Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4279/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 13 i 14
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 210 § 1 i 4, art. 194
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: § 44, § 46
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta P. ("Burmistrz", "organ podatkowy"), decyzją z dnia [...] lipca [...] r. Nr [...], ustalił Skarżącej H. M. (dalej także jako "strona" bądź "podatniczka") wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 494,00 zł stosując stawki wynikające z uchwały Rady Miejskiej w P. Nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjął grunty oznaczone jako nieużytki o powierzchni 0,0699 ha, budynek mieszkalny o pow. użytkowej 65,40 m² i budynek inny o pow. użytkowej 39.00 m²; wymiar podatku od nieruchomości ustalono w kwocie łącznej 332,00 zł.

Skarżąca, w odwołaniu z 19 sierpnia 2017 r. (k 19 akt podatkowych) od tej decyzji Burmistrza, zakwestionowała ją w części dotyczącej opodatkowania budynku garażu. Jej zdaniem, budynek garażowy położony w obrębie określonego gospodarstwa rolnego we wsi B. został błędnie sklasyfikowany i zastosowano do jego opodatkowania stawkę w wysokości 7,40 zł/ m². Nadto, organ podatkowy nie dokonał korekty nienależnie pobranego podatku od nieprowadzonej działalności gospodarczej w budynku mieszkalnym we wsi B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej jako "SKO"), decyzją z [...] października [...] r. [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2017r., poz., 201 ze zm., dalej jako "O.p."), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu SKO powołało się na art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej jako "u.p.l.") i wskazało, że skoro podatniczka będąca osobą fizyczną nie złożyła wymaganej informacji (podatkowej), pomimo że obowiązek ten jest określony w ustawie podatkowej, to organ podatkowy zasadnie wezwał ją do jej złożenia na druku załączonej informacji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego IŁ-1. Następstwem niewykonania przez Stronę wspomnianego obowiązku (i wezwania) było to, że organ podatkowy zobowiązany był do podjęcia kroków proceduralnych związanych z wszczęciem i prowadzeniem postępowania podatkowego, tj. ustalenia faktycznej powierzchni użytkowej budynków w ewidencji gruntów i budynków oraz powierzchni gruntów w tej ewidencji. Organ podatkowy ponownie bezskutecznie wezwał podatniczkę do złożenia informacji na załączonym do wezwania druku, a następnie zawiadomił podatniczkę o przeprowadzeniu 17 maja 2017 r. oględzin nieruchomości w miejscowości B., lecz podatniczka nie stawiła się, zaś posesja była zamknięta.

SKO wskazało, że organ podatkowy, wydając decyzję ustalającą wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego, wziął pod uwagę informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego złożone przez podatniczkę w dniu 28 grudnia 2007 r. oraz zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Dane wykazywane przez podatniczkę w informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego złożonej w organie podatkowym w dniu 28 grudnia 2007 r. zgadzają się z ewidencją, o której mowa w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 1629 ze zm., dalej jako "p.g.k."). SKO zaznaczyło, że z danych zawartych w załączonej Kartotece budynków, funkcja spornego budynku (garażu) w ewidencji została określona jako "budynek transportu i łączności", co wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112. poz.1316 ze zm.). Co więcej, sama podatniczka w odwołaniu i innych pismach używa zwrotu "budynek garażowy". Dlatego też, organ podatkowy słusznie zastosował zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej w P. Nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości stawkę 7,40 zł/m.kw.

Strona, w skardze z 19 listopada 2017 r. do Sądu zakwestionowała decyzję SKO z [...] października [...] r. w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 6 Konwencji poprzez naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci "rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie";

- art. 13 i art. 14 Konwencji, tj. "prawa do skutecznego środka odwoławczego", bez naruszenia nadmiernej dyskryminacji;

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Strona przedstawiła zarzut "błędnej klasyfikacji budynku wolnostojącego (garażu) w obrębie gospodarstwa rolnego we wsi B., gm. P. oraz bezprawnego naliczania nienależnego podatku, co jest niezgodne z prawem".

W ocenie Skarżącej, niezasadnie został dokonany wymiar podatku od nieruchomości od spornego budynku, na podstawie Informacji złożonej w dniu 28 grudnia 2007 r. W szczególności, sporny budynek wolnostojący (garaż) w obrębie gospodarstwa rolnego we wsi B., nigdy nie był przeznaczony pod działalność gospodarczą do "transportu i łączności", zaś organ podatkowy od 2007 roku działa z rażącym naruszeniem prawa, do tego - wykorzystując nieznajomość prawa Skarżącej.

SKO, w odpowiedzi na skargę, wniosło o oddalenie skargi.

Skarżąca, pismem z 23 stycznia 2018 r., podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o "w całości oddalenie odpowiedzi na skargę". W uzasadnieniu wyjaśniła różnię między podatkiem rolnym a lokalnym, przedstawiła uzasadnienie dla "dokonania zmian w prawie Uchwały Rady Miejskiej P.", powołała się na zasadę państwa prawnego i zasadę powszechności opodatkowania. Zwróciła nadto uwagę na profiskalne działanie organów administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy co do istoty, lecz kontroluje jedynie "zgodność z prawem" zaskarżonego aktu. Oznacza to, że Sąd bada, czy organ podatkowy w prawidłowy sposób zrozumiał i zastosował przepis prawa: w niniejszej sprawie, przede wszystkim, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz prawa geodezyjnego i kartograficznego, jak też przepisów postępowania.

Nie miało miejsca w sprawie naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 Nr 61, poz. 284), ponieważ przepis ten dotyczy postępowania przed sądem (a nie, jak zdaje się sugerować Strona, przed organami administracji) i to w zakresie spraw cywilnych i karnych, a nie – jak w niniejszej sprawie – podatkowych (z zakresu łącznego zobowiązania pieniężnego). Nawet Trybunał Praw Człowieka przesądził, że sprawa podatkowa nie należy do spraw z katalogu spraw cywilnych określonych w art. 6 ust. 1 Konwencji, zatem sprawy z tego rodzaju nie mogą podlegać ochronie przewidzianej w tym przepisie (wyrok ETPCz z 12 lipca 2001 r., nr 44759/98, Ferrazzini p. Włochom, z dnia 23 lutego 2006 r. nr 25632/02, Stere i in. p. Rumunii). Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie NSA z 5 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 404/08, CBOSA), wyrażany jest też w piśmiennictwie (M.Piłaszewicz, Zakres terminu "sprawa cywilna" z art. 6 EKPCz a prawo do sądu administracyjnego, Monitor Podatkowy 3/2009, CH Beck).

Brak jest przejawów naruszenia art. 13 Konwencji (Prawo do skutecznego środka odwoławczego) oraz art. 14 (zakaz dyskryminacji), ponieważ nie tylko organy podatkowe nie popełniły błędu w tej sprawie (a przynajmniej Strona nie wykazała tego błędu), ale również sposób rozstrzygnięcia sporu nie różni się od sposobu rozstrzygnięcia innych spraw tego rodzaju. Zdaniem Sądu, błędem jest utożsamianie niekorzystnego dla Strony wyniku sprawy z naruszeniem przywołanych przepisów Konwencji, bez wykazania szczegółowych przejawów tego naruszenia.

Nie mogą być uwzględnione zarzuty naruszenia kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ ustawa ta nie była stosowana w postępowaniu, lecz – jak wskazano w części historycznej – Ordynacja podatkowa. Co więcej, Sąd z urzędu nie doszukał się przejawów naruszeń odpowiedników art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w O.p., tj. art. 210 § 1 i § 4 i art. 124 O.p.

W szczególności decyzja SKO zawierała odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania, zwłaszcza tych zmierzających do podważenia ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego. Nadto wzięto pod uwagę argumentację podatnika wyrażoną w odwołaniu. Przytoczone zostały przepisy prawa, jak również wskazano ich relację do stanu faktycznego sprawy. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zaś Sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z argumentów strony i przyczyn, dla których niektóre twierdzenia i dowody zostały – w obliczu prawa - uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Decyzja podatkowa zawiera wszystkie elementy składowe, o których mowa w art. 210 § 1 O.p., zaś Strona nie wykazała innego stanu rzeczy.

Meritum sporu dotyczy, jak wynika z akt sprawy, a ze s. 1 skargi (k. 2 akt sądowych) w szczególności, "błędnej kwalifikacji budynku wolnostojącego (garażu) w obrębie gospodarstwa rolnego" i w konsekwencji "bezprawnego naliczania podatku". Świadczyć miało o tym, m.in., to, że sporny garaż nie był nigdy przeznaczony "pod działalność gospodarczą do "transportu i łączności".

Zdaniem Sądu, Strona nie przedstawiła argumentów podważających stwierdzenie organów podatkowych, zgodnie z którym z danych zawartych w wypisie z ewidencji budynków wynika, że Skarżąca H. N. jest właścicielem działki o nr ew. 87/2, na której znajduje się m.in. budynek sklasyfikowany jako "budynek transportu i łączności". Co więcej, Sąd zauważa, ze taka klasyfikacja spornej nieruchomości wynika ze strony pierwszej załączonego do akt podatkowych "wypisu z rejestru budynków (k. 1 akt podatkowych), jak też z "informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego" (k. 2 akt podatkowych). Przy czym, na mocy art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W świetle przepisów tej ustawy, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się oddzielnie każdą działkę gruntu, każdy budynek znajdujący się na danej działce gruntu ze wskazaniem jego położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowej i ogólnych danych technicznych oraz każdy wyodrębniony lokal (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., II FSK 2184/15).

Sąd akcentuje zarazem fakt, że organ podatkowy pierwszej instancji, dążąc do ustalenia stanu faktycznego sprawy wyznaczył na dzień 17 maja 2017 r. oględziny, jednakże strona była nieobecna na nieruchomości, przez co uniemożliwiła ustalenie, czy m.in. sporny budynek służy wyłącznie działalności rolniczej. Stąd tym większe znaczenie mają dla ustalenia prawidłowości przyjętego stanu faktycznego sprawy dane zawarte w złożonej przez stronę Informacji oraz ewidencji budynków.

Dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni są wiążące dla organu podatkowego dla określenia wysokości podatku. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie akcentuje się, iż przy wymiarze podatku od nieruchomości wiążące są dla organów podatkowych zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, co do wielkości gruntu. Od tej reguły, potwierdzonej treścią art. 21 ust. 1 p.g.k., nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 listopada 2009 r. sygn. II FSK 836/08, z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, z dnia 2 kwietnia 2009 r. II FSK 1949/07 publ. na stronie: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podważenie owych danych bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione, jako uprawnione do tych działań w treści przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. (wyrok NSA z 13 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1243/08) Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych (por. wyrok WSA z dnia 2 grudnia 2004 r., III SA/Wa 257/04, wyrok WSA z dnia 5 października 2005 r., III SA/Wa 1718/05, wyrok WSA z dnia 7 lipca 2005 r., III SA/Wa 1206/05) i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Zmian w ewidencji gruntów dokonuje się tylko na oznaczonej podstawie i w określonym trybie wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r., poz. 1034 j.t.). Zgodnie z § 44 rozporządzenia, zmian dokonuje starosta na wniosek bądź z urzędu (§ 46). Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się tylko na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2007 roku, syg. akt IV SA/Wa 301/07, LEX nr 347773). Zmian w ewidencji gruntów nie dokonują nawet organy podatkowe, lecz starosta.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe nie naruszyły również w sprawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.l., ponieważ organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, którymi jest związany. Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków, co z całą mocą stwierdził NSA w wyroku z 5 lutego 2017 r. II FSK 4050/14, CBOSA). Tym samym niemożliwe było skorzystanie z ulgi przewidzianej w tym przepisie, skoro Strona, pomijając już kwestię oczywistych zapisów w rejestrach, nie wykazała wyłącznego związku budynku z działalnością rolniczą. Warunkiem zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.l jest nie tylko to, aby budynki służyły wyłącznie działalności rolniczej, ale także ich posadowienie na gruntach gospodarstw rolnych - czyli na obszarach gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r. o sygn. akt II FSK 2564/11, LEX nr 1370480, zob. też rozważania w wyrokach z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 326/13 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 118/11, CBOSA).

Z tych powodów Sąd nie podzielił poglądów Skarżącej o naruszeniu art. 6, art. 13, art. 14 Konwencji, jak też poglądów o naruszeniu przepisów postępowania. Również prawo materialne, w szczególności art. 6 ust. 6, art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b u.p.l. oraz art. 21 p.g.k., zostało w sprawie prawidłowo zastosowane, a sposób rozumienia prawa materialnego odpowiada standardom zakreślonym w przywołanym orzecznictwie.

Dlatego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł, jak w sentencji.