Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 306/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Wdowiak, Asesor WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , Protokolant : Anna Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny 222 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] października 2002r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] lutego 2002r. nr [...] działając na podstawie art. 245 ust. l ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003r. Nr 119 poz. 1117) Urząd Patentowy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2002 roku o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 222 zgłoszony przez T. Sp. z o.o. z C. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Urząd Patentowy RP ustalił, że "T." Sp. z o.o. z C. zgłosiła w dniu [...] sierpnia 2001r. za numerem [...] znak towarowy "222". Przeznaczony on został do oznaczania broszur, czasopism, czasopism-tytułów czasopism z krzyżówkami, książek z krzyżówkami (klm 16).

Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badań stwierdził, że w/w oznaczenie nie jest znakiem towarowym w rozumieniu art. 120 i art. 129 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż nie ma znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, o czym zawiadomił zgłaszającego w piśmie z dnia [...] czerwca 2002r Zgłaszający nie określił swojego stanowiska w wyznaczonym przez Urząd terminie.

Urząd Patentowy RP na podstawie posiadanych materiałów stwierdził, że znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić. Może nim być wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczną forma przestrzenna, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy. Warunkiem jednak uznania danego określenia za znak towarowy musi być możliwość odróżniania oznaczonych nim towarów określonego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Oznacza to, że jako znak towarowy może być zarejestrowany jedynie znak, który ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego.

Istnienie dostatecznych znamion odróżniających jest więc podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego. Jest to ogół cech pozwalających zindywidualizować dany towar na rynku. Osiągnąć to można poprzez nadanie mu cech, które utkwią w świadomości przeciętnego odbiorcy, jako wskazania, że towar ten pochodzi zawsze od tego samego przedsiębiorcy.

Zdaniem Urzędu Patentowego zgłoszona jako znak towarowy liczba "222" nie spełnia pod żadnym względem tego warunku. Znak winien charakteryzować się cechami pozwalającymi zindywidualizować towar nim oznaczony spośród innych towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z innego źródła. Musi więc utrwalać się w pamięci potencjalnych odbiorców. Natomiast sama liczba nie ma ani jednej takiej cechy.

Dodatkowo Urząd podniósł, że przeciwko udzieleniu ochrony na pozbawioną jakichkolwiek znamion odróżniających liczbę "222" jest niebezpieczeństwo zawłaszczenia jej przez jedną firmę. Zdaniem Urzędu przyznanie praw ochronnych na napisaną nie stylizowaną czcionką liczbę zamknęłoby dostęp do rynku tym firmom, które zechcą później użyć takiej liczby jako jednego z elementów występujących w zgłoszonych znakach.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty Urząd Patentowy RP orzekł jak na wstępie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka "T." podnosząc m.in, że znak towarowy oprócz pierwotnej zdolności rejestrowej nabył wtórną zdolność rejestrową i w związku z tym wnosił o uchylenie decyzji.

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, m.in., że ustawa Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2001 roku, w art. 120 stwierdza jakie oznaczenie może być uznane za znak towarowy.

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które można wyrazić w sposób graficzny jeżeli oznaczenie to będzie odróżniać towary jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorców. Natomiast art. 129 p.w.p. stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w obrocie towarów. W związku z powyższym zdaniem Urzędu Patentowego przedmiotowe oznaczenie 222 nie spełnia ustawowych warunków. W ocenie Urzędu Patentowego zgłoszone oznaczenie stanowi jedynie cyfrowy zapis liczby 222 - dziewięćset. Taka postać znaku zdaniem Izby Odwoławczej nie indywidualizuje konkretnego przedsiębiorcy a co za tym idzie towaru oznaczanego w ten sposób. Prosty cyfrowy zapis liczby wskazany jako znak słowny nie posiada dostatecznych znamion odróżniających pozwalających odróżnić pochodzenie towarów jednego przedsiębiorcy od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorców.

Ponadto Urząd wskazał, że przytoczone przez Zgłaszającego przykłady udzielonych rejestracji i praw ochronnych dotyczą znaków słownych, które są literowym zapisem określonych wyrazów nie mogą być uwzględnione bowiem, seria numerycznych oznaczeń może być poprawna pod względem marketingowym natomiast, jest badane czy zgłoszone oznaczenie jest znakiem towarowym spełniającym przepisy prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła "T." sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. Powyższej decyzji zarzuciła między innymi:

1. nieprzeprowadzenie pełnego badania zdolności rejestrowej znaku 222 przez Urząd Patentowy RP , który ograniczył się tylko do tzw. pierwotnej zdolności rejestrowej,

2. ocena pierwotnej zdolności odróżniającej przedstawiona przez Urząd jest, zdaniem skarżącego, błędna i niezgodna z utrwaloną praktyką. Sprowadza się do lakonicznego stwierdzenia, że zgłoszony znak stanowi "...Prosty zapis liczby wskazany jako znak słowny nie posiada dostatecznych znamion odróżniających pozwalających odróżnić pochodzenie towarów jednego przedsiębiorcy od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorców..." Zarzut, że zgłoszenie do rejestracji znaku słownego dokonano prostym pismem jest bezzasadny, nie ma żadnej potrzeby, aby znak fonetyczny-słowny był zgłaszany w podaniu o rejestrację pismem stylizowanym - taki rodzaj grafiki obowiązuje przy zgłoszeniach znaków słowno-graficznych. Nie jest też prawdą, że znak słowny w postaci cyfry nie posiada zdolności rejestrowej. Utrwaloną praktyką Urzędu Patentowego RP jest rejestrowanie słownych znaków towarowych składających się z samych cyfr, dowód:

18 [...] /znak słowny

18,5 [...] /znak słowny

21 [...] /znak słowny

222 [...] /znak słowny

777 [...] /znak słowny

3. W razie wątpliwości co do pierwotnej zdolności odróżniającej, z czym się absolutnie nie zgadzamy, Urząd Patentowy powinien ocenić tzw. wtórną zdolność odróżniającą znaku z uwagi na jego używanie. Zgłaszający znak 222 "T." jest największym wydawnictwem szaradziarskim w kraju, wydaje najpopularniejszą w Polsce tzw. numeryczną serię tytułów prasowych:

100 panoramicznych

200 panoramicznych 300 panoramicznych

400 panoramicznych

500 panoramicznych

1000 panoramicznych

popularnie nazywanych przez nabywców: 100-tka, 200-tka, 300-tka, itd.

Wg badań firmy SMG/KRC towary uprawnionego oznaczone numerycznymi znakami, są znane 18.616.520 Polakom (dowód zał. Nr 1). Twierdzenie, o braku dostatecznej zdolności odróżniającej jest chybione i mija się z prawdą. Znak 222 posiada nie tylko dostateczną, ale bardzo dużą zdolność odróżniającą.

Znak 222 jest używany na obszarze całego kraju i jest kojarzony z "T.". Udział "T." w rynku wynosi 44%, twierdzenie o braku zdolności odróżniającej jest całkowicie bezzasadne. Jest niewiele znaków towarowych w Polsce, nie tylko wśród tytułów prasowych, które mogą się poszczycić tak dużą zdolnością odróżniającą.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Urząd przeprowadził pełne badanie zdolności odróżniającej i rejestrowej zgłoszonego znaku. Wydając decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie Urząd wskazał jako podstawę art. 120 i art. 129 p.w.p. przepisy te stanowią o braku znamion odróżniających oznaczenia. Według tych przepisów znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny oraz posiadające dostateczne znamiona odróżniające w obrocie towarami. Wypełnienie tychże przesłanek stanowi o pierwotnej zdolności odróżniającej oznaczenia. Zdaniem Urzędu przedmiotowe oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Cyfrowy zapis liczby pięćset Pięćdziesiąt pięć me Jest dostatecznym wyróżnieniem tym bardziej, że dotyczy to zgodnie ze zgłoszeniem, oznaczenia słownego. Natomiast Skarżący zarzucił brak odpowiedniej analizy wtórnej zdolności rejestrowej (art. 130 p.w.p..), oznaczenia 222. Na poparcie tego zarzutu dołączono materiały zawierające badanie znajomości tytułów 100 panoramicznych, 200 panoramicznych, 300 panoramicznych, 400 panoramicznych, 500 panoramicznych, 1000 panoramicznych, a więc nie dotyczących znajomości oznaczenia 222.

Odnosząc się do udzielonych wcześniej praw z rejestracji na znaki słowne zawierające cyfry stwierdzono, że każde oznaczenie jest rozpatrywane w indywidualnym trybie postępowania. Na praktykę Urzędu ma wpływ wiele czynników, podlega ona modyfikacjom zwłaszcza w obecnym czasie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 222 zgłoszony przez "T." Spółka z o.o. w dniu [...] sierpnia 2001r. Znak ten został zgłoszony w klasie 16 dla towarów: broszury, czasopisma-tytuły czasopism z krzyżówkami, książki z krzyżówkami jako znak słowny.

Ustawa -Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 (Dz. U. Nr 119, poz.1117 z 2003r.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Tak więc przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego 222, są zatem przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 119 , poz.1117 z 2003 r..).

Urząd Patentowy RP podejmując decyzję administracyjną w sprawie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 222, był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 256 p.w.p.). Zasada ta obowiązywała również na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego (§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 kwietnia 1993r. Dz.U. Nr 36 poz.160 ze zm.). Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych wart. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art.120 ust. l i 2 cytowanej powyżej ustawy prawo własności przemysłowej:

1. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw.

2. Znakiem towarowym, w rozumieniu ust. 1, może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy

Znakiem towarowym jest więc oznaczenie połączone z towarem pozwalające odróżnić towar jednego przedsiębiorcy od towaru drugiego przedsiębiorcy. Istnienie znamion odróżniających jest więc podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego na znak towarowy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze znakiem słownym tj. oznaczeniem postrzeganym za pomocą wzroku i słuchu. Znaki takie mogą być utworzone z liter, liczb, słów, sloganów. Mogą mieć konotację pojęciową, ale również mogą stanowić całkowity abstrakt pojęciowy.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 prawa własności przemysłowej:

1. Nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które:

1) nie mogą być znakiem towarowym;

2) nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Oceniając przedmiotowy znak Urząd Patentowy ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia że powyższe oznaczenie nie posiada znamion odróżniających. Zdaniem Urzędu oznaczenie 222 nie spełnia ustawowych w warunków, nie indywidualizuje konkretnego przedsiębiorcy a co za tym idzie towaru oznaczonego w ten sposób. W zasadzie były to całe rozważania Urzędu na temat pierwotnej zdolności rejestrowej. Mimo podniesionego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji zarzutu istnienia wtórnej zdolności rejestrowej znaku 222 nabytej w wyniku długotrwałej i intensywnej reklamy, na co skarżący przedłożył stosowne badania. Urząd Patentowy w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii w zaskarżonej decyzji. W sprawie tej zajął stanowisko dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak odpowiedź na skargę nie stanowi w ocenie składu orzekającego uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Znane są poglądy doktryny opowiadające się za rejestracją takich oznaczeń, a także rejestracje powyższych oznaczeń dla innych klas towarów I. Wiszniewska artykuł PPH 2001/12/1- t. l Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej.

"Litery i cyfry bywają ważnymi znakami towarowymi. Wystarczy tu wskazać na takie znane znaki, jak "555" (dla papierosów), "No 5" (dla perfum), "5-10-15" (dla programów telewizyjnych). W rzeczywistości nie ma żadnego wystarczającego powodu, by wykluczyć je z ochrony lub uzależnić przyznanie im ochrony od jakichś szczególnych okoliczności".

Wobec faktu, że w zaskarżonej decyzji nie poczyniono żadnych ustaleń w powyższej kwestii - wtórnej zdolności rejestrowej znaku towarowego 222, a ustalenia dotyczące pierwotnej zdolności rejestrowej są niewystarczające Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Żeby rozstrzygniecie to ocenić w sposób prawidłowy Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienia o wszystkich zarzutów odwołania. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę

Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych mu przez art. 107 § 3 k.p.a. (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa), gdyż jedynie w znikomym stopniu odnosi się do wniosku. Urząd Patentowy RP nie uzasadnił, zdaniem Sądu, w sposób dostateczny dlaczego odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 222.

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § l pkt l lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

O wykonalności wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.