Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 306/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Bożenna Blitek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skarg "V" Spółka Akcyjna w [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 20 stycznia 2005 r. nr [...] z dnia 20 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe skargi oddala


UZASADNIENIE

W dniach [...] i 20. 12. 2001 r. skarżąca "V" Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] zgłosiła według dokumentów SAD nr [...] i SAD nr [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, importowany z Republiki Czeskiej, towar w postaci tkaniny z włókien syntetycznych mieszanych z wełną , który zaklasyfikowała do kodu [...] Taryfy celnej .

Do zgłoszeń celnych skarżąca dołączyła m.in. faktury zakupu towaru nr [...] z dnia [...] 2001r. i nr [...] z dnia [...].2001r - wystawione przez firmę "T" Co. Ltd. Dokumenty te zawierały deklarację upoważnionego eksportera o preferencyjnym czeskim pochodzeniu towaru , co było podstawą do zadeklarowania obniżonej , zerowej stawki celnej .

Urząd Kontroli Skarbowej dokonał weryfikacji deklaracji upoważnionego eksportera za pośrednictwem czeskich władz celnych tj. władz celnych kraju eksportu Pismami z dnia [...].2004 r. nr [...], i z dnia [...] .2004 r. nr [...] czeskie władze celne poinformowały Urząd Kontroli Skarbowej, iż eksporter towaru nie był w stanie przedstawić wystarczających dokumentów dotyczących pochodzenia towaru, wobec czego towar objęty ww. fakturami nie może być uważany za towar pochodzący z Czech w rozumieniu Protokołu nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA wprowadzonym protokołem dodatkowym Nr 4 z dnia 13.09.1996 r ( załącznik do Dz.U. z 1996 r , Nr 158, poz.809).

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowania w sprawie uznania ww. zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego.

W toku prowadzonego postępowania skarżąca zarzuciła , że brak jest podstaw do kwestionowania pochodzenia spornych towarów, skoro zostało ono udokumentowane zgodnie z art.16 ust. 1 Protokołu Nr 7 CEFTA . Zdaniem skarżącej czeski kontrahent jako upoważniony eksporter musiał złożyć stosowne dokumenty, przy ubieganiu się o udzielenie mu pozwolenia na uproszczony sposób dokumentowania pochodzenia towarów. Skarżąca wniosła o ponowne dokonanie weryfikacji deklaracji zawartych w przedmiotowych fakturach oraz o uwzględnienie przedłożonych dokumentów potwierdzających , z jakich surowców zostały wyprodukowane zaimportowane tkaniny , jakie jest pochodzenie tych surowców i jakim procesom technologicznym zostały one poddane w trakcie wytwarzania.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniami z dnia [...].2004r. nr [...] i nr [...] odmówił uwzględnienia żądań w zakresie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów , gdyż weryfikacja przedmiotowych faktur została już przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami , a jej wynik był wiążący dla polskich organów celnych . Odnośnie pozostałych dowodów organ celny stwierdził, że środki dowodowe w zakresie ustalania pochodzenia towarów zostały skonkretyzowane w ww. umowie CEFTA i nie mogą być zastąpione przez inne dowody , niż określone w tych przepisach. Wyniki weryfikacji dokonanej przez czeskie władze celne zostały zawarte w ww. pismach z dnia [...] i [...] .2004 r , które mają status dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 par.1 i 2 Ordynacji podatkowej .Pisma te są dowodem na okoliczność , ze zaimportowanym tkaninom nie przysługuje status produktów pochodzących z CEFTY.

Decyzjami z dnia [...].2004r. nr [...] i nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł w tym zakresie w ten sposób , ż w odniesieniu do SAD Nr [...] z dnia [...] 2001r. dług określił w kwocie [...] zł , a w odniesieniu do SAD Nr [...] z dnia [...] .2001r - [...] zł . Do ich obliczenia organ celny zastosował autonomiczną stawkę celną w wysokości 30 % wartości celnej towaru.

Od powyższych decyzji skarżąca odwołała się zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art.121 §1, art.122, art.180 §1, art.187 §1, art. 88, art.191 oraz art.194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa.(Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn.zm.) i wniosła o ich uchylenie. Skarżąca podniosła, iż w postępowaniu administracyjnym (w tym również celnym) nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego, to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Działanie Naczelnika Urzędu Celnego - w ocenie skarżącej - stanowi rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej tj. zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów celnych , a także zasady prawdy obiektywnej. Działanie Naczelnika Urzędu Celnego oznacza bowiem, że zastosował on zasadę formalnej teorii dowodowej, uznając, że fakt istnienia oświadczenia władz celnych kraju eksportu, negatywnie weryfikującego deklarację na fakturze, wyłącza przeprowadzanie jakichkolwiek dalszych dowodów na tę okoliczność.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzjami z dnia 20.01.2005r. nr [...] i nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu celnego I instancji. W ich uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził m.in. , że obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 2000 r Nr 119, poz.1253 ze zm. ) oraz postanowienia art. 13 i 16 Protokołu Nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu wprowadziły możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

- towar pochodzi z państwa -Strony Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA)

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR l lub deklaracją na fakturze,

- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Warunkiem przyjęcia do wymiaru cła stawki celnej obniżonej jest przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru , prawidłowego tak pod względem formalnym , jak i materialnym.

W przedmiotowej sprawie do zgłoszenia celnego skarżąca dołączyła faktury towaru , w których zawarte były deklaracja eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Republiki Czeskiej , a same zgłoszenia celne spełniały wymogi formalne wskazane w art.64 § 1 Kodeksu Celnego , a mianowicie dokonane były przez zgłaszającego na właściwym formularzu oraz zawierały wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której był zgłoszona , związku z tym organ celny zobowiązany był przyjąć te zgłoszenia celne.

Art.83 Kodeksu celnego przewiduje jednak możliwość przeprowadzenia kontroli postimportowej w celu upewnienia się co do prawidłowości danych zawartych zgłoszeniu celnym. W przypadku towarów pochodzących ze Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu, których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzeń w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 lub deklaracji na fakturze, również istnieje możliwość kontroli dowodu pochodzenia, poprzez jego weryfikację przez władze celne kraju eksportu .

W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji dokonał kontroli przedmiotowych zgłoszeń celnych zgodnie z art.83 § 1 Kodeksu celnego i przekazał w trybie art.32 Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA deklaracje upoważnionego czeskiego eksportera , zawarte w załączonych do zgłoszeń celnych fakturach , do zweryfikowania przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Weryfikacja tych dowodów pochodzenia okazała się negatywna , co oznacza , że stan faktyczny i prawny był odmienny od zadeklarowanego przez skarżącą w zgłoszeniach celnych. Organ odwoławczy podkreślił , że wynik tej weryfikacji był rozstrzygający dla władz celnych kraju importu .

Dyrektor Izby Celnej potwierdził stanowisko organu celnego I instancji co do niedopuszczalności zastępowania środków dowodowych w zakresie pochodzenia towaru przez inny rodzaj dowodów , niż określone w Umowie CEFTA .

Skutkiem negatywnej weryfikacji dowodów pochodzenia zaimportowanych tkanin jest wykluczenie zastosowania wobec tych towarów uprzywilejowanego traktowania i dopuszczenie do obrotu odbywa się w takiej sytuacji na ogólnych zasadach.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do przeprowadzenia weryfikacji dowodów pochodzenia Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że ocena w tym zakresie należy do organów celnych .

Co do wiarygodności uzyskanych drogą współpracy ustaleń władz celnych czeskich , organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dotyczącą mocy dowodowej dokumentu urzędowego , jakim było pismo tych władz informujące o negatywnym wyniku weryfikacji. Dodatkowo organ celny podniósł , że polskie organy celne nie mają uprawnień do kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą tych wyników , ani żądania wyjaśnień , w jaki sposób te ustalenia zostały dokonane.

Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , że rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie są uzależnione od ustalenia kwestii winy polskiego importera w podaniu nieprawdziwych danych w zgłoszeniu celnym. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo określił dług celny przy zastosowaniu stawki celnej autonomicznej .

Na powyższe decyzje skarżąca złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ich uchylenie tj. decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 20.01.2005r. nr [...] i nr [...] oraz poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] .2004 r. nr: [...] i nr: [...] Zaskarżonym rozstrzygnięciom skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 121 §1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 §1, art. 188, art. 191, art. 194 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej .

W uzasadnieniu złożonych skarg skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać ze środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 lub pkt 5 Kodeksu celnego, oraz sposoby jego dokumentowania określa się według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów. W wypadku towarów objętych umowami, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, reguły, o których mowa powyżej, określone są w tych umowach.

Nie jest kwestią sporną, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie postanowienia Umowy CEFTA i Protokołu nr 7 do tej umowy. Dowodem na to, że zakupiony przez skarżącą towar miał czeskie pochodzenie w rozumieniu powyższych przepisów, są dokumenty uzyskane od eksportera towaru tj. Spółki "T" i przedłożone Naczelnikowi Urzędu Celnego w załączeniu do pisma z dnia [...] 2004 r. Tkaniny wyprodukowane przez ww. spółkę z przetworzonych surowców, nawet jeżeli pochodziły one spoza Czech, uzyskiwały status produktów uzyskanych w Czechach, stosownie do postanowień art. 2 lit. b) Protokołu nr 7. Oznacza to , zdaniem skarżącej , że w niniejszej sprawie została w sposób rażący naruszona zasada prawdy obiektywnej. Działanie organu I instancji oznacza bowiem, że zastosował on zasadę formalnej teorii dowodowej, uznając, że fakt istnienia oświadczenia władz celnych kraju eksportu, negatywnie weryfikującego deklarację na fakturze, wyłącza przeprowadzanie jakichkolwiek dalszych dowodów na tę okoliczność.

W tym stanie sprawy skarżąca podniosła zarzut , iż postępowanie celne zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem postanowień art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 oraz art. 194 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Organ celny wskazał , iż skarżąca za każdym razem była informowana przez organy celne o możliwości zapoznania się z dokumentacją , jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i z możliwości tych korzystała.

Dyrektor Izby Celnej wskazał także na treść art. 32 pkt 3 Protokołu nr 7 CEFTA , zgodnie z którym prawo weryfikacji dowodu pochodzenia dokonują władze celne kraju eksportu i w tym celu mają prawo żądać każdego dowodu, a eksporter zobowiązany jest w myśl art. 21 pkt 3 do przedłożenia żądanych przez władze celne dokumentów.

W wyniku przeprowadzonej przez władze czeskie kontroli w firmie T Co. Ltd. nie udało się ustalić , iż przedmiotowe tkaniny pochodziły z Czech , zatem nie może mieć do nich zastosowania preferencyjna stawka celna wynikająca z Umowy CEFTA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270 ) .

W rozpatrywanej sprawie skargi nie zasługują na uwzględnienie , gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...] , że uznanie w dniu objęcia towaru wnioskowana procedurą dokumentów przedłożonych przez importera nie wyklucza możliwości ich późniejszej weryfikacji . Zgodzić należy się również z twierdzeniem tego organu , że wynik postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla polskich organów celnych na podstawie postanowień ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA .

W związku z powyższym należy podkreślić trzy okoliczności , istotne z punktu widzenia oceny zaskarżonych decyzji pod katem ich zgodności z prawem. Po pierwsze - weryfikacja przeprowadzona na podstawie art.31 ust.2 oraz art.32 ust.2 i 3 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA jest jedyną formą weryfikacji i jej wynik jest wiążący dla polskich władz celnych . Po drugie - stosowanie preferencji jest wyjątkiem od zasady płacenia cła na ogólnych zasadach; jako wyjątek od zasady przepisy dotyczące preferencyjnych stawek celnych , w tym stosowanych na podstawie przedmiotowej Umowy , nie mogą być interpretowane rozszerzająco , nawet gdyby zaistniały wątpliwości interpretacyjne . Wreszcie po trzecie - to na importerze spoczywa obowiązek wykazania zgodnie z obowiązującymi przepisami , że jest uprawniony do uzyskania tych preferencji.

W rozpatrywanej sprawie organ celny dokonał weryfikacji przyjętych zgłoszeń celnych poprzez sprawdzenie deklaracji eksportera złożonych na fakturach i w tym celu przekazał te dokumenty czeskim władzom celnym , zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami Protokołu Nr 7. W odpowiedzi na wniosek polskich władz , czeskie władze celne stwierdziły , że towary opisane w przedłożonych fakturach nie mogą być uważane za pochodzące z Czech w rozumieniu ww. Umowy . Wynik tej weryfikacji , jak wyżej podniesiono , był wiążący dla polskich organów celnych i obligował te organy do wszczęcia stosownego postępowania w celu zastosowania stawki celnej wobec zaimportowanych towarów z pominięciem preferencji.

Z uwagi na wiążące Polskę postanowienia ww. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA polskie władze celne nie były uprawnione do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalania pochodzenia zaimportowanych towarów , a w konsekwencji nie mogły uwzględnić wniosku dowodowego skarżącej dotyczącego surowców i procesów technologicznych stosowanych wobec tych surowców na okoliczność pochodzenia tkanin opisanych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych. Treść art.32 ust.3 protokołu Nr 7 jednoznacznie potwierdza zasadność tego stanowiska.

Zupełnie odrębną kwestia jest natomiast możliwość zmiany stanowiska władz celnych czeskich i o takiej możliwości skarżąca została poinformowana przez Generalną Dyrekcję Celną w Czechach pismem z dnia [...] .2004 r ( karta 235 akt administracyjnych ) , z którego wynika , że jeżeli eksporter załączy wymagane dokumenty , które wykazałyby pochodzenie wywiezionego towaru czeskie organy celne " mogą przewartościować swoje stanowisko". Oznacza to , że inicjatywa w zakresie potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towarów należy do eksportera tych tkanin tj. firmę T. i postępowanie to toczy się bez udziału polskich władz celnych.

W związku z powyższym zarzut dotyczący bierności polskich władz celnych - wobec jednoznacznych postanowień Protokołu nr 7 - należy uznać za nieuzasadniony Z tych samych powodów należy uznać , że zarzut dotyczący formalnej teorii dowodów jest uzasadniony z zastrzeżeniem , że dopóty eksporter nie spowoduje zmiany stanowiska czeskich władz celnych , polskie organy celne będą " związane" wynikiem weryfikacji przeprowadzonej na ich wniosek.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi wskazujących na naruszenie zasad ogólnych i przepisów postępowania wynikających z Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy . Skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy , składania wyjaśnień i wniosków , z czego w toku postępowania korzystała , o czym świadczą jej liczne i obszerne wyjaśnienia. Zarówno przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji , jak i przez organ odwoławczy , zgodnie z art.200 § 1 Ordynacji podatkowej , organy te umożliwiły skarżącej wypowiedzenie się w zakresie ustaleń dokonanych przez organy celne oraz zgłoszenie wniosków dowodowych.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena nastąpiły zgodnie z art.191 Ordynacji podatkowej. Ocena dowodów znalazła wyraz w zaskarżonych decyzjach zawierających uzasadnienie faktyczne i prawne.

W rozpatrywanej sprawie brak jest wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji . W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 , orzekł jak w sentencji.