Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 36/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 pkt 1,  art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2441
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Natalia Galewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015r. sprawy ze skargi K. S. i M. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części c.o. w piwnicy budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 774 zł (słownie: siedemset siedemdziesiąt cztery) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej - DWINB), zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. i M. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r., poz. 267 - dalej k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.(dalej - PINB) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części instalacji c.o. w piwnicy budynku poprzez demontaż wszystkich rur grzewczych obsługujących kocioł c.o. w pomieszczeniu kotła oraz demontaż czopucha odprowadzającego produkty spalania z kotła c.o. do przewodu kominowego. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że stan faktyczny i prawny sprawy, w której zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie kształtuje się następująco.

Po powzięciu informacji o wykonaniu robót budowlanych objętych postępowaniem PINB w J. pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. wystąpił do Wydziału Urbanistyki Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta J. o udzielenie informacji czy wydawane było pozwolenie na budowę instalacji do celów grzewczych z kotłem stałopalnym na paliwo stałe dla lokali nr 3 i nr 5 w budynku mieszkalnym przy ul. M. w J.. Po otrzymaniu informacji, że fakt taki nie miał miejsca (pismo z dnia 4 września 2013 r.), w dniu 11 października 2013 r. przeprowadzono oględziny w przedmiotowym budynku dokumentując zastany stan faktyczny związany z instalacją c.o. w stosownym protokole, w którego załączeniu znajduje się także wykonana przez pracowników organu nadzoru budowlanego dokumentacja fotograficzna.

W oparciu o zebrane dowody i przeprowadzone czynności w dniu [...] r. PINB wydał postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 267) zobowiązano inwestorów A. i W. K. oraz K. i M. S. do przedłożenia w terminie do dnia 31 stycznia 2014 r. oceny technicznej instalacji c.o. sporządzonej przez osobę uprawnioną tj. posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej, zaznaczając nadto, że ocena winna w szczególności obejmować kocioł c.o. pomieszczenie kotłowni wraz z wentylacją i sposobem odprowadzania dymu. Zobowiązani nie przystąpili do realizacji nakazu lecz K. i M. S. oprotestowali wydane rozstrzygnięcie zażaleniem. DWINB w toku postępowania odwoławczego w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...], którym uchylił postanowienie PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z treści uzasadnienia postanowienia organu II instancji wynika, że DWINB uznał, iż oceny istniejącego stanu faktycznego winien dokonać samodzielnie organ nadzoru budowlanego, w którym ,,powinny być zatrudnione osoby legitymujące się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi", a dodatkowo powzięto wątpliwość co do poprawności ustalonego przez organ decyzyjny katalogu stron postępowania.

Po powrocie sprawy do organu I instancji w dniu 3 stycznia 2014 r. przeprowadzono kolejne oględziny w budynku zlokalizowanym przy ul. M. w J.. Dodatkowo w materiale dowodowym poczyniono uzupełnienie poprzez uzyskanie wykazu właścicieli i władających gruntami i protokołu przeglądu kominiarskiego. Tak zebrany materiał dowodowy legł u podstaw wydanej w oparciu o niego decyzji PINB z dnia [...] r., nr [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 Prawa budowlanego nakazano inwestorom K. i M. S. oraz A. i W. K. rozbiórkę stałopalnego pieca c.o. o mocy 24 kV w pomieszczeniu piwnicznym w budynku mieszkalnym przy ul. M. w J. będącego elementem instalacji grzewczej dla lokali mieszkalnych nr 3 i nr 5 w budynku. Jak wykazał w treści decyzji organ I instancji nakaz rozbiórki stał się konsekwencją analizy stanu faktycznego na tle regulacji wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz Polskiej Normy PN-87/B-02411 z dnia 17 grudnia 1987 r. PINB doszedł bowiem do przekonania, że samowolnie zrealizowane roboty nie mogą zostać doprowadzone do stanu wynikającego z przywołanych normatywów.

Badając sprawę w trybie odwoławczym, na skutek odwołania K. i M.S., DWINB w dniu [...] r. decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu II instancji organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego zastosował nieprawidłowe przepisy dotyczące kotła c.o. (jego mocy cieplnej nominalnej), które nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Jako kolejną przesłankę eliminacji oprotestowanej decyzji z obrotu prawnego wskazano niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego) poprzez brak wykazania niezgodności wykonanych robót z obowiązującymi przepisami w stopniu uniemożliwiającym ich legalizację.

Kolejne rozstrzygnięcie w sprawie wydane przez organ I instancji przybrało formę decyzji z dnia [...] r., nr [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 Prawa budowlanego nakazano B. K. właścicielowi lokalu mieszkalnego nr 3 w budynku przy ul. M. w J. oraz K. i M. S. właścicielom lokalu nr 5 w budynku przy ul. M. w J. rozbiórkę części instalacji c.o. w piwnicy budynku wraz ze stałopalnym kotłem c.o. o mocy 24 kW, poprzez odłączenie go od komina w pomieszczeniu piwnicznym w budynku mieszkalnym przy ul. M. w J.. W argumentacji zbliżonej do zawartej we wcześniej uchylonej decyzji organ wskazał jako przyczynę wydanego nakazu niezgodność przedmiotowej inwestycji z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz Polskiej Normy PN-87/B-02411 z dnia 17 grudnia 1987 r. Jak uznał PINB nie ma podstaw do nakazania wykonania określonych czynności prowadzących do stanu zgodnego z prawem, ponieważ wiązać by się to musiało z nakazem wyburzenia części ścian, co w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe.

Podobnie jak miało to już miejsce w dotychczasowym toku postępowania, decyzja została oprotestowana odwołaniem, którego rozpoznanie spowodowało wydanie przez DWINB w dniu [...] r. decyzji nr [...], którą uchylono decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z treści uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że dopatrzył się on uchybień dotyczących prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. W ocenie DWINB niewłaściwie zredagowano sentencję rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, które jako nieprecyzyjne może powodować wątpliwości przy ewentualnej egzekucji nakazu.

Przystępując po raz kolejny do rozpoznania sprawy PINB w J. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 4 oraz art. 50 ust. 7 ustawy Prawo budowlane (t.j. z 2013 r. poz. 1409 ze. zm.) nakazał B. K. - właścicielowi lokalu mieszkalnego nr 3 w budynku przy ul. M. w J. oraz K. S. i M. S. - właścicielom lokalu mieszkalnego nr 5 w budynku przy ul. M. w J., rozbiórkę części instalacji c.o. w piwnicy budynku poprzez demontaż wszystkich rur grzewczych obsługujących kocioł c.o. w pomieszczeniu kotła oraz demontaż czopucha odprowadzającego produkty spalania z kotła c.o. do przewodu kominowego. W uzasadnieniu decyzji odniesiono się do stanu faktycznego sprawy wskazując, że instalację grzewczą c.o. wraz z kotłem na paliwo stałe zainstalowanym w piwnicy budynku przy ul. M. w J. wykonano w 1984 r. bez zgody właściwego organu. Inwestorzy posiadali jedynie projekt instalacji, zaś z upływem czasu stary kocioł c.o. został zastąpiony nowym o mocy 24kW ([...]). Pismem z dnia 13 grudnia 2004 r. inwestorzy przekazali [...] kopie dokumentów związanych z instalacją: protokół odbioru, kosztorys budowlany, protokół dotyczący pieców grzewczych oraz odpowiedź MPGM z dnia [...] r. na podanie z lipca 1984 r., w której wyrażono zgodę na wykonanie instalacji zgodnie z posiadaną dokumentacją oraz opinię kominiarską nr [...]". W oparciu o przedłożony projekt ustalono, że przewidywał on zamontowanie kotła stałopalnego w piwnicy budynku w pomieszczeniu innym i większym niż jest obecnie, zaopatrzonym w wentylację grawitacyjną nawiewną i wywiewną. Wymiary zaprojektowanej kotłowni odczytane z projektu wynoszą 2,45m x 6,50m (15,92m²) a obecnie pomieszczenie kotłowni posiada wymiary 0,80m szerokości 1,35m głębokości (1,32m² ) i 2,86m wysokości. W tych okolicznościach PINB przyjął, że inwestor zainstalował kocioł w innym pomieszczeniu piwnicznym niż to przewidywał projekt. Dodatkowo aktualna lokalizacja kotła jest niezgodna z Polską Normą i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB wskazał, iż zgodnie z normą:

- wentylacja nawiewna obsługująca pomieszczenie kotła powinna znajdować się w tym pomieszczeniu w formie niezamykanego otworu o powierzchni minimum 200 cm²,

- wentylacja wywiewna winna być w formie kanału wywiewnego o przekroju poprzecznym nie mniejszym niż 14 x 14 cm, z otworem wlotowym pod sufitem pomieszczenia, wyprowadzonego ponad dach i umieszczonym obok komina. Przewód wentylacyjny powinien być wykonany z materiału niepalnego i nie być zamykany,

- kanał dymowy powinien mieć przekrój 20 x 20 cm, a wysokość powinna zapewnić ciąg wymagany przez producenta kotła,

- odległość kotła od przegród powinna zapewnić dostęp do wszystkich części kotła wymagających obsługi, konserwacji i czyszczenia. Odległość przodu kotła od przegrody powinna być nie mniejsza niż 1m.

Ponadto zgodnie z zaleceniami producenta kotłów typu "[...]" o mocy do 25 kW winny być spełnione między innymi przez pomieszczenie kotła następujące warunki:

- pomieszczenie kotła powinno posiadać sprawną wentylację grawitacyjną, w tym:

- kanał nawiewny w ścianie zewnętrznej o przekroju nie mniejszym niż 50% powierzchni przekroju komina na wysokości maksymalnie 1m nad posadzką lub nie mniejszym niż 200cm² dla kotłów o mocy do 25 kW,

- posadzka i ściany w całym pomieszczeniu powinny być wykonane z materiałów niepalnych,

- sposób ustawienia kotła powinien zapewniać swobodne dojście do urządzenia umożliwiające jego czyszczenie i konserwację,

- odległość przodu kotła od przeciwległej ściany powinna być nie mniejsza niż 2m,

- odległość boku kotła od ściany kotłowni nie może być mniejsza niż 1m,

W ocenie organu I instancji pomieszczenie kotła nie posiada prawidłowej wentylacji wywiewnej, odległość kotła od przegród (58cm od tylnej ściany, 26cm i 10 cm od ścian bocznych) nie zapewnia dostępu do jego wszystkich części wymagających obsługi, odległość przodu kotła od przegrody jest mniejsza od minimalnej tj. 1m a tym bardziej od 2m jaką zaleca producent i wynosi 26,5 cm. Ponadto mistrz kominiarski przeprowadzając kontrolę okresową w dniu 30 maja 2012 r. stwierdził, że łącznik, którym podłączony jest kocioł c.o. etażowy w piwnicy z przewodem dymowym jest za długi i nieszczelny. Wobec tego, że ma miejsce niespełnienie wymagań wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz wymogów zawartych w Polskiej Normie PN-87/B-02411 z dnia 17 grudnia 1987 r., a także zaleceń producenta kotła została wykluczona możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego. Nadto organ nie ma możliwości nałożenia na inwestora czynności lub takich robót budowlanych, które byłyby związane z przedmiotem postępowania, czyli instalacją c.o. wraz z kotłem c.o. W ocenie organu nakaz rozbiórki części instalacji c.o. w piwnicy budynku poprzez demontaż wszystkich rur grzewczych obsługujących kocioł stałopalny wraz z demontażem czopucha odprowadzającego produkty spalania, w takiej sytuacji jest uzasadniony. Do wykonania nakazu zobowiązano osoby, które legitymują się tytułem prawnym do obiektu i korzystają z wybudowanej instalacji c.o. oraz posiadają możliwość realizacji nałożonego decyzją obowiązku.

Nie godząc się z wydaną decyzją K. i M. S. złożyli od niej odwołanie, w którym zarzucili organowi w szczególności:

- błąd proceduralny poprzez wskazanie B. K. jako właściciela lokalu i nakazanie mu rozbiórki pieca, podczas gdy B. K. nie jest właścicielem lokalu ani pieca i w ogóle nie przebywa na terenie Polski. Jeżeli PINB stoi na stanowisku że B. K. jest stroną niniejszego postępowania, to zaskarżona decyzja nie została skutecznie mu doręczona,

- błędne i bezpodstawne uznanie że piec znajduje się w pomieszczeniu o zbyt małej powierzchni,

- całkowite zignorowanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności nie uwzględnienie faktu, iż przedmiotowy lokal wraz z piecem grzewczym został zakupiony na własność od Gminy J., która była właścicielem pieca jak i mieszkania.

- złamanie przez organ I instancji zasady praworządności ustanowionej w artykule 7 Konstytucji RP "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa", w sytuacji gdy organ wyższej instancji uchylił poprzednio zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, ten ponownie nie odniósł się do okoliczności istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy, jedynie powielając błędne ustalenia w sprawie stanowiące dla niego podstawę do kolejnego umorzenia postępowania,

- pominięcie przez organ I instancji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a.

DWINB w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu po przedstawieniu dotychczasowego toku postępowania przeprowadzono analizę prawną przepisów prawa materialnego związanych z prawidłowym procesem inwestycyjnym. Organ II instancji szczegółowo opisał wymóg uzyskania pozwolenia na budowę, wykazując przy tym brak takiego obowiązku w stosunku do przedmiotowej instalacji. Charakteryzując z kolei tryb naprawczy wynikający z art. 51 Prawa budowlanego podzielono zasadność wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. DWINB bowiem odwołując się do ustaleń PINB w J. podał, że projekt budowlany z 1984 r. przewidywał zamontowanie kotła stałopalnego, w piwnicy budynku w pomieszczeniu innym i większym niż obecnie, zaopatrzonym w wentylację grawitacyjną nawiewną i wywiewną. Wymiary zaprojektowanej kotłowni odczytane z rysunku zamieszczonego w projekcie wynoszą: 2,45m x 6,5m ( 15,92m²). W toku postępowania ustalono natomiast, że pomieszczenie kotłowni posiada wymiary: 0,80m x 1,35m (1,32m²). W takim stanie sprawy DWINB wskazując na art. 136 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie podał, że kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe. Jako słuszne w tych okolicznościach uznano stanowisko PINB w J., że przedmiotowa kotłownia narusza przepisy rozporządzenia i Polskiej Normy PN-87/B-02411 z dnia 17 grudnia 1987 r. oraz zalecenia producenta zastosowanego kotła ([...]). Ponadto obowiązek rozbiórki nałożony decyzją uznano za w pełni uzasadniony, co miało wynikać w ocenie organu odwoławczego z faktu, że wykluczone jest aby organ nadzoru budowlanego wbrew obowiązującym przepisom przychylił się do żądań związanych z pozostawieniem wykonanej kotłowni, która jest niezgodna z wskazanymi przez PINB przepisami.

Organ odwoławczy odniósł się też w treści decyzji do ewentualności doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem poprzez nakaz wykonania robót, jednakże wykluczył taką możliwość, ponieważ jak uznał sprowadzałoby się to do nakazu wykonania nowej kotłowni, a więc wyburzenia części ścian w piwnicy, wykonania wentylacji, w postaci przewodu przeprowadzonego po zewnętrznej ścianie budynku. W takiej sytuacji za słuszne uznano stanowisko PINB, iż koniecznym było zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez nakazanie rozbiórki części instalacji c.o. w piwnicy budynku poprzez demontaż wszystkich rur grzewczych obsługujących kocioł c.o. w pomieszczeniu kotła oraz demontaż czopucha odprowadzającego produkty spalania z kotła c.o. do przewodu kominowego.

W skardze jaką K. i M. S. wywiedli na decyzję DWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono o wstrzymanie jej wykonania, a nadto o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Żądania skargi oparto na zarzutach:

- naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 lit.a, pkt 7 i 9 Prawa budowlanego przez ich niewłaściwe zastosowanie,

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, i nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji na błędnej ocenie zebranego materiału i załatwieniu sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżących.

Dodatkowo skarżący wnieśli o dopuszczenie wskazanych w skardze dowodów z dokumentów.

W motywach skargi skarżący z przyjęcia przez organ odwoławczy za słuszne zastosowanie w sprawie przez PINB w J. art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 3 pkt 1 lit.a pkt 7 i pkt 9 tej ustawy poczynili zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. W ich ocenie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ w oparciu o wskazane przepisy przyjął, że instalacja do celów grzewczych z kotłem stałopalnym na paliwo stałe ogrzewająca dwa lokale w budynku przy ul. M.nr 3 tj. lokal nr 3 i 5 jest instalacją centralnego ogrzewania budynku mieszkalnego i stanowi urządzenie budowlane. Faktycznie natomiast piec c.o. służący do ogrzewania tylko dwóch lokali mieszkalnych, co zdaniem skarżących przeczy prawidłowości dokonanych ustaleń i kwalifikacji prawnej. Dodatkowo z nieprawidłowej kwalifikacji prawnej wynika dalsza konsekwencja w postaci również wadliwego w ich ocenie zastosowania przez organy art. 136 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W dalszej kolejności skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 i art. 10 § 1 k.p.a. polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, i nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji błędną ocenę zebranego materiału i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżących.

W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o oddalenie skargi podając, że wyczerpujące merytoryczne uzasadnienie zawarł w zaskarżonej decyzji i nie znalazł podstaw do jej uchylenia. Dodatkowo postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] DWINB odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących poparła skargę i wnioski w niej zawarte. Nadto Sąd dopuścił jako dowód dokumentację przedłożoną przez pełnomocnika skarżących na okoliczność stanu technicznego instalacji c.o. w piwnicy budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących.

W niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego uruchomił tryb postępowania administracyjnego oparty na przepisie art. 51 Prawa budowlanego, określający procedurę naprawczą do wykonanych robót budowlanych, z uwagi na ich wykonanie niezgodnie ze sztuką budowlaną. Sąd powziął wątpliwość co do zasadności wydawania rozstrzygnięcia w oparciu o wskazany normatyw, przynajmniej na tle zgromadzonego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że do zamontowania pieca c.o. w piwnicy przedmiotowego budynku oraz wykonania instalacji doszło w 1984 r. Obowiązujące w czasie wykonania robót budowlanych przepisy (ustawa Prawo budowlane z 1974 r.) nie obligowały inwestora do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ nadzoru budowlanego odnośnie wykonanych robót budowlanych zebrał część dokumentów, jednakże zauważyć należy, że nie odzwierciedlają one istotnych aspektów zrealizowanego zamierzenia inwestycyjnego. PINB w J. dysponował bowiem zgodą ZGM na wykonanie robót (pismo z dnia [...]1984 r.), kopią pisma A. i W. K. z dnia 13 grudnia 2004 r. traktującego o przekazaniu ZGM wymienionych w nim dokumentów oraz kopią części rzutu przyziemia budynku. Dokumenty te w istocie nie mogą w pełni odzwierciedlać zakresu i charakteru wykonanych robót, gdyż dowodzą one ustaleń między lokatorami (inwestorami) a zarządcą obiektu, zaś sam proces budowlany odzwierciedlają tylko pośrednio. Przyjąć więc należy, iż dokumenty jakimi dysponował organ związane były bardziej ze sferą cywilistyczną niż administracyjną zrealizowanego zamierzenia inwestycyjnego. W oparciu o stan faktyczny ustalony w oparciu o częściowo zebraną dokumentację PINB w J. kilkakrotnie podejmował rozstrzygnięcia zmierzające do merytorycznego rozpoznania sprawy, które eliminowane były w postępowaniu odwoławczym.

Przechodząc do aspektu materialnoprawnego zagadnienia przypomnieć należy, że wymagania dla pomieszczenia przeznaczonego na kotłownie na paliwo stałe zostały określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności w § 136. Zgodnie z przepisem § 136 ust. 2 wymagania stawiane kotłowniom zależą od nominalnej mocy cieplnej kotła. Kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW, z jakim mamy do czynienia w badanej sprawie, powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie przywołanej przez organy dotyczącej kotłowni wbudowanym na paliwo stałe. W pomieszczeniu, w którym zainstalowane są kotły na paliwo stałe lub olej opałowy, powinien być zapewniony nawiew niezbędnego strumienia powietrza dla prawidłowej pracy kotłów z mocą cieplną nominalną, a także nawiew i wywiew powietrza dla wentylacji kotłowni. Przepis § 136 ust. 2 rozporządzenia odsyła do stosowania ustaleń Polskiej Normy PN-B-02411:1987 w zakresie wymagań jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, w których instalowane są kotły o mocy cieplnej do 25 kW.

Nie sposób zatem pominąć istotnej okoliczności, że sama realizacja instalacji c.o. i montaż pieca miały miejsce wówczas, gdy przepisy ówczesnej ustawy Prawo budowane nie nakładały na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zaś regulacje wskazanego wyżej rozporządzenia czy Polskiej Normy nie obowiązywały, jako że regulacje z nich wynikające wprowadzono znacznie później niż miało miejsce zakończenie wykonanych robót. Organy nadzoru budowlanego istniejący stan faktyczny przyporządkowały przepisom technicznym obowiązującym obecnie, a dodatkowo, jak wynika z uzasadnienia decyzji nakazującej rozbiórkę nie widzą one możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym poza sferą zainteresowań organów nadzoru budowlanego pozostało zagadnienie związane ze zbadaniem czy w chwili wykonywania robót były one zgodne z przepisami, a skoro tak należało prowadzić postępowanie nie w sprawie wykonania robót budowlanych lecz w oparciu o przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane dotyczące utrzymania. Aby jednak samo postępowanie mogło być prowadzone w oparciu o właściwe przepisy prawa materialnego zadaniem organu jest ustalenie samego stanu faktycznego, a jak się wydaje dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza aby sytuacja taka zaistniała w rozpoznawanej sprawie. PINB w J. w początkowym stadium postępowania wydał postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, które zostało uchylone przez organ odwoławczy. Zdaniem Sądu skoro istniały uzasadnione obawy co do stanu technicznego instalacji c.o. wraz z kotłem na paliwo stałe, a jednocześnie organ decyzyjny miał wątpliwości co do prawidłowości wykonanych robót w sensie technicznym w pełni uzasadnione było wydanie postanowienia w oparciu o wskazany normatyw. Art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane uprawnia przecież organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego do nałożenia obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz zarówno w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, ale także w przypadku konieczności uzyskania informacji co do stanu technicznego obiektu budowlanego, w niniejszym przypadku instalacji c.o. wraz z kotłem. W realiach niniejszej sprawy niesłusznie uznał organ II instancji, że zagadnienie prawidłowości wykonanych robót musiał rozpoznać samodzielnie PINB, skoro jak wskazuje dalszy tok postępowania strony skutecznie kwestionują ustalenia organu, co skutkuje uchylaniem w postępowaniu odwoławczym wydawanych decyzji. Co do zasady strony postępowania kwestionują stanowisko organu, że kocioł c.o. zlokalizowany jest w pomieszczeniu, którego powierzchnia jest zbyt mała w świetle obowiązujących przepisów. Istotne jest również to, że stanowisko takie wypracował organ nadzoru w oparciu o dokonane oględziny i na kanwie własnej oceny stanu faktycznego. Jednocześnie organy nadzoru budowlanego wykluczyły możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem podając, że sprowadzało by się to nakazania wybudowania nowej kotłowni.

Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem przedłożonego w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przyjąć należy, iż wydany nakaz rozbiórki instalacji c.o. i demontaż czopucha odprowadzającego produkty spalania kotła c.o. do przewodu kominowego jest co najmniej przedwczesny. Stanowisko takiego wynika bowiem z faktu, że nakaz rozbiórki instalacji c.o. oraz odłączenia kotła jest następstwem stwierdzenia niezgodności z przepisami technicznymi. Skoro roboty budowane wykonano przed wejściem w życie zastosowanych przepisów technicznych może być mowa wyłącznie z niejako następczą niezgodnością inwestycji z przepisami. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego musi rozważyć czy postępowanie należy prowadzić w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane czy też właściwe byłoby uruchomienie przepisów rozdziału 6 ustawy dotyczących utrzymania. Generalnie jednak mankamentem przeprowadzonego postępowania jest niedostateczne wyjaśnienie możliwości doprowadzenia przedmiotowej instalacji do stanu zgodnego z prawem i wydanie nakazu rozbiórki. Zasadnym wydaje się wydanie postanowienia w oparciu o art. 81c Prawa budowlanego, w którym zostanie zawarty nakaz sporządzenia oceny technicznej przedmiotowej instalacji. Przeprowadzenie postępowania we wskazanym kierunku jest o tyle uzasadnione, że postanowienie w trybie art. 81c daje możliwość dalszego prowadzenia postępowania zarówno w trybie art. 51 jak też w oparciu o przepisy dotyczące utrzymania w zależności, który z trybów organ uzna za właściwy. Ponadto, co zdaje się również bardzo istotne, ekspertyza da organowi jednoznaczną odpowiedź co do kolizji instalacji z obowiązującymi przepisami i wykluczy lub potwierdzi możliwość doprowadzenia instalacji do stanu zgodnego z prawem. O ile zatem w sporządzonej ekspertyzie zostanie wykluczona możliwość doprowadzenia instalacji c.o. do stanu zgodnego z prawem wydany zostanie nakaz rozbiórki. Jednakże organy nadzoru budowlanego poprzedzą ów ewentualny nakaz stosownym postępowaniem wyjaśniającym eliminując dostrzeżony w poddanym kontroli sądowoadministracyjnym postępowaniu mankament w postaci niedostatecznego rozważenia możliwości doprowadzenia zrealizowanego zamierzenia inwestycyjnego do stanu zgodnego z prawem.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a. , natomiast na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt III.