Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 313/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki (spr.), Sędziowie NSA Czesława Socha, Maria Serafin-Kosowska, Protokolant Aleksandra Kuc, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt V SA 2733/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 maja 2003 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt V SA 2733/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki z o.o. [...] w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 maja 2003 r.

Uzasadniając swe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez [...] – Spółkę z o.o. w Warszawie według dokumentu SAD z 23 listopada 1999 r. nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie objął procedurą składu celnego, przyjmując deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej cenie transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur wystawionych przez eksportera.

Decyzja z 20 listopada 2002 r. nr [...], wydaną w trybie art. 65 § 4 pkt 2 lit. "a" ustawy z 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości i wymiaru cła, i orzekając w tym zakresie określił wartość celną w skorygowanej (obniżonej) wysokości uznając, że podana w fakturach handlowych wartość leków została zawyżona.

Orzekając w sprawie na wskutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 29 maja 2003 r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, w wyniku kontroli przeprowadzonej u importera, ujawniono zawartą przez niego w dniu 10 listopada 1998 roku z eksporterem – [...] z Belgii umowę o dostawach produktu oraz noty kredytowe, które świadczyły o utrzymaniu przez importera od eksportera upustów, pomniejszających fakturowane ceny leków.

Według ustaleń pokontrolnych, firma [...] przekazywała kontrahentowi zagranicznemu środki pieniężne w kwocie zgodnej z kwotą wynikającą z faktury handlowej, a następnie, zgodnie z postanowieniami umowy o dostawach produktu, otrzymywała co kwartał noty kredytowe, a płatności były dokonywane w cyklu rozrachunkowym następującym po kwartale kalendarzowym, za który taki upust był należny (pkt 3 umowy). Noty kredytowe były wystawiane na podstawie informacji dotyczących wartości zakupów przekazywanych kontrahentowi zagranicznemu przez [...] (pkt 4 umowy). W latach 1998 i 1999 upust określono w wysokości 20 % (wyjaśnienie skarżącej - pismo z 6 lutego 2002 r., k. nr 129 akt wspólnych).

W tym stanie rzeczy korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organ pierwszej instancji była uzasadniona. Kwoty upustów wynikające z not wystawianych na odpowiednie, kolejne kwartały udzielane były w wysokości 20 % fakturowanej sprzedaży leków.

Importer doskonale znał procentową wysokość upustu, mógł jedynie nie wiedzieć jaką ilość farmaceutyków zakupi i za jaką wartość, w przeciągu analizowanego przez eksportera okresu. W przypadku analizowanej Umowy o dostawach produktu z 10.11.1998 r. udzielony upust/rabat nie był obwarowany żadnymi warunkami i strona od momentu podpisania tych umów wiedziała dokładnie w jakiej wysokości będzie udzielony rabat - po prostu 20 % wartości farmaceutyków z listy leków refundowanych. Jeśli nawet przyjąć, iż skarżąca nie znała wysokości przyznanego jej rabatu, powinna zgłosić organowi celnemu fakt podpisania umowy i poinformować, że cena sprowadzonych farmaceutyków może ulec zmianie, a następnie poinformować o faktycznie przyznanych upustach.

Organ orzekający stwierdził, że nie jest związany treścią składanych dokumentów ani deklarowaną wartością, lecz obowiązany jest wartość tę ustalić samodzielnie, w granicach zasady swobodnej oceny dowodów i określonym przepisami celnymi trybie. Cena faktycznie zapłacona lub należna może być rezultatem dokonania różnego rodzaju korekt. Mogą one być następstwem udzielonych rabatów, upustów cenowych, różnego rodzaju postanowień cenowych wynikających z zawartych kontraktów itp., mających wpływ na ostateczną wysokość ceny transakcyjnej. Jeżeli więc cena faktycznie zapłacona lub należna za towar z różnych względów ulega faktycznej korekcie, to ma to istotny wpływ na wartość celną towaru. Strona powinna wówczas wystąpić do organu celnego z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, przedstawiając jednocześnie dokumenty potwierdzające fakt dokonania korekty. Nie ma przy tym znaczenia, czy w momencie ustalania wartości celnej płatność za towar została już dokonana czy też nie, ponieważ zgodnie z definicją wartości transakcyjnej ważna jest ostateczna wysokość płatności dokonanej za towar.

W sytuacji, gdy kontrola postimportowa wykaże niezgodność między danymi wynikającymi ze zgłoszenia celnego, a faktycznie realizowanymi płatnościami na rzecz kontrahenta zagranicznego, organy celne są uprawione do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i ustalenia wartości celnej towaru zgodnie z pełną dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Ponowne określenie wartości celnej towaru może być dokonane, zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, w terminie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wartość celna importowanego towaru została ustalona w oparciu o art. 23 § 1 i § 9 Kodeksu celnego, bowiem brak było podstaw do zastosowania zastępczych metod wyceny. Organ orzekający nie podważył wiarygodności faktury handlowej, a ustalając rzeczywistą wartość importowanego towaru uwzględnił jedynie noty korygujące wystawione na podstawie umowy przyznającej skarżącej Spółce upust.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie zostały również naruszone żadne przepisy proceduralne, a w szczególności powoływany przez Spółkę art. 191 Ordynacji podatkowej. Zwrócił uwagę, że obowiązek zebrania i rozpatrzenia przez organ celny całokształtu materiału dowodowego oznacza, że organ ten nie jest związany w jego gromadzeniu wnioskami strony, lecz sam określa granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem, co do konieczności udowodnienia mających znaczenie dla sprawy faktów. Organ ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego, mając jednak na względzie, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy.

W skardze z 30 czerwca 2003 r. Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:

1. przepisów art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez określenie negatywnych konsekwencji w związku z zastosowaniem się skarżącego do Instrukcji wypełniania dokumentu SAD zawartej w Zarządzeniu Prezesa GUC z dnia 23.09.1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P. Nr 72, poz. 690) oraz nie zastosowanie przez organ celny przepisów powołanego zarządzenia,

2. przepisów celnego prawa materialnego, w tym art. 23 § 1, § 4 i § 9 oraz art. 85 § 1 ustawy z 9 01 1997 r. - Kodeks celny, przez niewłaściwe ustalenie, iż udzielone skarżącemu upusty po dokonaniu importu miały wpływ na wartość celną importowanych towarów,

3. art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 12 grudnia 1991 r. (zał. do Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38) poprzez pominięcie praktyki unijnej w zakresie interpretacji przepisów celnych.

Ponadto Spółka zwróciła uwagę na naruszenie zasad i przepisów postępowania, wyrażonych w:

• art. 122, 187 § 1 i 191 ustawy z 29 08 1997 r. Ordynacja podatkowa [Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.] poprzez błędną interpretację postanowień umowy z 19 listopada 1998 r.;

• art. 210 § 4 i 124 Ordynacji podatkowej, poprzez faktyczny brak odniesienia się organów celnych w uzasadnieniu decyzji do zarzutu dotyczącego obowiązku harmonizacji prawa celnego z uwzględnieniem praktyki unijnej i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu.

Dodatkowo na rozprawie dnia 28 października 2004 r. skarżąca podniosła zarzut przedawnienia postępowania przed organem II instancji.

Rozwijając w motywach skargi i w późniejszym piśmie procesowym zarzuty o charakterze merytorycznym, skarżąca sformułowała generalną tezę, że deklarowana wartość celna towaru była prawidłowa i odpowiadała rzeczywistej wartości (cenie) transakcyjnej kształtującej się w wysokości wynikającej z faktur eksportera, przedstawionych przy zgłoszeniu celnym, zatem brak było podstaw do jej korekty (obniżenia) o kwotę premii pieniężnej.

Przyznawane w związku z uzyskaniem określonego poziomu zakupów upusty, nie miały związku tak ekonomicznego jak i prawnego z importem leków, a jedynie stanowiły formę wsparcia działalności skarżącej na rynku polskim.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt V SA 2733/03, oddalił skargę. Stanowisko swoje Sąd I instancji uzasadnił następująco:

W myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosownie do zasady przewidzianej w art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 tej ustawy.

W niniejszej sprawie wartość celna przedmiotu importu zadeklarowana została, w przyjętym przez organ celny zgłoszeniu celnym, w wysokości odpowiadającej wartości (cenie) transakcyjnej określonej w fakturach eksporterów przedstawionych przy zgłoszeniu celnym. W wyniku późniejszej kontroli przeprowadzonej u importera przez funkcjonariuszy celnych, ujawnione zostały: zawarta przez importera z eksporterem w dniu 10 listopada 1998 r. umowa o dostawach produktu, przewidująca udzielanie skarżącej upustów od wartości zakupionych leków oraz noty kredytowe dostawcy (eksportera), według których skarżąca otrzymywała przewidziane umowami rabaty, w kwotach określonych w notach.

Na tym tle istotna w sprawie jest kwestia, czy wartością transakcyjną wyznaczającą wartość celną towaru jest fakturowana przez eksportera cena pomniejszona o odpowiednią kwotę upustu, czy też cena w wysokości określonej w fakturze, nie uwzględniającej obniżki z tytułu upustu otrzymanego według not kredytowych.

W ocenie Sądu I instancji uzasadnione jest stanowisko organów celnych, iż upusty na skonkretyzowanych przez strony warunkach przewidziane zostały już w umowie sprzedaży leków importerowi. Nie zachodzi tu więc taka sytuacja, gdy - jak w przypadku tzw. rabatu ex post - czynność prawna będąca źródłem prawa kupującego do rabatu, dokonana jest dopiero po zgłoszeniu celnym towaru z wystawioną wcześniej fakturą.

Otrzymywany upust stanowił niewątpliwie dla skarżącej przysporzenie majątkowe, które w obrocie prawnym - stosownie do generalnej zasady kauzalności czynności cywilnoprawnych - dokonywane są ze względu na istnienie usprawiedliwiającej je określonej podstawy (przyczyny) prawnej, w szczególności ze względu na wzajemne świadczenie będące ekwiwalentem dokonanego przysporzenia.

Umowa stanowi, iż zasadniczą przesłanką prawa skarżącej do upustu jest zakup od eksportera leków. W świetle tych postanowień umów podstawą (przyczyną) uzasadniającą udzielenie upustu na warunkach określonych w umowie by sam fakt importu leków przez skarżącą (ich sprzedaży przez eksportera).

Zdaniem Sądu I instancji chybiony jest wywód skarżącej, że upust miał charakter fakultatywny. Umowa stanowi bowiem, że eksporter: "udzieli ilościowego upustu" - pkt 1 umowy, "wypłaci finansowy upust" - pkt 2 umowy, czyli że jego udzielenie przewidziane zostało w umowach jako obligatoryjne, a nie fakultatywne. W niniejszej sprawie, po dokonaniu zgłoszenia celnego następowało jedynie określenie należnego skarżącej rabatu notami eksportera. Zgodnie z pkt 4 umowy, noty kredytowe wystawiane były na podstawie informacji dotyczących wartości zakupów przekazywanych [...] przez [...]. Strony mogły ustalić, iż noty kredytowe wystawiane będą w oparciu prognozowane wartości zakupów, a ostateczne rozliczenie dokonane zostanie na koniec roku. Zgodnie z pkt 3 umowy, płatności z tytułu upustu dokonywane były przez [...] w cyklu rozrachunkowym następującym po kwartale kalendarzowym, za który taki upust był należny.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że przewidziane umową o dostawach produktu upusty były czynnikiem kształtującym wartość (cenę) transakcyjną towaru w wysokości ceny wynikającej z faktur eksportera przedstawionych przy zgłoszeniu celnym pomniejszonej o upust i tak określona wartość (cena) transakcyjna stanowiła wartość celną towaru.

Jeśli więc strona skarżąca nie zadeklarowała w zgłoszeniu celnym przewidzianego w umowach upustu twierdząc, że w czasie zgłoszenia nie znała wysokości upustu, to mogła i powinna na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego wystąpić z wnioskiem o stosowną korektę zgłoszenia celnego po otrzymaniu noty określającej należny jej upust. Skarżąca nie uczyniła tego jednak.

W tym stanie rzeczy, w świetle art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym w czasie zgłoszenia celnego, uzasadniona była korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organy celne.

Zdaniem Sądu I instancji chybiony jest zarzut skargi naruszenia przepisów art. 68 i art. 69 powołanego wyżej Układu Europejskiego z 12.12.1991 r., stanowiących o dostosowaniu ustawodawstwa m.in. w zakresie prawa celnego do ustawodawstwa Wspólnoty, poprzez pominięcie praktyki unijnej w zakresie interpretacji przepisów celnych. Unormowania ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny, stanowiące w niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę oceny rozstrzygnięć organów celnych, w szczególności regulacje w zakresie wartości celnej przedmiotu importu, opierają się na rozwiązaniach przyjętych w Porozumieniu w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483), które recypowane zostały do Kodeksu celnego. Postanowienia Kodeksu celnego w zakresie wartości celnej są także zbieżne z regulacjami zawartymi w Kodeksie celnym Wspólnot Europejskich. Tak więc wynikający z art. 68 i 69 obowiązek dostosowania przepisów polskiego prawa celnego do ustawodawstwa unijnego został zrealizowany. Obowiązek dostosowania ustawodawstwa nie przenosi się wprost na stosowanie wykładni dokonywanej przez organy celne i sądy funkcjonujące w krajach Unii Europejskiej. Dopiero od dnia członkostwa w Unii Europejskiej polskie organy celne i sądy obowiązane są stosować wykładnię wynikającą z orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Nie dotyczy to jednakże spraw, które rozpoczęły się przed 1 maja 2004 r. Ponadto, nie bez znaczenia jest powód, dla którego strony postanowiły zawrzeć umowę o dostawach produktu, w której przewidziano upusty. Z postanowień wstępnych umowy wynika, że przyczyną zawarcia umowy były obowiązujące w Polsce regulacje prawne ograniczające wysokość marż w obrocie lekami, co w ocenie kontrahentów nie zapewniało należytych dochodów [...]. Do takiego wniosku upoważniają zapisy umowy o treści: "Zważywszy, że importowane środki farmaceutyczne w całości lub w części refundowane przez polski rząd ... podlegają ustawowym ograniczeniom dotyczącym wysokości marży ... [...] ... na skutek wyżej wspomnianych uregulowań prawnych występuje do [...] o finansowy upust w celu zapewnienia sobie racjonalnych dochodów" Z powyższego wynika, że upust stanowił formę obejścia przepisów dotyczących marż. Powołane w skardze i w toku postępowania administracyjnego wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie dotyczyły takich wypadków.

Zdaniem Sądu I instancji chybiony jest także zarzut skargi naruszenia postanowień art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów Zarządzenia Prezesa GUC z dnia 23.09.1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P. Nr 72, poz. 690). Jeśli strona skarżąca w czasie dokonywania zgłoszenia nie mogła zadeklarować innej (niższej) wartości celnej, ponieważ na fakturze nie był wykazany upust, powinna na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego wystąpić z wnioskiem o stosowną korektę zgłoszenia celnego po otrzymaniu noty określającej należny jej upust. Takie działanie nie byłoby sprzeczne z przepisami powołanego zarządzenia Prezesa GUC i byłoby działaniem zgodnym z zasadami demokratycznego państwa prawnego, która to zasada wynika z art. 2 Konstytucji RP.

Nie jest trafny zarzut dotyczący przedawnienia postępowania przed organem II instancji. Decyzja organu celnego pierwszej instancji korygująca zgłoszenie celne z 23 listopada 1999 r. wydana została 20 listopada 2002 r. i tego samego dnia doręczona importerowi, a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z 29 maja 2003 r. była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji i utrzymując tę decyzję w mocy nie zawierała rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu I instancji. W konsekwencji jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Zdaniem Sądu I instancji wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza akt postępowania nie potwierdza zasadności zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Organ celny ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z rozstrzygnięciem WSA w Warszawie nie zgodziła się strona skarżąca, która w dniu 30 grudnia 2004 r. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając w całości wyrok z dnia 28 października 2004 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sadowego.

Zaskarżonemu wyrokowi strona Skarżąca zarzuciła:

I. Mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj.:

1. Naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem:

a) przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. -Kodeks celny w wyniku dokonania sprzecznych z umową o dostawach produktu z dnia 10 listopada 1998 r. oraz ze sposobem rozliczeń finansowych Skarżącej ustaleń w zakresie charakteru upustu otrzymanego przez Skarżącą od kontrahenta zagranicznego, co było rezultatem:

- błędnego uznania przez organy celne, że upust był zagwarantowany w umowie o dostawach produktu z dnia 10 listopada 1998 r.,

- błędnego ustalenia przez organy celne, że upust przyznany został przed dokonaniem zgłoszenia celnego,

- braku dokonania przez organy celne ustaleń w zakresie krajowego lub zagranicznego statusu towarów w chwili otrzymania przez Skarżącą not kredytowych;

b) przepisów art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego w wyniku zaniechania dokonania oceny charakteru prawnego umowy o dostawach produktu z dnia 10 listopada 1998 r., tzn. czy umowa ta była "umową kupna-sprzedaży", o której mowa w Zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych - Załącznik nr 29: Zasady Wypełniania Deklaracji Wartości Celnej (DWC) i Wzór Deklaracji Wartości Celnej (DWC). Część B: Zasady wypełniania pól Deklaracji Wartości Celnej. Pole Nr 5, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jedynie tzw. umowa kupna-sprzedaży podlegała wykazaniu na etapie dokonywania zgłoszenia celnego, a zatem jeśli umowa z dnia 10 listopada 1998 r. nie była tzw. umową kupna-sprzedaży, na Skarżącej nie ciążył obowiązek jej wykazywania w Deklaracji Wartości Celnej dołączanej do zgłoszenia celnego, a więc zarzut niekompletności dokumentów był w tym przypadku niezasadny, co powinno skutkować wydaniem przez organy celne odmiennego orzeczenia w sprawie, tj. umarzającego postępowanie celne z powodu braku podstaw do jego wszczęcia i prowadzenia;

Zdaniem skarżącej odmowa stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku naruszenia podczas wydawania zaskarżonej decyzji powołanych w pkt. a) i b) przepisów o postępowaniu dowodowym mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowała utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo istnienia przesłanek do jej uchylenia;

c) art. 65 § 4 pkt 2 lit c) [określonego przez organy celne jako art. 65 § 4 pkt 2 lit a)] w związku z art. 83 § 3 Kodeksu celnego poprzez wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w sytuacji, gdy brak było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w związku z niezaistnieniem przesłanek określonych w art. 83 § 3 Kodeksu celnego, tj. nieprawdziwości, nieprawidłowości lub niekompletności dokumentów, na podstawie których zastosowano procedurę dopuszczenia do obrotu importowanych farmaceutyków;

Zdaniem skarżącej odmowa stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku naruszenia podczas wydawania zaskarżonej decyzji powołanego przepisu mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowała utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo istnienia przesłanek do jej uchylenia,

2. Naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja naruszała:

a) § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej poprzez niezastosowanie Opinii 15.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), pomimo faktu, że Opinia 15.1 regulowała kwestię wpływu rabatu udzielonego po dokonaniu zgłoszenia celnego na wartość celną importowanego towaru;

b) art. 23 § 1 w związku z art. 23 § 9 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że otrzymana przez Skarżącą po dokonaniu sprzedaży i przyjęciu zgłoszenia celnego nota kredytowa mogła mieć wpływ na wartość celną importowanego towaru oraz art. 85 § 1 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że stan towaru i jego wartość celna w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego mogą zostać ustalone z uwzględnieniem zdarzeń mających miejsce po przyjęciu zgłoszenia celnego i odnoszących się do towarów krajowych;

Zdaniem skarżącej odmowa stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku naruszenia podczas wydawania zaskarżonej decyzji powołanych przepisów rozporządzenia - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej oraz Kodeksu celnego mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowała utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo istnienia przesłanek do jej uchylenia;

3. Naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. oddalenie skargi pomimo wystąpienia przesłanek do stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji ze względu na wydanie zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej po upływie terminu przedawnienia, a więc bez podstawy prawnej. Ponadto, w związku z powyższym zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż wydając wyrok Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności mieszczących się w granicach sprawy a mających fundamentalne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Odmowa stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku braku podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowała utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności.

II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (pkt 1. i 3. poniżej) bądź niewłaściwe zastosowanie (pkt 2. poniżej), o którym mowa w art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj.:

1. Naruszenie art. 23 § 1 w związku z art. 23 § 9 oraz naruszenie art. 85 § 1 Kodeksu celnego poprzez: błędną wykładnię art. 23 § 1 w związku z art. 23 § 9 Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, że otrzymana przez Skarżącą po dokonaniu sprzedaży i przyjęciu zgłoszenia celnego nota kredytowa mogła mieć wpływ na wartość celną importowanego towaru oraz błędną wykładnię art. 85 § 1 Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, że stan towaru i jego wartość celna w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego mogą zostać ustalone z uwzględnieniem zdarzeń mających miejsce po przyjęciu zgłoszenia celnego i odnoszących się do towarów krajowych.

2. Naruszenie art. 7 oraz art. 31 ust. 2 zd. 2 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i w związku z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. brak zastosowania powołanych przepisów Konstytucji RP i nałożenie na Skarżącą obowiązku wystąpienia z wnioskiem o korektę zgłoszenia celnego, który nie wynikał z przepisów powszechnie obowiązującego prawa celnego.

3. Naruszenie art. 68 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. w związku z art. 69 Układu Europejskiego i w związku z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów i uznanie, że dostosowanie prawa polskiego do prawa wspólnotowego nie obejmuje praktyki wykładni i stosowania prawa przez organy państwowe.

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania skarżąca spółka przede wszystkim podniosła, że nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organy celne doprowadziły do wadliwych ustaleń faktycznych w zakresie gwarancji przyznania spółce skarżącej upustu przez firmę eksportującą na podstawie umowy o dostawach produktu z dnia 10 listopada 1998 r. Wbrew przyjętym ustaleniom, umowa ta nie zawierała wiążących ustaleń w zakresie upustu a jedynie precyzowała zamiar finansowego udziału zagranicznego kontrahenta w rozwoju sprzedaży produkowanych przez niego farmaceutyków na rynku polskim oraz określała formę tego udziału /upust/ i nie uprawniała do bezwarunkowego otrzymania upustów. Możliwość uzyskania przez skarżącą spółkę upustu została bowiem uzależniona od: pozostawania w zgodzie z uprzednio uzgodnionymi budżetami i zasadą racjonalności, uprzednich pisemnych ustaleń w tym zakresie, przesyłania przez skarżącą informacji dotyczących wartości zrealizowanych zakupów. Uzyskanie takiego upustu miało jednoznacznie warunkowy charakter, a więc nie był on przyznawany automatycznie i w powołanej umowie nie zagwarantowano dla skarżącej żadnych obligatoryjnych i bezwzględnie wiążących uprawnień skutkiem czego nie mogła ona mieć pewności co do udzielenia jej upustu, upust ten nie był jej w jakikolwiek sposób zagwarantowany. Ocena stanu faktycznego dokonana w tym przedmiocie przez organ celny II instancji została dokonana z naruszeniem swobodnej oceny dowodów, organ celny nie dokonał wszechstronnej interpretacji uzgodnień umownych skarżącej spółki i eksportera i nie dokonał ustaleń w zakresie faktycznej chwili powstania uprawnienia skarżącej do otrzymania upustu. Przyjęto bowiem, że upust ten został udzielony skarżącej spółce przed dniem zgłoszenia celnego podczas, gdy w powołanej umowie z dnia 10 listopada 1998 r. postanowiono, iż upust realizowany w formie not kredytowych będzie wypłacany w okresach kwartalnych, po uzyskaniu informacji od skarżącej co do wartości dokonanych zakupów (w cyklu rozrachunkowym następującym po kwartale kalendarzowym) i nota taka wystawiona została po dokonaniu zgłoszenia celnego, a więc upust ten miał charakter postimportowy. Ani organy celne, ani Sąd I instancji nie uwzględniły faktu, że ten postimportowy upust został skarżącej przyznany w stosunku do towarów mających już status towarów krajowych wprowadzonych na polski obszar celny i wobec tego nie mógł mieć jakiegokolwiek wpływu na wartość celną towarów wykazaną w dacie zgłoszenia celnego w której to dacie spółka skarżąca nie miała żadnej wiedzy odnośnie przyznania i wysokości upustu.

Uzasadniając kolejny zarzut skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż stanowisko odnośnie zatajenia przez nią w dacie zgłoszenia celnego istnienia porozumienia dotyczącego upustu jest pozbawione podstawy prawnej. W obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego stanie prawnym obowiązywało bowiem Zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M.P. nr 72 poz. 690/, które określało między innymi jakie dokumenty do zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu powinny być dołączone /§ 166 ust. l, § 167, § 168, § 170/. W żadnym z tych przepisów - ani z przepisów odrębnych - nie wskazano na obowiązek dołączania do zgłoszenia celnego dokumentu o takich cechach, jakie miała umowa z dnia 10 listopada 1998 r. Obowiązek dołączenia tego rodzaju umowy nie wynikał także z załącznika nr 29 do cyt. Zarządzenia w przedmiocie wypełniania Deklaracji Wartości Celnej w którym mowa jest o kontrakcie, zamówieniu, umowie kupna-sprzedaży. W niniejszej sprawie nie dokonano ustaleń dotyczących charakteru prawnego przedmiotowej umowy z dnia 10 listopada 1998 r. a umowa ta w ocenie skarżącej nie była umową sprzedaży, gdyż nie spełniała warunków z art. 535 kodeksu cywilnego; nie ustanawiała zobowiązania sprzedawcy do przeniesienia własności produktu, nie określała produktu - przedmiotu sprzedaży, nie ustanawiała zobowiązania kupującego do odebrania produktu i zapłaty ceny, nie określała ceny produktu. Przy uwzględnieniu zasad tłumaczenia oświadczeń woli wyrażonych w art. 65 § 1 i § 2 kodeksu cywilnego, zasadne jest według skarżącej przyjęcie, iż zamiarem stron zawartym w tejże umowie nie było zawarcie umowy sprzedaży, a jedynie uzgodnienie warunków współpracy między eksporterem a importerem dotyczących przyznania importerowi pewnych korzyści /upustu/ związanych z prowadzoną przez niego działalnością dystrybucyjną. W rezultacie więc umowa ta zasadnie nie została przez skarżącą spółkę dołączona do zgłoszenia celnego ani wykazana w Deklaracji Wartości Celnej.

Wskazując na naruszenie przez organy celne przepisów art. 65 § 4 pkt 2 lit. c w związku z art. 83 § 3 Kodeksu celnego skarżąca spółka zarzuciła, iż – jak podniosła wyżej - nie ciążył na niej obowiązek dołączenia do zgłoszenia celnego umowy z dnia 10 listopada 1998 r. a zatem nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 83 § 3 Kodeksu celnego uzasadniająca podjęcie przez organy celne działań określonych w tym przepisie i w konsekwencji wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wydanie takiej decyzji o której mowa w art. 65 § 4 pkt 2 lit. c Kodeksu celnego nie miało bowiem żadnych podstaw prawnych i wobec tego postępowanie w sprawie powinno być umorzone a skoro doszło do wydania zaskarżonej decyzji, to istniały podstawy do jej uchylenia przez Sąd.

W nawiązaniu do rodzaju rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego wymienionych w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca spółka wskazała, że decyzja organu II instancji naruszała przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a więc powinna być przez Sąd I instancji uchylona. Sąd ten jednak oddalił skargę działając tym samym niezgodnie z zasadami wskazanymi w art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1, art. 1 § 2, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżąca spółka podniosła także, że skoro odmowa uznania udzielonego w niniejszej sprawie upustu za upust postimportowy jest sprzeczna ze stanem faktycznym sprawy, to uwzględnienie zarzutu skarżącej o nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego winno było skutkować stwierdzeniem, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego odnosi się Opinia 15.1 - Postępowanie wobec rabatu za ilość Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. W Opinii tej /opublikowanej w Załączniku do cyt. rozporządzenia - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej/ zawierającej wykładnię w przedmiocie modyfikowania wartości celnej w zależności od charakteru upustu: przed importem towaru /rabat a priori/ i po dokonaniu importu /rabat ex post/ wskazano także przykłady ilustrujące odpowiednie przypadki. Stan faktyczny występujący w niniejszej sprawie odpowiada przypadkowi przedstawionemu w pkt. 17 tejże Opinii i zgodnie z pkt. 16 i pkt. 18 upust przyznany w niniejszym przypadku nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu wartości celnej ze względu na to, że został przyznany wstecz /rabat ex post/. Opinia 15.1 nie została w sprawie wzięta pod uwagę mimo, że w obowiązującym stanie prawnym miała ona charakter prawny i powołanie się na nią miało pełne umocowanie w Kodeksie celnym.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 23 § 1 w związku z art. 23 § 9 oraz art. 85 § 1 Kodeksu celnego - w ramach zarzutu naruszenie przepisów postępowania — skarżąca spółka wskazała, że skoro wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub cena należna, czyli całkowita kwota płatności dokonanej przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności jako warunek sprzedaży towarów kupującemu, to istotnym jest, iż w chwili zgłoszenia celnego skarżąca nie dokonała żadnej płatności za towary objęte tym zgłoszeniem, a więc nie było możliwe uznanie ceny faktycznie zapłaconej za wartość transakcyjną. Spółka w zgłoszeniu celnym zadeklarowała natomiast - co dopuszczały także przepisy art. 23 § 1 i § 9 cyt. Kodeksu - cenę transakcyjną jako cenę należną za towar wynikającą z faktury handlowej - skoro zapłata ceny jeszcze nie nastąpiła. Przyjęcie natomiast przez organy celne wartości transakcyjnej w postaci ceny należnej pomniejszonej o kwotę upustu przyznanego po dokonaniu umowy sprzedaży i nieobniżającego kwoty wskazanej w fakturze nie znajduje oparcia w powołanych przepisach tj. taki "rodzaj" ceny nie został w nich przewidziany. Przywołując treść art. 85 § 1 Kodeksu celnego skarżąca spółka naprowadziła, że wprawdzie cena towaru i wartość celna istotnie nie jest elementem pojęcia "stanu towaru", niemniej jednak do ustalenia kwoty należności celnych przywozowych niezbędne jest określenie wartości celnej towaru i dlatego wartość ta musiała także być określona na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Stan istniejący na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego miał więc znaczenie decydujące i w związku z tym wszelkie zmiany ceny towaru po dokonaniu importu nie mogą mieć wpływu na ustaloną już w tej dacie wartość transakcyjną i celną towaru. Dostosowywanie wartości celnej do okoliczności powstałych po dniu zgłoszenia celnego jest sprzeczne z art. 85 § 1 Kodeksu celnego w którym równorzędnie traktowany jest stan towaru, jego wartość celna i stawki celne. Skoro więc w dniu dokonania odprawy celnej cena wskazana w fakturze handlowej odpowiadała cenie transakcyjnej a nota kredytowa przyznająca skarżącej kwotę upustu została wystawiona po dacie tej odprawy, to nie było żadnych podstaw do kwestionowania wartości celnej podanej w zgłoszeniu celnym.

Na uzasadnienie kolejnego zarzutu skarżąca spółka stwierdziła, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie mogła zostać wydana po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Termin powyższy w niniejszej sprawie upływał z dniem 23 listopada 2002 r. a decyzja organu II instancji wydana została w dniu 29 maja 2003 r. czyli po upływie tegoż terminu, który odnosi się do rozstrzygnięcia ostatecznego tj. rozstrzygnięcia organu II instancji. Dla zachowania tego terminu nie wystarczy wydanie decyzji przez organ I instancji, gdyż w przypadku wniesienia odwołania, organ II instancji nie tylko bada legalność decyzji organu I instancji ale dokonuje analizy wszystkich okoliczności sprawy i rozpatruje sprawę od początku przy zastosowaniu tych samych przepisów prawa materialnego i procesowego, które stosuje organ I instancji. Ze względu na wydanie przez organ II instancji decyzji po upływie terminu przedawnienia, Sąd winien był stwierdzić jej nieważność.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, to w pierwszej kolejności skarżąca spółka odniosła się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 23 § 1 w zw. z § 9 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego i przytoczyła w tej kwestii stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów w kontekście naruszenia przepisów postępowania oraz wskazała, że wykładnia tychże przepisów dokonana przez Sąd I instancji jest błędna. Sąd ten zanegował bowiem związek wartości celnej towaru z datą zgłoszenia celnego i zaakceptował stanowisko organów celnych co do przyjęcia wartości transakcyjnej nieokreślonej w przepisach tj. ceny należnej pomniejszonej o kwotę upustu przyznanego po dokonaniu sprzedaży, co doprowadziło do błędnego orzeczenia w postaci oddalenia skargi.

W nawiązaniu do kolejnego zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca spółka podkreśliła, że zgodnie z art. 7 i art. 31 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa co oznacza, że organy państwowe mogą egzekwować wypełnianie tylko takich obowiązków, które zostały określone w przepisach powszechnie obowiązujących. W związku z powyższym skarżąca spółka powołując się na treść przepisu art. 65 § 4 pkt. 2 Kodeksu celnego wskazuje, iż z przepisu tego absolutnie nie wynika aby strona dokonująca zgłoszenia celnego zobowiązana była do wystąpienia z wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - a na istnienie takiego obowiązku powołał się Sąd I instancji. Przepis ten bowiem określa jedynie kompetencje organów celnych w zakresie zmiany elementów zawartych w zgłoszeniu celnym i ustanawia uprawnienie strony do wystąpienia ze stosownym wnioskiem a wobec tego brak jest jakichkolwiek podstaw do wywodzenia obowiązku strony z normy prawnej określającej uprawnienie dla tejże strony.

Wskazując na naruszenie art. 68 w związku z art. 69 Układu Europejskiego skarżąca spółka zarzuciła, że wykładnia tych przepisów dokonana przez Sąd I instancji jest błędna. Przepisy tego Układu przestały stanowić podstawę do dostosowywania prawa polskiego do prawa wspólnotowego z dniem przystąpienia Polski do Wspólnoty, jednakże Sąd I instancji dokonywał oceny zaskarżonej decyzji zapadłej w okresie obowiązywania powołanych przepisów Układu. Układ Europejski był umową międzynarodową ratyfikowaną i ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem stanowił część krajowego porządku prawnego i podlegał bezpośredniemu stosowaniu /art. 91 ust. l Konstytucji RP/. Przepis art. 68 Układu dotyczący zbliżania ustawodawstwa polskiego do prawa wspólnotowego odnosił się - w ocenie skarżącej - nie tylko do organów ustawodawczych ale do wszelkich organów dokonujących wykładni i stosujących obecne prawo. Zawarty w tym przepisie obowiązek obejmuje więc miedzy innymi nakaz interpretowania obecnego prawa krajowego w sposób zgodny z dorobkiem wspólnotowym - na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. K 33/03 /OTK-A| nr 4 z 2004 r. poz. 31/. Zarówno organy celne jak i Sąd I instancji stanęły na stanowisku, że przepisy polskiego Kodeksu celnego regulujące zasady ustalania wartości celnej importowanych towarów są zgodne z rozwiązaniami wspólnotowymi, a wobec tego powinny były także wybrać interpretację tychże przepisów w zgodzie z zasadami wspólnotowymi. Jednakże unijna praktyka i interpretacja potwierdzona w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest inna i nie dopuszcza obniżania wartości celnej motywowanego innymi celami niż zapewnienie poboru należności celnych na poziomie nie niższym niż wynikający z uregulowań celnych. Skarżąca spółka podkreśliła, że dorobek wspólnotowy obejmuje nie tylko prawo stanowione ale także wytyczne co do wykładni tego prawa wynikające z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i zarówno organy celne, jak i Sąd I instancji zobowiązane były do respektowania standardów unijnych. Stanowisko tego Sądu, iż powołane wyżej przepisy obejmują obowiązek zapewnienia tylko zgodności przyszłego prawa polskiego z prawem wspólnotowym, a nie obejmuje stosowania i wykładni obecnego prawa z uwzględnieniem dorobku wspólnotowego, jest błędne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W odniesieniu do złożonej przez spółkę skargi kasacyjnej przede wszystkim podkreślić należy, że zgodnie z art. 183 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm. - powoływanej dalej jako p.s.a/ Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 powołanego wyżej przepisu.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia prawa materialnego i wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego tj. wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są podnoszone lub okażą się nieuzasadnione. Podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wymienionych szczegółowo przepisów postępowania skutkiem czego Sąd ten oddalił skargę mimo wydania decyzji opartej na ustaleniach sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, skarżąca spółka wskazała przede wszystkim na ocenę charakteru prawnego gwarancji przyznania upustu odnośnie której to gwarancji zawarto postanowienia w opisanej wyżej umowie z dnia 10 listopada 1998 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji podzielające w tej kwestii stanowisko organów celnych co do faktu, że gwarantowany w tej umowie upust cenowy pozostawał w ścisłym związku z ceną transakcyjną - wartością celną importowanych towarów jest prawidłowa i wobec tego powyższy zarzut nie może być skuteczny. Przedmiotowa umowa z dnia 10 listopada 1998 r. zawarta została między skarżącą spółką /importerem/ a firmą belgijską /eksporterem/ przed datą dokonania zgłoszenia celnego w niniejszej sprawie i określono w niej prawa i obowiązki spółki skarżącej jako importera i dystrybutora na rynku polskim określonych farmaceutyków oraz odpowiadające im prawa i obowiązki spółki importującej. Zobowiązanie spółki belgijskiej do udzielania spółce skarżącej upustu finansowego odnośnie leków refundowanych w Polsce dotyczyło transakcji zawieranych między tymi spółkami w przyszłości i w sprawie nie jest sporna okoliczność, że powyższa umowa i wynikające z niej zobowiązania wiązały strony także w dacie przedmiotowego zgłoszenia celnego, i że istotnie zakup towaru i jego import do Polski skutkował uzyskaniem przez skarżącą spółkę upustu finansowego w określonej wysokości, co w konsekwencji spowodowało, że spółka skarżąca za tenże przedmiot importu zapłaciła cenę wynikającą z faktury handlowej ale pomniejszoną o kwotę upustu finansowego. Z zapisów powołanej wyżej umowy wynika niewątpliwie, że przyznawanie upustu powiązane zostało zarówno ze zrealizowanym poziomem zakupów, jak i warunków - terminów zapłaty w tym znaczeniu, że upust wypłacany był w rozliczaniu za okres przeszły zgodnie z ustalonymi zasadami. Jak wyżej podniesiono, ustalenie umowne dotyczące upustu odnośnie partii leków objętych przedmiotowym zgłoszeniem zostało zrealizowane i wobec tego zapłata za te leki nastąpiła w niższej kwocie, niż wykazana w fakturze handlowej, w deklaracji wartości celnej i w samym zgłoszeniu celnym. W tej sytuacji uzasadnione jest przyjęcie, że wyliczenie wysokości upustu finansowego było ściśle związane z transakcją sprzedaży przedmiotowej partii leków i pozostawało w ścisłym związku z ceną leków. W istocie bowiem upust ten związany był ściśle z faktem nabycia przez skarżącą spółkę określonych farmaceutyków od spółki belgijskiej i następnie ich sprzedaży na rynku polskim. Jeśliby nawet upust ten był formą premii dla skarżącej spółki za wielkość sprzedaży /poziom zakupów/ i terminy płatności za nabyte leki, to nie można przyjąć, iż przez to był oderwany do zakupu leków u eksportera i nie pozostawał w związku z wartością - ceną tego zakupu. Zasady obliczania tego upustu były bowiem ustalone w powołanej wyżej umowie "ogólnej", a realizacja tj. obliczenie wysokości było już tylko kwestią techniczną związaną z wielkością zakupu i datą zapłaty za nabyte leki i skutkowało obniżeniem ceny wskazanej na fakturze handlowej. W tej sytuacji przyjęcie, iż upust ten kształtował cenę leków i ostateczną wartość transakcyjną niezależnie od faktu, że jej wysokość wyliczona została już po dokonaniu zgłoszenia celnego, jest w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione, a wobec tego stanowisko Sądu I instancji podzielające w tej kwestii stanowisko organów celnych jest prawidłowe. Jak bowiem zasadnie wskazał Sąd I instancji, respektowana także w obrocie międzynarodowym zasada wolności kontraktowej, umożliwia stronom swobodne ustalanie wzajemnych praw i obowiązków oraz sposobu ich realizacji. W odniesieniu do umów sprzedaży oznacza to, że mogą wskazać wprost wiążącą je cenę albo też jedynie określić podstawy jej ustalenia, a ostateczna wielkość zostanie obliczona później, mogą też odwołać się do warunków i zasad określonych przez nie w innych umowach, co w praktyce występuje często przy kontraktach handlowych obejmujących pewien okres czasu. W niniejszym przypadku przedmiotowa umowa odnosząca się do przyszłych transakcji stron określała warunki i wielkość udzielania upustów w stosunku do "pierwotnej" ceny sprzedaży, a więc wskazywała na sposób kształtowania ostatecznej ceny. Okoliczność, że w umowie uzależniono faktyczną wielkość upustu od zaistnienia określonych przesłanek /wielkość zakupu, termin zapłaty/ - i że wobec tego jak twierdzi skarżąca, miał charakter fakultatywny, warunkowy - nie zmienia jego oceny jako czynnika kształtującego cenę ostateczną, skoro chodzi o upust faktycznie zrealizowany, w oparciu o faktycznie wystawioną przez eksportera notę kredytową. Nie może więc być uznany za zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnośnie braku związku udzielonego spółce skarżącej upustu z wartością transakcyjną - celną leków ze względu na moment jego udzielenia tj. już po dopuszczeniu importowanych leków do obrotu na polskim obszarze celnym. Jak bowiem wskazano wyżej, cena nie musi być ostatecznie ustalona w momencie zawarcia umowy sprzedaży, nie jest także wykluczona jej późniejsza zmiana lub konkretyzacja, a więc skoro po dacie umowy kupujący uzyskuje od sprzedawcy upust odnoszący się wprost do ceny uwidocznionej w fakturze, to niewątpliwie upust ten jest elementem tej ceny, bo kształtuje jej ostateczną wysokość.

Jeśli chodzi o zarzut skarżącej spółki odnośnie pominięcia przepisów zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M.P. nr 72 poz. 690/ i załączników do tegoż zarządzenia przy przyjęciu, iż treść zgłoszenia celnego nie była prawidłowa a dołączone do niego dokumenty były niekompletne, to istotnie przedmiotowe zgłoszenie celne dokonane zostało w czasie obowiązywania tegoż zarządzenia. Uprawnienie do wydania zarządzenia zawarte zostało w przepisach Kodeksu celnego a między innymi w art. 64 § 44, w którym Prezes GUC zobowiązany i uprawniony został do określenia wymogów zgłoszenia celnego, wzoru formularza tego zgłoszenia oraz wskazania dokumentów, które powinny być do niego dołączone. Przedmiotowa "umowa o dostawach produktu" rzeczywiście nie była umową sprzedaży, niemniej jednak zawarto w niej takie postanowienia, które miały istotne znaczenie dla ustalenia ostatecznej ceny importowanych leków tj. ceny transakcyjnej, a więc ocenić ją należy jako taki dokument, o którym mowa w art. 64 § 2 Kodeksu celnego czyli dokument wymagany do objęcia towaru procedurą celną, do której dany towar jest przedstawiany. W przypadku zgłoszenia celnego o objęcie towarów procedurą dopuszczenia do obrotu - jak w niniejszym przypadku - w przepisie § 166 cyt. Zarządzenia wskazano jakie dokumenty do tego zgłoszenia należy dołączyć, a to m.in. fakturę zawierającą określoną treść wskazaną w § 169, przy czym zarówno rodzaj dokumentów, jak i treść faktury określone zostały przykładowo /jako pewnego rodzaju minimum/ na co wskazuje użycie w tych przepisach zwrotu "w szczególności". Z kolei w załączniku do tegoż zarządzenia obejmującego zasady wypełniania Deklaracji Wartości Celnej podano, iż w polu nr 4 tejże Deklaracji "należy podać numer i datę dokumentu, na podstawie którego ustalana jest wartość celna" a w polu nr 5 - numer i datę kontraktu, zamówienia a jeśli takie nie występują, to oznaczenie i sposób / formę/ zawarcia umowy sprzedaży. Skoro - jak już wyżej podniesiono - spółka skarżąca i jej kontrahent zagraniczny związane były umową określającą zasady udzielania upustów finansowych kształtujących cenę transakcyjną /wartość celną/ określonych leków, to mimo braku wykazania tegoż upustu na fakturze ze względu na jego późniejszą realizację /niezależnie od kwestii prawidłowości sporządzenia faktury/, zasadne jest przyjęcie, że wykazanie tej umowy, której ustalenia służyły do określenia ceny transakcyjnej późniejszych zakupów - sprzedaży powinno być przez zgłaszającego dokonane. Podkreślić także należy, że w polu 10b przedmiotowej deklaracji zawarte zostało oświadczenie zgłaszającego o prawdziwości przedstawionych danych oraz zobowiązanie do dostarczenia dodatkowych informacji i dokumentów służących do ustalenia wartości celnej towarów. W konsekwencji więc nie może być uznany za zasadny zarzut skarżącej, iż dokonane przez nią zgłoszenie celne odpowiadało wszelkim warunkom przewidzianym w obowiązujących wówczas przepisach, skoro przy jego dokonywaniu nie wskazano na istotną kwestię, a mianowicie prawidłowe ustalenie wartości transakcyjnej - celnej wynikającej z umownych ustaleń stron i nie powołano przedmiotowej umowy. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż z mocy art. 70 § 1 Kodeksu celnego organ celny już po przyjęciu zgłoszenia celnego mógł przystąpić do jego weryfikacji w ramach której m. innymi mógł zażądać innych dokumentów w oparciu o które możliwe było sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu i w zależności od wyników tej weryfikacji wydać - jak w niniejszym przypadku decyzję uznającą to zgłoszenie za nieprawidłowe w określonym zakresie.

W nawiązaniu do powyższego, za chybiony uznał także Naczelny Sąd Administracyjny zarzut skargi kasacyjnej odnośnie oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo wydania przez organy celne decyzji z naruszeniem art. 65 § 4 pkt 2 lit. c w związku z art. 83 § 3 Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie organ celny I instancji przyjął przedmiotowe zgłoszenie celne co skutkowało objęciem towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, jednakże na skutek wyników późniejszej kontroli uznał, że podana w treści tegoż zgłoszenia wartość celna towaru nie jest prawidłowa. Podjęcie przez organ celny działań skutkujących uznaniem zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w całości lub w określonym zakresie przewidziane zostało w art. 65 § 4 pkt 2 w związku z art. 83 § 1 - § 3 Kodeksu celnego i w niniejszym przypadku takie właśnie działania, zostały podjęte i skutkowały wydaniem decyzji. W procedurze dopuszczenia towaru do obrotu jednym z istotnych elementów jest prawidłowe wskazanie wartości celnej a skoro - co podniesiono już wyżej - wartość ta nie została prawidłowo podana, .co ustalono na podstawie ujawnionych w toku kontroli - nie wskazanych przy zgłoszeniu celnym dokumentów - to stanowisko organu celnego wyrażone w zaskarżonej decyzji było prawidłowe i Sąd I instancji oddalając skargę nie dopuścił się naruszenia art. 135, art. 145 § 1 pkt. l lit. c, art. 3 § 1 p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.

Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnośnie pominięcia przez Sąd I instancji Opinii 15.1 "Postępowanie wobec rabatu za ilość" Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej /załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. nr 80 poz. 908 ze zm.). Co do zasady bowiem w Opinii tej dopuszczono uwzględnienie w wartości transakcyjnej towaru ustalanej według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej rabatu przyznanego z uwzględnieniem wcześniejszych transakcji między danymi podmiotami, o ile rabat ten ma wpływ na cenę towaru zgłaszanego do odprawy /stanowi element tej ceny/. Wskazane w tej Opinii przykłady, a w szczególności przypadek wskazany w pkt. 17, odnoszą się do takich sytuacji faktycznych z których żadna wprost nie odzwierciedla sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Niebrany pod uwagę - według tej Opinii - przy ustalaniu wartości celnej rabat tzw. postimportowy nie dotyczy towarów będących aktualnie przedmiotem importu, lecz jest przyznawany istotnie wstecz z tytułu zakupu towarów importowanych uprzednio. Rabat ten uznano za postimportowy z tego względu, że - niezależnie od przyznania go do dokonaniu importu - odniesiono go do wcześniejszej transakcji w danym okresie czasu. W niniejszej sprawie rabat - upust był natomiast przyznany w umowie zawartej przed przedmiotowym zgłoszeniem celnym i odnosił się do przyszłych zakupów /i przyszłego importu/ w danym okresie czasu tj. dotyczył obniżki ceny określonych leków objętych w danym okresie zgłoszeniami celnymi. Był to więc rabat zrealizowany co prawda co do konkretnej wysokości już po dokonaniu importu ze względu na konieczność ustalenia wartości zakupionych leków do których się odnosił, ale ustalony we wcześniejszej umowie o dostawach produktów której także określono techniczny sposób jego realizacji i w związku z tym importer znał procentową wielkość upustu zagwarantowanego w umowie przez eksportera. Ponadto w umowie wyraźnie zaznaczono, że poprzez uzyskanie upustu skarżąca spółka dążyła do zapewnienia sobie racjonalnych dochodów z tytułu sprzedaży importowanych leków podlegających w Polsce refundacji i mogących w związku z tym osiągać marżę w ograniczonej wysokości; w związku z tym to właśnie skarżąca spółka domagała się zapewnienia jej upustu co do leków nabywanych- importowanych w przyszłości.

Kolejne zarzuty podniesione przez skarżącą spółkę w skardze kasacyjnej /zarówno w zakresie naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego/ dotyczą naruszenia przepisów art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego przez ich błędną wykładnię w zakresie ustalania wartości celnej towaru oraz naruszenia przepisu art. 23 § 9 tegoż Kodeksu przez brak zastosowania tegoż przepisu. Odnosząc się do tych zarzutów ponownie podnieść należy, że określona w art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartość celna jako wartość transakcyjna czyli cena faktycznie zapłacona albo należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny /z uwzględnieniem art. 30 i art. 31/ znajduje swoje rozwinięcie w art. 23 § 9 cyt. Kodeksu, w którym cenę należną lub faktycznie zapłaconą zdefiniowano jako kwotę płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego na rzecz sprzedawcy za przywiezione towary. Z kolei powołany przepis art. 85 § 1 cyt. Kodeksu określa przesłanki wymagalności należności celnych przywozowych, odnosząc je do stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według obowiązujących w tym dniu stawek. Odnośnie kwestii wpływu upustu finansowego na wartość celną importowanych leków Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już wyżej, uznając w tym zakresie stanowisko organów celnych i Sądu I instancji za prawidłowe, a w nawiązaniu do aktualnie omawianej kwestii podkreślić należy, że redakcja powołanych przepisów Kodeksu celnego odnoszących się do wartości celnej wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę jako wiążącej takiej wartości celnej, która odpowiada cenie rzeczywistej, czyli obliczonej ostatecznie i obejmującej płatności jakich nabywca - importer dokonał albo ma dokonać na rzecz sprzedawcy - eksportera lub na jego korzyść. Wskazanie na cenę jako płatność dokonaną lub mającą zostać dokonaną oznacza, że ustawodawca nie wiąże ustalenia tej ceny z określoną datą, a w szczególności tylko i wyłącznie z datą przyjęcia zgłoszenia celnego. Na dzień przyjęcia tegoż zgłoszenia cena może bowiem z różnych względów - a w tym ze względu na ustalenia umowne wiążące strony w pewnym okresie - nie odpowiadać cenie ostatecznej, czyli płatności zrealizowanej albo należnej i w związku z tym według powyższych unormowań wartość celna towaru to jego wartość transakcyjna, a więc cena faktycznie zapłacona lub należna, nawet jeśli jej ostateczne ustalenie (co do wysokości) nastąpiło po dniu zgłoszenia celnego.

Z tego też względu możliwości wyliczenia ceny ostatecznej (a w konsekwencji wartości celnej) po dacie zgłoszenia celnego, w Kodeksie celnym uregulowano w art. 65 § 4 sposób korygowania przyjętego już zgłoszenia celnego poprzez wydanie stosownej decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy upust finansowy chociaż został zrealizowany zgodnie z ustaleniami umownymi stron już po dacie zgłoszenia celnego, to kształtował wartość celną, gdyż miał istotny wpływ na cenę faktycznie zapłaconą bo obniżał tę cenę w stosunku do ceny wskazanej w fakturze handlowej dołączonej do zgłoszenia celnego i przeniesionej jako wartość celna do tegoż zgłoszenia. Powołany wyżej przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego się do przesłanek wymagalności należności celnych co nie jest tożsame ze stanowiskiem, iż wartość celna /transakcyjna/ musi być ostatecznie ustalana na ten właśnie dzień, bo cena ta może zostać ukształtowana później w odniesieniu do towaru przedstawionego organowi celnemu w określonym wcześniejszym dniu. Jeśli bowiem strony w zakresie ustalenia sposobu i czasu ustalenia ceny ostatecznej mają swobodę, to "związanie" wielkości tej ceny wyłącznie z dniem przyjęcia zgłoszenia celnego byłoby nieuzasadnione i wobec powyższego zarzuty podniesione w tej kwestii w skardze kasacyjnej nie mogą być uwzględnione; nie ma przy tym żadnych podstaw do uznania, że -jak twierdzi skarżąca spółka za wartość celną przyjęty został nieprzewidziany w przepisach "rodzaj" ceny tj. uwzględniającej przyznany upust finansowy.

Nie jest też zasadny zarzut dotyczący kwestii przedawnienia prawa organów celnych - a w szczególności organu II instancji - do wydania w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja taka nie mogła być wydana po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego i w niniejszej sprawie w tym terminie wydana została /i doręczona stronie/ decyzja przez organ I instancji, zaś organ II instancji orzekał już po tej dacie. Organem uprawnionym do przyjęcia zgłoszenia celnego na podstawie art. 65 § 1 cyt. Kodeksu był organ celny I instancji i w konsekwencji ten sam organ uprawniony był także do wszczęcia stosownego postępowania z urzędu lub na wniosek strony i wydania decyzji uznającej to zgłoszenie celne za prawidłowe bądź nieprawidłowe w określonym zakresie. Dla zachowania wskazanego wyżej terminu istotnym więc było podjęcie decyzji przez organ I instancji, przy czym w przepisie nie zawarto wymogu by była to decyzja ostateczna, zaś w przypadku wniesienia odwołania organ II instancji mógł albo utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję - jak w niniejszej sprawie – albo, w przypadku stwierdzenia określonej wadliwości tej decyzji, podjąć rozstrzygnięcie w ramach określonych przepisem art. 233 - Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem art. 234 tejże Ordynacji tj. działania na korzyść strony odwołującej się z określonymi ściśle wyjątkami. Nowelizacja Kodeksu celnego od dnia 10 sierpnia 2003 r. dokonana ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny.... (Dz. U. nr 120 poz. 1122) przez dodanie § 5 lit. a do art. 65 zgodnie z którym - poprzez odniesienie do art. 230 § 5 i § 6 tegoż Kodeksu - między innymi wniesienie odwołania powodowało zawieszenie biegu terminu do wydania decyzji, nie daje podstaw do przyjęcia, że w stanie prawnym obowiązującym przed tą zmianą, tylko w terminie trzyletnim od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego dopuszczalne było wydanie przedmiotowej decyzji, ale jako decyzji ostatecznej (a więc w przypadku wniesienia odwołania także decyzji organu II instancji). Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że termin do wydania decyzji ustalony został w interesie importera i wobec tego upływ tego terminu dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może skutkować niemożliwością dokonania przez organ odwoławczy korekty na korzyść tegoż importera, jeśli decyzja organu I instancji wydana została przed upływem wskazanego tj. trzyletniego terminu.

Odmiennego stanowiska nie uzasadnia pogląd wyrażony w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 1737/01, w którym Sąd ten uznał, że w stanie prawnym poprzedzającym nowelizację Kodeksu celnego, dokonaną ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), w terminie zastrzeżonym w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, oprócz decyzji organu pierwszej instancji konieczne było wydanie decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy. Poglądu takiego nie uzasadnia przyjęte w zaskarżonym wyroku założenie, że gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie zachowania trzyletniego terminu zastrzeżonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego wyłącznie od wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne tylko przez organ pierwszej instancji, to dokonana nowela Kodeksu celnego z 23 kwietnia 2003 r. byłaby po prostu zbędna.

Przyjęcie takiego założenia - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie było uprawnione. Celem dokonanej nowelizacji polegającej na dodaniu odwołania, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji (art. 65 § 5a Kodeksu celnego) było wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Mając na uwadze ten zamiar ustawodawcy, nie można wykorzystywać faktu dodania do Kodeksu celnego przepisu art. 65 § 5a, jako argumentu na rzecz wykładni art. 65 § 5 idącej w kierunku przeciwnym - prowadzącej do skrócenia okresu dającego organowi celnemu prawo zakwestionowania zgłoszenia celnego.

Ponadto należy zauważyć, że strona powołała się nie tylko na wadliwe, ale i na nieprawomocne orzeczenie, ponieważ wskazany wyrok został uchylony i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania (wyrok NSA z dnia 29.11.2004 r. sygn. GSK 892/04).

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza także istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 7 i art. 31 ust. 2 zd. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i w związku z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego.

Jak już wskazano wyżej, przepis art. 65 § 4 pkt 2 cyt. Kodeksu upoważniał organ celny do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części z urzędu i zobowiązywał do wydania takiej decyzji na wniosek strony. W nawiązaniu do wcześniejszych zarzutów skargi podnoszono już, że dokonanie zgłoszenia celnego wiąże się po stronie zgłaszającego do podania wszelkich danych i przedłożenia wszystkich dokumentów koniecznych do ustalenia wszystkich elementów wiążących się z zastosowaniem procedury dopuszczenia do obrotu. Jeśli więc importer we własnym zakresie, czyli bez ingerencji organu celnego stwierdzi, że zachodzi potrzeba dokonania stosownej korekty danych zawartych w przyjętym już zgłoszeniu celnym, to powinien wystąpić do organu celnego ze stosownym wnioskiem, ponieważ w takiej sytuacji jedynie w drodze decyzji organu celnego może nastąpić zmiana tychże danych, o ile organ rozpoznający taki wniosek będzie miał ku temu podstawy.

W niniejszej sprawie strona skarżąca tego nie uczyniła to organ celny, w ramach przyznanych mu kompetencji, wszczął z urzędu stosowne postępowanie, które doprowadziło do wydania decyzji korygującej zgłoszenie celne w zakresie wartości celnej.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej spółki w przedmiocie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego przez ich błędną interpretację, to zarzut ten jest również chybiony. W przepisach tych określono warunek wstępnej integracji gospodarczej Polski ze Wspólnotą w okresie przedakcesyjnym, a mianowicie zbliżanie istniejącego i przyszłego ustawodawstwa Polski z ustawodawstwem unijnym, które to zbliżanie obejmowało między innymi prawo celne i Polska zobowiązała się do podjęcia wszelkich starań w celu zapewnienia jej przyszłego ustawodawstwa z ustawodawstwem unijnym. W uzasadnieniu powołanego przez skarżącą spółkę wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. K. 33/2003 /OTK ZUA 2004/4 poz. 31/ Trybunał Konstytucyjny istotnie wskazał na obowiązek dokonywania, w okresie przedakcesyjnym interpretacji prawa uwzględniającej standardy europejskie, ale równocześnie podkreślił, że obowiązek stosowania się przez polskie organy do zasad interpretacji wynikających z dorobku wspólnotowego powstanie z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że zbliżanie ustawodawstwa Polski do ustawodawstwa Wspólnoty jest tożsame ze stosowaniem tegoż ustawodawstwa i związanego z nim dorobku /wykładni, interpretacji/, stąd też nie było podstaw do zarzucenia organom celnym - na co wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - naruszenia tychże przepisów, gdy się weźmie pod uwagę tę istotną okoliczność, że w niniejszej sprawie importowane towary zostały, dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1999 r. a decyzja organu II instancji zapadła w dniu 29.05.2003 r. czyli przed dniem akcesji, a po tej dacie żadna decyzja administracyjna nie była wydawana.

Kodeks celny obowiązujący w Polsce do dnia akcesji uwzględniał w swoich przepisach zadanie "zbliżania" do przepisów wspólnotowych i był aktem prawnym wiążącym polskie organy i sądy, niemniej jednak był aktem prawa krajowego, a przecież nie można pominąć tej okoliczności, że zasady /unormowania prawne i ich wykładnia/ obowiązujące Państwa Członkowskie w ramach wspólnego rynku, wspólnej polityki celnej itd. są jednak odmienne niż zasady obowiązujące w państwie, które znajdowało się dopiero na etapie stowarzyszenia ze Wspólnotą tj. podejmowało działania mające doprowadzić do akcesji do Wspólnoty. Stosowanie wykładni przepisów krajowych obowiązujących w Polsce w okresie przedakcesyjnym - stowarzyszeniowym w sposób przyjęty w praktyce wspólnotowej, traktowane jako obowiązek polskich organów i sądów, oznaczałoby w istocie przyznanie mocy obowiązującej całego dorobku prawnego Wspólnoty /acquis communautaire/ a takiego rozwiązania nie przyjął ani Układ Europejski, ani Akt Akcesyjny. W tym zakresie skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 6 maja 2005 r. sygn. akt I GSK 168/05.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dlatego też Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 181, art. 183 § 1 i art. 184 Prawa o p.s.a.