Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 498/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.39
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

II SA/Łd 498/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r. (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania E.W. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] r. (znak [...]) o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

E.W. podaniem z 26 lutego 2020 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wniosła m.in. o udzielenie pomocy w formie uregulowania zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie.

Organ I instancji decyzją z [...] r. (znak [...]) odmówił przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał sytuację materialną, zawodową zainteresowanej. Wskazał, że obecnie jej źródło dochodu stanowi: zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, zasiłek stały w wysokości 285,16 zł oraz alimenty w wysokości 200,00 zł. Łączny dochód stanowi: 701,00 zł. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia tym samym kryterium dochodowe do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego. Jednocześnie organ wskazał, że wnioskodawczyni przedłożyła informację o zaległościach czynszowych w łącznej kwocie 1.700,92 zł gdyż od października 2019 r. nie wnosi opłat. Organ wyjaśnił, że E.W. od 2012 r. znajduje się kręgu zainteresowania ośrodka pomocy społecznej. W okresie od stycznia 2019 r. do lutego 2020 r. skorzystała z pomocy ośrodka pomocy społecznej i otrzymała szereg świadczeń.

E.W. posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie szwaczka oraz ukończone kursy zawodowe jako opiekun osób starszych, florystka, kosmetyczka. Posiada udokumentowany staż pracy 5 lat i 7 miesięcy (dane z systemu informatycznego). Ostatnie zatrudnienie odbywała w ramach stażu zawodowego w okresie od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r. Nie jest osobą niezdolną do pracy, zgodnie z orzeczeniem z [...].10.2018 r. posiada wskazania do pracy w warunkach pracy chronionej. Mimo tego nie wykazuje żadnej aktywności zawodowej, tłumacząc powyższe oczekiwaniem na rozstrzygnięcie sprawy o przyznanie renty z ZUS.

W uzasadnieniu organ wskazał również, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Artykuł 39 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] zawiera przykładowy katalog "niezbędnych potrzeb życiowych", jednak charakter i rodzaj wskazanych celów pozwala na przyjęcie, iż chodzi o zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Zatem, zdaniem organu, w celach pomocy społecznej nie mieści się regulowanie jakichkolwiek zadłużeń.

Z tych też względów, zdaniem organu, wniosek o przyznanie pomocy na uregulowanie zaległości czynszowych nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ nie reguluje zaległości, natomiast na opłacenie czynszu istnieje możliwość uzyskania dodatku mieszkaniowego. E.W. spełnia kryteria do uzyskania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego i o tę pomoc ubiegała się w miesiącu listopadzie 2019 r. W powyższej sprawie została wydana decyzja administracyjna przyznająca dodatek mieszkaniowy na okres od 01.12.2019 r. do 31.05.2020 r. w wysokości 362,03 zł. E. W., po otrzymaniu pozytywnej decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, złożyła rezygnację z przyznanego jej świadczenia. Powyższą sytuację tłumaczyła tym, że przyznanie dodatku mieszkaniowego będzie skutkowało pozbawieniem zasiłku stałego oraz składki zdrowotnej.

Organ I instancji podnosił też, że wnioskodawczyni nie wykorzystuje wszystkich możliwości rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej natomiast oczekuje, że pomoc społeczna zaspokoi jej wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zdaniem organu, celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim wykorzystać wszystkie możliwości, aby poprawić swoją sytuację życiową czy materialną.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zakres świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej posiada charakter ograniczony z uwagi na limit dostępnych środków finansowych.

Od decyzji organu I instancji E. W. złożyła odwołanie. W jego treści wskazała, że pozbawiono ją jakiejkolwiek pomocy w ważnej dla niej sprawie. Wyjaśniła, iż w obecnej sytuacji najważniejsze jest teraz mieć ubezpieczenie zdrowotne, dzięki któremu może się leczyć. Dalej wskazała, że od 2018 r. toczy się postępowanie o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ciągłe leczenie, pobyty w szpitalach, rehabilitacja uniemożliwiają jej funkcjonowanie na rynku pracy. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przyznał jej zasiłek stały, a w listopadzie złożyła wniosek o dodatek mieszkaniowy. Stanęła przed wyborem, albo dodatek mieszkaniowy, albo zasiłek stały i ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu. Podjęła więc decyzję o wyborze zasiłku stałego. Podnosiła, iż nieprawdą jest, że nie wykazuje żadnej aktywności zawodowej. Odbyła bowiem trzymiesięczne szkolenie - kurs kosmetyczny i dzięki temu zdobyła kwalifikacje. Skorzystała również ze stażu, pomimo trudności ze względu na stan zdrowia. Cały czas się leczy.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, w treści uzasadnienia swojej decyzji wyjaśniło, że instytucja pomocy społecznej działa na zasadzie pomocniczości. Nie powinna ona więc zastępować osoby i rodziny w podejmowaniu własnymi siłami działań mających na celu zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb życiowych, gdy nie jest to konieczne.

Z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 26 lutego 2020 r., wynika, że skarżąca (lat 46) mieszka sama. Jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym, orzeczenie wydane do 31.01.2021 r. Nie jest osobą niezdolną do pracy, zgodnie z orzeczeniem z [...].10.2018 r. posiada wskazania do pracy w warunkach pracy chronionej. Nie pracuje i od 2016 r. nie figuruje w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy. Źródło dochodu stanowi: zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, zasiłek stały w wysokości 285,16 zł oraz alimenty w wysokości 200,00 zł. Łączny dochód stanowi: 701,00 zł. Skarżąca od 2012 r. korzysta z różnych form pomocy. W okresie od stycznia 2019 r. do lutego 2020 r. łączna kwota udzielonej pomocy wyniosła: 5.308,85 zł i objęła:

styczeń 2019 r.: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł;

luty 2019 r: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł;

marzec 2019 r.: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł;

kwiecień 2019 r.: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł, zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności - 20,00 zł, zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb - zakup obuwia 140,00 zł;

maj 2019 r.: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł, zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności - 20,00 zł;

czerwiec 2019 r.: zasiłek stały - 30,00 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 400,00 zł, zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności - 20,00 zł;

lipiec 2019 r.: zasiłek celowy na zakup posiłków - 200,00 zł, zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności - 91,11 zł, zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia - 269,48 zł;

listopad 2019 r.: zasiłek stały - 316,58 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 200,00 zł;

grudzień 2019 r.: zasiłek stały - 285,16 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 200,00 zł;

styczeń 2020 r.: zasiłek stały - 285,16 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 150,00 zł, zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia - 96,20 zł;

• luty 2020 r.: zasiłek stały - 285,16 zł, zasiłek celowy na zakup posiłków - 150,00 zł.

Według oświadczenia wnioskodawczyni od 2018 r. toczy się sprawa o przyznanie prawa do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy z ZUS. Skarżąca posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie szwaczka oraz ukończone kursy zawodowe jako opiekun osób starszych, florystka, kosmetyczka.

Skarżąca przedłożyła informację o zaległościach czynszowych w łącznej kwocie 1.700,92 zł, gdyż od października 2019 r. nie wnosi opłat.

W przedmiotowej sprawie – jak stwierdziło Kolegium - bezsporne jest, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe oraz inne warunki do objęcia pomocą społeczną odnośnie do zasiłku celowego. Jednakże fakt spełnienia przesłanki dochodowej nie uzasadnia automatycznego przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącej w rozpatrywanej sprawie i uznał, że uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie nie stanowi "potrzeby niezbędnej". Wykładnia przepisu art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy prowadzi do wniosku, iż zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nie może zaspokoić. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Wyliczenie zawarte w art 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej potrzeb, na które może zostać przyznany zasiłek celowy ma co prawda charakter jedynie przykładowy, ale wskazuje, że zasiłek celowy jest związany, co do zasady, głównie z bieżącymi, aktualnymi potrzebami osoby ubiegającej się o pomoc społeczną. Do takich potrzeb można zaliczyć opłacenie bieżącego czynszu, jednak nie spłaty zadłużenia czynszowego powstałego wskutek długotrwałego nieregulowania opłat czynszowych.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przesądza o tym treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w którym w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Oznacza to, że orzekając w konkretnej sprawie organ może, ale nie musi przyznać wnioskowanej pomocy, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w szczególności jego potrzeby w całokształcie okoliczności sprawy. Ponadto, rozpoznając złożony wniosek organ musi uwzględnić środki finansowe, jakimi dysponuje oraz zakres zgłoszonych przez wnioskodawców żądań.

Zdaniem organu odwoławczego, bezsprzecznie skarżąca jest osobą w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, która potrzebuje wsparcia odpowiednich instytucji, przy czym, jak wyżej wskazano, pomoc taką regularnie otrzymuje, czego nie podważa również ona sama. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego na wszystkie cele wskazane przez wnioskodawcę. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy zasadą pomocniczości (subsydiarności).

Zdaniem Kolegium, należy również zgodzić się z organem I instancji, iż skoro skarżąca zgodnie z orzeczeniem z [...].10.2018 r. posiada wskazania do pracy w warunkach pracy chronionej, to winna również sama dążyć do podjęcia pracy celem poprawy swej sytuacji bytowej i zaspakajania swoich potrzeb. Tym bardziej, iż posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie szwaczka oraz ukończone kursy zawodowe jako opiekun osób starszych, florystka, kosmetyczka. Samo zrobienie kursów nie świadczy w pełni o aktywności zawodowej, lecz dopiero dalsze dążenia związane z wykorzystaniem zdobytych w czasie kursów umiejętności do podjęcia zatrudnienia. Skarżąca zaś powołuje się na okoliczność, iż od 2018 r. toczy się sprawa w sądzie o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ przyznał również skarżącej dodatek mieszkaniowy, z którego skarżąca zrezygnowała na rzecz zasiłku stałego.

Wobec powyższego w ocenie Kolegium, odmowa przyznania zasiłku celowego "na spłatę zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie" nie narusza granic uznania administracyjnego ani obowiązującego prawa. Skarżąca, jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, systematycznie korzysta z różnego rodzaju świadczeń pomocy społecznej. Jak więc z tego widać organ I instancji, w miarę swoich finansowych możliwości, nie pozostawia skarżącej bez wsparcia. Nie może jednak oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej staną się stałą i systematyczną formą wspomagania zainteresowanej w wysokości świadczeń przez nią oczekiwanych, gdyż pomoc społeczna realizowana w formie zasiłku celowego ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, nie jest natomiast świadczeniem stałym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.W. zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że nie spełniła przesłanek uzyskania zasiłku celowego na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ organ zarzuca jej, że uzyskuje inne formy wsparcia pomocy;

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego i dokładne przedstawienie stanowiska;

- art. 138 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to obarczone było wadami przesadzającymi konieczność jego uchylenia;

- art. 107 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego pouczenia wskazującego w jakim terminie i trybie służy odwołanie od decyzji;

- art. 39 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że spłata zadłużenia mieszkaniowego nie wiąże się z podstawowymi potrzebami egzystencjalnymi.

W konkluzji skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Łódź, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia).

Reasumując powyższe, z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zaś sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, co też uczyniono w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].

W przypadku stwierdzenia braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, gdy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Przedmiotem oceny Sądu stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych powyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2020, poz. 1876 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej]. Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie, nie ma charakteru zamkniętego.

Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten ogranicza dostęp świadczeń z pomocy społecznej, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na zasadzie powszechności.

Z przepisu art. 3 ust. 1 omawianej ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej - mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Należy dodać, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Inaczej rzecz ujmując, możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki w chwili załatwienia sprawy.

W świetle powyższego, istotnego znaczenia nabiera stwierdzenie, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku bezwzględnie związany normą prawa materialnego.

W tym też kontekście należy wykładać z kolei przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy, w myśl którego, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06 z brzmienia art. 39 powołanej ustawy o pomocy społecznej i użytego w niej zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie pomocy społecznej podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Wysokość przyznawanego zasiłku celowego każdorazowo determinowana jest możliwościami pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości (podobnie: wyrok NSA z 24 stycznia 2012 r., I OSK 1742/11, z 14 stycznia 2011 r., I OSK 1498/10, czy z 21 grudnia 2005 r., I OSK 658/05). Uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez osoby wysokości. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, organ musi mieć ponadto na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, wskazać należy, iż przedmiotem sporu jest zasadność odmowy przyznania E.W. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na pokrycie zadłużenia czynszowego, które jak wynika z uzasadnienia organu II instancji, opiewało na kwotę 1.700,92 zł.

Należy w związku z tym podzielić pogląd rozpoznających sprawę organów, że konieczność spłaty zadłużenia z tytułu zaległych opłat czynszowych nie jest "niezbędną potrzebą bytową" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podziela w tym względzie utrwalone stanowisko sądów administracyjnych (por. m.in.: orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z 15 października 1996 r., SA/Ka 2772/95, 23 września 2008 r., I OSK 1513/07, z 30 września 2008 r., I OSK 1451/07 oraz z 6 września 2017 r., I OSK 2389/16). Nie powtarzając argumentacji zawartej w tych orzeczeniach a przywołanej również częściowo w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i posługującej się wykładnią językową komentowanego przepisu ustawy o pomocy społecznej, można ponadto odwołać się jeszcze do jego interpretacji celowościowej. W myśl ustępu drugiego art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyliczenie w powyższym przepisie ma co prawda charakter jedynie przykładowy, ale wskazuje, że zasiłek celowy, jak to trafnie podkreśliło również Kolegium, jest związany, co do zasady, głównie z bieżącymi, aktualnymi potrzebami osoby ubiegającej się o pomoc społeczną. Do takich potrzeb można zaliczyć opłacenie bieżącego czynszu, jednak nie można zaliczyć spłaty zadłużenia czynszowego powstałego wskutek długotrwałego nieregulowania opłat czynszowych. W ocenie Sądu przy wyjaśnieniu treści pojęć użytych przez ustawodawcę w omawianych przepisach, należy posłużyć się wykładnią językową. Słownik języka polskiego pojęcie "niezbędny" wyjaśnia jako "taki bez którego nie można się obejść, koniecznie potrzebny, nieodzowny (PWN Warszawa 1978, t. II str. 374), "bytowy", to związany z warunkami życia, istnienia (tamże t. I str. 227). Zatem niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Zatem, zdaniem Sądu, do takich potrzeb nie można zaliczyć konieczność spłaty zadłużenia z tytułu zajmowanego lokalu. Spłata zadłużenia mieszkaniowego nie wiąże się z podstawowymi potrzebami egzystencjalnymi. Nie można bowiem traktować pomocy społecznej jako instytucji, która ze środków ogółu społeczeństwa, spłaca długi za osoby fizyczne. Z punktu widzenia realizacji zadań związanych z przyznawaniem zasiłków celowych dla pomocy społecznej nie tyle istotne są potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni ile to, czy należy wesprzeć skarżącą w zaspokojeniu jej podstawowych potrzeb życiowych dotyczących np. wyżywienia, ubrania, leczenia. Zdaniem Sądu, pomoc społeczna nie działa w sytuacji, gdy wnioskodawca pomocy społecznej nie spłaca ciążących na nim zobowiązań finansowych z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji władze publiczne działają w ramach innego systemu wsparcia, tj. poprzez prowadzenie polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności poprzez przeciwdziałanie bezdomności, wspieranie i rozwój budownictwa socjalnego oraz popieranie działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP). W ramach tych zadań wnioskodawca może ubiegać się o dodatek mieszkaniowy (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.).

Wobec powyższego, podniesiony zarzut naruszenia art. 39 ustawy o pomocy społecznej Sąd uznał za nieuzasadniony.

Nadmienić przy tym należy, że skarżąca nie była i nie jest obecnie pozostawiona przez organy bez stosownej pomocy. Korzysta bowiem ze stałego wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Jak wynika z ustaleń organów, skarżąca znajduje się w kręgu zainteresowania organów pomocy społecznej od 2012 r. Tylko w okresie od stycznia 2019 r. do lutego 2020 r. skorzystała z środków pomocy społecznej na łączną kwotę 5.308,82 zł (zasiłek celowy na zakup posiłków, zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności, zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb - zakup obuwia, zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia). Wskazać także należy, że skarżąca zrezygnowała z przyznaje jej pomocy w postaci dodatku mieszkaniowego, tym samym z własnej woli ograniczając możliwe, przysługujące jej środki na zaspokojenie własnych potrzeb związanych z finansowaniem kosztów mieszkania. Argumentacja strony skarżącej, uzasadniająca takie działanie możliwością przekroczenia progu dochodowego, czego konsekwencją byłoby ryzyko odebrania zasiłków z pomocy społecznej nie może przy tym znaleźć poparcia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. W niniejszym postępowaniu skarżąca takich okoliczności nie wskazała. W świetle natomiast dokonanych przez organ ustaleń i w oparciu o analizę przesłanek jakie znalazły się u podstaw odmowy przyznania żądanego świadczenia nie sposób podzielić zarzutu skarżącej, albowiem naruszenie art. 10 k.p.a. nie mogło w analizowanym przypadku zmienić zapadłego rozstrzygnięcia.

Brak jest także podstaw do uznania zasadności zarzutów naruszenia art. 7, art. 77, i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, nie sposób w ustaleniach organów dopatrzeć się naruszeń w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych, sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organy zgromadziły niezbędny materiał dowodowy, oceniły dokładnie sytuację materialną skarżącej. Nie sposób dopatrzyć się rozbieżności w tak poczynionych ustaleniach faktycznych. Rozbieżności pojawiają się dopiero na etapie subsumpcji stanu faktycznego do właściwych do zastosowania przepisów prawa materialnego, co jednak – jak wykazano wyżej – nie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Nie mogą także znaleźć poparcia zarzuty dotyczące naruszenia art. 107 k.p.a. "poprzez brak odpowiedniego pouczenia wskazującego w jakim terminie i trybie służy odwołanie od decyzji". W tym zakresie zgodzić się należy, że faktycznie decyzja nie zawierała prawidłowego pouczenia o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Zauważyć jednak należy, iż organ odwoławczy, postanowieniem z [...] r. uzupełnił z urzędu decyzję w ten sposób, że zawarł stosowane pouczenie, a strona skarżąca postanowienie to otrzymała. Ponadto skarżąca wniosła skargę w ustawowym terminie, a zatem pierwotny brak prawidłowego pouczenia nie wywołał skutków negatywnych dla strony skarżącej. Co do zarzutu natomiast naruszenia art. 138 k.p.a. jest on oczywiście niezasadny, co wynika z wcześniej przeprowadzonych przez Sąd rozważań w zakresie zasadności utrzymania przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, uznania za zasadną odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego na uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

dc