Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 831/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423) w zakresie wniesionego wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonego postanowieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] o oddaleniu zarzutów dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

[...] r. ZUS wydał decyzję nr [...] o przeniesieniu na M. C. odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek płatnika A Sp. z o.o., na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 12/2014 do 12/2016, od 03/2017 do 05/2018, od 10/2018 do 01/2019. Od przedmiotowej decyzji nie złożono odwołania.

Organ wskazał, że tytuły wykonawcze wystawione zostały na wzorze określonym przez Ministra do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, w oparciu o powyższą decyzję zawierają prawidłowe dane wynikające ze złożonych dokumentów, w tym aktualny na dzień sporządzenia tytułu wykonawczego adres i treść zgodnie z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuły wykonawcze z 19 stycznia 2021 r. doręczono 8 lutego 2021 r.

Pismem z 8 marca 2021 r. zobowiązany wniósł zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W przedmiotowym piśmie zarzucono naruszenie art. 33 § 2 pkt 1, 3, 5, 6 u.p.e.a. Zobowiązany zarzucił naruszenie przez wierzyciela wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3, pkt 4, pkt 13 i pkt 14 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zobowiązany wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie poprzez zwrócenie się do spółki A sp. z o.o. o przedłożenie dokumentów finansowych spółki, ustalenie czy w okresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki istniał majątek, z którego wierzyciel mógł zaspokoić swoje roszczenia, załączenie do akt sprawy dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez KS K. P. oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Zaskarżonym postanowieniem Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ odwołał się do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że analizując ww. argumenty wskazane przez pełnomocników zobowiązanego należy stwierdzić, że nie stanowią one podstawy do rozpatrzenia ich jako zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powinny być one podnoszone na etapie wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązanie z tytułu nieopłaconych składek, czego nie uczyniono.

Ponadto organ wskazał, że w świetle art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu przedawnienia, okresu na który został on zawieszony nie wlicza się do okresu przedawnienia, dopiero po ich ustaniu przedawnienie będzie biegło dalej. Należności objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki, nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne. Organ stwierdził, że żaden przepis nie ogranicza okresu, w jakim może być prowadzona egzekucja, a ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności przewidzianych na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem organu, wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. jak i organ egzekucyjny - Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. podejmowali w sprawie działania zgodnie z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym, nie naruszając przy tym ogólnych zasad wynikających z art. 33 u.p.e.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. C. zarzucił naruszenie:

1) art. 33 u.p.e.a. przez nierozpoznanie co do istoty zarzutów ze względu na konieczność podniesienia ich na wcześniejszym etapie postępowania, tj. na etapie wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania spółki na skarżącego, w sytuacji gdy wszystkie argumenty skarżącego mogą stanowić zarzut, ogniskują się bowiem wokół braku wymagalności obowiązku, nieistnienia obowiązku, czy też wygaśnięcia obowiązku w części;

2) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie buduje i nie utrwala zaufania jednostki do organów władzy publicznej, tj. przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i niewskazanie, na jakiej podstawie prawnej oparł się organ wydając rozstrzygnięcie w sprawie w zakresie naruszenia przez organ egzekucyjny wymogów, określonych w art. 27 u.p.e.a.;

3) art. 8 K.p.a. przez niedostateczne uzasadnienie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Ł., wydane [...] r. o oddaleniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, tj. niewyjaśnienie przyczyny, dla której zarzuty podniesione przez skarżącego nie stanowią podstawy do rozpatrzenia ich jako zarzutu na prowadzone postępowania egzekucyjne;

4) art. 8 § 1 w zw. 2 art. 124 § 2 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie buduje i nie utrwala zaufania jednostki do organów władzy publicznej, tj. przez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób lakoniczny, a tym samym w sposób, który w zasadzie uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego w sprawie orzeczenia:

5) art. 15 K.p.a. przez powielenie przez organ II instancji argumentacji i ustaleń zawartych w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez organ I instancji, a w konsekwencji niedokonanie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych szerszej i bardziej szczegółowej analizy przedmiotu niniejszej sprawy:

6) art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 k.p.a. przez:

a. zaniechanie zwrócenia się do A sp. z o.o. i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów finansowych spółki celem ustalenia, czy w okresie prowadzenia wobec A sp. z o.o. postępowania egzekucyjnego istniał majątek spółki, z którego wierzyciel mógł zaspokoić swoje roszczenia;

b. zaniechanie załączenia do akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. C. i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko A sp. z o.o. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W. w Łodzi K. P. (sygnatura akt: [...]) celem wykazania zalegania w spółce majątku o wartości ponad 100.000,00 złotych, z którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł zaspokoić swoje roszczenia: mimo że okoliczności mające zostać ustalone przez wskazane dowody mają istotne znaczenie dla sprawy;

7) art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 u.p.e.a. przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego niezawierającego wszystkich elementów składowych tytułu wykonawczego, tj.:

a. niewskazującego treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek ten jest wymagalny;

b. niewskazującego rodzaju zabezpieczenia należności pieniężnej oraz daty powstania zabezpieczenia;

c. niewskazującego daty doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej;

d. niewskazującego daty, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej.

lI. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku z uwagi na:

a. brak wykazania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki A sp. z o.o., a następnie jego bezskuteczności, w sytuacji gdy członkowie zarządu spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki subsydiarnie, tj. dopiero wtedy, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna:

b. brak przeanalizowania rzeczywistego przebiegu postępowania egzekucyjnego wobec spółki A sp. z o.o., a w szczególności możliwości zaspokojenia swoich wierzytelności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji brak doręczenia skarżącemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji wobec spółki A, w sytuacji gdy członkowie zarządu spółki odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem za zobowiązania spółki subsydiarnie, tj. dopiero wtedy, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna;

c. brak wyznaczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych terminu do wykazania przez skarżącego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, w sytuacji gdy jest to okoliczność, która zwalnia członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

d. brak wyznaczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych terminu do wykazania przez skarżącego niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bez jego winy, w sytuacji gdy jest to okoliczność, która zwalnia członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:

e. brak wyznaczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych terminu do wskazania przez skarżącego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w znacznej części, w sytuacji gdy jest to okoliczność, która zwalnia członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

2) art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo braku wymagalności obowiązku z uwagi na niedoręczenie zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji wobec spółki A, w sytuacji gdy:

a. powstanie stanu wymagalności roszczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec skarżącego uzależnione jest od ustalenia bezskuteczności postępowania egzekucyjnego wobec A sp. z o.o.;

b. z postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A sp. z o.o. wynika jaki majątek spółki został ustalony w toku postępowania egzekucyjnego:

3) art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo braku istnienia obowiązku po stronie skarżącego w zakresie odsetek za zwłokę od należności głównej oraz kosztów upomnienia wskazanych w tytułach wykonawczych z 19 stycznia 2021 r. z uwagi na fakt, że skarżący ponosi odpowiedzialność subsydiarną wobec spółki, tak więc jego obowiązek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych staje się wymagalny z dniem doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji wobec spółki, a zatem ponosi on jedynie odpowiedzialność z tytułu odsetek za zwłokę członka zarządu;

4. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo wygaśnięcia obowiązku zobowiązanego w części, tj. w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazanych w tytułach wykonawczych o numerach: [...];[...]:[...]:[...]:[...][...];[...];[...] w zakresie należności pieniężnej za okres od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. z uwagi na ich przedawnienie.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowień I i II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych:

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest zgodne z przepisami postępowania i prawa materialnego.

Podstawę prawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) - dalej u.p.e.a.

Przystępując do analizy sprawy wskazać trzeba, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. (w wersji obowiązującej od dnia 30 lipca 2020 r. wprowadzonej ustawą zmieniającą z dnia 11 września 2019 r. - Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 15 § 1 i § 1a u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Upomnienie zawiera pouczenie zobowiązanego, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zobowiązany ma obowiązek zawiadomienia wierzyciela, a po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - również organu egzekucyjnego, o zmianie adresu jego miejsca zamieszkania lub siedziby. W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Elementy składowe tytułu wykonawczego określa przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto jak wynika z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało z zachowaniem ustawowych warunków formalnych. Jak wynika bowiem z przesłanych akt administracyjnych podstawę egzekwowanego obowiązku stanowiła ostateczna, pozostająca w obrocie prawnym decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. o przeniesieniu na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek płatnik A Sp. z o.o. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2014 do grudnia 2016, od marca 2017 do maja 2018 i od października 2018 do stycznia 2019 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta nie była przez stronę kwestionowana.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w oparciu o wystawione przez wierzyciela w dniu 19 stycznia 2021 r. tytuły wykonawcze, zawierające wszystkie wymagane prawem elementy, o których mowa w art. 27 § 1 u.p.e.a. Ponadto wszczęcie przedmiotowego postępowania poprzedzone zostało wystosowanym do zobowiązanego upomnieniem, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. W dziale D tytułów wykonawczych prawidłowo wskazano podstawę prawną obowiązku jako decyzję nr [...] z [...] r. (poz. 4 i 5). Z kolei w poz. 11 tytułów wskazano datę doręczenia upomnienia, tj. 17 grudnia 2020 r. W zakresie niewskazania rodzaju zabezpieczenia należności pieniężnej oraz daty powstania zabezpieczenia oraz daty doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej to wskazać trzeba, że podstawą prawną obowiązku w tej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. o przeniesieniu na skarżącego odpowiedzialności, stąd też instytucja zabezpieczenia nie była zastosowana. Organ nie miał również obowiązku wskazania daty doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny, ponieważ nie stanowią podstawy dochodzonego obowiązku. Z powyższych względów w ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut skarżącego naruszenia art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 u.p.e.a., bowiem tytuły wykonawcze spełniają wszystkie wymogi wskazane w wymienionych przepisach.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty.

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w przytoczonym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1233/10; z 3 grudnia 2013 r., z 18.08. 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2594/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności wynikają z decyzji przenoszącej na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania płatnika z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wobec nieuregulowania zaległości wszczęto postępowanie egzekucyjne. Skarżący wniósł zarzuty opierając ich treść o art. 33 § 2 pkt 1, 3, 5, 6 u.p.e.a.

Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Rozpoznając zasadność zgłoszonego zarzutu trzeba mieć na uwadze, że w obrocie prawnym pozostaje ww. decyzja ZUS z [...] r. przenosząca na stronę odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek płatnika A sp. z o.o., która stanowi podstawę dochodzenia zaległości w postępowaniu egzekucyjnym.

Podnosząc w postępowaniu egzekucyjnym zarzut nieistnienia obowiązku skarżący nie powołał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że powyższa decyzja została z obrotu prawnego usunięta (np. poprzez stwierdzenie jej nieważności), bądź też, że obowiązek z niej wynikający został np. wykonany lub nastąpiło jego przedawnienie. Skarżący nie powołał się na żadne zdarzenia stanu faktycznego lub prawnego, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, że egzekwowana należność nie istnieje. Zarzuty oraz argumentacja skargi koncentrują się wokół przesłanek dopuszczalności przeniesienia odpowiedzialności na stronę, które w ramach postępowania egzekucyjnego nie podlegają badaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Tym samym, co dla niniejszej sprawy istotne, w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości negowania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości spółki wydanej na podstawie m.in. art. 116 § 1 o.p. Ewentualna wadliwość wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję. Skarżący powinien zatem podnosić je na etapie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że, podnosząc w postępowaniu egzekucyjnym zarzut określonej treści skarżący nie wykazał jego zasadności, a nadto zgłoszony zarzut nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. należy wskazać, że stosownie do treści art. 31 u.s.u.s. do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 7a, art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33–33b, art. 38a, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 3 i 5, art. 62b § 1 pkt 2 i § 3, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a–93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1 i 1a, art. 97a § 1–3, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1–3, art. 107 § 1, 1a, § 2 pkt 2 i 4 i § 3, art. 108 § 1, 3 i 4, art. 109 § 1 w zakresie art. 29, art. 109 § 2 pkt 1, art. 110 § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 111 § 1–4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1–5, art. 112b–114, art. 115–117, art. 117d, art. 118 § 1 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Z kolei art. 116 § 1 o.p. wskazuje, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

§ 1a. Jeżeli obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał i istniał wyłącznie w czasie, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, uznaje się, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, o którym mowa w § 1.

§ 2. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. Stwierdzenie braku podstaw do wskazania w tytule wykonawczym danego podmiotu jako zobowiązanego prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. IX, art. 33, LEX)

Nie jest zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., gdyż za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie wszyscy członkowie zarządu. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie pełnił funkcję wiceprezesa spółki, zatem obciąża go odpowiedzialność za zobowiązania spółki jako płatnika. Należy również zaznaczyć, że postępowanie egzekucyjne jest nadal wobec spółki prowadzone, a zobowiązania są wymagalne (k. 39-40 akt admin.). Nie ma racji zatem skarżący wskazując, że zachodzi błąd co do zobowiązanego, bowiem wystawione tytuły wykonawcze wprost wskazują skarżącego i podstawę dochodzonego obowiązku, czyli decyzję z [...] r.

Należy podzielić również stanowisko organu, że nie jest zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w związku z art. 24 ust. 1 u.s.u.s., czyli wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części ze względu na przedawnienie należności z tytułu składek. Stosownie do treści art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W treści zaskarżonego postanowienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych odwołał się do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w myśl którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Podnieść trzeba, że mając na względzie okoliczność, że odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu ma charakter subsydiarny, zaś decyzja o jej ustaleniu charakter konstytutywny ustawodawca w art. 24 ust. 5d ustawy u.s.u.s. przewidział odrębny termin jej przedawnienia, stanowiący wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d u.p.e.a. przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Jednocześnie na mocy art. 31 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Art. 118 § 1 o.p. przewiduje z kolei, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat, a w przypadku, o którym mowa w art. 117b § 1 - jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym miała miejsce dostawa towarów, upłynęły 3 lata. Zgodnie zaś z art. 118 § 2 o.p. przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4 stosuje się odpowiednio, z tym, że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Skoro zatem art. 24 ust. 5d u.s.u.s. przewiduje odrębną, inną niż Ordynacja podatkowa regulację odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, to brak jest podstaw do stosowania zdania pierwszego § 2 art. 118 o.p.

Przedawnienie zaległości składkowych wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 116 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s., następuje zatem po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana (art. 24 ust. 5d u.s.u.s.), bez względu na termin doręczenia tej decyzji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 czerwca 2014r., sygn. I UK 437/13). Odesłanie w art. 31 u.s.u.s. do art. 118 o.p. oznacza bowiem tyle tylko, iż do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. oraz regulacje z Ordynacji podatkowej nieunormowane odmiennie w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy u.s.u.s. nie regulują bowiem kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., albowiem regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 31 u.s.u.s. stanowi o "odpowiednim stosowaniu" przepisów Ordynacji podatkowej, co należy rozumieć w ten sposób, że niektóre z nich są stosowane wprost, niektóre z zmianami, a niektóre w ogóle nie będą miały zastosowania. Równocześnie podkreślić trzeba, że jednostkami redakcyjnymi aktów prawnych są nie tylko artykuły, paragrafy (ustępy), punkty, ale także i zdania. Przepisy Ordynacji podatkowej mogą mieć więc zastosowanie do należności z tytułu składek wówczas, gdy dana kwestia nie jest w ogóle unormowana w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Skoro zaś ta ostatnia ustawa posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia - nie ma podstaw do korzystania z regulacji, zawartych w innej ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2013r., sygn. akt II FSK 2305/11). Przepis art. 118 § 2 o.p. nie będzie miał więc zastosowania do regulacji przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej, wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności, jako że zagadnienie to zostało uregulowane odmiennie zarówno co do momentu, jak i terminu okresu przedawnienia. Jednocześnie należy wskazać, iż ze zdania drugiego § 2 art. 118 o.p., wynika, że "przepisy art. 70 § 2 pkt 1 i § 3-5 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata". Przepis prawa zawarty w tym zdaniu regulują kwestię zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania (art. 70 § 2 pkt 1 o.p.) oraz przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania (art. 70 § 3 i 4 o.p.). Z kolei przepis art. 70 § 5 o.p. dotyczy nieprzerywania biegu terminu przedawnienia zobowiązania na skutek kolejnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W powołanym zakresie przepisy te będą miały więc odpowiednie zastosowanie do terminu przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej, skoro u.s.u.s. nie przewiduje w tym przedmiocie regulacji odnoszącej się do osoby trzeciej.

W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko organu, że należności z tytułu składek były wymagalne w dniu wszczęcia przedmiotowego postępowania. Termin przedawnienia należności za grudzień 2016 r. upłynie w styczniu 2022 r. Do wystawienia tytułów wykonawczych wobec skarżącego doszło 19 stycznia 2021 r., które zostały skarżącemu doręczone w 8 lutego 2021 r. – a zatem przed upływem terminu przedawnienia. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w związku z art. 116 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. to również nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący podniósł, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone mimo braku wymagalności obowiązku z uwagi na niedoręczenie skarżącemu postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji wobec A Sp. z o.o. Zasadnie organ wskazał, że żaden przepis nie obligował go do doręczenia skarżącemu postanowienia o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji wobec A sp. z o.o., ponieważ skarżący nie był stroną postępowania przeciwko spółce. Organ nie miał obowiązku wyznaczania terminu do wszczęcia przez członka zarządu postępowań, wymienionych w art. 116 o.p., których wszczęcie w terminie zwalania członka zarządu od odpowiedzialności. To członek zarządu z własnej inicjatywy musi sam podjąć decyzję o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, czy otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, lub o zatwierdzenie układu. Także wykazanie braku winy strony w niezłożeniu wniosku w sprawach wymienionych wyżej należy do postępowania przed wydaniem decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności lub do postępowania sądowego wskutek odwołania od tej decyzji. Tak samo kolejna przesłanka zwalniająca członka zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania - wskazanie mienia spółki, z którego możliwa jest egzekucja może być wykazywana przed wydaniem decyzji co do odpowiedzialności lub w postępowaniu sądowym po złożeniu odwołania przez członka zarządu od takiej decyzji. Należy podkreślić, że skarżący w przypadku gdyby odwołał się od decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności miał możliwość wykazywania, że egzekucja przeciwko spółce była nadal możliwa z uwagi na istniejący w momencie umorzenia majątek.

Reasumując stwierdzić należy, że w ocenie Sądu dla oceny zgodności z prawem kwestionowanych skargą postanowień zasadnicze znaczenie ma pozostająca w obrocie prawnym ww. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., która nie została wykonana dobrowolnie przez skarżącego i podlega ona wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego. Dopiero uiszczenie należności z tytułu składek spowoduje, że przedmiot decyzji przestanie istnieć i stanie się ona bezprzedmiotowa.

Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wprawdzie Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., bowiem jego uzasadnienie nie odnosi się do wszystkich kwestii podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzeni sprawy, lecz w świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu nie miało to wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

E.G.