Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2281/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 126 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej również "u.g.n."), utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Starosta [...] (dalej również "Starosta", "organ I instancji") decyzją z [...] maja 2017 r. – po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej również "[...] S.A.", "skarżąca") złożonego w oparciu o art. 126 u.g.n. – odmówił zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w [...], gmina [...], oznaczonej jako działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiące własność J. B., w celu przeprowadzenia awaryjnego wycięcia drzew pod linią elektroenergetyczną 220 kV relacji [...].

Organ I instancji wyjaśnił, że [...] maja 2017 r. dokonano oględzin ww. nieruchomości i ustalono, że bezpośrednio pod linią elektroenergetyczną posadzone zostały przez właściciela drzewka, które obecnie nie stanowią żadnego zagrożenia dla istniejących na gruncie urządzeń. W kilku miejscach odległość gałęzi drzew, rosnących wzdłuż linii od skrajnych przewodów fazowych zlokalizowanych na gruncie wynosi ok. 3 m. W oparciu o takie ustalenia, Starosta uznał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 126 u.g.n. i nie można uznać, że są to zdarzenia o charakterze nieprzewidywalnym i nagłym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] S.A. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wojewoda [...] (dalej również "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawę do uznania, że w sprawie nie została spełniona przesłanka nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, uzasadniająca wydanie decyzji w trybie art. 126 u.g.n. Organ odwoławczy podkreślił, że istota przesłanek zawartych w powyższym przepisie to taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują natychmiastowe działanie w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody. Dodał, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości w powyższym trybie, w przypadku planowanych działań (w ramach konserwacji urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej). Nagła potrzeba wskazuje na sytuację nadzwyczajną jako przyczynę zagrożenia, a mianowicie katastrofy, awarie urządzeń lub sieci itp. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji – wbrew twierdzeniom [...] S.A. - był wystarczający do rozpoznania sprawy.

[...] S.A. wywiodła skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 w zw. z art. 3 k.p.a. poprzez brak wyraźnego wskazania faktów, które organ uznał, za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności,

prawa materialnego, tj. art. 126 ust. 1 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach sprawy, w związku z przyjęciem, że nie zaistniały powody uzasadniające nagłą potrzebę ingerencji na nieruchomości.

W rozwinięciu zarzutów skargi wywiedziono, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje się tylko częściowe odniesienie do okoliczności podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Ponadto organ nie wskazał wyraźnie czy okoliczności te uznał za udowodnione.

W dalszej części wywodów szeroko opisano co należy rozumieć za "nagłą potrzebę zapobieżeniu powstania znacznej szkody". Podniesiono również - za notatką kontroli zadrzewienia z 2 maja 2017 r. - że wraz ze wzrostem temperatury powietrza, obciążeniem linii oraz wegetacją wierzchołków drzew znajdujących się na działkach objętych wnioskiem, odległość drzew i ich gałęzi do przewodów fazowych linii będzie się znacznie zmniejszała. Przy czym przy zmiennych warunkach pogodowych (gwałtowne wzrosty temperatury, gwałtowne burze połączone z silnym wiatrem huraganowym) nie da się przewidzieć, czy to bardzo znaczne zmniejszenie odległości nastąpi w ciągu tygodnia czy w ciągu kliku miesięcy od chwili stwierdzenia zagrożenia. Przyczyną niezachowania bezpiecznych odległości drzew i ich gałęzi od napowietrznych linii elektroenergetycznych czy przyczyną ich bezpośredniego stykania się, jest nie tylko intensywny przyrost gałęzi drzew, ale przede wszystkim inne zjawiska fizyczne, tj. wysoka temperatura w okresie wiosny czy lata skutkująca wydłużeniem i obniżeniem przewodów linii, zwiększenie przesyłu energii powodujący wzrost temperatury roboczej przewodu i jego wydłużenie, gibkość drzew i ich gałęzi. Skarżąca wyraziła przekonanie, że skoro odległość wierzchołków drzew od przewodów linii wyniosła 2,5-3,5 m przy temperaturze powietrza 13°C i obciążeniu mocą czynną 55 MW przy bezwietrznej pogodzie, to konieczność natychmiastowego działania w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody jest w pełni uzasadniona. Wymagalna minimalna bezpieczna odległość pionowa zadrzewienia od przewodów fazowych czynnej linii nie może być mniejsza niż 4,5 m plus pięcioletni przyrost (około 0,5 m).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Starosty [...] z [...] maja 2017 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowych.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z [...] maja 2017 r. nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji był art. 126 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Przywołany przepis stanowi ograniczenie gwarantowanego przez art. 64 ust. 1 Konstytucji RP prawa własności przez czasowe zajęcie nieruchomości w ściśle określonych przypadkach. Każda forma ograniczenia prawa własności powinna, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których jest ustanowiona. Celem dopuszczalnej formy ograniczenia prawa własności jest ochrona bezpieczeństwa osób lub mienia, zagrożonych działaniem siły wyższej lub innymi czynnikami, przy czym potrzeba działania musi mieć cechy nagłości.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy w sprawie ustalono stan faktyczny sprawy i ustalenia w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z zachowaniem treści art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy prawidłowa była subsumpcja tego stanu faktycznego pod hipotezę z art. 126 ust.1 u.g.n.

W ocenie Sądu okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Oznacza to, że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że [...] S.A. domagała się wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. We wniosku inicjującym postepowanie skarżąca odwołała się do potrzeby awaryjnej wycinki drzew pod linią elektroenergetyczną 220 kV relacji [...], na nieruchomości stanowiącej działki położonej w [...], gmina [...], oznaczonej jako działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiącej własność J. B. W dalszej części wniosku skarżąca podniosła, że jako operator sieci przesyłowej realizuje cel publiczny i ciążą na niej obowiązki wynikające z przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2016 r. poz. 266 ze zm.), w szczególności wykonywania wszelkich prac pozwalających na utrzymanie, zdolność urządzeń, instalacji i sieci w stanie gwarantującym ciągłość i niezawodność przesyłu energii elektrycznej. Ponadto skarżąca przedstawiła Polskie Normy, których postanowienia powinna przestrzegać, a które określają dopuszczalną odległość zbliżenia korony drzew i krzewów do przewodów linii oraz wskazują co wpływa na tę odległość (napięcie linii elektroenergetycznej, szerokość linii oraz pięcioletni przyrost drzew i krzewów). Skarżąca podniosła również, że na nieruchomości została przekroczona normatywna odległość korony drzew od przewodów linii elektroenergetycznej. Do wniosku skarżąca dołączyła notatkę z 2 maja 2017 r. dotyczącą kontroli stanu zadrzewienia na nieruchomości. Organ I instancji po wszczęciu postępowania przeprowadził oględziny nieruchomości, co potwierdza protokół znajdujący się w aktach sprawy wraz z dokumentacją fotograficzną. Podczas oględzin stwierdzono, że bezpośrednio pod linią energetyczna rosną małe drzewka, które nie zagrażają funkcjonowaniu urządzeń. Natomiast wzdłuż linii energetycznej korony drzew oddalone są ok. 3 m od linii energetycznej (protokół oględzin z [...] maja 2017 r.).

Powyższych okoliczności skarżąca nie kwestionuje, nie wskazuje również na inne okoliczności istotne dla sprawy. Kluczowy w sprawie był fakt dotyczący odległości drzew i ich gałęzi od linii energetycznej, a ten jest analogiczny, zarówno w notatce z 2 maja 2017 r., jak i protokole oględzin z [...] maja 2017 r. Sąd zauważa, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji cechuje się lakonicznością, ale nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, że doszło w ten sposób do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie, mimo niedociągnięć, umożliwia ocenę toku rozumowania organu przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Zawiera takie elementy jak uzasadnienie faktyczne i prawne.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącej, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepis prawa materialnego, tj. art. 126 ust. 1 u.g.n. W ocenie Sądu powyższy przepis wprowadza szczególne rozwiązanie i mimo, że zawiera nieprecyzyjne określenie "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" to powinien być interpretować jak najbardziej wąsko. Sąd w pełni podziela wykładnię tego przepisu dokonaną przez organy administracji orzekające w sprawie i jego subsumcję do stanu sprawy. Okoliczności sprawy nie wskazują bowiem na konieczność natychmiastowej interwencji na ww. nieruchomości poprzez usunięcie drzew i ich gałęzi. Podkreślić należy, że przyrost drzew nie następuje z dnia na dzień, tylko trwa w czasie przynajmniej jednego, rocznego sezonu. Zgodnie z wnioskiem skarżącego przyjmuje się, że ok. 0,5 m przez okres 5 lat. Skarżąca odpowiednio wcześnie winna zatem zadbać o wycinkę drzew, których wysokość mogłaby uszkodzić linię energetyczną. Z okoliczności sprawy nie wynika również, aby w sprawie zaistniała przesłanka z art. 126 ust. 1 u.g.n. Skarżąca odwołała się do hipotetycznych okoliczności jak warunki atmosferyczne czy obciążenie linii energetycznej przez użytkowników, które zdaniem Sądu nie można traktować jako "nagłą potrzebę" w zapobieżeniu powstaniu znacznej szkody. Z akt sprawy oraz twierdzeń skarżącej nie wynika, aby miało miejsce nadzwyczajne zdarzenie na ww. nieruchomości, z którym wiązałaby się obawa wyrządzenia szkody. Dlatego, w przypadku zaniedbań systematycznego monitorowania wysokości drzewostanu pod linią energetyczną przez przedsiębiorstwo energetyczne, nie dopuszczalne jest wyrażanie zgodę na działania o charakterze prewencyjnym, w trybie określonym w art. 126 u.g.n. Wyraźnie należy podkreślić, że przepis ten dotyczy sytuacji awaryjnych i nieprzewidywalnych, a takie w warunkach rozpoznawanej sprawy nie wystąpiły.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się uchybień, które uzasadniałyby jej uchylenie z urzędu (art. 134 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.