Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 123/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi G.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2004r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z 22 stycznia 2003r., nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz pełnomocnika procesowego ustanowionego z urzędu adwokat A.C. kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w ramach pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 stycznia 2003r. Prezydent Miasta na podstawie art. 1 ust. 2 i 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 120, poz. 1299) oraz art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], obszaru 461m2 oraz działkę nr [...] obszaru 51m2, karta mapy [...], stanowiącej własność Gminy Miasta, dla której Sąd Rejonowy prowadzi Księgę wieczystą KW [...], na rzecz G.T.

Ustalono, że G.T. jest użytkownikiem wieczystym opisanej nieruchomości w udziale wynoszącym ½ części, zaś w pozostałej części użytkownikiem wieczystym jest Ł.T., która nie wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Organ wskazał, iż zgodnie z cytowanym przepisem ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, skutecznie o nabycie własności danej nieruchomości można ubiegać się z chwilą, gdy wszyscy współużytkownicy wieczyści danej nieruchomości złożą wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2002r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G.T. Wskazał w uzasadnieniu, że zamierza wykupić grunt w całości, ma z żoną ustanowioną odrębność majątkową, jest w trakcie rozwodu i podziału majątku. Wskazał, iż przed sądem toczy się postępowanie o zwrot nakładów i zwrot piętra budynku. Zdaniem odwołującego się znajduje się on w wyjątkowej sytuacji i musi istnieć jakaś możliwość wykupu gruntu przez jedną osobę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 stycznia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Ustalił organ odwoławczy, że strona jest współużytkownikiem wieczystym w 1/2 części działki nr [...] położonej przy ul. [...] w S. G.T. złożył wniosek o przekształcenie przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 30 kwietnia 1998r., zaś drugi ze współużytkowników – Ł.T. wniosku takiego nie złożyła. Po wydaniu zaskarżonej decyzji użytkownikiem wieczystym - następcą prawnym Ł.T. D.P.

Organ odwoławczy powołał się na art. l ust. 2 w związku z art. 2 ust. l ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998r. a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do dnia 31 grudnia 2000r. Zdaniem organu, w przedstawionym stanie faktycznym organ I instancji nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem strony a uwzględnienie wniosku strony byłoby sprzeczne z art. 232 kc. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy wniosek o przekształcenie prawa złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2000r. i wszyscy ci współużytkownicy wieczyści nabyli prawo użytkowania wieczystego zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie drugi z współużytkowników wieczystych (jego następca prawny nie miał skutecznej możliwości wystąpienia w wnioskiem) nie wystąpił z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Skargę na powyższą decyzję wniósł G.T., zarzucając Kolegium tendencyjność orzekania w jego sprawie, mijanie się ze stanem faktycznym i stosowanie odpowiedzialności zbiorowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja narusza prawo.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (por. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224).

Przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299, ze zm.) będący podstawą rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy stanowił w brzmieniu z daty podjęcia zaskarżonej decyzji, że przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 19998r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2002r.

Wskazany wyżej termin złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wprowadzony został przepisem art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2001r.

Przytoczony przez SKO przepis art. 1 ust. 2 zawiera brzmienie sprzed daty noweli i nie obowiązywał według tej treści w chwili orzekania. Podkreślić natomiast trzeba, że organ I instancji powołując prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia, to jest art. 1 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997r., uwzględnił treść przepisów wynikającą ze zmian wprowadzonych cytowaną nowelą z dnia 21 czerwca 2001r.

Stosownie do art. 1 ust. 5 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli spełnione zostaną łącznie dwa warunki:

1. wszyscy współużytkownicy wieczyści złożą wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2002r. (art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997r.oraz art. 2 noweli z dnia 21 czerwca 2001r.), w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego;

2. wszyscy użytkownicy wieczyści nabyli prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998r. (art. 1 ust. 5 pkt 2a w zw. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r.).

Stosownie do art. 6 Kpa organ administracji zobligowany jest do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa, mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Zastosowanie prawidłowej normy prawa materialnego uzależnione jest od poczynienia dokładnych ustaleń i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, organy administracji przyjęły, iż wniosek skarżącego dotyczy odpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. Okoliczność ta pozostaje niesporna, ponieważ skarżący nie kwestionuje jej ani w skardze ani wcześniej w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta S.. Zatem żądanie zgodnie z jego treścią podlegało badaniu co do istnienia przesłanek przekształcenia przysługującego skarżącemu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zgodnie z regułami wymienionymi w art. 1 ustawy z dnia 4 września 1997r.

Jest w sprawie również niesporne, skarżący jest współużytkownikiem nieruchomości obejmującej działkę nr [...] w ½ części, przy czym drugim współużytkownikiem wieczystym w ½ części do dnia 11 października 2002r. była Ł.T., zaś od tego dnia na podstawie umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym z dnia 11 października 2002r. Rep. A [...] – D.P. (vide: fotokopia wypisu z Kw[...] k. [...] akt administracyjnych). Prawidłowo, jak wynika z akt, organ ustalił, iż wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożony został tylko przez jednego współużytkownika wieczystego, to jest przez G.T., wniosku takiego natomiast nie złożyła Ł.T. (do dnia, w którym pozostawała drugim współużytkownikiem wieczystym) ani jej następca prawny D.P.

Jak zaznaczono wyżej, podstawą rozstrzygnięcia przez organ I instancji był art. 1 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997r., natomiast organ odwoławczy nie podzielił podstawy wynikającej z ust. 5 cytowanego przepisu, co uznać należy za wadliwe. W okolicznościach niniejszej sprawy w sytuacji, gdy nie wszyscy współużytkownicy wieczyści złożyli wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stosownie do art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997r. w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego.

Przepis art. 199 Kc stanowi, że do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Odpowiednie stosowanie cytowanego przepisu oznacza, iż należy go odnieść również do współużytkowania wieczystego. Połowa udziału w użytkowaniu wieczystym, którą dysponuje skarżący, uprawniała go zatem do skorzystania z drogi przed sądem powszechnym w trybie określonym powołanym przepisem, zaś organ administracji powinien był stronę o tym pouczyć i zawiesić postępowanie administracyjne na czas rozstrzygnięcia przez sąd cywilny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2002r. sygn. akt II S.A.[...], nie publ. LEX nr [...]). Nie ma w aktach dowodów wskazujących na właściwym poformowaniu strony o przysługujących jej uprawnieniach, określonych przepisem art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, co tym bardziej organy powinny uczynić, zważywszy, iż wszyscy współużytkownicy wieczyści (lub ich następcy prawni) w niniejszej sprawie odpowiadaliby warunkom określonym w art. 1 ust. 2 i 5 pkt 2 co do terminu nabycia prawa użytkowania wieczystego. Sąd nie może odnieść się przy tym do treści pisma Prezydenta Miasta z dnia 16 października 2002r., na które powołuje się organ I instancji w decyzji z dnia 22 stycznia 2003r., ponieważ tego pisma, zresztą jak i wniosków skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w aktach administracyjnych brak.

Zatem oba organy naruszyły zasadniczą podstawę rozstrzygnięcia jaką jest przepis prawa materialnego – art. 1 ust. 5 ustawy z dnia 4 września 1997r. co miało wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn zarówno zaskarżoną decyzje jak i decyzję organu I instancji należało uchylić.

Natomiast nietrafne są zarzuty skargi odnoszące się do możliwości przekształcenia prawa własności nieruchomości tylko przez jednego ze współużytkowników wieczystych, nie dopuszczały tego bowiem przepisy ustawy z dnia 4 września 1997r. Nie można również podzielić zarzutu wadliwego ustalenia liczby współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, z uzasadnienia decyzji SKO wynika, iż Ł.T. była użytkownikiem wieczystym działki, a po niej tym użytkownikiem wieczystym w !/2 części stał się D.T. Pozostałe zarzuty skargi nie mają znaczenia prawnego w niniejszej sprawie.

Rozstrzygając wniosek skarżącego ponownie będzie miał właściwy organ na względzie treść ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459), która uchyliła zarówno ustawę z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002r. Nr 113, poz. 984) jak i ustawę z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002r. Nr 113, poz. 984, z 2003r. Nr 3, poz. 24 i Nr 64, poz. 562). Stosownie do art. 8 tej ustawy jej przepisy stosuje się do spraw wszczętych na podstawie wyżej wymienionych uchylonych ustaw i niezakończonych decyzją ostateczną.

Na skutek uchylenia obu decyzji przez Sąd sprawa niniejsze nie została zakończona decyzją ostateczną, co obliguje organy do zastosowania przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Wobec treści art. 2 tej ustawy, zachowuje aktualność stanowisko wyrażone powyżej co do obowiązków organów administracji w razie braku zgody wszystkich użytkowników wieczystych na przekształcenie tego prawa w prawo własności.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta.

Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekał o jej wstrzymaniu, zgodnie z art. 152 a contrario Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, albowiem na skutek ustanowienia praw pomocy strona nie poniosła żadnych kosztów, natomiast pełnomocnik procesowy wyznaczony został w niniejszej sprawie z urzędu.