Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1305/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Córka podatnika podatku VAT jako jego następca prawny nie staje się podatnikiem podatku VAT z chwilą przekazania Jej przez ojca umową darowizny przedsiębiorstwa. Nie jest, zatem legitymowana do składania wniosku dotyczącego zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, który przysługiwał jej ojcu.

Stroną postępowania wymiarowego jest podmiot, u którego powstał obowiązek podatkowy. Roszczenie o zwrot kwot nadwyżki przysługuje jednak spadkobiercy, który legitymuje się orzeczeniem sądu stwierdzającym Jego prawo do spadku. W takiej sytuacji nadpłacony podatek VAT wchodzi do masy spadkowej i zwrot tego podatku może się odbyć na podstawie przepisów prawa cywilnego, bowiem żaden inny podmiot niż ten, u którego powstał obowiązek podatkowy, nie może stać się stroną postępowania o zwrot podatku VAT.

TEZY

Córka podatnika podatku VAT jako jego następca prawny nie staje się podatnikiem podatku VAT z chwilą przekazania Jej przez ojca umową darowizny przedsiębiorstwa. Nie jest, zatem legitymowana do składania wniosku dotyczącego zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, który przysługiwał jej ojcu.

Stroną postępowania wymiarowego jest podmiot, u którego powstał obowiązek podatkowy. Roszczenie o zwrot kwot nadwyżki przysługuje jednak spadkobiercy, który legitymuje się orzeczeniem sądu stwierdzającym Jego prawo do spadku. W takiej sytuacji nadpłacony podatek VAT wchodzi do masy spadkowej i zwrot tego podatku może się odbyć na podstawie przepisów prawa cywilnego, bowiem żaden inny podmiot niż ten, u którego powstał obowiązek podatkowy, nie może stać się stroną postępowania o zwrot podatku VAT.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy, a następnie Izba Skarbowa umorzyły postępowanie w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług, którego domagała się córka po zmarłym ojcu.

W uzasadnieniu organy wyjaśniły, iż zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym uregulowany w art. 21 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług przysługuje wyłącznie podatnikowi tegoż podatku, gdyż prawo to ma charakter osobisty i nie może być przekazane innej osobie np. w formie darowizny. Notarialna umowa darowizny zawarta pomiędzy podatnikiem VAT a jego córką, mocą, której córka stała się właścicielem przedsiębiorstwa uprzednio należącego do jej ojca, wywiera skutki wyłącznie cywilnoprawne i nie daje córce możliwości do skorzystania z prawa, o którym mowa w art. 21 cyt. ustawy.

W skardze córka podatnika wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucała naruszenie art. 21 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Wywodziła, iż ojciec jej nabył prawo do zwrotu podatku od towarów i usług. W opinii skarżącej, faktu tego nie zmienia późniejsze wykreślenie podatnika z rejestru.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie wywodząc, iż skarżąca stając się na mocy aktu notarialnego właścicielką przedsiębiorstwa nie stała się podatnikiem, o którym mowa w art. 21 cyt. ustawy, gdyż na mocy tegoż aktu stała się wyłącznie właścicielką przedsiębiorstwa, nie zaś uprawnień przysługujących podatnikowi.

Podniosła, iż podatnik VAT /ojciec skarżącej/ nabył prawo do zwrotu podatku naliczonego, lecz w momencie zaprzestania bycia podatnikiem prawo to utracił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Podatnikiem podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, które spełniły materialne przesłanki wynikające z dyspozycji art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, tj. związanych z wykonaniem określonych czynności, powodujących następnie powstanie obowiązku podatkowego, bez względu na dopełnienie obowiązku rejestracji, wynikającego z art. 9 cyt. ustawy. Drugim źródłem uzyskania przez podmiot statusu podatnika VAT jest rejestracja jako podatnika VAT.

Reasumując, podatnikiem w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, może być wyłącznie podmiot wykonujący czynności, o których mowa w art. 2 w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeśli zostały wykonane jednorazowo.

Podatnik podatku od towarów i usług dokonuje, stosownie do treści art. 10 i art. 26 ustawy, rozliczeń podatku za okresy miesięczne. Jeżeli w okresie tym kwota podatku naliczonego przewyższy u podatnika kwotę podatku należnego, kwota nadwyżki bądź podlega rozliczeniu w następnym miesiącu, bądź też na wniosek podatnika podlega zwrotowi z urzędu skarbowego.

Skarżąca nie stała się podatniczką VAT z chwilą przekazania jej przez ojca umową darowizny przedsiębiorstwa i w związku z tym nie była legitymowana do składania wniosków, dotyczących zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług. Stroną postępowania wymiarowego jest podmiot, u którego powstał obowiązek podatkowy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła o zwrot kwoty nadwyżki podatku od towarów i usług powołując się na fakt, iż jest następcą prawnym podatnika, że z chwilą śmierci ojca, podatnika VAT, stała się spadkobierczynią przysługujących ojcu uprawnień w tym zakresie.

Otóż, w tym miejscu należy przypomnieć, że po śmierci podatnika zobowiązanie podatkowe, jakie na nim ciążyło, nadal istnieje, a wygasnąć może tylko przez zapłatę podatku, przedawnienie lub umorzenie. Podobnie jest ze zwrotem nadpłaconego podatku.

Jednakże w tym przypadku roszczenie o zwrot kwot nadwyżki przysługiwałby skarżącej, gdyby legitymowała się orzeczeniem Sądu stwierdzającym jej prawo do spadku. Występowałaby w charakterze spadkobiercy, nie zaś jako podatnik VAT lub następca podatnika VAT - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji organy podatkowe nie znały treści postanowienia Sądu Rejonowego stwierdzającego, że spadek po podatniku VAT na podstawie ustawy nabyły dzieci córka /skarżąca/ i syn po 1/2 części spadku. Nadpłacony podatek wchodzi do masy spadkowej i zwrot tego podatku może się odbyć na podstawie przepisów prawa cywilnego, bowiem jak to wielokrotnie podnosił Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, żaden inny podmiot niż ten, u którego powstał obowiązek podatkowy, nie może stać się stroną postępowania wymiarowego.

Z tego też względu należało stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w związku z tym, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd orzekł o oddaleniu skargi.