Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 3491/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 55 poz 234
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Hanna Szpunar-Radkowska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T., po ponownym rozpatrzeniu w trybie art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) sprawy, uchylił wydaną na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, własną decyzję nr [...] z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] o zwolnieniu z dniem 25 lutego 2003 r. ze służby starszego kontrolera celnego W. F. oraz stwierdził nieważność wymienionej decyzji z dnia [...] w części określającej datę zwolnienia ze służby, odmawiając jednocześnie stwierdzenia nieważności tejże decyzji w pozostałej części.

Zwolnienie W. F. ze służby nastąpiło na mocy art. 25 ust. 1 pkt 8 wskazanej wyżej ustawy o Służbie Celnej na skutek orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 grudnia 2001 r. sygn. IIIK 1124/97, obok kary 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na 3 lata, zakazu wykonywania przez niego przez okres 3 lat zawodu w organach celnych administracji państwowej w związku z uznaniem go winnym popełnienia przestępstw umyślnych pozostających w związku z pełniona służbą.

Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] wynika, że określenie w decyzji z dnia [...] daty zwolnienia ze służby w terminie krótszym niż tok procedury związanej z jej uprawomocnieniem w sytuacji, gdy tejże decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, było niezgodne z art. 130 § 1 i 2 kpa, w myśl którego wykonaniu podlega dopiero decyzja ostateczna, a który to przepis miał zastosowanie w sprawie w chwili jej rozstrzygania w związku z treścią art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej.

Ustosunkowując się do podniesionego przez W. F. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu, że do wykonania wyroku skazującego można było przystąpić dopiero po przekazaniu go Dyrektorowi Izby Celnej przez sąd celem wykonania zgodnie z procedurą przewidzianą w kodeksie karnym wykonawczym, a nie po samodzielnym uzyskaniu go przez Izbę, Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] cstwierdził, że jedynym wymogiem zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. jako podstawy obligatoryjnego zwolnienia ze służby jest, jak wynika z tego przepisu, prawomocność orzeczonego zakazu wykonywania zawodu funkcjonariusza celnego, niezależnie od sposobu powzięcia wiadomości o prawomocnym skazaniu, zaś wyrok sądu I instancji z dnia 27 grudnia 2001 r. utrzymany został w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 21 lutego 2003 r.

Nadto za chybiony uznał Dyrektor Izby Celnej zarzut dotyczący naruszenia – poprzez zwolnienie W. F. ze służby bez wypowiedzenia w czasie niezdolności do pracy z powodu choroby – przepisów kodeksu pracy, bowiem kodeks pracy w tym zakresie nie ma w odniesieniu do służby funkcjonariuszy celnych zastosowania.

Jak wynika z uzasadniania decyzji Dyrektor Izby Celnej nie podzielił także stanowiska W. F., że przy zwolnieniu go ze służby doszło do naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.), skoro trwał jego mandat członka zarządu zakładowej organizacji związkowej pracowników administracji celnej Izby Celnej w T., a wymieniony przepis zakazuje w takim przypadku zarówno wypowiadania, jak i rozwiązywania stosunku pracy. Treść powyższego przepisu wskazuje bowiem, że chodzi o zakaz rozwiązywania stosunku pracy nie w ogóle, lecz bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej i nie sposób go odnieść do sytuacji, w której doszło do skazania za umyślne popełnienie przestępstwa, jak w przypadku W. F., gdyż wykluczyć należy pogląd, że zamiarem ustawodawcy była ochrona zatrudnienia skazanej prawomocnym wyrokiem osoby tylko z racji jej członkostwa w zarządzie związków zawodowych.

W konsekwencji Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądania W. F. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, niewykonalność decyzji w dniu jej wydania oraz jej wadliwość powodującą nieważność z mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2003 r. W. F. zakwestionował zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] wywodząc, iż wydany w jego sprawie wyrok sądowy nie może stanowić podstawy do natychmiastowego zwolnienia ze służby według hipotetycznie przyjętej daty zwolnienia – 14 marca 2003 r. ustawa o Służbie Celnej jest prawem celnym, do którego odpowiednie zastosowanie mają przepisy ordynacji podatkowej, w związku z czym należało je przy zwalnianiu go uwzględnić, a nadto – iż przebywając od grudnia 2002 r. do końca maja 2003 r. na zwolnieniu lekarskim bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, co uzasadnia wznowienie postępowania w niniejszej sprawie.

Dyrektor Izby Celnej w T. w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto zajmując stanowisko, iż ordynacji podatkowej w sprawie dotyczącej zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby się nie stosuje, jeśli w trakcie prowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów procedury, to nie miało ono wpływu na wynik sprawy w świetle przesłanki do obligatoryjnego zwolnienia W. F. ze służby oraz, iż jakkolwiek wyeliminowano z decyzji o zwolnieniu datę z jaką zwolnienie miało nastąpić, to wobec uprawomocnienia się decyzji nr [...] o zwolnieniu w dniu 14 marca 2003 r., należy przyjąć, że zwolnienie nastąpiło w tym właśnie dniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga z uwagi na nie zakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r., podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W myśl art. 25 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku prawomocnego orzeczenia zakazu wykonywania zawodu funkcjonariusza celnego, a zgodnie z pkt 3 ust. 1 wymienionego artykułu podstawę zwolnienia stanowi skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie.

Z treści prawomocnego wyroku skazującego W. F. wynika, że dopuścił się on przestępstw umyślnych pozostających w związku ze służbą. Zatem nie tylko została spełniona przesłanka obligatoryjnego zwolnienia go ze służby z racji orzeczonego zakazu wykonywania zawodu, na którą powołano się w decyzji z dnia [...] i kolejnych wydanych w sprawie decyzjach Dyrektora Izby Celnej w T., lecz także wskazana wyżej przesłanka z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy. Jedynym warunkiem zastosowania obydwu obligatoryjnych podstaw zwolnienia jest prawomocność wyroku skazującego. Zgodnie z przepisami procedury karnej, wyrok staje się prawomocny m.in. po utrzymaniu go w mocy wyrokiem sądu odwoławczego, a niewątpliwie miało to miejsce w przypadku W. F. Trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż nie ma znaczenia sposób, w jaki powziął on wiadomość o prawomocnym skazaniu go. Istotny dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia ze służby jest bowiem obiektywnie istniejący fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem. Powołane przez skarżącego przepisy art. 11 kodeksu karnego wykonawczego określają jedynie obowiązki sądu przystępującego do wykonania kary i nie mają nic wspólnego z obowiązkami organu w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 25 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r.

Zaskarżoną decyzją stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] w części dotyczącej określenia daty zwolnienia, bowiem dopiero dodany z dniem 1 września 2003 r. (ustawa z dnia 27 marca 2003 r. – Dz. U. Nr 137, poz. 1302) do ustawy o Służbie Celnej przepis art. 81 ust. 1 pkt 1a dopuścił możliwość przystąpienia do wykonywania decyzji mimo złożenia od niej środka odwoławczego lub w terminie do jego wniesienia, zaś w czasie orzekania o zwolnieniu skarżącego, o ile nie nadano decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wobec wynikającej z kpa ogólnej zasady wykonywania decyzji mających charakter ostateczny, zamieszczenie we wskazanej wyżej decyzji a konkretnej daty zwolnienia pozbawione było podstawy prawnej. Wbrew twierdzeniu skarżącego, wymieniony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako data zwolnienia go ze służby dzień 14 marca 2003 r. nie jest datą hipotetyczną, lecz prawidłowo określoną datą zwolnienia, bowiem z tym dniem, wobec nie wniesienia odwołania od doręczonej 27 lutego 2003 r. decyzji z dnia [...], decyzja ta stała się ostateczną.

Sąd, podobnie jak Dyrektor Izby Celnej w T., nie podziela poglądu skarżącego, że w jego sprawie należało stosować przepisy Kodeksu pracy, w związku z czym korzystanie przez niego ze zwolnienia lekarskiego winno stanowić przeszkodę do orzekania o zwolnieniu ze służby, jak również – iż winny być odpowiednio stosowane przepisy ordynacji podatkowej, jako że ustawa o Służbie Celnej jest prawem celnym. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że zawarte w przepisach ustawy o Służbie Celnej unormowanie kwestii stosunku służby funkcjonariusza celnego jest kompletne, całościowe i zastosowanie w tym zakresie przepisów innych ustaw jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy przepisy wymienionej ustawy wyraźnie do nich odsyłają.

W związku z tym, że w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. taki charakter mają, tzn. wyraźnie nakazują stosowanie Kodeksu pracy, przepisy art. 43, 44, 56, 58 i 91 nie dotyczące kwestii ustania stosunku służbowego funkcjonariusza celnego, przeto zarzut naruszenia w odniesieniu do skarżącego przepisów kodeksu pracy nie znajduje uzasadnienia. Kolejnym aktem prawnym, do którego odsyła ustawa, a konkretnie jej art. 81 ust. 2, jest Kodeks postępowania administracyjnego. Wynika z niego, że do postępowania związanego z ponownym rozpatrywaniem sprawy dotyczącej zwolnienia ze służby stosuje się przepisy tego Kodeksu, a zatem również – z uwagi na treść przepisów art. 127 § 3 i art. 140 kpa – przepisy o wydawaniu decyzji, tak więc – nie ordynację podatkową. Również w rozdziale 7 ustawy dot. ustania stosunku służbowego brak jest jakiegokolwiek odesłania do ordynacji podatkowej, zaś z art. 25 ust. 3 wynika jedynie obowiązek stosowania przepisów Kodeksu celnego i to tylko w zakresie odwoływania ze stanowisk funkcyjnych wyszczególnionych w art. 17 ust. 1 pkt 3-6 ustawy.

Kolejny zarzut skarżącego – dotyczący nie brania bez własnej winy udziału w postępowaniu, w kontekście powyższego zakresu stosowania kpa, może być rozpatrywany na gruncie art. 10 kpa jedynie w odniesieniu do ponownego rozpatrywania przez Dyrektora Izby Celnej sprawy zwolnienia go ze służby, lecz niepowiadomienie skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem kończącej to postępowanie decyzji, trudno uznać za uchybienie istotne, tzn. mające wpływ na wynik sprawy, skoro weźmie się pod uwagę zakres ponownie prowadzonych postępowań, a przede wszystkim niewątpliwy fakt prawomocnego skazania obligujący organ do zwolnienia skarżącego ze służby.

Przepis art. 48 ustawy o Służbie Celnej dopuszcza możliwość zrzeszania się funkcjonariuszy celnych w związkach zawodowych na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.), w związku z czym przepisy tej ustawy, w tym art. 32 ust. 1 stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy celnych będących członkami organu zakładowej organizacji związkowej.

Jednak, jak trafnie przyjął Dyrektor Izby Celnej, przepis ten w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. (vide art. 3 pkt 4 ustawy zmieniającej z dnia 26 lipca 2002 r. – Dz. U. Nr 135, poz. 1146), nakazujący pracodawcy uzyskanie zgody zarządu organizacji związkowej przed rozwiązaniem stosunku pracy z każdym pracownikiem – członkiem zarządu w czasie trwania jego mandatu, w odniesieniu do W. F. – członka zarządu organizacji związkowej przy Izbie Celnej w T., nie mógł być stosowany wobec wynikającego z art. 25 ustawy o Służbie Celnej bezwzględnego obowiązku zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby przy spełnieniu wymienionych w tym artykule przesłanek.

Stanowisko to zgodne jest z linią orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących zwalniania funkcjonariuszy innych służb mundurowych (np. straży pożarnej i policji) w razie zastosowania określonych w ustawach odnoszących się do tych służb obligatoryjnych przesłanek zwolnienia (vide uchwała SN I PZP 18/96 z dnia 22 października 1996 r., wyrok NSA II SA 1563/01 z dnia 11 lipca 2001 r.).

Trudno bowiem uznać, by całkowicie oderwane od działalności związkowej działania skutkujące obligatoryjnym zwolnieniem ze służby, miały tylko ze względu na pełnioną przez funkcjonariusza funkcję związkową powodować odmienne następstwa niż w przypadku innych osób zatrudnionych (funkcjonariuszy, pracowników) nie mogących wykazać się tego rodzaju funkcją chyba, że ustawodawca w konkretnym przepisie postanowił, iż nawet obligatoryjność rozwiązania stosunku służbowego nie może naruszać szczególnej ochrony pracownika w zakresie rozwiązania stosunku pracy, przewidzianej w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Takiego przepisu jednak w ustawie o Służbie celnej nie ma, wobec czego dyrektor Izby celnej przed wydaniem decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie miał obowiązku zwrócenia się do zarządu zakładowej organizacji związkowej o wyrażenie w powyższym zakresie zgody.

Nadmienić należy, że także w orzecznictwie sądów powszechnych (wydziałów pracy) przyjmuje się, że z ustawowych gwarancji wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy nie powinien korzystać działacz związkowy, któremu zarzuca się umyślne naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, w związku z czym nie przestrzeganie w takim wypadku przez pracodawcę art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa pracy w rozumieniu art. 281 pkt 3 kodeksu pracy.

Mając powyższe na względzie orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jak w sentencji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi.