Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2360/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: par. 12, par. 17
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz. 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Teza: Wygląd budynku, jego forma architektoniczna jest kwestią ocenną, nie mającą związku z ochroną praw właścicielskich właściciela sąsiedniej działki.

TEZY

Wygląd budynku, jego forma architektoniczna jest kwestią ocenną, nie mającą związku z ochroną praw właścicielskich właściciela sąsiedniej działki.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skargę oddala.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 listopada 1999 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Andrzeja G. i Macieja Sz. decyzję Wojewody D. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Architekta Miasta W. z dnia 3 sierpnia 1989 r. o udzieleniu małżonkom C. pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej z warsztatem krawieckim przy ul. R. 23a we W. W uzasadnieniu tej decyzji, odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniach, iż oceniana w postępowaniu nadzorczym decyzja o pozwoleniu na budowę wydana została z rażącym naruszeniem art. 54 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ - organ odwoławczy wskazał, że nie jest trafne prezentowane przez odwołujących stanowisko, iż skoro obiekt, którego dotyczy decyzja o pozwoleniu na budowę różni się wyglądem od budynku, z którym miał być zbliźniaczony i stanowi "dziwoląg architektoniczny" to tym samym decyzja o pozwoleniu na budowę tego budynku narusza rażąco wymóg art. 4 pow. ustawy Prawo budowlane.

W ocenie organu odwoławczego skoro cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a art. 4 powyższej ustawy oparty jest na elementach ocennych, to naruszenie tego przepisu nie może być traktowane jako rażące. Usytuowanie tego obiektu w odległości 7m od istniejącego na działce Andrzeja G. budynku mieszkalnego w sytuacji, gdy przewidziany do wzniesienia budynek nie posiada otworów okiennych ani drzwiowych w ścianie od strony działki Andrzeja G. nie jest sprzeczne z par. 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./. Nie zachodzi także naruszenie art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Interesy osób trzecich podlegające ochronie określone są bowiem enumeratywnie w tym przepisie. Żadna z okoliczności w przepisie tym wskazanych nie zachodzi. Lokalizacja obiektu jest zgodna z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. obowiązującego w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W związku z podnoszonym zarzutem, że powierzchnia mieszkalna omawianego obiektu przekroczyła limit powierzchni mieszkalnej wynikający z przepisów prawa lokalowego, a tym samym, że obiekt ten nie mógł być traktowany jako budynek jednorodzinny - organ odwoławczy wyjaśnił, że przekroczenie powierzchni normatywnej /tj. 220 m2/ mogło jedynie powodować, że budynek taki zostałby objęty szczególnym trybem najmu, nie daje natomiast podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę tego obiektu.

Skargę na tę decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej G.

W skardze podtrzymano zarzuty zgłoszone w odwołaniu. W szczególności podtrzymano zarzut udzielenia pozwolenia na budowę budynku oznaczonego w decyzji jako jednorodzinny, w sytuacji, gdy powierzchnia całkowita tego obiektu przekraczała ustalony w przepisach Prawa lokalowego normatyw 220 m2. Podtrzymano także zarzut, iż forma architektoniczna omawianego budynku nie spełnia wymogów z art. 4 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącego nawet odejście od praktykowanej w architekturze formy domów bliźniaczych opartych na zasadzie ścisłej symetrii segmentów, czyli tzw. odbicia lustrzanego i wprowadzenie zróżnicowanego niesymetrycznego układu rzutów poziomych i ukształtowania elewacji segmentów (...) tworzy nadal budynki o oczywistym zharmonizowaniu ich elewacji i wysokości bo taka jest idea domów bliźniaczych. Tymczasem - omawiany obiekt tych kryteriów nie spełnia.

Zdaniem skarżącego przepis par. 12 warunków technicznych nie ma zastosowania w sprawie, bowiem omawiany budynek nie jest ani uzupełnieniem zabudowy zagrodowej ani wolnostojącym budynkiem mieszkalnym. Został "przybudowany" do istniejącego budynku i z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony pożarowej powinien być usytuowany z zachowaniem odległości oznaczonych w par. 17 tego rozporządzenia tj. w odległości 10 m od budynku skarżącego. Ponieważ odległość ta wynosi 7 m - decyzja dopuszczająca taką zabudowę musi być oceniona jako rażąco naruszająca prawo.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych jest nadzwyczajnym środkiem kontroli, stosowanym tylko w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa tkwiącego w samej decyzji. Stosownie do art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny wskazanej w tym przepisie może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, które miało charakter rażący. Chodzi tu więc z reguły o przypadki, gdy decyzja podjęta została wbrew wyraźnemu nakazowi lub zakazowi przewidzianemu w konkretnym przepisie prawa, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu prawa nadano uprawnienie lub go odmówiono albo gdy wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem czy uchylono obowiązek.

Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych przez proste ich zestawienie ze sobą. Naruszenie prawa, które miałoby polegać na ewentualnie nietrafnej wykładni przepisów Prawa budzących wątpliwości co do ich stosowania w żadnym przypadku nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.

Stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa powinno zatem dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nie można tolerować ani usprawiedliwiać. W bezspornie ustalonych okolicznościach sprawy nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia przepisów prawa decyzją o pozwoleniu na budowę obiektu, którego dotyczy decyzja kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym. Skarżący trafnie podnosi, że przepis par. 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./ odnosi się wprost do budynków mieszkalnych i gospodarczych na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz do wolnostojących jednorodzinnych domów mieszkalnych. Obiekt, którego dotyczy niniejsza sprawa nie jest ani budynkiem realizowanym na działce zagrodowej ani domem mieszkalnym wolnostojącym. Jest budynkiem przewidzianym do wzniesienia na terenie miejskim i jest dobudowywany do istniejącego budynku na sąsiedniej działce. Przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę tego budynku powinny więc mieć zastosowanie przepisy określające warunki techniczne wykonywania obiektów na terenach miejskich. Takie przepisy jednak nie zostały wydane do daty udzielenia kwestionowanego pozwolenia na budowę.

Nie został także wprowadzony przepisem powszechnie obowiązującym podział budynków według kategorii niebezpieczeństwa pożarowego /o których mowa w par. 17 tego rozporządzenia/ nie zaliczonych do kategorii ZL tj. stanowiących zagrożenie dla ludzi. Dlatego w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. i przepisów wykonawczych do tego prawa - organy orzekające o pozwoleniach na budowę budynków mieszkalnych, wznoszonych na terenach miast i nie będących obiektami wolnostojącymi stosowały wymogi określone w par. 12.

W myśl par. 12 ust. 2 pow. rozporządzenia odległość między budynkami, na działkach sąsiadujących nie mogła być mniejsza niż 8 m. Zgodnie jednak z par. 12 ust. 1 odległość projektowanego budynku od granicy działki mogła wynosić 3m, jeżeli ściana budynku od sąsiedniej działki nie miała otworów okiennych lub drzwiowych. Przy zachowaniu ścian pełnych /bez otworów/ od strony granicy działki odległość między budynkami mogła więc wynosić 6 m.

W decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalno-usługowego małżonkom C. dopuszczono usytuowanie tego budynku w odległości 7 m od budynku istniejącego na działce skarżącego, przy czym zastrzeżono wykonanie ściany pełnej /bez otworów/ od strony działki skarżącego.

Takie usytuowanie budynku - stosownie do tego co wskazano wyżej nie może być uznane za naruszenie prawa i to w stopniu rażącym.

Zastrzeżenia skarżącego, co do formy architektonicznej omawianego obiektu i co do prawidłowości oznaczenia w decyzji budynku małżonków C. jako domu jednorodzinnego nie dają podstaw do uznania, że decyzja ta rażąco narusza prawo.

Należy przy tym wyjaśnić, że w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę obiektu osobom trzecim przysługuje przymiot strony wyłącznie z tej racji, że są właścicielami /użytkownikami wieczystymi/ nieruchomości sąsiedniej - mogą więc skutecznie kwestionować udzielenie pozwolenia na budowę tylko w takim zakresie, w jakim pozwolenie to koliduje z ich prawem chronionym interesem.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, w czym konkretnie upatruje naruszenia i to naruszenia rażącego swojego prawem chronionego interesu przez wydanie decyzji kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym.

Wygląd budynku, jego forma architektoniczna jest kwestią ocenną, nie mającą związku z ochroną praw właścicielskich właściciela sąsiedniej działki.

Nie może być także uznane za rażące naruszenie interesu prawnego skarżącego - oznaczenie w decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego małżonkom C. jako budynku jednorodzinnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia przez Sąd i dlatego działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalono.