Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 328/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie AWSA Wojciech Jakimowicz AWSA Beata Cieloch ( spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. w sprawie ze skargi J.G. i F. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. G. i F. G. kwotę [...] zł. ([...]złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2002 roku wydaną na podstawie art.104 k.p.a., art.2 ust.l,2 i 3 oraz art.6 ust. 3a ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299) Zarząd Gminy [...], po rozpoznaniu wniosku F. i J. G. o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności , odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 192m.kw położonej w [...] objętej kw [...] ,ustanowionego na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] 1979r., Rep [...]

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podniósł, iż wnioskodawcy złożyli ponownie wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego dz. nr [...] o pow.192m.kw obr.2 m. [...] w prawo własności powołując się na przepis art.6 ust l pkt 3a powyższej ustawy. Jak wskazał, ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w art.6 ust. l pkt 3 "a" wymienia użytkowników wieczystych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za przejecie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów przed dniem [...] 1990r. Jak wynikało z dokumentów sprawy dz. nr [...] stanowiąca własność Gminy [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] 1979r. w której, nie ma mowy o tym , że ustanowienie tego prawa następuje "w zamian za przejęte nieruchomości". Organ I instancji stwierdził, że stanowiąca podstawę zawarcia tej umowy decyzja Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z dnia [...] 1979r. znak: [...] w ust. 3 stanowi wyraźnie, że działka Nr [...] jaka oddana będzie w użytkowanie wieczyste " ma stanowić poszerzenie własnej działki użytkownika wieczystego..." - nie jest to zatem nieruchomość zamienna w rozumieniu art.6 ust. l pkt 3 "a" cytowanej ustawy.

Ponadto, organ wskazał że, istnieje możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności na podstawie art.2 w/w. ustawy tj. odpłatnie za cenę ustaloną zgodnie z art. 4a ustawy, po złożeniu stosownego wniosku i wniesieniu opłaty na ustalenie przez rzeczoznawcę majątkowego ceny nieruchomości oraz wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli w dniu [...] 2002 roku J. G. i F. G.. W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli iż, już uprzednio w roku 1998 , występując o przekształcenie wskazywali, ze działka, którą otrzymali na użytkowanie wieczyste nie mogła być działką zamienną, gdyż zostali oni wywłaszczeni z części , działki zabudowanej. W decyzji zaś o przekazaniu działki od Skarbu Państwa w wieczyste użytkowanie wzięto pod uwagę okoliczność ,iż przejęto od nich nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa. Koniecznym było rozróżnienie ,iż odwołujący nie otrzymali działki " zamiennej", ale otrzymali działkę "w zamian " , dlatego ,iż byli wywłaszczeniu z części działki zabudowanej. Wnieśli o zastosowanie wobec nich art. 6 ust 1 pkt 3a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2002 roku znak : Kol.Odw.[...] wydaną na podstawie art.6 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( Dz. U. Nr 120 z 2001 r. poz. 1299) oraz art.!38§lpktlk.p.a , Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania państwa J. i F. G. ,utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II Instancji w uzasadnieniu podniósł, iż przedmiotową sprawą zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 marca 2001 r., sygn. II SA/Kr 2326/98, w którym uznał, że działka nr [...] o pow. 192 m .kw, obr.2, [...] nie może być traktowana jako nieruchomość oddana w użytkowanie wieczysty w związku z wywłaszczeniem nieruchomości wnioskodawców, gdyż sam wnioskodawca przyznał na rozprawie przed NSA, iż wypłacono im odszkodowanie za przejęcie nieruchomości. Wskazał także, iż w przedmiotowej sprawie nie można także mówić o wywłaszczeniu nieruchomości. Ustawa z dnia [...] 2002r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dodała do art. 6 także pkt 3a. Organ II instancji stwierdził, że przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie "innego tytułu" niż wywłaszczenie. Według organu n instancji, działka nr [...] nie może być traktowana jako zamienna, choćby ze względu na przyznanie odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast, jak wskazał, przejęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, póz. 192). Natomiast art. l O tej ustawy przewidywał za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2w/w ustawy , wypłacenie odszkodowania następuje na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Natomiast ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz.94) przewidywała w art. 10 ust.3, że za wywłaszczoną jedną działkę budowlaną w mieście lub osiedlu przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego na żądanie właściciela należy dostarczyć mu zamiast odszkodowania pieniężnego położoną w tej samej miejscowości inna odpowiednią, działkę budowlaną z nałożeniem na właściciela obowiązku wybudowania na niej domu jednorodzinnego w terminie nie krótszym niż 3 lata. Jeżeli dostarczenie takiej działki nie jest możliwe, wywłaszczonemu przyznaje się odszkodowanie pieniężne.

Ponadto organ II instancji podniósł, iż podniesiona w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia 14 marca 1979r. okoliczność, wskazująca, że przy przekazywaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste wzięto pod uwagę okoliczność przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa była dodatkową przesłanką wydania decyzji. W ocenie organu, nie mogło to przesądzać, że użytkowanie wieczyste nastąpiło w związku z wywłaszczeniem nieruchomości lub w zamian za przejęcie nieruchomości. Jak wskazał, z treści tej decyzji wynika, iż działkę nr [...] F. i J. G. otrzymali w użytkowanie wieczyste niejako "samoistnie", na (uzupełnienie) "...poszerzenie własnej działki ...", a więc nie w zamian za wywłaszczoną wcześniej nieruchomość. Na użytkowników wieczystych nie nałożono żadnych obowiązków wybudowania domu w zakreślonym terminie itd., co miałoby miejsce w przypadku przekazania działki "w zamian" za wywłaszczoną nieruchomość budowlaną. Nadto organ H instancji stwierdził, iż powierzchnia działki nr [...] (aktualnie 192 m2) nie pozwala na uznanie jej za samodzielną działkę budowlaną w celu zabudowy otrzymaną w zamian za przejętą przez Skarb Państwa nieruchomość. Jest to typowa działka uzupełniająca, którą nawet w chwili obecnej można oddać w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym.

Skargę na powyższą decyzję w dniu [...] 2003 roku wnieśli J. G. i F. G. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący powołując się na zaktualizowaną treść art 6 w ust. l pkt.3a ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uznali ,że na tej podstawie - ponieważ odjęto im prawo własności na rzecz Skarbu Państwa, a zarazem otrzymali nieruchomość na wieczyste użytkowanie, powinni to "wieczyste użytkowanie" mieć przekształcone nieodpłatnie w prawo własności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zaskarżoną decyzję, a zwłaszcza przesłanki, którymi się kierowało przy jej wydaniu, oraz wnioski zawarte w jej uzasadnieniu. Jak wskazano J. i F. G. otrzymali prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] niejako "samoistnie" tj. w celu poszerzenia własnej działki, a więc nie w zamian za wywłaszczoną wcześniej nieruchomość. Jest to zdaniem Kolegium, typowa działka "uzupełniająca" o pow. 192 m. kw.. Wobec powyższego, zarzuty skarżących są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 ,poz. 1270 z późn. zm. oznaczana dalej - p.p.s.a.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola obejmuje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej w dacie jej wydania.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie szerszej analizy wymaga przepis art.6 ust. l pkt.3a ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r., Nr 120 poz. 1299 zmieniony ustawą z dnia 21.06.2002 roku o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności Dz. U. z 2002 r., Nr 113 poz.984) , niż to uczyniły organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z jego brzmieniem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji: " przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych , którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 roku."

Organ I w uzasadnieniu decyzji bez szerszego wyjaśnienia stwierdził ,iż oddana skarżącym w użytkowanie wieczyste działka nr [...] o pow.192 m.kw. nie jest działką zamienną w rozumieniu powyższego przepisu i dlatego też przepis ten nie znajduje zastosowania w powyższej sprawie. Również organ II instancji powołując się na stanowisko przedstawione w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001 roku sygn. akt II SA/Kr 2326/98 stwierdził ,iż argumentacja dotycząca art. 6 ust. l pkt 3 powyższej ustawy znajduje także zastosowanie przy wykładni art.6 ust. l pkt 3a . Należy w tym miejscu podkreślić ,iż wówczas Sad dokonywał wykładni systemowej ,czy oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło w związku z wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r., a przed dniem l sierpnia 1985 r. ,dlatego też powoływał się na treść ustaw dotyczących wywłaszczenia nieruchomości i regulacji dotyczącej warunków uzyskania nieruchomości zamiennej w zamian za wywłaszczoną działkę budowlaną (art. 10 ust.3 ustawy z dnia 12.03.1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18 poz.94 ).

Zdaniem Sądu kierując się już samą wykładnią językową i dokonując analizy użytego przez ustawodawcę pojęcia " oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów " należy stwierdzić ,iż powyższe sformułowanie nie jest tożsame z pojęciem "nieruchomości zamiennej" o jakiej mowa w ustawie z dnia [...].1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak to twierdziły organy. Ustawodawca rozszerzył bowiem poprzez wprowadzoną nowelizację (art.6 ust. l pkt 3a) przesłanki oddania nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęte nieruchomości na podstawie wszelkich tytułów. A powyższa ustawa ogranicza przyznanie nieruchomości zamiennej tylko do przypadku wywłaszczenia. W niniejszej sprawie jak słusznie ustalono przejęcie nieruchomości stanowiącej własność skarżących ( obecnie działka o nr [...] o pow. 326 m2 ) nastąpiło w oparciu o ustawę z dnia [...] 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach ( Dz. U Nr 27 poz. 192 ). Zgodnie z art.5 ust. 2 tej ustawy nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń. Na podstawie tej ustawy następowało przejście nieruchomości z mocy prawa na rzecz Państwa. Z kolei oddanie nieruchomości ( obecnie działki nr [...] o pow. 192 m2 ) stanowiącej wówczas własność Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste na rzecz F. i J.G. nastąpiło na podstawie decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] 1979 roku która następnie stanowiła podstawę do zawarcia umowy wieczystego użytkowania ( akt notarialny z dnia [...].1979 r.). Podstawę zaś do wydania powyższej decyzji stanowiła ustawa z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. Nr 22 z 1969 r poz. 159 i zm. Dz.U. Nr 27 poz. 193 z 1972 r.). W uzasadnieniu zaś tej decyzji stwierdzono:" iż przy wydaniu niniejszej decyzji wzięto również pod uwagę okoliczność, że w wyniku wejścia w życie uchwały Naczelnika Miasta i Gminy w [...] o ustaleniu terenów budowlanych przejęto od Ob. G. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni 326 m . Biorąc powyższe pod uwagę przekazano przedmiotową działkę celem poszerzenia własnej wąskiej działki budowlanej J. i F. G. " W toku zaś prowadzonego postępowania skarżący wielokrotnie powoływali się na tą okoliczność. W tym zakresie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji w ogóle się nie wypowiedział. Organ zaś n instancji stwierdził jedynie, iż okoliczność ta nie może przesądzać ,że użytkowanie nastąpiło w związku z wywłaszczeniem nieruchomości ( co w ogóle w niniejszej sprawie nie zachodziło) lub w zamian za przejęcie nieruchomości i ponownie odniósł się do uregulowań dotyczących przekazania działki " w zamian " za wywłaszczoną nieruchomość budowlaną. Nie wyjaśnił ,dlaczego odwołał się w tym zakresie do powyższych przepisów pomimo, iż ustalił, że przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z mocy prawa ,a nie w drodze wywłaszczenia. Zdaniem Sądu orzekające organy nie dokonały w tym zakresie prawidłowych rozważań i nie wyjaśniły podstawy prawnej wydanych decyzji. Tym samym doszło do naruszenia przepisu art.l07&3 k.p.a. Zgodnie zaś z treścią art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. A na podstawie art.7 k.p.a. organy winny podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy gnając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Podobne stanowisko zostało wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.10.2001 r V SA 3368/00 LEX nr 50119.

W niniejszej sprawie organy orzekające wyżej przedstawionym obowiązkom procesowym uchybiły.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ,iż naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik postępowania i orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 & l pkt c p.p.s.a.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a w zw. z art.209 p.p.s.a.