Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 790/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 790/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008r., sprawy ze skargi Zakładu Przetwórstwa [...] Spółka z o.o. w K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2005r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...], Nr[...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącej - Zakładom Przetwórstwa [...]Sp. z o.o. w K. umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. w kwocie 53 025,45 zł.

Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r., w kwocie 53 025,45 zł. Przedmiotowy wniosek, skarżąca motywowała trudną sytuacją finansową oraz faktem spełnienia przesłanek wynikających z art. 67 a Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła we wniosku, że umorzenie zaległości pozwoli utrzymać odpowiedni poziom zatrudnienia, a także powołała się na proekologiczny profil swojej działalności. W ocenie skarżącej spełnia ona warunki do umorzenia zaległości w ramach pomocy publicznej mającej charakter pomocy de minimis.

Organ podatkowy powołując się na uznaniowość przedmiotowej decyzji, po rozważaniu całokształtu materiału, nie dopatrzył się wyjątkowości sprawy, ani przesłanek do uwzględnienia wniosku.

Na powyższą decyzję strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o jej zmianę i orzeczenie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. w kwocie 53 025,45 zł. Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji, twierdząc, że za uwzględnieniem wniosku przemawia zarówno interes podatnika, jak i interes publiczny.

Na skutek rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...], Nr[...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie znajdując przesłanek, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię artykułu 67a Ordynacji podatkowej, w zakresie "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" oraz naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewłaściwe zbadanie przesłanek do uzyskania przez stronę skarżącą pomocy de minimis, przy czym naruszenia te miały istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przez organy podatkowe zasady optymalizacji ściągania podatków, wynikającej z obowiązujących w Polsce przepisów prawa europejskiego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, wniósł o jej oddalenie, argumentując, że działania administracji publicznej mające na celu optymalizację ściągalności długów nie stanowią pomocy publicznej, nie mogą stanowić decyzje pomniejszające dochody publiczne, np. umorzenie zaległości podatkowych. Zdaniem organu sytuacja finansowa spółki w momencie wydania zaskarżonej decyzji nie była czynnikiem decydującym odmowie udzielenia jej ulgi w spłacie w ramach pomocy de minimis albowiem istniała możliwość skorzystania z przywilejów z okresu przejściowego wynikającego z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji Europejskiej, Nr 69/2001 oraz art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1998/2006. Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w przedmiocie nie spełnienia przesłanek z art. 76 a Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do rozważenia istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad i grudzień 2005 r. w kwocie 53 025,45 zł.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powszechnym jest zapatrywanie, że stanowiąc w tymże przepisie materialno-prawną podstawę umarzania zaległych należności podatkowych ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, organom tym pozostawiając ocenę tego, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające to umorzenie, jak również ocenę zakresu tego umorzenia, która to ocena winna być dokonana według stanu rzeczy w chwili rozstrzygania w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z treścią cytowanego artykułu, warunkiem umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W jednej z prób zdefiniowania tego pojęcia Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl., stwierdził, że "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku(...)"

Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanek w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ podatkowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga podatkowa w postaci umorzenia zaległości podatkowych, stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, musi ona zatem mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego podatnika niezależnych. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały dostępny im materiał dowodowy i dokonały jego wszechstronnej oceny, wyprowadzając z tej oceny zasadny wniosek co do braku okoliczności wskazujących na to, że wykazywany przez skarżącego podatnika jego ważny interes, uzasadnia umorzenie zaległości podatkowych. Jak to wynika z uzasadnienia decyzji ostatecznej, w którym organ odwoławczy wszechstronnie przedstawił dokonane ustalenia faktyczne oraz ich prawnopodatkową ocenę w aspekcie odnoszącym się do przedmiotu sprawy, nie znalazł on również podstaw do uznania, że za stosowaniem wnioskowanej ulgi przemawiają jakieś względy interesu publicznego. Nieuzasadnione w tych warunkach są zarzuty skargi sprowadzające się do zarzutu naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w wyniku jego niewłaściwego zastosowania poprzez odmowę umorzenia zaległości podatkowych, w rzeczywistości sprowadzają się one bowiem do polemiki z rozstrzygnięciem po-zostającym w sferze przyznanego ustawą uznania organu podatkowego. Dlatego też w ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów proceduralnych poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

"Interes publiczny" - jako przesłanka umorzenia zaległości podatkowej - jest dyrektywą postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. W tym znaczeniu Sąd orzekający nie dopatrzył się zaistnienia przedmiotowej przesłanki. Sam profil prowadzonej działalności oraz chęć utrzymania dotychczasowego poziomu zatrudnienia nie jest wystarczającym argumentem do umorzenia istniejącej zaległości. W gospodarce wolnorynkowej, problemy te powinny być rozwiązywane przez podmioty gospodarcze bez pomocy państwa, a poziom zatrudnienia powinien być regulowany stosownie do potrzeb i możliwości finansowych. Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001,(sygn. akt I SA/Ka 577/00, niepubl.), że "przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany". Zaznaczyć należy, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej ma charakter wyjątkowy i można ją stosować tylko w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, które w ocenie Sądu nie miały miejsca. Organy podatkowe niejednokrotnie udzielały stronie skarżącej pomocy w spłacie należności podatkowych, co jednak nie przyniosło trwałej poprawy sytuacji finansowej spółki.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organy zasady optymalizacji, Sąd uznał, że są one chybione, albowiem zasada ta nie obejmuje decyzji pomniejszających dochody publiczne, takich jak umorzenie zaległości podatkowej. Zasada ta odnosi się jedynie do decyzji w przedmiocie odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia na tary. Celem tych instytucji nie jest uwolnienie podatnika od zapłacenia należności podatkowych ale udzielenie pomocy w jego spłacie. Jak wspomniano wcześniej, organy podatkowe uprzednio, niejednokrotnie udzielały stronie skarżącej pomocy w spłacie należności podatkowych, co jednak nie doprowadziło do stabilizacji finansowej spółki. Nie zaistniało również żadne nadzwyczajne zdarzenie, które mogłoby być uznane za niezależne od działań spółki, a tym samym uzasadniać udzielenie wnioskowanej ulgi.

W kwestii zarzutu nie zbadania przez organy podatkowe przesłanek kwalifikujących stronę do możliwości skorzystania z pomocy de minimis, Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. Pamiętać należy, że od początku 2007 r. zaczęło obowiązywać nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r.). Rozporządzenie to utrzymuje dotychczasowe, podstawowe reguły przyznawania pomocy de minimis, min. tę, iż organ podatkowy przyznaje ulgi w ramach pomocy de minimis w oparciu o określone w ordynacji podatkowej przesłanki, tj. "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Po stwierdzeniu, że dana ulga mieści się w kategorii pomocy de minimis, dalsze postępowanie organu podatkowego w sprawie jej przyznania jest oparte wyłącznie o przepisy Ordynacji podatkowej. Sytuacja finansowa strony nie była jedynym czynnikiem decydującym o odmowie udzielenia jej ulgi w spłacie należności podatkowych. Organ podatkowy w sposób należyty przeanalizował kondycję finansową strony, co pozwoliło na ustalenie nieistnienia przesłanek udzielenia ulgi w postaci "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego".

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, względnie uchybia przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.