Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1558/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej~Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119b, art.119 a par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Artur Kot (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1187/17 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 6 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1187/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej jako "WSA" lub "Sąd pierwszej instancji") uwzględnił skargę R.S. (dalej: "Skarżący" lub "Wnioskodawca") na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "Dyrektor KIS", "Organ interpretacyjny" lub "DKIS") z 25 sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

w sprawie z wniosku o wydanie interpretacji w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Zaskarżony wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane niżej, dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

2. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez WSA przedstawia się następująco.

2.1. Postanowieniem z 25 sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 13 § 2a, art. 221, art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej w skrócie jako "O.p."), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej utrzymał w mocy własne postanowienie z 12 lipca 2017 r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie konsekwencji podatkowych rozwiązania spółki osobowej.

We wniosku o udzielenie interpretacji skarżący podał, że jest osobą fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania w Izraelu oraz podlegającą nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w tym państwie. W przyszłości wnioskodawca otrzyma środki pieniężne oraz ewentualnie inne aktywa (prawa majątkowe) z tytułu rozwiązania mającej siedzibę w Polsce spółki osobowej prawa handlowego, innej niż spółka komandytowo-akcyjna. Rozwiązanie spółki osobowej nastąpi po przeprowadzeniu likwidacji albo bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych. Do czasu jej rozwiązania jednym z przedmiotów działalności gospodarczej spółki osobowej będzie świadczenie usług finansowych,

w tym udzielanie pożyczek. Do czasu rozwiązania spółka osobowa może udzielać pożyczek podmiotom trzecim lub wspólnikom spółki osobowej, w tym wnioskodawcy.

Z tytułu rozwiązania spółki osobowej wnioskodawcy, jako jej wspólnikowi, przysługiwać będzie prawo udziału w majątku likwidacyjnym spółki osobowej. Na dzień rozwiązania w majątku spółki mogą znajdować się: środki pieniężne, wierzytelności

z tytułu niespłaconych pożyczek udzielonych osobom trzecim lub wspólnikom w spółce osobowej, w tym wnioskodawcy, ewentualnie inne prawa majątkowe.

Przedmiotem wniosku jest spółka osobowa pochodząca z przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce.

Wnioskodawca wskazał nadto, że tzw. niepodzielone zyski spółki z o.o. na dzień przekształcenia w spółkę osobową zgodnie z przepisami prawa podatkowego będą przychodem wnioskodawcy z tytułu udziału w zyskach osób prawnych podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym (PIT). Na dzień przekształcenia majątek spółki z o.o. jest majątkiem początkowym spółki osobowej zgodnie z przepisami KSH,

a wartość kapitału zakładowego spółki z o.o. stanowi wkład wspólników (w tym wnioskodawcy) do spółki osobowej.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

1. Czy środki pieniężne przekazane wnioskodawcy w związku z rozwiązaniem spółki osobowej (po przeprowadzeniu likwidacji albo bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego) będą stanowiły przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem PIT?

2. Czy przejęcie przez wnioskodawcę w związku z rozwiązaniem spółki osobowej (po przeprowadzeniu likwidacji albo bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego) wierzytelności wynikających z pożyczek udzielonych podmiotom trzecim (tj. innym niż wnioskodawca) przez spółkę osobową lub nawet jeszcze przez spółkę

z o.o., jak również późniejsza spłata tych pożyczek przez dłużnika na rzecz wnioskodawcy (jako nowego wierzyciela) w kwocie kapitału udzielonej pożyczki stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu PIT po stronie wnioskodawcy?

3) Czy przejęcie przez skarżącego wierzytelności z tytułu udzielonych mu przez spółkę osobową lub spółkę z o.o. pożyczek oraz ich wygaśnięcie w wyniku konfuzji (wynikającej z tożsamości podmiotowej wierzyciela i dłużnika) spowoduje po stronie wnioskodawcy powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem PIT?

Prezentując własne stanowisko wnioskodawca przyjął, że zdarzenia przedstawione w powyższych pytaniach nie spowodują powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania Dyrektor KIS stwierdził,

że organ upoważniony do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli:

- wniosek o wydanie interpretacji, o którym mowa w art. 14b § 1 O.p. został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowanym, lub

- z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w sprawie wydania interpretacji nie może być wszczęte.

O "innych przyczynach" uniemożliwiających wszczęcie postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej można mówić m.in. w sytuacji, gdy występują okoliczności uzasadniające przypuszczenie, co do zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 14b § 5b Ordynacji podatkowej.

Postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie otrzymanej od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej opinii, według której w stosunku do elementów zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej. W odniesieniu do opisanego zdarzenia przyszłego istnieją obiektywne podstawy do domniemania, że spełniają ustawowe kryteria unikania opodatkowania, tj.: zostały dokonane w sposób sztuczny, w celu osiągnięcia korzyści podatkowej oraz są sprzeczne z celem i przedmiotem przepisu ustawy podatkowej.

Organ podatkowy ocenił, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową w celu jej późniejszej likwidacji jest czynnością sztuczną, która może mieć na celu wyłącznie uzyskanie korzyści podatkowej niezgodnej z celem i przedmiotem przepisu ustawy podatkowej. Wskazywane przez wnioskodawcę planowane działania noszą znamiona działań o sztucznym charakterze w rozumieniu art. 119c O.p. w zakresie pozwalającym na uzasadnione przypuszczenie, że jako elementy zdarzenia przyszłego mogą być przedmiotem decyzji wydanej

z zastosowaniem art. 119a. Zamysłem wnioskodawcy jest przekazanie składników majątku ze spółki kapitałowej do jego majątku. Liczne czynności podjęte przez wnioskodawcę (przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową, a następnie likwidacja tej spółki osobowej (podlegającej PIT) i w konsekwencji otrzymanie składników majątkowych przez wnioskodawcę) prowadzą więc do uzyskania stanu zbliżonego do stanu, który istniał przed dokonaniem tych czynności.

Na ocenę opisanego sposobu działania jako sztucznego ma wpływ również sama ilość wskazanych powyżej czynności podjętych przez skarżącego i zaangażowanie

w przeprowadzony proces podmiotu pośredniczącego w sytuacji, gdy mógł on otrzymać składniki majątku bezpośrednio poprzez likwidację spółki kapitałowej. Dla osiągnięcia jedynego widocznego efektu realizacji wszystkich podjętych działań (tj. przekazania składników majątku ze spółki kapitałowej do majątku skarżącego) nie było konieczne przeprowadzenie tych działań ani angażowanie w zastosowanej strukturze podmiotu, który finalnie i tak zostałby poddany likwidacji.

2.2. Po rozpoznaniu skargi WSA w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora KIS z 25 sierpnia 2017 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "P.p.s.a." lub "ppsa").

Uzasadniając powyższą ocenę Sąd pierwszej instancji wskazał, że analiza dopuszczalności wydania interpretacji przez pryzmat art. 14b § 5b O.p. nie może pomijać art. 119b § 1 O.p. Skoro w punkcie 1 przepis ten stanowi, że art. 119a O.p. nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa lub suma korzyści podatkowych osiągniętych przez podmiot z tytułu czynności nie przekracza w okresie rozliczeniowym 100.000 zł, to analiza tego zagadnienia ma bezpośrednie znaczenie dla zastosowania art. 14b § 5b O.p. Trudno bowiem przyjąć, że występuje uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji opartej o art. 119a O.p., jeśli zachodzi okoliczność wskazana w art. 119b § 1

pkt 1 O.p, wyłączająca zastosowanie art. 119a O.p. Jeśli zatem korzyść podatkowa

lub suma korzyści podatkowych odniesionych przez skarżącego z tytułu określonych czynności nie przekracza 100 000 zł, to wyłączone jest wydanie decyzji opartej

o art. 119a O.p. Zdaniem WSA w sytuacji, gdy w przedstawionym we wniosku opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego brak jest informacji o wartości otrzymanych, czy spodziewanych korzyści, a organ interpretacyjny dopatruje się przesłanek wskazujących na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą być przedmiotem decyzji wydanej

z zastosowaniem art. 119a, to brak takich informacji czyni przedstawienie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego niepełnym.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentów Dyrektora KIS, który podnosił, że nie jest możliwe ustalanie przez organ interpretacyjny zaistnienia przesłanki

z art. 119b § 1 pkt 1 O.p. bowiem obliczanie wartości korzyści podatkowej związanej

z ewentualnym unikaniem opodatkowania należy do kompetencji uprawnionego organu podatkowego w toku prowadzonego postępowania. Powyższy pogląd w zakresie,

w jakim prowadzi do wniosku o zasadności przekroczenia progu kwoty 100 000 zł wskazanej art. 119b § 1 pkt 1 O.p., pozostaje zaś w sprzeczności z treścią art. 14b § 5b O.p. Interpretacja wydawana w indywidualnej sprawie opiera się na stanie faktycznym przedstawionym przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego ocenie prawnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w realiach rozpoznawanej sprawy, gdy stan faktyczny przedstawiony we wniosku nie pozwala na odniesienie się do wszystkich okoliczności mających wpływ na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, o którym mowa w art. 14b § 5b O.p., organ interpretacyjny ma możliwość zastosowania regulacji z art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. celem uzupełnienia przedstawionego we wniosku

o wydanie interpretacji stanu faktycznego poprzez podanie danych umożliwiających ocenę możliwości wydania decyzji, o której mowa w art. 119a O.p., w kontekście przesłanki z art. 119b § 1 pkt 1 O.p.

3.1. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 lutego 2018 r. zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu organ podatkowy zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 14b § 5b Op

w zw. z art. 119a § 1 i art. 119b § 1 pkt 1 w zw. z art. 119e Op oraz art. 14h w związku

z art. 169 § 1 Op poprzez uznanie przez WSA, że organ interpretacyjny – w razie wątpliwości co do możliwości wydania decyzji, o której mowa w art. 119a Op

w kontekście przesłanki wynikającej z art. 119b § 1 i art. 119e Op – winien skorzystać

z regulacji opisanej w art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Op, gdy z treści art. 14b § 5b Op jednoznacznie wynika, że przepis art. 119b § 1 pkt 1 Op nie ma zastosowania

w postępowaniu interpretacyjnym, gdyż badanie okoliczności wykluczających zastosowanie art. 119a Op – a wskazanych w art. 119b tej ustawy – prowadziłoby

do uzyskania rozstrzygnięcia, dla którego przewidziany jest inny tryb postępowania,

co w konsekwencji naruszałoby właściwość rzeczową organów podatkowych.

Autor skargi kasacyjnej (radca prawny) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na rozprawie i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3.2. Skarżący nie skorzystał z prawa udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna podatkowego organu interpretacyjnego jest zasadna.

4.1. Na wstępie wskazać należy, że tożsamy problem prawny był już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który ukształtował

w swoim orzecznictwie jednolite stanowisko (zob. wyroki NSA z: 21 marca 2018 r.; II FSK 3819/17; 12 października 2018 r., II FSK 83/18; 5 listopada 2019 II FSK 3803/17; 22 stycznia 2020 r., II FSK 713/18; 4 lutego 2020 r., II FSK 548/18; 19 lutego 2020 r., II FSK 2920/18; 27 lutego 2020 r., II FSK 893/18; 11 marca 2020 r., II FSK 1013/18; 21 października 2020 r., II FSK 1577/18). Skład rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela przedstawione w nich stanowisko, korzystając z argumentacji przedstawionej w powyższych orzeczeniach.

4.2. Indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego scharakteryzować można jako postać czy też formę zewnętrznego, jednostronnego działania administracji podatkowej, to jest czynność uprawnionych organów wykonujących administrację publiczną, która nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia i nie stanowi załatwienia sprawy w zakresie realizacji praw i obowiązków podatkowych zainteresowanego. Zastosowanie się podmiotu prawa do treści wydanej interpretacji, a nie jej udzielenie

i wydanie, tworzy związaną z nią ochronę prawną. Jest to działanie niewładcze, informujące o obowiązującym prawie, a mówiąc ściślej: o uzasadnionych możliwościach jego stosowania, które prowadzić ma do jednolitości stosowania oraz do przestrzegania prawa podatkowego, przekonując do tego i przedstawiając w tym zakresie określone propozycje. Interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w specjalnie w tym celu uregulowanej w rozdziale 1a działu II Ordynacji podatkowej - O.p. procedurze, której prawidłowe przeprowadzenie daje wynik w postaci wydania i następnie doręczenia pisma zwierającego urzędową informację o stosowaniu i wykładni prawa podatkowego (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego z 7 lipca 2014 r., I FPS 1/14, ONSAiWSA z 2015 r. nr 1, poz.3; uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 września 2014 r., K 49/12, OTK-A 2014/8/94, Dz.U.2014/1367).

Opinia zabezpieczająca pełni rolę zbliżoną do indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego, z tym że może chronić jedynie przed zastosowaniem regulacji prawnych klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające wydawane są w szczególnych, odrębnych od siebie, autonomicznych w relacji do innych postępowań unormowanych w O.p. procedurach, w których zastosowania znajdują regulacje prawne zawarte odpowiednio: w rozdziale 1a Działu II O.p., wraz z przepisami wskazanymi

w art. 14h O.p., a także w rozdziale 4 Działu IIIA O.p., z przepisami wymienionymi

w art. 119zf O.p.

W postępowaniu o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego oraz w postępowaniu w przedmiocie wydania opinii zabezpieczającej właściwy podatkowy organ interpretacyjny dokonuje oceny możliwości zastosowania materialnego prawa podatkowego, w razie potrzeby połączonej z wykładnią tego prawa, w relacji do stanu faktycznego przedstawionego przez podmiot wnioskujący o wydanie interpretacji lub opinii, to jest przez zainteresowanego, wnioskodawcę. W obu postępowaniach zasadniczo nie prowadzi się postępowania dowodowego (odnośnie

do postępowania w przedmiocie opinii – por. art. 189 § 3 O.p., art. 197 § 1 i 3 O.p.

w zw. z art. 119zf oraz w art. 119x § 2 O.p.).

W postępowaniu interpretacyjnym prowadzący je organ może wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku, w celu doprowadzenia wniosku do stanu niewątpliwej zgodności z prawem, w tym, między innymi, do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, zgodnie z art. 14b § 3 O.p. Podstawą prawną wskazanego działania organu jest art. 169 § 1 O.p w zw. z art. 14 h O.p. Analogiczne uprawnienie, na podstawie art. 169 § 1 O.p., w zw. z art. 119zf O.p. oraz art. 119x § 4 O.p., przysługuje organowi prowadzącemu postępowanie w przedmiocie wydania opinii zabezpieczającej. W postępowaniu interpretacyjnym organ wydaje pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego.

W sprawach niezarezerwowanych dla interpretacji, to jest poza merytoryczną oceną przedstawionego przez wnioskodawcę zagadnienia wymagającego oceny możliwości zastosowania i wykładni norm prawa podatkowego, podatkowy organ interpretacyjny może wydawać przewidziane dla tego postępowania postanowienia. W postępowaniu

w przedmiocie wydania opinii, organ wydaje opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej, oprócz tego – analogicznie, jak w postępowaniu interpretacyjnym – może wydawać postanowienia.

Postępowanie o wydanie interpretacji rozpoczyna się od dnia otrzymania przez organ wniosku. Zgodnie bowiem z art. 14d § 1 O.p. interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż

w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W postępowaniu odnośnie do opinii zabezpieczających, wniosek o jej wydanie, na podstawie art. 119 zb § 1 O.p., załatwia się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Postępowanie to, tak jak postępowanie interpretacyjne, rozpoczyna się zatem od dnia otrzymania wniosku zainteresowanego. Opinia zabezpieczająca, zgodnie z jej nazwą oraz przede wszystkim z treścią dotyczących jej unormowań, służy ochronie zainteresowanego przed zastosowaniem do dokonywanych przez niego istotnych dla prawa podatkowego czynności przepisów regulujących klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania. Podmiot wyłącznie uprawniony do wydawania opinii zabezpieczającej lub odmowy wydania opinii oraz normatywny przedmiot postępowania ukierunkowanego na wydanie opinii, do której zastosowanie się przez zainteresowanego służyć ma jego ochronie w relacji do możliwości zastosowania przepisów regulujących klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania, stanowią zasadnicze różnice i wyróżniki tego postępowania w stosunku do postępowania w przedmiocie pisemnych indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Relacje pomiędzy opinią zabezpieczającą i interpretacją indywidualną są ukształtowane w taki sposób, że nie wydaje się interpretacji w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przepuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Jest to regulacja zgodna z ustaleniami wynikającymi

z rezolucji Parlamentu Europejskiego z 25 listopada 2015 r. w sprawie interpretacji prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach [2015/2066(INI)] (L. Etel: LEX, Komentarz WKP, 2017).

4.3. Na podstawie art. 14b § 5b O.p. nie wydaje się interpretacji indywidualnej

w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej

z zastosowaniem art. 119a lub stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5

ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że odwołuje się on – wprost, aczkolwiek ogólnie, bez odniesienia do konkretnych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego – do przepisu art. 119a O.p. Konstruując – z przepisów art. 14b § 5b O.p

i art. 119a O.p. - normę prawną adekwatną do stosowania w postępowaniu

w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, wskazać należy, co następuje. Ustalenie czynności odpowiedniej w miejsce czynności sztucznej i wprowadzenie jej, za czynność sztuczną, do przedmiotu i w konsekwencji

do podstawy opodatkowania, a także usunięcie z przedmiotu opodatkowania czynności, której jedynym celem było osiągnięcie korzyści podatkowej - art. 119a § 3 i 4 O.p.,

art. 119a § 5 O.p. - wymaga merytorycznej weryfikacji stanu faktycznego, które wiąże się z niezbędnym w tym zakresie postępowaniem dowodowym. Działania tego rodzaju niewątpliwie nie są przewidziane w postępowaniu wywołanym wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Postępowanie dowodowe, poza wyjątkami wskazanymi w art. 189 § 3 O.p., art. 197 § 1 i 3 O.p. w zw. z art. 119zf oraz w art. 119x § 2 O.p., nie jest prowadzone także w postępowaniu w przedmiocie wydania opinii zabezpieczającej. Zastosowanie powołanych wyżej regulacji prawnych wynikających z art. 119a § 3 i 4 O.p. oraz art. 119a § 5 O.p. przeprowadzane jest zasadniczo w postępowaniu podatkowym. Określenie skutków podatkowych przyjęcia do przedmiotu opodatkowania czynności odpowiedniej - za czynność sztuczną

(art. 119a § 2 O.p.) oraz określenie skutków podatkowych pominięcia czynności, której jedynym celem było osiągnięcie korzyści podatkowej (art. 119a § 5 O.p.), stanowi element postępowania podatkowego, uwzględniającego regulacje prawne klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, które kończy się wydaniem decyzji podatkowej. Indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego oraz opinia zabezpieczająca, która w istocie stanowi szczególną formę interpretacji, niewątpliwie nie są decyzjami podatkowymi. Poza granicami rozpoznanej sprawy pozostaje zagadnienie, czy można zbadać wszystkie przesłanki stosowania i wyłączenia stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w postępowaniu o wydanie opinii zabezpieczającej. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że opinia zabezpieczająca nie jest decyzją podatkową

i decyzji tej nie zastępuje.

4.4. Z powyższych rozważań wynika, że w obszarze ewentualnej konkurencji dwóch odrębnych postępowań: postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego i postępowania w przedmiocie wydania opinii zabezpieczającej, uzasadnione przypuszczenie, o którym mowa w art. 14b § 5b O.p, adekwatne jest zasadniczo do art. 119a § 1 O.p. (rozpoznana sprawa nie dotyczyła art. 5 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług). Uzasadnione przypuszczenie możliwości zastosowania art. 119a § 1 O.p. implikuje bowiem spór prawny w zakresie wydania opinii zabezpieczającej lub wydania odmowy wydania opinii zabezpieczającej, których niewątpliwie nie wydaje się w postępowaniu w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Ewentualna ocena możliwości zastosowania art. 119a § 1 O.p., dokonana w postępowaniu o wydanie opinii zabezpieczającej, nie stanowi decyzji podatkowej, może natomiast zostać potwierdzona w postępowaniu podatkowym, po zbadaniu wszystkich przesłanek odpowiedzialności podatkowej, wynikających z całości odpowiednich przepisów normujących klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania.

Jeżeli więc uzasadnione przypuszczenie możliwości zastosowania art. 119a § 1 O.p. stanowi, na podstawie art. 14b § 5b O.p., przeszkodę prawną do wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, to tym bardziej przedmiotem postępowania interpretacyjnego nie mogą być wszystkie przesłanki oraz ewentualne wyłączenia stosowania przywoływanej klauzuli, które wymagają analizy związanej

z postępowaniem dowodowym, prowadzonym co do zasady w postępowaniu podatkowym, nie prowadzonym w postępowaniu interpretacyjnym.

Reasumując: na podstawie art. 14b § 5b pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), uzasadnione przypuszczenie możliwości zastosowania przepisu art. 119a § 1 wymienionej ustawy, normującego zasadę odpowiedzialności podatkowej w zakresie regulacji prawnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, jest wystarczające do odmowy wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Jeżeli wnioskodawca przedstawia stan faktyczny, z którego rozważane przypuszczenie w sposób uzasadniony wynika, to postępowanie interpretacyjne nie jest adekwatnym trybem prawnym do merytorycznego załatwienia wniosku zainteresowanego, który może natomiast wystąpić o wydanie w sprawie opinii zabezpieczającej, to znaczy może zainicjować odrębne postępowanie w przedmiocie wydania wymienionej opinii. Ocena (już nie tylko przypuszczenie) możliwości zastosowania regulacji prawnych klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania należy do właściwego w tym zakresie organu,

w postaci Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, nie zaś do uprawnionego

do wydawania interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

4.5. Jeżeli organ interpretacyjny i zainteresowany dokonywaliby czynności precyzowania i wyjaśniania wątpliwości stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, w celu doprowadzenia sprawy interpretacyjnej do stanu wystarczającej możliwości oceny w zakresie wszystkich przesłanek i ewentualnych wyłączeń odpowiedzialności na podstawie regulacji prawnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, to czynności te stanowiłyby w istocie działania w ramach postępowania w przedmiocie wydania opinii zabezpieczającej. Jeżeli zaś przedmiotem sporu

w postępowaniu interpretacyjnym miałoby być ustalanie czynności odpowiednich,

w miejsce przeprowadzonych – sztucznych, oraz określanie odpowiedzialności podatkowej z przyjęcia do przedmiotu opodatkowania określonej czynności odpowiedniej lub z wyłączenia czynności dokonanej wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, to postępowanie tego rodzaju i treści konkurowałoby bezpodstawnie z postępowaniem w przedmiocie ustalenia bądź określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Interpretacja podatkowa nie jest aktem administracyjnym, nie jest decyzją określającą/ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Interpretacja podatkowa nie jest opinią zabezpieczającą, którą w przewidzianym tylko dla niej przedmiocie może wydać inny, aniżeli interpretacyjny, organ administracji. Indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego nie zastępuje opinii zabezpieczającej ani też rozstrzygnięcia decyzji podatkowej.

Ponadto, zgodnie z art.14na pkt 1 O.p., przepisów art. 14k-14n O.p., przewidujących ochronę prawna z tytułu zastosowania się do interpretacji, nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej

z zastosowaniem art. 119a O.p. Rozważając teoretycznie – jeżeli by nawet wezwać zainteresowanego wnioskodawcę do sprecyzowania przedstawionego stanu faktycznego, na podstawie art. 169 § 1 O.p. w zw. z art. 14h O.p., poprzez wskazanie uzyskanej bądź oczekiwanej korzyści podatkowej oraz jej wartości, to podatkowy organ interpretacyjny nie miałby jakichkolwiek możliwości dowodowych, żeby dane te zweryfikować. W postępowaniu o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego postępowania dowodowego wszak się nie prowadzi. Gdyby natomiast

w ewentualnym (przyszłym) postępowaniu podatkowym zostało ustalone, że wbrew treści wniosku wymienione wartości wystąpiły lub były inne od wskazanych przez zainteresowanego, wydana interpretacja z tego powodu oraz w powyższym zakresie nie realizowałaby funkcji ochronnych. Nie można bowiem realnie zastosować się do treści interpretacji wydanej w odniesieniu do indywidualnego stanu faktycznego, który

w rzeczywistości różni się od przyjętego w interpretacji.

4.6. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ, że nie był obowiązany badać, czy w tym przypadku nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 119b O.p. Jak wskazano wyżej, art. 14b § 5b O.p. nie odwołuje się do tego przepisu. Porównanie

art. 14b § 3 O.p. z art. 119x § 1 tej ustawy wskazuje zaś na to, że w opisie stanu faktycznego zawartym we wniosku o wydanie interpretacji zainteresowany nie jest obowiązany do wskazania skutków podatkowych opisanych we wniosku czynności,

w tym korzyści finansowych, będących rezultatem czynności objętych wnioskiem

o wydanie interpretacji. Organ interpretujący nie tylko nie ma obowiązku, ale także nie jest uprawniony do wzywania wnioskodawcy, w trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p., do uzupełnienia stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego o informację

o ewentualnych korzyściach finansowych wynikających z opisanych we wniosku czynności. Zbadanie okoliczności z art. 119b O.p. wymaga bowiem, co do zasady, przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego w postępowaniu dotyczącym wydania interpretacji się nie przeprowadza. Organ interpretujący musiałby zatem poprzestać na oświadczeniu wnioskodawcy, którego nie byłby w stanie zweryfikować. Czyniłoby to stosowanie art. 14b § 5b O.p. podatkowej iluzorycznym (por. wyrok NSA

z 21 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3819/17).

Należało zatem uznać, że nieprawidłowa jest ocena sądu pierwszej instancji,

że organ interpretujący nie miał podstaw do zastosowania art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 5b w zw. z art. 119a O.p., z których wynika, że nie wydaje się interpretacji indywidualnej - w drodze odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie - w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej przez właściwy organ z zastosowaniem art. 119a O.p.

Dostrzegając brak precyzji w formułowaniu podstaw kasacyjnych uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą w istocie naruszenia zarówno przepisów postępowania, o czym mowa w petitum skargi kasacyjnej, jak i prawa materialnego, zgodnie z podsumowaniem (zob. s. 10). Uzasadnienie stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczy nadto naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.

5. Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pomimo jej wadliwości ma usprawiedliwione podstawy. Nadto istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Wystąpiły zatem przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zatem zaskarżony wyrok w całości,

a także oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zaś stosownie do przepisów art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205

§ 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).