Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 132/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113, art. 114, art.115a
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi N. A.. B., S.. B., M.. B. S. J. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia hałasu emitowanego do środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] znak: SKO. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Spółki Jawnej "N." A.. B., A. B., S.. B., M.. B. z siedzibą w B. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." - utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...] o 1) ustaleniu dopuszczalnego poziomu hałasu dla zakładu "N. " A.. B., A.. B., S.. B., M.. B. Spółka Jawna w B. na poziomie w porze dnia - [...] i nocy - [...] 2) zobowiązaniu zakładu do podjęcia działań (organizacyjnych i technicznych) mających na celu ograniczenie uciążliwości związanej z emisją hałasu do środowiska z instalacji eksploatacyjnej w zakładzie w terminie do 31.03.2019 r. oraz 3) zobowiązaniu użytkownika instalacji do wykonania pomiaru emisji hałasu w terminie 2 miesięcy od ostatniej daty wyznaczonej do wykonania obowiązku, celem sprawdzenia dotrzymania dopuszczalnego poziomu hałasu

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 maja 2015 r. w związku z pismem Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L. (dalej jako "WIOŚ") i jego sprawozdaniami z dokonanych w dniach 21 – 22 kwietnia 2015 r. pomiarów hałasu urządzeń i instalacji przemysłowych (nr [...] i [...]) spornego zakładu na terenie akustycznie chronionym (zabudowa mieszkaniowa); pomiary i kontrola zostały przeprowadzone na skutek interwencji Sołectwa III w B.. Pomiary wykonane w porze dziennej wykazały emisję hałasu na poziomie od 49,01 do 57,2 dB, a w porze nocnej od 50 do 61,9 dB, a więc wykazały przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu tj. odpowiednio 40 i 50 dB zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U z 2014r. poz. 112), dalej jako "rozporządzenie w/s dopuszczalnych poziomów hałasu"

Na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia 16 grudnia 2015 r. na podstawie art. 115a oraz art. 362 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2018.r, poz.799) dalej jako "u.p.o.ś." - zobowiązał Spółkę N. do niezwłocznego podjęcia działań mających na celu ograniczenie uciążliwości związanej z emisją hałasu do środowiska.

W odwołaniu Spółka N. zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił jej uwag podnoszonych na etapie prowadzonego postępowania, dotyczących budowy domów mieszkalnych w czasie, gdy zakład już funkcjonował, zmiany zapisów w sprawie pasa zieleni ochronnej przed skutkami oddziaływania zakładu na skutek aktualizacji planu zagospodarowania przestrzennego oraz wszczęcia postępowania na podstawie pomiarów hałasu, co do których zgłoszono zastrzeżenia. Zarzuciła również, że organ I instancji przyjął, że wokół zakładu są tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, podczas gdy w bezpośrednim sąsiedztwie są drogi, a w dalszym - tereny zabudowy zagrodowej MR, tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej RP, tereny leśne RL i w małym fragmencie tereny zabudowy mieszkaniowej MNn. Pomiary przeprowadzono faktycznie w terenach oznaczonych symbolami RP i MR, podczas gdy organ pierwszej instancji przyjął, że zostały one dokonane w obszarze MN. W ocenie Spółki, dla terenów RP i RL nie ustala się oddziaływania, a dla terenów MR wartości poziomu hałasu są inne, niż określone w decyzji. Podniosła ponadto, że jej zakład otoczony jest ze wszystkich stron drogami, a w bliskiej odległości znajduje się linia kolejowa, a więc dla zabudowy jednorodzinnej bardziej uciążliwy jest zatem hałas z dróg niż z zakładu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów odwołania i decyzją z dnia 16 grudnia 2015 r. utrzymało w mocy tę decyzję, podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji o przekroczeniu dopuszczalnych dla zabudowy mieszkaniowej norm hałasu.

Kolegium wyjaśniło, że pomiarów, o których mowa w sprawozdaniach WIOŚ, dokonano na posesjach przy ul. [...], [...] i [...] oraz na posesjach przy ul. [...], które posiadają nr ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] i [...]. Działki o nr ewid. [...], [...] i [...] położone są na terenie, oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy symbolem MNn - tereny zabudowy jednorodzinnej z dopuszczeniem działalności gospodarczej związanej z zaopatrzeniem ludności wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi; działki o nr ewid. [...] i [...] położone są z kolei na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy symbolem RP - tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej z przeznaczeniem pod uprawy polowe i ogrodnicze, zaś działki nr ewid.[...] i [...] usytuowane są na terenie oznaczonym symbolem MR - teren zabudowy wiejskiej wraz z usługami komercyjnymi.

W oparciu o powyższe ustalenia organ odwoławczy przyznał wprawdzie, że pomiary natężenia hałasu przeprowadzane były na terenach o różnym przeznaczeniu, jednak nie oznacza to, że poziom emisji hałasu nie został przekroczony. Organ wskazał również, że emisja hałasu z dróg i linii kolejowych znajdujących się w otoczeniu firmy emitującej hałas w ogóle nie była przedmiotem pomiarów.

Na skutek skargi Spółki N., decyzje organów obu instancji zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu [...].

Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że uwzględniając lokalizację przedmiotowego zakładu (teren zabudowy mieszkaniowej), prawidłowo określono dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem N. , stosując w tym zakresie wartości i wskaźniki zawarte w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112 ze zm.), tj. LAeq D – 50 dB/A oraz LAeq N – 40 dB/A.

Jednak Sąd stwierdził, że ustalenie istniejących poziomów hałasu na tym terenie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, zapewniających stronom prawo oceny dowodów. Sąd ustalił, że jedynym dowodem, który organy obu instancji przyjęły za podstawę do nałożenia powyższych obowiązków, były wyniki wykonanych przez pracowników WIOŚ w dniach 21-22 kwietnia 2015 r. (w porze dziennej oraz w porze nocnej) pomiarów hałasu w otoczeniu zakładu N. , które to pomiary zostały wykonane przed wszczęciem postępowania administracyjnego i w istocie to wyłącznie one stanowiły podstawę do jego wszczęcia. W związku z tym, ze wyniki tych pomiarów zostały zakwestionowane przez Spółkę N., obowiązkiem organu było wyczerpujące odniesienie sią do tych zarzutów, a w razie konieczności ponowne przeprowadzenie pomiarów z zachowaniem zasad przeprowadzenia dowodów wynikających z art. 79 k.p.a. Spółka wskazywała przede wszystkim na pominięcie w wyliczeniach tła akustycznego występującego w otoczeniu zakładu [...]. Organy powinny były w tym zakresie uwzględnić wymogi określone w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. z 2014 r. poz. 1542), dalej jako "rozporządzenie w sprawie pomiarów hałasu" i z tymi wymogami skonfrontować pomiary dokonane przez WIOŚ. W świetle reguł określonych w ww. rozporządzeniu nie może budzić wątpliwości, iż punktem wyjścia dla ustalenia, czy na danym obszarze obowiązują dopuszczalne poziomy hałasu powinno być ustalenie źródła emitującego hałas i zasięgu jego oddziaływania. W niniejszej sprawie bezspornym natomiast pozostaje, że przedmiotowy zakład zlokalizowany jest w pobliżu drogi krajowej nr [...], której użytkowanie niewątpliwie również generuje hałas na tym obszarze. Z tego względu prawidłowe ustalenie poziomu tła akustycznego miało zasadnicze znaczenie dla oceny, czy rzeczywiście hałas generowany przez zakład [...] przekracza dopuszczalne normy.

Z tych względów Sąd uchylił decyzje organów obu instancji.

Mając na uwadze powyższe wytyczne, Starosta [...] zwrócił się do WIOŚ o ponowne przeprowadzenie pomiarów emisji hałasu do środowiska z przedmiotowego zakładu.

WIOŚ przeprowadził pomiary hałasu w zakładzie w dniach 27 - 30 czerwca 2017 r. w porze dnia oraz porze nocy. Pomiary przeprowadzono zgodnie z metodyką określoną w załączniku nr [...] rozporządzenia w sprawie pomiarów hałasu. Wyjaśniono, że punkty pomiarowe usytuowano w miejscach na terenie chronionym akustycznie, najbardziej narażonym na emisję hałasu, w tym 3 punkty na terenie posesji przy ul. [...] i [...], oraz 4 punkty przy zabudowie od strony ul. [...] nr [...] i [...]. Pomiary te wykonane zostały w sytuacji pracy ciągłej źródeł hałasu na terenie zakładu w godzinach 19.15 - 21.15. Pomiaru tła akustycznego dokonano w cieniu akustycznym źródeł hałasu na terenie posesji przy ul. [...]. Przy pomiarze tła akustycznego wyeliminowano hałas pochodzący z drogi krajowej nr [...] oraz wszelkie inne rodzaje hałasu. Wyniki pomiarów (wartości równoważnego poziomu dźwięku A) przedstawiały się odpowiednio w punktach od 1 do 6 - pora dnia 55,8 dB 55,6 dB 55,5 dB, 54,1dB, 50,2dB, 53,1 dB, pora nocy – 56,4dB, 55,1 dB, 54,5 dB, 49,6 dB, 53,8 dB, 54,1 dB. W punkcie pomiarowym nr [...] - tło akustyczne poziom hałasu wynosił dB 40,6.

Zmierzony poziom hałasu przekroczył zatem dopuszczalny poziom ustalony dla pory nocy dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej od 9,6 dB do 16,4 dB, a dla pory dnia od 0,2 dB do 5,8 dB.

Niezależnie od pomiarów hałasu dokonanych przez WIOŚ, organ I przeprowadził także w dniu 23 listopada 2017 r. kontrolę zakładu Spółki, w toku której stwierdzono, że w zakładzie funkcjonuje szereg instalacji i urządzeń emitujących hałas, a głównymi źródłami hałasu są wentylatory wspomagające system transportu trocin (zlokalizowane przy kotłowni), wentylatory zamontowane przy filtrach oraz stanowisko tartaku. Źródła te pracują na 3 zmiany po 8 godzin od poniedziałku do piątku. Ponadto Spółka prowadzi inwestycje związane z modernizacją zakładu polegające na budowie hali do rozkroju drewna (dzięki czemu z eksploatacji zostanie wyłączony tartak umiejscowiony aktualnie pod wiatą) oraz na zmianie lokalizacji placu manipulacji i sortowania drewna okrągłego w nową lokalizację (co pozwoli na ograniczenie ilości pojazdów i urządzeń obsługujących plac - ładowarki, pojazdy transportu wewnętrznego pilarki spalinowe), które również są znacznym źródłem hałasu. Planowane jest także przeniesienie grupy wentylatorów usytuowanych przy filtrze usytuowanym przy kotłowni zakładowej. Wentylatory zamontowane zostaną w miejscu pomiędzy istniejącymi halami produkcyjnymi o wysokości ścian 7 m. Ponadto planuje się przebudowę systemu transportu trocin poprzez zmianę posadowienia wentylatorów. Inwestycje te zostały zaplanowane na 2018 r. w celu ograniczenia poziomu hałasu emitowanego do środowiska.

W dniu 11 maja 2018 r. pracownicy Laboratorium WIOŚ ponownie dokonali pomiarów hałasu emitowanego przez zakład w porze nocnej. Punkty pomiarowe ustawiono w miejscach na terenie chronionym akustycznie najbardziej narażonym na emisję hałasu w ilości 10 w tym: cztery punkty na posesji przy ul. [...], dwa punkty na posesji przy ul. [...], 1 punkt na posesji przy ul. [...], dwa punkty na posesji przy ul. [...] i jeden punkt na posesji przy ul. [...]; pomiaru tła akustycznego dokonano w punkcie na posesji przy ul. [...]. Pomiary te wykonane zostały przy pracy ciągłej źródeł hałasu na terenie zakładu w godzinach 22.00 - 1.00 z udziałem przedstawiciela kontrolowanego zakładu. Pomiary wykonano sytuując atestowane i wzorcowane urządzenia pomiarowe w odległości od 1,5 do 5,7 m od elewacji i na wysokościach od 1,5 do 4,0 m. W trakcie pomiarów określono też warunki meteorologiczne, istotne dla prawidłowości przeprowadzenia pomiarów tj. temperaturę, prędkość i kierunek wiatru oraz wilgotność powietrza i ciśnienie atmosferyczne (wartości te tak jak przy poprzednich pomiarach mieściły się w dopuszczalnych granicach zatwierdzonych dla urządzeń pomiarowych). Wyniki pomiarów (wartości równoważnego poziomu dźwięku A) przedstawiały się następująco: punkt pomiarowy nr [...] - 54,4 dB, nr [...] - 57,0 dB, nr [...] - 53,5 dB, nr [...] - 56,6 dB, nr [...] - 54,2 dB, nr [...] - 59,0 dB, nr [...] - 48,6 dB, nr [...] - 52,1 dB, nr [...] - 54,1 dB, nr [...] - 54,8 dB, nr [...] (tło akustyczne) - 37,8 dB

Poziom hałasu przekroczył więc dopuszczalny poziom ustalony dla pory nocy dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej od 8,6 do 19 dB. Pomiary przeprowadzono zgodnie z wymaganą metodyką określoną w załączniku nr [...] rozporządzenia w sprawie wymagań w zakresie pomiarów hałasu. Organ wyjaśnił, że charakter zabudowy został ustalony na podstawie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. z dnia 28 listopada 2003 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. L. . z 2004 r. Nr [...], poz. 698), z którego wynika, że działka nr [...] przy ul. [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem "P" - przedsiębiorstwo produkcyjne N. - produkcja stolarki budowlanej, działki nr [...], [...] i [...] przy ul. [...] położone są na terenie oznaczonym symbolem "MNn" - tereny zabudowy mieszkaniowej przeznaczone pod kompleksową zabudowę jednorodzinną, a działki nr [...] i [...] przy ul. [...] położone są na terenie oznaczonym symbolem "RP" - tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Organ stwierdził, że z planu wynika, że teren zakładu może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, a w takim przypadku, zgodnie z art. 113 ust. 2 pkt 1 poś, przyjmuje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego terenu. Z pisma Wójta [...] z dnia 6 lutego 2018 r. wynika natomiast, że przeważający teren w rejonie lokalizacji zakładu [...] Sp. J. stanowi zabudowa (mieszkaniowa jednorodzinna) oznaczona symbolem MNn, a dla takiej zabudowy dopuszczalny poziom hałasu to dla pory dnia - L AeqD = 50 dB/A, a dla pory nocy - L AeqN = 40 dB/A.

Organ stwierdził, że hałas pochodzi ze znajdujących się w kontrolowanym zakładzie maszyn i urządzeń, w tym ze stacji filtrów odpylających z wentylatorami, wentylatorów będących elementami silosu na trociny pracujących w systemie 3 zmianowym na wszystkich działach w kontrolowanym zakładzie. Organ uwzględnił również poziom tła akustycznego, a dokonując pomiaru tego tła wyeliminowano dźwięki, mające wpływ na pomiar tego parametru poprzez chwilowe zatrzymanie procesu pomiaru. W związku z tym, że wyłączenie źródeł hałasu (przerwania produkcji w zakładzie) nie było możliwe, pomiaru tła w cieniu akustycznym najbliższego obiektu budowlanego (budynek przy ul. [...]) dokonano w punkcie usytuowanym w miejscu najbardziej miarodajnym do określenia tego parametru. Pomiary przeprowadzono w tym samym dniu, o tej samej porze doby i w podobnych warunkach meteorologicznych, w jakich wykonano pomiary poziomu emisji hałasu. W ten sposób zmierzoną wartość tła akustycznego odniesiono do każdego punktu pomiarowego. Pomiary poziomu hałasu (w dniach 27-29.06.2017 r. i w dniu 11 maja 2018 r.) na terenie działek nr [...], nr [...] i nr [...] przeprowadzono w punktach pomiarowych położonych w odległościach od 106 do 262 m od ulicy [...] - drogi krajowej nr [...].

W związku z tym, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 10 sierpnia 2018 r. wydaną na podstawie art. 115 a ust. 1 u.p.o.ś., organ I instancji ustalił dopuszczalny poziom hałasu dla zakładu N. A. B. na poziomie: pora dnia LACqD - 50 dB/A oraz pora nocna LAeqD - 40 dB/A i zobowiązał ten zakład do podjęcia działań (organizacyjnych i technicznych) mających na celu ograniczenie uciążliwości związanych z emisją tego hałasu, wskazując w uzasadnieniu tej decyzji następujące rozwiązania:

1) wykonanie dodatkowych przegród/izolacji, obudów dźwiękochłonnych wentylatorów posadowionych od strony ul. [...] (wentylatorów systemu transportu trocin, wentylatorów przy filtrach)

2) wymianę w/w wentylatorów na cichobieżne,

3) podwyższenie ogrodzenia (lub montażu dodatkowych przegród na wysokości posadowienia wentylatorów)

4) przeniesienie wentylatorów w inne miejsce

5) zmianę organizacji pracy urządzeń

6) inne dostępne, uzasadnione technicznie i ekonomicznie rozwiązania w tym zakresie.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka N. zarzucała naruszenie art. 114 ust.2 u.p.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że "teren przeważający" w rejonie lokalizacji zakładu to teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak samodzielnych ustaleń faktycznych w tym zakresie, a naruszenie art. 107 § 3 kpa i zasad postępowania tj. zasady przekonywania (art. 11 kpa) i zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa), zarzuciła także naruszenie art. 362 ust.2 pkt 2 u.p.o.ś. poprzez wyznaczenie zbyt krótkiego terminu do wykonania obowiązku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło tych zarzutów i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając ustalenia i stanowisko tego organu.

Kolegium w obszernym uzasadnieniu przytoczyło treść art. 115 a ust. 1, art. 112a pkt 1 i 2, art. 113 ust. 1 i 2, art. 114 i 115 u.p.o.ś., z których wynika obowiązek zachowania przez podmioty korzystające ze środowiska określonych norm hałasu i uprawnienia organów do nałożenia na te podmioty obowiązków ograniczających emisję hałasu przekraczającego te normy.

Kolegium podkreśliło, że przepis art.115a ust. 1 u.p.o.ś. obliguje organ do wydania decyzji w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w sytuacji przekroczenia określonych wskaźników bez względu na to, czy przekroczenie miało charakter jednorazowy czy stały, a rozstrzygnięcie to nie ma charakteru dowolnego, gdyż stwierdzenie wystąpienia przekroczeń zawsze obliguje do określenia maksymalnych norm dopuszczalnego hałasu, stąd też dla oceny zasadności wydanej decyzji nie ma znaczenia, czy np. przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu było nieznaczne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wadliwego - zdaniem Spółki [...] - przyjęcia, że zakład Spółki leży w terenie, w którym przeważająca jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, Kolegium wyjaśniło, że to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy określa przeznaczenie terenów sąsiednich wokół zakładu, zaś w razie jego braku oceny, albo gdy teren należy do terenów, o różnym przeznaczeniu (art. 113 ust.2 pkt 1), organy dokonują kwalifikacji terenu na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego terenu i terenów sąsiednich (przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio) z uwzględnieniem zasady "przeważającej zabudowy". W przedmiotowej sprawie załączony wyrys z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. oraz część opisowa zawarta w załączniku do pisma Wójta Gminy B. z dnia 30 października 2018 r. jasno i precyzyjnie określa sąsiedztwo i przeznaczenie nieruchomości sąsiadujących z zakładem, tj. od strony południowo-wschodniej przeważają tereny oznaczone symbolem "MR" - zabudowa wiejska i "MNn" zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, od strony północno-zachodniej bezpośrednio przy zakładzie przeważają tereny oznaczone symbolem "MNn" zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz tereny upraw polowych "RP" i tereny lasów "RL".

Ze sprawozdania z pomiarów w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że pomiarów dokonano na terenie zabudowy mieszkaniowej i stwierdzono tam przekroczenie poziomu hałasu. Występowanie innej zabudowy, niż mieszkaniowa w dalszej odległości lub przy zakładzie nie ma znaczenia, bowiem normy przekroczone zostały przede wszystkim w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości zakładu, na nieruchomościach, gdzie występuje zabudowa mieszkaniowa (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 maja 2016.r, II SA/Gl 119/16). W związku z tym należało nałożyć na spółkę obowiązek ograniczenia tego hałasu dla tego terenu.

Kolegium nie stwierdziło przy tym naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, ani art. 362 ust.2 pkt 2 u.p.o.ś. dotyczącego terminu wykonania obowiązku, wskazując, że postępowanie wobec Spółki toczy się od 2015 r., a Spółka która choć wskazywała na modernizację inwestycji w celu ograniczenia hałasu, to jednak nadal emituje hałas przekraczając jego dopuszczalne normy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka N. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, podnosząc takie same zarzuty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 i 11 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

art. 114 ust. 2 i art. 362 ust. 2 pkt 2 u.p.o.ś.

Skarżąca podniosła, że organ nie ustalił przeznaczenia wszystkich sąsiadujących z jej zakładem nieruchomości oraz nie dokonał precyzyjnych ustaleń w zakresie pojęcia ,,przeważającego rodzaju terenu", o którym mowa w art. 114 ust. 2 u.p.o.ś. Powołując się na wybrane orzeczenia sądów skarżąca podniosła, że w przypadku zróżnicowanej funkcji zabudowy sąsiadującej z zakładem będącym źródłem hałasu, dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu, czyli zabudowy o przeznaczeniu przeważającym na danym obszarze. Dlatego kluczową kwestią jest prawidłowe ustalenie przeznaczenia terenów sąsiadujących z terenem emitenta hałasu i w tym celu należy także poddać analizie funkcje zabudowy na wszystkich wyodrębnionych na tym terenie nieruchomościach oraz dokonać precyzyjnych ustaleń faktycznych w tym zakresie (...)". Organ w niniejszej sprawie ograniczył się natomiast do ustalenia rodzaju terenu dla działek o zabudowie mieszkaniowej nr nr [...], [...], [...], [...], [...], pomijając inne. Organ nie wyjaśnił, co rozumie przez pojęcie "przeważające" i nie wiadomo, czy dokonując ustaleń w tym zakresie kierował się ilością działek o konkretnym przeznaczeniu, czy może ich powierzchnią. U.p.o.ś. nie zawiera legalnej definicji terminu "teren przeważający", a zgodnie ze Słownikiem Języka [...] "przeważający" oznacza "występujący w większej liczbie, ilości, masie; dominujący". W ocenie skarżącej, analiza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie daje podstaw do uznania, że terenem przeważającym w rejonie lokalizacji zakładu odwołującej się jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna (oznaczona na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MNn). Teren o takim charakterze graniczy z działką zakładu Natura wyłącznie od strony zachodniej (i to w niewielkiej części) w związku z czym niezależnie od metody, nie sposób uznać zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej za teren przeważający w rejonie lokalizacji zakładu skarżącej. Natomiast - biorąc pod uwagę powierzchnie sąsiadujących działek, czy długość granic z działką, na której zlokalizowany jest zakład, za przeważające - zdaniem skarżącej - należy uznać tereny rolne i leśne oznaczone na planie zagospodarowania przestrzennego symbolami RL i RP. Co więcej, uznając "teren" za szerszą powierzchnię (nie tylko działki sąsiadujące z działką, na której znajduje się zakład N.) nie sposób przyjąć, niezależnie od metody, że terenem przeważającym jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Zaznaczyć przy tym należy, że większa część granicy wschodniej zakładu Natura przylega do działek oznaczonych na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MR tj. zabudowy zagrodowej, która nie jest tożsama z zabudową jednorodzinną mieszkaniową, co w przedmiotowej sprawie ma niebagatelne znaczenie. Wskazania wymaga również fakt, że dla sprawy istotne znaczenie ma faktyczne przeznaczenie terenów, a nie ustalone abstrakcyjnie w planie zagospodarowania przestrzennego, a część z działek oznaczonych na planie symbolem MNn stanowi faktycznie zabudowę zagrodową (MR).

W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że w toku przedmiotowego postępowania organ naruszył wymienione wyżej przepisy postępowania, które doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia.

Ponadto skarżąca podniosła, że mając na względzie czasochłonność i poziom skomplikowania czynności, które miałyby zmierzać do wykonania nałożonego w zaskarżanej decyzji obowiązku wyznaczony przez organ termin realizacji obowiązku jest zbyt krótki i nierealny. Siedem miesięcy (w tym w okresie zimowym), to czas zdecydowanie za krótki dla przeprowadzenia analizy ekonomicznej, wyboru i zaprojektowania rozwiązania, wyłonienia wykonawcy, spełnienia wszystkich wymaganych prawem formalności i wreszcie fizycznego wykonania prac.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że sprawa była już przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wydał w dniu z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 113/16 wyrok, którym uchylił wcześniejsze decyzje organów obu instancji z dnia 16 grudnia 2015 r. i z dnia 24 czerwca 2015 r., stwierdzające przekroczenie przez skarżącą dopuszczalnych poziomów hałasu i zobowiązujące ją do podjęcia działań mających na celu ograniczenie uciążliwości związanej z emisją hałasu do środowiska.

Wyrokiem tym są obecnie związane zarówno organy obu instancji, jak i Sąd w niniejszej sprawie. Wynika to z art 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302), dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powodem uchylenia poprzednich decyzji organów obu instancji była konieczność ponownego dokonania pomiarów hałasu, zapewniając skarżącej udział w nich (art. 79 k.p.a.). Uchylone decyzje zostały bowiem wydane w oparciu o pomiary dokonane przed formalnym wszczęciem postępowania, przy których skarżąca Spółka nie była obecna, a ponadto organ nie odniósł się dostatecznie do składanych następnie przez Spółkę zastrzeżeń. Poza tym Sąd stwierdził, że pomiary zostały wykonane wadliwie, gdyż nie uwzględniły tła akustycznego tj. hałasu pochodzącego z pobliskiej drogi krajowej S 17.

Rozpatrując sprawę ponownie organ zastosował się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania.

Ponownie zlecił WIOŚ przeprowadzenie pomiaru hałasu w terenie wokół zakładu Spółki, co nastąpiło w dniach 27-30 czerwca 2017 r. W kontroli zapewniono udział skarżącej. Przy dokonywaniu pomiarów uwzględniono poziom hałasu z tła akustycznego, który na czas pomiarów wyeliminowano. Wielkość tych pomiarów, ani sposób ich dokonywania nie została zakwestionowana.

Przeprowadzono także w dniu 23 listopada 2017 r. kontrolę zakładu Spółki, podczas której jednoznacznie stwierdzono, że znajdują się w nim urządzenia emitujące hałas o znacznym poziomie: stacja filtrów odpylających z wentylatorami i wentylatory będące elementami silosu na trociny pracujące w systemie 3 zmianowym we wszystkich działach w kontrolowanym zakładzie.

W związku z tym, że w toku postępowania Spółka zapewniała o zamiarze modernizacji zakładu w 2018 r. poprzez wykonanie takich robót, które by znacznie ograniczyły emitowany przez niego hałas (wskazywała na zamiar budowy hali do rozkroju drewna, przez co wyłączony byłby tartak oraz na przeniesienie placu manipulacji i sortowania drewna okrągłego w nową lokalizację), organ I instancji ponownie zlecił inspektorom WIOŚ dokonanie pomiaru hałasu, co miało miejsce 11 maja 2018 r. Wyniki tych pomiarów ponownie wskazały przekroczenie dopuszczalnych norm tj. 40 dB dla nocy i 50 dB w dzień; wielkości te nie są kwestionowane przez strony.

W konsekwencji organ I instancji zasadnie wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia 28 grudnia 2018 r. zobowiązując Spółkę do podjęcia działań organizacyjnych i technicznych mających na celu ograniczenie uciążliwości związanych z emisją hałasu.

Dokonując kontroli legalności tej decyzji, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego, stwierdzić należy, że nie narusza ona obowiązujących przepisów. Przede wszystkim organ wykonał zalecenia Sądu wskazane w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., II SA/Lu 113/16, do czego był zobowiązany na podstawie art. 153 p.p.s.a., nie naruszył przy tym obowiązujących przepisów w szczególności przepisów postępowania tj. 7, 77, 107 § 3, a także zasad postępowania sformułowanych w art. 8, 9 i 11 k.p.a. Zgodnie z art. 115a u.p.o.ś. - w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a wyniki pomiarów nie zostały zakwestionowane.

Istota sporu sprowadza się wyłącznie do tego, czy organ prawidłowo określił normy dopuszczalne, do których odnosił wyniki dokonanych pomiarów. Organ wskazał, że co do zasady to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy określa przeznaczenie terenów sąsiednich wokół zakładu, zaś w razie jego braku, albo gdy teren należy do terenów, o różnym przeznaczeniu (art. 113 ust. 2 pkt 1), organy dokonują kwalifikacji terenu na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego terenu i terenów sąsiednich (przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio) z uwzględnieniem zasady "przeważającej zabudowy".

Powołany przepis art. 113 stanowi, że: 1. Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku kierując się potrzebą zapewnienia należytej ochrony środowiska przed hałasem oraz mając na uwadze przepisy prawa Unii Europejskiej odnoszące się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku. 2. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, zostaną ustalone:

1) zróżnicowane dopuszczalne poziomy hałasu określone wskaźnikami hałasu LDWN, LN, LAeq D i LAeq N dla następujących rodzajów terenów faktycznie zagospodarowanych:

a) pod zabudowę mieszkaniową,

b) pod szpitale i domy pomocy społecznej,

c) pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

d) na cele uzdrowiskowe,

e) na cele rekreacyjno-wypoczynkowe,

f) pod zabudowę mieszkaniowo-usługową;

2) dopuszczalne poziomy hałasu z uwzględnieniem rodzaju obiektu lub działalności będącej źródłem hałasu;

3) okresy, do których odnoszą się poziomy hałasu, jako czas odniesienia.

Z kolei art. 114 przewiduje, że:

1. Przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się tereny, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1.

2. Jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. (...).

Mając na uwadze powyższe przepisy, organ ustalił, że w świetle wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. oraz jego części opisowej zawartej w załączniku do pisma Wójta Gminy B. z dnia 30 października 2018 r. - przeznaczenie nieruchomości sąsiadujących z zakładem to: od strony południowo-wschodniej tereny oznaczone symbolem "MR" - zabudowa wiejska i "MNn" zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a od strony północno-zachodniej bezpośrednio przy zakładzie tereny oznaczone symbolem "MNn" zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz tereny upraw polowych "RP" i tereny lasów "RL". Otoczenie zakładu Spółki obejmuje więc tereny o różnym przeznaczeniu w planie miejscowym, a w takim przypadku, zgodnie z art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś., przyjmuje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego terenu. Z pisma Wójta [...] z dnia 6 lutego 2018 r. wynika natomiast, że przeważający teren w rejonie lokalizacji zakładu N. stanowi zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oznaczona symbolem MNn, a dla takiej zabudowy dopuszczalny poziom hałasu to dla pory dnia - L AeqD = 50 dB/A, a dla pory nocy - L AeqN = 40 dB/A.

Stanowisko organu jest prawidłowe.

Podkreślić należy przede wszystkim, że takie przeznaczenie badanego terenu przyjmowały organy już we wcześniejszych decyzjach i okoliczności tej nie zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., II SA/Lu 113/16, kontrolując te decyzje, pomimo że Spółka już wówczas zarzut wadliwego określenia przeznaczenia terenu, podnosiła. Sąd uchylając te decyzje wskazał wyłącznie na uchybienia procesowe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast nie kwestionował, że "uwzględniając lokalizację przedmiotowego zakładu (teren zabudowy mieszkaniowej), określono dopuszczalny poziom hałasu poza zakładem N. (...) 50 dB i 40 dB". Mając na uwadze związanie zarówno organów, jak i obecnie Sądu, oceną prawną i ustaleniami tego Sądu, na podstawie art. 153 p.p.s.a., nie jest dopuszczalna obecnie odmienna kwalifikacja terenu i w związku z tym odmienne określenie dopuszczalnych norm hałasu w otoczeniu zakładu skarżącej.

Niezależnie od tego związania, Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko organów, podtrzymane w przytoczonym wyroku.

"Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 11 u.p.o.ś. ilekroć w ustawie mowa o oddziaływaniu na środowisko - rozumie się przez to również oddziaływanie na zdrowie ludzi. C. należy bowiem traktować jako element środowiska (zob. B. Wierzbowski, B. Rakoczy, Prawo ochrony środowiska, zagadnienia podstawowe, W. 2010, s. 17; M. G., Prawo ochrony środowiska, W., s. 25). Z kolei art. 6 ust. 1 i 2 u.p.o.ś. formułują zasadę prewencji i przezorności. Zasady te rzutują na wykładnię przepisów szczególnych z zakresu ochrony środowiska (por. A. Lipiński, Prawne podstawy ochrony środowiska, Kraków 2010, s. 34-35). Z zasady prewencji i przezorności wywieść można, że w sytuacjach wątpliwych należy raczej kierować się koniecznością ograniczenia (zapobieżenia) negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym na człowieka. Stosowanie norm dotyczących ochrony akustycznej odnoszących się do obszarów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. ma chronić przede wszystkim zdrowie ludzi; nie budzi to wątpliwości zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę, że chodzi właśnie o obszary bytowania człowieka" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2017 r., IV SA/Po 336/16). W kontekście powyższego, zaliczenie określonego obszaru do kategorii objętej mniejszą ochroną akustyczną (wyższe limity dopuszczalnego poziomu hałasu), czego domaga się skarżąca Spółka, wskazując na sąsiadującą z zakładem N. (obok zabudowy mieszkaniowej) zabudowę zagrodową (objętą ochroną przed hałasem zgodnie z art. 113 ust. 3 u.p.o.ś. i przepisami rozporządzenia w/s dopuszczalnych poziomów hałasu) – byłoby możliwe ze względu na szczególne okoliczności, np. w razie ustalenia, że teren przewidziany w planie pod zabudowę mieszkaniową faktycznie w ogóle przez ludność nie jest zamieszkiwany, a w konsekwencji nie zagraża jej zdrowiu i uzasadnione jest odstąpienie od jej ochrony. Takie okoliczności w niniejszej sprawie natomiast nie zachodzą, gdyż postępowanie zostało wszczęte właśnie w związku z żądaniem mieszkańców gminy B. o ograniczenie poziomu hałasu emitowanego z zakładu N..

Z kolei tereny znajdujące się obok zakładu Spółki, przewidziane w planie miejscowym jako rolne i leśne, na które wskazuje Spółka w skardze, nie mogły być brane przez organy pod uwagę przy określaniu poziomu dopuszczalnego hałasu, gdyż w świetle art. 113 ust. 2 u.p.o.ś. nie są one w ogóle terenami podlegającymi ochronie przed hałasem.

Trafna jest również argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do braku naruszenia przez organ I instancji art. 362 ust.2 pkt 2 u.p.o.ś. dotyczącego terminu wykonania obowiązku, gdyż postępowanie wobec Spółki toczy się już wiele lat, od 2015 r., a Spółka pomimo zapewnień o ograniczeniu emisji hałasu do środowiska w ramach robót modernizacyjnych, nadal emituje hałas przekraczając jego dopuszczalne normy.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw, dlatego podlega ona na mocy art. 151 p.p.s.a. oddaleniu.