Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 449/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi C.G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 10 lutego 2015 r. znak: [.... ] w przedmiocie ustalenia odcinka linii brzegu potoku S. pomiędzy działką nr [.... ] a działką nr [.... ] w L . I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. na rzecz skarżącej C.G. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lutego 2015 r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 138 § 2 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, w związku z art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednol. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej od decyzji Starosty L. z dnia 19 grudnia 2014 r., znak: [....] , Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy wskazał na następujące okoliczności.

Decyzją Dyrektora RZGW w K. z dnia 16 lipca 2014 r., znak: [....], uchylono wydaną uprzednio decyzję Starosty L. z dnia 14 stycznia 2014 r., znak: [....] , ustalającą linię brzegu potoku [....] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po tej dacie, pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r., znak: [....] , Starosta L. wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. W dniu 21 października 2014 r. wpłynęła informacja dotycząca projektu rozgraniczenia, sporządzona przez geodetę uprawnionego K.S. Następnie pismem z dnia 28 października 2014 r. C.G. wskazała spadkobierców zmarłej współwłaścicielki nieruchomości objętej podziałem. W dniu 14 listopada 2014 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w toku której m.in. C.G. oświadczyła, iż linia brzegu ustalona przez geodetę uprawnionego przebiega wyraźną krawędzią brzegu i że podtrzymuje wniosek o ustalenie linii brzegu w taki właśnie sposób. Zawiadomieniem z dnia 26 listopada 2014 r., znak: [....] , Starosta L. poinformował o zgromadzeniu materiału dowodowego, wyznaczając termin 7 dni od daty doręczenia pisma na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu 19 grudnia 2014 r. Starosta L. wydał zaskarżoną decyzję znak: [....] , którą ustalono odcinek linii brzegu potoku S. , przebiegający pomiędzy działką nr [....] , a działką nr [....] , położonymi w miejscowości L.

Od powyższej decyzji odwołał się w terminie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, który zarzucił, że na odcinku 1-4546 linia podziału działki nie jest linią brzegu, a nadto organ pierwszej instancji nie ustalił spadkobierców zmarłego współwłaściciela.

Odwołanie należy uznać za uzasadnione.

Zgodnie z art. 15 ustawy Prawo wodne:

" 1. Linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. (...) 3. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który, z zastrzeżeniem ust. 4, zawiera:

1) opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu;

2) mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej w skali, w jakiej jest sporządzony projekt regulacji wód śródlądowych, lub w skali 1:500, 1:1.000, 1:2.000 albo 1:5.000, z wykazaniem:

a) punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej,

b) granicy stałego porostu traw,

c) krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp,

d)proponowanej linii brzegu.(...) "

Stan prawny nieruchomości objętych projektem nie został wyczerpująco wyjaśniony.

W wykazie synchronizacyjnym zawartym w projekcie rozgraniczenia jest odniesienie tylko do nowopowstałej działki nr [....] , a do [....] już nie.

Ponadto nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego co do spadkobierców zmarłej Z.M. , ograniczając się do zawiadomienia osób wskazanych przez C.G. . Nie ustalono, czy podane osoby legitymują się stwierdzeniem nabycia spadku albo poświadczeniem dziedziczenia. W myśl art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (tekst jednol. Dz.U. z 2014 roku, poz. 121 z późn. zm.) "Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą." Kwestia ta wymaga wszechstronnego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji. W myśl wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 490/07: "Z treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, ze zm.) wynika, że postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej na nim oparte może się toczyć wyłącznie z wniosku podmiotów mających w sprawie interes prawny lub faktyczny. Interes prawny wiąże się z prawem własności, użytkowaniem wieczystym lub użytkowaniem a więc występuje po stronie podmiotów mających prawnorzeczowe uprawnienia do gruntu. Interes faktyczny mieć będą posiadacze gruntu, gdyż posiadanie jest stanem faktycznym a nie stanem prawnym."

W projekcie rozgraniczenia na odcinku 1 - 4546 nie została wyznaczona linia brzegu, mimo, że odcinek ten stanowi granicę wydzielonej działki. Projekt, zgodnie z art. 15 ustawy Prawo wodne, ma rozgraniczać grunty pokryte wodami od gruntów przyległych, a nie wydzielać działki za pomocą innych kryteriów. Ustalenie linii brzegu powinno mieć miejsce na odcinku niezbędnym do zachowania ciągłości cieku, aby określić zakres własności Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Przyjęte w decyzji granice działki powodują, że nowopowstała działka nr [....] nie jest w pełni pokryta wodą.

Ponadto przyjęty sposób ustalenia linii brzegu budzi wątpliwości, gdyż z mapy zawartej w projekcie rozgraniczenia wynika, że krawędź brzegu uwidoczniona jest w innym miejscu, tj. bezpośrednio przy potoku. Poza tym, obszar przyporządkowany przez geodetę działce pokrytej wodą zawiera symbol Ps VI (pastwiska).

Zgodnie z art. 7 k.p.a. " W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." Nadto w myśl art. 77 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. " Należy również wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 353/13, gdzie stwierdzono, iż: "Ustalenie linii brzegu wiąże się z ograniczeniem prawa własności, gdyż zgodnie z art. 17 ust. 1 p.w. jeśli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. Organy administracyjne prowadzące postępowanie zobligowane są zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy wyjątkowo dokładnie i skrupulatnie, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności faktyczne, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy ".

Wobec powyższego, należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył w sposób należyty materiału dowodowego i tym samym nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wydając decyzję z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wiąże się z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, które może mieć wpływ na ustalenie uprawnień i obowiązków. To zaś w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskazuje na potrzebę zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, który winien wziąć pod uwagę przedstawione w niniejszym uzasadnieniu okoliczności dotyczące rozpatrzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego.

C.G. nie zgodziła się decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 10 lutego 2015 r. znak: [....] , wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagała się jej uchylenia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Skarżąca zarzucała, że powyższa decyzja została wydana:

I. z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6,7, 8, 9, 10 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez uwzględnienia zasady ochrony interesu społecznego i słusznego interesu stron;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych zawartym na mapie przyjętej do zasobu geodezyjnego [....] , co w konsekwencji doprowadziło do oczywiście błędnych ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, pozostających w wyraźnej opozycji do zgromadzonego w sprawie materiałem dowodowego, a to prowadziło do dokonania jego oceny w sposób całkowicie dowolny, z pominięciem istotnych dla sprawy faktów wskazujących w sposób jednoznaczny, iż Starosta L. nie miał legitymacji do ustalenia linii brzegowej na odcinku od pkt 1 do 4546, gdyż odcinek ten nie stanowi linii brzegowej potoku S.

II. z naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 931 § 1 i art. 925 k.c. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, polegające na uznaniu, że legitymacja P.M. , J.M. oraz B.W. do działania w niniejszym postępowania w charakterze strony nie wynika z przepisów prawa cywilnego dotyczących dziedziczenia ustawowego spadkobierców;

2) art. 922 § 1 w związku z art. 924 i art. 925 k.c. przez ich niezasadne niezastosowanie, wyrażające się łącznie w przyjęciu nietrafnego założenia, że wykazanie praw do spadku następuje z chwilą przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź dekretu dziedzictwa w sytuacji, gdy z pierwszego z wymienionych przepisów wynika jednoznacznie, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z mocy prawa z chwilą jego śmierci, co skutkowało nietrafną oceną, że Starosta L. nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego dotyczącego spadkobierców po zmarłej M.M. , i w konsekwencji nieuwzględnienie oświadczenia złożonego przez C.G. o następcach prawnych po zmarłej, przy braku kwestionowania wiarygodności tegoż oświadczenia przez spadkobierców zmarłej działających w sprawie na prawach strony tj., P.M. , J.M. oraz B.W. , co ostatecznie doprowadziło do bezzasadnego uchylenia decyzji Starosty L. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

C.G. podkreślała, że wszystkie te uchybienia miały istotny wpływ na treść decyzji i przebieg postępowania oraz spowodowały, że przedmiotowa decyzja w sposób rażący nie odpowiada prawu i jest ona oczywiście błędna, w wyniku czego naruszony został oczywisty interes prawny i faktyczny skarżącej, polegający w szczególności na uzyskaniu zgodnej z prawem decyzji o ustaleniu odcinka linii brzegu potoku S. , przebiegającej pomiędzy działką nr [....] a działką nr [....] położonymi w mieści L.

W dalszej części uzasadnienia skargi C.G. rozwijała powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol.: Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty są trafne.

Przedmiot niniejszej sprawy wyznacza treść żądanie zawartego we wniosku C.G. z dnia 17 października 2013 r., w którym domagała się ona ustalenia w drodze decyzji linii brzegu potoku S. na odcinku biegnącym pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [....] oraz [....] , powstałymi po podziale działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [....] , położonej w L. , powiat L. obr. [....] . Wnioskodawczyni wskazała na posiadany interes w złożeniu wniosku wynikający z toczące się przed Sądem Rejonowym w L. Wydział I Cywilny, do sygn. akt I Ns 421/12, postępowania o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości. Do wniosku zostały dołączone: 1) odpis postanowienia o zawieszeniu postępowania w tej sprawie, z uwagi na niewykonanie obowiązku przedłożenia w terminie 6 miesięcy decyzji ustalającej linię brzegu, celem właściwego określenia przedmiotu postępowania; 2) projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami wykonany przez geodetę uprawnionego mgr inż. K.S. z załącznikiem graficznym w postaci mapy w skali 1500; 3) mapę uzupełniająca podziału projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, w którym to dokumencie dokonano podział działki nr [....] na działki nr [....] i [....] . Wyżej skazane mapy przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego dnia 16 października 2013 r., za nr ewidencyjnym [....] . Te właśnie dokumenty stanowiły podstawę do dwukrotnego uwzględnienia wniosku przez organ pierwszej instancji i ustalenia linii brzegu zgodnie z projektem, które to decyzji były uchylane przez organ odwoławczy, a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na okoliczności, jakie należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Odwołania wnosił każdocześnie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, działający przez pełnomocnika.

Zasadniczą materialnoprawną podstawę do ustalenia linii brzegu stwarza art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (obecnie tekst jednol. Dz.U. z 2015, poz. 469 - dalej p.w.), który podlegał stosowaniu przy wydaniu zaskarżonej i wcześniejszych decyzji w brzmieniu tekstu jednolitego z 2012 r. (Dz. Z 2012 r., poz. 145).

Artykuł 15 p.w. stanowi :

1. Linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat.

2. Linię brzegu ustala, w drodze decyzji, na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny:

1) właściwy terenowy organ administracji morskiej - dla morskich wód wewnętrznych wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego;

2) właściwy marszałek województwa - dla wód granicznych oraz śródlądowych dróg wodnych;

3) właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej - dla pozostałych wód.

3. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który, z zastrzeżeniem ust. 4, zawiera:

1) opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu;

2) mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej, w skali, w jakiej jest sporządzony projekt regulacji wód śródlądowych, lub w skali 1:500, 1:1000, 1:2000 albo 1:5000, z wykazaniem:

a) punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej,

b) granicy stałego porostu traw,

c) krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp,

d) proponowanej linii brzegu.

4. Organ, o którym mowa w ust. 2, może, w drodze decyzji, zwolnić wnioskodawcę, na jego wniosek, z obowiązku zawarcia w projekcie niektórych informacji, o których mowa w ust. 3.

5. Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią.

6. Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym.

7. Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu.

8. Decyzja ustalająca linię brzegu obejmuje swym zakresem odcinek i brzegi cieku naturalnego objęte projektem regulacji.

9. Jeżeli ustalenie linii brzegu jest konieczne w związku z wykonaniem urządzeń wodnych lub kształtowaniem nowych koryt cieków naturalnych, postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu przeprowadza się łącznie z postępowaniem w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego.

10. Decyzja o ustaleniu linii brzegu może być wydana po uzyskaniu przez zakład pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie niecierpiących zwłoki budowli regulacyjnych.

10a. Organem właściwym w sprawach, o których mowa w ust. 9 i 10, jest organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

11. W przypadku zmiany linii brzegu decyzja, o której mowa w ust. 2, może być zmieniona w trybie i na zasadach właściwych dla jej wydania.

12. Jeżeli ustalenie linii brzegu następuje w związku z trwałym zajęciem przez wody płynące lub wody morskie, w sposób naturalny, gruntu niestanowiącego własności właściciela wody, koszty projektu, o którym mowa w ust. 3, ponosi właściciel wody.

Uwzględniając brzmienie art. 15 ust. 1 oraz art. 9 ust. 4a i art. 14 ust. 1a p.w. należy zgodzić się z trafnymi tezami postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., III CSK 238/10 (LEX nr 964473), że linii brzegu to linia zetknięcia się gruntów pokrytych płynącymi wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym.

W doktrynie wskazuje się zasadnie, że "ustalenie linii brzegowej przypomina postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości z tym, że w tym wypadku chodzi o rozgraniczenie od gruntu, a nie gruntów od gruntu (...)To, co mieści się w liniach brzegowych, stanowi przedmiot regulacji prawa wodnego, natomiast to, co znajduje się poza liniami brzegowymi, jest przedmiotem regulacji prawa cywilnego, a jedynie częściowo grunty sąsiadujące z wodami są przedmiotem regulacji prawa wodnego" ( tak B. Rakoczy, artykuł PPOŚ 2013/1/9-28).

Na tle art. 15 p.w. można wyodrębnić różne sytuacje uzasadniające ustalenie linii brzegu.

I tak po pierwsze, ustalenie linii brzegu może pozostawać w związku z zamiarem wykonania urządzeń wodnych lub kształtowaniem nowych koryt cieków naturalnych albo wykonaniem niecierpiących zwłoki budowli regulacyjnych. Postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu przeprowadza się wówczas łącznie z postępowaniem w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego dla takiej inwestycji, a organem właściwym jest organ, do kompetencji którego należy wydanie pozwolenie wodnoprawnego. Jedynie w przypadkach niecierpiących zwłoki decyzja o ustaleniu linii brzegu może być wydana już po uzyskaniu przez zakład pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie budowli regulacyjnych.

Po drugie, ustalenie linii brzegowej w drodze decyzji następuje w innych przypadkach, niż wyżej wskazane, na wniosek podmiotu mającego interes prawny lub faktyczny. Takie decyzje wydają: 1. właściwy terenowy organ administracji morskiej - dla morskich wód wewnętrznych wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego; 2.właściwy marszałek województwa - dla wód granicznych oraz śródlądowych dróg wodnych; 3. właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej - dla pozostałych wód. Wskazana grupa decyzji obejmuje różne przypadki, wśród których ustalenie linii brzegowej może prowadzić następnie w dalszych postępowaniach do zmian w stanie prawnym (np. w sytuacji trwałego zajęcie przez powierzchniowe wody płynące gruntu niestanowiącego własności Skarbu Państwa) albo nie wywierać takich skutków ( np. ustalenie linii brzegowej na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa w celu określenia możliwości lokalizacji ogrodzenia na nieruchomości sąsiadującej z ciekiem). Z art. 15b p.w. wynika nadto, że w przypadku przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków decyzje, o których mowa w art. 15 ust. 2, wydaje się z urzędu. W tej ostatniej sytuacji linia brzegowa winna zostać ustalona kompleksowo dla wszystkich działek, obrazując w efekcie przebieg cieku naturalnego.

Co do zasady, przebieg linii brzegu nie jest niezmienny, nawet jeżeli został ona kiedyś ustalonej decyzją. Z uwagi na powyższe wprost z przepisów wynika, że w przypadku zmiany linii brzegu decyzja, o której mowa w ust. 2, może być zmieniona w trybie i na zasadach właściwych dla jej wydania.

Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi specyficzny środek dowodowy dostarczony przez wnioskodawcę (albo sporządzony z urzędu, w przypadku wymienionym w art. 15b p.w.), tj. projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który jak każdy inny dowód podlega ocenie organów administracji publicznej, po myśli art. 80 k.p.a. Fakt, że analizowana regulacja wymaga sporządzenia przez geodetę projektu rozgraniczenia, ku czemu konieczna jest widza specjalna, nie oznacza, że w toku postępowania wyjaśniającego nie przeprowadza się innych dowodów na zasadach przewidzianych w k.p.a.

Organ, o którym mowa w art. 15 ust. 2 p.w., może, w drodze decyzji, zwolnić wnioskodawcę, na jego wniosek, z obowiązku zawarcia w projekcie niektórych informacji, o których mowa w ust. 3.

Z przepisów wynikają wiążące wytyczne dotyczących kolejno branych pod uwagę sposobów ustalenia linii brzegowej. I tak, linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią. Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym. Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu.

Decyzja ustalająca linię brzegu obejmuje swym zakresem odcinek i brzegi cieku naturalnego objęte projektem regulacji.

Odrębną instytucję od objętej regulacją z art. 15 i 15b p.w. stanowi przewidziane w art. 15a p.w. rozgraniczenie gruntów, które były pokryte wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów, którego dokonuje się na wniosek właściciela wody lub właściciela gruntu sąsiadującego, w drodze decyzji, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Przepisy art. 15 stosuje się wówczas odpowiednio, z tym że podstawą rozgraniczenia jest dokumentacja sporządzona dla potrzeb wykonania urządzenia wodnego, a w przypadku jej braku - dostępne materiały archiwalne. W przypadku braku dokumentacji umożliwiającej dokonanie rozgraniczenia, o którym mowa w ust. 1 art. 15 p.w., jako grunt pokryty wodami powierzchniowymi w granicach urządzenia wodnego wyznacza się obszar niezbędny dla zachowania ciągłości cieku, w przypadku likwidacji tego urządzenia, przyjmując parametry koryta cieku powyżej i poniżej urządzenia, a w przypadku jezior podpiętrzonych - rzędne wody sprzed piętrzenia.

Uwzględniając powyższe ogólne uwagi w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy stwierdzić, że treść złożonego w sprawie wniosku nakazuje jego rozpoznanie na zasadach określonych w art. 15 ust. 1 -7 , a nie art. 15a p.w. O ile właściciel wody albo właściciel nieruchomości byłby zainteresowany uzyskaniem rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu w trybie art. 15a p.w. powinien wystąpić o powyższe nie w niniejszej sprawie, lecz z odrębnym wnioskiem, którego złożenie w toku przedmiotowego postępowania może rodzić pytanie o wystąpienie zagadnienia wstępnego. Błędne jest zatem wskazanie zawarte w zaskarżonej decyzji na powinność dokonania w sprawie niniejszej rozgraniczenia gruntów w sposób umożliwiający zachowanie ciągłości cieku.

Materiał zgromadzony w niniejszej sprawie stanowią uprzednio już wymienione dokumenty dołączone do wniosku, a nadto dokumenty przedstawione przez właściciela cieku, jak również załączone przez geodetę do pisma z dnia 12 października 2014 r. Te ostatnie, poza internetowym wydrukiem z księgi wieczystej urządzonej m.in. dla pgr. [....] , nie dotyczą bezpośrednio stanu faktycznego niniejszej sprawy. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji przeprowadzono również rozprawę dnia 14 listopada 2014 r. Jej protokół odzwierciedla jedynie stanowiska niektórych stron.

Uwzględniając rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji kasacyjnej oraz sprzeczne z nim stanowisko wyrażone w poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji należy stwierdzić, że obie decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa i jako takie powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Jednym z zagadnień, które wymaga rozważania stanowi treść złożonego w sprawie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. Projekt ten powinien zawierać wszelkie elementy wymienione w art. 15 ust. 3 p.w. albowiem wnioskodawczyni nie została zwolniona od przedłożenia niektórych z nich.

Przedstawiony przez wnioskodawczynię projekt rozgraniczenia, na podstawie którego miała zostać ustalona linia brzegowa w przedmiotowej sprawie zawiera oznaczenie wnioskodawczyni i miejsca jej zamieszkania. Wskazania te nie były w sprawie kwestionowane, podobnie jak okoliczność posiadania przez C.G. legitymacji w uzyskaniu wnioskowanego rozstrzygnięcia z uwagi na wszczęcie przed sądem powszechnym z jej wniosku postępowania o zasiedzenie nieruchomości stanowiącej część działki nr [....] . Powołane okoliczności nie budzą zastrzeżeń także w ramach przeprowadzanej kontroli wydanych w sprawie decyzji.

Przedłożona przez wnioskodawczynię dokumentacja, w tym treść mapy uzupełniającej podziału projektu rozgraniczenia naprowadza na fakt samoistnego posiadania przez wnioskodawczynię gruntu niepokrytego wodami, znajdującego się w obrębie działki ewidencyjnej nr [....] , który odpowiada dawnej pgr. l. kat. [....] , objętej [....] , sąsiaduje bezpośrednio z będącą współwłasnością C.G. działka nr [....] . Tej właśnie parceli ma odpowiadać nieistniejąca ewidencyjnie, ale wyodrębniona geodezyjnie dla potrzeb sporządzenia projektu rozgraniczenia w celu ustalenia linii brzegowej działka nr [....] , powstała z podziału działki nr [....] na działki nr [....] i nr [....] . Sporządzenie takiego projektu w ramach prac geodezyjny nie budzi zastrzeżeń i nie może być kwestionowane w niniejszej sprawie. Podkreślania wymaga jednak, że w występującym stanie faktycznym ani sam projekt rozgraniczenia, ani wydana z jego uwzględnieniem decyzja o ustaleniu linii brzegowej nie mogą bezpośrednio stanowić podstawy do dokonania jakikolwiek wpisów także w ewidencji gruntów dotyczących własności albo powodować podziału nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [....] . Podobna uwaga odnosi się do oznaczenia w projekcie rozgraniczenia, a potem w decyzji organu pierwszej ustalonej linii brzegowej, tylko jako takiego odcinka linii, który w granicach objętych wnioskiem rozgranicza wody potoku i znajdujące się pod nimi grunty pokryte wodami od innych gruntów, niezależnie od tego czyją aktualnie stanowią własność. Skutkiem wydania decyzji będzie bowiem oznaczenie tylko nieznacznego odcinka liii brzegu po jednej stronie potoku. Błędne oraz całkowicie dowolne jest wskazanie zawarte w zaskarżonej decyzji co do obowiązku oznaczenia linii brzegowej także na odcinku pomiędzy punktami 1 i 4546, skoro grunt położony na wschód bezpośrednio za taką wyobrażalną linią nie jest zajęty przez wody potoku.

Niezasadne jest równie wskazanie w zaskarżonej decyzji, że w przedmiotowym projekcie rozgraniczenia grunt oznaczony nadal w ewidencji gruntów symbolem " PsIV" należy oznaczyć na mapie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych w skali 1:500 symbolem "Pw" albowiem projekt nie służy aktualizacji danych w ewidencji gruntów co do społeczno-gospodarczego ich przeznaczenia, lecz wyłącznie ustaleniu linii brzegu w granicach interesu prawnego wnioskodawcy.

Przedstawiony operat budzi jednak zastrzeżenia, pomimo dodatkowych wyjaśnień biegłego z uwagi na brak pełnych i czytelnych ustaleń dotyczących stanu prawnego nieruchomości objętych projektem rozgraniczenia z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu, a także stanu stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu. Informacje zawartych projekcie rozgraniczenia są nadal niespójne i niepełne.

I tak z części tekstowej projektu wynika, że właścicielem działki nr [....] jest Skarb Państwa, podczas gdy taka działka nie istnieje w ewidencji gruntów, jako odrębny przedmiot własności i nie powstanie w wyniku ustalenia linii brzegu, zaś brak w tekście stosownych opisów. Na mapie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, co do stanu prawnego działek nr nr [....] wpisano imiona i nazwiska osób fizycznych oraz numery ksiąg wieczystych. Odnośnie działki nr [....] , dzielonej na działki nr [....] i nr [....] , czy także działki nr [....] wpisano jako właściciela Skarb Państwa, jednakże bez oznaczenia numeru księgi wieczystej. Z mapy uzupełniającej podział wynika, że właścicielem całej działki nr [....] w myśl danych ujawnionych w ewidencji gruntów jest Skarb Państwa, a jej zarządcą Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. Wykaz synchronizacyjny wskazuje jednak, że grunt mający stanowić powstałą z podziału działkę nr [....] odpowiada dawnej pgr.l.kat. [....] i ma urządzoną księgę wieczystą Kw nr [....] . W tym zakresie budzi jednak zastrzeżenia brak wykazu synchronizacyjnego i dalszych danych dotyczących tej części działki ewidencyjnej nr [....], która w projekcie rozgraniczenia i mapie uzupełniającej projektu rozgraniczenia została oznaczona, jako działka nr [....] . W szczególności nie jest wiadomym, czy grunt mający odpowiadać po podziale działce nr [....] ma urządzoną księgę wieczystą, a jeżeli tak, to jaki jest stan prawny tej części działki. O ile bowiem z wyjaśnień biegłego wynika, że stan prawny ujawniony w ewidencji gruntów nie jest tożsamy ze stanem wieczystoksięgowym, który ma pierwszeństwo, to uwzględniając bezsporny fakt lokalizacji we wskazanym rejonie wód potoku, osoby figurujące w księdze wieczystej winny być stronami postępowania o ustalenie linii brzegowej obok właściciela naturalnych powierzchniowych wód płynących do momentu wprowadzenia w księgi wieczystej nieruchomości aktualnego stanu prawnego przez proste dokonanie określonych wpisów, które nie zostały ujawnione albo jeżeli brak ku temu dokumentów poprzez uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie specjalnego powództwa. Brak rzetelnych danych na temat wieczystoksięgowego stanu prawnego tej części działki nr [....] , która po podziale ma stanowić działkę nr [....] oznacza wadliwość operatu, a co najmniej niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest przy tym tak, by sprzeczność danych ewidencyjnych i wieczystoksiegowych w sytuacji bezspornego faktu pokrycia części gruntów objętych projektem rozgraniczenia wodami potoku miała stanowić przeszkodę tamującą postępowanie o ustalenie linii brzegowej. Skoro interes faktyczny upoważnia do złożenia wniosku w takiej sprawie, analogiczne podejście należy zaprezentować w analizowanym przypadku uzasadniającym rozszerzenie kręgu stron postępowania. Aby wskazane kwestie rozważyć szerzej w niniejszej sprawie niezbędnym było jednakże zgromadzenie w toku postępowania o ustalenie linii brzegowej dokumentów będących podstawą wpisu w ewidencji gruntów własności Skarbu Państwa, a także dalsze wyjaśnienie stanu prawnego działki posiadającej w projekcie rozgraniczenia nr [....] . Brak w tym zakresie dowodów stanowi o naruszeniu zasad z art. 7 k.p.a., art. 77§1 k.p.a. i jest uchybieniem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dla określenia kręgu stron. Wskazane uchybienie może rodzić w skutkach wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145§ 1 pkt 4 k.p.a.

Błędne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji co do tego, że prowadzenie postępowania o ustalenie linii brzegowej wymaga każdocześnie wykazania następstwa prawnego po zmarłych podmiotach, którym należało by przyznać status stron postępowania postanowieniem o stwierdzenia nabycia spadku albo notarialnym dekretem dziedziczenia. Takie dokumenty urzędowe stwierdzają deklaratoryjnie następstwo prawne pod tytułem ogólnym po osobach zmarłych, zaś mogą podlegać wzruszeniu w specjalnych procedurach. Jeżeli jednak wskazanych dokumentów urzędowych brak, bo nie zostały sporządzone, to organ administracji publicznej ma możliwość prowadzenia na wskazaną okoliczność postępowania wyjaśniającego. Za trafne w tym zakresie należy uznać poglądy wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 1983 r., sygn. akt SA/Gd 381/83 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 108/06.

Sporządzony w sprawie projekt rozgraniczenia budzi nadal zastrzeżenia i nie może zostać uznany za odpowiadającym w sposób właściwy wymogom określonym w art. 15 ust. 3 p.w. także z tego powodu, że w części opisowej podano iż załącznik do projektu rozgraniczenia mają stanowić mapy w skali 1500. Załącznik taki stanowi natomiast jedna mapa w skali 1:500.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie wydania stosownego rozstrzygnięcie po eliminacji wytkniętych uchybień.