Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 240/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 pkt 2, par 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 17 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) o rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP: [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., decyzją z [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z [...] września 2020 r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. D. jako byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. za zaległości podatkowe ww. spółki w podatku VAT za okres od kwietnia do października 2015 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego

Wspomnianą decyzją z [...] września 2020 r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.- G. orzekł o solidarnej ze spółką A. odpowiedzialności podatkowej P. D., jako byłego członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe w podatku VAT za okres od kwietnia do października 2015r. w łącznej kwocie 1.231.344,27 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 496.966 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 1,60 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że A. posiada zaległości w podatku VAT za przedmiotowy okres, które powstały w czasie sprawowania przez P. D. funkcji członka zarządu spółki. Na powstałe zaległości podatkowe wystawione zostały tytuły wykonawcze, a egzekucja prowadzona wobec spółki okazała się być bezskuteczna. Według organu w spółce wystąpiła niewypłacalność, stanowiąca podstawę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jednostki, a w sprawie nie wystąpiły okoliczności uwalniające P. D. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., utrzymując w mocy powyższą decyzję wyjaśnił, że A. złożyła deklaracje VAT-7 za kwiecień - czerwiec, sierpień-październik 2015 r., wykazując zerowe kwoty podatku podlegające wpłacie do urzędu skarbowego. W deklaracji za lipiec 2015 r. spółka wykazała kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego. Za październik 2015 r. spółka złożyła korektę, wykazując kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego. Wobec spółki przeprowadzona została kontrola podatkowa w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku VAT za okres od stycznia do września 2015 r., w trakcie której stwierdzone zostały nieprawidłowości. Następnie decyzją z [...] marca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. W. określił spółce kwotę: nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za kwiecień, maj, czerwiec, sierpień i wrzesień 2015 r., podatku VAT podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego za okresy od kwietnia do września 2015 r., podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Należności wynikające z powyższej decyzji nie zostały przez spółkę uiszczone. Na ich poczet została zaliczona jedynie część wpłaty z 25 września 2015 r., odpowiadająca kwocie zadeklarowanej w korekcie deklaracji za lipiec 2015 r.. Zadłużenie za październik 2015 r. jest zaś konsekwencją wykazania przez spółkę w korekcie deklaracji podatku podlegającego wpłacie, bowiem na poczet podatku zaliczona została jedynie kwota wynikająca z przeksięgowań oraz kwota ściągnięta w ramach działań egzekucyjnych.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że:

1. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Zaległości spółki za okres kwiecień - październik 2015 r. objęte zostały tytułami trzema wykonawczymi. Egzekucję zaległości za październik 2015 r. prowadził Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G., na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]. W toku egzekucji organ dokonał m.in. zajęć czterech rachunków bankowych spółki. Dwa z nich okazały się nieskuteczne, a jedno skuteczne, a wyegzekwowana kwota to 1.603,98 zł, z której na poczet kosztów egzekucyjnych związanych z tytułem wykonawczym zaliczona została kwota 502,08 zł, a pozostała kwota została zarachowana na inne zadłużenie, które obejmował również wymieniony tytuł egzekucyjny. Ponadto dokonano trzech zajęć wierzytelności. Dwa z nich okazały się nieskuteczne, a jeden z dłużników ( B. sp. z o.o. przekazał kwotę 21.750 zł, z czego na poczet zaległości zaliczono kwotę 16.603,40 zł (6.544,10 zł - należność główna, 920,80 zł - odsetki, 9.126,90 zł - koszty egzekucyjne, 11,60 - koszty upomnienia). Do sporządzonego 24 sierpnia 2017 r. protokołu o stanie majątkowym spółki prokurent spółki oświadczył, iż spółka nie posiada nieruchomości oraz ruchomości o wartości licytacyjnej. Z uzyskanych informacji wynika także, iż spółka nie figuruje jako właściciel nieruchomości w żadnej księdze wieczystej oraz właściciel pojazdów w bazie CEPiK. Ze względu na powyższe postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] zostało umorzone postanowieniem z 10 stycznia 2019 r. z uwagi na jego bezskuteczność. W zakresie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji, wskazując m.in., iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] nie ustalił składników majątku spółki pozwalających na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego. Poza tym spółka posiada zadłużenie wobec innych wierzycieli, co potwierdzają zajęcia wierzytelności z 14 listopada 2018 r. oraz 28 lutego 2020 r., wystawione przez Komorników Sądowych. Spółka zaprzestała także składania deklaracji, a ostatnie złożyła w zakresie podatku VAT za maj 2018 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 r., podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dokonanych wypłat za 2016 r.. Zawiadomieniami z 18 maja 2018r. podmiot został wykreślony z ewidencji czynnych podatników VAT, a także z rejestru podatników podatku VAT w zakresie transakcji wewnątrzwspólnotowych. W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że A. nie posiada środków finansowych, majątku ruchomego, czy też nieruchomego, który umożliwiałby uregulowanie zaległości w podatku VAT za przedmiotowe okresy, zatem prowadzona egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna.

2. Zaległości podatkowe spółki z tytułu przedmiotowego podatku VAT powstały w czasie pełnienia przez P. D. obowiązków członka zarządu.

Organ ustalił, że spółka została powołana na podstawie umowy z 6 listopada 2014 r. pod firmą B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. W Krajowym Rejestrze Sądowym została zarejestrowana 12 listopada 2014 r. przez Sąd Rejonowy P. – [...] i [...] w P., VIII Wydział Gospodarczy. Przedmiot jej działalności wpisany do rejestru obejmuje wiele dziedzin, lecz w 2015 r. działalność spółki polegała przede wszystkim na handlu hurtowym paliwami ciekłymi, w tym olejem napędowym oraz olejem rzepakowym, a także sprzedaży detalicznej na stacjach paliw. Na pierwszego prezesa spółki powołano A. W.. 23 marca 2015 r. zmieniono akt założycielski spółki, w tym m.in. kapitał zakładowy podwyższony został do kwoty 150.000 zł. Zmianie uległa nazwa spółki na A. sp. z o.o., w Ł.. Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] marca 2015 r. odwołano z funkcji prezesa zarządu A. W. i powołano do sprawowania tego stanowiska P. D.. Natomiast uchwałą z [...] maja 2017 r. przyjęto rezygnację dotychczasowego prezesa zarządu P. D., a uchwałą z tego samego dnia powołano do pełnienia tego mandatu K. T.. Następnie Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. XX Wydział Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z [...] października 2018r. wykreślił dotychczasowy adres spółki, tj. Ł., ul. A. 18 lok. 506 z rejestru i od tego czasu nowy nie został ujawniony. Z powyższego, w ocenie organu wynika, że w okresie od 23 marca 2015 r. do 29 maja 2017 r. funkcję prezesa zarządu A. sprawował P. D., który powinien ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w podatku VAT za przedmiotowe okresy, jako były członek zarządu spółki. P. D. po objęciu funkcji prezesa zarządu dokonywał różnych czynności związanych z pełnioną funkcją i jako prezes zarządu spółki złożył podpis, m.in. na: oświadczeniu z 28 maja 2020r., które zostało złożone do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G., w którym poinformował, że spółka zajmuje się sprzedażą hurtową paliw i produktów pochodnych, zgłoszeniu identyfikacyjnym/zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-8, bilansie spółki sporządzonym na dzień 31 grudnia 2015 r. i na dzień 31 grudnia 2016 r.. Zdaniem organu P. D. aktywnie zatem sprawował funkcję prezesa spółki i znał stan jej majątku oraz zobowiązań.

3. Strona nie złożyła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zdaniem organu P. D., będąc członkiem zarządu spółki winien był podjąć działania zmierzające do ogłoszenia upadłości jednostki, bowiem dłużnik w tym czasie był niewypłacalny. Organ stwierdzić, iż bez wątpienia w spółce wystąpiła niewypłacalność w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe (zarówno w brzmieniu przed 31 grudnia 2015 r., jak też po tym dniu), bowiem jednostka zaprzestała płacenia swoich zobowiązań. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż wobec spółki przeprowadzona została kontrola w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku VAT za okres od kwietnia do września 2015 r.. Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. w decyzji z [...] marca 2018 r. wskazał, iż deklaracje podatkowe za ten okres wykazywały inną wysokość zobowiązania podatkowego, niż to wynikało z przepisów prawa, na podstawie których zobowiązanie to powstało. Podkreślono, że wydanie decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania nie spowodowało powstania po stronie podatnika nowego zobowiązania, a oznacza jedynie potwierdzenie faktu, że zadeklarowane zobowiązanie podatkowe było wymagalne w innej wysokości. Najstarszym nieuregulowanym zobowiązaniem podatkowym spółki jest zobowiązanie w podatku VAT za kwiecień 2015 r. z terminem płatności przypadającym na 25 maja 2015 r., a następnym nieuregulowanym zobowiązaniem spółki jest podatek VAT za maj 2015 r., z terminem płatności przypadającym na 25 czerwca 2015 r.. Zatem, w ocenie organu spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ust. 1 prawo upadłościowe z tym dniem, tj. momentem upływu terminu płatności drugiego wymagalnego zobowiązania. Poza tym spółka posiada także zaległości w podatku VAT za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r., a także nieuregulowane zobowiązania cywilnoprawne, o czym świadczą pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – W. oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.. Powyższe, w ocenie organu dowodzi, iż spółka jest niewypłacalna nie tylko wobec Skarbu Państwa ale także innych wierzycieli. Zatem w spółce wystąpiła niewypłacalność w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, tj. przesłanka zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań. Nadto po uwzględnieniu kwot wykazanych w decyzji Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. z [...] marca 2018 r., w wysokości 1.161.236 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania spółki wykazane w bilansie spółki na dzień 31 grudnia 2015 r., przekroczyły wartość majątku spółki, co oznaczałoby że na koniec 2015 r. wystąpiła niewypłacalność jednostki określona w art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe w brzmieniu do 31 grudnia 2015 r.. Ponadto z bilansu jednostki sporządzonego na koniec 2016 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przewyższyły wartość majątku spółki. To utrwala w przekonaniu, że spółka stała się podmiotem niewypłacanym., zatem w spółce wystąpiły przesłanki uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości. Zdaniem organów, uwzględniając, że w spółce wystąpiła niewypłacalność, bo spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań już w 2015r., winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w drugiej połowie 2015r., tj. 10 lipca 2015 r.. P. D., jako jedyny członek zarządu zobowiązany był posiadać wiedzę o funkcjonowaniu spółki, w tym braku wywiązywania się przez spółkę z jej obowiązków podatkowych. Tymczasem już w dniu 31 grudnia 2015 r., majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów, co oznaczałoby, że zarząd spółki winien w ciągu 14 dni od tego dnia złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a więc do 14 stycznia 2016 r.. Zatem, to w okresie sprawowania przez P. D. funkcji prezesa spółki, stała się ona niewypłacalna. Dodano, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego sporządzonego na dzień 17 marca 2020 r. wynika, że w dziale 6, rubryce 5, 6 i 7 nie zawarto wpisów w przedmiocie upadłości spółki, czy też w przedmiocie postępowania układowego oraz restrukturyzacyjnego. Powyższą okoliczność potwierdził w piśmie z 20 lutego 2020r. Sąd Rejonowy dla Ł.- Ś. w Ł.XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, wskazując, iż wobec A. sp. z o.o. nie toczyło się żadne postępowanie. Zatem w spółce zaistniały okoliczności wskazujące na jej niewypłacalność, w czasie pełnienia przez P. D. funkcji prezesa spółki, a wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony do sądu. Poza tym organ podatkowy nie dopatrzył się także wystąpienia przesłanki określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy strony. P. D. jako jedyny prezes spółki musiał mieć świadomość o podejmowanych przez spółkę działaniach, które prowadziły do braku wykazania prawidłowych kwot podatku VAT w złożonych deklaracjach, co doprowadziło do powstania zaległości, a to z kolei do niewypłacalności spółki. P. D. samodzielnie zarządzał spółką, a w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych był prezesem spółki. Podejmował różne czynności związane z istnieniem spółki, dlatego też - w ocenie organu odwoławczego - zdawał sobie sprawę z jej sytuacji finansowej. Z pewnością miał wiedzę w przedmiocie prowadzonej przez spółkę działalności i zawieranych kontraktach. Sytuacja spółki w czasie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu ulegała pogorszeniu, o czym świadczy chociażby okoliczność, że na koniec 2016 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przekraczają majątek spółki. Pomimo niewypłacalności spółki P.D. nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości. Zatem nie wystąpiła w sprawie okoliczność braku winy P. D. w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki. Brak staranności i bierna postawa członka zarządu nie może przemawiać za zwolnieniem go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Tym bardziej, że w momencie gdy zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przekroczyły majątek spółki P. D. zrezygnował z pełnionej funkcji.

4. P. D. nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych jednostki w znacznej części. W toku prowadzonego postępowania nie wykazał żadnego majątku, który umożliwiłby zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Pomimo wezwania do przedstawienia dowodów zwalniających z odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości spółki. Tym samym organ stwierdził, iż niezrealizowana przez stronę pozostaje przesłanka, opisana w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.. Wobec tego, zdaniem organu w przedmiotowej sprawie przesłanki uwalniające od odpowiedzialności z art. 116 o.p. nie wystąpiły, bowiem spółka nie posiada majątku, a niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez winy P. D..

W skardze P. D. zarzucił naruszenie:

- art. 187 § 1, w zw. z art. 120, 121 par. 1 oraz art. 122 o.p., poprzez nie dokonanie przez organ podatkowy wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie;

- art. 187 § 1, w zw. z art. 188 o.p., poprzez nie dokonanie zebrania całości materiału dowodowego w wyniku pominięcie dowodu zgłoszonego przez skarżącego - wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego na okoliczność braku przeterminowanych zobowiązań spółki w 2015 r. (kiedy pełnił funkcję Prezesa Zarządu);

- art. 191 w zw. z art. 120, 121 par. 1 oraz art. 122 o.p., poprzez przekroczenie przez organ podatkowy granic swobodnej oceny dowodów - a w konsekwencji poczynienie nie prawdziwych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, iż po stronie skarżącego zaistniał obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;

- art. 116 § 1 o.p., poprzez błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Skarżący swoje stanowisko podtrzymał w piśmie procesowym z nadanym 1 czerwca 2021 r..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w przedmiotowej sprawie stanowi art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649 ze zm.).

Zgodnie z regułą wynikającą z § 1 tego przepisu, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W § 2 cytowanego przepisu ustawodawca uregulował zakres odpowiedzialności podatkowej członków zarządu, którzy ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe m.in. spółki z o.o. z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Niniejsza regulacja ma również zastosowanie do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 o.p.). Powyższy przepis określa przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu, które można podzielić na przesłanki pozytywne i negatywne.

Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe), to nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki, wykazanie, że zaległości dotyczą zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez poszczególne osoby obowiązków członka zarządu. Negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności), Ordynacja podatkowa definiuje jako wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęły postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, wskazanie przez członków zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przedmiotem postępowania jest przeniesienie na P. D., jako byłego członka zarządu A. spółki z o.o. wraz z tą. spółką, odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe w podatku VAT za okres od kwietnia do października 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Sąd podziela stanowisko organu, iż w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki zawarte w przepisie art. 116 o.p. uprawniające organ podatkowy do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku VAT za wskazany okres wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

W treści skargi jej autor zarzucił brak podstaw faktycznych i prawnych do wydania zaskarżonego orzeczenia lecz w ocenie sądu zarzuty te są bezpodstawne.

Przepisy art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nakazują organom podatkowym tak prowadzić postępowanie, aby wyjaśnione zostały wszelkie istotne okoliczności sprawy. Zasadę oceny dowodów formułuje przepis art. 191 o.p., zgodnie z którym, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zakres okoliczności faktycznych, które maja być w toku postepowania poczynione wyznacza przepis prawa materialnego, który ma mieć zastosowanie. W niniejszej sprawie jest to przepis art. 116 o.p., który reguluje kwestią przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na członka zarządu tej spółki. W ramach wyznaczonych przepisem art. 116 § 1 i 2 o.p. wyjaśnienia wymagało, czy skarżący był członkiem zarządu A. spółki z o..o. w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe tej spółki oraz czy do owych zaległości zachodzi bezskuteczność egzekucji. W związku z tym, że w toku postępowania skarżący podnosił zarzuty związane z brakiem obowiązku zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego albo układowego, organy winne były rozważyć związane z tym okoliczności.

W ocenie sądu stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo, zebrane zostały dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zarówno w kwestii funkcji sprawowanej przez skarżącego w okresie w którym powstały zaległości podatkowe, bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku spółki, jej niewypłacalności oraz braku okoliczności egzoneracyjnych. Ocena dowodów została przeprowadzona we wzajemnym związku pomiędzy nimi, w sposób zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest pełne, nie pomija żadnej istotnej okoliczności, ani wątpliwości podnoszonych przez skarżącego w toku postepowania. Reasumując sąd uznaje, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo.

I tak organy ustaliły, co jest poza sporem że w okresie od 23 marca 2015 r. do 29 maja 2017 r. P. D. był członkiem zarządu spółki, tym samym terminy płatności zobowiązań spółki w podatku VAT za okresy kwiecień - październik 2015 r., upływały w czasie, kiedy członkiem zarządu spółki był skarżący. Oznacza to, iż w sprawie spełniona została przesłanka odpowiedzialności za zobowiązania, wskazana w treści art. 116 § 2 o.p..

Organy wykazały także, ze egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Wydanie postanowienia z [...] stycznia 2019 r. o umorzeniu egzekucji wobec spółki prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] w zakresie podatku VAT m.in. za październik 2015 r. (k-369 akt administracyjnych) nastąpiło po przeprowadzeniu postepowania egzekucyjnego, podczas którego nie ujawniono majątku spółki, który przewyższałby wydatki egzekucyjne, a podstawę umorzenia postepowań egzekucyjnych stanowił przepis art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), zgodnie z którym postepowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, ze w postepowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W zakresie administracyjnych tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] (okres od kwietnia do września 2015 r.) organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji. Na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 29 § 2 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wydał zawiadomienie z 21 czerwca 2018 r. (k-402), w którym wskazał, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] nie ustalił składników majątku spółki pozwalających na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego. Według bazy JPK Jednostka nie posiada kontrahentów. Środki egzekucyjne zastosowane w toku postępowania w zakresie innych zaległości nie doprowadziły do ich wyegzekwowania, z uwagi na brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych należących do spółki. Poza tym jak wynika z akt spółka posiada zadłużenie wobec innych wierzycieli. Świadczy o tym zajęcie wierzytelności z 14 listopada 2018 r. (k315), wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – W., działającej na rzecz Z. C. oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu lub nadpłaty podatku wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. [...] lutego 2020 r. (k- 316), działającego z wniosku C. S.A.. Spółka zaprzestała także składania deklaracji, a ostatnie złożyła w zakresie podatku VAT za maj 2018 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 r., podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dokonanych wypłat za 2016 r.. Została też wykreślona z ewidencji czynnych podatników VAT, a także z rejestru podatników podatku VAT w zakresie transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Okolicznością bezsporną jest, że wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego, ani też układowego odnośnie A. spółki z o.o. nigdy nie został zgłoszony.

Analiza tego, czy członek zarządu obowiązany jest do podjęcia takich działań winna być przeprowadzona na gruncie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe i naprawcze Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.). Zgodnie z art. 10 tej ustawy upadłość ogłasza się, w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeśli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a dłużnika będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, kiedy na bieżąco reguluje swoje zobowiązania (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy).

W ocenie sądu, organ odwoławczy dokonał wyczerpującej i prawidłowej oceny zaprzestania regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań podatkowych, których przeniesienie odpowiedzialności jest przedmiotem niniejszego postepowania. Jak słusznie wskazano, ze złożonych przez spółkę sprawozdań finansowych, wynika, że wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania przekroczyła (po uwzględnieniu danych z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. z [...] marca 2018 r.) wartość majątku spółki na koniec 2015 roku, co stanowi podstawę do stwierdzenia, iż zaistniała podstawa do złożenia wniosku o upadłość z uwagi na wystąpienie przesłanki bilansowej. Tym bardziej, że z bilansu sporządzonego na koniec 2016 r. (k-94 i nast.) zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przewyższyły wartość majątku spółki, czego strona nie kwestionuje. Ponadto ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż wobec spółki przeprowadzona została kontrola w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2015 r.. Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. w decyzji z[...] marca 2018 r. wskazał, iż deklaracje podatkowe za ten okres wykazywały inną wysokość zobowiązania podatkowego, niż to wynikało z przepisów prawa, na podstawie których zobowiązanie to powstało. Poza tym spółka posiada także zaległości w podatku VAT za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r., a także nieuregulowane zobowiązania cywilnoprawne, o czym świadczą pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – W. oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.. Spółka była zatem niewypłacalna nie tylko wobec Skarbu Państwa ale także innych wierzycieli.

Skarżący, jako jedyny członek zarządu powinien posiadać wiedzę o funkcjonowaniu spółki, o braku wywiązywania się z obowiązków podatkowych i wysokości nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. z [...] marca 2018r., potwierdziła jedynie, iż deklaracje podatkowe wykazywały inną wysokość zobowiązania podatkowego, niż to wynikało z przepisów prawa, na podstawie których zobowiązanie to powstało. Wbrew zarzutom skargi wydanie w 2018 roku decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania za 2015 rok nie spowodowało powstania po stronie podatnika nowego zobowiązania, a oznaczało jedynie potwierdzenie faktu, że zadeklarowane zobowiązanie podatkowe było wymagalne w innej wysokości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przy ocenie właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy uwzględnić kwoty zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, które nie zostały zadeklarowane w ogóle, bądź we właściwej wysokości w terminach przewidzianych w ustawach, także wówczas, gdy decyzje podatkowe określające to zobowiązanie bądź określające je w wysokości wyższej niż deklarowana zostaną wydane, gdy członek zarządu nie pełni już swojej funkcji (wyroki WSA w: Olsztynie z 25 listopada 2020 r., I SA/Ol 568/20; Łodzi z 29 listopada 2016 r., I SA/Łd 918/16; Poznaniu z 16 lutego 2016 r., I SA/Po 1495/15; wyroki NSA z: 13 lutego 2008 r., FSK 1605/06; 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14). W tym ostatnim z przywołanych orzeczeń NSA wypowiedział pogląd, że w sytuacji, w której po okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu ujawniono istnienie zaległości podatkowej spółki powstałej w czasie pełnienia przez członka zarządu funkcji w spółce, przed wydaniem decyzji określającej prawidłową wysokość tego zobowiązania, nie powinny nawet podlegać badaniu okoliczności egzoneracyjne określone w art. 116 § 1 o.p. bowiem odpowiedzialność członka zarządu jest w takim przypadku oczywista.

Najstarszym nieuregulowanym zobowiązaniem podatkowym spółki jest zobowiązanie w podatku VAT za kwiecień 2015 r. z terminem płatności przypadającym na 25 maja 2015 r., a następnym nieuregulowanym zobowiązaniem spółki jest podatek VAT za maj 2015 r., z terminem płatności przypadającym na 25 czerwca 2015 r.. Zatem, spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ust. 1 prawo upadłościowe z tym dniem, tj. momentem upływu terminu płatności drugiego wymagalnego zobowiązania. W realiach niniejszej sprawy, poza bilansową wystąpiła także przesłanka zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań. Uwzględniając okoliczność, że w spółce wystąpiła niewypłacalność, ze względu na zaprzestanie regulowania swoich zobowiązań już w 2015 r., spółka winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w drugiej połowie 2015 r., tj. 10 lipca 2015 r., a już bezsprzecznie niewypłacalność wystąpiła dniu 31 grudnia 2015 r., kiedy majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów, co oznaczałoby, że zarząd spółki winien w ciągu 14 dni od tego dnia złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a więc do 14 stycznia 2016r..

Wobec tego bezskuteczne są zarzuty skargi, odnoszące się do tego, iż skarżący w 2018 roku, kiedy została wydana decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w G. W. nie był już członkiem zarządu spółki. Z tych samych względów bez znaczenia jest wykazany zysk w sprawozdaniu finansowym za 2015 rok, a także nie było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego w skardze dowodu z zeznań strony skarżącej, na okoliczność tego co zostało już udowodnione.

Jak wynika z treści art. 116 § 1 pkt 2 o.p. członek zarządu może zwolnić się odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Należy mieć na uwadze, że w przepisie tym mowa jest o wszystkich rodzajach winy (w tym nieumyślnej, przyjmującej postać zarówno niedbalstwa jak i lekkomyślności). Oznacza to, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie tylko bez jego winy umyślnej, ale także nieumyślnej. Jak już wyżej wskazano, każdy obejmując funkcję członka zarządu spółki winien poznać jej sytuację finansową oraz dokonywać bieżącej jej oceny, także z punktu widzenia ewentualnego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i jeśli obiektywne okoliczności tego nie uniemożliwiają, nie może skutecznie bronić się nieznajomością sytuacji finansowej i materialnej spółki. W świetle zasad wiedzy i doświadczenia życiowego trudno jest przyjąć, żeby skarżący, jedyny członek zarządu spółki nie zdawał sobie sprawy z zarówno z istnienia przesłanki bilansowej, jak i przesłanki płynnościowej, które obligowały zarząd spółki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. drugą przesłanką ezgoneracyjna jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Należy mieć przy tym na uwadze, ze owo mienie musi faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji rokującej wyegzekwowanie znacznych kwot, w doniesieniu do wysokości zaległości podatkowych oraz przedstawiać realna wartość finansowa, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów podatkowych spółki, przy czym niemożliwym jest, aby mienia tego poszukiwał organ podatkowy. W niniejszej sprawie skarżący, nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zatem trudno mówić o spełnieniu przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności podatkowej, określonej w art. 116 § 1 pkt 2 o.p..

Reasumując, w ocenie sądu, postępowanie podatkowe w tej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalone zostały wszelkie okoliczności niezbędne dla ustalenia istotnego z punktu widzenia rozstrzygnięcia stanu faktycznego, zaś ocena prawna owych zdarzeń nie rodzi żadnych wątpliwości. Oznacza to, ze skarga była nieuzasadniona.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) należało skargę oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a..

AKE.