Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1663/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 71a  par. 9
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski ( spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej jako "k.p.a.", art. 71a § 9 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej jako "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 lipca 2015r. którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. w wyniku dokonanych zajęć zawiadomieniami z dnia 24 marca 2014r. nr [...], z dnia 4 czerwca 2014r. nr [...], z dnia 8 maja 2015r. nr [...], która na dzień wydania tego postanowienia wynosi 201.572 zł.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Naczelnik Urzędu Skarbowego, w celu wyegzekwowania należności pieniężnych objętych 56 tytułami wykonawczymi, wystawionymi na zobowiązaną – "B" Sp. z o.o. z siedzibą w G. sporządził w dniu 24 lutego 2011r. zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu odszkodowania za przedterminowe rozwiązanie umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2006r. u dłużnika zajętej wierzytelności, "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S.

Wobec braku odpowiedzi na to zawiadomienie, organ egzekucyjny dwukrotnie, pismami z 27 maja 2011r. oraz 7 lipca 2011r. ponaglał spółkę do złożenia oświadczenia w przedmiocie zajętej wierzytelności.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2011r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że aktualnie spółce "B" nie przysługują od "A" Sp. z o.o. żadne wierzytelności. Wprawdzie sprawa z powództwa "B" o przedmiotowe odszkodowanie toczy się przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...], jednak nie zapadł w niej jeszcze żaden wyrok co powoduje, że zajęcie wierzytelności nie może być dokonane.

Następnie organ egzekucyjny przesłał kolejne zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w "A" Sp. z o.o. z tytułu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...], o numerach:

- [...] z dnia 28 marca 2014r., dochodząc na rzecz ośmiu wierzycieli "B" Sp. z o.o., należności pieniężnych stwierdzonych 175 tytułami wykonawczymi na kwotę 692.288,90 zł (w tym odsetki na dzień 28 marca 2014r. w wysokości 214.766.80 zł). "A" Sp. z o.o. otrzymała to zawiadomienie w dniu 2 kwietnia 2014r. i w wyniku ponaglenia z dnia 4 czerwca 2014r. oświadczyła w piśmie z dnia 2 lipca 2014r. m.in., że do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Sąd drugiej instancji "B" Sp. z o.o. nie posiada wymagalnego roszczenia wobec "A" Sp. z o.o.

- [...] z dnia 4 czerwca 2014r. dochodząc na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego należności podatkowych w kwocie 7.078,71 zł (w tymi odsetki na dzień 4 czerwca 2014r. w wysokości 475,81 zł).

"A" Sp. z o.o. otrzymała to zawiadomienie w dniu 6 czerwca 2014r. i w wyniku ponaglenia z dnia 27 sierpnia 2014r. oświadczyła w piśmie z dnia 3 września 2014r. m.in., że wyrok Sądu jest wyrokiem nieprawomocnym. Spółka wniosła apelację i do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Sąd drugiej instancji "B" Sp. z o.o. nie posiada wymagalnego roszczenia wobec "A" Sp. z o.o.

- [...] z dnia 8 maja 2015r., dochodząc na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. należności pieniężnych w kwocie 53.424,23 zł (w tym odsetki na dzień 8 maja 2015r. w wysokości 6.729.33 zł).

Nadto w dniu 8 maja 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zaktualizował wysokość zajęć dokonanych ww. zawiadomieniami z dnia 28 marca 2014r. oraz 4 czerwca 2014r.

Pismem z dnia 8 maja 2015r. organ egzekucyjny poinformował również Prezydenta Miasta jako interwenienta ubocznego o dokonanych zajęciach w łącznej wysokości 790.921,68 zł w Spółce "A" z tytułu wyroku z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...] , wskazując numer rachunku bankowego, na który należy przekazać zasądzoną kwotę.

Po otrzymaniu w dniu 13 maja 2015r. zawiadomienia o zajęciu nr [...] oraz wspomnianych zawiadomień o zmianie wysokości zajęcia, "A" Sp. z o.o. w piśmie z dnia 18 maja 2015r. oświadczyła m.in., że nie jest dłużnikiem Spółki "B", albowiem wierzytelność tego ostatniego wynikająca orzeczeń sądowych wygasła w dniu 23 kwietnia 2015 r. Następnie wyjaśniła, że zgodnie z pozyskanymi informacjami, zapłaty tejże należności na rzecz "B" Sp. z o.o. dokonała samodzielnie, tj. bez udziału "A", i w całości Gmina Miasta, która to w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...], a następnie przed Sądem Apelacyjnym pod sygn. akt [...] występowała jako interwenient uboczny.

Prezydent Miasta w piśmie z dnia 20 maja 2015r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że należność w kwocie 201.572 zł została już przekazana na rachunek Kancelarii "C".

W związku z powyższym, organ egzekucyjny wystawił w dniu 1 czerwca 2015r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą "B" Sp. z o.o. od Kancelarii "C" Spółki partnerskiej z siedzibą w G. z tytułu wszelkich rozliczeń finansowych. W pismach z dnia 8 i 24 czerwca 2015r. adw. J. R. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że aktualnie dłużnikowi nie przysługują jakiekolwiek wierzytelności, rozliczenia finansowe od zobowiązanego, a następnie, że przekazano na rzecz "B" Sp. z o.o. kwotę uzyskaną od Gminy Miasta w wysokości 146.245,37 zł, zgodnie z załączonym potwierdzeniem wykonania przelewu z dnia 24 kwietnia 2015r.

W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia 25 czerwca 2015r., że przekazana przez Gminę Miasta kwota w wysokości około 201.000 zł została wydatkowana, zgodnie z przedstawionym zestawieniem.

W tych okolicznościach opisanym postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a. określił wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że w tej sprawie dłużnikiem zajętej wierzytelności jest "A" Sp. z o.o., zatem na niej spoczywają obowiązki realizacji dokonanych zajęć. W przypadku zaś wątpliwości w tym zakresie, w związku z przejęciem przez Gminę Miasta ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu wcześniejszego zakończenia umów najmu i dzierżawy zawartych na czas określony na części nieruchomości wydzielonych na drogę powiatową, Spółka "A" winna działać w porozumieniu z Gminą w taki sposób, by nie skutkowało to zaniechaniem czynności i spowodowaniem szkody na rzecz jej samej oraz organu egzekucyjnego.

W ocenie organu egzekucyjnego, w sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od wypłaty zajętej wierzytelności na podstawie zawiadomień wskazanych w sentencji postanowienia, które winny zostać uznane, z uwagi na przemijającą nieprawomocność wyroku z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...] i posiadanie przez zobowiązaną Spółkę "B" wymagalnej wierzytelności w momencie uprawomocnienia się tego wyroku.

W zażaleniu na to postanowienie "A" Sp. z o.o. zarzuciła :

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez:

a) zaniechanie wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego sprawy, w szczególności należytej analizy złożonego przez "A" Sp. z o.o. oświadczenia, z dnia 18 maja 2015 roku, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że podstawą uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od zapłaty jest brak komunikacji pomiędzy Gminą a ww., a nie jak wskazano w rzeczonym piśmie, brak wymagalnego zobowiązania po stronie "A";

b) całkowite pominięcie okoliczności, iż Naczelnik dysponował pełnymi informacjami co do istniejących pomiędzy "A" i "B" stosunków cywilnoprawnych, w szczególności roli Gminy Miasta, która przejęła na siebie obowiązek zaspokojenia ewentualnych roszczeń "B" wobec "A" już w 2008r., i mógł dokonać w odpowiednim czasie skutecznego zajęcia wierzytelności również w odniesieniu do Gminy (m.in. Naczelnik monitorował z urzędu przebieg toczącego się pomiędzy stronami postępowania sądowego, zaś ostatnią informacją o zajęciu prawa majątkowego wysłał do "A" i Gminy Miasta w tym samym dniu, tj. 8 maja 2015 roku, co oznacza, iż zanim jeszcze Naczelnik otrzymał odpowiedź od "A" Sp. z o.o. o zapłacie wierzytelności przez Gminę, wiedział on o odpowiedzialności Gminy za zobowiązanie, jak również o tym, że musi dokonać skutecznego zajęcia także wobec Gminy, jako oddzielnej osoby prawnej);

2) art. 89 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik zajętej wierzytelności obowiązany jest de facto do podejmowania wszystkich działań faktycznych, w tym kontrolowania innych ewentualnych dłużników zajętej wierzytelności i podjętych przez organ wobec tychże podmiotów działań, celem zapobieżenia zapłacie wierzytelności z pominięciem organu egzekucyjnego;

3) art. 89 § 3 pkt 1) u.p.e.a. - poprzez błędną jego wykładnię, sprzeczną z literalnym brzmieniem tego przepisu, a polegają na przyjęciu, że - mimo ustawowo określonego obowiązku udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji w terminie 7 dni, dłużnik zajętej wierzytelności obowiązany jest informacji tych udzielić niezwłocznie;

4) art. 71a § 9 u.p.e.a. - poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na wydaniu postanowienia, w którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty, mimo że nie zachodziły przesłanki warunkujące wydanie tegoż postanowienia, tj. bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od zapłaty;

II. błąd w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wynikający z naruszenia ww. przepisów-, a polegający na przyjęciu, że:

1) przesłanką, na którą powołuje się skarżący, warunkującą zgodne z prawem uchylenie się ww. od zapłaty zajętej wierzytelności na rzecz organu jest brak komunikacji pomiędzy Gminą a spółką, podczas gdy przesłanką, na którą wskazywał "A" jest brak wymagalnej wierzytelności "B". tj. istnienie przesłanki prawnej;

2) "A" Sp. z o. o. nie złożył w należytym czasie wymaganego przez organ egzekucyjny oświadczenia (art.89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.) podczas gdy spółka odpowiedziała na dokonane w dniu 8 maja 2015 roku zajęcie (data doręczenia: 13 maja 2015r.) już w dniu 18 maja 2015 r., a zatem przed upływem siedmiodniowego terminu;

3) "A" Sp. z o.o. nie wypełnił należycie obowiązków spoczywających na dłużniku zajętej wierzytelności, mimo że ww. udzielił terminowo odpowiedzi na zajęcie, nadto nie wypłacił wierzytelności Spółce "B".

Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył definicję legalną dłużnika zajętej wierzytelności oraz przytoczył treść art. 89, art. 71a § 9, art. 67a § 1 u.p.e.a. Następnie wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był zobligowany do przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 71a 1 u.p.e.a. w sytuacji, gdy Spółka "A" poinformowała organ egzekucyjny pismem z dnia 18 maja 2015r., że wierzytelność wygasła w dniu 23 kwietnia 2015r. w wyniku dokonanego przez Gminę Miasta transferu środków pieniężnych na rachunek bankowy pełnomocnika zobowiązanej spółki. Fakt przelewu środków pieniężnych w kwocie 201.572 zł potwierdził również Prezydent Miasta oraz sam zobowiązany.

Następnie podkreślił, że wykładnia gramatyczna art. 71 a § 9 w zd. 1 u.p.e.a. nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co oznacza użyty w tym przepisie zwrot "bezpodstawnie uchyla się". Według "Słownika Języka Polskiego" pod red. prof. M. Szymczaka (PWN W-wa 1978 r., t 1, s. 148). Bezpodstawny to: " ... nie mający podstawy; niesłuszny, (...) bez podstawy prawnej".

Zwrócił uwagę na zasadniczy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku; pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności, a w szczególności to, że w razie zajęcia wierzytelności, dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności.

Wskazał, że organ egzekucyjny zajmując wierzytelność, wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Fakt zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego nie zmienia zatem charakteru stosunku prawnego między dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązanym, w którego miejsce wstępuje organ egzekucyjny.

Zatem o braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić jedynie w tych przypadkach, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Mogą być to takie okoliczności, jak np.: przedawnienie, potrącenie wierzytelności.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił cztery zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zobowiązanej Spółki "B" należnych od jej dłużnika "A" Spółki z o.o. Zawiadomienie nr [...] wystawione zostało w oparciu o 56 tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu wcześniejszym o nr [...] oraz dodatkowo na podstawie innych 119 sztuk. Natomiast środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych zastosowany na podstawie ostatniego zawiadomienia nr [...] okazał się nieskuteczny, gdyż w dniu zajęcia, tj.13 maja 2015r. wierzytelność wynikająca z prawomocnego wyroku o sygn. akt: [...] nie istniała.

W ocenie organu, okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, bowiem realizacji podlegały zajęcia dokonane zawiadomieniami o wskazanych na wstępie numerach z dnia 24 marca 2014r., oraz 4 czerwca 2014r., zaktualizowane w dniu 8 maja 2015r. do kwoty odpowiednio: 730.349,15 zł oraz 7.148,30 zł.

Wskazując na okoliczności podnoszone przez "A" Sp. z o.o. w oświadczeniach z dnia 2 lipca 2014r. oraz 3 września 2014r. złożonych na skutek zajęć, dokonanych organ egzekucyjny, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wprawdzie w dniu dokonania zajęć wierzytelności wyrok z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...] nie był prawomocny, a wierzytelność z niego wynikająca wymagalna. Jednakże - jak słusznie zauważył organ egzekucyjny - nieprawomocność ta miała charakter czasowy, bowiem w dniu 17 kwietnia 2015r. wyrok ten uprawomocnił się i podlegał wykonaniu.

W tej sytuacji obowiązkiem "A" Spółki z o.o. było zastosowanie się do treści art. 89 § 1 u.p.e.a. i doprowadzenie do przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty 201.572 zł, stanowiącej wierzytelność należną zobowiązanej Spółce "B" na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział Gospodarczy z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...], zwłaszcza że do dnia 18 maja 2015r. Spółka "A" nie kwestionowała statusu dłużnika zajętej wierzytelności.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, fakt przejęcia przez Gminę Miasta, zgodnie z pismem z dnia 9 lipca 2008r. ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu wcześniejszego zakończenia umów najmu i dzierżawy zawartych na czas określony na części nieruchomości wydzielonych pod drogę powiatową oraz wiedza Naczelnika Urzędu Skarbowego w tym przedmiocie, nie zwalnia Spółki "A" od wykonywania obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. W celu prawidłowej realizacji zajęć egzekucyjnych dłużnik zajętej wierzytelności winien dołożyć staranności, by w sytuacji, gdy nie on sam będzie przekazywał środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego, poinformować podmiot odpowiedzialny za wypłatę roszczeń odszkodowawczych Gminę Miasta o konieczności realizacji tychże zajęć egzekucyjnych.

Podkreślono przy tym, że z pism Spółki "A" oraz Prezydenta Miasta, kierowanych do organu egzekucyjnego, ani z treści zażalenia nie wynika, by dłużnik zajętej wierzytelności informował Gminę Miasta o przedmiotowych zajęciach egzekucyjnych. Poprzez zaniechanie działań w tym zakresie spółka "A" doprowadziła do bezpodstawnego przekazania kwoty 201.572 zł zobowiązanej spółce "B", działając tym samym na szkodę wierzycieli, w tym Skarbu Państwa, którzy dochodzą na drodze przymusu administracyjnego wymagalnych wierzytelności od ww. spółki.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu zażalenia, że przyczyną obecnego stanu rzeczy był brak komunikacji pomiędzy organem egzekucyjnym a Gminą Miasta, albowiem ten ostatni podmiot nie występuje w sprawie w roli dłużnika zajętej wierzytelności. Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2015r. nie stanowiło bowiem zajęcia, jak wskazuje autor zażalenia, lecz miało wyłącznie charakter informacyjny.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii terminu udzielania organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności informacji, organ stwierdził, że spółka nie zachowała ustawowego terminu z art. 89 § 3 u.p.e.a. do udzielenia odpowiedzi w trzech na cztery przypadki, co świadczy o braku należytego wykonywania obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności. Podkreślono przy tym, że w postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, kwestia ta nie ma istotnego znaczenia.

W konsekwencji zdaniem organu, kwestionowane postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 89 i art. 71a § 9 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, "A" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez:

a) zaniechanie wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego sprawy, w szczególności:

- należytej analizy stosunków prawnych pomiędzy "A" Sp. z o.o., "B" Sp. z o.o. oraz Gminą Miasta w zakresie odpowiedzialności tej ostatniej za spłatę ewentualnych roszczeń "B" wobec "A" oraz skutków wykonania ciążącego na Gminie obowiązku na istnienie zajętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wierzytelności;

- złożonego przez "A" Sp. z o.o. oświadczenia, datowanego na dzień 18 maja 2015 roku, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że nie istniały przesłanki warunkujące skuteczne uchylenie się dłużnika zajętej wierzytelności od zapłaty, tj. brak wymagalnego zobowiązania po stronie "A" oraz brak odpowiedzialności dłużnika za wygaśnięcie zobowiązania;

b) zaniechanie należytej oceny okoliczności, iż Naczelnik dysponował pełnymi informacjami co do istniejących między "A" i "B" stosunków cywilnoprawnych, w szczególności roli Gminy Miasta, która przejęła na siebie obowiązek zaspokojenia ewentualnych roszczeń "B" wobec "A" już w roku 2008, i mógł dokonać w odpowiednim czasie skutecznego zajęcia wierzytelności (ewentualnie "poinformowania" o tym fakcie) również w odniesieniu do Gminy (m.in. Naczelnik monitorował z urzędu przebieg toczącego się pomiędzy stronami postępowania sądowego, zaś ostatnią informację o zajęciu prawa majątkowego wysłał do "A" i Gminy Miasta w tym samym dniu, tj. 8 maja 2015 roku, co oznacza, iż zanim jeszcze Naczelnik otrzymał odpowiedź od "A" Sp. z o.o. o zapłacie wierzytelności przez Gminę, wiedział on o odpowiedzialności Gminy za zobowiązanie, jak również o tym, że musi dokonać skutecznego zajęcia także wobec Gminy, jako oddzielnej osoby prawnej) - co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że "A" Sp. z o.o. ponosi odpowiedzialność za zapłatę przez Gminę zajętej wierzytelności z pominięciem Naczelnika Urzędu Skarbowego, a organ egzekucyjny w sposób właściwy wykonywał prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji;

c) brak należytej oceny pisma - "informacji" Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2015 r. skierowanego do Gminy Miasta, w którym to organ wyraźnie wskazywał na zajęcie wierzytelności przysługującej "B" wobec "A" oraz "informował" o konieczności wpłaty należności na rachunek bankowy Organu, a zatem miał świadomość wcześniejszych swoich w tym zakresie zaniechań (brak zajęcia wierzytelności wobec Gminy Miasta) i zobowiązywał Gminę do zapłaty należności na swoje konto - co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że organ egzekucyjny w sposób właściwy wykonywał prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji, w szczególności nie było konieczne wcześniejsze informowanie Gminy o zajęciu i konieczności zapłaty na rachunek bankowy organu, a rzeczone pismo stanowiło wyłącznie "informację" nie zobowiązującą Gminy do zapłaty należności z pominięciem "B";

d) brak należytej oceny pisma Gminy Miasta z dnia 20 maja 2015 r., w którym Gmina wskazywała, że dokonała zapłaty z pominięciem organu na żądanie "B", tj. zgodnie z wezwaniem do zapłaty, które doręczono Gminie w dniu 20 kwietnia 2015 r., i bez konsultacji z dłużnikiem zajętej wierzytelności, mimo iż analiza oświadczenia Gminy była niezbędna dla ustalenia: braku odpowiedzialności "A" za zapłatę wierzytelności przez ww. podmiot z pominięciem Naczelnika, dokonania zapłaty w wyniku wezwania pierwotnego wierzyciela bez wiedzy i zgody Spółki oraz braku wcześniejszego informowania Gminy przez organ o zajęciu wierzytelności, jak również dla ustalenia charakteru skierowanych w dniu 8 maja 2015 r. " informacji" z poleceniem zapłaty na rachunek organu egzekucyjnego;

2) art. 89 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik zajętej wierzytelności obowiązany jest de facto do podejmowania wszystkich działań faktycznych, w tym kontrolowania innych ewentualnych dłużników zajętej wierzytelności i podjętych przez organ wobec tychże podmiotów działań, celem zapobieżenia zapłacie wierzytelności z pominięciem organu egzekucyjnego, mimo iż regulacja ta wyraźnie wskazuje iż głównym obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności jest zaspokojenie wierzyciela poprzez zapłatę należnej mu kwoty na rzecz organu egzekucyjnego, składanie wymaganych przez organ wyjaśnień oraz stosowanie się do wydawanych przez ten organ zaleceń, nie zaś wykonywanie praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.

3) art. 71 a § 9 u.p.e.a. - poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na wydaniu postanowienia, w którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty, mimo że nie zachodziły przesłanki warunkujące wydanie tegoż postanowienia, tj. bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od zapłaty;

II. błąd w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wynikający z naruszenia ww. przepisów, a polegający na przyjęciu, że:

1) nie istniała przesłanka prawna warunkująca zgodne z prawem uchylenie się "A" Sp. z o.o. od zapłaty zajętej wierzytelności na rzecz organu egzekucyjnego;

2) "A" Sp. z o.o. nie wypełnił należycie obowiązków spoczywających na dłużniku zajętej wierzytelności, mimo że ww. udzielił terminowo odpowiedzi na zajęcie z dnia 8 maja 2015 r., nadto nie wypłacił zajętej wierzytelności "B";

3) organ dopełnił wszelkich czynności związanych z wykonywaniem praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie naruszyła żadnego z obowiązków spoczywających na dłużniku zajętej wierzytelności, zaś odpowiedzialność za nieskuteczne zajęcie spoczywa wyłącznie na organie. Żaden z przepisów u.p.e.a. nie wymaga od dłużnika zajętej wierzytelności realnego wypełniania obowiązków organu egzekucyjnego, przy czym organ nigdy nie wymagał od dłużnika powiadamiania Gminy o zajęciu.

To nie zaniechanie skarżącej stanowi przesłankę pozwalającą uchylić się od przekazania organowi zasądzonej na rzecz spółki "B" należności, ale fakt natury prawnej - brak wymagalnego roszczenia spółki "B". Wierzytelność tej spółki została zaspokojona, "B" nie może więc dochodzić od skarżącej żadnych należności, albowiem zasądzoną wyrokiem sądu kwotę przyjął od interwenienta ubocznego - Gminy Miasta. Wobec powyższego, z momentem zapłaty, wierzytelność wygasła również względem "A" Sp. z o.o.

Skarżąca nie dokonała żadnych wpłat na konto pełnomocnika Spółki "B". Zapłaty dokonał inny podmiot, na podstawie oddzielnego wezwania do zapłaty, o czym Spółka "A" dowiedziała się post factum.

O ile na gruncie Kodeksu spółek handlowych Gmina (jako jedyny udziałowiec) miała i ma możliwość oddziaływania na skarżącą, to Zarząd "A" Sp. z o.o. - nawet gdyby wiedział o wezwaniu do zapłaty wystosowanym bezpośrednio do Gminy oraz realizacji tego wezwania przez Gminę - i tak nie miał żadnych prawnych możliwości zablokowania zapłaty środków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 2014, poz. 1647 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,) zwanej dalej jako "p.p.s.a." kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do tego, czy w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zaistniały przesłanki do skierowania do skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty w wymiarze 201.572 zł.

Tytułem wstępu wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie wraz z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.). Równocześnie organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też nią rozporządzać (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.).

W myśl art. 91 u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71 b u.p.e.a.

Zgodnie z art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Przepis art. 71a § 9 zdanie pierwsze u.p.e.a. stanowi, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Z przepisu tego wynika zatem, że przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są: 1) fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie); 2) bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje ziszczenie się pierwszej przesłanki, albowiem zajęcia wierzytelności zobowiązanego Spółki "B", przysługujących mu wobec skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności, nastąpiły czterema zawiadomieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego o numerach: [...], [...] oraz [...], [...] doręczonymi skarżącej.

W zaskarżonym postanowieniu organ podkreślił, że środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych zastosowany na podstawie ostatniego zawiadomienia nr [...] okazał się nieskuteczny, gdyż w dniu zajęcia, tj.13 maja 2015r. wierzytelność wynikająca z prawomocnego wyroku z dnia 20 stycznia 2014r. o sygn. akt [...] nie istniała.

W ocenie organu, okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, bowiem realizacji podlegały zajęcia dokonane zawiadomieniami o wskazanych na wstępie numerach z dnia 24 marca 2014r., oraz 4 czerwca 2014r., zaktualizowane w dniu 8 maja 2015r. do kwoty odpowiednio: 730.349,15 zł oraz 7.148,30 zł.

Wskazując na okoliczności podnoszone przez "A" Sp. z o.o. w oświadczeniach z dnia 2 lipca 2014r. oraz 3 września 2014r. złożonych na skutek zajęć, dokonanych organ egzekucyjny, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wprawdzie w dniu dokonania zajęć wierzytelności wyrok z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...] nie był prawomocny, a wierzytelność z niego wynikająca wymagalna. Jednakże na skutek rozpoznanej apelacji, w dniu 17 kwietnia 2015r. wyrok ten uprawomocnił się i podlegał wykonaniu.

W tej sytuacji, zdaniem organu obowiązkiem skarżącej było zastosowanie się do treści art. 89 § 1 u.p.e.a. i doprowadzenie do przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty 201.572 zł, stanowiącej wierzytelność należną zobowiązanej Spółce "B" na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział Gospodarczy z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...], zwłaszcza że do dnia 18 maja 2015r. Spółka "A" nie kwestionowała statusu dłużnika zajętej wierzytelności.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, fakt przejęcia przez Gminę Miasta, zgodnie z pismem z dnia 9 lipca 2008r. ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu wcześniejszego zakończenia umów najmu i dzierżawy zawartych na czas określony na części nieruchomości wydzielonych pod drogę powiatową oraz wiedza Naczelnika Urzędu Skarbowego w tym przedmiocie, nie zwalnia skarżącej od wykonywania obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. W celu prawidłowej realizacji zajęć egzekucyjnych dłużnik zajętej wierzytelności winien dołożyć staranności, by w sytuacji, gdy nie on sam będzie przekazywał środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego, poinformować podmiot odpowiedzialny za wypłatę roszczeń odszkodowawczych Gminę Miasta o konieczności realizacji tychże zajęć egzekucyjnych.

Podkreślono przy tym, że z pism skarżącej oraz Prezydenta Miasta, kierowanych do organu egzekucyjnego, ani z treści zażalenia nie wynika, by dłużnik zajętej wierzytelności informował Gminę Miasta o przedmiotowych zajęciach egzekucyjnych. Poprzez zaniechanie działań w tym zakresie spółka "A" doprowadziła do bezpodstawnego przekazania kwoty 201.572 zł zobowiązanej spółce "B", działając tym samym na szkodę wierzycieli, w tym Skarbu Państwa, którzy dochodzą na drodze przymusu administracyjnego wymagalnych wierzytelności od ww. spółki.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej, że przyczyną obecnego stanu rzeczy był brak komunikacji pomiędzy organem egzekucyjnym a Gminą Miasta, albowiem ten ostatni podmiot nie występuje w sprawie w roli dłużnika zajętej wierzytelności. Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2015r. nie stanowiło bowiem zajęcia, jak wskazuje autor zażalenia, lecz miało wyłącznie charakter informacyjny.

Skarżąca natomiast eksponowała, że nie naruszyła żadnego z obowiązków spoczywających na dłużniku zajętej wierzytelności, zaś odpowiedzialność za nieskuteczne zajęcie spoczywa wyłącznie na organie. Żaden z przepisów u.p.e.a. nie wymaga od dłużnika zajętej wierzytelności realnego wypełniania obowiązków organu egzekucyjnego, przy czym organ nigdy nie wymagał od dłużnika powiadamiania Gminy o zajęciu.

To nie zaniechanie skarżącej stanowi przesłankę pozwalającą uchylić się od przekazania organowi zasądzonej na rzecz spółki "B" należności, ale fakt natury prawnej - brak wymagalnego roszczenia spółki "B". Wierzytelność tej spółki została zaspokojona, "B" nie może więc dochodzić od skarżącej żadnych należności, albowiem zasądzoną wyrokiem sądu kwotę przyjął od interwenienta ubocznego - Gminy Miasta. Wobec powyższego, z momentem zapłaty, wierzytelność wygasła również względem "A" Sp. z o.o.

Skarżąca nie dokonała żadnych wpłat na konto pełnomocnika Spółki "B". Zapłaty dokonał inny podmiot, na podstawie oddzielnego wezwania do zapłaty, o czym Spółka "A" dowiedziała się post factum.

O ile na gruncie Kodeksu spółek handlowych Gmina (jako jedyny udziałowiec) miała i ma możliwość oddziaływania na skarżącą, to Zarząd "A" Sp. z o.o. - nawet gdyby wiedział o wezwaniu do zapłaty wystosowanym bezpośrednio do Gminy oraz realizacji tego wezwania przez Gminę - i tak nie miał żadnych prawnych możliwości zablokowania zapłaty środków.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu, szczególnego znaczenia nabiera kwestia, czy wydając orzeczenie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., organy należycie wyjaśniły przesłankę "bezpodstawnego uchylania się" od przekazania zajętej wierzytelności.

Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, na przykład trudnej sytuacji ekonomicznej będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06, opubl. w: Lex nr 364771, wyrok NSA z 14 czerwca 2007 r., II FSK 751/06, opubl. w: Jur. Pod. 2008, nr 2, str. 51, por. R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, s. 370; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, s. 780).

Przyjęcie poglądu, że uwzględnienie sytuacji finansowej dłużnika zajętej wierzytelności jako podstawy do odmowy przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu prowadziłoby do uznania, że uprawnienia organu egzekucyjnego korzystającego z egzekucyjnego trybu realizacji zobowiązania byłyby mniejsze aniżeli głównego zobowiązanego będącego wierzycielem dla dłużnika zajętej wierzytelności (por. m.in. M. Król, Uprawnienia organu egzekucyjnego względem dłużnika zajętej wierzytelności, opubl. w: Przegląd Podatkowy, 2012, nr 3, s. 33).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu powołanego przepisu - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, jak na przykład zarzut przedawnienia, potrącenia itp. (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r.,sygn. akt I FSK 984/06).

W ocenie Sądu, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. art. 71a § 9 u.p.e.a..

Wedle art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdują zastosowanie zasady, sformułowane w k.p.a.. W szczególności należy wskazać na zasadę prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz oficjalności postępowania dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organy postępowania egzekucyjnego mają zatem obowiązek zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, a także podjąć wszelkie inne niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Jak już podkreślono, do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły dostatecznie tych kwestii.

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2015 r. skierowanym do organu egzekucyjnego oświadczyła, że nie jest dłużnikiem Spółki "B", albowiem wierzytelność tej spółki wynikająca z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] oddalającego apelacje od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt [...] wygasła w dniu 23 kwietnia 2015 r.

Skarżąca jednoznacznie wyjaśniła, że zgodnie z pozyskanymi przez nią informacjami, zapłaty tejże należności na rzecz "B" Sp. z o.o. dokonała samodzielnie, tj. bez udziału skarżącej, i w całości Gmina Miasta, która to we wskazanym postępowaniu cywilnym występowała w charakterze interwenienta ubocznego.

Udział Gminy w tymże sporze, co wyraźnie i wielokrotnie akcentowano w toku sprawy wynikał z jej osobistej odpowiedzialności za ewentualną zapłatę dochodzonych przez "B" należności, zaś źródłem tego obowiązku było oświadczenie z dnia 9 lipca 2008 r., w którym to Gmina przejęła na siebie ciężar zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wcześniejszego zakończenia przez skarżącą umów najmu i dzierżawy, zawartych na czas określony na części nieruchomości skarżącej wydzielonych pod drogę powiatową, a zatem także za zapłatę roszczeń spółki "B".

Spółka podkreśliła, że nie uchybiła żadnemu obowiązkowi wynikającemu z zajęcia wierzytelności, gdyż zaspokojenie wierzyciela nastąpiło z pominięciem rachunku bankowego skarżącej, ze środków Gminy Miasta, a nie "A" Sp. z o.o.

Obowiązkiem organu egzekucyjnego było zatem należyte rozważenie okoliczności podnoszonych w tym piśmie, w kontekście wywiązywania się skarżącej z obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności w świetle art. 1a pkt 3, art. 89 i art. 91 u.p.e.a., czego w niniejszej sprawie zabrakło.

Należy zwrócić przy tym uwagę na niekonsekwentne stanowisko organu egzekucyjnego, które następnie zaaprobował organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu. Z jednej strony bowiem w piśmie z dnia 8 maja 2015r. - doręczonym już po zaspokojeniu wierzyciela - "B" Sp. z o.o. przez Gminę Miasta, organ egzekucyjny poinformował Prezydenta Miasta jako interwenienta ubocznego o dokonanych zajęciach w łącznej wysokości 790.921,68 zł w Spółce "A", z tytułu wyroku z dnia 20 stycznia 2014r. sygn. akt [...], wskazując numer rachunku bankowego, na który należy przekazać zasądzoną kwotę.

Z drugiej zaś strony, w postanowieniu wydanym w trybie art.71a § 9 u.p.e.a. wskazał, że wprawdzie dłużnikiem zajętej wierzytelności jest "A" Sp. z o.o., zatem na to niej spoczywają obowiązki realizacji dokonanych zajęć. Jednakże w przypadku wątpliwości w tym zakresie, w związku z przejęciem przez Gminę Miasta ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu wcześniejszego zakończenia umów najmu i dzierżawy zawartych na czas określony na części nieruchomości wydzielonych na drogę powiatową, Spółka "A" winna działać w porozumieniu z Gminą w taki sposób, by nie skutkowało to zaniechaniem czynności i spowodowaniem szkody na rzecz jej samej oraz organu egzekucyjnego.

W tym świetle rację ma skarżąca zarzucając organowi naruszenie art. 89 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik zajętej wierzytelności obowiązany jest de facto do podejmowania wszystkich działań faktycznych, w tym kontrolowania innych ewentualnych dłużników zajętej wierzytelności i podjętych przez organ wobec tychże podmiotów działań, celem zapobieżenia zapłacie wierzytelności z pominięciem organu egzekucyjnego, mimo iż regulacja ta wyraźnie wskazuje, iż głównym obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności jest zaspokojenie wierzyciela poprzez zapłatę należnej mu kwoty na rzecz organu egzekucyjnego, składanie wymaganych przez organ wyjaśnień oraz stosowanie się do wydawanych przez ten organ zaleceń, nie zaś wykonywanie praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.

W świetle art. 124, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., postanowienie wydane w postepowaniu egzekucyjnym w administracji powinno zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Norma ta wskazuje, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.

Treść uzasadnienia powinna realizować założenia zawarte w zasadach ogólnych, głównie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

W orzecznictwie ujmuje się tę kwestię szerzej, wskazując, że "pozaustawowe ogólnikowe sformułowania zamieszczone w uzasadnieniu [...] stanowią naruszenie art. 8 i 9 k.p.a." (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2000 r., V SA 2278/99, niepubl.).

W zaskarżonym postanowieniu organ wyraził pogląd, iż w celu prawidłowej realizacji zajęć egzekucyjnych dłużnik zajętej wierzytelności winien dołożyć staranności, by w sytuacji, gdy nie on sam będzie przekazywał środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego, poinformować podmiot odpowiedzialny za wypłatę roszczeń odszkodowawczych, Gminę Miasta o konieczności realizacji tychże zajęć egzekucyjnych.

Z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów k.p.a. organ nie wyjaśnił jednak kwestii prawnej możliwości oddziaływania w tym zakresie skarżącej spółki na Gminę Miasta (która to jest posiadaczem wszystkich udziałów w kapitale zakładowym skarżącej). Słusznie zauważa przy tym skarżąca, że o ile na gruncie Kodeksu spółek handlowych Gmina (jako jedyny udziałowiec) miała i ma możliwość oddziaływania na skarżącą, to Zarząd "A" Sp. z o.o. - nawet gdyby wiedział o wezwaniu do zapłaty wystosowanym bezpośrednio do Gminy oraz realizacji tego wezwania przez Gminę - i tak nie miał żadnych prawnych możliwości zablokowania zapłaty środków.

Organy nie dokonały również oceny znaczenia dla niniejszej sprawy pisma Prezydenta Miasta z dnia 20 maja 2015 r., skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym poinformowano organ egzekucyjny, że należność w kwocie 201 572 zł została już przekazana na rachunek Kancelarii "C" Spółka Partnerska. Wskazano w nim, że w dniu 20 kwietnia 2015 r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo z tej Kancelarii wzywające do uregulowania należności wobec spółki "B" Sp. z o.o. w terminie 7 dni. Końcowo wskazano, że pismo organu egzekucyjnego z dnia 8 maja 2015 r. informujące o zajęciu należności pieniężnej zostało skierowane do Gminy Miasta już po fakcie przekazania środków finansowych na konto ww. Kancelarii.

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym), spoczywa na organie, zaś sąd administracyjny nie może zastąpić organu w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do kompetencji sądu orzekającego należy jedynie kontrola legalności aktu wydanego na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym).

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1458/08 (dostępny w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), postanowienie wydawane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Celem tego postępowania, które zostało poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a., jest jedynie ustalenie okoliczności czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Przepis ten stanowi podstawę prawną do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo części tej wierzytelności. Odpowiedzialność z tego tytułu może być realizowana wobec dłużnika zajętej wierzytelności także w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, a podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w tym zakresie jest właśnie postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a..

Wprawdzie w orzecznictwie wyrażany jest także pogląd, że jeżeli zostaje zrealizowany cel, dla którego zostało przewidziane przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., to można uznać, że nieprzeprowadzenie tej kontroli nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia, o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyrok Naczelnego Sąd Administracyjny z 26 stycznia 2012 r., II GSK 1515/10 dostępny w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), niemniej jednak, w świetle tego, co wyżej powiedziano, ustalenia poczynione przez organy w niniejszej sprawie nie dawały dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co jest przesłanką zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględni powyższą ocenę prawną oraz dokona oceny istnienia podstaw do zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., w świetle całokształtu materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania sądowego.