Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 390/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 150 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2021r. sprawy ze skarg I. G. sp. z o.o. w K. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...].02.2021r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargi.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego K.-K. decyzją z dnia 24 sierpnia 2020r. nr [...] [...] określił wobec I. G. sp. z o.o. w K. zobowiązania podatkowe w zakresie podatku VAT.

Przedmiotowa decyzja została uznana za doręczoną w trybie zastępczym z upływem 15 września 2020r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29.09. 2020 r.

Odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione przez pełnomocnika skarżącej w dniu 10 grudnia 2020 r., a zatem po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Wraz z odwołaniem złożono również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wskazano, iż uchybienie nie było zawinione, gdyż w dniu 26.11.2020r., w związku z podjętymi wobec skarżącej czynnościami egzekucyjnymi złożono wniosek do Urzędu Skarbowego K.-K. o udostępnienie odpisów dokumentów związanych z postępowaniem podatkowym w podatku od towarów i usług za 2018r. W dniu 4.12.2020r. prezes skarżącej spółki uzyskał w Urzędzie Skarbowym wgląd w akta sprawy, z których dowiedział się, że sprawa została zakończona decyzją wymiarową. Sporządził kserokopię wydanej decyzji wraz z potwierdzeniem jej zastępczego doręczenia, co umożliwiło sporządzenie odwołania i wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że w okresie trwania epidemii COVID prezes skarżącej spółki T. S., jedyny upoważniony do odbioru korespondencji w jej imieniu, przebywał w N. S. i nie został powiadomiony o planowanym zakończeniu postępowania podatkowego, w tym o zapoznaniu się z dowodami przed wydaniem decyzji. Z uzasadnienia decyzji wynika wprawdzie, że zawiadomienie w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej zostało doręczone w dniu 31.01.2020r., ale po tej dacie miało miejsce dalsze przedłużanie postępowania, zatem skarżąca nie spodziewała się decyzji wymiarowej. Uwzględniając, że w okresie epidemii COVID przemieszczanie się i kontakt z urzędami administracji państwowej jest utrudniony, stanowi to dodatkową przeszkodę w załatwianiu spraw zgodnie z terminami i przesłankę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i rozpatrzenia wniesionego odwołania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu w/w wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wydał:

- postanowienie nr [...] z dnia 11.02.2021r., którym odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji, oraz

- postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia w/w odwołania.

W uzasadnieniu postanowień podkreślono, iż w toku postępowania podatkowego korespondencja była doręczana skarżącej pod zgłoszonym adresem siedziby ul. [...], [...], pod którym była ona przez skarżącą odbierana, lub była doręczana w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie zgłaszała zmiany adresu (ani nie ustanowiła pełnomocnika w prowadzonych postępowaniach), w związku z czym należy uznać, że prawidłowo zostały doręczone wszelkie pisma wysłane do niej w toku postępowań podatkowych, w tym zaskarżona decyzja organu I instancji.

Nadto skarżąca mając wiedzę o prowadzonym wobec spółki postępowaniu podatkowym oraz o licznych pismach doręczanych jej w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej (o czym świadczyły awiza pozostawiane w skrzynce pocztowej) nie podjęła ona żadnych działań, by faktycznie otrzymywać kierowane do niej pisma. Natomiast stosownie do pouczenia zawartego w postanowieniach o wszczęciu postępowania mogła ustanowić pełnomocnika lub też poinformować organ o zmianie adresu do doręczeń – jeśli nastąpiła taka sytuacja. Skarżąca nie wykazywała również żadnego zainteresowania treścią pism, które nie zostały przez nią odebrane (doręczonych w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej). Nikt ze skarżącej spółki nie skontaktował się w tej sprawie z urzędem, mimo wiedzy o istnieniu korespondencji, którą skarżąca musiała posiadać z pozostawionych w skrzynce licznych awizo. Dotyczy to również decyzji z dnia 24.08.2020r. W tym przypadku skarżąca także nie poczyniła żadnych starań, aby dowiedzieć się, czego dotyczyła nieodebrana korespondencja.

Powyższe okoliczności w ocenie organu, jednoznacznie świadczą o braku staranności i dbałości o interesy skarżącej, a tym samym o istnieniu jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Nadto w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia 22 czerwca 2020r. o przedłużeniu terminu załatwienia w/w sprawy do 24.08.2020r. (decyzja nr [...] [...] [...] została wydana w tym właśnie dniu), które zostało odebrane przez skarżącą podobnie jak szereg innych pism w sprawie. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie, że skarżąca mogła "nie spodziewać" się decyzji wymiarowej.

Co do pandemii podano, iż w sierpniu i wrześniu 2020r. nie obowiązywał zakaz przemieszczania się obywateli, a w niniejszej sprawie nie dopatrzono się żadnych okoliczności wskazujących na utrudnienie kontaktu z organami podatkowymi, które mogłyby wywołać negatywne konsekwencje dla skarżącej, w szczególności w zakresie dochowania terminu do wniesienia odwołania. Wręcz przeciwnie – to skarżąca nie odbierała kierowanej do niej korespondencji.

Konsekwencją nie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 września 2020 r., a odwołanie zostało wniesione w dniu 10 grudnia 2020 r.

I. G. sp. z o.o. w K. złożyła skargi na ww. postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 120, 121, 122, 162, 168 oraz 169 Ordynacji Podatkowej, a w związku z tym art. 45 Konstytucji RP poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Skarżąca podała, że zasady określone w Ordynacji Podatkowej nie sprzeciwiają się temu, aby organy podatkowe w sprawach uznaniowych przychyliły się do wniosku podatnika, jeżeli z tego powodu organ nie ponosi szkody, a postępowanie miałoby na celu realizację zasad: legalizmu (art. 120 O.P.), prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie i udzielania informacji określonych w art. 121 oraz zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, o której mowa w art. 122 OP. Skarżąca podkreśliła, że spełniła wszystkie określone w art. 162 Ordynacji podatkowej przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, a przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przyczyni się do rozpatrzenia odwołania w pierwszej kolejności przez organ odwoławczy, a następnie przez niezawisły sąd, do którego prawo jest zagwarantowane w art. 45 Konstytucji RP. Skarżąca podkreśliła, iż otrzymała zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 17.01.2020 r. tj. 8 miesięcy przed wydaniem decyzji. Natomiast protokół z przeprowadzonej kontroli podatkowej był podpisany w dniu 21.02.2019r. tj. 19 miesięcy przed wydaniem decyzji wymiarowej. Organ zarzuca spółce, że nie poczyniła żadnych starań, aby dowiedzieć się, czego dotyczyła nieodebrana korespondencja, nie ustalając przy tym, czy do podatnika ostatecznie trafiło awizo. Wg skarżącej organ nie powinien przyjmować w tej sprawie tak formalistycznej postawy, tym bardziej, że całe postępowanie trwało od 25 lipca 2018r. do 24.08.2020r. Taka postawa jest niesprawiedliwa. Nie należy również stawiać znaku równości między uchybieniem terminowi na złożenie odwołania, gdy decyzja zostałaby faktycznie doręczona i w czasie 14 dni podatnik nie złożyłby odwołania, a niepodjęciem przesyłki, o której podatnik nie wiedział.

W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skargi nie są zasadne i podlegają oddaleniu, albowiem zaskarżone decyzje nie są obarczone naruszeniami prawa mogącymi prowadzić do ich wyeliminowania z obiegu prawnego.

Istotą rzeczy w poddanych sądowej kontroli sprawach, wobec niewątpliwych ustaleń faktycznych, była kwestia, czy doręczenie skarżącej decyzji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej z uwagi na wskazywane przez nią okoliczności uzasadnia uprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Organ prawidłowo uznał, że wskazywane przez skarżącą okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zaakcentować należy, że skarżąca miała pełną świadomość prowadzonego wobec niej postępowania podatkowego, wobec czego brak podjęcia przesyłki kierowanej na prawidłowy, podany przez nią adres, musi prowadzić do konstatacji, iż nie dołożyła ona należytej staranności i dbałości o swoje interesy. Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze instytucja doręczenia zastępczego nie może być uznawana, jako mniej skuteczna forma doręczania decyzji, a w efekcie, w niektórych okolicznościach, umożliwiająca wyłączenie winy w niedochowaniu terminów procesowych. Jeżeli awizowanie było prawidłowe, o czym świadczą odpowiednie adnotacje na przesyłce, a adresat nie uprawdopodobnił, aby doszło do naruszeń procedury przewidzianej dla doręczeń, doręczenie zastępcze musi być honorowane, jako skuteczne. W efekcie brak jest podstaw do uznawania, aby w związku z doręczeniem zastępczym, skarżąca nie była w stanie przypuszczać, że w sprawie zapadła decyzja.

Jedynie względy odnoszące się do wyjątkowych okoliczności po stronie adresata mogą prowadzić do stwierdzenia braku winy w niedochowaniu terminu. Takich okoliczności jednak w sprawie nie było. Skarżąca nie odebrała skierowanej do niej decyzji wskutek własnych zaniedbań i braku w dbałości o własne interesy. Spółka wszak wiedziała o toczącym się postępowaniu. Nie sposób nie dostrzec, że prezes skarżącej odebrał skierowane na adres ul. [...], [...] postanowienia o wszczęciu postępowań podatkowych za okres od I-IV. 2018r., a postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego za V.2018r. zostało doręczone skarżącej w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W treści tych postanowień znajdowały się pouczenia, że zgodnie z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Natomiast zgodnie z przepisem § 2 ww. artykułu w razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W toku postępowania podatkowego korespondencja była doręczana skarżącej pod zgłoszonym adresem siedziby, pod którym była ona odbierana lub doręczana w trybie zastępczym. Skarżąca nie zgłaszała zmiany adresu, ani też nie ustanowiła pełnomocnika w prowadzonych postępowaniach, w związku z czym należy uznać, że prawidłowo zostały jej doręczone wszelkie pisma, w tym zaskarżona decyzja organu I instancji.

Okoliczności, iż prezes skarżącej przebywał w N. S. i nie odebrał decyzji świadczą jedynie o tym, że nie podjęto żadnych działań, by faktycznie odebrać kierowane do spółki pisma. Powyższe niewątpliwie świadczy o braku staranności i dbałości o interesy skarżącej, a tym samym o winie w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżąca mogła ponadto spodziewać się wydania decyzji, gdyż zawiadomienie z dnia 22 czerwca 2020r. o przedłużeniu terminu załatwienia spraw do 24.08.2020r. zostało przez nią odebrane, podobnie jak szereg innych pism w sprawie.

Trafnie zauważył także organ, iż w sierpniu i wrześniu 2020r. nie obowiązywał zakaz przemieszczania się, a w sprawie nie dopatrzono się żadnych okoliczności wskazujących na utrudnienie kontaktu z organami podatkowymi, które mogłyby wywołać negatywne konsekwencje w zakresie dochowania terminu do wniesienia odwołania.

Nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w tym zasady legalizmu. Art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu po stronie wnioskującego wyłącza możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także niedbalstwa rozumianego, jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej można zatem mówić wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dochowanie terminu było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia nawet przy dołożeniu przez stronę szczególnej staranności. Oznacza to, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a więc nie dopełniła czynności z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. To zainteresowany powinien uprawdopodobnić wystąpienie niezawinionych przez siebie okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu, posiadając bowiem najpełniejszą wiedzę o tych przyczynach powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Organ podatkowy nie ma w tym wypadku obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1289/10).

Konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było prawidłowe stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro przedmiotowa decyzja została uznana za doręczoną w trybie zastępczym z dniem 15 września 2020r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 września 2020 r., a odwołanie wniesiono dopiero 10 grudnia 2020 r.

Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a. oddalił skargi.