Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1612/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska del. do WSA Sędzia WSA Krystyna Józefczyk asesor WSA Joanna Zdrzałka (spr.) Protokolant ref. st. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P. T. na decyzję Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3) zasądza od Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego P. T. kwotę 10zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

SA/Rz 1612/01

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku P. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Batalionach Chłopskich.

Jako jej podstawę prawną powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1999 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950, ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach )

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku prowadzonego w 1996 r. postępowania weryfikacyjnego przed Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych J. T. zwrócił się o rozszerzenie jego tytułu do uprawnień kombatanckich o działalność konspiracyjną prowadzoną w szeregach Batalionów Chłopskich. Na tę okoliczność przedstawił stosowną rekomendację Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Zarządu Okręgowego w R. oraz notarialnie poświadczone oświadczenia G. K. i S. T.

W dniu [...] lutego 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał dwie decyzje - jedną o Nr [...], pozbawiającą J. T. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w T. decyzją z dnia 30 stycznia 1976 r. z tytułu: "od 1.01.1946 r. do 31.12.1947 r. jako członek ORMO brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w rejonie Osieki i Kamionki", z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, tj. uzyskanie uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej oraz drugą - o Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Jako podstawę wydania tej ostatniej decyzji organ wskazał art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu podniósł, że strona nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby działalność kombatancką deklarowaną we wniosku. W życiorysie z dnia 6.07.1962 r. znajdującym się w aktach ZBoWiDu strona nie deklarowała działalności w Batalionach Chłopskich, ani aresztowania przez Gestapo.

P. T. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając, że w latach sześćdziesiątych, kiedy starał się o przyjęcie do ZBoWiDu nie przedłożył dokumentów z okresu okupacji, ponieważ urzędnik utwierdził go, że dokumenty takie nie będą potrzebne, wystarczą te, które mówią o "utrwalaniu władzy ludowej". W związku z tym przeoczył również zapis w życiorysie o przynależności do BCH w charakterze łącznika i prześladowaniach. Powołał się także na dołączane najpierw do Zarządu ZBoWiD, a później do Urzędu ds Kombatantów oświadczenia świadków, najpierw S. M. i T. R., później także G. K. i S. T.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W jej motywach ponownie odwołał się do braku wiarygodnych dokumentów potwierdzających uczestnictwo P. T. w działalności konspiracyjnej. Zwłaszcza przedstawione dowody w postaci zeznań świadków są niewiarygodne, pozostają w sprzeczności z faktami podawanymi wcześniej przez samego wnioskodawcę. W dokumentach złożonych w 1962 r. do ZBoWiDu P. T. nie wspomniał by miał jakikolwiek związek z ruchem ludowym, organizacją młodzieżową WICI, a w czasie okupacji niemieckiej uczestniczył w ruchu oporu w Batalionach Chłopskich i za tę działalność był prześladowany przez Niemców. Z życiorysu napisanego wówczas wynika, że po 1944 r. aktywnie włączył się do zwalczania podziemia niepodległościowego, wstąpił do Związku Walki Młodych i Polskiej Partii Robotniczej, a więc organizacji nie nawiązujących do tradycji ruchu ludowego. Dlatego za nieuzasadnione należy uznać twierdzenia świadków o jego działalności w środowisku ludowców i co za ty idzie wstąpienie do Batalionów Chłopskich.

Skargę na tę decyzję złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. T., zarzucając rażące naruszenie prawa - art. 1 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1999 r. o kombatantach, art. 30-32 Konstytucji RP oraz art. 6-9 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione podważenie wiarygodności oświadczeń zweryfikowanych świadków i swoich własnych, jednostronną, pobieżną ocenę stanu faktycznego i dowodów oraz wyciągnięcie błędnych wniosków końcowych, z pominięciem stanowiska Komisji związkowej organizacji kombatanckiej.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko uzasadnione szczegółowo w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasady orzekania o uprawnieniach kombatanckich regulują przepisy art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1999 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm.). Uprawnienia te przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność uznaną przez ustawę za kombatancką i spełnia wymogi dotyczące obywatelstwa polskiego. Decyzję taką, zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy wydaje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji, przy czym ustawa nie określa sposobu dokumentowania takiego wniosku.

Oznacza to, iż zastosowanie mają określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady dotyczące postępowania dowodowego. Tym samym, pomimo, iż na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udokumentowania wniosku, nie zwalnia to organu od przestrzegania zasady dążenia do prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 k.p.a., obligującej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, jak również z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie (art.77 § 1 k.p.a.).

Wynikająca z przepisów prawa materialnego - ustawy o kombatantach konieczność udokumentowania wniosku przez stronę nie oznacza, że organ powinien się opierać wyłącznie na materiałach przez nią przedstawionych. Nie wyklucza też możliwości przeprowadzenia czynności dowodowych, takich jak przesłuchanie świadków czy strony, w przypadku wątpliwości co do przedstawionych przez stronę dokumentów, zwłaszcza wtedy, gdy organ nie daje wiary wyjaśnieniom wnioskodawcy potwierdzającym jego działalność kombatancką.

Skarżący jeszcze w toku postępowania weryfikacyjnego w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich powołał się na swoją aktywną działalność w ruchu oporu w okresie okupacji hitlerowskiej. Wówczas przedstawił na tę okoliczność pisemne oświadczenia dwóch osób, które organ odesłał do uzupełnienia.

Przekazane ponownie dokumenty, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, w tym złożone w obecności notariusza oświadczenia świadków, potwierdziły przynależność skarżącego do Batalionów Chłopskich, datę wstąpienia, jego pseudonim i pełnione w tej organizacji funkcje. Organ odmówił jednak tym dowodom wiarygodności, wskazując, iż pozostają one w sprzeczności z faktami podawanymi wcześniej przez wnioskodawcę. W tym zakresie odwołał się do dokumentów składanych przez skarżącego w ZBoWiDzie w 1962 r., w których P. T. nie wspomina o działalności w Batalionach Chłopskich i aresztowaniu przez Niemców, wynika z nich natomiast jego przynależność po wyzwoleniu do Związku Walki Młodych i Polskiej Partii Robotniczej - organizacji nie nawiązujących do tradycji ruchu ludowego.

W świetle tej okoliczności nieuzasadnione są, zdaniem organu, twierdzenia świadków o działalności skarżącego w środowisku ludowców, w tym o wstąpieniu do Batalionów Chłopskich.

Przyjęcie takiego kryterium oceny wiarygodności zeznań świadków jest błędne i nie znajduje podstaw. Znane są bowiem przypadki wstępowania po wojnie do Polskiej Partii Robotniczej osób o różnych światopoglądach, w tym również byłych żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich.. Błędne jest zatem założenie, że sam fakt wstąpienia do ZWM czy PPR wyklucza możliwość wcześniejszej przynależności do Batalionów Chłopskich, a wychodząc z takiego właśnie założenia organ zdyskwalifikował zeznania świadków i uznał je za niewiarygodne, bez ich przeanalizowania i oceny ich treści.

Trudno także zgodzić się z dokonaną przez organ oceną faktów, na które powołuje się skarżący, a które według organu pozostają w sprzeczności z innymi dokumentami, w szczególności z życiorysem. Nie można wskazywać na sprzeczność, czyli istnienie faktów zgoła odmiennych od tych, które przywołuje skarżący, w sytuacji, gdy podawane przez niego okoliczności potwierdzają niezależne relacje dwóch świadków, byłych żołnierzy BCh, a ponadto on sam ustosunkowuje się do tychże faktów. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił bowiem powody, dla których nie ujawniał swojej aktywności z okresu konspiracji w życiorysie, koncentrując się na powojennej działalności. Okoliczność ta może wyjaśniać "sprzeczność", jakiej dopatrzył się organ, zwłaszcza, że faktem powszechnie znanym jest, iż w minionym okresie działalność w ramach Armii Krajowej czy Batalionów Chłopskich często nie była ujawniana, a tytuły do przyznania uprawnień kombatanckich nadawane były w oparciu o działalność powojenną.

Okoliczność ta winna mieć decydujące znaczenie w ocenie materiału dowodowego sprawy, tymczasem organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji w żaden sposób do wyjaśnień skarżącego w tej kwestii, kwalifikując je ogólnie jako sprzeczne, zaś inne przedstawione przez niego dowody ocenił w sposób dowolny, czym naruszył art. 80 k.p.a.

Wskazane naruszenia przepisów postępowania, w tym także art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu ponownym organ dokona oceny (po ewentualnym uzupełnieniu) zebranych dowodów we wzajemnej ich relacji i łączności, ustosunkowując się w szczególności do wyjaśnień skarżącego i zeznań świadków oraz wskazując te dowody, na których się oparł i przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.).