Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 416/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 162 par.1 i par.2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił W. S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w wysokości 601.316,00 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. w łącznej kwocie 59.311,00 zł. W decyzji zawarto pouczenie o przysługującym podatnikowi prawie do wniesienia odwołania, w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Przedmiotową decyzję doręczono w dniu 30 grudnia 2013 r.

W dniu 14 stycznia 2014 r. podatnik nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Z kolei pismem z dnia 7 lutego 2014 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie tym wyjaśnił, że nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, gdyż decyzję faktycznie otrzymał dopiero w dniu 31 grudnia 2013 r. Decyzję odebrała córka podatnika – M. S., której doręczający powiedzieli, że datą jaką należy wpisać, jest data 30 grudnia 2013 r. Podatnik faktycznie otrzymał decyzję dopiero w dniu 31 grudnia 2013 r. Powyższą okoliczność może poświadczyć żona podatnika, jak również osoby doręczające pismo.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 162 § 1 oraz art. 163 § 2 w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwana dalej jako "O.p.", odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W motywach decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 – 4 O.p., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zainteresowany powinien wnieść podanie o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni licząc od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, dopełniając jednocześnie czynności, dla której ten termin był określony. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Następnie organ zaznaczył, że instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do dokonania danej czynności procesowej. W niniejszej sprawie, decyzja organu I instancji została doręczona w trybie art. 149 O.p., przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, że M. S. - córka podatnika, będąca osobą pełnoletnią, pokwitowała w dniu 30 grudnia 2013 r. odbiór decyzji, podejmując się jednocześnie oddania pisma adresatowi (podatnikowi).

W związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił stanowiska podatnika, że do doręczenia decyzji doszło w dniu 31 grudnia 2013 r. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych organ wskazał, że w sytuacji gdy pełnoletni domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi, podstawą obalenia domniemania doręczenia pisma w trybie art. 149 O.p. nie mogą być okoliczności związane z jego przekazaniem adresatowi. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 149 O.p., rozpoczyna bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. W niniejszej sprawie, skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło zatem w dniu 30 grudnia 2013 r.

W dalszej kolejności, organ odniósł się do przesłanek przywrócenia terminu, wskazując, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, podatnik nie wykazał, że mimo dochowania należytej staranności, nie był w staniem dokonać tej czynności procesowej do dnia 13 stycznia 2014 r.

Ponadto organ zaznaczył, że stosownie do art. 162 § 2 O.p., podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Podatnik uchybił temu terminowi, gdyż odwołanie od decyzji organu I instancji nadał w placówce pocztowej w dniu 14 stycznia 2014 r. z kolei wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nadał w dopiero w dniu 7 lutego 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 122 O.p., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i tym samym przyjęcie, że otrzymał decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu 30 grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu skargi, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że termin do wniesienia odwołania powinien rozpocząć bieg od dnia 30 grudnia 2013 r. Jego zdaniem, fakt, że córka pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowy nie przesądza o tym, że przekazanie pisma córce jest równoznaczne z doręczeniem skarżącemu. Córka przekazała decyzję dopiero dnia następnego, tj. 31 grudnia 2013 r. i od tej daty powinien być liczony termin do wniesienia odwołania. Skarżący stwierdził, że nie może ponosić negatywnych następstw zaniedbania po stronie córki.

Powołując się na wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12 skarżący wywiódł, że Dyrektor Izby Skarbowej nie dokonał dogłębnej analizy okoliczności faktycznych. Fakt, iż decyzja została wręczona do rąk skarżącego w dniu 31 grudnia 2013 r. skrócił czas, jaki miał na przygotowanie ewentualnego odwołania. Skarżący podkreślił, że skoro przepisy prawa wyraźnie wskazują, że ma on na odwołanie określoną liczbę dni, to wolą ustawodawcy było faktyczne zapewnienie możliwości skorzystania z całego przewidzianego prawem terminu.

Skarżący w oparciu o poglądy doktryny, zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej, że prowadził postępowanie w sposób naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych. Powołując się na wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1406/11 stwierdził, że rozstrzygniecie sprawy w sposób wskazany w zaskarżonym postanowieniu uniemożliwił mu obronę jego słusznych praw.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach.

Przed przejściem do rozważań o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, należy zaznaczyć, że rozpatrując kwestę przywrócenia terminu, organ uprzednio z urzędu powinien ustalić prawidłowość doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Z treści art. 162 § 1 O.p. wynika bowiem, że organ powinien przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uchybienie terminowi stanowi zatem kluczową przesłankę do przywrócenia terminu. Skoro termin w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, nie może być mowy o jego uchybieniu. Nie ma bowiem przedmiotu uchybienia. Jeżeli zatem początek biegu terminu określa data doręczenia pisma, np. decyzji organu podatkowego, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia skutecznego doręczenia tego pisma. Ewentualne wątpliwości co do okoliczności doręczenia nie mogą być w sposób zastępczy "załatwiane" poprzez przywrócenie terminu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia "[...]" w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. Powyższa decyzja została doręczona w trybie doręczenia zastępczego, na podstawie art. 149 O.p. Zgodnie z jego treścią, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przesyłkę zawierającą decyzję organu I instancji odebrała w dniu 30 grudnia 2013 r. M. S. - córka skarżącego, będąca osobą pełnoletnią i domownikiem oraz zobowiązała się do oddania pisma adresatowi, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru. W tej sytuacji uznać należało, że skutek doręczenia nastąpił w dniu 30 grudnia 2013 r., zaś skarżący mógł wnieść odwołanie od decyzji do dnia 13 stycznia 2014 r. Skarżący wniósł natomiast odwołanie w dniu 14 stycznia 2014 r. (data nadania pisma), a więc po upływie terminu do jego wniesienia.

Wobec powyższego, zgodnie z treścią przepisu art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że: "jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, komentarz do art. 162). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie.

Słusznie zatem przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, że subiektywne przekonanie skarżącego o doręczeniu decyzji w dniu 31 grudnia 2013 r., nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił swojej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Nie sposób również uznać, że nieznajomość prawa może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie wskazał zatem żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu W tej sytuacji, wobec braku przesłanek z art. 162 § 1 O.p. organ był uprawniony do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Należy również wskazać, że skarżący nie dochował terminu (nieprzywracanego) do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie bowiem z art. 162 § 2 O.p. , podanie o przywrócenie terminu należy wnieść, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie wraz z wnioskiem, należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący odwołanie od decyzji organu I instancji nadał w placówce pocztowej w dniu 14 stycznia 2014 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nadał dopiero w dniu 7 lutego 2014 r., a więc z uchybieniem 7- dniowego terminu do wniesienia wniosku.

W tych okolicznościach sprawy, za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie postanowienia wyraźnie wskazuje, iż organ badał, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu.

Odnosząc się z kolei do powoływanych przez skarżącego orzeczeń sądowych, podnieść należy, że Sąd rozstrzygający sprawę nie jest niemi związany, zostały one podjęte na tle konkretnych spraw.

W konsekwencji powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.