Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 106/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 października 2016 r., nr [..] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 października 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 17 października 2016 r., orzekającą o odpowiedzialności podatkowej, całym swoim majątkiem A. K., Prezesa Zarządu "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G., zwanej w dalszej części uzasadnienia Spółką, solidarnie ze Spółką oraz Wiceprezesem Zarządu - J. Ś., za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2011 r. w kwocie 7.783,05 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.341,00 zł, listopad 2011 r. w kwocie 6.020,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.801,00 zł, grudzień 2011 r. w kwocie 3.295,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.496,00 zł, styczeń 2012 r. w kwocie 25.513,79 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 11.265,00 zł, luty 2012 r. w kwocie 741,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 181,00 zł, kwiecień 2012 r. w kwocie 4.842,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.974,00 zł, sierpień 2013 r. w kwocie 16.952,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.715,00 zł i za koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 656,33 zł.

Zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym w [...] deklaracje (oraz ich korekty) dla podatku od towarów i usług VAT-7 za okresy objęte przedmiotowym postępowaniem, tj. za miesiące: styczeń, listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń, luty, kwiecień i sierpień 2013 r.

Wobec bezskutecznej egzekucji z majątku Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. wszczął wobec A. K. postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ wydał w dniu 17 czerwca 2016 r. decyzję orzekającą o odpowiedzialności podatkowej A. K. solidarnie ze Spółką oraz J. Ś. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: za miesiące styczeń 2011 r., listopad 2011 r., grudzień 2011 r., styczeń 2012 r., luty 2012 r., kwiecień 2012 r. i sierpień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego w ww. kwotach. Jako podstawę prawną organ decyzji wymienił m.in. art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 5r., poz. 613 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia o.p.

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że w 2011 r. A. K. pełnił obowiązki Prezesa Zarządu Spółki, egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna, we właściwym czasie nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości, a w toku postępowania nie ustalono mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez A. K. odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów rejestrowych wynika, iż uchwałą Zgromadzenia Wspólników Spółki A. K. został w dniu 2 lipca 2007 r. powołany na stanowisko Prezesa Zarządu "A" Spółki z o.o., które sprawował do dnia wydania decyzji, a co za tym idzie pełnił te obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności przedmiotowego zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. W czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania Zarząd Spółki był dwuosobowy. Drugim członkiem Zarządu Spółki w tym okresie był J. Ś.. Tym samym zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A. K. z ww. Spółką i J. Ś. za przedmiotowe zaległości podatkowe ww. Spółki wraz z odsetkami za zwłokę.

Następnie organ wskazał, że w latach 2012 - 2014 organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych Spółki w "C" S.A., "D" S.A. i "E" S.A., jednak zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania zadłużenia. Z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) uzyskano informację, że Spółka figuruje wprawdzie jako właściciel samochodu osobowego marki FORD TRANSIT, jednakże z uwagi na brak informacji o miejscu jego postoju niemożliwym było przeprowadzenie egzekucji. Ponadto ustalono, że Spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, natomiast raporty poborców skarbowych wskazały, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku pod adresem siedziby. Brak majątku Spółki potwierdził również protokół o stanie majątkowym Spółki spisany w dniu 11 września 2015 r. z A. K.

Wobec braku majątku ruchomego i innych praw majątkowych Spółki, w stosunku do których można by skutecznie zastosować środki egzekucji administracyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniami z dnia 27 lutego 2014 r. i z dnia 25 września 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. W wyniku ww. działań podejmowanych przez organ egzekucyjny nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela, albowiem egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Powołując się na normę art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233), powoływanej dalej jako p.u.n., organ wskazał, że dłużnik był obowiązany nie później, niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek

o ogłoszenie upadłości. Obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje gdy spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Z danych zawartych w sprawozdaniu finansowym Spółki wynika natomiast, że na dzień 31 grudnia 2012 r. został ujawniony stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem ww. Spółki, a więc wartość tych zobowiązań przekroczyła wartość jej majątku w znacznym stopniu. Niemniej jednak przed ww. datą Spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że Spółka posiadała zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń 2011 r., listopad - grudzień 2011 r., styczeń - luty 2012 r., kwiecień 2012 r. i sierpień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Spółka posiadała też nieuregulowane należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 05/2010 r. do 09/2012 r.; Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od 07/2010 r. do 09/2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/2010 r. do 09/2012 r., w kwocie należności głównej 85.550,65 zł. Organ wskazał, że pierwsza znana zaległość Spółki dotyczy maja 2010 r., natomiast drugim z kolei zobowiązaniem niezapłaconym przez Spółkę w terminie jest składka na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za czerwiec 2010 r., której termin płatności przypadał na dzień 15 lipca 2010 r.

Organ odwoławczy uznał zatem, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem

16 lipca 2010 r., ponieważ był to pierwszy dzień opóźnienia w zapłacie drugiego z kolei zobowiązania publicznoprawnego. W konsekwencji przyjęto, że począwszy od tej daty powstał prawny obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Wniosek taki nie został jednak zgłoszony w dwutygodniowym terminie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 p.u.n., tj. najpóźniej do dnia 30 lipca 2010 r. Spółka wniosek ten zgłosiła dopiero pismem z dnia 24 maja 2012 r., a wniosek ten został przez Sąd oddalony, gdyż nie było możliwe zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego z majątku dłużnika.

Mając to na uwadze organ stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż ww. wniosek z dnia 24 maja 2012 r. został zgłoszony po terminie, zaś podniesione w tej kwestii zarzuty odwołania okazały się niezasadne.

Jednocześnie organ stwierdził, że w przypadku badania przesłanki dotyczącej zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zakres badania warunków uwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki powinien się ograniczać tylko do dwóch przesłanek, tj. określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b i art. 116

§ 1 pkt 2 o.p. Pierwsza norma określa wyjątek, stosownie do którego nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki członek zarządu, który wykazał,

że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Członek zarządu chcący tą drogą uniknąć odpowiedzialności powinien wykazać swój niezawiniony brak możliwości złożenia takiego wniosku, z powodów od niego niezależnych. Norma ta jako wprowadzająca odstępstwo od ogólnej zasady musi być interpretowana ściśle i nie może podlegać rozszerzeniu. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, członek zarządu odpowiada za zaległości podatkowe spółki wtedy,

gdy nie wykaże, że "niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy". Struktura tego przepisu wskazuje, że badanie, czy mamy

do czynienia z brakiem winy w niepodjęciu wskazanych w normie prawnej działań, powinno być poprzedzone analizą tego, czy w stanie faktycznym danej sprawy został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe.

Do badania istnienia przesłanki winy bądź jej braku można zatem przejść dopiero wtedy, gdy ustalono że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości

(nie wszczęto postępowania układowego). Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony (wszczęto postępowanie naprawcze) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku)

po stronie członka zarządu spółki. Ustawodawca nie odwołał się przy tym do "właściwego czasu", tak jak zrobił to w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, co nie może pozostać bez wpływu na wynik wykładni tego przepisu. Tylko bowiem w przypadku, gdyby ustawodawca za zasadne uznał branie pod uwagę winy członka zarządu

w "niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (niewszczęciu postępowania układowego) we właściwym czasie" badanie przesłanki winy w przedmiotowej sprawie mogłoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Skoro zatem w okolicznościach sprawy nastąpiło zgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości, a jedynie nie miało to miejsca we "właściwym czasie", organ uznał, że nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., zaś przesłanka z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znalazła zastosowania.

Skarżący w toku postępowania wskazywał, że stan niewypłacalności Spółki powstał dopiero w dniu 11 maja 2012 r. w momencie odstąpienia przez inwestora "B" S.J. od realizacji przez Spółkę wielomilionowego kontraktu budowy osiedla domów jednorodzinnych w Kiełpinie, Spółka w okresie od stycznia do września 2012r. miała wykonywać prace budowlane za kwotę 3.735,894,00 zł oraz, że wyłącznie z powodu wystawienia noty karnej w dniu 14 maja 2012 r. na kwotę 1.042.399,00 zł wystąpiła za 2012 r. strata w wysokości 1.043.371,06 zł.

Argumentację tą organ uznał za niezasadną wskazując, że przeczy jej postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, w którym uznano,

że majątek Spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Oznacza to, że wniosek Spółki o ogłoszenie jej upadłości z dnia

24 maja 2012 r. był ewidentnie spóźniony. Po drugie przesłanka niewypłacalności Spółki ustalona została w oparciu o art. 11 ust. 1 p.u.n., zgodnie z którym dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań.

Organ odwoławczy uznał, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 lipca 2010 r., ponieważ był to pierwszy dzień opóźnienia w zapłacie drugiego z kolei zobowiązania publicznoprawnego. Skoro dowodem niewypłacalności Spółki jest fakt nieopłacenia przez Spółkę składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za miesiące maj i czerwiec 2010 r., zaistniałe później, w 2012 r., okoliczności nie uchylają zaistniałego wcześniej z mocy prawa ww. stanu niewypłacalności Spółki. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego, że zadłużenie Spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie miało charakteru trwałego, Spółka posiadała zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za kolejne miesiące od maja 2010 r. do września 2012 r. Mimo oświadczenia, że Spółka była w dobrej kondycji finansowej do 10 maja 2012 r. - nie wykonywała ona także swoich zobowiązań podatkowych,

tj.: z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, listopad i grudzień 2011 r., styczeń, luty i kwiecień 2012 r. oraz sierpień 2013 r., a także z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. A. K. - nie wywiązując się zatem z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w ww. wymaganym prawem terminie, tj. najpóźniej do dnia 30 lipca 2010 r. - wziął na siebie ryzyko,

że późniejsza niemożność zaspokojenie długów przez Spółkę spowoduje jego subsydiarną odpowiedzialność finansową. Natomiast subiektywne przekonanie skarżącego, że "przedmiotowy dług jest spowodowany jedynie przejściowymi trudnościami" nie uwalnia A. K. od odpowiedzialności, tym bardziej, że wynik prowadzonego później postępowania egzekucyjnego (opisanego powyżej) wskazuje, że ocena ta była błędna.

Jednocześnie, w kontekście podniesionych przez skarżącego okoliczności dotyczących niepowodzeń w prowadzonej działalności, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu jest niezależne od tego, czy zaległości, których z powodu braku majątku Spółki nie można było wyegzekwować, powstały z przyczyn zależnych czy też niezależnych od członka zarządu. Strona chcąc zadbać należycie o swój interes i interes wierzycieli, winna we właściwym czasie zgłosić wniosek o upadłość, bądź zrezygnować z pełnionej funkcji w zarządzie Spółki, a nie kontynuować działalność w ww. zakresie. Organ podkreślił, że istotnie - jak wskazano

w odwołaniu "nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i nie zgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową

i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań", jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmie, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej

w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę,

sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową, wskazując

na poparcie twierdzeń w tym zakresie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 127/12.

A. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie powyższej decyzji.

Skarżący zarzucił, że niewypłacalność nie wystąpiła do dnia 14 maja 2012 r., kiedy to po rozwiązaniu umowy przez inwestora wystawiona została nota karna

na kwotę 1.042.390 zł. W dniu 10 maja 2010 r. Spółka podpisała kontrakt na realizację budowy osiedla domów jednorodzinnych w Kiełpinie na kwotę 13.120.000 zł netto, którego realizację niezwłocznie rozpoczęto. Składanie wniosku o ogłoszenie upadłości w lipcu 2010 r. byłoby w związku z tym niezasadne. Przyczyny powstania zobowiązań wobec ZUS została przedstawiona w piśmie do Urzędu Skarbowego z dnia 8 czerwca 2016 r., a ZUS nie wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki, ponieważ orientował się w jej sytuacji finansowej. Również z dokumentów finansowych za ten okres wynika, że nie było podstaw do złożenia takiego wniosku. Skarżący wyjaśnił również, że Spółka nie posiadała zobowiązań finansowych wobec Urzędu Skarbowego do dnia 22 lutego 2012 r., na dowód czego złożył zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z tego dnia o niezaleganiu z podatkami. Kwoty zaległości podatkowych,

na które powołuje się organ wynikają z korekt deklaracji VAT dokonanych już po złożeniu wniosku o upadłość na skutek rozstrzygnięć sądowo-prawnych

z kontrahentami. Na dzień złożenia wniosku kwoty te nie mogły być tym samym wzięte pod uwagę. Z kolei na dzień przed rozwiązaniem umowy z "B" sp.j.,

tj. 9 maja 2012 r. Spółka była w dobrej kondycji finansowej (nadwyżka należności nad zobowiązaniami wynosiła 292.822,29 zł) i wyłącznie z powodu wystawienia noty karnej w dniu 14 maja 2012 r. na kwotę 1.042.390 zł. wystąpiła strata w wysokości 1.043.371,06 zł. Dopiero w momencie kiedy inwestor rozwiązał ze Spółką umowę

i obciążył ją notą karną kompensując nią wykonane, odebrane przez inwestora

i zafakturowane przez Spółkę roboty budowlane, Spółka została pozbawiona majątku

i jedynego kontraktu, który wówczas prowadziła. Zarząd Spółki otrzymał decyzję inwestora o rozwiązaniu umowy w dniu 11 maja 2012 r. oraz notę karną w dniu 14 maja 2012 r. W tej sytuacji Zarząd Spółki nie mając możliwości dalszego prowadzenia firmy podjął decyzję o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił z art.116 o.p., zgodnie z którym:

§ 1. Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1574, 1579, 1948 i 2260) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W niniejszej sprawie bezspornym było, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, zatem co do zasady zaistniała przesłanka orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Bezspornym było także, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, zatem nie zaistniała przesłanka zwalniająca członka zarządu z tej odpowiedzialności przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.

Rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się do oceny, czy skarżący wykazał, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (lit. a) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy (lit. b).

Zgodnie z art. 21 p.u.n. dłużnik jest obowiązany zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Przesłanki niewypłacalności, warunkujące ogłoszenie upadłości spółki, zostały wymienione w art. 11 ust. 1 i ust. 2 p.u.n. Pierwszą z nich jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, zaś drugą przekroczenie wartości zobowiązań w stosunku do wartości zgromadzonego majątku.

W niniejszej sprawie spełniona została pierwsza z tych przesłanek, tj. zaprzestanie realizacji zobowiązań przez spółkę.

W świetle ustawowej regulacji z art. 11 ust. 1 u.p.n. każdy, kto nie zapłaci w terminie drugiego z kolei zobowiązania, może być uznany za niewypłacalnego. Z punktu widzenia tej regulacji niewypłacalność ma miejsce już w pierwszym dniu opóźnienia, niezależnie od wielkości obu zobowiązań i niezależnie od tego, jak duże jest opóźnienie w zapłacie.

Wskazać należy, że postulowane w orzecznictwie i doktrynie zmiany rygorystycznej definicji stanu niewypłacalności wprowadził ustawodawca dopiero z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r., poz. 978), więc regulacja ta nie mogła mieć zastosowania w kontrolowanej sprawie. W art. 449 tej ustawy, ustawodawca wskazał, że w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości, stosować należało przepisy dotychczasowe. Brak było zatem możliwości zastosowania w niniejszej sprawie, w której wniosek o ogłoszenie upadłości wpłynął w 2012 r., aktualnie obowiązującego unormowania art. 11 ust. 1 a, zgodnie z którym domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Niezależne od powyższego wskazać należy, że w niniejszej sprawie opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekraczało trzy miesiące, bowiem Spółka nie regulowała zobowiązań wymagalnych już w 2010 r.

Skarżący kwestionuje w skardze ustaloną przez organ datę niewypłacalności spółki. Skarżący zarzucił, że niewypłacalność nie wystąpiła do dnia 14 maja 2012 r., kiedy to po rozwiązaniu umowy przez inwestora wystawiona została nota karna

na kwotę 1.042.390 zł. Zarzut ten jest niezasadny. Organ prawidłowo ustalił, że spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 lipca 2010 r., bowiem w tym dniu pozostawała w opóźnieniu w zapłacie drugiego wymagalnego zobowiązania z tytułu należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślić należy, że Spółka pozostawała w opóźnieniu w zapłacie szeregu zobowiązań wobec ZUS z tytułu należnych składek przez długi okres czasu od czerwca 2010 r. do września 2012 r., na łączną kwotę 85550,65 zł. Przyczyny powstania tej zaległości oraz fakt, że ZUS nie wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki, nie mają znaczenia dla ustalenia daty niewypłacalności spółki. Okolicznością istotną dla rozpoznania sprawy byłaby jedynie zmiana terminu zapłaty tych należności, która nie nastąpiła.

Podnoszona w skardze okoliczność, że Spółka nie wiedziała o istnieniu zobowiązań podatkowych za 2011 r. do daty złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem kwoty te wynikają z korekt deklaracji VAT nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje w momencie, gdy spółka opóźnia się ze spłatą zobowiązań, przy czym nie muszą to być zobowiązania podatkowe, za które członek zarządu ponosi odpowiedzialność. Przesłanka braku winy, o której jest mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. dotyczy braku winy w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości w związku ze stanem majątku spółki lub z nieregulowaniem jakichkolwiek zobowiązań spółki.

Wskazać należy, że Sąd nie podzielił dokonanej przez organ wykładni art. 116 § 1 pkt 1 o.p., zgodnie z którą gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony (wszczęto postępowanie naprawcze) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku) po stronie członka zarządu spółki. Zastosowania wykładnia gramatyczna jest bowiem sprzeczna z celem normy art. 116 § pkt 1 o.p. Intencją ustawodawcy było, by członek zarządu mógł uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki w razie wykazania, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został bez jego winy w ogóle złożony lub nie został złożony we właściwym czasie. Wykładnia celowościowa prowadzi zatem do wniosku przeciwnego. Zastosowana przez organ interpretacja powoduje taki skutek, że członek zarządu, który złożył spóźniony wniosek o ogłoszenie upadłości, nie może powołać się na okoliczność, że spóźnienie to było niezawinione, mógłby on natomiast powołać się na brak winy w przypadku, gdyby wniosku o ogłoszenie upadłości w ogóle nie złożył. Członek zarządu, który zrealizował obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości byłby zatem w sytuacji gorszej, niż członek zarządu, który spełnienia tego obowiązku zaniechał. Taka interpretacja niewątpliwie winna być uznana za niesprawiedliwą i sprzeczną z intencją racjonalnego ustawodawcy.

Dokonanie błędnej interpretacji przez organ Ii Instancji art.116 § pkt 1 o.p. nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie uzasadnia w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylenia wydanej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, że spóźnione złożenie wniosku było przez niego niezawinione. Organ w wydanej decyzji dokonał szczegółowych ustaleń w tym zakresie i ich oceny. Ocenę tę Sąd uznał za prawidłową.

Podkreślić należy, że celem postępowania upadłościowego jest ochrona zagrożonych praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin dwóch tygodni na złożenie przez zarząd dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości liczony od dnia, w którym spółka nie reguluje swoich zobowiązań, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Ogłoszenie upadłości spółki ma na celu zaspokojenie wierzycieli. Wniosek o ogłoszenie upadłości z maja 2012 r. nie został uwzględniony, bowiem majątek spółki nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. Spółka od 2010 r. nie regulowała szeregu swoich zobowiązań. Złożenie wniosku w maju 2012 r. słusznie zatem organ uznał za spóźnione.

Pan A. K., nie wywiązując się z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w w/w wymaganym prawem terminie tj. najpóźniej do dnia 30 lipca 2010 r., wziął na siebie ryzyko, że późniejsza niemożność zaspokojenie długów przez Spółkę spowoduje jego subsydiarną odpowiedzialność finansową. Natomiast subiektywne przekonanie skarżącego, że długi były spowodowane przejściowymi trudnościami nie uwalnia A. K. od odpowiedzialności, tym bardziej, że wynik prowadzonego później postępowania egzekucyjnego (opisanego powyżej) wskazuje, że ocena ta była błędna.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi, że jeszcze w dniu 9 maja 2012 r. Spółka była w dobrej kondycji finansowej z uwagi na nadwyżkę należności nad zobowiązaniami. Organ w wydanej decyzji powołał się bowiem na przesłankę ogłoszenia upadłości jaką jest nieregulowanie zobowiązań a nie stan majątkowy spółki. Nadto twierdzenia o dobrej kondycji finansowej spółki stoją w sprzeczności z faktem, że po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w maju 2012 r., wniosek ten został oddalony z uwagi na brak środków na koszty postępowania upadłościowego.

Sąd podzielił w niniejszej sprawie stanowisko zawarte w cytowanym przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 127/12, zgodnie z którym nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i nie zgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań, jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmie, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową (wyrok opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie znalazł w zaskarżonej decyzji innych uchybień, które mogłyby uzasadniać jej uchylenie.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.