Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 261/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Ć. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Ć. a Wójtem Gminy I. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. J. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Ć. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 października 2013 r. Burmistrz Ć. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Wójtem Gminy I. w sprawie rozpoznania żądania A. J. o skierowanie w domu pomocy społecznej.

Organ wnioskujący wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. A. J. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ć. w sprawie skierowania go do w/w placówki opiekuńczej.

Podniesiono, że zainteresowany zamieszkuje od [...] maja 2012 r. w miejscowości J. w gminie Ć. w domu jednorodzinnym u wujostwa I. i Z. małż. W, będąc u nich zameldowanym na pobyt czasowy od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] maja 2014 r. Wcześniej natomiast, zamieszkiwał w miejscowości B. w gminie I., w domu, w którym - był i nadal jest - zameldowany. W B. A. J. posiada również gospodarstwo rolne, o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, którego jest właścicielem.

Ponadto, organ wnioskujący twierdził, że z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynikało, iż pobyt zainteresowanego w Ć. miał charakter tymczasowy. Zamieszkuje on u wujostwa jedynie grzecznościowo do czasu otrzymania miejsca w DPS-ie. Państwo W. nie deklarowali przy tym i nie deklarują gotowości sprawowania nad nim opieki. Nie są do niej również zobowiązani.

We wniosku podkreślono, że starania o umieszczenie w DPS-ie A. J. rozpoczął w dniu [...] listopada 2012 r. w Gminie I. Ośrodek Pomocy Społecznej w I. przesłał jednak jego wniosek do rozpatrzenia do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ć. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oraz zgromadzeniu dokumentów, Ośrodek Pomocy Społecznej w Ć. w dniu [...] lutego 2013 r. przekazał w/w wniosek ponownie do Gminy I. Następnie jednak wniosek ten został z powrotem przez ten organ przesłany do Gminy Ć. W rezultacie w dniu [...] maja 2013 r. Kierownik OPS w Ć., działając z upoważnienia Burmistrza Ć, wydał decyzję nr [...] o odmowie skierowania A. J. do Domu Pomocy Społecznej dla osób psychicznie chorych.

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez A. J., Samorządowe Kolegium odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] uchyliło w/w decyzję do ponownego rozpoznania, polecając jednocześnie by organ I instancji ustalił przede wszystkim, czy organ samorządu ds. pomocy społecznej w Ć. jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. J..

W związku z powyższym, organ wnioskujący stwierdził, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową Gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania zaś - w świetle art. 25 k.c. - jest miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Skoro zatem, zarówno Gmina Ć. jak i Gmina I. uznają się za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku A. J., to konieczne stało się rozstrzygnięcie powstałego sporu przez Sąd. Z tej przyczyny wnioskodawca wnosił o rozstrzygnięcie powstałego sporu i wskazanie organu właściwego w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy I. wnosił o wskazanie Burmistrza Ć. jako organu właściwego w sprawie.

Podkreślał, że wprawdzie A. J. jest zameldowany na pobyt stały w gminie I., jednakże od maja 2012 r. nie zamieszkuje na jej terenie i nie zamierza w niej zamieszkiwać. Przebywa u swojej rodziny, w gminie Ć. i w tej gminie zamierza przebywać na stałe. Z tego powodu złożył wniosek o skierowanie do domu Pomocy Społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej właśnie w Ć.

Uczestnik wskazywał w tym zakresie także na oświadczenie sąsiadki – M. R. oraz powoływał się na rozmowę telefoniczną zainteresowanego z pracownikiem socjalnym w I., którego poinformował, że chce być umieszczony w DPS w rejonie GOPS w Ć. Twierdzono zatem, że A. J. nie zamieszkuje i nie zamierza wracać do gminy I., a całość swoich spraw życiowych i rodzinnych koncentruje w gminie Ć., gdzie też od prawie dwóch lat zamieszkuje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Ć. a Wójtem Gminy I. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku A. J. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z 59 ust. 1 ww., ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającą opłatę za pobyt w nim wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu. Z kolei, według art. 101 ust. 1 tego aktu, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić zatem wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania A. J. jest Ć. W tej miejscowości zainteresowany faktycznie przebywa od dnia [...] maja 2012 r. i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niego sprawy życiowe. Posiadane przez niego gospodarstwo rolne w B[...] w gminie I. zostało wydzierżawione bez terminowo (vide: umowa dzierżawy z dnia 1[...] września 2013 r. ). Budynek mieszkalny zaś nie nadaje się do zamieszkania. Jak wynika z oświadczenia małż. W. - wujostwa zainteresowanego, z dnia [...] października 2013 r., budynek ten nie nadaje się do zamieszkania, gdyż ma odłączoną wodę, prąd, zatkaną kanalizację, popękane rury wodnokanalizacyjne i nie jest ogrzewany. Z wywiadu środowiskowego z dnia [...] października 2013 r. wynika zaś, że A. J. przywiózł do Ć. swoje rzeczy osobiste oraz meble.

Powyższe oraz fakt, że zainteresowany choruje psychicznie i w związku z tym zmuszony jest do korzystania z pomocy rodziny w bieżących sprawach życiowych, świadczą o tym, że aktualnym miejscem zamieszkania A. J. jest Ć..

Z uwagi zatem na powyższe, należało uznać Burmistrza Ć. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku A. J. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.