Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 201/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski /spr/ WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2015 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 18 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 lutego 2010 r. (data wpływu do siedziby organu: 19 lutego 2010 r.) Z. M. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Państwowej Inspekcji Pracy ze skargą na nieumieszczenie w ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze. Wskazał, że jest zatrudniony w Kopalni Soli [...] SA (dalej jako kopalnia), na stanowisku sztygara zmianowego do spraw transportu kolejowego, w pełnym wymiarze czasu pracy.

Decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy [...], oddział w K., umorzył postępowanie w sprawie. Rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy, Okręgowy Inspektor Pracy [...] (dalej jako Okręgowy Inspektor Pracy) utrzymał w mocy decyzję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje. Sąd stwierdził, że w sprawie należałoby wyjaśnić, czy inspektor pracy jest uprawniony do rozstrzygania o umieszczeniu pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w I instancji oraz Okręgowy Inspektor Pracy w II instancji byli uprawnieni do rozstrzygania sprawy wpisu stanowiska pracy skarżącego do prowadzonej przez jego pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Rozstrzygnięcie sprawy skarżącego zależało od wykładni przepisów art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237 poz. 1656, dalej jako ustawa o emeryturach pomostowych), które definiują prace o szczególnym charakterze oraz załącznika nr 2 do tej ustawy określającego wykaz prac o szczególnym charakterze. O bezprzedmiotowości w niniejszej sprawie w żadnym razie nie może być mowy, skoro rozstrzygnięcie sprawy wpisu do ewidencji wymagało merytorycznej oceny, czy praca wykonywana przez konkretnego pracownika zatrudnionego u pracodawcy prowadzącego taką ewidencję ma charakter pracy o szczególnym charakterze. Inspektor pracy, w razie uznania bezzasadności żądania pracownika umieszczenia w tej ewidencji, winien wydać decyzję o odmowie nakazania pracodawcy umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 października 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 456/10). Sąd zalecił organom merytoryczną ocenę pracy wnioskodawcy na stanowisku sztygara zmianowego pod kątem tego, czy jest to praca spełniająca wymogi art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych definiującego prace o szczególnym charakterze oraz przepisów załącznika nr 2 do tej ustawy określającego wykaz prac o szczególnym charakterze. Organy winny też rozważyć, czy z racji specjalistycznego charakteru zagadnień, które muszą być przedmiotem ich rozważań i oceny, nie będzie celowym zwrócenie się do biegłego o wydanie stosownej opinii. W następstwie tych rozważań i przeprowadzonego postępowania Inspektor Pracy wyda decyzję o odmowie albo o nakazaniu pracodawcy umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Decyzją z dnia 13 maja 2011 r., Inspektor Pracy odmówił nakazania umieszczenia wnioskodawcy w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia 15 lipca 2011 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania, uznając, że w przypadku postępowania prowadzonego przez inspektora pracy, w związku z oceną, czy pracodawca prawidłowo ustalił wykaz pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jako strona postępowania występuje jedynie pracodawca, gdyż on jedynie posiada interes prawny. Rozpoznając skargę wnioskodawcy WSA w Poznaniu prawomocny wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po [...] uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując, iż odwołanie podmiotu uznanego przez organy administracji za stronę winno być rozpoznane merytorycznie i organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania, winien wydać jedną z decyzji określonych w art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa). Już WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Po [...] uznał pracownika za podmiot posiadający uprawnienia strony. Dalej Sąd uznał, że kompetencje do rozstrzygania wniosku pracownika w sprawie wpisu stanowiska pracy do ewidencji, w świetle art.11a i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.), posiadają właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy. Stwierdził również, że rozstrzygnięcie sprawy wpisu do ewidencji wymaga merytorycznej oceny, czy praca wykonywana przez konkretnego pracownika zatrudnionego u pracodawcy zobowiązanego do prowadzenia ewidencji, ma charakter pracy o szczególnym charakterze.

Rozpoznając ponownie odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu I instancji z dnia 13 maja 2011 r. Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 5 czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Inspektora Pracy z dnia 13 maja 2011 r. o odmowie nakazania umieszczenia wnioskodawcy w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Rozpoznając skargę Wnioskodawcy WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po [...] – oddalił skargę. Rozpoznając skargę kasacyjną wnioskodawcy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK [...] uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA podkreślił, że wcześniej wydane prawomocne wyroki WSA w Poznaniu, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) wiążą w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zarówno ten sąd, jak i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ponadto, w myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. NSA ocenił, że na obecnym etapie postępowania w aktach administracyjnych brak jest dokumentu "Zakres obowiązków i odpowiedzialności uprawnień sztygara zmianowego transportu powierzchniowego, podległego bezpośrednio Głównemu Specjaliście ds. logistyki", który jak podniesiono w skardze kasacyjnej znajdował się wcześniej w tych aktach i do treści którego odwołały się organy. Wnioskodawca, żądając umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze powoływał się na wykonywanie czynności dyżurnego ruchu transportu kolejowego, tj. prace spełniające kryteria wskazane w pkt 6 zał. 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wskazywał na konkretne okoliczności, wynikające z zakresu jego obowiązków służbowych określonych w "Zakresie czynności sztygara zmianowego" i w "Taryfikatorze kwalifikacyjnym pracowników Kopalni Soli [...] S.A.", które pozwalają na zrównanie w omawianym zakresie jego sytuacji prawnej z dyżurnym ruchu, które to stanowisko ujęte zostało w załączniku nr 2 poz. 6 do ustawy o emeryturach pomostowych. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący domagał się przeprowadzenia w trybie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z protokołu kontroli przeprowadzonej w Kopalni przez pracowników Urzędu Transportu Kolejowego, w dniach 28 września – 17 października 2011 r., a także z innych dokumentów. Pomijając te dowody, w oparciu o niepełny materiał znajdujący się w aktach administracyjnych, WSA przedwcześnie uznał, iż sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i zaakceptował odmowną decyzję, podzielając stanowisko organów, że praca sztygara zmianowego transportu kolejowego w KSP nie spełnia warunków, o których mowa w art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, bliżej określonych w pkt 6 załącznika nr 2. Nadto NSA ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy nieobowiązującego już w dacie jej wydania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący pojazdy kolejowe (Dz .U. Nr 212, poz. 2152 ze zm.). NSA ocenił, że WSA przedwcześnie odmówił zastosowania art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych oraz załącznika Nr 2 poz. 6 do tej ustawy. Nadto NSA wskazał na uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 4/12.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Po [...] WSA w Poznaniu uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 5 czerwca 2012 r. Sąd wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy o emeryturach pomostowych. Zgodnie z art. 41 ust. 4 powołanej ustawy, płatnik składek jest obowiązany prowadzić: (1) wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz (2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na Funduszu Emerytur Pomostowych. Jak wynika przy tym z art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404), właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika we wspomnianej ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Organy inspekcji pracy nie mogą natomiast orzekać co do samego wykazu stanowisk pracy, o jakich mowa w powołanych wyżej przepisach (zob. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1969/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Nadto Sąd zauważył, że zwroty "praca w szczególnych warunkach" i "praca o szczególnym charakterze" zostały zdefiniowane odpowiednio w art. 3 ust. 1 i 4 powołanej ustawy o emeryturach pomostowych. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów, "prace w szczególnych warunkach" to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Natomiast w świetle drugiego z tych przepisów "prace o szczególnym charakterze" to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, Wnioskodawca wnosił o nakazanie pracodawcy przez organy inspekcji pracy wpisania go do ewidencji osób wykonujących pracę o szczególnym charakterze, wymienioną w pkt 6 załącznika nr 2 do powołanej ustawy o emeryturach pomostowych, tj. wykonywaną bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra, dyżurny ruchu i stacji metra). Tym samym organy administracji publicznej powinny były zbadać, czy zakres pracy wykonywanej przez skarżącego odpowiadał powyższemu opisowi. Należy mieć przy tym na uwadze stanowisko wyrażone przez NSA, w uchwale w składzie siedmiu sędziów, z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 4/12 (CBOSA), zgodnie z którą w postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę, w ramach "świadczenia pracy".

Ponownie rozpoznając sprawę, Okręgowy Inspektor Pracy, decyzją z dnia 18 grudnia 2014 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 3 ust. 3, zał. nr. 2 pkt 24 ustawy o emeryturach pomostowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Inspektora Pracy z dnia 13 maja 2011 r. Uzasadniając napisał, że wystąpił do pracodawcy o dokumenty określone w uzasadnieniu wyroku, które to dokumenty otrzymał i włączył do akt sprawy. Podkreślił, że wydając decyzję oparł się w szczególności na ustaleniach faktycznych poczynionych w wyniku kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracy w dniach 11-12 maja 2011 r., udokumentowanych w protokole kontroli.

W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego inspektor pracy ustalił następujący stan faktyczny:

W złożonej do inspektora pracy skardze, skarżący powołał się na okoliczność wykonywania czynności dyżurnego ruchu transportu kolejowego tj. prace spełniające kryteria wskazane w pkt 6 zał. 2 ustawy o emeryturach pomostowych. W toku podjętych czynności ustalono, iż skarżący pozostaje zatrudniony na stanowisku sztygara zmianowego transportu w dziale logistyki. Obowiązki realizowane na stanowisku sztygara zmianowego transportu, określone zostały w dokumentach "zakres czynności sztygara zmianowego" oraz w charakterystyce stanowiska pracy zawartej w "Taryfikatorze kwalifikacyjnym pracowników Kopalni Soli "[...]" S.A.".

Z zapisów przywołanych dokumentów wynika, iż sztygar zmianowy transportu organizuje i nadzoruje prace na zmianie w zakresie:

. terminowego podstawiania wagonów pod punkty za i wyładunkowe,

. terminowego obrotu wagonami próżnymi i ładowanymi między Kopalnią a stacją PKP,

. prawidłowej eksploatacji taboru szynowego trakcyjnego, jego konserwacji i przeglądów,

. bieżącej konserwacji torów i rozjazdów,

. utrzymania w sprawności technicznej eksploatowanego taboru kolejowego.

W zakresie wymagań kwalifikacyjnych, wskazano wprawdzie na wymaganą znajomość przepisów regulujących przewozy przesyłek towarowych przez PKP oraz prawa przewozowego i regulaminu transportu kolejowego na bocznicy kopalni, nie nałożono jednak na sztygara zmianowego obowiązku posiadania specjalnych kwalifikacji kolejowych w tym przewidzianych dla dyżurnego ruchu i stacji, w rozumieniu mającego zastosowanie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący pojazdy kolejowe (Dz. U. Nr 212, poz. 2152 z późn. zm.). Z przeprowadzonego rozpoznania wynika, że wewnętrzny transport kolejowy związany jest z funkcjonowaniem w kopalni bocznicy kolejowej, obejmującej niewielką sieć kolei wąskotorowej (technologicznej) oraz sieć normalnotorową stanowiącą odgałęzienie torowe od stacji PKP. Bocznica kolejowa przeznaczona jest na własne potrzeby przewozowe a jej eksploatacja odbywa się w oparciu o regulamin pracy transportu kolejowego bocznicy. Z opisu bocznicy oraz z dokonanych oględzin wynika, iż tory kolejowe bocznicy są bardzo prostymi układami rozjazdowymi o małej częstotliwości manewrów. W charakterystyce technicznej bocznicy kolejowej zamieszczonej w regulaminie, wskazano na okoliczność, iż układy rozjazdowe ciągów torowych nie są wyposażone w żadne urządzenia srk (systemy regulacji kolejowej) - semafory, tarcze manewrowe, a samo sterowanie zwrotnicami odbywa się w sposób ręczny. Jazdy manewrowe składów odbywają się bezpośrednio na podstawie sygnałów manewrowych podawanych przez drużynę manewrową przy pomocy sygnalizacji kolejowej (dźwiękowej i podawanej ręcznie) lub za pomocą łączności radiowej. Pracą manewrową na bocznicy kieruje bezpośrednio ustawiacz bocznicy, wchodzący w skład drużyny manewrowej. Zasadnicza szybkość jazd manewrowych nie powinna przekraczać 15 km/h a przy dojazdach do ramp i magazynów oraz przejazdów niestrzeżonych ograniczona została do 5 km/h. Do wykonywania czynności transportowych oraz manewrowych na bocznicy kolejowej normalnotorowej używane są znajdujące się na jej wyposażeniu lokomotywy spalinowe. Przejazd składu manewrowego z wydzielonej i zamkniętej bocznicy do stacji odbywa się wyłącznie po uzgodnieniu oraz zezwoleniu wydanym przez dyżurnego ruchu stacji PKP.

Z prowadzonego zestawienia ruchu wagonów na bocznicy wynika, iż faktyczne natężenie transportowego ruchu kolejowego jest niewielkie, bowiem w okresie 1-10 marca 2010 r. nadano łącznie 88 wagonów co daje odpowiednio wartość średnią 4 wagonów na dniówkę roboczą (praca bocznicy prowadzona jest na dwie zmiany). Liczby odprawianych wagonów na bocznicy w kolejnych miesiącach roku 2011 wynosiły odpowiednio: styczeń - 35 szt., luty - 97szt., marzec- 83 szt., kwiecień - 6 szt.

Okręgowy Inspektor Pracy podkreślił, że celem przeprowadzonego przez inspektora pracy postępowania, jest wyłącznie kontrola prawidłowości postępowania pracodawcy prowadzącego ewidencje pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w tym w szczególności czy składający skargę inicjującą postępowanie kontrolne pracownik prawidłowo został pominięty w prowadzonym przez pracodawcę rejestrze pracowników. Kontroli inspektora pracy poddana jest zatem charakter pracy wykonywanej przez skarżącego pracownika oraz czy spełnia ona kryteria pozwalające uznać, że jest ona wykonywana w warunkach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na stanowiskach określonych przez pracodawcę w ustalonym przez niego wykazie.

Zgodnie z przesłanką ogólną wskazaną w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych za prace o szczególnym charakterze, należy uznać te prace zawarte w załączniku nr 2, które wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej spowodowanej procesem starzenia się pracownika. Jak wynika z Załącznika nr 2 do ww. ustawy za prace o szczególnym charakterze uważa się "Prace bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra, dyżurny ruchu stacji metra)".

Pracodawca na podstawie art. 41 ust. 4 (......) zobowiązany jest prowadzić:

1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 ustawy.

Oznacza to, że w ewidencji powinni znaleźć się pracownicy, którzy wykonują pracę na stanowiskach zaliczonych przez pracodawcę do prac, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze, za których istnieje obowiązek opłacania składek na FUS, a więc takich którzy wykonują prace o szczególnym charakterze. Dlatego też ocena czy praca składającego skargę jest pracą o szczególnym charakterze odnosić się powinno jedynie do jego obecnie wykonywanej pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy ocenił, że w myśl przywoływanych na wstępie kryteriów pracy o szczególnym charakterze, rozumianej jako wykonywanej bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów kolejowych, na stanowisku dyżurnego ruchu, nie sposób przyjąć, iż praca sztygara zmianowego transportu kolejowego w kopalni, realizowana w warunkach przedstawionych wyżej spełnia takie przesłanki. Nadto zauważył, że zgodnie z mającym zastosowanie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych oraz pojazdów kolejowych metra (Dz. U. z 2011, Nr 59, poz.301 z późn. zm.) - § 2 tab. 1 poz. 1, za osobę pełniącą funkcje dyżurnego ruchu można uznać pracownika zajmującego się kierowaniem ruchu pociągów na stacji i sąsiednich szlakach, zarządzaniem, nadzorowaniem i wykonywaniem innych czynności związanych z ruchem pociągów i pracą manewrową stacji. Bocznica kolejowa kopalni nie jest stacją kolejową, jest obszarem zamkniętym o bardzo ograniczonym ruchu kolejowym i pełnienie funkcji nadzorczej nad wykonywanymi pracami transportu kolejowego nie jest tożsame z tak rozumianym stanowiskiem dyżurnego ruchu. Zakres obowiązków, odpowiedzialności i wykonywanych czynności na stanowisku sztygara zmianowego nie spełnia wskazanych wyżej kryteriów i brak jest w związku z tym podstaw do nakazania umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Organ wyższego stopnia wskazał na stanowisko zamieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, że prace wymienione w pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, jeżeli są wykonywane w ramach wewnątrzzakładowego transportu kolejowego, nie spełniają warunków wymaganych do zakwalifikowania ich jako prace o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych i nie rodzą obowiązku odprowadzania składek na FEP. Zgodnie z tym stanowiskiem w pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych wymienione zostały dwa rodzaje pojazdów: jeden - to pociągi, drugi - to pojazdy metra. Tak więc pozycja ta jest adresowana do pracowników kolei i do pracowników metra. Prace wymienione w punkcie 6 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych to prace, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący pojazdy kolejowe (Dz. U. Nr 212 poz. 2152, z późn. zm.). Jak wynika z powyższego tylko prace wymienione w tym rozporządzeniu mogą być rozważane jako możliwe do zakwalifikowania do prac o szczególnym charakterze, w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, a zatem nie dotyczy to pracowników zatrudnionych w transporcie zakładowym, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku.

Niezależnie od powyższego organ wyższego stopnia zwrócił uwagę, że zgodnie z § 32 ww. Rozporządzenia przez przygotowanie drogi przebiegu pociągu należy rozumieć wykonanie wszystkich przewidzianych w rozporządzeniu czynności, w sposób określony regulaminem technicznym, w celu zapewnienia prawidłowej i bezpiecznej jazdy pociągu, który ma otrzymać pozwolenie na jazdę (ust. 1) Drogą przebiegu pociągu jest tor kolejowy, po którym pociąg przejeżdża w obrębie posterunku ruchu, wraz ze zwrotnicami znajdującymi się w tym torze oraz zwrotnice i inne urządzenia sterowania ruchem kolejowym, znajdujące się poza tym torem, które służą do jego ochrony oraz są nastawiane tak, aby bezpieczeństwo jazdy pociągu po tej drodze było zapewnione (ust. 3). Pracownicy biorący udział w przygotowaniu drogi przebiegu pociągu powinni sprawdzić i upewnić się, czy tor jest wolny i czy nie ma przeszkód do jazdy, dokonać przerwania zagrażających pociągowi manewrów, nastawienia i zamknięcia zwrotnic, wykolejnic i innych urządzeń sterowania ruchem kolejowym wchodzących w drogę przebiegu oraz sprawdzić prawidłowość ich stanu i położenia (ust. 4). Polecenie przygotowania drogi przebiegu pociągu wydaje osobiście dyżurny ruchu dysponujący (ust. 5). Okręgowy Inspektor Pracy ocenił, że bezpośrednio przy ustawianiu drogi przejazdu zwykle biorą udział inni niż dyżurny ruchu pracownicy. Nie jest zatem wprawdzie wykluczone, że dyżurny ruchu może współuczestniczyć bezpośrednio w ustawianiu drogi przejazdu, jednak musi to się łączyć z dysponowaniem przez taką osobę sterowaniem aparaturą sterującą ruchem kolejowym, w tym np. sygnalizatorów, znaków kolejowych, aparatów blokowych. W obszarze torowym znajdującym się w dyspozycji pracodawcy skarżącego pracownika, z uwagi na niewielki stopień skomplikowania układu torowego, jak również niewielkie jego obciążenie, takiego bezpośredniego udziału skarżącego pracownika w ustawianiu drogi ruchu pociągu stwierdzić nie można. Nawet więc przyjmując, że praca skarżącego w jakiejś mierze odpowiadać może pracy "dyżurnego ruchu" to nie da się jego pracy przypisać jak to obowiązków dotyczących bezpośrednio ustawianiu drogi przejazdu, co jest zasadniczym wymogiem dla zaliczenia jego pracy do prac o szczególnym charakterze o jakiej mowa w ustawie o emeryturach pomostowych.

Odnosząc się do dokumentu "Zakres obowiązków sztygara zmianowego" organ wyższego stopnia stwierdził, że ten dokument jedynie potwierdza ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji i opisane w protokole kontroli. Podobnie protokół kontroli przeprowadzonej przez Urząd Transportu Kolejowego z dnia 24 października 2011 r. Dokumenty powyższe uzasadniają twierdzenia skarżącego pracownika dotyczące posiadania przez niego kwalifikacji wynikających z przepisów o wymogach kwalifikacyjnych dla pracowników wykonujących prace związane z ruchem kolejowym. Organ podkreślił jednak, że posiadanie przez skarżącego kwalifikacji bezpośrednio związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego czyli "dyżurnego ruchu" co stwierdził organ kontroli Urzędu Transportu Kolejowego nie przesądza o zaliczeniu wykonywanej pracy przez skarżącego do pracy o szczególnym charakterze, gdyż przesłanki zaliczenia do niej nie mają charakteru formalnego (posiadania uprawnień) lecz mają związek ze sposobem wykonywania prac przez pracownika.

Okręgowy Inspektor Pracy podkreślił, że w postępowaniu w sprawie wpisania do ewidencji pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie mają znaczenia kompetencje czy kwalifikacje danego pracownika, lecz wyłącznie charakter wykonywanej pracy. Postępowanie, w ramach którego inspektor pracy wydał decyzję o odmowie nakazania pracodawcy wpisania pracownika do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze nie ma nic wspólnego i nie może zastąpić orzeczenie właściwego organu – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który samodzielnie dokonuje oceny spełnienia przez uprawnionego wymogów dotyczących nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, w szczególności prawo do emerytury pomostowej nie jest uzależnione od ujęcia pracownika przez pracodawcę w ewidencji pracowników w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych oraz załącznika Nr 2 poz. 6 do tej ustawy - przez błędną ich wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że praca wykonywana przez skarżącego nie jest pracą o szczególnym charakterze i nie spełnia kryteriów do nakazania umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych oraz pojazdów kolejowych metra (Dz. U. Nr 59 poz. 301 z późn. zm.) przez błędną wykładnię pojęcia "stanowisko bezpośrednio związane z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego".

Uzasadniając napisał, że sprawa nadal nie została należycie wyjaśniona w sposób wymagany dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ II instancji w istocie za podstawę swojej decyzji przyjął ponownie ustalenia inspektora pracy z 2011 r., formalnie jedynie odnosząc się do dokumentów wskazywanych przez skarżącego (zakresu jego obowiązków i odpowiedzialności oraz protokołu z kontroli Urzędu transportu Kolejowego). Wnioski jakie organ wyprowadził z analizy zgromadzonej dokumentacji są nie do przyjęcia w świetle wskazywanych w toku całego dotychczasowego postępowania rozbieżności w ocenie charakteru wykonywanej przez skarżącego pracy, jakie występują pomiędzy inspektorem pracy a skarżącym. Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zalecenia zasięgnięcia opinii biegłego wobec wspomnianych rozbieżności i z uwagi na specjalistyczny charakter zagadnień, które muszą być przedmiotem rozważań i oceny. Skarżący podniósł, że ustalenia PIP co do wykonywanych przez niego obowiązków są zbyt ogólnikowe i wybiórczo przedstawione. Kierowanie ruchem pociągów na bocznicy i trasie między Kopalnią a stacją PKP wymaga takiego samego napięcia uwagi, sprawności psychofizycznej i odpowiedzialności za bezpieczeństwo ruchu pociągów oraz życie i zdrowie innych osób, jak na stacji przeładunkowej PKP. Bocznice kolejowe podlegają przepisom ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.) z pewnymi jedynie wyłączeniami, wynikającymi z art. 2 pkt 2 tej ustawy. Zdaniem skarżącego jest to okoliczność istotna dla sprawy, potwierdza bowiem, że wykonuje on obowiązki odpowiadające stanowisku dyżurnego ruchu. Nadto organ wyższego stopnia pominął milczeniem wskazaną wcześniejszymi orzeczeniami uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów, z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 4/12. Skarżący ocenił, że organizuje, koordynuje i bezpośrednio nadzoruje prace w zakresie terminowego podstawiania wagonów pod punkty za i wyładowcze, terminowego obrotu wagonami między kopalnią a stacją PKP, bieżącej konserwacji torów i rozjazdów, bezpośredniego prowadzenia wszelkich prac związanych z ruchem kolejowym na bocznicy kopalnianej i odpowiada za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy zgodnie z obowiązującymi Regulaminami pracy transportu kolejowego dla podległego personelu łącznie z transportem wąskotorowym wewnątrzzakładowym oraz grupą za i wyładowczą, a zatem kieruje na swojej zmianie pracą tej bocznicy we wszystkich jej aspektach, podlegając bezpośrednio tylko Głównemu Specjaliście ds. Logistyki.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że celem przeprowadzonego przez inspektora pracy postępowania jest wyłącznie kontrola prawidłowości postępowania pracodawcy prowadzącego ewidencji pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w tym w szczególności czy składający skargę inicjującą postępowanie kontrolne pracownik prawidłowo został pominięty w prowadzonym przez pracodawcę rejestrze pracowników. Kontroli inspektora pracy poddany jest zatem charakter pracy wykonywanej przez skarżącego pracownika oraz czy spełnia ona kryteria pozwalające uznać, że jest ona wykonywana w warunkach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na stanowiskach określonych przez pracodawcę w ustalonym przez niego wykazie.

Organ administracji nie miał wbrew sugestiom skarżącego obowiązku korzystania z opinii biegłego. Sąd jedynie zwrócił w swym wyroku uwagę na taką możliwość, natomiast w niniejszej sprawie powołanie takiego biegłego mija się całkowicie z celem, gdyż brak jest okoliczności, których wyjaśnienie wymagałoby wiedzy specjalistycznej. Całość zagadnień rozpoznawanych w niniejszej sprawie dotyczy analizy i interpretacji obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, a ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Dalej ocenił, że w rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie miała znaczenia podjęta przez NSA w składzie siedmiu sędziów uchwała z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 4/12. Nie sposób nie zgodzić się z tezą powyższej uchwały, że za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Niemniej w rozpoznanej przez organ administracji sprawie czynności, mogących uchodzić za prace zaliczone do prac o szczególnym charakterze, jeśli występują, to one właśnie ma charakter dodatkowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę organ nie wywiązał się w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego jedną z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7). W ramach tego obowiązku organ powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powinien zaś m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organ nie wyjaśnił i nie utrwalił w aktach sprawy wszystkich okoliczności istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy.

W orzecznictwie tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd o związaniu organu administracji i Sądu ponownie rozpoznającego sprawę ocena prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz Sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

W niniejszej sprawie nie zaszła żadna istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby niewiążącą ocenę prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Po [...] i w późniejszych wyrokach. Rzeczą organu była zatem ocena czy praca skarżącego na stanowisku sztygara zmianowego spełnia wymogi z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Ten obowiązek nie został – w ocenie Sądu – wykonany właściwie.

Przede wszystkim podkreślić należy, że – jak słusznie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1467/12 (CBOSA) punktem odniesienia dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy kompetencji PIP do kontroli ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, nie może być wprost wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określonych załącznikami nr 1 czy nr 2 lecz wykaz stanowisk pracy płatnika pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana. Koresponduje to uwagą poczynioną w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 343/14, iż organy inspekcji pracy nie mogą orzekać co do wykazu stanowisk pracy. WSA przytoczył w tym miejscu wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1969/10. W wyroku tym NSA podkreślił, że nie budzi wątpliwości, iż organy inspekcji pracy nie mają podstaw prawnych do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczane przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 tej ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie.

Organy inspekcji pracy na skutek skargi pracownika złożonej w oparciu o art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są zatem prowadzić postępowanie kontrolne, ale może się ono zakończyć wydaniem, na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, nakazu wpisania pracownika do ewidencji, jedynie wtedy, gdy dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik spełniający warunki nie został umieszczony w ewidencji. Nakazanie wpisania do ewidencji pracownika świadczącego pracę na stanowisku niezaliczonym do wykazu stanowisk, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych, byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych, do tego zaś organy inspekcji pracy nie są umocowane.

Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdza, że organ wprawdzie w uzasadnieniu na stronie 5 stwierdził, że kontroli inspektora pracy poddany jest charakter pracy, czy spełnia ona kryteria pozwalające uznać, iż jest ona wykonywana w warunkach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na stanowiskach określonych przez pracodawcę w ustalonym przez niego wykazie, a na stronie 6 podkreślił, że w ewidencji powinni znaleźć się pracownicy, którzy wykonują pracę na stanowiskach zaliczonych przez pracodawcę do prac, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze, lecz w żaden sposób do takiego wykazu sporządzonego przez pracodawcę się nie odniósł. Analiza akt postępowania administracyjnego nie pozwala na ustalenie jaka jest treść wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze prowadzonego przez pracodawcę skarżącego na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W takiej sytuacji za przedwczesne uznać należy rozstrzyganie przez inspekcję w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji z art. 41 ust. 4 pkt 2 tejże ustawy.

Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę na mankamenty w zakresie oceny przez organ zgromadzonego materiału dowodowego.

Przede wszystkim za zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznaje dokonywanie oceny wielkości sieci kolejowej na terenie kopalni, stopnia jej skomplikowania, poziomu wyposażenia w urządzenia systemu regulacji kolejowej, częstotliwości manewrów, prędkości poruszania się składów, czy natężenia ruchu. Kwestie te nie mają bowiem znaczenia dla kwalifikacji pracy w świetle brzmienia wykazu prac o szczególnym charakterze (załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych).

Za chybione – w ocenie Sądu – należy uznać także powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Pomijając już kwestię, że nie jest ono wiążące, stwierdzić należy, że prezentuje ono pogląd, że nie spełniają warunków wymaganych do zakwalifikowania ich jako prace o szczególnym charakterze prace wymienione w pkt 6 załącznika nr 2, jeżeli wykonywane są w ramach wewnątrzzakładowego transportu kolejowego. Transport wewnątrzzakładowy to transport wykonywany w ramach procesu produkcji przedsiębiorstwa bez udziału przewoźnika kolejowego oraz bez należących do niego pojazdów kolejowych (art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym). Z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Urząd Transportu Kolejowego 24.10.2011 r. wynika natomiast przekazywanie wagonów między przewoźnikiem kolejowym i bocznicą. Także skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze wskazuje na wysyłanie pociągów na teren kraju i zagranicy. Wskazywanie wewnątrzzakładowego charakteru transportu jako przesłanki odmowy nakazania wpisania skarżącego do ewidencji jest też niekonsekwentne w sytuacji, gdy – jak wynika z protokołu kontroli inspekcji – dziewięciu pracowników działu logistyki wykonujących prace na bocznicy kopalni, zostało do tejże ewidencji wpisanych, a organu inspekcji nie wskazują, by skorzystały z uprawnienia do nakazania pracodawcy wykreślenia ich z ewidencji.

Sąd nie podziela także poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że w rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie ma znaczenia uchwała NSA z dnia 13.11.2012 r., sygn. akt I OPS 4/12. W jej tezie w istocie posłużono się sformułowaniem "inne dodatkowe czynności", jednak lektura uzasadnienia wskazuje, że nie było intencją NSA ograniczenie uchwały do sytuacji, gdy owe "inne" czynności mają charakter dodatkowy, marginalny, gdy wykonywane są w wymiarze istotnie mniejszym niż prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. NSA w uzasadnieniu stwierdził m. in. "W tym stanie rzeczy należy dojść do wniosku, że ewidencja, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych ma na celu ujawnienie pracowników, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (określone w załączniku nr 1 i 2 do ustawy), bez względu na to jaki jest rozmiar tych prac i czy pracownik poza pracą w tych warunkach wykonuje także prace innego rodzaju (...) pracownik, który wykonuje prace na stanowisku pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, powinien być umieszczony w ewidencji, niezależnie od tego czy pracodawca powierzył takiemu pracownikowi wykonywanie także innych prac (...) Ocena, czy wykonywanie tych prac powoduje, że pracownik wykonuje lub nie wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, należy do organów rentowych i sądów powszechnych..." Tak więc, w ocenie Sądu, w ewidencji umieszczony winien być pracownik wykonujący prace o szczególnym charakterze także w sytuacji gdy oprócz nich wykonuje inne czynności w ramach świadczenia pracy, niezależnie od proporcji pomiędzy jednymi a drugimi.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazania zawarte przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu w szczególności ustali treść wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze prowadzonego przez pracodawcę skarżącego na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych.