Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 513/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3,
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. M. i B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 13 lipca 2021 r., nr [...] odmówił P. M. oraz B. M. (dalej zwanych również skarżącymi) zwrotu nieruchomości, położonych [...] oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...] ark. mapy [...], działka nr [...] zapisana w KW [...] oraz działki [...] zapisana w KW [...] jako własność Miasta [...]

Ustalono, że nieruchomość o pow. 96.606 m2, zapisana w KW [...], położona [...] przy ulicy [...], stanowiąca działki nr [...] z arkusza mapy [...] i działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obręb [...] stanowiła własność I. M.. Nieruchomość ta została zbyta Skarbowi Państwa na podstawie umowy z 12 października 1973 r., rep. [...] Umowę sprzedaży zawarto w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 – dalej w skrócie: "u.z.t.w."). Nieruchomość nabyto pod budowę Górnego Tarasu [...], którego plan realizacyjny zatwierdzony został decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 29 lipca 1972 r., nr [...] Spadek po I. M. zgodnie z postanowieniem SR [...] z 28 lutego 1989 r., [...] nabyli skarżący w częściach równych.

Nieruchomości będące przedmiotem postępowania o zwrot oznaczone są jako: obr. [...], ark. mapy [...], działki nr [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz części działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] w granicach dawnej działki nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i nr [...] decyzją Dyrektora Z. G. i K. M. G. z 07 lutego 2014 r., nr [...]

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wskazano, że Starosta [...] decyzją z 30 listopada 2010 r.:

I. orzekł o zwrocie na rzecz P. M. w [...] części i B. M. w [...] części, nieruchomości położonych w P., przy ul. [...], obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. 2700 m2 i działka nr [...] o pow. 177 m2, działka nr [...] o pow. 11.272 m˛, stanowiących własność Miasta P.;

II. odmówił zwrotu P. M. i B. M. nieruchomości położonych w P., obr. [...], arkusz mapy [...], działki nr [...], [...], oraz części działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], stanowiących własność Miasta P. oraz

III. orzekł nie zobowiązywać osób wymienionych w punkcie I. decyzji do zwrotu na rzecz Miasta P. zwaloryzowanego odszkodowania.

Wojewoda [...] decyzją z 29 kwietnia 2011 r., nr [...] uchylił wskazaną decyzję oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do powtórnego rozpoznania.

WSA w Poznaniu wyrokiem z 14 września 2011 r., IV SA/Po 606/11 uchylił ww. decyzję Wojewody [...]

Następnie Wojewoda [...] decyzją z 17 stycznia 2012 r., [...] uchylił w całości decyzję Starosty z 30 listopada 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

B. M. i P. M. zaskarżyli do WSA powyższą decyzję w części dotyczącej uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji Starosty [...] z 30 listopada 2010 r. stwierdzającej zwrot na rzecz skarżących nieruchomości położonych w P., obręb [...] działki [...], [...] i [...].

WSA w Poznaniu wyrokiem z 05 czerwca 2012 r., II SA/Po 189/12 uchylił decyzję Wojewody z 17 stycznia 2012 r. w części dotyczącej uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia punktu pierwszego decyzji Starosty [...] z 30 listopada 2010 r. stwierdzającego zwrot na rzecz skarżących nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...] i [...]. Tym samym decyzja zaskarżona w pozostałym zakresie dotyczącym działek [...], [...] oraz części działek [...], [...], [...], [...], [...]/ [...] stała się prawomocna.

Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta będzie zobowiązany uzupełnić materiał dowodowy związany z ustaleniem celu wywłaszczenia, w szczególności poprzez pozyskanie decyzji będącej podstawą wywłaszczenia nieruchomości oraz dokumentacji związanej z realizacją inwestycji w postaci budowy szpitala.

Decyzją z 14 marca 2014 r. Starosta [...] nie zobowiązał skarżących do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za działki nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...].

Starosta [...] decyzją z 30 września 2016 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu działek nr: [...], [...], [...] i [...], z obrębu [...], arkusza mapy [...], wszystkie stanowiące własność Miasta P.. Powyższa decyzja stała się ostateczna.

Starosta [...] decyzją z 19 czerwca 2017 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu części działek nr: [...] i [...] z obrębu [...], arkusza mapy [...], zapisanych w KW [...] jako współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w P. oraz o umorzeniu postępowania dotyczącego zwrotu działki nr: [...] oraz części działek [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], arkusza mapy [...]. Decyzja ta stała się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji z 13 lipca 2021 r., nr [...] Starosta [...] stwierdził, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że w ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego miasta P. z 1966 r., który obowiązywał w latach 1966-1975, działka nr [...] obręb [...] znajdowała się na styku terenu położonego w jednostce bilansowej [...], terenu nr [...] oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - szpital, terenu położonego w jednostce bilansowej [...], terenu nr [...], oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] ul. [...] (odcinek obwodnicy), terenu oznaczonego na rysunku planu jako tereny lasów, parków i zadrzewień. W Planie Zagospodarowania Przestrzennego miasta P. z 1975 r., który obowiązywał w latach 1975-1994 ww. działka należała do jednostki strukturalnej [...], dla której funkcją podstawową był przemysł, natomiast funkcją uzupełniającą zdrowie. Zgodnie z rysunkiem planu, działka nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny intensywnego zainwestowania z przewaga funkcji: koncentracji usług specjalistycznego użytkowania.

W ocenie Starosty działka nr [...] została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem w ww. Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. z 1975 r. Potwierdzają to zarówno oględziny nieruchomości jak i pismo Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego [...] z Zakładem Opiekuńczo - Leczniczym [...] z 24 sierpnia 2010 r. W piśmie tym wskazano, że na działce nr [...] znajduje się fragment użytkowanych przez szpital parkingów. Parkingi te zostały zrealizowane w ramach inwestycji wieloletniej "Budowa Szpitala ZOZ [...]" ze środków finansowych pochodzących z budżetu państwa oraz z kontraktu wojewódzkiego na podstawie decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 4 grudnia 1981 r., nr [...]

Zdaniem organu pierwszej instancji również w odniesieniu do działki nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia w postaci budowy G. T. [...]. Wskazano, że z informacji przekazanych przez gestorów sieci wynika, że przez działkę nr [...] przebiegają sieci uzbrojenia. Na działce tej znajduje się:

– kolektor sanitarny [...] 1000 mm z rur żelbetonowych oraz drenaż 200 mm z rur kamionkowych perforowanych wybudowany w latach 1975-1976 przez WPWiK;

– kolektor deszczowy "[...]" 1400 mm z rur żelbetonowych wybudowany w latach 1975-1976 przez WPWiK;

– kanalizacja teletechniczna;

– kabel ziemny;

– dwutorowa linia napowietrzna 110 kV relacji A. - Ż. , R. - Ż. (przęsło [...]), która powstała w pierwszej połowie lat 80 ubiegłego wieku w ramach rozbudowy systemu elektroenergetycznego miasta P.;

– fragmenty sieci cieplnej [...], wybudowane przez Wojewódzkie Z. P. G. K. i M. Z. I. K., które w 1979 r. przekazało je Wojewódzkiemu P. E. C. w P. do eksploatacji;

– fragment sieci cieplnej [...] oraz sieci cieplnej [...] (podziemnej i napowietrznej).

Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy. W dalszej kolejności wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W przypadku niedostrzeżenia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Staroście do ponownego rozpatrzenia wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności niewyjaśnionych przez organ pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewoda [...] decyzją z 20 maja 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, który orzekł o odmowie P. M. i B. M. zwrotu nieruchomości położonych w P., obręb [...] arkusz mapy [...], działki nr [...] i działki [...] stanowiącej własność Miasta P..

Organ odwoławczy stwierdził, że zasadniczym elementem sprawy jest ustalenie celu wywłaszczenia. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą cel wywłaszczenia należy określać z jednej strony realizując wymóg ścisłej interpretacji ustalonego w toku postępowania celu wywłaszczenia, z drugie strony dopuścić należy, że pod ustalonym celem wywłaszczenia nie mieści się tylko dosłownie przewidziana inwestycja, ale również obiekty towarzyszące (nieodzowne elementy np. infrastruktury technicznej). Podstawowym dokumentem przesądzającym o celu wywłaszczenia jest inwestycja wskazana w akcie wywłaszczenia.

Wojewoda [...] nie podzielił poglądu organu pierwszej instancji, że ze względu na małą skalę i nieczytelny podkład niemożliwe jest precyzyjne określenie przeznaczenia przedmiotowych działek w oparciu o ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego z 1966 r. Zgodnie z ustaleniami Wojewody bazującymi na mapie zasadniczej z nałożonym na nią Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. z 1966 r. oraz ustaleniami realizacyjnymi tegoż Planu działka nr [...] znajdowała się na styku terenu usług z zielenią towarzyszącą - położonego w jednostce bilansowej [...], terenie nr [...] oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - szpital - oraz terenu lasów parków i zadrzewień. Z kolei działka nr [...] znajdowała się na styku terenu usług z zielenią towarzyszącą - położonego w jednostce bilansowej [...] terenie nr [...] oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - uprawa rolna, terenu położonego w jednostce bilansowej [...] terenie nr [...], oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]odcinek obwodnicy i terenu oznaczonego na rysunku planu jako tereny parków i skwerów. W ocenie organu odwoławczego powyższe w sposób nie budzący wątpliwości uszczegóławia cel wywłaszczenia wskazany w umowie wywłaszczeniowej z 12 października 1973 r. jako Górny Taras [...].

Zdaniem organu odwoławczego oględziny mające miejsce 26 listopada 2008 r. oraz zdjęcia wykazały wykorzystanie terenu zgodnie z przeznaczeniem. W części wschodniej działki nr [...] znajduje się fragment parkingów użytkowanych przez Specjalistyczny Szpital Miejski [...] z Zakładem Opiekuńczo Leczniczym w P. a na pozostałej części krzewy, drzewa, trawnik pielęgnowany oraz lampy oświetleniowe. Na działce nr [...] znajduje się z kolei zieleń w tym liczne krzewy i drzewa.

Wojewoda stwierdził, że celem wywłaszczenia był górny taras [...] (doprecyzowany w wyrycie z Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. z 1966 r.) W ocenie Wojewody całokształt materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia w postaci górnego tarasu [...] został zrealizowany.

Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na decyzję Wojewody z 20 maja 2022 r. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a) art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 1990 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.n.") poprzez:

– błędne uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot przedmiotowych nieruchomości na rzecz skarżących, pomimo ziszczenia się określonych w u.g.n. przesłanek nakazujących zwrot skarżącym przedmiotowych nieruchomości;

– dokonanie nieprawidłowych ustaleń dotyczących celu wywłaszczenia, a tym samym błędne przyjęcie, że działka ta została wykorzystana w celu, na jaki została wywłaszczona;

– bezpodstawne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a to również zakładając i implikując zrealizowanie celu wywłaszczenia z wykorzystaniem nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem, pomimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów nie wynika, by na przedmiotowych nieruchomościach miała powstać jakakolwiek infrastruktura związana bezpośrednio z założonym celem wywłaszczenia, tj. by cel wywłaszczenia miał zostać zrealizowany lub nieruchomości miały być wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem;

2) innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), tzn. bez wyjaśnienia wszelkich okoliczności i stanu faktycznego sprawy, a nadto w oparciu o niepełny materiał dowodowy, który dodatkowo nie został rozpatrzony w sposób rzetelny i wszechstronny, umożliwiający organowi wydanie zaskarżonej decyzji w przedmiotowym kształcie i rozstrzygnięciu;

b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób który nie budzi zaufania; zaniechanie rozpatrzenia przez organ wszelkich okoliczności sprawy i wykazywanie zasadności z góry obranego kierunku działania, powielanie argumentacji i uzasadnienia organu pierwszej instancji, co finalnie doprowadziło do naruszenia zaufania skarżących do przedsiębranych przez organ czynności w niniejszym postępowaniu;

c) art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania na jakich okolicznościach i dowodach organ oparł zaskarżoną decyzję, jak również brak wyraźnego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w uzasadnieniu decyzji brak jest podjęcia próby wytłumaczenia dlaczego rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie przybrało właśnie taki kształt; a ponadto z uwagi na niezwykle lakoniczny charakter wywodów przedstawionych przez organ;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji winien był, na podstawie art 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, z uwagi na spełnienie przesłanek do zwrotu przedmiotowych nieruchomości na rzecz skarżących, ewentualnie, a względnie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ drugiej instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwagi na liczne naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji i występowanie koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zdaniem skarżących organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, jaki był cel wywłaszczenia. Nadto w sprawie wystąpiły okoliczności nakazujące zwrot stronom nieruchomości działek [...] i [...], mając na uwadze przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. Organ uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w sytuacji gdy w aktach brak niezbędnych dokumentów, które precyzyjnie pozwoliłyby taką okoliczność stwierdzić. Brak w aktach załączników do decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 29 lipca 1972 r. nr [...], w których wyszczególnione miały zostać warunki i opis realizacji inwestycji G. T. [...]. W aktach znajduje się wyłącznie decyzja. Przyjęta metoda ustalenia celu wywłaszczenia jest w opinii strony skarżącej nieprecyzyjna. Nadto umowa sprzedaży (decyzja wywłaszczeniowa) dotycząca przedmiotowych nieruchomości w zasadzie nie wskazuje wprost i bezpośrednio, jakiemu celowi służyło wywłaszczenie. W umowie wskazuje się tylko, że wywłaszczona nieruchomość znajduje się na terenie inwestycji Górnego Tarasu [...], w związku z tym trudno określić precyzyjnie, na jaki rzeczywiście cel nieruchomość została wywłaszczona. Organ nie ustalił, czym w zasadzie była inwestycja Górnego Tarasu [...]. Zdaniem skarżących wątpliwości winny być interpretowane na korzyść skarżących.

Skarżący stwierdzili, że działka [...] nie znajduje się na terenie założonej inwestycji Górnego Tarasu [...] i planowanych w jej ramach budowy osiedli mieszkaniowych z osiedlową infrastrukturą towarzyszącą. Działka ta znajduje się we władaniu Szpitala Miejskiego [...] i wykorzystywana na parking przyszpitalny. Ww. szpital został wybudowany na podstawie innej decyzji (niezwiązanej z decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 29 lipca 1972 r.), decyzji o zatwierdzenie planu realizacyjnego nr [...] z 4 grudnia 1981 r. z budżetu państwa i kontraktu wojewódzkiego, co oznacza, że była to inwestycja odrębna od budowy górnego T. R. i nie może być z nią łączona. Nadto decyzja [...] została wydana ponad 8 lat po wywłaszczeniu nieruchomości, co oznacza, że nie został zachowany termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 w zakresie tej części nieruchomości. Skarżący podnoszą, że organy nie ustaliły, jaki był zasięg zaplanowanej w tym obszarze inwestycji w zakresie służby zdrowia w odniesieniu do działki [...]. Jest to w ocenie skarżących istotne, ponieważ jak ustalił organ, działka ta w Planach Zagospodarowania Przestrzennego znajdowała się na styku terenów o różnym przeznaczeniu.

Nadto strony wskazują, że jak wynika z dowodów działka jest utwardzona i wykorzystana na parking wyłącznie w części 410m2, podczas gdy cała działka ma 1257 m2, czyli około 850m2 pozostaje bez jakiegokolwiek zagospodarowania.

Zdaniem stron również w odniesieniu do działki [...] organ bezpodstawnie przyjął, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na tej działce nie zostały wybudowane żadne budynki ani infrastruktura służąca realizacji osiedla mieszkaniowego Górnego tarasu [...]. Działka ta jest niezagospodarowana, porośnięta, zaśmiecona i niewykorzystywana, o czym świadczą oględziny.

Na marginesie wskazują, że przy tożsamym wykorzystania innych działek, zostały one stronom zwrócone.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wielospecjalistyczny Szpital Miejski [...] z Zakładem Opiekuńczo-Leczniczym Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej wniósł o oddalenie skargi w całości.

Uczestnik postępowania M. P. wniósł również o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania dowodowego. Organ nie wykazał, że cel wywłaszczenia działki [...] oraz [...] został zrealizowany.

Należy zwrócić uwagę, że w sprawie m.in. zapadł prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Po 189/12, w którym Sąd uchylił decyzję kasacyjna Wojewody [...] z 17 stycznia 2012 r. w części dotyczącej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia punkt 1 decyzji Starosty [...] z 30 listopada 2010 r. nr [...] stwierdzającego zwrot na rzecz skarżących nieruchomości położonej w P. obręb [...] działki [...], [...] i [...]. W związku z powyższym decyzja Wojewody [...] z 17 stycznia 2012 r. co do działek [...], [...] oraz [...], [...], [...], [...], [...], [...] stała się prawomocna.

Sąd stwierdził, że "cel wywłaszczenia", o jakim mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. należy rozumieć bardzo ściśle, wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także na inne cele publiczne. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Sąd podzielił stanowisko Wojewody [...] wyrażone w decyzji z 17 stycznia 2012 r. (częściowo uchylonej wyrokiem), że ułożona na nieruchomościach infrastruktura techniczna nie jest przeszkodą do zwrotu nieruchomości spadkobiercom. Infrastruktura ta może być objęta służebnością przesyłu. Sąd wskazał, że trzeba mieć na uwadze, że urządzenia służące do doprowadzania i odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeśli wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 kpa).

Po wyroku WSA w sprawie zapadła decyzja Wojewody [...] z 15 listopada 2012 r., nr [...], która jest ostateczna i prawomocna. W tej decyzji odnoszącej się m.in. do działek będących przedmiotem sporu, Wojewoda [...] wskazał, że w dacie wywłaszczenia nieruchomości obowiązywał plan zagospodarowana przestrzennego z 1966 r., na podstawie którego nie można było w toku postępowania dokładnie określić celu wywłaszczenia ze względu na nieczytelność planu. Określone tereny nie były zagospodarowane, stanowiły zaniedbane tereny zielone. Wojewoda stwierdził, że może to dowodzić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Dalej Wojewoda wskazał, że istniejąca na działkach infrastruktura techniczna nie jest przeszkodą do zwrotu nieruchomości, jako własność przedsiębiorstwa może być objęta służebnością przesyłu uregulowaną w przepisach prawa cywilnego. W zakresie orzeczenia o odmowie zwrotu działki [...] Wojewoda wskazał, że uwagi poczynione odnośnie celu wywłaszczenia są aktualne w stosunku do tej nieruchomości. W dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie jest możliwe stwierdzenie zasięgu planowanej inwestycji służby zdrowia w odniesieniu do działki [...]. Nie zbadano, czy istnieją załączniki do wskazanej decyzji realizacyjnej, czy można określić dokładnie, które działki i o jakiej powierzchni były przeznaczone w ramach inwestycji wieloletniej pod budowę parkingu. W rzeczywistości część zajęta pod parking to obszar 425 m2, natomiast cała działka ma powierzchnię 1257 m2., zatem nawet w przypadku uznania, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany, zasadnym byłoby rozważenie dokonania podziału i zwrotu niezagospodarowanej części wnioskodawcom.

Dalej Wojewoda stwierdził, że zastanowienia wymaga również kwestia zbadania przesłanek zwrotu nieruchomości w kontekście zachowania terminów wynikających z u.g.n. Organ zwrócił uwagę na daty: aktu notarialnego – 12 października 1973 r. i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego szpitala – 4 grudnia 1981 r. Termin realizacji celu wywłaszczenia powinien biec od daty sporządzenia aktu notarialnego. Zbadania wymaga również terminy realizacji inwestycji służby zdrowia, w szczególności budowy parkingu.

Podsumowując Wojewoda stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu należy przede wszystkim określić przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości, wówczas dopiero będzie można określić kolejne fakty związane ze specyfiką postępowania zwrotowego, jak zasięg celu wywłaszczenia oraz jego faktyczną realizację.

W ocenie Sądu ww. wytyczne Wojewody [...] wynikające ze wskazanej prawomocnej decyzji nie zostały w ponownym postępowaniu dwuinstancyjnym zrealizowane w żadnej mierze.

W zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] co prawda potwierdził, że podstawowym dokumentem przesądzającym o celu wywłaszczenia jest inwestycja wskazana w akcie notarialnym, jednak na tym akcie się nie oparł, ponieważ cel wywłaszczenia w akcie notarialnym nie został precyzyjnie określony. W akcie notarialnym wskazano, że nieruchomość znajduje się na terenie inwestycji objętej decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 29 lipca 1972 r. zatwierdzający plan realizacji budowy Górnego Tarasu [...]. Można zatem uznać, że celem wywłaszczenia była inwestycja określana jako Górny Taras [...]. Z decyzji z 29 lipca 1972 r. znajdującej się w aktach sprawy jednak nie wynika, jakie były założenia tej inwestycji, jaki miała zasięg, granice terytorialne i co wchodziło w zakres tej inwestycji. Organ w ogóle pomija te istotne kwestie i takich ustaleń nie czyni.

Przesądzając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, odwołuje się wyłącznie do planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda nie podzielił bowiem stanowiska organu I instancji, że ze względu na małą skalę i nieczytelny podkład niemożliwe jest precyzyjne określenia przeznaczenia przedmiotowych działek. Wojewoda stwierdził, że zgodnie z ustaleniami bazującymi na mapie zasadniczej z nałożonym na nią Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. z 1966 r. oraz ustaleniami realizacyjnymi tegoż planu: działka [...] znajdowała się na styku terenu usług z zielenią towarzyszącą położonego bw jednostce bilansowej [...] terenie nr [...] oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] – szpital – oraz terenu lasów, parków i zadrzewień; działka [...] znajdowała się na styku terenu usług z zielenią towarzyszącą – położonego w jednostce bilansowej [...] terenie nr [...] oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] – upraw rolna, terenu położonego w jednostce bilansowej [...], terenie nr [...], oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]odcinek obwodnicy i terenu oznaczonego na rysunku planu jako tereny parków i skwerów.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób arbitralny uznał, że to dowodzi, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Niesporne jest, że z aktu notarialnego wynika, że nieruchomości wywłaszczono, ponieważ działki znajdowały się na terenie inwestycji objętych decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 29 lipca 1972 r. zatwierdzającej plan realizacji budowy Górnego Tarasu [...], przy czym brak jest dokumentów, na co wskazują skarżący, które wskazywałyby opis realizacji inwestycji Górnego Tarasu [...], obszar i przeznaczenie poszczególnych działek na określone cele.

Sąd podziela stanowisko skarżących, że zgromadzony materiał dowodowy w żaden sposób nie dowiódł, że sporne działki [...] i [...] zostały wykorzystane na realizację budowy Górnego Tarasu [...].

Niesporne jest, że część działki [...] (410m2) jest wykorzystana na parking przyszpitalny, tym samym uznano, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jednakże w toku postępowania nie wyjaśniono, czy w ogóle budowa Szpitala Miejskiego [...] była elementem inwestycji objętej decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 29 lipca 1972 r.

Jak wynika z akt sprawy realizacja szpitala nastąpiła na podstawie decyzji z 4 grudnia 1981 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego szpitala, co może wskazywać, że była to odrębna inwestycja, nie związana z budową Górnego Taras [...]. Organ tej kwestii nie badał i została zupełnie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nawet przyjmując, że ta inwestycja była elementem budowy Górnego Tarasu [...] (co w ocenie Sądu nie zostało wykazane), nie wskazano również, jaki był zasięg inwestycji budowy szpitala, jakie działki zostały zajęte na tę inwestycję. Tym bardziej, że na działce [...] znajduje się wyłącznie fragment parkingu wybudowanego przy szpitalu, który zajmuje 410 m2, a cała powierzchnia działki wynosi 1257 m2. P. część jest niezagospodarowana, co wykazał dowód z oględzin. Do tej kwestii organy obu instancji się nie odniosły, pomimo, że Wojewoda we wcześniejszej decyzji wyraźnie na tę kwestię zwrócił uwagę i wskazał, że jest to istotna kwestia do wyjaśnienia. Nadto wskazał na ewentualną możliwość zwrotu części działki [...].

Analogicznie organy w toku tak długiego postępowania w ocenie Sądu nie wykazały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w odniesieniu do działki [...]. Ustalono, że na działce [...] znajduje się infrastruktura techniczna: kolektor sanitarny z rur żelbetonowych oraz drenaż z rur kamionkowych wybudowany w latach 1975-1976, korektor deszczowy [...] wybudowany w latach 1975-1976. Kolektory te stanowią podstawę PSK we wschodniej części miasta P.. Ponadto kanał sanitarny wybudowany w 1998 r. dla obsługi centrum handlowego w rejonie ul. [...]. Nadto przez tę działkę przebiega trasa dwutorowej linii napowietrznej 110 kV A. -Ż. , R. -Ż. , odcinek ten powstał w połowie lat 80-tych ubiegłego wieku oraz fragmenty sieci cieplnej wybudowanej pod koniec lat 70 tych. W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, czy wskazana infrastruktura została wybudowana w ramach inwestycji budowy Górnego Tarasu [...].

Wojewoda stwierdził, że działka przeznaczona była na teren usług z zielenią towarzyszącą, odcinek obwodnicy oraz tereny parków i zieleni. Powyższe w ocenie Wojewody w sposób niebudzący wątpliwości uszczegóławia cel, na jaki działki zostały wywłaszczone.

Trudno uznać ten wywód za przekonujący, zważywszy, że dowód z oględzin z 5 kwietnia 2016 r. (k. 390) wskazuje, że działka [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty spontanicznie wysokimi chwastami, samosiejkami drzew i krzewów, teren pofałdowany i zaśmiecony. W części wschodniej znajduje się fragment ciepłowodu wraz z zejściem pod ziemię. Organ nie przedstawił dowodu na to, że teren ten został zagospodarowany na park czy zieleń miejską związaną z Górnym Tarasem [...].

Nadto nie odniesiono się do decyzji Wojewody z 17 stycznia 2012 r., jak już wskazano prawomocnej, wydanej w tej sprawie, w której ten sam organ w odniesieniu do działki [...] stwierdził, że infrastruktura techniczna nie jest przeszkodą do zwrotu nieruchomości.

Strona skarżąca wskazywała w toku postępowania, że infrastruktura nie była związana z realizacją inwestycji, na cel której nieruchomość została wywłaszczona oraz, że przy tożsamym wykorzystaniu innych nieruchomości w tym rejonie (posadowiona infrastruktura): działki [...], [...], [...] organy orzekły ich zwrot. Organ do tej kwestii się nie odniósł w zaskarżonej decyzji.

Należy zwrócić uwagę, że Wojewoda wskazał na dowód z oględzin z 26 listopada 2008 r., który w jego opinii wykazał wykorzystanie terenu zgodnie z przeznaczeniem obu działek. Wskazał, że z tego dowodu wynika, że w części wschodniej znajduje się fragment parkingów użytkowanych przez szpital, a na pozostałej części krzewy, drzewa , trawnik pielęgnowany oraz lampy oświetleniowe, a na działce [...] znajduje się zieleń w tym liczne krzewy i drzewa.

Tymczasem w aktach znajduje się dowód z oględzin tych nieruchomości z 5 kwietnia 2016 r., w którym potwierdzono, że na działce [...] znajduje się fragment parkingu przy szpitalu przy ul [...]. Jednakże przestrzeń poza nim opisano jako porośnięta spontanicznie chwastami oraz pojedynczymi drzewami. Podobnie działkę [...] opisano jako teren niezabudowany, porośnięty spontanicznie roślinnością, chwastami. Istnieje też dokumentacja fotograficzna. Do tego dowodu Wojewoda [...] się nie odniósł.

W związku z powyższym Sąd podziela zarzuty zawarte w skardze, że zaskarżona decyzja narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego.

Została naruszona zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, stanowiąca, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Naruszono również zasadę wyrażona w art. 8 kpa, stanowiącą, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada ta została naruszona poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku, który zapadł w sprawie oraz decyzji kasacyjnej Wojewody [...], która była poddana kontroli sądowej i w części nieuchylonej winna zostać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględniona. W sytuacji gdy zajmuje odmienne stanowisko, powinien wyjaśnić, jakie były podstawy ku temu.

Zasadny jest również zarzut skargi naruszenia art. 107 § 3 kpa w związku z art. 11 kpa. Uzasadnienie decyzji w celu realizacji zasady przekonywania powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie odmowy zwrotu nieruchomości jest lakoniczne, nie odnosi się do dowodów zebranych w sprawie, nie dokonuje ich oceny.

Nadto uzasadnienie organu II instancji powinno również zawierać odniesienie do podnoszonych zarzutów zawartych w odwołaniu, jak również, do wytycznych wyroku WSA oraz decyzji Wojewody [...] które zapadły w sprawie, na co już wyżej wskazano.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewoda [...] winien uwzględnić wskazane wyżej wytyczne Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym Dz.U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200, w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy.