Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 332/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarczych - po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu 14 czerwca2004 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w B. wpłynął wniosek M. J. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. We wniosku tym wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 201, 202, 310, 311 oraz 627 o łącznej powierzchni 4,26 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] r. przyznał M.J. płatności ONW zgodnie z wnioskiem.

W dniu 10 lipca 2009 r. w gospodarstwie M. J. przeprowadzono kontrolę na miejscu w ramach złożonego wniosku o przyznanie płatności na rok 2009. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono błąd DR 10 (cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.) dla działki ewidencyjnej 627. Działka ta również została zadeklarowana do płatności ONW w roku 2004. W związku z wynikami kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2004, gdyż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.)

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.) stwierdził, że jego decyzja z dnia 22 grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ wywodził, że we wniosku M. J. zadeklarował do płatności ONW siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 4,26 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono na części (0,72 ha) działki ewidencyjnej nr 627 położonej w miejscowości G., gmina B. błąd DR 10 - cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Beneficjent w roku 2004 również deklarował działkę ewidencyjną nr 627, którą wykorzystywał w celu rolniczym na powierzchni 1,05 ha, na której położona była działka rolna oznaczona literą G (łąka). W wyniku wizualizacji działki ewidencyjnej podczas ponownej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że pozostała część działki również nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, co beneficjent potwierdził składając w dniu 15 listopada 2010 r. stosowną korektę do wniosku

Na podstawie § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160. z 26 czerwca 1999 r. ze zm.) oraz

jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie:

stosowania nawozów i ich przechowywania,

rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego,

rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych,

stosowania i przechowywania środków ochrony roślin,

gospodarki na użytkach zielonych,

utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym,

ochrony siedlisk przyrodniczych,

ochrony gleb,

gospodarki wodnej

- określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

W związku z powyższym w trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 działka rolna G zadeklarowana na działce ewidencyjnej 627, w stosunku do której stwierdzono, że nie była utrzymywane w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r., została wykluczona z płatności ONW na rok 2004 jako nie uprawniona do przyznania tych płatności.

Beneficjent zadeklarował do płatności ONW działki rolne o łącznej powierzchni 4,26 ha Powierzchnia stwierdzona - ustalona w oparciu o raport z kontroli na miejscu z dnia 10 lipca 2009 r. oraz wyjaśnienia beneficjenta - wynosi 3,21 ha. Stwierdzona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowana a powierzchnią stwierdzoną wynosi 32,71%. W związku z tym płatność ONW powinna zostać odmówiona. Podstawę odmowy płatności stanowi art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 w związku z art. 70 i 71 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)

Art. 32 ust. 1 stanowi, że jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw.

Mając na uwadze powyższe płatność, o którą wnioskował M. J. w roku 2004: ONW - Nizinne strefa nizinna I - 2004 - powinna zostać odmówiona. Zważywszy jednak na fakt, że od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania upłynęło 5 lat, organ nie może uchylić decyzji, a jedynie ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Art 151 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. J.. Odwołujący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją podnosząc, że działka ewidencyjna o numerze 627, na której kontrola na miejscu stwierdziła błąd DR 10, była użytkowana rolniczo. Odwołujący zgodził się z wykluczeniem powierzchni 0,25 ha, gdyż na tej powierzchni faktycznie znajdowały się drzewa i krzewy. Na pozostałej powierzchni działki prowadzono działalność rolniczą. Z powodu podmokłego terenu wykaszanie stało się coraz trudniejsze. W roku 2008 na części działki, która nie była możliwa do wykoszenia w miejscu, gdzie znajdowały się pojedyncze drzewa, dosadził kolejne wykorzystując podmokłe tereny łąki. Działka była w niektórych częściach koszona ręcznie. Odwołujący wskazał także, że w początkowym raporcie z kontroli na miejscu nie było mowy o kodzie DR 10, a także na stronie internetowej ARiMR działka 627 nie występuje jako działka z kodem DR 10. Odwołujący wniósł o ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu, gdyż otrzymując różne wersje tych raportów został wprowadzony w błąd, co skutkowało wydaniem nowych decyzji i zwrotem otrzymanych środków.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wywodził, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 10 lipca 2009 r. na gruntach rolnych zgłaszanych do płatności przez odwołującego się, na działce ewidencyjnej o numerze 627 stwierdzono, że jest ona porośnięta kilkuletnimi drzewami (olchą). Ponadto stwierdzono teren podmokły, nieużytkowany rolniczo. W protokole z kontroli jako stwierdzoną grupę upraw wpisano "młodnik". W roku 2004 na działce ewidencyjnej numer 627 producent deklarował działkę rolną G.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o braku przedmiotowej działki na wykazie działek z kodem DR 10 należy wskazać, że taka działka znajduje się obecnie na w/w wykazie umieszczonym na stronie internetowej ARiMR. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołującego, że został wprowadzony w błąd na skutek otrzymania różnych wersji raportu. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, podmiot przeprowadzający kontrolę (Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Olsztynie Sp. z o.o.) przekazał kopię raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni po korektach w dniu 17 sierpnia 2009 r. W piśmie przekazującym raport wskazano, jakie korekty zostały wprowadzone. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania na rok 2004 nastąpiło w dniu 28 października 2010 r., a złożenie korekty odwołującego się miało miejsce w dniu 15 listopada 2010 r., czyli przeszło rok po przekazaniu raportu ze stwierdzonym kodem DR 10. Składając korektę do wniosku na rok 2004 odwołujący nie zgłaszał zastrzeżeń do wyników kontroli, a jako powierzchnię użytkowaną rolniczo dla działki 627 w roku 2004 wskazał 0,00 ha.

Przywołane powyżej okoliczności rozpatrywane łącznie nie dają podstaw do zakwestionowania wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 10 lipca 2009 r. Organ I instancji, uwzględniając wyniki kontroli oraz korektę wniosku złożonego przez odwołującego się w dniu 10 lipca 2009 r. wykluczył z płatności działkę ewidencyjną nr 627 wraz z położoną na niej działka rolną G. Przyjmując ustalony stan faktyczny płatność na rok 2004 powinna zostać odwołującemu się odmówiona.

Skargą od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył M. J.. W uzasadnieniu wywodził, że nie zgadza się z ustaleniami po kontroli na miejscu z dnia 10 lipca 2009 r. i nadaniem kodu DR 10, z której wynika, że cała działka ewidencyjna 627 nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Działka rolna G deklarowana na działce ewidencyjnej 627 była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. Zgadza się z wykluczeniem powierzchni 0,25 ha na tej działce, co oświadczył w 2007 r., gdyż taktycznie na tej powierzchni był najbardziej podmokły teren, na którym znajdowały się drzewa i krzewy. Na pozostałej jednak części działki prowadzona była działalność rolnicza. Znajdowała się tam łąka trwała, która była wykaszana na zielonkę i siano. Z powodu podmokłego terenu wykaszanie było coraz bardziej utrudnione, ale udawało się. Pogarszający się stan rowów melioracyjnych oraz podnoszący się poziom wody na skutek przebywających w okolicy bobrów spowodowały, że wykaszanie stało się coraz trudniejsze. Na wyżej wymienioną okoliczność dołączył we wcześniejszym odwołaniu potwierdzenie występowania bobra. Dlatego w 2008 r. na części działki, która stawała się coraz bardziej niemożliwa do wykoszenia, w miejscu, gdzie znajdowały się pojedyncze drzewa, dosadził kolejne wykorzystując podmokłe tereny łąki. W związku z zobowiązaniem ONW, jakie podjął na okres 5 lat, starał się dotrzymać tego zobowiązania i użytkować działkę 627. Aby to zrealizować, działka w niektórych częściach nawet była koszona ręcznie. Nie odwoływał się od decyzji Nr [...] i Nr [...] oraz od raportu kontroli na miejscu, gdyż w początkowym raporcie z kontroli na miejscu nie było mowy o kodzie DR 10. Także na stronie internetowej ARiMR działka 627 nawet do czasu złożenia odwołania nie występowała jako działka z kodem DR 10. Otrzymując kolejne raporty nie zdawał sobie sprawy, że mogą się różnić od pierwszych raportów. Termin wykoszenia łąki miał do końca lipca 2009 r. i w tym terminie się wywiązał kosząc trawę ręcznie, ponieważ wcześniej nie było to możliwe, gdyż czekał na wysuszenie terenu. Skarżący wnosił o ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu z 2009 r., gdyż otrzymując różne wersje tych raportów został wprowadzony w błąd, co skutkowało wydaniem nowych decyzji i zwrotem otrzymanych środków.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób prowadzący do naruszenia prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.

Zgodnie z § 3 cyt. wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie:

1) stosowania nawozów i ich przechowywania,

2) rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego,

3) rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych,

4) stosowania i przechowywania środków ochrony roślin,

5) gospodarki na użytkach zielonych,

6) utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym,

7) ochrony siedlisk przyrodniczych,

8) ochrony gleb,

9) gospodarki wodnej

- określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Należy wskazać, iż pojęcie zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie zostało wprost zdefiniowane w ustawodawstwie unijnym i krajowym, niemniej jednak stosownie do dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE.L. z 2003 r. Nr 270, str. 1 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 1782/2003), ustawodawca krajowy podał minimalne warunki, jakie winny być spełnione, aby dany obszar został uznany za utrzymany w dobrej kulturze rolnej. I tak zgodnie z pierwotnym brzmieniem § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 r., Nr 65, poz. 600, dalej powoływanego jako rozporządzenie MRiRW z dnia 7 kwietnia 2004 r.) warunkiem utrzymania gruntu w dobrej kulturze przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska było, w przypadku łąk, koszenie trawy, co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym, a po zmianie tego rozporządzenia, która weszła w życie z dniem 15 marca 2005 r., koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca. Z treści § 4 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika natomiast, że grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów wymienionych w tym przepisie, tj.: niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znacznie dla ochrony wód i gleb, a także niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Z akt sprawy wynika, że po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r., organ stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa z uwagi na zawarte w raporcie z kontroli na miejscu gospodarstwa rolnika ustalenie odnośnie położonej na działce ewidencyjnej nr 627 działki rolnej G, iż działki tej dotyczy błąd DR 10, co spowodowało wykluczenie z płatności tej działki i w konsekwencji stwierdzenie, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną zgłoszonych do płatności działek a powierzchnią stwierdzoną wynosząca 32,71%, obliguje do zastosowania dyspozycji art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 w związku z art. 70 i 71 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

Ustalenie raportu, że przedmiotowa działka objęta jest kodem DR 10 zostało poczynione na podstawie wykonanych przez wykonawcę zewnętrznego w dniach 9-10 lipca 2009 r. czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w toku których stwierdzono, że jest ona porośnięta kilkuletnimi drzewami (olcha), że teren jej jest podmokły i nieużytkowany rolniczo, że zachodzi brak możliwości pomiaru działki, a także że grupa upraw występująca na tej działce to młodnik. Do raportu z kontroli na miejscu zostały dołączone załączniki graficzne, w tym załącznik dotyczący działki rolnej G. W ocenie strony skarżącej natomiast dokonane przez organy w oparciu o raport z kontroli na miejscu wykluczenie przedmiotowej działki z płatności ONW jest błędne, bowiem działka ewidencyjna nr 627, pomimo iż jest terenem podmokłym, była na powierzchni 0,72 ha użytkowana rolniczo (znajdująca się na niej łąka była koszona), a tylko jej zadrzewiony i zakrzewiony fragment o powierzchni 0,25 ha został wyłączony z płatności, na co strona wyraziła zgodę w 2007 r. Skarżący wyjaśnił także, że w 2008 r. na części działki, która nie była możliwa do wykoszenia, dosadził w miejscu, gdzie znajdowały się pojedyncze drzewa, kolejna drzewa.

Z powyższego wynika, że istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do oceny, czy został spełniony warunek przyznania wnioskowanych płatności określonych w przytoczonym wyżej § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., tj. czy na działce rolnej G prowadzona jest działalność rolnicza zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Zdaniem Sądu wskazane w uzasadnieniu decyzji zarówno organu I jak i II instancji stanowisko w tym zakresie jest na tyle niejasne, niejednoznaczne i ogólnikowe, że nie pozwala Sądowi na prawidłową ocenę zasadności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, w szczególności nie pozwala zweryfikować prawidłowości oceny zebranych w sprawie dowodów z punktu widzenia powyższego wymogu uzyskania płatności ONW. Jak już wskazano wyżej, w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni zastosowano do działki rolnej G kod DR 10. Zgodnie z instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wersji z 20 maja 2010 r. (wcześniejsza wersja niedostępne w Internecie), kod DR 10 stosuje się, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, iż obszar kontrolowanej działki rolnej nie był przedmiotem użytkowania rolniczego na dzień 30 czerwca 2003 r. W przypadku zaś stwierdzenia na całej działce rolnej zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na przełomie kilku ostatnich lat, przy jednoczesnym braku możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że działka ta nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., albo też w przypadku stwierdzenia, że cała działka rolna nie jest gruntem rolnym, stosuje się do danej działki, zgodnie ze wskazaną instrukcją kontroli, nie kod DR 10, lecz odpowiednio kod DR 18 i kod DR 33.

Organy nie ustosunkowały się, do mającej zdaniem Sądu istotne znaczenie w niniejszej sprawie, okoliczności, czy zastosowany w raporcie z kontroli kod DR 10 jest właściwym kodem w stosunku do działek rolnych, które nie spełniają wymogów z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., innymi słowy, czy kod ten wyklucza działki rolne nim objęte z możliwości przyznania do nich płatności ONW. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, gdyż rozstrzygniecie przez organy tej kwestii, na tle przepisu § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r., określającego przesłanki przyznania płatności ONW, pozwoliłoby Sądowi na ocenę, czy organ zbadał w oparciu o zebrane dowody przestrzeganie zasad zwykłej dobrej kultury rolniczej działki rolnej G na dzień przeprowadzenia czynności kontrolnych, na rok 2004 – rok, na który skarżący ubiegał się o przedmiotowe płatności, czy też na dzień 30 czerwca 2003 r. Z uzasadnienia decyzji natomiast nie wynika jednoznacznie moment, na który została oceniona kultura rolna badanej działki. Jednoznaczne zaś wypowiedzenie się przez organy w tym zakresie jest o tyle uzasadnione i konieczne, że w ocenie Sądu przepis § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w zakresie kultury rolnej działki deklarowanej do płatności ONW nie odwołuje się do stanu historycznego działki, tj. do stanu na dzień 30 czerwca 2003 r., lecz do jej stanu faktycznego. Przyjęcie zaś takiego rozumienia omawianego przepisu nie pozwoliłoby organowi na wykluczenie działki z płatności ONW jedynie z tego powodu, że działka taka objęta jest kodem DR 10 (który zdaniem Sądu w świetle art. 143b rozporządzenia nr 1782/2003 pozbawia możliwości uzyskania JPO, a nie płatności ONW), lecz obligowałoby organ do jednoznacznego określenia, w oparciu o zgromadzone dowody oraz wyjaśnienia kultury rolnej działki G na rok 2004 (pomimo istnienia w raporcie kodu DR 10), co znalazłoby odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że organy w ogóle nie odniosły ustaleń poczynionych w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 9 i 10 lipca 2009 r., w wyniku których określono stan faktyczny działki rolnej G istniejący w czasie wykonywanych czynności kontrolnych, do roku 2004, a więc roku, za który wniósł on o płatność ONW i w którym to realizował on podjęte zobowiązanie. W sytuacji zastosowania w raporcie kodu DR 10 oznaczającego, że "ponad wszelką wątpliwość" działka rolna nie była użytkowana rolniczo w dniu 30czwerwca 2003 r., przy jednoczesnym nie wykazaniu jakiegokolwiek związku pomiędzy stanem faktycznym działki rolnej G ustalonym w 2009 r. a tym istniejącym w 2003 r., jak też nie odniesieniu poczynionych w trakcie kontroli ustaleń do roku 2004 oraz nie wyjaśnieniu ich wpływu na podjęte przez skarżącego zobowiązanie ONW, nie sposób przyjąć, że wyciągnięte przez organy wnioski z faktu zastosowania do działki rolnej kodu DR 10 odnoszą się równocześnie do stanu kultury rolnej tej działki w roku 2004 zważywszy, że kod DR 10 nie eliminuje działki rolnej z możliwości przyznania do niej płatności ONW. Wątpliwości co do zasadności zastosowania kodu DR 10 jako konsekwencji braku prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej w roku 2003 powodują jednocześnie wątpliwości co do trafności oceny w tym zakresie w roku 2009, a tym bardziej w roku 2004. Brak wykazania w uzasadnieniu podstaw faktycznych i dowodowych do stwierdzenia braku prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej w roku 2003, poddaje w wątpliwości i podważa prawidłowość rozstrzygnięcia w tym zakresie w roku 2004. Należy zauważyć, że organy w przedmiotowej sprawie nawet nie przytoczyły i nie rozważyły pojęcia gruntu utrzymanego zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej w świetle zobowiązań ONW, pomimo że nie przestrzeganie tej praktyki stanowiło podstawę wyłączenia przedmiotowej działki z płatności i że przesłanka ta stanowi jeden z warunków uzyskania wnioskowanych płatności z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r.

Przyjęcie nawet założenia, że orzekające w sprawie organy powołując się na kod DR 10 oceniły jednak prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej przedmiotowej działki w aktualnym jej stanie faktycznym i że z tego powodu wykluczyły działkę z płatności ONW, także nie pozwala na uznanie za trafne podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Organy bowiem nie rozważyły stanu działki także w kontekście przepisu § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 r., Nr 65, poz. 600, dalej powoływanego jako rozporządzenie MRiRW z dnia 7.04.2004 r.). Przepis ten określając, że grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej nie powinny być porośnięte drzewami, wskazuje jednocześnie przypadki, w których występowanie tych drzew lub krzewów nie ma wpływu na stan kultury rolnej gruntu. I tak przepis ten nie wyklucza obecności drzew na gruntach np. przeznaczonych, jak w niniejszej sprawie, na łąkę, w sytuacji, gdy drzewa te mają znaczenie dla ochrony wód i gleb (§ 4 pkt 1 lit. b) czy też nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (§ 4 pkt 1 lit. c). Orzekające w sprawie organy w ogóle nie wypowiedziały się co do wskazanego przepisu, a chociażby ze względu na położenie działki w pobliżu rzeki winny były rozważyć, czy występujące na niej drzewa nie mają przypadkiem wpływu ochronnego dla pobliskiej rzeki, czy też podmokłego gruntu działki (np. w związku z wpływem drzew na osuszanie gruntu). Powinny były także wskazać, czy występujące na działce drzewa wpływają, z uwagi na przykład na ich ilość, na istniejącą (uprawianą) na działce G łąkę. W niniejszej sprawie natomiast organy nie tylko nie odniosły się co wskazanych kwestii, ale również nie określiły nawet powierzchni, jaką zajmują stwierdzone na działce drzewa, co mogłoby mieć ewentualne wpływ np. na ocenę wyjątków określonych w omawianym przepisie lub też pozwoliłoby na skontrolowanie rozstrzygnięcie w zakresie zasadności wyłączenia "całej" działki z płatności ONW. W sytuacji wykluczenia działki z płatności z uwagi na stwierdzone zadrzewienie działki niezbędnym było zarówno odniesienie się do regulacji zawartej w § 4 pkt 1 rozporządzenia MRiRW dnia 7 kwietnia 2004 r., a w szczególności do przypadków określonych w pkt 1 lit. b i c, jaki i wskazanie zakresu zadrzewienia działki.

W ocenie Sądu wątpliwości również budzi wniosek kontrolerów, że przedmiotowa działka jest nieużytkowana rolniczo, w sytuacji jednoczesnego stwierdzenia, że działka ta jest podmokła i zachodzi brak możliwości jej pomiaru. Skoro warunki, w których znajdowała się działka w dniach 9-10 lipca 2009 r. uniemożliwiały nawet dokonanie pomiaru działki, to tym samym zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że możliwość jej oceny w zakresie wykorzystywania rolniczego, co do stanu gruntu, była we wskazanych dniach co najmniej utrudniona.

Równocześnie należy podkreślić, że w oparciu o materiał zdjęciowy dołączony do akt sprawy nie można z uwagi na jego jakość (kserokopie zdjęć) poczynić jakichkolwiek ustaleń.

Reasumując, należy stwierdzić, że nie wypowiedzenie się jednoznaczne przez orzekające w sprawie organy w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć, odnośnie wszystkich wskazanych wyżej istotnych kwestii, a w szczególności odnośnie wynikającego z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. warunku przyznania płatności ONW dotyczącego prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, w kontekście zastosowanego w sprawie kodu DR 10, a także nie odniesienie poczynionych w trakcie przeprowadzonych w dniach 9 i 10 lipca 2009 r. ustaleń faktycznych do roku 2004, a więc roku, na który skarżący ubiegał się o przyznanie wnioskowanych płatności, oraz nie ocenienie ich z punktu widzenia treści § 4 pkt 1 rozporządzenie MRiRW dnia 7 kwietnia 2004 r., nie pozwoliło Sądowi przesądzić o prawidłowości zaskarżonych decyzji i stwierdzić, że wyprowadzone przez organy wnioski w zakresie nieutrzymywania działki rolnej G w dobrej kulturze rolnej stanowią logiczną konsekwencję poczynionych w oparciu o dowody zgromadzone w aktach sprawy ustaleń faktycznych i subsumowanych do nich norm prawa materialnego. Należy zaznaczyć, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej rolą Sądu nie jest dokonywanie samodzielnych ustaleń odnośnie przedmiotu postępowania, lecz ocena zgodności z prawem poczynionych przez organy ustaleń dotyczących istoty sprawy, a znajdujących wyraz w uzasadnieniu decyzji organu. Z uwagi więc na powyższe Sąd uznał za konieczne uchylenie zapadłych w sprawie decyzji organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy stojące na straży praworządności organy uwzględnią poczynione uwagi Sądu i wypowiedzą się w sposób jednoznaczny odnośnie kultury rolnej spornej działki i prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz okresu, za jaki winna być ona w świetle warunku wynikającego z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. oceniana, wskazując przy tym precyzyjnie - w przypadku ewentualnego podtrzymania stanowiska o wykluczenie spornej działki z płatności ONW - czy podstawą wyłączenia z płatności działki jest brak utrzymywania kultury rolnej działki i prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na dzień 30 czerwca 2003 r., czy też nieprzestrzeganie jej w okresie podjętego zobowiązania w ramach płatności ONW, to jest w roku 2004, a następnie poczynione w tym zakresie ustalenia odniosą do zastosowanego do działki rolnej G kodu DR 10. Rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy sprawy organy ustosunkują się do argumentów przedstawionych przez stronę skarżącą, w szczególności do wskazywanej przez nią daty dosadzenia na spornym gruncie drzew i przywoływanej podmokłości gruntu działki rolnej G, oceniając ich wpływ na przedmiot sporu, a ponadto rozpatrzą poczynione ustalenia z punktu widzenia regulacji wynikających z § 4 rozporządzenia MRiRW z dnia 7 kwietnia 2004 r. W przypadku oceny kultury rolnej działki i prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na rok 2004 r. wykażą związek pomiędzy ustaleniami kontrolnymi dokonanymi w 2009 r. i ewentualnie w 2011 r. (w przypadku ich podjęcia), ze stanem faktycznym działki istniejącym w 2004 r. Poczynione ustalenia i wnioski organów znajdą odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dostarczenia skarżącemu różniących się treścią raportów z kontroli na miejscu, co miało wprowadzić go w błąd i spowodować, że nie odwoływał się on od doręczonego mu raportu, należy wskazać, iż jest on całkowicie bezzasadny. Przepis art. 48 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L. z 2004 r. Nr 141, str. 18 ze zm.) stanowi bowiem, że rolnicy otrzymują informacje o wszelkich stwierdzonych nieprawidłowościach, w terminie do trzech miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu. W przedmiotowej sprawie czynności kontrolne wykonywał wykonawca zewnętrzny - Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Olsztynie Sp. z o.o., który przesłał stronie raport ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w dniu 21 lipca 2009 r. Sporządzony przez wykonawcę zewnętrznego raport podlegał następnie kontroli przez inspektora ARiMR, który dokonał określonych korekt raportu, zgodnie z przysługującym mu w tym zakresie uprawnieniem. Stronie zainteresowanej zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 105 ze zm.), został przekazany raport z kontroli na miejscu po korektach wraz z pismem informującym o tym, jakie korekty zostały wprowadzone oraz że raport przesłany w dniu 21 lipca 2009 r. przestaje obowiązywać. Z powyższego wynika, że strona wiedziała, iż pierwotnie przesłany jej raport nie obowiązuje, a także znała wprowadzone w raporcie po korektach zmiany. Wbrew twierdzeniom strony nic nie stało więc na przeszkodzie, aby zgłosiła umotywowane zastrzeżenia do raportu, stosownie do przysługującego jej tym zakresie ustawowego uprawnienia (art. 31 ust. 7 cyt. ustawy). W związku z tym powyższy zarzut skargi nie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc jednak pod uwagę wskazane powyżej okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.