Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2523/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 902/17 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 902/17) oddalił skargę E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] lipca 2017 r. Burmistrz [...] na podstawie art. 104, art. 108 § 1, art. 130 § 4 K.p.a., art. 7 pkt 5 i 10, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2, 4, 5 i 7, art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058) po rozpatrzeniu sprawy E. B. orzekł:

1. przyznać świadczenie niepieniężne w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczonych dla syna K. D. na czas określony od 3.07.2017 r. do 31.12.2017 r. w wymiarze 4 godziny dziennie od poniedziałku do piątku w dni robocze nie więcej niż 80 godzin miesięcznie w zakresie: uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia w tym: kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności, pielęgnacja - jako wspieranie procesu leczenia, rehabilitacja fizyczna i usprawnienie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone będą przez osobę skierowaną przez tut. Ośrodek.

2. określić od dnia 3.07.2017r. odpłatność za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi wymienione w pkt 1 niniejszej decyzji z podstawy 14,30zł (pełnego kosztu usługi) w wys. 11% kosztu usługi tj. 1,57zł za 1 godz. świadczonej usługi, na podany rachunek bankowy,

3. nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 36 pkt 2 lit. m i art. 50 ust.2, ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wskazało Kolegium, syn skarżącej K. D. jest uczniem klasy "0" szkoły podstawowej i posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Z karty informacyjnej z dnia 8 czerwca 2016 r. wynika, iż z uwagi na zdiagnozowany Zespół Aspergera potrzebuje wsparcia terapeutycznego. Matka chłopca jest w pełni zaangażowana w proces rehabilitacji syna. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z OPS w [...] oraz alimentów otrzymywanych z Funduszu Alimentacyjnego. W związku z powyższym zasadne było przyznanie stronie specjalistycznych usług opiekuńczych w granicach swoich możliwości finansowych, szczegółowo określając w jakim wymiarze czasowym oraz w jakie dni tygodnia usługi będą świadczone. Organ zobowiązany był do racjonalnego podziału przyznanych godzin, w związku z tym słusznie świadczenie przyznane zostało w dni robocze, ponieważ w okresie sobót, niedziel i świąt strona może zapewnić synowi opiekę i wsparcie w rehabilitacji. Jak wynika z "Oceny rozwoju procesów integracji sensorycznej" z dnia 6.06 – 7.06.2017 r. dziecko potrzebuje wsparcia szerokiego, opartego o różne metody i techniki, jednakże wśród nich są również czynności, które mogą być wykonywane przy wsparciu osób najbliższych. Udzielanie specjalistycznych usług opiekuńczych opiera się bowiem również na aktywizacji osób potrzebujących wsparcia, a zgodnie z ww. oceną wiele czynności może wykonywać również matka dziecka np.: "zawijanie go ciasno w koc by mógł się z niego wyczołgać", "zwijanie kul z różnego rodzaju papieru i wrzucanie ich do pudełka" itp. Ponadto w okresie roku szkolnego oprócz specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi syn strony zapewnioną będzie mieć opiekę w szkole, w związku z tym przyznany wymiar godzin specjalistycznych usług opiekuńczych jest adekwatny do prowadzenia aktywnej rehabilitacji. Stwierdzone u syna zaburzenia nie wymagają intensywnej rehabilitacji, a wyłącznie stałego i systematycznego wzmacniania cech deficytowych chłopca. Nadto gdyby stronie przyznano usługi w wymiarze 7 dni w tygodniu to w ciągu jednego dnia wymiar usług wynosiłby 2,5 godziny, co mogłoby być niewystarczające dla prowadzenia skutecznej rehabilitacji syna. Przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze po 4 godziny dziennie z wyłączeniem sobót, niedziel i świąt, pozwoli na bardziej racjonalne wykorzystanie czasu rehabilitacji.

Skargę na powyższą decyzję złożyła E. B., domagając się jej uchylenia i zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 50 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez niedostosowanie usług do szczególnych potrzeb dziecka, a także niewykonalność decyzji, nieprawidłowe ustalenie charakteru uznaniowego decyzji przyznającej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, sprzeczność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, brak racjonalności w dysponowaniu środkami publicznymi, dowolność w ustaleniach faktycznych i uzasadnieniu potrzeby terapii syna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Jak podkreślił na wstępie Sąd pierwszej instancji, uznaniowy charakter przedmiotowej decyzji oznacza, że kontrola sądowa sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Badaniu podlega zatem w szczególności to, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji została spełniona zasada z art. 7 K.p.a. Sam wybór rozstrzygnięcia dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje już jednak poza kontrolą. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Jak zauważył następnie Sąd pierwszej instancji, skarżąca nie kwestionuje rodzaju usług ani okresu, na który zostały przyznane, ale ich dzienny wymiar (liczbę godzin) przyznanych świadczeń. W ocenie jednak Sądu, zarzut ten nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji. Orzekanie w granicach uznania administracyjnego z jednej strony wyznaczają potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej możliwości, nie tylko finansowe, ale również organizacyjne organu, tj. ośrodka pomocy społecznej. Organowi nie można zarzucić, że przekroczył granice tego uznania, przyznając skarżącej 4 godziny dziennie usług. Organ wyjaśnił, że ustalając taki wymiar pomocy miał na uwadze zalecenia sformułowane w "Ocenie rozwoju procesów integracji sensorycznej", z których wynika, że znaczną część pracy terapeutycznej z niepełnosprawnym synem może wykonywać sama skarżąca w domu, która – co nie jest kwestionowane – w tym celu zrezygnowała z pracy zawodowej. W Ocenie tej przedstawiono bardzo szczegółowo ćwiczenia i zabawy w ramach "zaleceń do pracy w domu". Wbrew zarzutom skargi, ćwiczenia te nie wymagają specjalistycznych umiejętności, choć mogą wiązać się z koniecznością zachowania szczególnej ostrożności (skarżąca wskazuje na "zawijanie dziecka ciasno w koc", czy "zwijanie kul z różnego rodzaju papieru i wrzucanie ich do pudełka"). Natomiast kwestia prawidłowego doboru ćwiczeń na każdy dzień w celu zapobieżenia "przestymulowania", czego obawia się skarżąca, może być omówiona w razie potrzeby z terapeutą wykonującym usługi. W świetle powyższego nie można zarzucić organowi przekroczenia granic przysługującego mu uznania. Nadto decyzja ta może być zmieniona w każdym czasie, jeśli okaże się, że ustalony nią wymiar usług nie spełnia dostatecznie terapeutycznej funkcji.

Pozostałe zarzuty również zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie. Odnośnie niewykonalności decyzji w lipcu i sierpniu Sąd uznał, że nawet w miesiącach, które mają więcej niż cztery tygodnie, usługi będą świadczone w maksymalnej liczbie tj. 80 godzin miesięcznie. W decyzji nie zachodzi także istotna sprzeczność między jej rozstrzygnięciem a uzasadnieniem.

W sytuacji występującej w sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył obowiązujące przepisy, w szczególności że przekroczył granice przysługującego mu uznania tym bardziej, że pomoc społeczna ma charakter jedynie subsydiarny. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył obowiązujących przepisów tj. przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 K.p.a. ani art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, r. poz. 1369 – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 i § 2 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez oddalenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz nieuchylenie decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2017 r. i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Burmistrza [...] w zaskarżonej części, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy czynności oraz wydanie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, a także z uwagi na nienależyte uzasadnienie decyzji, zawarcie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiało dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

2. art. 50 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechania merytorycznego rozpoznania wszystkich sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów, skierowanych przeciwko zaskarżonej decyzji a w konsekwencji brak dokonania należytej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co w konsekwencji bardzo utrudnia, a wręcz uniemożliwia merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku,

3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającego na lakonicznym i niewystarczającym wskazaniu przez Sąd, jakie okoliczności przesądziły o wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organy nie wyjaśniły wprowadzonych ograniczeń czasowych (wyznaczonych godzin i dni tygodnia), nie odniosły się do twierdzeń skarżącej, że syn potrzebuje takich usług w dni wolne od pracy oraz że jego zaburzony rozwój relacji społecznych musi być niwelowany w różnych relacjach społecznych przez uczestnictwo w różnych imprezach, zajęciach grupowych, spektaklach z terapeutą. Organy nie wyjaśniły wreszcie, czy nie byłoby wskazane zgodnie z zaleceniem lekarza i ww. rodzajem usług pozostawić specjaliście możliwość dostosowania jego świadczeń do potrzeb dziecka, uwzględniając konieczność wspierania go także w utrzymywaniu kontaktów ze społecznością lokalną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy". Stosownie do art. 182 § 3 powołanej ustawy w takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia Sąd rozpoznał skargę kasacyjną poza rozprawą.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tej ustawy, za błędny a przez to niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 3). Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że za pomocą tak przedstawionego zarzutu – jako samodzielnej podstawy – nie można kwestionować dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, jak również podejmować polemiki ze stanowiskiem zajętym w skarżonym wyroku dotyczącym prawidłowości zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie. Zgodnie bowiem z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która ma charakter wiążący, przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39). Kontrolowany wyrok Sądu pierwszej instancji takie stanowisko zawiera, jak również wszystkie wymagane tym przepisem elementy.

Nie zasługiwał na uwzględnienie, także z przyczyn częściowo wskazanych powyżej, zarzut naruszenia art. 50 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 2). Przede wszystkim nie sposób powiązać argumentacji przedstawionej w analizowanym zarzucie z ww. przepisami. Przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. stanowi katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, art. 134 § 1 P.p.s.a. zakreśla granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, a art. 141 § 4 P.p.s.a., jak powyżej stwierdzano, nie pozwala na merytoryczną polemikę ze stanowiskiem zajętym w zaskarżonym wyroku. Żaden z tych przepisów nie pozwala zatem na poddanie kontroli kasacyjnej skarżonego wyroku. I choć do naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. dochodzi m.in., gdy sąd administracyjny nie dokonał kontroli zaskarżonego aktu w pełnym zakresie, to jednak jedynie ogólnikowe wskazywanie przez autora skargi kasacyjnej na nierozpoznanie wszystkich sformułowanych w skardze zarzutów, brak dokonania należytej kontroli, brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy również i w tym zakresie wyłącza kontrolę instancyjną. Skarżąca nie podała żadnych konkretnych okoliczności ani nie podjęła próby wykazania, że pominięcie którejś z ww. kwestii miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Tymczasem tylko prawidłowo skonstruowany zarzut pozwala na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku z punktu tego właśnie przepisu. Sąd kasacyjny nie powinien przy tym domyślać się intencji stron skarżących i formułować za nich zarzutów pod adresem wyroku ani ich doprecyzować (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA z 2004, z. 3, poz. 72 oraz z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. akt FSK 2027/04.).

Jako niezasadny należało uznać wreszcie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. (zarzut 1). Przede wszystkim zauważyć należy, że istota pomocy w formie usług opiekuńczych sprowadza się do możliwości (a nie obowiązku) przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony (osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona). Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej ze spraw organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia ww. pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznano pomoc w formie usług opiekuńczych. Ustalając ich zakres i rozmiar, oceniono z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 50 ww. ustawy, a z drugiej strony możliwości finansowe i organizacyjne Ośrodka Pomocy Społecznej. Podkreślić należy, iż zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do treści art. 7 pkt 5 tej ustawy pomocy społecznej udziela się osobom z powodu niepełnosprawności. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanych i wnioskowanych przez te osoby rozmiarach. Podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1344/11 oraz 30 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1960/13 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organów administracyjnych, że przyznanie skarżącej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w określonym na wstępie wymiarze nie narusza prawa. Zasadnie Sąd stwierdził również, iż organy przy podjęciu decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, przy czym uwzględniono zarówno potrzeby skarżącej i jej syna, jak i możliwości finansowe i organizacyjne Ośrodka Pomocy Społecznej. Wbrew natomiast twierdzeniom strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i organ odwoławczy, odniosły się do kwestii zakresu udzielonego świadczenia, tj. w szczególności jego wymiaru czasowego, jego racjonalnego wykorzystania oraz możliwości zapewnienia przez skarżącą synowi opieki wsparcia w soboty, niedziele i święta. Trudno też uznać za usprawiedliwione żądanie skarżącej, aby to lekarz lub "specjalista" miał określać rodzaj i zakres "usług", skoro z mocy art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej to "Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia". Z tych względów analizowany zarzut naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nietrafny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Odnośnie wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej stwierdzić trzeba, że wynagrodzenie takie za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.