Wyrok NSA, sygn. akt II SA 3856/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 646  Prawo własności przemysłowej
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 1985 nr 5 poz. 17
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 15
journal: Dz.U. 1993 nr 47 poz. 211
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Teza: Dla wykazywania złej wiary uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, w rozumieniu art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ nie wystarcza wywodzenie, że tym sposobem zmierzał on do ograniczenia konkurentom dostępu do rynku, tym bardziej gdy znak towarowy stanowił tytuł prasowy.

TEZY

Dla wykazywania złej wiary uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, w rozumieniu art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ nie wystarcza wywodzenie, że tym sposobem zmierzał on do ograniczenia konkurentom dostępu do rynku, tym bardziej gdy znak towarowy stanowił tytuł prasowy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "I." Wydawnictwa Elektroniczne Spółka Akcyjna z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 25 października 1999 r., (...) w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego SAMOCHODY ŚWIATA - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 października 1999 r. (...) Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego, po rozpatrzeniu na rozprawie wniosku spółki "I." Wydawnictwa Elektroniczne S.A. z siedzibą w P. /skarżąca spółka/ o unieważnienie prawa z rejestracji R-79017 znaku towarowego słownego SAMOCHODY ŚWIATA, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ wniosek oddalił.

Z akt sprawy wynika, że 29 kwietnia 1999 r. skarżąca spółka wystąpiła do Urzędu Patentowego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego SAMOCHODY ŚWIATA zarejestrowanego na rzecz "PSP" Sp. z o.o. z siedzibą w W. Zdaniem skarżącej spółki znak ten nie spełnia wymagań art. 4 i art. 7 ustawy o znakach towarowych. Znak słowny SAMOCHODY ŚWIATA używany do oznaczania czasopism prezentujących wyroby światowego przemysłu samochodowego, a zatem samochody świata, nie ma dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ informuje jedynie o zawartości czasopisma, a więc o jego właściwości, przeznaczeniu i funkcji. Oznaczenie "samochody świata" ma charakter ogólnoinformacyjny. Skarżąca spółka ma interes prawny w żądaniu unieważnienie tego znaku, jest bowiem wydawcą katalogu "Samochody świata 98" na płycie CD i zamierza kontynuować to wydawnictwo w latach następnych, jednakże została wezwana przez uprawnionego z rejestracji do zaniechania używania tego tytułu.

Uprawniony z rejestracji wniósł o oddalenie wniosku twierdząc, że znak towarowy słowny posiadał pierwotną zdolność odróżniania w momencie rejestracji, jako znak fantazyjny, identyczny z tytułem prasowym zarejestrowanym w Sądzie Wojewódzkim w W. na podstawie art. 21 ustawy z 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./. Znak ten poprzez wieloletnie używanie nabył wtórną zdolność odróżniania, stał się znany, co potwierdzają wyniki badań czytelnictwa, dołączone do akt sprawy.

Urząd Patentowy decyzją z 25 października 1999 r. wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji oddalił. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że zgodnie z art. 31 ustawy o znakach towarowych "z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji". Rejestracja znaku słownego SAMOCHODY ŚWIATA nastąpiła 19 kwietnia 1994 r., a zatem w dacie wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji - 29 kwietnia 1999 r. - upłynął już pięcioletni termin do wystąpienia z takim wnioskiem. Skarżąca spółka nie wykazała, że uprawniony uzyskał rejestrację tego znaku działając w złej wierze, co mogłoby uzasadniać, zgodnie z tym przepisem, wystąpienie z wnioskiem w późniejszym terminie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2000 r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skarżąca spółka podtrzymała stanowisko wyrażone we wniosku z 29 kwietnia 1999 r., że znak słowny SAMOCHODY ŚWIATA używany dla oznaczenia czasopism prezentujących wyrób światowego przemysłu samochodowego, a zatem samochody świata, nie ma dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ informuje jedynie o zawartości czasopisma, a zatem o jego właściwości, przeznaczeniu i funkcji. Zdaniem skarżącej spółki każdy wydawca czasopisma, katalogu bądź innego tego rodzaju publikacji prezentujących wyroby światowego przemysłu motoryzacyjnego powinien mieć swobodny dostęp do ogólnoinformacyjnego określenia "samochody świata". Wydawca nie jest w stanie w inny sposób niż przez użycie określenia "samochody świata", bądź określenia podobnego, poinformować odbiorców o zawartości publikacji. Skarżąca spółka przyznała, że wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji R-79017 został złożony po upływie pięciu lat od daty rejestracji. Jej zdaniem jednak, wbrew ocenie Urzędu, "spełniony jest warunek wskazany w art. 31 zdanie drugie ustawy o znakach towarowych, który umożliwia skuteczne wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego po upływie wskazanego wyżej okresu - w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze. Okoliczność zgłoszenia oznaczenia SAMOCHODY ŚWIATA do ochrony, a także okoliczności towarzyszące temu zgłoszeniu, usprawiedliwiają ocenę, że spółka "PSP" Sp. z o.o. działała w złej wierze. Skarżąca spółka podniosła, że prawo z rejestracji znaku towarowego nabyte w złej wierze może być zawsze unieważnione i zwróciła uwagę, że piśmiennictwo łączy przesłankę "dobrej wiary" z okolicznością, że "nabyciu prawa podmiotowego do znaku towarowego nie mogą towarzyszyć zamiary inne, niż wola wykonywania praw zgodnie z jego przeznaczeniem, tzn. w celu odróżniania własnych towarów lub usług od konkurencyjnych. Innymi słowy zgłoszenie znaku towarowego powinno być dokonane w dobrej wierze" /U. Promińska, Ustawa o znakach towarowych. Komentarz, Warszawa 1998, str. 36/. Zachowanie zgłaszającego dane oznaczenie do ochrony winno być przy tym ocenianie "w świetle zasad ogólnych prawa cywilnego" /U. Promińska, j.w., str. 36/. Zgodnie zaś z nimi "dobra wiara polega na błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu kogoś o tym, że przysługuje mu jakieś prawo podmiotowe. Z kolei w złej wierze jest ten, kto albo wie, że określone prawo mu nie przysługuje, albo nie wie, lecz wiedzieć o tym powinien." /Z. Radwański, Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 1997, str. 65/.

Zdaniem skarżącej spółki nabyciu prawa podmiotowego do znaku towarowego SAMOCHODY ŚWIATA towarzyszył zamiar inny niż odróżnienie własnych towarów od konkurencyjnych. Spółka "PSP" Sp. z o.o. zmierzała bowiem do zamknięcia konkurentom /wydawcom czasopism, katalogów bądź innych publikacji, prezentujących wyroby światowego przemysłu motoryzacyjnego/ możliwości zgodnego z prawdą informowania odbiorców o zawartości tych publikacji. Działania jej należy zatem zakwalifikować jako czyn nieuczciwej konkurencji polegający na utrudnianiu innym przedsiębiorcom dostępu do rynku /art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - Dz.U. nr 47 poz. 211 ze zm./. Z okoliczności, że rejestracja znaku SAMOCHODY ŚWIATA na oznaczanie czasopism o wskazanym wyżej charakterze wywoła skutek polegający na wyeliminowaniu dostępu do oznaczenia ogólnoinformacyjnego przeciwnik z pewnością zdawał sobie sprawę, a co najmniej wiedzieć o tym powinien /por. Z. Radwański, j.w., str. 65/. O szczególnym nasileniu złej wiary świadczy to, że obok oznaczenia SAMOCHODY ŚWIATA uprawniony z rejestracji zgłosił do ochrony dalsze oznaczenia o charakterze wyraźnie ogólnoinformacyjnym w odniesieniu do czasopism, a mianowicie: ROWERY ŚWIATA - R 79013, MOTOCYKLE ŚWIATA - R 79014, CIĘŻARÓWKI ŚWIATA - R 79015, SAMOCHODY TERENOWE ŚWIATA - R 79016, FOTO I WIDEO KAMERY ŚWIATA - R 79018.

W odpowiedzi na skargę z 22 listopada 2001 r. Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżąca spółka w skardze nie podniosła okoliczności wskazujących na naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten jest powołany do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Stosownie do art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji. Po upływie tego okresu z wnioskiem takim można wystąpić jedynie w stosunku do uprawnionego, który prawo z rejestracji uzyskał w złej wierze.

Rozpatrywana sprawa dotyczy unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego na podstawie wniosku złożonego po upływie pięciu lat od daty rejestracji. Niewątpliwie zatem podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy uprawiony z rejestracji uzyskał to prawo w złej wierze.

Wobec ustanowienia w art. 7 Kc domniemania dobrej wiary, w braku udowodnienia złej wiary przyjmuje się istnienie dobrej wiary. W ocenie Sądu, stanowisko Urzędu Patentowego, że skarżąca spółka nie udowodniła, iż uprawniony z rejestracji znaku towarowego SAMOCHODY ŚWIATA uzyskał to prawo w złej wierze jest prawidłowe. W szczególności nie przekonuje o złej wierze uprawionego z rejestracji zarzut skarżącej spółki, że uzyskaniu tego prawa towarzyszył zamiar zamknięcia konkurentom dostępu do rynku. Należy przecież mieć na uwadze, że "w złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy nie można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwiony" /zob. S. Grzybowski, System prawa cywilnego. Część ogólna, Wrocław 1985, str. 276/. Określenie złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania o pewnym prawie lub stosunku prawnym. Ogólne zatem wskazanie, że uzyskaniu prawa z rejestracji znaku towarowego towarzyszył zamiar zamknięcia konkurentom dostępu do rynku, nie wystarcza w celu udowodnienia złej wiary. Wymaga przy tym podkreślenia, że prawo z rejestracji znaku towarowego jako prawo wyłączne z natury rzeczy wprowadza pewne ograniczenia; udzielenie prawa z rejestracji na dany znak towarowy na rzecz jednej osoby oznacza, że inne osoby nie mogą tego znaku używać. Wyłączność dla jednych, zawsze oznacza ograniczenie dla innych. Nie oznacza to jednak, że uzyskaniu takiego prawa w przypadku znaków, które nie mają dużej siły odróżniającej, towarzyszy zawsze zła wiara.

W rozpatrywanej sprawie trudno byłoby zresztą w ogóle przyjąć, że zamiarem towarzyszącym zgłoszeniu znaku do rejestracji było zablokowanie konkurentom dostępu do rynku, skoro z akt sprawy wynika, że znak SAMOCHODY ŚWIATA jest używany, a czasopismo pod tym tytułem wydawane przez uprawnionego z rejestracji - znane na polskim rynku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.