Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 482/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 i 2,  par. 3 ust. 1 pkt 1,  par. 14
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 czerwca 2009r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania Ł. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 lutego 2009r., o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 13 maja 2008r. J. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dalej ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008 (wniosek kontynuujący w drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego). Następnie w dniu 5 września 2008r., Ł. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, do którego dołączył: umowę darowizny z dnia 2 lutego 2001r., na mocy której małżonkowie J. i M. H. K. darowali Ł. K. własność gospodarstwa rolnego, położonego we wsi Zaraszów oraz pismo zawierające prośbę o kontynuowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego ojca J. K. oraz oświadczenie o zobowiązaniu się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności do pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ścierniskowy (K01c) do powierzchni 5,93 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 10 lutego 2009r., odmówił Ł. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych

W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. K. wskazał, iż do czasu uzyskania przez niego pełnoletniości wszelkie obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego będą spoczywały na jego rodzicach. Po osiągnięciu pełnoletniości on sam prowadzi gospodarstwo rolne oraz realizuje program wolnośrodowiskowy. W ciągu 35 dni od osiągnięcia pełnoletniości wypełnił zobowiązania związane z kontynuacją realizacji tego programu, wobec czego zaskarżona decyzja jest niesłuszna.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR rozpoznając odwołanie wskazał na treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność gospodarczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do wymienionych w rozporządzeniu wymogów.

Wyjaśnił także, iż stosownie do § 14 wskazanego rozporządzenia jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Organ wskazał, iż wymieniony termin ma charakter materialnoprawny, zaś uchybienie terminowi, powoduje że przysługujące uprawnienie wygasa. Zgodnie zaś z art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jak wynika z art. 337 kc właściciel (posiadacz samoistny) nie traci posiadania przez to że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Organ odwoławczy podniósł, iż Ł. K. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego przez jego ojca J. K. Do wniosku dołączył wskazaną umowę darowizny. Zdaniem organów w dniu 2 lutego 2001r., nastąpiło przeniesienie własności gospodarstwa, a Ł. K. stał się jego posiadaczem samoistnym. Uznano zatem, iż nie został spełniony warunek przejęcia płatności rolnośrodowiskowej - przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części w drodze umowy sprzedaży lub innej umowy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Ł. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której podniósł, iż w momencie składania wniosku o płatność z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych J. K. był użytkownikiem wskazanych gruntów rolnych, dlatego też złożył wniosek o dofinansowanie. Ł. K. złożył wniosek o przejęcie realizacji programu rolnośrodowiskowego, ponieważ z chwilą uzyskania pełnoletniości to on stał się faktycznym posiadaczem gruntów. Zgodnie z wymogami rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w ciągu 35 dni od osiągnięcia pełnoletniości zgłosił fakt fizycznego przejęcia gospodarstwa rolnego, dlatego też płatność rolnośrodowiskowa, poprzednio przyznana jego ojcu, teraz powinna przysługiwać jemu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd administracyjny rozpoznający sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeżeli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje m.in. wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej "ppsa".

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić.

W sprawie niniejszej przedmiotem sporu jest kwestia wykładni § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.) dalej "rozporządzenia" w sytuacji gdy przeniesienie własności przedmiotowego gospodarstwa na podstawie umowy darowizny na rzecz Ł. K., nastąpiło w dniu 2 lutego 2001r., a wniosek o przyznanie płatności wraz z oświadczeniem o przeniesieniu posiadania gospodarstwa w dniu 5 sierpniu 2008r., skarżący złożył w dniu 5 września 2009r., tj. przed upływem 35 dni od dnia uzyskania przez niego pełnoletniości.

Poza sporem pozostaje, iż ojciec Ł. K. – J. K. w dniu 13 maja 2008r., złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 rok. Następnie Ł. K. w dniu 5 września 2008r., złożył wniosek o przyznanie płatności z tożsamego tytułu. Do wniosku dołączył: umowę z dnia 2 lutego 2001r., sporządzoną w formie aktu notarialnego, na mocy której małżonkowie J i M. H. K. darowali mu własność gospodarstwa rolnego położonego we wsi Z. oraz pismo zawierające deklarację przeniesienia posiadania na jego rzecz gospodarstwa w sierpniu 2008r., wraz z prośbą o kontynuowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego ojca J. K., a także oświadczenie o zobowiązaniu się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem. Z treści § 3 załączonej umowy darowizny wynika, iż "podstawienie obdarowanego w prawa darczyńcy następuje w dniu dzisiejszym (tj. w dniu 2 lutego 2001r.), a wszelkie obowiązki do czasu uzyskania przez obdarowanego pełnoletniości spoczywać będą na rodzicach".

Nie ulega wątpliwości, iż skarżący Ł. K. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego na podstawie przedmiotowej umowy w dniu 2 lutego 2001r. Jednak w chwili jej sporządzenia skarżący nie był pełnoletni, pełnoletniość osiągnął dopiero w dniu 5 sierpnia 2008r. Z faktu przeniesienia własności gospodarstwa rolnego organ odwoławczy wyciągnął wniosek o przeniesieniu także jego posiadania. Wskazał bowiem na stronie 4 zaskarżonej decyzji, iż Ł. K. w dniu 2 lutego 2001r., stał się posiadaczem samoistnym przedmiotowego gospodarstwa. Ta okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę faktu, iż z oświadczenia z dnia 5 września 2008r. (73 akt administracyjnych), dołączonego do wniosku skarżącego wynika, iż Ł. K. dopiero w sierpniu 2008r. stał się faktycznym posiadaczem gospodarstwa, które - do czasu osiągnięcia przez niego pełnoletniości - było w posiadaniu ojca. Zatem uznać należy, iż organ odwoławczy mylnie utożsamił status właściciela i status samoistnego posiadacza ze statusem posiadacza gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

Należy wskazać, iż szczegółowe warunki udzielenia pomocy finansowej w ramach wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zostały określone w § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych oraz zobowiąże się do realizacji pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 1 płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gruntów rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady.

We wskazanej regulacji ustawodawca nie używa jednak określenia posiadanie gospodarstwa rolnego. Wskazuje, iż warunkami do przyznania płatności rolnośrodowiskowych jest

1. prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym;

2.użytkowanie działek rolnych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Obydwa te warunki muszą być spełnione, aby można było mówić o spełnieniu przesłanek do udzielenia wsparcia z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Jednak już w § 14 rozporządzenia ustawodawca mówi o przeniesieniu posiadania tj. wskazuje, iż jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego (ust. 1).

Należy wskazać, iż skoro w momencie składania wniosku wnioskodawca zgodnie z wymogami wskazanej regulacji ma prowadzić działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym i użytkować go zgodnie z wymogami (§ 2 rozporządzenia), a następnie w celu uzyskania płatności rolnośrodowiskowej przez następcę ma nastąpić przeniesienie posiadanie gospodarstwa rolnego od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, to na gruncie wskazanej regulacji pojęcie posiadania należy utożsamić z prowadzeniem działalności rolniczej wraz z użytkowaniem działek rolnych zgodnie z wymogami.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, uznał, iż posiadaczem samoistnym przedmiotowego gospodarstwa rolnego od dnia 2 lutego 2001r., był Ł. K., a określając status posiadacza odwołał się do definicji zawartej w przepisach kodeksu cywilnego, pomijając regulacje zawarte w przepisach o dopłatach bezpośrednich. Wywód organu odwoławczego opiera się przede wszystkim na wykładni art. 337 k.c.

Odnosząc się do wskazanej kwestii Sąd nie podziela prezentowanego przez organ odwoławczy poglądu o konieczności sięgania do przepisów kodeksu cywilnego przy wykładni wskazanego pojęcia. Istotą kodeksu jest stworzenie konkrentnej - i w miarę możliwości - zupełnej oraz trwałej regulacji w danej dziedzinie. Dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktowane są jako wzorcowe i domniemuje się, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie (por. wyrok TK z dnia 18 października 1994 r., sygn. K 2/94, OTK 1994, nr 2, poz. 36, uchwałę SN z dnia 9 czerwca 1976 r. sygn. VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86).

Tezy tej nie można przenosić jednak na wykładnię pojęć użytych w ustawach, przyjętych w efekcie działań wykonawczych w stosunku do przepisów wspólnotowych, jeżeli przepisy wspólnotowe nie upoważniają do zmiany znaczenia lub uzupełnienia tych przepisów.

Płatność rolnośrodowiskowa, o którą ubiegał się skarżący jest formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), na podstawie której wydano rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, znajdujące zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do rozporządzenia Rady Nr 1257/1999. Ustawa ta określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące m.in.: wspierania przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, (art. 1 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 5 ust. 1 a) tej ustawy, pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. W zakresie istotnym dla rozpoznawanej sprawy producentem rolnym, stosownie do art. 3 pkt 3 a) ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (Dz.U. z 2004 Nr 10, poz. 76), jest posiadacz gospodarstwa rolnego.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę należy stwierdzić, iż gospodarstwo rolne może znajdować się jednocześnie w posiadaniu samoistnym i zależnym, a każdy z tych rodzajów posiadania może stanowić podstawę do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Jednak może być ona przyznana tylko jednemu podmiotowi – temu, kto faktycznie prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym.

Dyrektor ARiMR nie dokonał oceny wszystkich ustaleń, we wzajemnym ze sobą powiązaniu i wyciągną, zdaniem Sądu, nieprawidłowe wnioski. W szczególności organ odwoławczy nie dokonał oceny przedłożonego przez skarżącego dowodu w postaci wymienionej umowy darowizny, zwłaszcza treści § 3 tej umowy, z którego wynika, iż "podstawienie obdarowanego w prawa darczyńcy następuje w dniu dzisiejszym (tj. w dniu 2 lutego 2001r.), a wszelkie obowiązki do czasu uzyskania przez obdarowanego pełnoletniości spoczywać będą na rodzicach".

Powyższe pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza dyspozycję art. 80 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ ponownie oceniając przedmiotowy wniosek powinien ustalić kto od dnia 5 sierpnia 2008r., prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym (a nie kto był jego właścicielem) oraz, czy w świetle zapisu § 3 umowy darowizny możliwe było przeniesienie posiadania na skarżącego z dniem wskazanym przez niego we wniosku o przejęcie płatności. Dopiero prawidłowe ustalenie tych faktów pozwoli ocenić, czy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania przedmiotowej decyzji nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego uprawniające do przejęcia płatności rolnosrodowiskowej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.