Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1597/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi S.K. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S.K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. nr 87 poz. 960 z 2001 r.), po rozpoznaniu wniosku D.R. orzekł o wymeldowaniu S. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w P..

W uzasadnieniu decyzji podał, iż żądanie wymeldowania S. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w P. zgłosiła D.R., która przedstawiła umowę najmu przedmiotowego lokalu zawartą na czas nieokreślony pomiędzy nią a W.K. w roku [...]. Organ administracji ustalił w toku prowadzonego postępowania na podstawie zeznań wnioskodawczyni i S. K., iż od [...] roku S. K. opuścił przedmiotowy lokal i od tego czasu bez zameldowania mieszka w lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w P.. Jednocześnie ustalił, iż właścicielką nieruchomości położonej w P. przy ul. P. [...] była zmarła [...] r. A.K., która na podstawie testamentu jedynym spadkobiercą ustanowiła W. K., żonę S.K.. W.K. zmarła [...] r., wcześniej [...] r. składając wniosek o stwierdzenia nabycia spadku.

Orzekając o wymeldowaniu S. K.z pobytu stałego Prezydent Miasta wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r.) organ gminny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby która, bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Postępowanie dowodowe jest więc ograniczone do ustalenia, czy osoba której wniosek dotyczy faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu i niedopełniła obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego.

Pismem z dnia [...] r. S.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji i wyjaśnił, że państwo R. wynajęli mieszkanie nr [...] przy ul. P. [...] na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] r. na czas określony od [...] r. do [...] r. Podniósł, iż D. R. nie chce opuścić przedmiotowego lokalu a umowa, którą przedłożyła została przez nią sfałszowana. Wyjaśnił, że zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W.K..

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. nr 98 poz.1071 z 2000 r.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewoda poczynił tożsame z organem pierwszej instancji ustalenia faktyczne i podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż zebrany materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania S.K. z pobytu stałego określone w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że argumenty podniesione w odwołaniu dotyczące sfałszowania umowy najmu oraz wszczęcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku należy uznać za bezskuteczne, albowiem organ meldunkowy uprawniony jest jedynie do rozstrzygania w zakresie ustawowych przesłanek wymeldowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.K. wniósł o uchylenie decyzji w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. P. 79 w P.. Wyjaśnił, że zameldowany jest na pobyt stały pod tym adresem od [...] roku, a nieruchomość położona w P. przy ul. P. [...] jest jego własnością. Lokal nr [...] opuścił, kiedy wraz z zmarłą w roku [...] żoną W. zawarł [...] r. z małżonkami D. i W. R. umowę najmu przedmiotowego lokalu. Umowa została zawarta na czas określony od [...] r. do [...]r. Po upływie tego okresu państwo R. nie wyprowadzili się, pomimo żądania opuszczenia lokalu. Podniósł, że umowa najmu lokalu, na którą powołuje się D.R. nigdy nie została zawarta i jest sfałszowana.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż te, które wskazywał skarżący.

Niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na postawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administarcyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administarcyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej Sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10.04.1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r.). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkiwania, co nie zachodzi w przypadku niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania.

Sąd po przeanalizowania akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem okolicznością bezsporną był fakt opuszczenia przez S.K. miejsca stałego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w P. i zamieszkanie w tym samym budynku w lokalu nr [...], co było związane z zawarciem umów najmu dotyczących lokalu nr [...] pomiędzy W.K. a D.R. na czas nieokreślony w [...]r. i z [...]. pomiędzy W. i S.K. a D. i W.R. na czas określony od [...] r do [...] r.

Niezależnie jednak od oceny sprawy pod kątem zastosowania prawa materialnego. Sąd stwierdziła w działaniu organów administracyjnych II i I instancji istotne naruszenie o charakterze procesowym.

Decyzja Prezydenta Miasta w przedmiocie wymeldowania S.K. z pobytu stałego została wydana na wniosek D.R.. Zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby z urzędu lub na wniosek strony. W sytuacji gdy decyzja administracyjna zostaje wydane na wniosek organ zobowiązany jest zbadać, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. Nr 98 poz. 2071 z 2000 r.) - zgodnie z treścią, którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przypadku zgłoszenia żądania wymeldowania legitymacje procesową strony ma osoba mająca prawo do lokalu, czy prawo dysponowania lokalem czyli właściciel lokalu, wynajmujący, najemca, osoba której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 7.09.1989 r. sygn. akt SA/Ka 441/89, OSP 1991/2/33).

D.R. do wniosku o wymeldowanie skarżącego przedłożyła umowę najmu przedmiotowego lokalu zawartą w [...] r. pomiędzy nią a W.K. na czas nieokreślony, która to umowa wygasła z chwilą śmierci strony umowy W.K. to jest w dniu [...] roku (k. 2,1 akt adm.). Przedłożona zaś przez skarżącego umowa najmu z [...] r. była zawarta na czas określony do [...]r.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji błędnie przyjęły, ze D. R. przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa i że posiada ona legitymację procesową do złożenia wniosku o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracyjny winien rozważyć zasadność prowadzenia postępowania z urzędu w odniesieniu do funkcji ewidencji ludności jako rejestru odzwierciedlającego stan faktyczny.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż decyzje organów obu instancji naruszyły prawo, w szczególności art. 28, 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego co dało podstawy do orzeczenia jak w pkt I wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). O zwrocie kosztów sądowych i wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w pkt II i III wyroku na podstawie art. art. 200 i 152 cytowanej ustawy.

M. Kosewska B. Sokołowska B. Koś