Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 596/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 138, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
article: art. 6
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody z dnia 8 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 lipca 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 6 grudnia 2013 r. o odmowie zwrotu na rzecz B. F., T. F. i J. F. wywłaszczonej nieruchomości położonej na działce nr [...] o powierzchni 1,9542 ha, w obrębie ewidencyjnym P., gmina K. o dla której Sąd Rejonowy w W., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].

Decyzje wydane zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Aktem notarialnym z dnia 4 września 1970 r., Rep. A Nr [...], Skarb Państwa - Dowództwo Marynarki Wojennej Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w G. nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) od A. F. nieruchomość położoną na P., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 1,9542 ha, wchodzącą w skład nieruchomości objętej wówczas księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Państwowe Biuro Notarialne w P.

Celem wywłaszczenia nieruchomości było stworzenie strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej, co wynika wprost z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 13 października 1969 r. nr [...] określającej sposób wykorzystania przedmiotowej nieruchomości, a powołanej w wyżej opisanym akcie notarialnym.

Zawiadomieniem z dnia 8 września 1970 r. Państwowe Biuro Notarialne poinformowało, że z księgi wieczystej KW nr [...] odłączono nieruchomość nr [...] i przeniesiono ją do księgi wieczystej KW nr [...], w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa - Dowództwo Marynarki Wojennej Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w G. Zaś zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 1989 r. Państwowe Biuro Notarialne zawiadomiło o przeniesieniu działki nr [...] z księgi wieczystej KW Nr [...] do księgi wieczystej KW Nr [...], w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa - Ministerstwo Obrony Narodowej Rejonowy Zarząd Infrastruktury. Na podstawie umowy z dnia 17 lipca 2000 r. dokonano przeniesienia zarządu do nieruchomości nr [...] pomiędzy Ministerstwem Obrony Narodowej - Rejonowym Zarządem Infrastruktury w G. a Lasami Państwowymi - Nadleśnictwem G. z siedzibą w G., a nieruchomość tę przeniesiono do księgi wieczystej KW nr [...], gdzie jako właściciel widnieje obecnie Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. z siedzibą w G.

Wnioskiem z dnia 11 września 2012 r. B. F., T. F. i J. F. - spadkobiercy A. F. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. Wydziału I Cywilnego z dnia 19 stycznia 2006 r., wystąpili do Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o zwrot w/w wywłaszczonej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia 6 grudnia 2013 r. Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu wyżej opisanej wywłaszczonej nieruchomości powołując się na zrealizowanie celu określonego w w/w akcie notarialnym. Na wstępnie organ wyjaśnił że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony przez wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela, a tym samym prowadzenie postępowania na ich wniosek jest właściwe i prawidłowe.

Uzasadniając rozstrzygniecie, organ powołał się na oględziny przedmiotowej nieruchomości przeprowadzone w dniu 30 lipca 2013 r. podczas których ustalił, że nieruchomość jest niezabudowana, porośnięta drzewostanem, pofałdowana, częściowo ogrodzona i znajduje się wewnątrz ogrodzonego terenu wojskowego. Dalej wskazał że z treści pisma Komendanta Portu Wojennego w G. z dnia 12 sierpnia 2013 r. wynika że ogrodzenie wokół terenu zamkniętego, w którym znajduje się obecnie nieruchomość nr [...], zostało wybudowane w latach 1960-1964, zaś w latach 2004-2006 dodatkowo dokonano wymiany i modernizacji istniejącego ogrodzenia. Natomiast z treści pisma Nadleśnictwa G. z dnia 12 września 2013 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w granicach ogrodzonego kompleksu wojskowego od co najmniej 1984 r. Z kolei według zaświadczenia Urzędu Gminy K. z dnia 18 lutego 2013 r. nieruchomość nr [...] zgodnie z ustaleniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego (zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. nr [...] z dnia 25 marca 1994 r.) znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem RL i przeznaczonym pod tereny lasów i zadrzewień. Plan ten utracił ważność z dniem 1 stycznia 2004 r. W obecnej chwili dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś zgodnie z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K. (uchwała Rady Gminy K. nr [...] z dnia 29 maja 2008 r.) nieruchomość nr [...] znajduje się na terenie specjalnym zamkniętym. Zgodnie z pismem Rejonowego Zarządu Infrastruktury z dnia 14 listopada 2013 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała i nadal pozostaje w granicach terenu zamkniętego w rozumieniu przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 264/MON z dnia 19 września 2013 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej (Dz. Urz. Ministerstwa Obrony Narodowej z 2013 r. poz. 233 – 1p. w załączniku do tej decyzji).

W ocenie organu powyższe ustalenia jednoznacznie potwierdzają, że cel wywłaszczenia nieruchomości nr [...], jakim było utworzenie strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej, został zrealizowany. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, znajduje się w ogrodzonej strefie ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej, znajdujących się w kompleksie terenów zamkniętych. Nie zmienił się również właściciel przedmiotowej nieruchomości, którym niezmiennie od daty jej wywłaszczenia jest Skarb Państwa. Zmianie ulegały jedynie organy reprezentujące Skarb Państwa, co w żaden sposób nie wpływa na zbędność nieruchomości nr [...] na cele przewidzianej dla niej w akcie wywłaszczeniowym. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która to nie określała jakiegokolwiek terminu na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Nieruchomość nie stała się więc zbędna na cel wywłaszczenia.

B. F. złożył w terminie odwołanie od tej decyzji twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zakwestionował uznanie, że celem tym było stworzenie strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej. Zdaniem skarżącego działka stała się zbędna dla Dowództwa Marynarki Wojennej. Ponadto podniósł, że stroną postępowania są tylko Lasy Państwowe - Nadleśnictwo G. z siedzibą w G., a nie Rejonowy Zarząd Infrastruktury, któremu w 2000 roku wygasło prawo zarządu terenu.

Rozpoznając sprawę na skutek tego odwołania, decyzją z dnia 8 lipca 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.). Art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym skutecznego żądania przez poprzedniego właściciela lub następcę prawnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powołując się na orzecznictwo, a w szczególności na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r. o sygn. akt I OSK 1981/11, organ stwierdził, że w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej nabycia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania. Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r.

Jak wynika z powyższego, istotą postępowań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest określenie celu, na jaki została ona wywłaszczona oraz ustalenie, czy cel ten udało się zrealizować. Z aktu notarialnego z dnia 4 września 1970 r. wynika, ze przedmiotowa nieruchomości została sprzedana Skarbowi Państwa dla potrzeb Dowództwa Marynarki Wojennej. Z kolei powołana w tym akcie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 13 października 1969 r. doprecyzowała potrzeby Dowództwa Marynarki Wojennej w ten sposób, że przedmiotowa działka była konieczna w celu utworzenia strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej. Organ wskazał, że nie ma definicji strefy ochronnej. Co do zasady strefy te służą ograniczeniu form i sposobów korzystania z obszarów przyległych do jakiegoś ważnego obiektu lub obszaru, z tej przyczyny, że jest to konieczne lub potrzebne dla prawidłowego funkcjonowania tego obiektu lub obszaru. Cel wywłaszczenia w postaci stworzenia strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej może zostać uznany za zrealizowany z dniem wywłaszczenia, o ile w dokumentacji wywłaszczeniowej nie było wskazane wymaganie podejmowania dodatkowych działań w celu jego osiągnięcia i nieruchomość od razu mogła pełnić funkcję, na jaką została wywłaszczona. Nie zawsze bowiem dla uznania realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest prowadzenie prac - czasami wystarczy pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym. Tak było w przedmiotowej sprawie, tym bardziej, że w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w P. z dnia 13 października 1969 r. nr [...] nie wskazano żadnych warunków jej realizacji, a pole do ich wpisania zostało niewypełnione. Ponadto w ocenie Wojewody w związku z tym, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została włączona do strefy ochronnej, poprzez włącznie do terenu ogrodzonego, to cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany i nie stała się ona zbędna na cel określony w akcie notarialnym z dnia 4 września 1970 r. ogrodzenie to nie było celem wywłaszczenia, lecz potwierdza jego realizację przez wydzielenie obszaru stanowiącego strefę ochronną. Zrealizowanie celu wywłaszczenia potwierdzają przeprowadzone oględziny oraz dokumenty. Działka znajduje się wewnątrz ogrodzonego terenu wojskowego. Ogrodzenie wykonane jest ze słupków betonowych wypełnionych siatką z drutu kolczastego. Zgodnie ze Studium nieruchomość znajduje się na terenie specjalnym zamkniętym. Z pism Rejonowego Zarządu Infrastruktury wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu wojskowego i zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 maja 2012 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej (poz. 536 wykazu) pozostaje terenem zamkniętym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz jest nadal użytkowana przez wojsko w celach związanych z obronnością państwa. Nadto mimo umowy z dnia 17 lipca 2000 r. przenoszącej zarząd na rzecz Lasów Państwowych, co było konieczne z uwagi na zmianę ustawy o lasach, nieruchomość pozostaje w dalszym ciągu we władaniu wojska, co potwierdza umowa z dnia 18 lipca 2000 r. o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie na czas nieokreślony Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w G. na potrzeby związane z obroną i bezpieczeństwem. To zaś przesądza, że Rejonowy Zarząd Infrastruktury nie jest stroną niniejszego postepowania. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania ani też prawa materialnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wywiódł B. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 136 ust. 2, ust. 3 i ust. 6 w związku z art. 137 ust. 1 oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 2 pkt 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz naruszenie art. 40 ust. 1 pkt 1 i pkt. 4, ust. 2, ust. 4, art. 74 ust. 1 pkt 1 i pkt. 2 ustawy o lasach oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 Kpa, art. 8 Kpa. Skarżący podtrzymał twierdzenie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a działka nr [...] stała się zbędna dla Dowództwa Marynarki Wojennej Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w G. Wskazał, że do akt nie dołączono decyzji MON w sprawie terenów zamkniętych. Nadto zarzucił, że w sprawie nie wypowiedziało się Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. z siedzibą w G., w którego zarządzie jest przedmiotowa działka i które powinno być stroną. Teren wywłaszczonej działki nie został zainwestowany i nie zrealizowano na niej żadnych obiektów kubaturowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2014 r. , poz. 518 ze zm.), dalej u.g.n.

Organy obu instancji nie uwzględniły wniosku spadkobierców poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 1,9542 ha, położoną w obrębie ewidencyjnym P., gmina K. ze względu na ustalenie, że na tej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, a więc nie stała się ona zbędna na ten cel. W ocenie Sądu stanowisko to, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest zasadne, co skutkuje oddaleniem skargi.

Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy podstawę materialnoprawną żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przepis art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 u.g.n. ustawodawca sprecyzował przesłankę zwrotu nieruchomości, wskazując w ust. 1, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca przewidział zaś, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

Wyjaśnić w tym miejscu także wypada, że instytucja zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości nie jest instytucją nową, występowała bowiem już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie. Pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nie została ona użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny - już w wyroku z 24 października 2001 r. sygn. SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) – wyraźnie wskazał, iż po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia (uzasadnienie wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 – Dz.U. Nr 59, poz. 369). W tym kontekście jest oczywiste, że zasadniczą kwestią jest określenie celu wywłaszczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy został on określony jedynie ogólnie.

Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że celem wywłaszczenia przedmiotowej działki było stworzenie strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej. Wynika to przede wszystkim z aktu notarialnego 4 września 1970 r., Rep. A nr [...] - umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przez A. F. Skarbowi Państwa - Dowództwu Marynarki Wojennej Zarządowi Kwaterunkowo - Budowlanemu w G. W § 8 tego aktu wskazano, że zbycie nieruchomości następuje w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94) oraz stwierdzono, że wywłaszczana nieruchomość wchodzi w skład terenów niezbędnych dla kupującego. Nadto w akcie tym przywołano decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 13 października 1969 r. nr [...] o sposobie wykorzystania przedmiotowej działki dla potrzeb Dowództwa Marynarki Wojennej (§ 2 b aktu). Z treści tejże decyzji wynika zaś, że organ wyraził zgodę na zmianę sposobu wykorzystania terenu, w związku z koniecznością stworzenia strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej, bez dokonania inwestycji budowlanych na terenie przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].

Prawidłowo przy tym stwierdziły organy, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w momentem wywłaszczenia poprzez włączenie działki do obszaru terenów wojskowych, w skład którego wchodzi ona do chwili obecnej.

Również prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że strefy ochronne służą ograniczeniu form i sposobów korzystania z obszarów przyległych do jakiegoś ważnego obiektu lub obszaru, gdy jest to konieczne dla prawidłowego funkcjonowania tego obiektu lub obszaru. Nadto zasadne jest stwierdzenie, że cel wywłaszczenia w postaci stworzenia strefy ochronnej wokół obiektów Marynarki Wojennej może zostać uznany za zrealizowany z dniem wywłaszczenia, o ile w dokumentacji wywłaszczeniowej nie było wskazane wymaganie podejmowania dodatkowych działań w celu jego osiągnięcia i nieruchomość od razu mogła pełnić funkcję, na jaką została wywłaszczona. Nie zawsze bowiem dla uznania realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest prowadzenie prac - czasami wystarczy pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym. Taka dokładnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i jest to zgodne z przywołaną w umowie sprzedaży decyzją. W tej zaś sytuacji nie mogą odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące niezainwestowania przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności niezrealizowania żadnych obiektów kubaturowych.

Zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa z powodu wyłączenia nieruchomości z zarządu Ministra Obrony Narodowej. Okoliczność ta nie świadczy bowiem w żadnym razie o zbędności nieruchomości dla Skarbu Państwa. Przekazanie tej nieruchomości w zarząd Lasów Państwowych (jako że stanowi ona według ewidencji gruntów a także księgi wieczystej las) nie umożliwia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ani też nie świadczy o przekazaniu jej na inny cel. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości mają bowiem wyłącznie przesłanki określone w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co więcej, przeszkodą do zwrotu nieruchomości nie mogłoby być samo pozostawanie zarządzie. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd lub prawo użytkowania wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

Istotne znaczenie ma zatem fakt, że mimo przejścia nieruchomości w zarząd Lasów Państwowych, nieruchomość w dalszym ciągu w taki sam sposób użytkowana jest przez Skarb Państwa, czego potwierdzeniem jest, oprócz oględzin i wyjaśnień Rejonowego Zarządu Infrastruktury, również umowa z dnia 18 lipca 2000 r. o przekazaniu w użytkowanie na czas nieokreślony lasów, gruntów i innych nieruchomości w kompleksie Centralnej Składnicy MW w G. [...], w tym przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa.

Nie może odnieść również skutku zarzut dotyczący braku w aktach decyzji o decyzji MON w sprawie terenów zamkniętych. Podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie była ta decyzja. Została ona przywołana w piśmie Rejonowego Zarządu Infrastruktury z dnia 4 kwietnia 2013 r. wyjaśniającym, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu wojskowego. Wyjaśnić jednakże należy, że przedmiotowa działka znajduje się na terenie specjalnym zamkniętym, co wynika z treści obwiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K.

Nadto wskazać należy, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja zostały doręczone Lasom Państwowym Nadleśnictwu G. z siedzibą w G. Również organ I instancji w trybie art. 10 § 1 Kpa pismem z dnia 8 listopada 2013 r. wyznaczył termin do zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie, stąd też nie jest zasadny zarzut skargi, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. z siedzibą w G. nie wypowiedziało się w sprawie.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, wobec dowodów zgromadzonych w sprawie, całkowicie uprawnione było stwierdzenie organów, że cel wywłaszczenia w stosunku do działki wskazanej we wniosku został zrealizowany. Skoro zaś wskazana we wniosku nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to żądanie jej zwrotu nie mogło zostać uwzględnione.

Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Sad oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.