Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 16/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi E. O. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

E. O., reprezentowana przez pełnomocnika skierowała w dniu 6 maja 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Prezydenta W., zarzucając temu organowi naruszenie art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.

Jednocześnie skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie bezczynności organu i niezałatwienia w terminie sprawy, sygn. [...] dotyczącej wniosku skarżącej o rekompensatę za mienie pozostawione za granicą,

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącej pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

4) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym,

5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Uzasadniając skargę pełnomocnik E. O. wyjaśnił m.in., że w dniu 25 marca 1992 r. E. O. złożyła wniosek w Urzędzie Rejonowym we W. o rekompensatę za mienie pozostawione za granicą, który został podpisany i zarejestrowany w tym samym dniu. Sprawie nadano numer [...] r.

Od dnia złożenia wniosku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności. Do daty złożenia zażalenia na bezczynność skarżąca nie otrzymała żadnej decyzji w tym przedmiocie. Organ nie powiadomił również o przyczynach zwłoki w tej sprawie ani nie wzywał do uzupełnienia braków formalnych. W sprawie zainicjowanej przez skarżącą od 23 lat, 3 miesięcy i 28 dni nic się nie wydarzyło. Organ nie podjął również żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

Wskazano, że organ zobowiązał się, że o formie i terminie realizacji wniosku zainteresowane strony będą zawiadamiane pisemnie po ustawowym ustaleniu zasad rekompensat.

Złożony przez skarżącą wniosek miał oparcie w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz.U. 1989 nr 14 poz. 79 - t.j.) oraz w obowiązującej wówczas ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985 r. (Dz.U. 1989 nr 14 poz. 74 - t.j.). Na gruncie obowiązujących wówczas przepisów możliwe było zaliczenie całości ceny nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej oraz położonego na tej działce domu, budynku albo lokalu, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa (§ 2 w/w rozporządzenia).

Ustawowe ustalenie zasad rekompensat zostało przyjęte następnie ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741). Organ miał wówczas także obowiązek poinformować skarżącą o formie i terminie realizacji jej wniosku, ze wskazaniem treści art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zapis ten charakteryzował się pełnym zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami RP na poczet ceny nieruchomości nabywanej przez uprawnionego.

Ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono ograniczenie, zgodnie z którym osobom, które pozostawiły nieruchomość poza granicami RP przysługiwała jedynie kwota stanowiąca 20% wartości tych nieruchomości, wypłacana w gotówce lub zaliczana na poczet zakupu nieruchomości.

Pomimo wniosku skarżącej, Urząd Rejonowy nie podjął żadnych czynności w sprawie, co oznacza, że od daty złożenia wniosku pozostawał w całkowitej bezczynności. Jeżeli akta sprawy [...] zaginęły lub zostały utracone, to w żaden sposób nie sanuje to bezczynności Prezydenta W., który przejął w tym zakresie kompetencje Kierownika Urzędu Rejonowego.

W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność postępowania uzasadnia złożenie w dniu 22 lipca 2015 roku zażalenia na bezczynność Prezydenta W.. Zażalenie to przekazane zostało Wojewodzie D., który powołując się na art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał sprawę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W dniu 11 kwietnia 2016 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze skierowało wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego.

Ponadto wyjaśnił, że w dniu 20 października 2005 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody D. z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek złożony w dniu 20 października 2005 r. u Wojewody D. był nowym wnioskiem w stosunku do wniosku z dnia 25 marca 1992 r. złożonym w Urzędzie Rejonowym we W. i stanowił odrębną sprawę wobec sprawy wszczętej przed Urzędem Rejonowym we W..

W wyniku przekazania zażalenia skarżącej na bezczynność Prezydenta W. do Wojewody D., Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. umorzył w całości postępowanie administracyjne, wszczęte jeszcze przed Urzędem Rejonowym we W., co – zdaniem pełnomocnika skarżącej - nie uniemożliwia złożenia w niniejszej sprawie skargi na bezczynność organu.

W zakończeniu uzasadnienia pełnomocnik podał, że wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącej pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. uzasadniony jest bardzo długim okresem bezczynności organu - od daty złożenia wniosku (tj. 25 marca 1992 r. do daty złożenia zażalenia na bezczynności, tj. do dnia 22 lipca 2015 r. minęły 23 lata, 3 miesiące i 28 dni).

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 30 maja 2016 r. Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi w całości, podnosząc, że zarzut skargi jest bezzasadny, a organ nie dopuścił się bezczynności, a tym bardziej nie naruszył w sposób rażący obowiązującego prawa dotyczącego terminów wydawania decyzji administracyjnych.

W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi działająca imieniem Prezydenta W. pełnomocnik wyjaśniła m.in., że Prezydent W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej przejął zadania realizowane uprzednio przez zlikwidowany Urząd Rejonowy we W. z dniem 1 stycznia 1999 r.

Wniosek został złożony przez skarżącą w dniu 25 marca 1992 r.

Dokonywana w latach 90- tych rejestracja osób uprawnionych do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia nieruchomego poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nie oznaczała wszczęcia postępowania administracyjnego. Tym samym organ przed, którym dokonano rejestracji tzn. Urząd Rejonowy we W. nie miał obowiązku załatwić sprawy rekompensat za mienie, poprzez wydanie decyzji administracyjnej - nie dopuścił się więc bezczynności w załatwieniu sprawy.

Odnośnie realizacji uprawnień do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości to należy podnieść, że do realizacji zaliczenia mienia na podstawie przepisów tej ustawy mogło dojść tylko wówczas, kiedy istniał określony stosunek prawny. Na podstawie tego stosunku prawnego osoba uprawniona do ekwiwalentu była dłużnikiem zobowiązanym do zapłaty ceny nabywanej nieruchomości i swoje zobowiązanie spełniała przedstawiając do zaliczenia na poczet ceny, wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami Państwa Polskiego. (por. uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1988 r., III AZP 17/87, LEX nr 95/12.)

Oznacza to, że najpierw musiało dojść do nabycia przez repatrianta bądź jego następców prawnych praw (własności nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego), a dopiero w ramach rozliczeń za ich nabycie, organ wydawał decyzję, w której orzekał o zaliczeniu wartości utraconych nieruchomości na poczet ceny za jaką osoby uprawnione prawa te nabyły.

Skarżąca takiego prawa nie nabyła brak więc było podstaw do wydania przez Urząd Rejonowy decyzji o zaliczeniu wartości mienia na poczet ceny nabycia.

Następnie ustawowe ustalenie zasad rekompensaty zostało ustalone w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art.212 ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego organ był zobowiązany w ciągu 30 dni od dnia złożenie wniosku załatwić sprawę w drodze decyzji, w której ustalił prawo do rekompensaty oraz określił wartość pozostawionego mienia.

Pełnomocnik Prezydenta W. zwróciła uwagę, że skarżąca nigdy takiego wniosku nie złożyła, tym samym nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego.

Wniosek w sprawie rejestracji mienia złożony w Urzędzie Rejonowym nie wszczynał postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami.

Nie można więc mówić o jakiejkolwiek bezczynności Prezydenta W. w załatwieniu sprawy rekompensaty za pozostawione mienie poprzez nie wydanie decyzji w terminie, skoro nie doszło do wszczęcia postępowania z powodu braku stosownego wniosku.

Wniosek wszczynający postępowanie skarżąca złożyła do Wojewody D. dopiero w dniu 20 października 2005 r, już pod rządami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tak przynajmniej wynika z treści skargi, bowiem Prezydent nie posiada żadnej wiedzy w tym przedmiocie .

Z dołączonej zaś do skargi kserokopii wniosku z dnia 11 kwietnia 2016 r skierowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego wynika, że Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r potwierdził skarżącej prawo do rekompensaty.

Prezydent W. dysponuje tylko kserokopią zażalenia na jego bezczynność z lipca 2015 r, którego oryginał został przekazany do Wojewody D. oraz kserokopią wniosku rejestrującego mienie z dnia 25 marca 1992 r.

W ocenie pełnomocnika organu – biorąc powyższe pod uwagę – zarzut bezczynności w załatwieniu sprawy przez Prezydenta W. należy uznać za całkowicie nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 11 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie przedstawionych okoliczności faktycznych i istniejących okoliczności prawnych nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi mimo rozważenia w toku podejmowanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wniesiona w niniejszej sprawię skarga na bezczynność jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 wskazanej wcześniej ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na zaniechaniu podjęcia czynności orzeczniczej /czyli bezczynności/ w przypadkach określonych w art. 3 pkt 1 - 4 a ustawy procesowej tzn. w sytuacjach, w których wydaje się: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4).

Powyższe uwarunkowania prawne determinują zakres kontroli sądu, które – w przypadku skargi na bezczynność – sprowadza się do oceny, czy zarzut bezczynności dotyczy sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Istotne jest również, że przepisy procesowe określają także terminy załatwiania spraw, przy czym stosownie do przyjętej w art. 12 § 1 kpa zasady ogólnej szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2 art. 12 kpa). W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5).

Artykuł 36 § 1 kpa stanowi zaś o tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). Powyższe przepisy nakładają zatem na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, o jakim mowa w art. 35 kpa, bądź w przepisach szczególnych, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

Natomiast w myśl art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej powyżej ustawy Sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Należy też zwrócić uwagę, że przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają definicji pojęcia "bezczynność".

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie (m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, Lex nr 491969), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji (postanowienia lub innego aktu) albo nie podjął stosownej czynności.

Obejmuje ona również sytuacje, gdy organ odmawia rozpoznania sprawy lub jej załatwienia, bo błędnie uznaje, że zachodzą okoliczności, które zwalniają go z obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej.

Wskazać również należy, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie, w której organ prowadzi postępowanie, objęte skierowanym przez stronę zarzutem bezczynności. Ocena zasadności skargi na bezczynność dokonywana jest przez Sąd na podstawie akt sprawy i z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjm oraz z uwzględnieniem zarówno charakteru sprawy, jak i specyfiki obowiązującego trybu jej załatwiania.

Sformułowany w przedmiotowej skardze zarzut bezczynności Prezydenta W. związany jest z wnioskiem o rekompensatę za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego, wniesionym przez E. O. w dniu 25 marca 1992 r. do Kierownika Urzędu Rejonowego we W., którego zadania przejął z dniem 1 stycznia 1999 r. Prezydent W. działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Kompetencje starostów w przedmiocie tzw. mienia zabużańskiego od dnia 30 stycznia 2004 r. przejęli wojewodowie na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.).

Właściwi wojewodowie zostali też wskazani jako organy uprawnione do prowadzenia postępowania i orzekania w aktualnej regulacji dotyczącej tzw. mienia zabużańskiego tj. w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1090 ze zm.).

Wskazać też należy, że w dacie złożenia wniosku przez E. O. w Urzędzie Rejonowym we W. tj. w dniu 25 marca 1992 r. kwestia rekompensat z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego uregulowana była w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Kolejnym aktem prawnym mającym zastosowanie w sprawach, których przedmiot stanowiły tzw. roszczenia zabużańskie była ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a dopiero następnymi aktami prawnymi, wcześniej opisanymi tj. ustawą z dnia 12 grudnia 2003 r. oraz ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. kwestie te zostały uregulowane odrębnie.

We wskazanych powyżej aktach ustawodawca zróżnicował uwarunkowania materialnoprawne oraz procedurę. Ewolucji ulegały również tryb i forma potwierdzenia uprawnień do zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Do dnia 14 września 2001 r. potwierdzenie następowało w formie zaświadczenia najpierw właściwego kierownika urzędu rejonowego, a później starosty, od dnia 15 września 2001 r. do dnia 29 stycznia 2004 r. w formie decyzji właściwego starosty, a od dnia 30 stycznia 2004 r. w formie decyzji właściwego wojewody.

Z doręczonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że E. O. skierowała w dniu 25 marca 1992 r. do Urzędu Rejonowego we W. wniosek o zarejestrowanie swoich uprawnień do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na Wschodzie (ZSRR), określając siebie w podpisie wnioskodawcy jako córkę.

We wniosku wskazała, że posiadanym dokumentem jest pierwszy wypis z oryginału opisu mienia pozostawionego przez R. O. – matkę.

Wniosek został zarejestrowany w dniu 25 marca 1992 r. pod numerem [...] r. i opatrzony informacją, że o formie i terminie ewentualnej realizacji wniosku, zainteresowane strony będą zawiadamiane pisemnie po ustawowym ustaleniu zasad rekompensat.

Istotne zatem jest, że zarejestrowanie uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione "na Wschodzie" – jak określono to w podaniu z dnia 25 marca 1992 r. – nie obligowało właściwego organu do podjęcia czynności, których zaniechanie mogłoby być rozważane w kategoriach bezczynności w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Z treści przepisu art. 88 ust. 1-5 obowiązującej w dacie złożenia podania o rejestrację uprawnień ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz przepisów wydanego na podstawie art. 88 ust. 6 tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków, wynika że właściwy organ (terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego właściwy w sprawach geodezji i gospodarki gruntami) orzeka o zaliczeniu wartości mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości na wniosek osoby uprawnionej złożony nie później niż do 31 grudnia 1992 r. (W razie niezgłoszenia wniosku w tym terminie uprawnienia wygasają).

Oznacza to, że właściwy w sprawie roszczeń zabużańskich organ został przez ustawodawcę zobowiązany do podjęcia czynności orzeczniczych w przypadku ustalenia wartości mienia pozostawionego na podstawie danych stwierdzających rodzaj i rozmiary tego mienia oraz wskazania przez osobę uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą kwoty opłat za użytkowanie wieczyste działki budowlanej lub ceny jej sprzedaży oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 88 ust. 1 i ust. 5 powoływanej wcześniej ustawy oraz § 5 powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów).

Prawodawca uregulował też sytuację, w której wartość pozostawionego mienia przekracza cenę sprzedaży nieruchomości.

Materiał sprawy uprawnia do stwierdzenia, że E. O. danych niezbędnych do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego do dnia 29 stycznia 2004 r. tj. do dnia, w którym Prezydent W., działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zachowywał kompetencję do orzekania w sprawach dotyczących rekompensat za tzw. mienie zabużańskie, nie przekazała. Skarżąca nie twierdzi też, że w taki sposób skonkretyzowała wniosek umożliwiając Prezydentowi W. podjęcie czynności orzeczniczej w przedmiocie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą.

Zważyć przy tym należy, że w przepisie art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącym następną po art. 88 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, regulację dotyczącą tzw. mienia zabużańskiego przyjęte zostały takie same zasady, jak w ustawie poprzedzającej.

W tych okolicznościach zarzut bezczynności odnoszący się do Prezydenta W. należy uznać za niezasadny.

Istotne również jest, że w materiale sprawy znajduje się decyzja Wojewody D. z dnia [...] r., zatem z daty poprzedzającej dzień wniesienia przedmiotowej skargi (tj. 6 maja 2016 r.), umarzająca – na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wcześniej powoływanej – postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wszczęte na wniosek E. O., złożony pierwotnie w Urzędzie Rejonowym we W. w 1992 roku, przekazany przez Prezydenta W. w dniu 27 sierpnia 2015 r. Wojewodzie D., jako sprawa wszczęta i niezakończona w rozumienia art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., powyżej powołanej.

Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzją z dnia [...] r. Wojewoda D., działając na podstawie przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził, że E. O. oraz wskazanym w decyzji jako spadkobiercy lub następcy prawni R. O., osobom przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec przedstawionych wcześniej okoliczności brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do uznania, że Prezydent W. w dacie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 25 marca 1992 r. złożonym w Urzędzie Rejonowym we W..

Z tych względów – stosownie do przepisu art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.