Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SAB/Gl 99/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi S. Y. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta G. w przedmiocie wymiany prawa jazdy 1) zobowiązuje Prezydenta Miasta G. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 25 lutego 2021 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt administracyjnych; 2) stwierdza, że Prezydent Miasta G. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznaje od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 300 (trzysta) złotych; 4) w pozostałym zakresie oddala skargę; 5) zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżącego kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 września 2021 r. S. Y.(dalej: "Strona", "Skarżący"), wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta G. (dalej: "organ") w sprawie wymiany prawa jazdy wydanego za granicą, zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 12, art. 35, art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym oraz wnosząc o:

- zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, wyznaczając 14-dniowy termin na jej załatwienie,

- orzeczenie na podstawie art. 149 p.p.s.a., czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do załatwienia sprawy, jeśli sprawa zostanie załatwiona przez organ po wniesieniu niniejszej skargi,

- przyznanie Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych, w szczególności opłaty sądowej.

W uzasadnieniu Skarżący w pierwszej kolejności podkreślił, że skargą obejmuje dwie formy opieszałości organu, tj. bezczynność oraz przewlekłość. Następnie wskazał, że w dniu 25 lutego 2021 r. na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 1212 z późn. zm.) złożył wniosek o wymianę wydanego za granicą krajowego prawa jazdy określonego w Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r., poz. 40 i 44), wniosek został sporządzony na obowiązującym formularzu wraz z załącznikami, zgodnie z wymaganiami określonymi w § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm.), natomiast do dnia sporządzenie skargi sprawa nie została przez organ załatwiona. Skarżący argumentując swoje stanowisko przywołał treść art. 35 k.p.a., a także poglądy doktryny i orzecznictwa co do rozumienia pojęcia bezczynności. Podniósł, że obowiązek sygnalizacji, wynikający z art. 36 k.p.a., został wykonany przez organ już po upływie terminu załatwiania sprawy, tj. w dniu 7 kwietnia 2021 r., a określony nowy termin załatwienia sprawy - 25 sierpnia 2021 r., był zdaniem Skarżącego terminem odległym i nie mającym związku z charakterem sprawy, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona niezwłocznie, ponieważ dokument prawa jazdy, którego dotyczy wniosek, jest dokumentem wydanym przez [...], a stosownie do art. 15 ust. 1 umowy o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w K. dnia [...] r. (Dz. U. z [...] r., poz. [...]) opisane w nim dokumentny posiadają moc na terytorium drugiej Umawiającej się strony bez potrzeby legalizacji, nadto Polska i [...] są stronami międzynarodowej Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r, (Dz. U. z 2005 r., poz. 938).

W dalszej kolejności Skarżący wskazał, co należy rozumieć przez przewlekłość postępowania, podkreślając, że już na wstępie postępowania odmówiono Skarżącemu przyjęcia wniosku, przedłużając tym postępowanie, co stało się przedmiotem odrębnej skargi. Następnie organ, niezasadnie w ocenie Skarżącego, wezwał go do ponownego złożenia oświadczenia o miejscu zamieszkania, które przekonuje o pozorności tego działania. Zwrócił uwagę, że organ nie wykonał dyspozycji wynikającej z § 9 ust. 7 w/w rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., ponieważ nie wystąpił do organu, który wydał prawo jazdy o potwierdzenie informacji w nim zawartych, co stanowi nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu. Ponadto jako działanie pozorne Skarżący uznał zwrócenie się o potwierdzenie autentyczności dokumentu pismem z dnia 11 marca 2021 r. do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w W., opartym na błędnej podstawie prawnej, w sytuacji, gdy placówka dyplomatyczna informacji takich nie posiada, a także zwrócenie się w tym przedmiocie pismem z dnia 11 marca 2021 r. do Konsulatu Generalnego [...] w K., i wysłanie do tego organu monitów w dniach 13 kwietnia 2021 r. i 18 maja 2021 r., przy jednoczesnym braku uiszczenia przez organ opłaty konsularnej za potwierdzenie autentyczności dokumentu określonej w rozporządzeniu Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] z dnia [...] r. w wysokości 125 zł. Jako działanie nieuzasadnione, pozbawione podstawy prawnej, ukierunkowane na przedłużenie postępowania Skarżący uznał również domaganie się przez organ uiszczenia dodatkowych opłat (w dniu [...] r. oraz pismem z dnia 28 lipca 2021 r.), tj. wskazanej wyżej opłaty konsularnej w wysokości 125 zł, w sytuacji, gdy art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami takiej opłaty nie przewiduje, a wnioskujący powinien uiścić jedynie opłatę w wysokości 100 zł określoną w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 11 stycznia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 83) oraz opłatę ewidencyjną w wysokości 0,50 zł określoną w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie opłaty ewidencyjnej stanowiącej przychód Funduszu – Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców (Dz. U. z 2019 r., poz. 2546), które to opłaty zostały wniesione a potwierdzenie ich uiszczenia Skarżący przedłożył do wniosku. W tym zakresie, w powołaniu na orzecznictwo, Skarżący przedstawił definicję opłat oraz kosztów postępowania.

Następnie Skarżący wskazał, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, doszło do uchybień organu, co zdaniem Skarżącego uzasadnia uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Nadto organ nie wykonał czynności technicznych związanych z rejestracją danych z wniosku w systemie teleinformatycznym, nie wystąpił do organu, który wydał prawo jazdy o potwierdzenie informacji zawartych w dokumencie prawa jazdy, nie ustalił danych adresowych tego organu, natomiast brak otrzymania informacji zwrotnych z Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w W., którymi placówka nie dysponowała, czy też z Konsulatu Generalnego [...] w K., gdy skierowanie zapytania nie wynikało z przepisów prawa a organ nie uiścił opłaty konsularnej, nie oznacza, zdaniem Skarżącego, przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Skarżący podkreślił, że oczekiwanie tak długo na rozstrzygnięcie, w sprawie o małym stopniu skomplikowania wskazuje na rażące naruszenie prawa, a przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność albo przewlekle prowadzenie postępowania. Wskazał również na wynikające z powyższego naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta G. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dniu 25 lutego 2021 r. Skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą, do którego przedłożył fotografię, orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r., dowód uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy, kopię prawa jazdy oraz kopię karty pobytu nr [...], następnie organ wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o oświadczenie w sprawie aktualnego miejsca zamieszkania, przedłożenie uiszczenia opłaty konsularnej w wysokości 125 zł, wypełnionego formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych w języku [...], oraz do złożenia wyjaśnień czy działa w sprawie przez pełnomocnika. Pismem z dnia [...] r. organ zwrócił się m.in. do Konsulatu Generalnego [...] w K. o potwierdzenie autentyczności dokumentu prawa jazdy, wskazując, że w oświadczeniu z dnia 4 marca 2021 r. Skarżący odmówił uiszczenia opłaty konsularnej. Następnie pismem z dnia 30 marca 2021 r. organ przedłużył termin do załatwienia sprawy do dnia 25 sierpnia 2021 r., zwracając uwagę na wymóg wynikający z § 9 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ ponownie zwrócił się do Konsulatu pismami: z dnia 13 kwietnia 2021 r. (monit 1), z dnia 18 maja 2021 r. (monit 2), oraz z dnia 13 lipca 2021 r. (monit 3). W odpowiedzi pismem z dnia 15 lipca 2021 r. Konsulat Generalny [...] w K. poinformował, że zgodnie z rozporządzeniem Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] z dnia [...] r. od dnia 1 maja 2020 r. obowiązują nowe taryfy dotyczące potwierdzenia faktu wydania [...] prawa jazdy oraz autentyczności danych zawartych w treści dokumentu, co oznacza, że do wniosku należy załączyć potwierdzenie dokonania opłaty konsularnej. Powyższa informacja została przekazana Skarżącemu pismem z dnia 28 lipca 2021 r. wraz z wezwaniem do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni. W dniu 17 sierpnia 2021 r. Skarżący złożył ponaglenie, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło, że organ nie dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania.

W dalszej kolejności organ przywołał treść art. 35 § 1-3 i 5 k.p.a., art. 36 k.p.a., a także orzecznictwo prezentowane w tym przedmiocie, zwracając uwagę, że dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Organ przedstawił również prezentowane w literaturze i orzecznictwie rozumienie pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", podnosząc, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania, podkreślając, że dokonywał czynności stosownie do dyspozycji § 9 ust. 7 przywołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r., a Skarżący pismem z dnia 30 marca 2021 r. został poinformowany o nowym terminie załatwienia sprawy stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. Organ zgodził się również ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach przedstawionym w postanowieniu z dnia [...] r. co do szczególnie skomplikowanego charakteru niniejszej sprawy z uwagi na trudności w pozyskaniu dokumentów. Następnie zaakcentował, że do terminów, o których mowa powyżej, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu, a na gruncie niniejszej sprawy jej załatwienie uzależnione jest od czynności podjętych przez samą stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego została poprzedzona ponagleniem. Skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta G. ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. datowane na 17 sierpnia 2021 r. Skarga jest zatem dopuszczalna.

Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.

W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r., I OSK 2567/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., I OSK 2936/16 zgodnie z którymi: "bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu"). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Przewlekłość postępowania odnosi się natomiast do sposobu prowadzenia postępowania. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania należy mówić w sytuacji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie dyrektyw załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, prowadzonego w sposób nieefektywny, gdy obiektywnie możliwe było szybsze prowadzenie postępowania w danej sprawie. Zasadne w ramach zarzutu przewlekłego postępowania jest kwestionowanie wyznaczonego przez organ terminu załatwienia sprawy jako terminu byt odległego (zob. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2022).

Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu na skutek wniesionej skargi a dotycząca zweryfikowania czy organ dokonał czynności w zakreślonych przez przepisy ramach czasowych oraz czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił następujący tok postępowania. Skarżący wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. wystąpił o wymianę dokumentu prawa jazdy wydanego za granicą przedkładając w załączeniu orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r., fotografię, potwierdzenie uiszczenia opłaty ewidencyjnej w wysokości 0,50 zł oraz opłaty za wydanie dokumentu prawa jazdy w wysokości 100 zł, kserokopię prawa jazdy wraz z tłumaczeniem uwierzytelnionym z języka [...], kserokopię karty pobytu [...], informację o ochronie danych osobowych w języku polskim. Organ w toku przeprowadzonej w dniu [...] r. rozmowy telefonicznej ze Stroną poinformował, że w wyniku weryfikacji danych zawartych w przedmiotowym wniosku stwierdzono, iż nie figuruje w ewidencji mieszkańców miasta G., stąd też konieczne jest złożenie dodatkowego pisemnego oświadczenia w sprawie aktualnego miejsca zamieszkania, ponadto wezwał Stronę do przedłożenia potwierdzenia uiszczenia opłaty konsularnej w kwocie 125 zł oraz formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych w języku [...], wyznaczając termin wizyty w urzędzie na dzień 4 marca 2021 r. (notatka służbowa z dnia [...] r., [...]). W dniu 4 marca 2021 r. Skarżący złożył oświadczenie co do miejsca zamieszkania, a także oświadczenie, że został poinformowany o opłacie konsularnej w wysokości 125 zł i odmawia uiszczenia opłaty, ponieważ wnioskodawcą weryfikacji prawa jazdy pozostaje organ (oświadczenie z dnia 4 marca 2021 r., [...]). Pismem z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] nr [...] (wraz z potwierdzeniem doręczenia w dniu 16 marca 2021 r.) organ wezwał Stronę do uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa przedłożonego do wniosku oraz uzupełnienie brakujących danych kontaktowych pełnomocnika i zakresu umocowania poprzez wypełnienie załączonego formularza z zakreśleniem terminu 7 dni od daty otrzymania wezwania.

Następnie pismem z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] nr [...] organ, w oparciu o § 9 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, zwrócił się do Konsulatu Generalnego [...] w K. o potwierdzenie danych zawartych w dokumencie prawa jazdy Strony nr [...], wskazania czy zachodzą przesłanki uniemożliwiające wydanie przez organ polskiego prawa jazdy, informując że Strona do wniosku nie przedłożyła potwierdzenia uiszczenia opłaty konsularnej w wysokości 125 zł (potwierdzenie doręczenia pisma do wiadomości Strony dnia 16 marca 2021 r.). Jednocześnie odrębnym pismem z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] nr [...], o tożsamej treści, organ zwrócił się do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w W. (potwierdzenie doręczenia pisma do wiadomości Strony dnia 16 marca 2021 r.). Pismem z dnia 23 marca 2021 r. Skarżący wskazał, że w sprawie działa osobiście, nie przedłożył do wniosku pełnomocnictwa, o czym poinformował pracownika organu w dniu 4 marca 2021 r. przedstawiając pełnomocnictwo jedynie do wglądu, a także wniósł o zwrot dokumentu pełnomocnictwa, uznając wezwanie o uiszczenie opłaty skarbowej oraz uzupełnienie formularza za bezprzedmiotowe. Pełnomocnictwo zostało odesłane na adres Strony pismem z dnia 30 marca 2021 r. (doręczono dnia 7 kwietnia 2021 r.). Następnie organ pismem z dnia 30 marca 2021 r. [...] nr [...] (doręczono dnia 7 kwietnia 2021 r.) zawiadomił Stronę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 25 sierpnia 2021 r. wyjaśniając, że informacje niezbędne do podjęcia decyzji muszą zostać przekazane przez organ zagraniczny co znacznie wpływa na termin załatwienia sprawy, zatem konieczne jest przedłużenie terminu do jej załatwienia. W treści zawiadomienia organ pouczył Stronę o treści art. 37 § 1 k.p.a.

Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w W. pismem z dnia [...]r. nr [...] zwrócił się z prośbą o przesłanie dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego wnioskodawcy, wskazując, że polskie urzędy konsularne potwierdzają wydanie prawa jazdy jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca jest obywatelem polskim, natomiast gdy wnioskodawca jest wyłącznie obywatelem U. urzędem właściwym w niniejszej sprawie jest Konsulat Generalny [...] w K. Następnie pismami z dnia 13 kwietnia 2021 r. (monit nr 1 do pisma z dnia 11 marca 2021 r., doręczony w dniu 19 kwietnia 2021 r.), z dnia 18 maja 2021 r. (monit nr 2, doręczony w dniu 25 maja 2021 r.), z dnia 13 lipca 2021 r. (monit nr 3, doręczony w dniu 19 lipca 2021 r.), organ ponownie zwrócił się do Konsulatu Generalnego [...] w K., w odpowiedzi na które Konsulat Generalny [...] w K. w korespondencji elektronicznej z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...], poinformował, że w związku z brakiem potwierdzenia uiszczenia opłaty konsularnej w wysokości 125 zł nie ma możliwości potwierdzenia prawa jazdy, ponieważ osoba, która ubiega się o wymianę prawa jazdy tylko i wyłącznie po dokonaniu opłaty na rachunek Konsulatu może uzyskać w/w potwierdzenie.

Niezależnie od tego Sąd zważył, że w aktach pozostaje pismo Konsulatu Generalnego [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] skierowane do organu (data wpływu do organu dnia 6 maja 2020 r.) informujące, że zgodnie z rozporządzeniem Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej Nr [...]z dnia [...] r. od dnia 1 maja 2020 r. obowiązują nowe taryfy dotyczące potwierdzania faktu wydania [...] prawa jazdy oraz autentyczności danych na dokumencie, zatem do każdego wniosku o wymianę prawa jazdy wraz ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych w języku [...] wnioskodawca powinien załączyć pokwitowanie potwierdzające dokonanie opłaty konsularnej, zwracając się z prośbą o poinformowanie wnioskodawcy, który wystąpił do wymiany prawa jazdy po 1 maja 2020 r. o konieczności dokonania opłaty konsularnej oraz nadesłanie potwierdzenia.

W związku z w/w informacją organ pismem z dnia 28 lipca 2021 r. (doręczonym w dniu 10 sierpnia 2021 r.) poinformował Skarżącego o konieczności dostarczenia potwierdzenia wniesienia opłaty konsularnej w terminie 7 dni wskazując, że jego niedostarczenie uniemożliwi organowi potwierdzenie autentyczności dokumentu prawa jazdy i tym samym wymianę [...] dokumentu prawa jazdy na dokument polski.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. (sprostowanym pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r.) Skarżący, w oparciu o art. 37 § 1 k.p.a. wniósł ponaglenie w związku z niezałatwieniem przez organ sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. oraz prowadzeniem postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Ponaglenie zostało przekazane przez organ wraz z wyjaśnieniem dnia 24 sierpnia 2021 r. Następnie pismem z dnia 7 września 2021 r. nr [...] nr [...] organ zawiadomił o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 25 lutego 2022 r. wyjaśniając, że organ wykorzystał wszystkie możliwości uzyskania potwierdzenia danych zawartych w dokumencie prawa jazdy i aktualnie oczekuje na przesłanie potwierdzenia uiszczenia opłaty konsularnej, co znacząco wpływa na termin załatwienia sprawy i uzasadnia przedłużenie terminu jej załatwienia, a także pouczył o uprawnieniu wynikającym z art. 37 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło, że organ prowadzący postępowanie wszczęte na wniosek Skarżącego w sprawie wymiany prawa jazdy wydanego za granicą nie dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania.

W ocenie Sądu, analiza wskazanych czynności organu, nie pozwala przyjąć, że działanie organu miało charakter czynności skoncentrowanych. Mianowicie organ pismem z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] nr [...] wezwał Stronę do uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz uzupełnienie brakujących danych kontaktowych pełnomocnika i zakresu umocowania, pomimo, że podjął już uprzednio czynności w sprawie bez wyjaśnienia tej kwestii, narażając się tym na zarzut ich dokonywania z pominięciem pełnomocnika, oraz pomimo, że informował już Stronę o brakach wniosku, zatem uczynił to jedynie częściowo informując Stronę w dniu 1 marca 2021 r. o brakach wniosku koniecznych do uzupełnienia tj. dodatkowego pisemnego oświadczenia w sprawie aktualnego miejsca zamieszkania, potwierdzenia uiszczenia opłaty konsularnej w kwocie 125 zł oraz formularza zgody na przetwarzanie danych osobowych w języku [...], a także pomimo wizyty Strony w urzędzie w dniu 4 marca 2021 r. celem uzupełnienia w/w braków.

Zwrócić uwagę również należy, że wskazanie przez organ pismem z dnia 30 marca 2021 r. [...] nr [...] (doręczono dnia 7 kwietnia 2021 r.) nowego, nawet odległego terminu załatwienia sprawy do dnia 25 sierpnia 2021 r., w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy uzależnione było od uzyskania informacji od innego organu, nie może zostać automatycznie uznane za naruszenie, tym bardziej, że wskazanie terminu nie oznacza, że sprawa nie może zostać załatwiona znacznie wcześniej (przy uwzględnieniu jednak uwag poczynionych poniżej). Odmiennie należy natomiast ocenić zasadność kolejnego przedłużenia terminu. Budzi bowiem wątpliwości, wskazanie przez organ pismem z dnia 7 września 2021 r. nr [...] nr [...]nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 25 lutego 2022 r., gdy organ uzyskał już zarówno odpowiedź Konsulatu Generalnego [...] w K., natomiast zakreślony Skarżącemu pismem z dnia 28 lipca 2021 r. 7-dniowy termin na przedłożenie potwierdzenia uiszczenia opłaty upływał z dniem 17 sierpnia 2021 r. Jak wynika z akt sprawy na dzień wystosowania informacji o przedłużeniu terminu (dokonanym już po upływie zakreślonego uprzednio terminu do 25 sierpnia 2021 r.), organ nie oczekiwał już na odpowiedź innego organu, ponadto nie podejmował ani nie wskazał na planowane inne czynności w sprawie. Powyższe wynika nawet wprost z uzasadnienia zawiadomienia organu z dnia 7 września 2021 r. Sąd zauważa jednak, że jest to okoliczność, która miała miejsce po dacie wniesienia przez Skarżącego przedmiotowej skargi. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że już na dzień złożenia wniosku przez Stronę, organ dysponował pismem Konsulatu Generalnego w K. z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr [...] (data wpływu do organu dnia 6 maja 2020 r.) w którym informowano, że zgodnie z rozporządzeniem Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej Nr [...] z dnia [...] r. od dnia 1 maja 2020 r. obowiązują nowe taryfy dotyczące potwierdzania faktu wydania [...] prawa jazdy oraz autentyczności danych na dokumencie. Konsulat Generalny [...] w K. wyjaśnił przy tym, że do każdego wniosku o wymianę prawa jazdy wraz ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych w języku [...] wnioskodawca powinien załączyć pokwitowanie potwierdzające dokonanie opłaty konsularnej. Ponadto zwrócił się z prośbą do organu o poinformowanie wnioskodawców, którzy wystąpili o wymianę prawa jazdy po 1 maja 2020 r. o konieczności dokonania opłaty konsularnej oraz nadesłanie potwierdzenia. Stanowisko Konsulatu w tym przedmiocie było zatem znane organowi od wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.

Niezależnie od spornej pomiędzy Stroną a organem kwestii, na kim w ramach postępowania o wymianę dokumentu prawa jazdy wydanego za granicą, spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty konsularnej, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, może natomiast stać się przedmiotem weryfikacji w toku postępowania odwoławczego, rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić w terminach określonych przepisami prawa. Sąd przy tym zwraca uwagę, że przez "załatwienie sprawy", o którym mowa w art. 35 k.p.a. należy rozumieć rozstrzygnięcie sprawy decyzją administracyjną, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej (art. 104 § 1 k.p.a.). Jak wskazuje się w literaturze "załatwienie sprawy" będzie najczęściej oznaczać wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej o meritum, tj. nakładającej obowiązek, udzielającej uprawnienia, nieudzielającej uprawnienia bądź cofającej uzyskane wcześniej uprawnienie (M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1-60. Tom I, Wyd.UW-M 2020, Lex el.), może także polegać na obligatoryjnym bądź fakultatywnym umorzeniu postępowania, zatem rozstrzygnięcie sprawy nie oznacza jedynie rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wnioskiem. Uzasadnione pozostaje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lipca 2021 r., VII SAB/Wa 41/21, w którym stwierdzono, że dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają jedynie na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

W ocenie Sądu, skierowanie przez organ pisma z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] nr [...], do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w W. o potwierdzenie danych zawartych w dokumencie prawa jazdy, pomimo braku właściwości tego organu do dokonania tej czynności, nie przedłużyło toczącego się postępowania, ponieważ w tym samym dniu tj. 11 marca 2021 r. organ skierował pismo nr [...] nr [...] do Konsulatu Generalnego [...] w K., o tożsamej treści. Jednak do takiej sytuacji należało wystosowanie do Strony wezwania z zakreśleniem terminu i informacją o następstwach w postaci braku możliwości potwierdzenia autentyczności dokumentu i wymiany prawa jazdy, dopiero pismem z dnia 28 lipca 2021 r., w sytuacji gdy organ w dniu 1 marca 2021 r. po raz pierwszy wskazał na potrzebę uzupełnienia wniosku, następnie uczynił to w dniu 4 marca 2021, i w tym samym dniu Strona złożyła oświadczenie w tym przedmiocie, nadto kwestia informowania stron o wysokości opłaty, jak wynika z pisma Konsulatu doręczonego do organu dnia 6 maja 2020 r. była znana już na dzień wszczęcia postępowania. Ponadto, w ocenie Sądu, organ przekroczył terminy załatwienia sprawy, nawet przy przyjęciu jej skomplikowanego charakteru, od dnia złożenia wniosku z dnia 25 lutego 2021 r. nie rozpoznał sprawy.

Mając na względzie opisane wyżej podstawy prawne, szczegółowe ustalenie kolejnych czynności podejmowanych w sprawie, w tym posiadane z urzędu przez organ informacje, tryb rozpoznawania wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy wydanego za granicą, oraz opisaną postawę organu, Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stąd też Sąd stwierdził jak w pkt 2 sentencji wyroku. Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał przedmiotowego wniosku, co uzasadniało, w kontekście wyżej przedstawionych rozważań zobowiązanie organu do jego rozpatrzenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt administracyjnych (pkt 1 sentencji wyroku).

W odniesieniu do wniosków skargi w zakresie środków w postaci przyznania skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd zwraca uwagę, że wymienione środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy.

Co do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd zważył, iż w doktrynie podkreśla się, że instytucja ta ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., III SAB/Gd 17/21). Przyznanie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu spełnienie funkcji zarówno odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2021 r. I OSK 1322/19). Ustalając wysokość sumy pieniężnej, podobnie jak w przypadku grzywny, ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek jakimi powinien kierować się Sąd przyznając sumę pieniężną w konkretnej wysokości. Przyznanie stronie sumy pieniężnej stanowi zatem kwestię uznaniową (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2021 r., I SAB/Wr 425/21). Sąd orzekający w sprawie, uwzględniając opisane wyżej okoliczności rozpoznawanej sprawy, a ponadto iż Skarżący nie przedstawił w skardze żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, a także uwzględniając czas oczekiwania Skarżącego na działanie organu, pomimo wyrażonego już w oświadczeniu z dnia 4 marca 2021 r. na piśmie stanowczego stanowiska Skarżącego w przedmiocie opłaty konsularnej, a także zasadność wynagrodzenia Stronie niedogodności związanych z bezczynnością, Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 300 zł (pkt 3 sentencji). W realiach niniejszej sprawy zawarte w skardze żądanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawało, w ocenie Sądu, nieuzasadnione.

Natomiast co do kolejnego wniosku - jak wskazuje się w orzecznictwie grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2021 r. I SAB/Po 29/20). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uwzględniając całokształt sprawy, nie znalazł podstaw do oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego wymienionym środkiem.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę w pozostałym zakresie.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono, w pkt 5 sentencji wyroku, o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości uiszczonego przez Skarżącego wpisu sądowego, tj. 100 zł (wynikającego z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn.: Dz. U. z 2021, poz. 535).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.