Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 355/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 pkt 1,2
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 355/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010r., sprawy ze skargi H. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 grudnia 2009r. Nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z 17 sierpnia 2008 roku, znak [...], wydaną na podstawie art. 207 § 1 i § 2, art. 21 § 1 pkt 2 o.p., art. 3 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 roku o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) i art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4a ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9, art. 14, art. 15 ustawy z 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 roku, Nr 93, poz. 768) ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn, dotyczące darowizny kwoty pieniężnej 50 000 zł ze strony syna P. S. na rzecz matki H. S. w wysokości 2209 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że P. S. dokonał darowizny na rzecz rodziców w łącznej wysokości 100 000 zł, przy czym darowizna została wykonana 8 listopada 2007 roku, z tym że kwotę tę przelał w całości na konto M. S.. 22 listopada 2007 roku H. S. złożyła deklarację SD- Z1 w terminie, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Organ podkreślił, że wobec istnienia małżeńskiej wspólności majątkowej, darowizna została dokonana na rzecz obojga małżonków. Jednakże nie został spełniony wymóg zwolnienia od podatku, wynikający z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a mianowicie ich otrzymanie nie zostało udokumentowane przekazaniem na rachunek bankowy H. S., ponieważ nie posiadała ona takiego rachunku. Z tego powodu ustalono wysokość należnego podatku w kwocie 2209 zł.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, H. S. wniosła w terminie odwołanie, żądając uchylenia jej w całości i umorzenia postępowania w sprawie. Podniosła zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 124 i art. 210 § 4 o.p. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, wewnętrzną sprzeczność orzeczenia i brak oceny prawnej, art. 191 o.p. przez dowolną ocenę materiału procesowego, a nadto błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a także niewłaściwego zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w zw. z art. 31, art. 33 pkt 2, art. 35, art. 36 i art. 43 § 1 k.r.o. w zw. z art. 120 o.p.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją znak [...], wydaną 17 grudnia 2009 roku na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej znalazło się omówienie dotychczasowego przebiegu postępowania. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na przesłanki zwolnienia od podatku, zawarte w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn – w tym na wymóg udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania ich na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo – kredytową, lub przekazem pocztowym. Zdaniem organu, skarżąca nie udokumentowała otrzymania środków, nie został więc spełniony warunek, pozwalający zastosować zwolnienie od podatku z tytułu otrzymanej darowizny.

H. S. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, żądając uchylenia powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podniosła zarzut naruszenia art. 191, art. 121, art. 124 oraz art. 210 § 4 o.p. przez dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i naruszenie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że nastąpiły dwie odrębne darowizny. Zarzuciła również błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 31, art. 33 pkt 2, art. 35, art. 36 i art. 43 § 1 k.r.o., a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn – poprzez błędne przyjęcie, że darowizna dokonana przez syna na rzecz obojga rodziców w związku małżeńskim, objętym ustrojem ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej, wymaga udokumentowania dowodami wpłaty na osobne rachunki bankowe małżonków.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Powodem uchylenia decyzji jest naruszenie przepisów prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Uchylając zaskarżony akt, sąd orzeka na podstawie art. 152, czy i w jakim zakresie może on być wykonywany.

Na wstępie rozważań trzeba przypomnieć, iż art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn przewiduje zwolnienie od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w stosownym terminie (pkt 1), a także udokumentowania - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych – ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym (pkt 2). W niniejszej sprawie nie było przedmiotem sporu, że skarżąca dokonała zgłoszenia w ustawowym terminie. Natomiast organy podatkowe przyjęły, iż nie doszło do udokumentowania otrzymania środków pieniężnych w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy.

Sąd w składzie, rozpoznającym niniejszą sprawę podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lipca 2009 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 184/09, dostępny w bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/92EFC14B2D, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 lutego 2009 roku, sygn. akt I SA/Wr 1113/08, LEX nr 532485), zgodnie z którym wykładnia językowa art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala na jednoznaczne odczytanie zawartej w nim hipotezy, w związku z czym niezbędne jest skorzystanie z interpretacji celowościowej. Jednocześnie twierdzi się, że wprowadzenie wymogu udokumentowania otrzymania darowizny ma służyć spójności systemu podatkowego i zabezpieczać go przed powoływaniem się przez podatników na fikcyjne darowizny, mające na celu ukrycie nieujawnionych źródeł przychodów (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w cytowanym wyroku z 22 lipca 2009 roku, a także w wyroku z 10 czerwca 2009 roku, sygn. akt III SA/Wa 111/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/FFFD3B3628).

Wymóg, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn należy zatem interpretować w taki sposób, aby udokumentowanie, o którym mowa, czyniło zadość celowi przepisu, jakim jest wyeliminowanie z zakresu zwolnienia darowizn fikcyjnych, które nie miały miejsca w rzeczywistości. Jednocześnie przepis ten winien być rozumiany w taki sposób, aby podatnik, który dokonał zgłoszenia w wymaganym terminie i jest w stanie wykazać, że przepływ środków pieniężnych miał miejsce w rzeczywistości, nie został pozbawiony prawa do zwolnienia od podatku. Zdaniem Sądu, w przypadku kiedy skarżąca nie posiada odrębnego konta bankowego, a przedkłada potwierdzenie przekazania środków pieniężnych na konto swojego męża, z którym pozostaje w związku małżeńskim, objętym wspólnością majątkową – trzeba przyjąć, że został zrealizowany wymóg, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem tego przepisu prawa materialnego, a wynik sprawy był bezpośrednio związany z tymże naruszeniem.

Organy podatkowe, rozpatrując sprawę ponownie, będą związane powyższą wykładnią przepisów prawa materialnego. Winny zatem uwzględnić, że udokumentowanie przekazania środków pieniężnych na konto współmałżonka podatnika, jeżeli jest rzeczą niesporną, iż środki te zostały przekazane jako darowizna dla tegoż podatnika, wystarcza dla przyjęcia, iż doszło do zrealizowania przesłanki zwolnienia od podatku, o której mowa w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Mając powyższe na uwadze, Sąd – w punkcie I. wyroku- uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. W punkcie II. orzeczono, że decyzja nie może być wykonywana do chwili uprawomocnienia się wyroku, co nastąpiło na zasadzie art. 152 p.p.s.a.