawet po wydaniu wskazanego przez organ wyroku Sądu Najwyższego.

W ocenie skarżącego generalne uznanie dopuszczalności uzgadniania wysokości odszkodowania przewidzianego w art. 98 ust. 3 u.g.n., zanim jeszcze dojdzie do wywłaszczenia, jest niedopuszczalne także z uwagi na treść art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego. Dlatego w niniejszej sprawie należało zbadać, czy ewentualne zrzeczenie się przez skarżącego prawa do odszkodowania przed wydaniem decyzji podziałowej nie jest czynnością sprzeczną z prawem lub mającą na celu obejście prawa. Jak wskazał bowiem skarżący, jeżeli uwzględnić, iż na skutek złożonego oświadczenia właściciel miałby zostać całkowicie pozbawiony prawa do należnego mu odszkodowania, to trudno znaleźć jakiekolwiek racjonalne argumenty dla uzasadnienia świadomego zrzeczenia się tego prawa. Działając racjonalnie i z pełnym rozeznaniem co do tego, że należne mu odszkodowanie jest całkowicie niezależne od ewentualnego zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektowanego podziału, skarżący nigdy by bowiem nie zrzekł się przysługującego mu odszkodowania. O tym, że w sprawie mamy do czynienia z próbą bezprawnego obejścia prawa świadczą też przedłożone przez skarżącego dokumenty i oświadczenia, które ujawniają stosowaną przez Gminę praktykę nakłaniania właścicieli nieruchomości wnoszących o podział nieruchomości do zrzekania się przysługującego im odszkodowania. To zaś uzasadnia skorzystanie przez sąd z kompetencji wynikających z art. 155 p.p.s.a. i zasygnalizowanie Wójtowi Gminy, że tego typu praktyka rażąco narusza prawo.

Końcowo skarżący podniósł, że nawet gdyby założyć, że faktycznie wyraził wolę nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy własności działki objętej niniejszym postępowaniem, czego wyrazem miałoby być złożone przez niego w dniu 7 stycznia 1991 r. oświadczenie, to zgodnie z obowiązującymi w dacie jego sporządzenia przepisami prawnymi należałoby uznać je za bezwzględnie nieważne, gdyż w dacie jego składania współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli małżonkowie C., zatem złożenie tego typu oświadczenia wymagało zgody obojga małżonków. Oświadczenie to ma co najwyżej charakter jednostronnego oświadczenia woli, co oznacza, że w każdej chwili może ono zostać cofnięte. W okolicznościach sprawy, uwzględniając wystąpienie przez skarżącego do Wójta Gminy z zaproszeniem do podjęcia negocjacji w sprawie, a następnie do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania i wreszcie mając na uwadze cofnięcie przez niego oświadczenia z dnia 7 stycznia 1991 r. strona wprost dała wyraz temu, że domaga się ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co winno być interpretowane jako odwołanie ewentualnie wcześniej złożonych odmiennych oświadczeń.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2019 r. skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie nie mogło dojść do skutecznego zawarcia ugody między Gminą a właścicielem nieruchomości, albowiem w dacie wydawania decyzji podziałowej nie obowiązywał art. 98 ust. 3 u.g.n. Jak wskazała strona, w tym czasie jedynym obowiązującym aktem była ustawa o wywłaszczaniu nieruchomości, która wykluczała prowadzenie negocjacji i zawarcie ugody w kwestii odszkodowania za grunt. Taką możliwość ustawodawca przewidział dopiero od dnia wejścia w życie u.g.n, tj. od dnia 1 stycznia 1998 r., przy czym zastosowanie tych przepisów do stanów faktycznych zaistniałych przed ich wejściem w życie przeczyłoby zasadzie lex retro non agit. W konsekwencji też nie sposób w niniejszej sprawie uwzględnić poglądu prezentowanego przez organy, a opartego na wyroku Sądu Najwyższego w sprawie V CSK 261/17, gdyż orzeczenie to dotyczyło stanu prawnego, którym art. 98 ust. 3 u.g.n. już obowiązywał.

W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2019 r. uczestnik postępowania Gmina (wiejska) wniosła m.in. o oddalenie skargi oraz zawieszenie postępowania, z uwagi na złożenie przez Gminę pozwu przed sądem powszechnym o ustalenie istnienia prawa, a rozstrzygnięcie to będzie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy. W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2019 r. Gmina podjęła polemikę ze stanowiskiem skarżącego wskazując, że w ustawie o wywłaszczaniu nieruchomości ustawodawca przewidział dwa odmienne tryby postępowania w sprawie odszkodowania za przejętą nieruchomość – cywilny i administracyjny, zaś aktualnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami podział ten kontynuuje. W niniejszej zaś sprawie organ nie prowadził negocjacji w kwestii odszkodowania w trybie administracyjnym, lecz cywilnym, zgodnie z art. 46 ust. 1 i 3 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości. Organ wskazał też, że wbrew stanowisku strony, w orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie dopuszcza się stosowanie przepisów u.g.n. to stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie tej ustawy.

W kolejnych pismach procesowych z dnia 21 maja 2019 r. (skarżący) i z dnia 28 maja 2019 r. (Gmina) strony prezentowały swoje stanowisko dotyczące możliwości ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze negocjacji na mocy ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości i momentu, w którym te negocjacje mogą być prowadzone oraz możliwości stosowania przepisów u.g.n. do stanów faktycznych, które zaistniały przed jej wejściem w życie.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2019 r. sąd oddalił wniosek uczestnika o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest pkt 3 decyzji Wojewody, w którym organ uchylając decyzję organu pierwszej instancji orzekł o umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie ustalenia na rzecz T. C. odszkodowania z tytułu utraty ½ udziału w prawie własności nieruchomości położonej miejscowości O., oznaczonej jako działka nr [..] (wcześniej [..]), o pow. 191 m2, która jako przeznaczona pod drogę przeszła ostatecznie na własność Gminy. Z uwagi na to, że zaskarżone rozstrzygnięcie (punkt 3 decyzji) może funkcjonować samodzielnie, sąd ograniczył badanie legalności decyzji Wojewody tylko do tego zakresu, zgodnie z wnioskiem skargi.

Przeprowadzana przez sąd analiza okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy doprowadziła do wniosku, że zaskarżona w tej części decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem T. C. i D. C., którzy domagali się ustalenia odszkodowania za prawo własności działki [..] (wcześniej [..]), przejętej przez Gminę wskutek decyzji Wójta Gminy z dnia 30 stycznia 1991 r. Swoje żądanie wnioskodawcy oparli na dyspozycji art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), dalej jako u.g.n., który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa, m.in. w art. 98 ust. 3 u.g.n. Ten z kolei przepis przewiduje, że decyzja o ustaleniu odszkodowania na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego nieruchomości) może być wydana, tylko w wypadku braku uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy właścicielem a właściwym organem. Zatem tryb decyzyjny ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym – konsensualnym, a obie formy ustalenia odszkodowania, pozostając pełnoprawnymi trybami, wykluczają się wzajemnie, w tym sensie, że ustalenie odszkodowania w trybie cywilnoprawnym wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Tylko niepowodzenie trybu cywilnoprawnego umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania, gdyż w takim przypadku wypełniona zostaje przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 596/13, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy uwzględnić, że podstawą prawną podziału nieruchomości i przejęcia wydzielonej działki przez jednostkę samorządu terytorialnego były przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. nr 14, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej u.g.g.w. Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.g.g.w. podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 5). Mając to na uwadze, w ocenie sądu zarówno na gruncie regulacji obowiązującej w dacie zatwierdzenia podziału przedmiotowej działki, jak i aktualnej, możliwe było prowadzenie rokowań w kwestii wypłacenia odszkodowania oraz jego wysokości, a także ustalenie samego odszkodowania w trybie cywilnoprawnym – konsensualnym. Jak to wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 958/06), przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. (który został wprowadzony od dnia 10 kwietnia 1991 r. i miał tożsamą treść, co stanowiący podstawę decyzji podziałowej art. 12 ust. 5 u.g.g.w.) nie wyklucza prowadzenia rokowań w trakcie prowadzania postępowania podziałowego, jak i nie wyraża zakazu ustalania odszkodowania w wyniku rokowań.

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, decyzją z dnia 30 stycznia 1991 r. Wójt zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], położonej w miejscowości O., która stanowiła współwłasność małżonków C., na działki nr [..]-[..]. Przy czym działka nr [..] została przeznaczona pod drogę publiczną i z mocy prawa przeszła na własność Gminy. Błąd decyzji podziałowej, którego skutkiem było wpisanie w księdze wieczystej spornej nieruchomości jako właściciela Skarbu Państwa, został następnie skorygowany umową darowizny aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 2013 r., Rep. A nr [..], zawartej między Skarbem Państwa a Gminą, wskutek czego stan prawny działki jest niewątpliwy. W decyzji podziałowej brak było informacji odnośnie do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jednakże, jak wynika z akt administracyjnych, we wniosku z dnia 7 stycznia 1991 r. o podział nieruchomości T. C. zadeklarował nieodpłatne przekazanie na własność Państwa działki nr [..], o powierzchni 191 m2, przeznaczonej jako projektowana ulica.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewoda ustalił w pierwszej kolejności spełnienie wszystkich przesłanek z art. 98 ust. 1 u.g.n., tj. wydzielenie w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek właściciela, działki gruntu z przeznaczeniem pod drogę. W tej sytuacji istotą sporu pomiędzy stronami pozostaje, czy były właściciel działki nr [..] wydzielonej przy podziale pod drogę, mógł skutecznie wnieść o ustalenie odszkodowania z tytułu przejścia własności tej działki na rzecz Gminy i jaki skutek miało złożone oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania.

W ocenie sądu stanowisko zaprezentowane przez organ drugiej instancji w tej kwestii jest prawidłowe.

Istotnie, na co też się powołuje pełnomocnik skarżącego, w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle wykładni art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. przyjmowano, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania za działki przejęte pod drogi powstaje dopiero, gdy decyzja o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości stanie się ostateczna. W konsekwencji dopiero po uprawomocnieniu się decyzji zatwierdzającej podział strony mogą poczynić wiążące je uzgodnienia w kwestii odszkodowania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1223/12; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/ Sz 319/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 501/17, dostępne w CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne stanowisko prezentowano w odniesieniu do kwestii zrzeczenia się odszkodowania, dopuszczając je dopiero po uzyskaniu cechy ostateczności przez decyzję administracyjną zatwierdzającą projekt podziału na wniosek właściciela nieruchomości.

Natomiast Sąd Najwyższy analizując problematykę rozporządzenia prawem do odszkodowania związaną z cywilistycznym charakterem tej czynności prawnej, w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17 uznał za dopuszczalne, w pewnych okolicznościach, uzgodnienie między właścicielem nieruchomości a właściwym organem wysokości odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Dotyczy to również zrzeczenia się przez właściciela nieruchomości odszkodowania za wywłaszczony w ten sposób grunt. W swoich rozważaniach Sąd Najwyższy wskazał na instytucję zwolnienia z długu przyszłego (art. 508 kodeksu cywilnego) przywołując przy tym orzecznictwo sądów, w którym uznano, że zwolnienie z długu przyszłego wymaga dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia, od którego dłużnik ma być zwolniony. Przewidywania dotyczące możliwości powstania długu powinny być oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej (zob. uchwała z Sądu Najwyższego z dnia19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22; wyrok z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988)

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego zostało następnie zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt I OSK 31/17, LEX nr 2599883) stwierdził, że do oceny skuteczności uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., muszą mieć zastosowanie regulacje właściwe prawu cywilnemu, a zatem ocena ważności i skuteczności takiej umowy, w tym warunki, jakie powinna spełniać oraz ustalenie stosunku prawnego należy do drogi cywilnej. Orzekający w niniejszej sprawie sąd podziela pogląd wyrażony w ww. wyroku, przychylając się tym samym do stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z oświadczeniem złożonym przez skarżącego w dniu 7 stycznia 1991 r., z którego wynika, że zrzeczenie prawa do odszkodowania dotyczy nieruchomości powstałej w wyniku podziału działki nr [..], a wydzielonej pod drogę, o sprecyzowanej wielkości. Oświadczenie to zostało opatrzone datą jego złożenia oraz prezentatą organu, a także podpisem T.C.

W ocenie sądu precyzyjna treść oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania świadczy o tym, że skarżący miał pełną wiedzę i rozeznanie, która dokładnie działka podlegać miała podziałowi, jakie w jego wyniku powstaną działki i na jakie cele będą one przeznaczone. Skarżący w oświadczeniu potwierdził bowiem, że podziałowi podlegała działka o nr [..], z której powstać miała m.in. działka o nr [..] przeznaczona pod drogę, o powierzchni 191 m2. Okoliczności te potwierdziła także treść decyzji podziałowej. Oznacza to, że dane niezbędne do ustalenia wysokości odszkodowania, tj. wielkość powstałej działki, były skarżącemu znane przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział w momencie składania oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania. Przewidywania dotyczące możliwości powstania roszczenia o odszkodowanie (a po stronie gminy obowiązku jego wypłaty) oparte zostały na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej.

Wobec uznania, że w takich okolicznościach możliwe byłoby uzgodnienie wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, niekonsekwencją byłoby wykluczenie możliwości zrzeczenia się prawa do odszkodowania, które powstanie w przyszłości, gdy w systemie prawa na zasadzie art. 508 k.c. akceptuje się zwolnienie się z długu przyszłego.

Trzeba też zauważyć, że przesądzenie prawnej możliwości zrzeczenia się roszczenia przed dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna nie oznacza, iż w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy doszło skutecznie do załatwienia w całości kwestii ustalenia odszkodowania w trybie cywilistycznym, co wyklucza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. Organy administracyjne winny bowiem dokonać oceny takiej czynności cywilnej w zakresie, w jakim jest to konieczne do oceny, czy dokonanie czynności rozporządzającej rodzi skutki dla postępowania administracyjnego w sprawie o odszkodowanie, w szczególności w zakresie interesu prawego strony wynikającego z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Poza zakresem oceny organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych leżą natomiast zagadnienia dotyczące ściśle kwestii cywilistycznych, wynikających z prywatnoprawnego charakteru czynności prawnej, takie jak uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, czy też wadliwość czynności prawnej. Kwestie te stanowią materię spraw cywilnych rozpoznawanych przez sądy powszechne.

W niniejszej sprawie ocena zrzeczenia się przez skarżącego odszkodowania jako formy ustalenia odszkodowania w rozumieniu art. 98 ust 3 u.g.n. wymaga sięgnięcia do odpowiednich regulacji prawa rodzinnego, z uwagi na objęcie przejętej nieruchomości ustrojem wspólności majątkowej.

Zdaniem sądu roszczenie odszkodowawcze stanowi składnik majątku wspólnego małżonków jako przedmiot majątkowy nabyty w trakcie trwania małżeństwa bądź też jako dochód z tego majątku wspólnego. Powyższe oznacza, że każdy z małżonków zarówno na gruncie stanu prawnego obowiązującego w chwili wydania decyzji podziałowej, jak i obecnie miał prawo zarządu majątkiem wspólnym. Przy czym o ile obecnie zrzeczenie się prawa do odszkodowania, jako forma umownego zwolnienia z długu, pozostaje poza katalogiem ustalonym w art. 37 § 1 k.r.o., to zgodnie ze stanem prawnym, obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej, zgoda współmałżonka była wymagana dla podjęcia czynności, które przekraczały zwykły zarząd majątkiem wspólnym (art. 36 § 2 k.r.o. w brzmieniu ze stycznia 1991 r.). Z uwagi na fakt, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o ustalenie odszkodowania (z dnia 15 września 2017 r.) został złożony również przez współmałżonkę skarżącego, a także to, że kwestia zakresu zrzeczenia była podnoszona na etapie postępowania przed organami (w odwołaniu), należało przyjąć, iż oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania dotyczy wyłącznie części udziału w prawie własności przysługującej małżonkowi składającego ową deklarację. Akceptacja takiego ustalenia dokonanego przez Wojewodę wynika też z faktu, że sąd ograniczył kontrolę zaskarżonej decyzji do wnioskowanego zakresu.

W związku z tym sąd uznał, że oświadczeniem z dnia 7 stycznia 1991 r. wyłącznie T. C. dokonał zrzeczenia się roszczenia odszkodowawczego w odniesieniu do przysługującego mu udziału w prawie własności nieruchomości należącej do majątku wspólnego małżonków. Wolę strony co do zakresu zrzeczenia potwierdza dodatkowo treść tego oświadczenia, w którym wskazano, że T. C. deklaruje "ze swej strony" nieodpłatne przekazanie działki nr [..]. Należy też podkreślić, że fakt złożenia ww. oświadczenia jest w istocie niesporny, a strona jedynie kwestionuje skuteczność tej czynności prawnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi w tym zakresie sąd uznał, że czynność złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania przez T. C. jest skuteczna, gdyż cecha ta nie została podważona przez żadną ze stron w taki sposób, który wywarłby wpływ na wynik postępowania administracyjnego o odszkodowanie. Uchylenie się od skutków wad oświadczenia woli odbywa się w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), a nie przed organami administracyjnymi. Jak zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do oceny skuteczności uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., a więc instytucji cywilnoprawnej, muszą mieć zastosowanie regulacje właściwe prawu cywilnemu. Skoro więc strony zawrą umowę w kwestii dotyczącej odszkodowania za nieruchomość, której własność przeszła – z mocy prawa – na rzecz jednostki publicznoprawnej, to ocena ważności i skuteczności tej umowy, w tym warunki, jakie ona winna spełniać i ustalenie treści stosunku prawnego, jaki ta umowa między stronami tworzy, należy do drogi cywilnej. W tym zakresie organ nie może zatem kwestionować, że umowa zawierająca owe uzgodnienia dotknięta jest jedną z wad oświadczenia woli. W przypadku sporu między stronami rozstrzyganie o tego rodzaju kwestiach należy bowiem do kompetencji sądu cywilnego (art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego; zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 31/17, dostępny w CBOSA).

W konsekwencji więc wady oświadczenia woli w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c. nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym i również sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ewentualnego naruszenia przepisów prawa cywilnego (art. 82 k.c.), w tym do ustalania istnienia wad oświadczenia woli, gdyż sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej.

Reasumując, wobec tych ustaleń, nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 10 ust. 5 u.g.g.w. Przy czym w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zarzut ten został błędnie skonstruowany, gdyż przepis ten we wskazanej przez stronę treści został dodany do ustawy dopiero w dniu 4 kwietnia 1991 r. i nie obowiązywał w dacie wydania decyzji podziałowej. Niemniej jednak miał on tożsamą treść co ówczesny art. 12 ust. 5 u.g.g.w., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji o podziale i będący jego podstawą. W związku z tym, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i kształtującego się na tej podstawie stanowiska sądów administracyjnych, trzeba przyjąć, że jest możliwe i prawnie dopuszczalne zrzeczenie się odszkodowania za grunt przeznaczony pod drogę, który z mocy prawa przechodzi na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przy czym w odniesieniu do zrzeczenia dokonanego przed uostatecznieniem się decyzji podziałowej konieczne jest jasne sprecyzowanie przedmiotu zrzeczenia. Jednocześnie nie powinno budzić wątpliwości, że złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, stanowi formę uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Do takiego zrzeczenia się odszkodowania za udział w prawie własności konkretnej działki doszło w niniejszej sprawie, co Wojewoda prawidłowo uwzględnił.

Wątpliwości sądu nie budzi też treść rozstrzygnięcia Wojewody, albowiem konsekwencją ustalenia przez organ wyższego stopnia, że w odniesieniu do udziału w prawie własności działki nr [..] (wcześniej [..]), przysługującego skarżącemu, ma skutek zrzeczenia się roszczenia doszło już do ustalenia odszkodowania w drodze cywilnoprawnej i tym samym brak jest podstaw do ustalenia tego odszkodowania w trybie administracyjnym - była konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania. Przy czym organ odwoławczy prawidłowo uwzględnił, że wniosek inicjujący postępowanie został złożony przez oboje małżonków i również decyzja Starosty odnosiła się do całości wywłaszczonego prawa, natomiast ocenił, iż zrzeczenie się odszkodowania nie obejmowało udziału przysługującego współmałżonce skarżącego. To z kolei stanowiło pozytywną przesłankę do ustalenia na jej rzecz odszkodowania w wysokości odpowiadającej udziałowi w przejętym prawie, którego wartość została ustalona w sporządzonym i niekwestionowanym przez strony operacie szacunkowym na kwotę 5.782 zł.

W tym stanie rzeczy sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i uchylając decyzję organu pierwszej instancji orzekł merytorycznie co do istoty sprawy – w części dotyczącej żądania D. C. ustalając odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n., zaś w zaskarżonej części dotyczącej udziału T. C. umarzając postępowanie administracyjne w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Wątpliwości sądu nie budzi także działanie organów w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie sądu uwzględnienie aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego, prezentującego pogląd odmienny od dotychczasowego stanowiska sądów administracyjnych i doktryny w kwestii możliwości zrzeczenia się odszkodowania przed uzyskaniem ostateczności przez decyzję podziałową, nie stanowi naruszenia ww. przepisów szczególnie w sytuacji, gdy teza ta została zaakceptowana przez NSA, który dostrzegł konieczność weryfikacji dotychczasowego poglądu dotyczącego momentu dokonywania uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Jako niezasadny sąd ocenił również zarzut naruszenia art. 136 § 1 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. polegający na nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, co miało skutkować naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Wskazać bowiem trzeba, że dowody, których przeprowadzenia domagała się strona, nie miały znaczenia dla sprawy, gdyż jak wskazano, sąd administracyjny, a wcześniej organ administracji publicznej, nie dokonuje oceny skuteczności zawartych czynności cywilnoprawnych, jak również nie bada okoliczności ich zawarcia, gdyż kwestie te pozostają w wyłącznej kognicji sądu powszechnego. Również okoliczność, że organ gminy stosował bądź też stosuje nadal pewną praktykę związaną z podziałem nieruchomości i przejmowaniem ich na własność, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej ustalenia odszkodowania za odjęte prawo własności, w związku z czym brak było podstaw do przeprowadzenia dowodów mających ujawnić ww. praktykę.

W związku z tym, oraz z uwagi na fakt, że w ocenie sądu przedmiotowe postępowanie nie zawiera uchybień w zakresie obowiązku zebrania obszernego materiału dowodowego i dokonania jego wyczerpującej oceny, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie uwzględniono wniosków dowodowych strony skarżącej, albowiem przeprowadzenie wskazanych dowodów nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Sąd nie przychylił się do wniosku Gminy o zawieszenie postępowania sądowego, o czym orzekł w postanowieniu z dnia 23 lipca 2019 r., które jako orzeczenie niezaskarżalne nie podlegało uzasadnieniu. Należy jednak wyjaśnić, że podstawą takiego rozstrzygnięcia sądu była ocena przedwczesności, że w sprawie zaistniało zagadnienie prejudycjalne, którego Gmina upatrywała we wniesionym, w trybie art. 189 k.p.c., do sądu powszechnego pozwie o ustalenie, że skarżącego i Gminę wiązała umowa o zwolnienie z długu przyszłego. Do wniosku dołączono jedynie fotokopię pierwszej strony pozwu z dowodem jego nadania, co nie jest wystarczające dla oceny zaistnienia sprawy w toku przed sadem powszechnym. Dodatkowo trzeba zauważyć, że sąd kontroluje skarżoną decyzję ostateczną w stanie prawnym i faktycznym na dzień jej wydania, a wówczas żaden spór o charakterze cywilnym między skarżącym i gminą nie zaistniał i nie był przedmiotem ustaleń organu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie dopatrując się naruszenia prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym, do czego uprawniony był stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż zarówno skarżący jaki i Wojewoda wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś pozostałe strony postępowania w terminie ustawowym nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.