Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 726/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 3, art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 141 par. 4, art. 134 par. 1, art. 149 par. 1, art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II SAB/Wa 212/12 w sprawie ze skargi G. L. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 20 września 2012 r. w sprawie dostępu do informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną. 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Ministra Edukacji Narodowej od G. L.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 212/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. L. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej dotyczącą rozpatrzenia wniosku z [...] września 2012 r. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.

Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

Pismem z [...] września 2011 r. G. L. wezwała Ministra Edukacji Narodowej do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie jej ustaleń kontroli przeprowadzonej w Szkole Nr [..] w P. przy ul. [...] w 1998 r.. Wskazała, że powyższą kontrolę zleciło Ministerstwo Edukacji Narodowej na skutek jej skarg. Podała też, że wielokrotnie bezskutecznie zwracała się do Ministerstwa o wydanie powyższych ustaleń.

W odpowiedzi na wezwanie organ pismem z [...] października 2011 r. poinformował skarżącą, że nie gromadzi dokumentacji kontroli prowadzonych przez kuratorów oświaty, zatem nie posiada także dokumentacji dotyczącej kontroli Szkoły Podstawowej Nr [..] w P. w 1998 r.. Jednocześnie wyjaśnił, że po otrzymaniu pisma z [...] marca 1998 r., w którym skarżąca zgłosiła niezadowolenie z działalności Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., przekazał kopię tego pisma według właściwości do Kuratorium Oświaty w P. Pismo przewodnie zawierało prośbę o ustosunkowanie się do zarzutów skarżącej i udzielenie odpowiedzi, dlatego powyższa prośba nie może być traktowana jako zlecenie kontroli.

W dniu [...] września 2011 r. skarżąca wystąpiła do Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., wzywając go do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie protokołu kontroli przeprowadzonej w 1998 r. przez Kuratorium Oświaty. Ponadto wniosła o wydanie dokumentów stanowiących podstawę kontroli oraz protokołów Rad Pedagogicznych dotyczących jej osoby.

Pismem z [...] września 2011 r. do Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. poinformował skarżącą, że udostępnił jej wszystkie dokumenty, które dotyczyły kontroli przeprowadzonej w 1998 r. Natomiast z protokołami Rady Pedagogicznej skarżąca zapoznała się w szkole w dniu [...] czerwca 2009 r., co sama potwierdziła podpisując protokół w obecności wicedyrektora. Wizytator z Kuratorium Oświaty nie sporządził protokołu z kontroli, ponieważ nie było takiej potrzeby. Nie stwierdzono bowiem żadnych uchybień i nie wydano szkole żadnych zaleceń.

W piśmie z [..] września 2011 r. [...] Kurator Oświaty wskazał, że wielokrotnie informował skarżącą, że nie posiada protokołu z kontroli przeprowadzonej na zlecenie MEN. Wówczas w przypadku niestwierdzenia nieprawidłowości w działalności szkoły, sprawdzanych na skutek zgłaszanych zarzutów, wizytator dokonywał jedynie wpisu do znajdującego się w szkole zeszytu kontroli. Nie sporządzono protokołu kontroli i zaleceń pokontrolnych. Kurator oświadczył także, że nie posiada dokumentu w postaci "ustaleń kontroli", a wszelkie dokumenty, które są w jego posiadaniu były skarżącej wielokrotnie udostępnianie i przesyłane.

Pismami z [...] i [...] września oraz [...] października 2011 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej, Kuratorium Oświaty w P. i Szkoły Podstawowej Nr [...] w P.

W skardze G. L. podniosła, że od 1998 r. MEN nie wydał jej ustaleń kontroli, której przeprowadzenie zlecił Kuratorium Oświaty. Od żadnego z wymienionych w skardze organów (MEN, Kuratorium Oświaty w P. i Szkoły Podstawowej Nr [...] w P.) nie otrzymała protokołu z kontroli ani ustaleń pokontrolnych. Tymczasem, zgodnie z przepisami dotyczącymi kontroli, organ kontrolujący był zobowiązany do sporządzenia protokołu z kontroli wraz z ustaleniami pokontrolnymi. Dokument ten, stosownie do przepisów o kontroli i archiwizacji, powinien być przechowywany w organie kontrolującym i kontrolowanym. Skarżąca podkreśliła, że ma prawo zapoznać się z wynikami kontroli, która dotyczyła jej osoby.

Skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt IV SAB/Po 27/07, w którym [...] Kurator Oświaty w P. został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, tj. o wydanie dokumentów kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w maju 1998 r., na zlecenie MEN oraz dokumentacji, na podstawie której kontrolę tę przeprowadzono. Także Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [..] w P. został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, tj. o wydanie dokumentów, które były przedmiotem kontroli przeprowadzonej w Szkole Podstawowej Nr [...] w P. w maju 1998 r., na zlecenie MEN w zakresie dotyczącym skarżącej. Pomimo tego orzeczenia nie udostępniono skarżącej żądanych dokumentów. Także MEN, który zlecił kontrolę, nie udzielił skarżącej żadnej odpowiedzi i - tak jak Kuratorium oraz dyrektor szkoły - pozostaje w bezczynności od 1998 r..

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 69/11, skarga G. L. na bezczynność MEN w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej została przekazana według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powyższe orzeczenie skarżąca zaskarżyła zażaleniem, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 15 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 327/12.

W odpowiedzi na skargę MEN wniósł o umorzenie postępowania. Wskazał, że skarga (zawarta w pismach skarżącej z [...] i [...] września oraz [...] października 2011 r.), dotycząca niewydania skarżącej protokołu kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Szkole Podstawowej Nr [...] w P., nie ma uzasadnionych podstaw. Organ nie posiada żądanego dokumentu, o czym poinformował skarżącą pismem z dnia [...] października 2011 r.. Zatem nie pozostaje w zwłoce, a postępowanie jako bezprzedmiotowe winno być umorzone.

W związku z treścią pisma skarżącej, reprezentowanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, z [...] lipca 2012 r., nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprecyzowania skargi, Sąd uznał, że sprawa dotyczy skargi na bezczynność MEN w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej z [...] września 2011 r. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.

W piśmie z [...] listopada 2012 r. skarżąca podkreśliła, że organ nie udzielił jej żadnej odpowiedzi na skargę na niewłaściwe działanie szkoły wobec niej jako nauczyciela. Skarżąca zwracała się do MEN jako organu sprawującego nadzór nad oświatą. Tymczasem MEN nigdy nie uzasadnił bezprawnych – zdaniem skarżącej - działań szkoły, a skarżąca po kontroli została pozbawiona pracy. Wskazała, że MEN ponosi odpowiedzialność za niewłaściwe działanie placówek oświatowych. Reasumując, skarżąca zażądała udostępnienia dokumentacji MEN z 1998 r. i odpowiedzi na jej skargę z 1998 r. oraz szczegółowego uzasadnienia wyników kontroli w szkole.

Rozpoznając sprawę WSA w Warszawie podkreślił, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu.

Z uwagi na okoliczność, że wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej Sąd I instancji wskazał, że prawo do otrzymania informacji publicznej jest gwarantowane Konstytucją RP, a Minister Edukacji Narodowej jako organ administracji publicznej jest co do zasady zobowiązany do udzielenia takiej informacji w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dalej WSA podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej. Informacją publiczną jest zatem w świetle przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 przywołanej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1. W wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K 14/03), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, a tylko wyjątkowo, w sytuacjach określonych w przepisach art. 14 ust. 2 (umorzenie postępowania) i art. 16 ust. 1 (odmowa udostępnienia informacji), wymagana jest forma decyzji administracyjnej.

Przedmiotem skargi G. L. na bezczynność MEN był jej wniosek z [...] września 2011 r., złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. We wniosku tym, zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", skarżąca domagała się wydania ustaleń kontroli przeprowadzonej na zlecenie MEN w Szkole Podstawowej Nr [...] w P.. Powyższy wniosek wpłynął do Departamentu Kształcenia Ogólnego i Wychowania Ministerstwa Edukacji Narodowej w dniu [...] października 2011 r.. Organ rozpoznał powyższy wniosek udzielając skarżącej pismem z dnia [...] października 2011 r. informacji, że nie gromadzi dokumentacji kontroli prowadzonych przez kuratorów oświaty, zatem nie posiada dokumentacji kontroli Szkoły Podstawowej Nr [..] w P.. Jednocześnie MEN wyjaśnił, że po otrzymaniu pisma z dnia [...] marca 1998 r., w którym skarżąca zgłosiła niezadowolenie z działalności dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., przekazał kopię tego pisma według właściwości do Kuratorium Oświaty w P..

Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 nr 256, poz. 2572 ze zm.), minister właściwy do spraw oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa i współdziała w tym zakresie z wojewodami oraz z innymi organami i jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach funkcjonowania systemu oświaty. W myśl art. 35 ust. 1 tej ustawy, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami, o których mowa w art. 5 ust. 3b oraz nadzoruje i koordynuje wykonywanie nadzoru pedagogicznego na terenie kraju, w szczególności nadzoruje działalność kuratorów oświaty w tym zakresie.

Natomiast stosownie do przepisów rozporządzenia MEN z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. nr 168, poz. 1324, dalej rozporządzenie), jedną z form nadzoru pedagogicznego jest kontrola, którą należy rozumieć jako działania organu sprawującego nadzór pedagogiczny prowadzone w szkole lub placówce w celu oceny stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek (§ 6 pkt 2 w związku z § 2 pkt 9 rozporządzenia). Kontrola podejmowana przez kuratora oświaty w trybie działań planowych, o których mowa w § 3 ust. 1, jest przeprowadzana z wykorzystaniem arkuszy kontroli zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania (§ 11 rozporządzenia). W świetle przepisów rozporządzenia, a zwłaszcza § 11 - § 16 tego aktu, MEN nie mógł w inny sposób załatwić wniosku skarżącej. Organem uprawnionym do wykonywania nadzoru pedagogicznego w formie kontroli jest bowiem kurator oświaty, zaś protokół kontroli, sporządzany w dwóch egzemplarzach, jest w jednym egzemplarzu przekazywany dyrektorowi szkoły lub placówki, a drugi egzemplarz włącza się do akt kontroli (§ 14 ust. 3 rozporządzenia). Zgodnie z treścią § 19 rozporządzenia, kurator oświaty w każdym roku szkolnym opracowuje i przedstawia ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania, w terminie do dnia 31 października, wnioski wynikające ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego. W świetle powyższych przepisów Sąd I instancji stwierdził, że nie ma podstawy prawnej do żądania od MEN wydania protokołu kontroli czy też innego dokumentu związanego z kontrolą przeprowadzaną w szkole lub placówce. W niniejszej sprawie zachodzi więc sytuacja, o której mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a mianowicie organ nie ma obowiązku udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej, gdyż jej nie posiada. W oparciu o takie ustalenia skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), została oddalona.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G.L., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zaskarżając w całości wyrok WSA w Warszawie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie rozpoznania skargi przez Sąd II instancji. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

Wyrokowi zostały postawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie wskazano naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak elementów uzasadnienia umożliwiających instancyjną kontrolę orzeczenia, art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga dotyczyła wyłącznie braku udostępnienia przez Ministra Edukacji Narodowej protokołu kontroli w Szkole Podstawowej nr [...] w P. z 1998 r., a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieuwzględnienie skargi na bezczynność organu oraz brak zobowiązania organu do dokonania czynności pomimo istnienia obowiązku udostępnienia informacji.

Zostały także w skardze kasacyjnej zawarte zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz niewłaściwe zastosowanie § 6 ust. 2, § 2 pkt 9, § 3 ust. 1, § 11-16, § 14 ust. 3 oraz § 19 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego.

Uzasadniając zarzuty skarżąca kasacyjnie wskazała, że Sąd I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie faktycznej i prawnej przyjął za podstawę wyrokowania stan faktyczny wynikający wyłącznie z twierdzeń [...] Kuratora Oświaty oraz Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w P., którzy nie są stronami niniejszego postępowania, a któremu skarżąca konsekwentnie zaprzecza we wszelkich pismach złożonych w niniejszej sprawie i z nią związanych, co w szczególności dotyczy twierdzeń, że skarżącej udostępnione były wszelkie dokumenty. Twierdzeniu temu przeczy skarżąca, a także podejmowane przez nią kroki, gdyż w sytuacji gdyby skarżąca rzeczywiście uzyskała dostęp do tych dokumentów, nie kierowałaby kolejnych wniosków ani skarg na bezczynność właściwych organów i jednostek. Nie przytoczono również podstawy prawnej twierdzenia, że w 1998 r. nie istniał obowiązek sporządzenia protokołu z kontroli przeprowadzonej przez kuratorium. Uzasadnienie wyroku nie zawiera, w ocenie skarżącej kasacyjnie, takich istotnych elementów jak podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a w szczególności uzasadnienie nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, albowiem Sąd I instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu jak powołane, zresztą nieaktualne dla danego stanu faktycznego przepisy, miałyby prowadzić do przedstawionych wniosków. Uzasadnienie nie zawiera żadnego, nawet podstawowego wywodu logicznego pozwalającego na weryfikację prawidłowości ustaleń i wnioskowania stanowiącego podstawę wyrokowania.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie rozstrzygnięcie nie zostało dokonane w granicach sprawy zakreślonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., ogranicza się bowiem do jednego dokumentu - protokołu kontroli. Tymczasem zarówno ze skargi, jak i późniejszych pism w sprawie, a zwłaszcza z pisma skarżącej z [...] listopada 2012 r. wynika, że skarżąca żądała udostępnienia jej wszelkich dokumentów będących w posiadaniu Ministra Edukacji Narodowej, związanych ze sprawą wszczętą jej pismem z dnia [..] marca 1998 r.. Taki zakres żądania skarżącej został co prawda dostrzeżony w uzasadnieniu wyroku w pierwszej części opisującej stan sprawy, natomiast został zupełnie pominięty w części, która powinna zawierać motywy orzekania.

Skarżąca oceniła działania organów jako lekceważące, gdyż skierowała pismo do Ministra Edukacji Narodowej w przeświadczeniu, że jest on jako organ nadzorujący działalność szkół organem właściwym do zaskarżenia konkretnych decyzji dyrektora szkoły wobec jej osoby, które uznawała za wadliwe i krzywdzące. MEN jako organ administracji publicznej winien był podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatel (art. 7 k.p.a.), a także zobowiązany był stosownie do art. 9 k.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W szczególności organ winien był dążyć do wyjaśnienia wątpliwości odnośnie znaczenia pisma skarżącej tym bardziej, że o intencjach skarżącej świadczyły dalsze pisma składane w tej sprawie.

Naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. upatruje skarżąca w wydaniu wyroku oddalającego skargę po uznaniu, że Minister Edukacji Narodowej jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także, że zakres informacji, których udostępnienia żądała skarżąca, mieści się w zakresie art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz, że zaszła sytuacja, o której mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. przedmiotowej informacji publicznej organ nie posiada. W ocenie skarżącej MEN posiada dokumenty, których wydania się domaga.

Niezależnie od powyższych zarzutów całkowicie dyskwalifikuje zaskarżone

orzeczenie okoliczność, że podstawę orzekania stanowiły przepisy

Rozporządzenia MEN z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru

pedagogicznego. Zgodnie z § 27 tego aktu, Rozporządzenie to weszło w życie po

upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Rozporządzenie obowiązuje od dnia 9 listopada 2009 r., r., nie miało ono zatem mocy obowiązującej w 1998 r., a właśnie tego okresu dotyczą informacje, których udostępnienia domaga się skarżąca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem sprawa podlegała rozpoznaniu w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice te sprowadzały się do zarzutów dotyczących zarówno obrazy prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. II, Zakamycze 2006, s. 425 i powołane tam orzeczenia).

Precyzując zarzut naruszenia prawa procesowego wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie naruszenie art. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji elementów umożliwiających instancyjną kontrolę orzeczenia, art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga skarżącej dotyczyła wyłącznie braku udostępnienia przez Ministra Edukacji Narodowej protokołu kontroli w Szkole Podstawowej nr [...] w P. z 1998 r., a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieuwzględnienie skargi na bezczynność organu oraz brak zobowiązania organu do dokonania czynności pomimo istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wprawdzie czynność sporządzenia uzasadnienia nie może wpłynąć na wynik sprawy, to jednak tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a., rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa.

Skarżąca nie sprecyzowała jakich kwestii dotyczy zarzut naruszenia powyższego przepisu, oraz jaki to miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie zostało to także wyjaśnione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W tym miejscu należy przypomnieć, że zarzut naruszenia art. art. 141 § 4 p.p.s.a. może być uwzględniony jedynie w przypadku wykazania przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc że gdyby Sąd I instancji dostrzegł określoną kwestię, jego rozstrzygnięcie mogłoby być inne od kontrolowanego. W przedmiotowej sprawie, wobec braku uzasadnienia zarzutu taka sytuacja nie występuje, zaś uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy.

Rozpoznając zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że zakres niniejszej sprawy determinuje treść wniosku (pismo z dnia [..] września 2011 r., zatytułowane "wezwanie"), w którym skarżąca kasacyjnie wyraźnie żąda wydania ustaleń kontroli w szkole podstawowej Nr [...] w P., którą w 1998 r. zleciło Ministerstwo. W dalszej części pisma skarżąca wskazuje, że nie otrzymała ustaleń tej kontroli ani jej protokołu. W tej sytuacji informacja Ministerstwa z [...] października 2011 r., że nie posiada żadnych dokumentów przedmiotowej kontroli, jak słusznie przyjął Sąd I instancji, stanowiła kompletną odpowiedź na wniosek skarżącej. Zarzut, że organ i Sąd I instancji zawęził przedmiot sprawy jest niezasadny, gdyż wyraźnie z treści skargi wynika, że dotyczyła wyłącznie braku udostępnienia przez Ministra Edukacji Narodowej protokołu kontroli z 1998 r. Nie może skarżąca dowolnie w trakcie postępowania rozszerzać swojego żądania, gdyż w postępowaniu przed Sądem I instancji ocenić można jedynie możliwość realizacji konkretnego wniosku zgłoszonego do organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd I instancji, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej należy wywieść, że skarżąca kasacyjnie powiązała naruszenie powyższego przepisu z naruszeniem art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca kasacyjnie wskazała na wadliwe nieuwzględnienie skargi na bezczynność organu oraz brak zobowiązania organu do dokonania czynności, pomimo istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej.

Tymczasem obowiązek udostępnienia informacji publicznej istnieje jedynie w sytuacji, gdy organ żądana informację posiada. W ocenie skarżącej MEN posiada dokumenty, których wydania się ona domaga, jednakże powyższe przekonanie jest pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia. Na tym tle za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie tego przepisu do udzielenia informacji obowiązane są podmioty będące w posiadaniu informacji, a wyczerpanie obowiązku ze strony podmiotu nieposiadającego informacji sprowadza się do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym, że adresat wniosku nie jest w posiadaniu żądanej informacji (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1557/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasadny jest natomiast zarzut, że błędnie zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przywołane przepisy rozporządzenia MEN z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Rozporządzenie obowiązuje od dnia 9 listopada 2009 r., nie miało zatem mocy obowiązującej w 1998 r.. Nie ulega natomiast wątpliwości, że właśnie roku 1998 dotyczą informacje, których udostępnienia domaga się skarżąca kasacyjnie. Zatem ocena obowiązku wytworzenia, bądź przechowywania informacji w 1998 r., nie może być dokonywana na podstawie przepisów obowiązujących obecnie, a nie mających wówczas zastosowania.

Zarzut jest uzasadniony, jednakże podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były przepisy p.p.s.a. i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazane przepisy rozporządzenia MEN z dnia 7 października 2009 r. zostały przytoczone jedynie pomocniczo. Właściwym dla oceny sytuacji jest, w przekonaniu NSA, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad sprawowania nadzoru pedagogicznego, wykazu stanowisk wymagających kwalifikacji pedagogicznych, kwalifikacji niezbędnych do sprawowania nadzoru pedagogicznego, a także kwalifikacji osób, którym można zlecać prowadzenie badań i opracowywanie ekspertyz (Dz. U. Nr 235, poz. 1703), które utraciło moc z dniem 24 sierpnia 2009 r. na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Karta Nauczyciela oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 145, poz. 917 oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 458). Jednakże także z przepisów tego rozporządzenia nie można wyinterpretować obowiązku sporządzania przez MEN żądanych przez skarżącą kasacyjnie dokumentów lub ich gromadzenia. W konsekwencji wskazanie przez Sąd I instancji przepisów nieobowiązującego rozporządzenia nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zatem w tym zakresie winien orzec Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.