Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 303/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 4, art. 8 ust. 3 pkt 3, art. 61 ust. 1 i  ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia 30 stycznia 2014 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. S., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia 27 listopada 2013 r., nr [...], ustalającą opłatę za pobyt M. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...].

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że opisaną wyżej decyzją Prezydent Miasta [...], działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustalił P. S. opłatę w wysokości 1 321,36 zł miesięcznie za pobyt ojca – M. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...], począwszy od dnia zamieszkania ojca w placówce, to jest od dnia 7 maja 2013 r., w tym opłatę za pobyt od dnia 7 maja 2014 r. do dnia 31 maja 2013 r. w wysokości 1 065,62 zł, a od września 2013 r. w wysokości 1 443,11 zł. Organ pierwszej instancji, jak podkreśliło Kolegium, stwierdził, że do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej należą synowie M. S.: T. S. i P. S. oraz jego matka K. S. Z ustaleń organu pierwszej instancji podjętych w toku przeprowadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2013 r. miesięczny dochód dwuosobowej rodziny P. S. wynosi 4 057,36 zł, to jest 2 028,68 zł na osobę w rodzinie, a od września 2013 r. dochód ten wynosi 4 179,11 zł (2 089,55 zł na osobę w rodzinie). Mając więc na uwadze art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. a ustawy o pomocy społecznej oraz fakt, że dochód strony przekracza kwotę 300% kryterium dochodowego organ ustalił wspomnianą opłatę w wysokości wskazanej w sentencji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i jego argumentację. Kolegium podkreśliło dodatkowo, że dla celów ustalenia omawianej opłaty obowiązki zstępnych, wstępnych osoby przebywającej w domu pomocy społecznej są zależne wyłącznie od sytuacji dochodowej tych osób, co wynika z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Wskazać należy, że organ z urzędu nie może orzec o zwolnieniu z ponoszenia wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej, a jedynie na wniosek osoby zainteresowanej. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy pouczył stronę, że ze względu na trudną sytuację zdrowotną i dochodową może ona złożyć do organu odrębny wniosek o zwolnienie całkowite lub częściowe z ponoszenia opłaty ustalonej zaskarżoną decyzją.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożył P. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. przez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, w szczególności niezbadanie, czy jest on w stanie uiszczać opłatę w wysokości 1 321,36 zł miesięcznie, zaś od września 2013 r. kwotę 1 443,11 zł;

2. art. 8 K.p.a. i art. 9 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązkowi informowania strony o przysługujących jej prawach, w szczególności przez brak umożliwienia złożenia dokumentów potwierdzających rzeczywistą sytuację materialną skarżącego;

3. art. 10 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oparcie się jedynie na dowolnie wybranych okolicznościach i pominięcie okoliczności mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie;

4. art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przez nieuwzględnienie szczególnych okoliczności występujących w niniejszej sprawie, warunkujących zwolnienie skarżącego z ponoszenia opłaty, takich jak: wysokie koszty utrzymania, spłacanie kredytu przez skarżącego, młody wiek skarżącego, świadczenie alimentów na rzecz jego matki, a także pominięcie i brak odniesienia się przez organ pierwszej instancji do złożonego przez skarżącego wniosku o całkowite zwolnienie z opłaty;

5. art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieobciążanie opłatą w większym stopniu M. S., który jest osobą obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w pierwszej kolejności, a który posiada własny majątek w postaci udziału w lokalu mieszkalnym;

6. art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie alimentów świadczonych przez skarżącego na rzecz jego matki M. S., a tym samym nieprawidłowe określenie dochodu P. S.

Skarżący zarzucił nadto organom błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia polegający na ustaleniu opłaty za pobyt M. S. w DPS i zobowiązaniu do ponoszenia tak wysokiej opłaty, ponadto nadmienił, że zobowiązanie do ponoszenia tej opłaty jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi naruszenie interesu prawnego.

Do skargi skarżący dołączył wydruki przelewów potwierdzających, że dokonywał wpłat pieniężnych na konto bankowe matki oraz akt notarialny z dnia 3 marca 2014 r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżonków P. S. i A. S.-S.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.; dalej także: "ustawa").

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani są (w kolejności wskazanej w tym przepisie):

1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka;

2. małżonek, zstępni przed wstępnymi;

3. gmina, której mieszkaniec został skierowany do domu pomocy społecznej.

Z przepisu tego wynika, że osoby oraz gmina, określone w pkt 2 i 3, nie mają obowiązku wnoszenia opłat, o ile mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi pełną odpłatność za swój pobyt w tej instytucji.

Przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Z wspomnianego wyżej art. 103 ust. 2 ustawy wynika zaś, że kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala – w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu – wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Opłata ta nie może być jednak zwiększana w sytuacji, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów określonych w art. 64 ustawy.

W przypadku, gdy osoba zobowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jej członka rodziny, odmawia podpisania umowy, o której mówi art. 103 ust. 2 ustawy, organ pierwszej instancji wydaje, na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy, decyzję określającą wysokość kwoty poniesionych wydatków na świadczenie z pomocy społecznej, to jest wniesionej zastępczo przez gminę opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że jak wynika z obwieszczenia Starosty [...] z dnia 14 marca 2013 r., nr 4/2013, w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w 2013 r. ([...]), średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...] wynosi 2 727,00 zł.

Niekwestionowanym jest również, że decyzją z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], skierował M. S. do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Organ ten ustalił jednocześnie opłatę ponoszoną przez mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 378,40 zł miesięcznie, stanowiącą 70% jego dochodu. W sentencji tej decyzji organ zawarł nadto informację, że opłatę stanowiącą różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w [...] wynoszącym 2 727,00 zł miesięcznie a opłatami wnoszonymi przez osoby zobowiązane, to jest w pierwszej kolejności mieszkańca, następnie dzieci, a w przypadku ich niewywiązywania się, ponosić będzie zastępczo miasto [...], któremu przysługiwać będzie prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (k. 36 akt adm.).

Z akt administracyjnych wynika również, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Starosty [...]skiego, decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr [...], orzekł o umieszczeniu M. S. w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych w [...] (k. 41 akt adm.).

Nadto, jak wynika z pisma Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w [...] z dnia 14 maja 2013 r., nr [...], syn skarżącej M. S. jest mieszkańcem tego domu od dnia 7 maja 2013 r. (k. 44 akt adm.).

W świetle prawidłowych ustaleń organu pierwszej instancji, osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłat za pobyt M. S. są jego synowie: skarżący P. S. i T. S. oraz ich matka K. S. Przeprowadzony u T. S. wywiad środowiskowy wykazał, że osiągany przez niego dochód nie przekracza kwoty 300% ustawowego kryterium dochodowego, a zatem zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy brak było podstaw prawnych do zobowiązania go przez organ pierwszej instancji do wnoszenia opłat za pobyt ojca w DPS w [...].

Ponadto Sądowi jest wiadome z urzędu, że w odrębnym postępowaniu wydana została przez natomiast przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzja z dnia 2 sierpnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia K. S. miesięcznej opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 września 2013 r., nr [...].

W świetle wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 maja 2013 r., którego wyników skarżący nie kwestionował, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. W kwietniu 2013 r. skarżący osiągnął dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 2.429,11 zł, a żona – A. S.-S. uzyskała dochód w kwocie 1 628,25 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł więc 4 057,36 zł. Natomiast w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 listopada 2013 r. skarżący oświadczył, że we wrześniu 2013 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 2 429,11 zł, zaś jego żona w wysokości 1 750,00 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł więc 4 179,11 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z § 1 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 456 zł miesięcznie.

Prawidłowo zatem organy obu instancji stwierdziły, że dochód skarżącego uzyskany w kwietniu 2013 r. i we wrześniu 2013 r. przekroczył kwotę 300% kryterium dochodowego (456 zł x 300% x 2 osoby). Po wniesieniu opłaty w maju 2013 r. w wysokości 1 321,36 45 zł, pozostała kwota nie jest niższa niż 300 % tego kryterium (4 057,36 zł - 1 321,36 zł). Oznacza to, że również po wniesieniu opłaty we wrześniu 2013 r. w kwocie 1 443,11 zł (4 179,11 zł - 1 443,11 zł), pozostała kwota nie jest niższa niż 300 % kryterium dochodowego.

Z powyższego wynika, że istotnie skarżący kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie wysokości tej opłaty.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego podkreślić należy, że jak trafnie podniosło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepis art. 64 ustawy umożliwia osobom wnoszącym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej złożenie wniosku o zwolnienie częściowo lub całkowicie z tej opłaty, między innymi wówczas gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Wniosek taki podlega jednak rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu, prowadzonym po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej.

Zauważyć trzeba, że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną – w świetle przepisów ustawy – nie ma znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia opłat za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Przepisy prawa rodzinnego nakładają zresztą na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów K.r.o. odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, nie odnosi się zaś do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami.

Niezależnie od tego wskazać należy, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, dokonując tej oceny w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. Zawarcie przez skarżącego i jego żonę majątkowej umowy małżeńskiej w dniu 3 marca 2014 r., to jest po wydaniu zaskarżonej decyzji, a nawet po wniesieniu skargi do Sądu, nie może mieć zatem wpływu na wynik sprawy.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Z przepisów art. 8 i art. 9 K.p.a. wynika, że organy te winny prowadzić postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a nadto należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem tego postępowania. Przepis art. 10 K.p.a. obliguje organy administracji publicznej do zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Organy administracji obu instancji wyjaśniły i należycie oceniły wszystkie okolicznością mające znaczenie dla sprawy. W toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji przeprowadził z udziałem skarżącego dwukrotnie wywiad środowiskowe: w dniu 17 maja 2013 r. oraz w dniu 18 listopada 2013 r. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Ponadto wskazać należy, iż warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 i 81 K.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2007, nr 6, poz. 157; W. Taras, Glosa do wyroku NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, OSP 2007, nr 3, poz. 26).

Skarżący nie wykazał w żaden sposób, by został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji zawiadomił zresztą skarżącego, przed wydaniem decyzji, o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych.

Skarżący podnosił w toku postępowania, że świadczy dobrowolne alimenty na rzecz matki w wysokości 500 zł. Wraz ze skargą skarżący złożył dokumenty potwierdzające dokonanie przelewu na rzecz M. S., tytułem "wpłaty dobrowolnej", łącznej sumy pieniężnej 1 500 zł (3 x 500 zł). Dwie z tych wpłat zostały dokonane już po wydaniu zaskarżonej decyzji i po wniesieniu skargi w dniu 3 marca 2014 r., a trzecia w dniu 28 listopada 2013 r.

Prawidłowe jest stanowisko organu drugiej instancji, że okoliczność ta nie ma wpływu na kwestię ustalenia wysokości opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej.

Zauważyć należy, że w świetle zasad ogólnych ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Z art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest bowiem zapobieganie sytuacjom, o których mowa wyżej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Oczywistym jest przy tym, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4).

W teorii prawa dominuje pogląd, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać w zgodzie z zasadami prawa, w tym z zasadami formułowanymi na gruncie poszczególnych ustaw tworzących system prawa. Jeśli zatem w ramach administracyjnego modelu stosowania prawa rekonstruowana jest podstawa normatywna aktu administracyjnego, to winna ona uwzględniać zasadę prawa (zasadę ustawową), której treść przeważa aksjologicznie nad treścią zwykłych norm prawnych. Pozwala to bowiem wzięcie pod rozwagę argumentu aksjologicznego, który wiąże akt stosowania prawa, jaki w tym przypadku stanowi decyzja administracyjna, z wartością wyrażoną w normie o charakterze ogólnym. Niewątpliwie obowiązkiem organów administracji i Sądu kontrolującego legalność podjętych przez te organy aktów jest wydanie rozstrzygnięcia opierającego się na ogólniejszym kontekście realizacji aksjologii systemu przepisów prawnych i całego porządku prawnego (podobny pogląd wyraził na gruncie sprawy o odmiennym stanie faktycznym i prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1331/05).

Niewątpliwie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy pozwala co do zasady na "odliczenie" od dochodu osoby lub rodziny, ustalanego dla między innymi dla potrzeb obliczania wysokości opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, sum pieniężnych świadczonych tytułem alimentów na rzecz innych osób. Przepis ten musi być jednak odczytywany w kontekście zasad ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym zasady o charakterze "naczelnym" w przepisach tego aktu, jakim jest przywołana wyżej zasada subsydiarności.

W ocenie Sądu okoliczność, że skarżący świadczy – w sposób dobrowolny – alimenty na rzecz matki, świadczy to o tym, że wbrew jego twierdzeniom, sytuacja materialna rodziny skarżącego jest dobra. Okoliczność ta nie może więc prowadzić do przerzucania kosztów utrzymania ojca na gminę, która zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy zobligowana jest do wnoszenia wspomnianych opłat, jeśli mieszkaniec domu pomocy społecznej ani jego małżonek oraz zstępni i wstępni nie są w stanie – choćby w części – ponosić tych opłat. Wyrażona w przepisach ustawy zasada pomocniczości sprzeciwia się takiej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, która umożliwiałaby uznanie działania skarżącego prowadzącego do wspierania części jedynie członków najbliższej rodziny za podstawę do utrzymywania ze środków publicznych takiego członka rodziny, który nie uzyskuje wsparcia od rodziny. Należy zatem podkreślić, że fakt, że skarżący wyzbywa się środków pieniężnych, biorąc na siebie dodatkowe obciążenia finansowe, nie może mieć wpływu na realizację przez niego obowiązku wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro bowiem skarżący dysponuje środkami pieniężnymi, których wielkość pozwala na wsparcie jednego z rodziców, to nie może jednocześnie odmawiać tego wsparcia drugiemu z nich, gdyż prowadziłoby to do zwiększania obciążeń publicznych.

Ponownie należy więc podkreślić, że wykładnia powołanego art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, w łączności z mającymi charakter zasad ogólnych tej ustawy przepisami art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4, nie pozwala na pomniejszenie dochodu skarżącego o dobrowolne alimenty świadczone na rzecz matki.

Na wynik sprawy nie mają wpływu zarzuty dotyczące naruszenia przez organy administracji art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy wskutek nieobciążenia opłatą w większym stopniu ojca skarżącego, który według twierdzeń strony posiada udział w lokalu mieszkalnym. Kwestia wysokości opłaty ponoszonej przez M. S. z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej w [...] została bowiem rozstrzygnięta wspomnianą wyżej decyzją ostateczną decyzją z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]. Podnoszona przez skarżącego okoliczność mogłaby natomiast stanowić podstawę do ewentualnego wszczęcia przez właściwy organ administracji postępowania nadzwyczajnego dotyczącego ustalenia wysokości opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.