Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 22/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz S.C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania S.C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], odmawiającą S.C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...], przy ulicy [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] października 1990 r. [...] zwróciła się do Urzędu Rejonowego w [...] z prośbą o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...].

Organ ustalił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...] spadek po E.S. nabyła jej córka W.C. w całości; spadek po R.S. nabyła jej siostra M.S. w całości; spadek po M.S. nabył jej mąż A.S. w 1/4 części oraz jej córka E.S. w 3/4 części; spadek po Panu A.S. nabyła jego córka E.S. w całości. W wyniku sprostowania ww. postanowienia Sądu Rejonowego w [...] spadek po M.S. nabyła jej wnuczka W.C. w 3/4 części oraz spadek po A.S. nabyła jego wnuczka W.C. w całości. Organ ustalił również, że spadek po W.C. nabył jej syn M.S. w całości,

a spadek po M.S. z mocy ustawy nabył jego syn S.C. w całości. S.C. został ustanowiony opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego M.C. na mocy postanowień Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2008 r. i z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...].

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. S.C., działając w imieniu M.C., złożył w [...] Urzędzie Wojewódzkim wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. nieruchomości we [...], przy ulicy [...]. Jednocześnie S.C. wskazał, że ubiega się także o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przy ul. [...].

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. B.K., działająca w imieniu S.C., wskazała, że wnosi o aktualizację wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, poprzez wskazanie, że wniosek dotyczy także nieruchomości położonych we [...] przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził posiadanie w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwa polskiego przez zmarłą W.C., urodzoną jako B.S.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] potwierdził M.C. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. vel B.L. (P.) nieruchomości we [...], przy ulicy [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] odmówił S.C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...], wskazując, że powodem decyzji odmownej było złożenie wniosku po 31 grudnia 2008 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Wojewoda [...] odmówił S.C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda [...] odmówił S.C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...], wskazując, że zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają udowodnić, że W.C. przysługiwał tytuł prawa własności do nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...], przy ulicy [...].

Nie zgadzając się z decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. S.C. złożył odwołanie. Pismem z dnia [...] października 2017 r. uzupełniono ww. odwołanie m.in.

o kopie stron Księgi Adresowej [...] Rocznik 1935/1936, w których wskazano M.S. w pozycji dotyczącej ul. [...], w pozycji dotyczącej ul. [...] wpisano "S.E. i tow.", natomiast w pozycji dotyczącej ul. [...] wpisano "S.R. i tow.".

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając, że sprawy rekompensat za "mienie [...] " reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2017 r., poz. 2097, dalej jako: ustawa). Powyższy akt prawny został uchwalony w celu realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister przytoczył treść art. 9, art. 2, art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Wyjaśnił również, że termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym. Zachowanie tego terminu stanowi dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia.

Minister wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji ocenił, iż strona nie udowodniła, że W.C. lub jej poprzednicy prawni byli właścicielami nieruchomości położonych we [...] przy ulicy [...].

W ocenie organu odwoławczego, kluczowe zagadnienie w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dowody, które organ I instancji zgromadził w toku postępowania udowodniły prawo własności do nieruchomości położonych we [...] przy ulicy [...].

Minister podał, że na okoliczność pozostawienia przez poprzedników prawnych W.C. powyższych nieruchomości wskazują wyłącznie:

1) kopie stron Księgi Adresowej [...] Rocznik 1935/1936, w których wskazano M.S. w pozycji dotyczącej ul. [...]. W pozycji dotyczącej ul. [...] wpisano "S.E. i tow.", natomiast w pozycji dotyczącej ul. [...] wpisano "S.R. i tow.";

2) kopie kart wykazu budynków, które podlegały nacjonalizacji, sporządzonego przez Komitet Wykonawczy [...] Obwodowej Rady Deputowanych Pracujących, w którym wskazano, że właścicielem nieruchomości przy ul. [...] była M.S., właścicielem nieruchomości przy ul. [...] była E.S. i M.S., odnośnie ul. [...] wpisano, że właścicielem byli R.S. i A.S.

Organ odwoławczy podał, że zestawienie przepisów art. 6 ust. 4 i 5 ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r. pozwala na wyciągnięcie wniosku, że ustawa daje pierwszeństwo dokumentom urzędowym wskazanym w tej ustawie, takim jak orzeczenia wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, urzędowe opisy mienia, dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...], Federacji [...],[...] lub innych państw. Zdaniem organu odwoławczego, ustawodawca wyraźnie wskazał, iż ewentualna decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinna być podjęta przede wszystkim na podstawie dokumentów, które zgodnie z procedura ich wytworzenia, określały właściciela pozostawionej nieruchomości (w szczególności orzeczenia wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, urzędowe opisy mienia). W tym zakresie organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2050/06.

Minister podniósł, że Księga Adresowa [...] Rocznik 1935/1936 nie jest dokumentem urzędowym. Nie jest również dokumentem, który został sporządzony

w celu udostępniania informacji o prawie własności do nieruchomości w niej wskazanych. W przedstawionych przez stronę kopiach stron tej księgi, informacje dotyczące właścicieli zostały wprowadzone skrótowo. W księdze tej wskazano, lip. "S.r. i tow." lub "S.E. i tow." Oznacza to, że księga ta nie wymieniała wszystkich właścicieli lub współwłaścicieli nieruchomości i ich udziału w prawie własności do tych nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, Księga Adresowa [...] Rocznik 1935/1936 nie jest dokumentem urzędowym poświadczającym prawo własności i nie stanowi wystarczającego dowodu na posiadanie przez rodzinę S., S. lub S. prawa własności do nieruchomości wskazanych we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnośnie kopii kart wykazu budynków, które podlegały nacjonalizacji Minister wskazał, że dokumenty te nie są dokumentami urzędowymi, nie zawierają podpisów osób, które je sporządziły, nie zawierają również dat ich sporządzenia oraz przede wszystkim informacji na jakiej podstawie ustalono prawo własności nieruchomości.

Z treści tych dokumentów wynika, że ich celem nie było precyzyjne wskazywanie właścicieli nieruchomości. Dla przykładu można wskazać, że odnośnie nieruchomości przy ulicy [...] wpisano M.S. Natomiast w tym samym dokumencie odnośnie nieruchomości przy ulicy [...] wpisano M.S. Oznacza to, że twórca tego wykazu nie przykładał większej wagi do imion właścicieli nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, celem twórców powyższego wykazu nie było precyzyjne określenie właścicieli nieruchomości, lecz wskazanie nieruchomości, które mają być znacjonalizowane, bez względu na to, kto jest ich właścicielem. Wobec tego wykaz budynków, które podlegały nacjonalizacji nie może stanowić dowodu

w rozumieniu 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Organ wskazał również na sprzeczności w zaświadczeniach Archiwum Państwowego Obwodu [...]. W zaświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. Archiwum wskazało, że zgodnie z danymi zawartymi w zbiorach archiwalnych z roku 1935/1936 "M.S." figuruje jako właściciel budynku przy ul. [...]. Następnie w tym samym zaświadczeniu wskazano, że zgodnie z danymi z lat 1939 i 1940 w wykazie budynków, które podlegały nacjonalizacji Pani "M.S." figuruje jako właściciel budynku przy ul. [...]. Natomiast w zaświadczeniu z dnia [...] marca 2012 r. Archiwum podało, że brak jest dokumentów na podstawie, których można potwierdzić prawo własności do nieruchomości położonej przy ul. [...].

Minister podał, że wnikliwa analizy całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, potwierdziła, iż organ I instancji zgodnie z wynikającymi

z art. 7 i art. 77 k.p.a. obowiązkami prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Organ wojewódzki podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ wojewódzki prowadząc postępowanie dowodowe zwracał się zarówno do polskich, jak

i zagranicznych instytucji archiwalnych (na [...] i w [...]), w celu pozyskania dokumentów potwierdzających wniosek Strony. Pomimo podjętych działań Wojewoda nie pozyskał żadnych innych dowodów.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że organ wojewódzki w sposób właściwy zastosował przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S.C., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez:

1) uznanie wbrew art. art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wbrew

art. 75 § 1 k.p.a., że wyłącznym dowodem na wykazanie tytułu własności do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej "mogą być tylko dokumenty urzędowe, o których mowa w art. 76 § 1 i § 2 k.p.a., a wiec dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy

w zakresie ich działania";

2) nieprzydanie normie prawnej - jako szczególnej w stosunku do przepisów k.p.a., jakim jest art. 6 ust. 4 pkt. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r - prawa pierwszeństwa przed przepisami k.p.a. Norma prawna art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.- na równi z dokumentami urzędowymi uznaje dokumenty pozyskane z archiwów państwowych m.in. Ukrainy;

3) naruszenie normy prawnej art. 75 § 1 k.p.a., przez jej pominięcie i przyjęcie przez organ wyłącznie przepisu art. 76 § 1 i § 2 k.p.a. i przez to odmówienie dokumentowi Księdze Adresowej [...], T. S. Rocznik 1935/36 mocy dowodowej, a także odmówienie mocy dowodowej sporządzonemu przez [...] - Komitet Wykonawczy [...] Obwodowej Rady Deputowanych Pracujących - w okresie 1939/1940 wykazowi budynków do nacjonalizacji;

4) sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez zupełną negację znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wydanych przez Państwowe Archiwum Obwodu [...], a dotyczące zaświadczeń oraz wykazu budynków do nacjonalizacji sporządzonego przez [...] w okresie 1939/1940 - ich organ Komitet Wykonawczy [...] Obwodowej Rady Deputowanych Pracujących - wybiórczo i pobieżnie, bez wnikliwej analizy ich treści - wywodząc - wbrew ich treści - rzekomą ich sprzeczność, nieodpowiednią formę, a nadto, że "twórca wykazu nie przykładał większej wagi do imion właścicieli nieruchomości". Ta całkowicie dowolna interpretacja organu - nie poparta prawem - narusza przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1506, poz. 1948, z 2017 r. poz. 1086). Wydane przez Państwowe Archiwum Obwodu [...] dokumenty, tak zaświadczenia, jak i kserokopie wykazu budynków do nacjonalizacji z okresu 1939/1940 odpowiadają tak co do formy, jak i treści polskim przepisom ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o archiwach. Spełniają więc nawet wymóg wydania dokumentu przez organ do tego powołany i stanowią dowód tego, co zostało w nich zapisane;

5) naruszenie art. 7 k.p.a. przez pominięcie przez organ wyników kwerendy przeprowadzonej przez organ I instancji /postępowania sprawdzającego/ po wszystkich urzędach wojewódzkich w Polsce, na okoliczność, że nie toczyły się, ani nie toczą się żadne inne postępowania dotyczące rekompensaty dotyczące nieruchomości objętych wnioskiem Skarżącego: przy ul. [...];

6) naruszenie art. 7 k.p.a. przez pominięcie przez organ pisma Zarządu Głównego PCK Biuro Informacji i Poszukiwań z dnia [...] maja 2010 r., że nikt nie poszukiwał osób - spadkodawców w m.in. sprawie, co oznacza, że i spadkodawcy i nawet cała bliższa

i dalsza rodzina, poza W.C. - nie żyją, zostali w czasie II wojny światowej zamordowani;

7) pominięcie przez organ posiadanej z urzędu wiedzy, że pomimo starań urzędowych władz Polski (Konsula Generalnego we [...]), że strona [...] bardzo niechętnie i w ograniczonym zakresie udostępnia tak władzom Polski, jak i obywatelom Polski dokumenty, a w tym nie udostępnia w ogóle ani odpisów z ksiąg gruntowych, ksiąg hipotecznych, ani dokumentów geodezyjnych, twierdząc, że ich nie posiada, zostały bowiem wywiezione do [...] i dalej do [...], a dalszy ich los nie jest znany;

8) naruszenie art. 7 k.p.a. przez pominięcie przez organ - osobistej historii życia W.C., która ze względu na pochodzenie i ratując swe własne życie, będąc zabrana przez [...] ze [...] w marcu 1943 do obozu w [...] - nie miała możliwości zabrać ze sobą jakichkolwiek dokumentów dotyczących nieruchomości rodzinnych, a po wojnie nie mogła już do [...] powrócić;

9) naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. - prawa obywatela polskiego - wnioskodawcy do oczekiwania praworządnego działania organów władzy publicznej i załatwienia jego sprawy przez organy władzy publicznej mając na względzie słuszny interes jego jako obywatela. Organ I Instancji wywiązał się z obowiązku poinformowania skarżącego wnioskodawcę o wymogach prawnych w celu wykazania własności nieruchomości przez przodków i zażądał przedłożenia sporządzonego przez [...] w latach 1939/40 wykazu budynków do nacjonalizacji, a to w celu potwierdzenia treści wydanych przez Państwowe Archiwum Obwodu [...] zaświadczeń. Takie dokumenty Państwowe Archiwum Obwodu [...] wydało i znajdują się w aktach sprawy.

Ani organ I Instancji, ani organ odwoławczy nie żądali żadnych innych dokumentów, ani też nie wskazali, jakich dokumentów urzędowych na poświadczenie prawa własności nieruchomości jeszcze oczekują;

10) naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla wyjaśnienia sprawy, a w tym wobec kwestionowania przez organ dokładności we wskazywaniu właścicieli nieruchomości, sporządzonego przez [...] wykazu budynków do nacjonalizacji - organ nie wskazał podstaw prawnych, ani faktycznych do zastosowania takiej interpretacji, czy raczej swojego przypuszczenia. Drobne omyłki pisarskie powinny być wyjaśnione i nie czynią dokumentu nieważnym i pozbawionym mocy dowodowej. W przedłożonych przez skarżącego wnioskodawcę wykazach było wymienionych jeszcze 28 innych budynków ze wskazaniem ich właścicieli. Organ I lub II Instancji nie poczynił żadnych ustaleń, czy o pozostałe wymienione w wykazach budynki należące do innych osób - toczyły się lub toczą się postępowania o rekompensatę i jakimi innymi dokumentami dla wykazania własności - te osoby dysponują, a także, a może przede wszystkim, czy występują rozbieżności we wskazaniach właścicieli lub współwłaścicieli w stosunku do wykazów sporządzonych przez [...].

11) skarżący zarzuca, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ograniczył się wyłącznie do oceny decyzji organu I Instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) przyjęcie sprawy do merytorycznego rozpoznania i rozpoznania jej

3) na podstawie art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi - wydanie decyzji potwierdzającej prawo skarżącego wnioskodawcy do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozytywna ocenę dowodów przedłożonych przez skarżącego wnioskodawcę odnośnie pozostawienia przez jego spadkodawcę W.C. (babcię - urodzoną jako B.S. we [...]) w wyniku II wojny światowej - nieruchomości we [...] przy: ul. [...], uznając, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2, art. 3, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. według szczegółowego opisu pozostawionych nieruchomości w zał. nr 1 do nin. pisma, opracowanego na podstawie opinii biegłego sądowego K. - jako zbiorcze zestawienie sporządzone na podstawie dokumentacji technicznej, która w całości zachowała się i jest w aktach sprawy, lub pozostawiając organowi szczegółowe ustalenia stanowiące podstawę do oceny wartości pozostawionych nieruchomości, przez rzeczoznawcę majątkowego,

4) ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi w celu uznania znajdujących się w aktach dokumentów - jako dowody w rozumieniu 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i art. 75 § 1 k.p.a.,

a także uwzględnienia warunków historycznych wytworzenia dokumentów z lat 1939/40 i ich oceny w świetle ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym

i archiwach;

5) zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako uzasadniona została uwzględniona w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza

art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) i stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ze względu na ukształtowane ustawą przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym kluczowa jest kwestia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub jego spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które – zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy – jest niezbywalne. Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na osobie ubiegającej się o to prawo. Strona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz o rodzaju

i powierzchni tych nieruchomości.

Zatem przepisy ustawy w sposób kompleksowy regulują zasady przyznawania świadczenia nazwanego "rekompensatą", w tym przede wszystkim okoliczności usprawiedliwiające jego dochodzenie, wysokość świadczenia, krąg osób uprawnionych oraz termin, w jakim należało złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Ustawa reguluje ponadto w pewnym zakresie postępowanie dowodowe, wskazując w art. 6 zakres niezbędnego współdziałania strony ubiegającej się o rekompensatę w odniesieniu do gromadzenia materiału dowodowego. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że przepis ten nie statuuje zamkniętego katalogu dowodów i środków dowodowych, ani reguł wedle których dowody te należy oceniać.

Jednocześnie rekompensata, o której mowa w ustawie, jest świadczeniem realizowanym ze środków publicznych i chociażby z tego powodu ustalenia faktów uzasadniających wypłatę świadczenia muszą być oparte na rzetelnym i weryfikowalnym materiale dowodowym. Zatem skoro z przepisów ustawy nie wynikają szczególnie liberalne dla strony reguły dowodowe, to obowiązuje tu zasada, że co do zasady - ciężar dowodu spoczywać będzie na organie administracyjnym, ale nie oznacza to, że strona od tego zadania (poszukiwania dowodów) jest zwolniona. Strona bowiem w swoim dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie właściwych i przekonywających środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy to strona jest inicjatorem postępowania administracyjnego (jak w tym postepowaniu), w wyniku którego ma zapaść decyzja rozstrzygająca o jej uprawnieniach.

W toku poddanego ocenie Sądu postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy – w szczególności w postaci trzech zaświadczeń z Państwowego Archiwum Obwodu [...] (art. 6 ust.4 pkt 3 ustawy). Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się zatem do prawidłowej oceny w/w zaświadczeń.

Jako zarzut materialnoprawny sformułowano w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji art. 6 ust.4 pkt 3 ustawy, przejawiający się w nieprzydaniu w/w normie prawnej jako szczególnej w stosunku do przepisów k.p.a., prawa pierwszeństwa przed przepisami k.p.a.. W ocenie Sądu zarzut ten zasługiwał na uwzględnienie, bowiem

z art. 6 ust.4 pkt 3 ustawy wynika, że dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być w szczególności dokumenty urzędowe pozyskane z archiwów państwowych min. [...]. Zaświadczenia

z Archiwum Państwowego obwodu [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., opatrzone godłem państwowym [...],( k.130,146 i 155 akt administracyjnych), dotyczące przedmiotowych nieruchomości stanowią w ocenie Sądu dokumenty urzędowe, przysługuje im zatem domniemanie prawdziwości i zgodności z prawdą orzeczenia organu. Jednocześnie trudno przyjąć, że przeprowadzenie dowodu z Księgi Adresowej [...] Rocznik 1935/36, która to (stanowi jeden z dokumentów archiwalnych, podlegający ocenie jak każdy inny dowód w sprawie), dowiodło treści przeciwnej do w nich wskazanej. Zdaniem Sądu wątpliwości związane z różnicami dotyczącymi wpisów imion, organ mógł i powinien był wyjaśnić dopuszczając chociażby zgłoszony przez stronę dowód z zeznań wnioskodawcy.

Reasumując, w ocenie Sądu bezpodstawna była odmowa mocy dowodowej dokumentom urzędowym w postaci trzech, w/w zaświadczeń, potwierdzających tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości.

Sąd wskazuje, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest zgodnie z treścią art. 80 k.p.a., ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Gwarantowana organowi tym przepisem możliwość swobodnej oceny dowodów, aby nie była oceną dowolną, musi opierać się na dowodach zebranych w postępowaniu administracyjnym, ocenie powinien zostać poddany całokształt tak zebranego materiału i ocena ta musi być wszechstronna a nie jednostronna, a ponadto organ powinien dokonać oceny i wartości dowodowej każdego z przeprowadzonych dowodów, mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji błędnie oceniły zgromadzone dokumenty dotyczące istnienia po stronie poprzedników skarżącego prawa własności przedmiotowych nieruchomości oraz wysnuły wadliwe wnioski z analizy ich wartości dowodowej.

W związku z powyższym nie sposób zgodzić się z organami obu instancji, że skarżący nie udowodnił tytułu prawnego jego poprzedników prawnych do przedmiotowych nieruchomości, skoro brak jest dowodów przeciwnych, a zdaniem organu postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący. Wysnucie z treści takich dokumentów, przy braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych, braku tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości zostało uznane przez Sąd za przejaw dowolności oceny materiału dowodowego.

Doszło zatem także do naruszenia przez organy obu instancji wskazywanych

w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy skarga została przez Sąd uwzględniona na podstawie art.145 § 1 ust 1 lit. a i c p.p.s.a.. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało

o przepis art. 200 p.p.s.a.,