Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 914/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 8, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107  § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 258 § 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J. L., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] w sprawie odmowy przyznania odwołującej się pomocy w formie zasiłku celowego na zakup dużej walizki.

Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

J. L. jest osobą samotną, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, cierpiącą od wielu lat na schorzenia zarówno o charakterze somatycznym, jak i psychicznym. Stwierdzono u niej m.in., nawracające zaburzenia depresyjne, upośledzenie funkcjonowania w życiu codziennym – w sferze emocjonalnej, behawioralnej i poznawczej, trudności z wykonywaniem czynności domowych, a także izolację od otoczenia oraz zwyrodnienie kręgosłupa, wadę wzroku i dyskopatię. Ponadto doznała zwichnięcia łokcia i złamania głowy kości promieniowej oraz główki kości ramiennej, a także wykryto u niej guzek koloidowy torbielowaty. Z powyższymi dolegliwościami i ich następstwami zmaga się do dnia dzisiejszego.

Wskazać należy, że J. L. jest osobą ubogą, całkowicie niezdolną do pracy, pobierającą zasiłek stały w kwocie [...]zł oraz dodatek mieszkaniowy. Z uwagi na swój stan zdrowia oraz sytuację materialną wielokrotnie zwracała się do różnych organów i instytucji o udzielenie pomocy, czy to przez przyznanie zasiłków w różnych formach, czy też np. umorzenie zaległości podatkowych.

W [...] 2020 r. zwróciła się także do NFZ o skierowanie na leczenie sanatoryjne w związku ze swoim stanem zdrowia.

W [...] 2020 r. zwracała się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku celowego m.in. na zakup walizki, jako artykułu niezbędnego do realizacji leczenia. Jednakże wówczas na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił jej przyznania zasiłku celowego argumentując swoją decyzję tym, że walizka nie jest pierwszą potrzebą, a także z uwagi na brak dokumentacji o konieczności wyjazdu na rehabilitację ani na turnus profilaktyczny.

Pomimo decyzji odmownej J. L. wielokrotnie zwracała się później o udzielenie jej pomocy nie tylko na zakup walizki, lecz również w przedmiocie zakupu artykułów żywnościowych, ubrań, leków, środków czystości i higieny osobistej, a także pomocy w uiszczeniu opłat eksploatacyjnych.

W dniu [...] kwietnia 2020 r. J. L. zakupiła za kwotę [...]zł małą (najmniejszą) walizkę z myślą o krótkotrwałym pobycie w szpitalu. Pomimo tego w dalszym ciągu zwracała się o pomoc w zakupie największej walizki potrzebnej na dłuższe wyjazdy.

Decyzjami z dnia [...] maja 2020 r. oraz [...] czerwca 2020 r. Burmistrz odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup największej walizki powołując się na przyznane uprzednio wsparcie na częściowy zakup walizki w kwocie [...]zł, a także na brak odpowiedzi w sprawie wyjazdu na turnus rehabilitacyjny.

W międzyczasie, w dniu [...] maja 2020 r., J. L. zakupiła ze środków pochodzących z zasiłku stałego mały, podręczny plecak.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r., J. L. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku celowego na zakup dużej walizki, tym razem w związku ze skierowaniem jej do szpitala uzdrowiskowego w Ś. Z. na pobyt w okresie od [...] do [...] lipca 2020 r. Walizka była wnioskodawczyni niezbędna do realizacji wyjazdu, gdyż z uwagi na czas trwania turnusu ([...] tygodnie) niewystarczająca jest jej najmniejsza walizka, a stan zdrowia nie pozwala wnioskodawczyni na dźwiganie bagażu w starych, ciężkich torbach. Jak wskazała J. L., koszt dużej walizki wynosi [...] zł. Jednocześnie zwróciła się także od pomoc w opłaceniu kosztów przejazdu na rehabilitację.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr 9, [...] Burmistrz odmówił J. L. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup dużej walizki. Wskazał, że cele pomocy społecznej, rodzaje świadczeń udzielanych w tym zakresie i szczegółowe warunki ich przyznawania, a także zasady postępowania w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy ustawy o pomocy społecznej (ustawa z dnia 12 marca 2004 r., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwości pomocy społecznej. Art. 39 ust. 2 u.p.s. stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że rozpatrując wniosek o pomoc finansową należy uwzględnić potrzeby i sytuację materialną wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe ośrodka. Środki finansowe powinny być tak rozdysponowane, aby zabezpieczyć elementarne potrzeby bytowe wszystkich klientów pomocy społecznej. Organ, rozpatrując przedmiotowy wniosek na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego i przedłożonych dokumentów uznał, że wnioskodawczyni spełnia warunki określone w u.p.s. i osiąga dochód w kwocie [...]zł, w tym [...] zł tytułem zasiłku stałego i [...] zł tytułem dodatku mieszkaniowego. Niemniej jednak organ uznał, iż pomimo spełnienia kryterium dochodowego, nie planuje się pomocy na zakup największej walizki, z uwagi na to, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., [...] zostało przyznane J. L. wsparcie na częściowy zakup walizki w wysokości [...] zł, która to kwota została odebrana w dniu [...] kwietnia 2020 r. Tym samym brak jest podstaw do ponownego udzielenia wsparcia na ten cel.

Na oryginale otrzymanej decyzji J. L. złożyła w dniu [...] czerwca 2020 r. adnotację wskazując, że oczekuje na realizację wnioskowanego zasiłku celowego. Przedmiotowa adnotacja potraktowana została przez organ pierwszej instancji jako odwołanie.

W międzyczasie J. L. zakupiła w dniu [...] czerwca 2020 r. dużą walizkę na kółkach za kwotę [...]zł, o czym poinformowała organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. wskazując, że musiała zadłużyć się na ten cel.

J. L. swoje prośby w przedmiocie zakupu ubrań, żywności, uiszczenia opłat eksploatacyjnych i refundacji kosztów przejazdu na turnus rehabilitacyjny ponawiała kolejno w pismach z dnia [...] lipca 2020 r., [...] lipca 2020 r. oraz [...] września 2020 r., które zostały ostatecznie uwzględnione przez organ.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., [...] Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Burmistrza w mocy. Wskazało, że zgodnie z wyjaśnieniami Ośrodka Pomocy Społecznej w S. J. L. korzysta z pomocy ze środków pomocy społecznej od 2007 r. Pomoc jest udzielana co miesiąc i są to różne formy pomocy: zasiłek stały, zasiłki celowe, specjalne zasiłki celowe w formie niepieniężnej. Organ odwoławczy wskazał, że w okresie od [...] stycznia 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. otrzymała ona wsparcie na łączna kwotę [...]zł (tj. ok. [...] zł miesięcznie). Ponadto podkreślił, że J. L. korzysta z pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza, iż wnioskodawczyni spełnia ustawowe kryterium dochodowe. Jednocześnie zaznaczył, iż fakt spełnienia przesłanki dochodowej nie uzasadnia automatycznie przyznania wnioskowanego świadczenia. Ocena podstaw do przyznania zasiłków celowych musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. W tym względzie istotnego znaczenia nabiera art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 u.p.s., które również przytaczał organ pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło również, że ustawa nie określa wysokości zasiłku celowego, ani nie podaje kryteriów ustalenia tej wysokości. Oznacza to, że organ określając wysokość zasiłku działa w granicach uznania administracyjnego, a wyznacznikiem ustalenia kwoty świadczenia jest sytuacja materialna zainteresowanej i cel na który zasiłek jest przyznawany, a także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Jednocześnie zaznaczył, że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny i spełnienia każdego żądania, bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Oceniając zaistniały stan faktyczny Kolegium w pełni podzieliło ustalenia poczynione przez Burmistrza, przy czym podkreśliło, że skarżącej udzielono pomocy w formie zasiłków celowych na refundację przejazdu do sanatorium, a także wskazano, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., [...] zostało przyznane wsparcie na częściowe dofinansowanie do zakupu walizki w wysokości [...] zł i brak jest podstaw do ponownego udzielenia wsparcia na ten sam cel. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że J. L. wykorzystała przyznaną pomoc zgodnie z przeznaczeniem zakupując walizkę podróżną za kwotę [...]zł, a także jest ona w posiadaniu plecaka, zakupionego przez nią w dniu [...] maja 2020 r. Tym samym w ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie naruszała granic uznania administracyjnego, a ponadto w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o pomocy społecznej.

W skardze datowanej na [...] listopada 2020 r. J. L. ponownie wskazała, że walizka, na zakup której odmówiono jej przyznania zasiłku celowego, była, jest i będzie niezbędna dla niej w celu realizacji i kontynuacji rehabilitacji różnych schorzeń i związanych z tym niezbędnych wyjazdów. Nadmienić należy, że skarżąca uzasadniając swój aktualny stan zdrowia przedłożyła dokumentację medyczną, w tym opinie psychologa, psychiatry, a także wyniki przeprowadzonych badań. Podkreśliła, że są one także dowodem tego, iż nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, która zmieniłaby jej sytuację. Ponadto skarżąca odniosła się również do kwestii swojej sytuacji rodzinnej. Wyjaśniła, że jej dwaj bracia uznają ją za "pół siostrę", a także, iż nigdy się nie widzieli, dzieli ich wiek, tysiące kilometrów oraz skomplikowane losy i sytuacje życiowe. J. L. podkreśliła także, że podobna sytuacja odnosi się do jej byłego męża. Wskazała, że była to osoba uzależniona, okradająca, a także zaciągająca długi w trakcie trwania małżeństwa, co doprowadziło skarżącą do załamania psychicznego. Wyjaśniła także, że została pozbawiona władzy rodzicielskiej i podała, że jej matka od wielu już lat nie żyje. Ponadto wyjaśniła, że dopiero po kilki latach trafiła ona do psychologa, psychiatry z diagnozą nawracających stanów depresyjnych. Odnosząc się do otrzymywanej pomocy żywnościowej, J. L. podkreśliła, że korzysta z niej tylko częściowo, gdyż będąc osobą chorą, produkty niskiej jakości oraz niezdrowe, znajdujące się w puszkach nie nadają się dla niej. Ponadto skarżąca wskazała, że Ośrodek Pomocy Społecznej nigdy nie przejmował na siebie obowiązku całkowitego utrzymania. Podkreśliła, że brakuje jej wiele rzeczy, jak również konieczne jest przeprowadzenie remontu. Również wiele rzeczy jest zmuszona kupić sama z zaoszczędzonych środków, kosztem chociażby swojego zdrowia. Zwróciła także uwagę, że z uwagi na wysokość otrzymywanych świadczeń – w tym m.in. [...] zł na pomoc żywnościową, aby przeżyć cały miesiąc zmuszona jest dokładać na podstawowe produktu z zasiłku stałego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W ocenie skarżącej nie jest możliwe, aby w takiej sytuacji wystarczyło jej środków na zakup jakiejkolwiek walizki, która jest koniecznym elementem do realizacji leczenia, gdyż trudno pojechać na leczenie, rehabilitację mając chory kręgosłup i zmiany zwyrodnieniowe łokcia prawego z kawałkami oderwanych części kostnych nie posiadając jednocześnie odpowiednio przystosowanej walizki na kółkach, a także o rozmiarach adekwatnych do planowanych pobytów wynoszących nawet [...] tygodnie. Wskazała, że zarówno zakupiona wcześniej mała walizka, jak i plecak nie realizuje powyższych potrzeb, gdyż nie z uwagi na stan zdrowia skarżąca nie może zanadto obciążać kręgosłupa, a mała walizka nie pomieści rzeczy na dłuższy pobyt.

Pismem datowanym na dzień [...] grudnia 2020 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie skargi.

Pismem datowanym na dzień [...] grudnia 2020 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do treści otrzymanej odpowiedzi na skargę wskazała, że w istocie stanowi ona jedynie powielenie wcześniejszych argumentów.

W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej wyznaczony z urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze z dnia [...] listopada 2020 r. doprecyzowując jednocześnie, że decyzja Kolegium została zaskarżona w całości. Dodatkowo pełnomocnik zarzucił naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej "K.p.a.") poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie dlaczego część materiału dowodowego została przez organ całkowicie pominięta czego skutkiem było całkowicie błędne ustalenie, że wnioskowana przez skarżącą pomoc społeczna w zakresie przyznania jej zasiłku na zakup walizki na kółkach ma charakter niecelowy i nie będzie w rzeczywistości dążyć do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych J. L.. Ponadto pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, co było wynikiem błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było uznanie przez Kolegium, iż przyznanie wnioskowanego zasiłku nie jest celowe, a przyznanie wcześniejszej pomocy jest wystarczające. Doprecyzowując stanowisko skarżącej pełnomocnik wyjaśnił, że organy w sposób bezrefleksyjny przeszły obok stanu zdrowotnego skarżącej oaz przedłożonej przez nią dokumentacji. Wyjaśnił, że stan zdrowia skarżącej świadczy o tym, że w przyszłości będzie ona podejmowała dalsze starania o skierowanie jej na różnego rodzaju turnusy rehabilitacyjne i uzdrowiskowe, które trwają dłużej niż jeden albo dwa tygodnie. W konsekwencji zakupione przez nią wcześniejsze elementy podróżne, to jest plecak oraz mniejsza torba podróżna, mają charakter niewystarczający. W ocenie strony skarżącej prawidłowe ustalenie przez organy stanu faktycznego, w tym przede wszystkim wzięcie pod uwagę stanu zdrowotnego J. L., przyznanie jej pomocy w zakresie dofinansowania do zakupu większej torby podróżnej na kółkach, która odciąży ją w związku ze zwyrodnieniem kręgosłupa oraz stawu łokciowego ocenić należało jako odpowiadający celom i mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej. Na marginesie strona zaznaczyła, że jak wynika z dołączonych do skargi wcześniejszych decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w przedmiocie udzielenie pomocy na zakup większej walizki, organ pierwszej instancji uzasadniał odmowę udzielenia tej pomocy nieprzedłożeniem dokumentu świadczącego o faktycznym wyjeździe na turnus rehabilitacyjny. Jednakże po dostarczeniu takowego dokumentu, organ zmienił swoją argumentację wskazując na inne powody odmowy udzielenia odpowiedniego zasiłku celowego, co świadczy o pewnego rodzaju nastawieniu organu, który niezależnie od argumentacji nie chciał udzielić skarżące określonej pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wynika przy tym z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytków domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie nie można tracić z pola widzenia celu udzielanej pomocy społecznej, którym jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Okolicznością bezsporną jest, że potrzeba, o jaką ubiegała się J. L., to jest zakup dużej walizki, co do zasady mieściły się w katalogu potrzeb podlegających zaspokojeniu poprzez przyznanie zasiłku celowego. Powiązany on był z potrzebą wielokrotnego uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych, wywołanego stanem zdrowia skarżącej i jej licznymi schorzeniami, zatem zaliczyć należało go do potrzeb pilnych związanych z jej zdrowiem. Ponadto z wywiadu środowiskowego wynikało, że osiągany przez nią dochód nie przekracza kryterium dochodowego.

Zasadniczo organy obu instancji nie kwestionowały ani okoliczności dochodowych skarżącej, ani też stanu jej zdrowia. Argumentem, który szczególnie uwypuklał się na tle zaskarżonych decyzji, była okoliczność przyznania w dniu [...] kwietnia 2020 r. wsparcia na częściowy zakup walizki w wysokości [...] zł, w związku z czym brak było – w ocenie organów – podstaw do udzielenia pomocy na ten sam cel. Kolegium dodatkowo zaakcentowało, że skarżąca jest także w posiadaniu zakupionego przez siebie małego plecaka.

W ocenie Sądu organy obu instancji nie dość wnikliwie oceniły zaistniały stan faktyczny, a wydane przez nie decyzje nie były oparte na wszechstronnej analizie zgromadzonego materiału dowodowego, skupiając się wyłącznie na wybranych dowodach, przez co straciły one z pola widzenia całokształt okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym zasadne okazały się zarzuty strony skarżącej w przedmiocie naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 39 u.p.s.

Wyjaśnić należy, że skarżąca jest osobą od wielu lat schorowaną, cierpiącą zarówno wskutek objawów somatycznych, jak również psychicznych. Ponadto skarżąca zalicza się do osób najuboższych, o czym bezspornie świadczy przeprowadzony w ramach postępowania wywiad środowiskowy i ustalony na jej podstawie dochód J. L. stanowiący jej jedyne źródło utrzymania. Podkreślić również należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że jest ona osobą samotną, która nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony osób bliskich, w szczególności rodziny, z którą nie utrzymuje kontaktu. Nie budzi również wątpliwości, że z uwagi na trudną sytuację życiową, skarżąca jest beneficjentką pomocy udzielanej jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S., pobiera stały zasiłek z tytułu umiarkowanej niepełnosprawności, a także otrzymywała pomoc z Caritasu i korzysta z pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym.

Nadmienić należy, że przy ocenie zasadności zgłaszanego wniosku o przyznanie zasiłku celowego, każdorazowo należy badać indywidualnie wszystkie okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę, a nadto należy mieć na uwadze cel jaki spełnić ma udzielana pomoc. Jako okoliczności w istocie obciążającej, nie może stanowić automatycznie fakt, że osoba zainteresowana jest lub była wielokrotnie beneficjentem podobnych świadczeń. Przyznanie wcześniejszej pomocy nie może być per se przesłanką do odmowy przyznania zasiłku zgłoszonego w kolejnym wniosku. Organ do każdego zgłoszonego wniosku powinien podejść wnikliwie, mając szczególnie na uwadze charakter potrzeby, który ma być zrealizowany w wyniku przyznania wnioskowanej pomocy.

Potrzeby wymienione w art. 39 ust. 2 u.p.s. można zasadniczo podzielić na dwie grupy według ich wagi (przy czym oczywiście ostateczna ocena każdego przypadku zależy od okoliczności konkretnej sprawy): potrzeby pilne bezpośrednio dotyczące osoby i inne potrzeby niezbędne związane z utrzymaniem. Do potrzeb pilnych zaliczyć należy niewątpliwie żywność, leki i leczenie. Rozstrzyganie o zasadności ich przyznania wymaga od organów większej wnikliwości i rozpoznania sytuacji wnioskodawcy. Nie można przecież wykluczyć, że zaspokojenie takich potrzeb jak żywność, leki i leczenie może mieć znaczenie z punktu widzenia zdrowia danej osoby. Chodzi zatem o ochronę wartości szczególnej. Mogą więc wystąpić sytuacje nadzwyczajne, gdy uzasadnione będzie wyposażenie danej osoby w pomoc celową, chociażby nawet w danym okresie występowały okoliczności przemawiające na niekorzyść wnioskodawcy, takie jak korzystanie z szerszego finansowania innych potrzeb, a nawet brak należytej współpracy osoby z instytucją pomocy społecznej.

Organy podejmując decyzje odmawiające przyznania świadczenia w istocie uznały, że skarżącej nie jest niezbędna duża walizka, gdyż zakupiła ona już jedną, mniejszych rozmiarów, co w zupełności wystarczy na zaspokojenie jej potrzeb. Niemniej jednak podkreślić należy, że zakup ten nie pozostawał w adekwatnym związku oraz nie spełniał celów, które stanowiły podstawę złożonego przez J. L. wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Z jego treści, jak również przedłożonych dokumentów oraz późniejszych pism, w tym skargi niewątpliwie wynika, iż stan zdrowia skarżącej w pełni usprawiedliwia potrzebę uczestnictwa w różnych turnusach rehabilitacyjnych. Niejednokrotnie trwają one powyżej tygodnia, a nawet mogą obejmować okres do 3 tygodni, co też skarżąca wskazywała w motywach swego wniosku. Ponadto istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż skarżąca uczestniczyć będzie w tego typu wyjazdach również w przyszłości. Jako osoba samotna, nie mogąca liczyć na osoby jej bliskie, której nie stać na własny środek transportu, zmuszona jest do przemieszczania się nierzadko w bardzo odległe miejscowości środkami komunikacji zbiorowej, przy czym dodatkowo z uwagi na jej stan zdrowia, nie może ona dźwigać bagaży o znacznej wadze. Niewątpliwie wyjazd na taki okres, do miejscowości znacznie oddalonej od miejsca zamieszkania, wymaga spakowania wielokrotnie więcej ubrań i niezbędnych przedmiotów codziennego użytku, aniżeli krótkoterminowy wyjazd, któremu posłużyć może plecak, czy walizka o rozmiarach zakupionych uprzednio przez skarżącą.

W decyzjach wydanych przez organy w żaden sposób nie uwzględniono i nie odwołano się szczegółowo do potrzeb skarżącej, która wyczerpująca wskazała, że duża walizka jest jej potrzebna na długotrwałe wyjazdy na rehabilitacje, w tym w miejsca znacznie oddalone od jej domu. Z wniosku skarżącej jednoznacznie wynika, iż na takowy wyjazd nie jest ona w stanie zmieścić wszystkich niezbędnych rzeczy do posiadanej walizki, a także z uwagi na stan zdrowia nie może dźwigać ciężkich bagaży, wobec czego niezbędny jest zakup stosownej dużej walizki na kółkach.

W tym kontekście Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w świetle uregulowań wskazanych w art. 3 ust. 4 u.p.s., nie sposób jest uznać, że potrzeby skarżącej nie odpowiadają celom i nie mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kwota wskazywana przez skarżącą nie jest kwotą wygórowaną i nie może być uznana za nadmierną. Stanowi ona wydatek, który mieści się w granicach możliwości ekonomicznych organu. Ponadto zakup ten stanowiłby w istocie wydatek jednorazowy. Z istoty swej przedmiot tego typu posłużyć miałby skarżącej na wiele lat spełniając jej niezbędne potrzeby w zakresie nie tylko bieżących, ale także przyszłych wyjazdów.

Podsumowując, należało przyjąć, że skarżąca w pełni spełniała przesłanki stypizowane w art. 39 u.p.s. Ponadto nie przekraczała kryterium dochodowego wyrażonego w art. 8 u.p.s. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że nie odmawia organowi uprawnienia do oceny zgłoszonych potrzeb i miarkowania, w zależności od okoliczności, wysokości przyznawanej pomocy finansowej. Zaznaczyć jednak należy, że proces ustalania zasiłku celowego powinien składać się z czytelnych etapów w postaci: sprecyzowania oczekiwań wnioskodawcy, zidentyfikowania jego sytuacji osobistej i materialnej i wreszcie skonfrontowania żądań z możliwościami pomocy społecznej. W kontrolowanej sprawie Burmistrz i Kolegium zbadali zasadnicze elementy składające się na sytuację osobistą i materialną J. L., jednakże nie dokonali jej wystarczająco wnikliwej oceny. Skupili się wyłącznie na okoliczności przyznania skarżącej uprzednio częściowej pomocy w zakresie zakupu walizki o mniejszych rozmiarach, nie odnosząc się w żaden sposób do potrzeb wskazywanych przez J. L. we wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Organy pominęły okoliczności podnoszone przez skarżącą we wniosku i nie zwróciły uwagi na wyczerpujące jego uzasadnienie, w szczególności na powody, dla których potrzebna była skarżącej walizka o takich rozmiarach, a niewystarczająca posiadana najmniejsza walizka i plecak. Ponadto organy nie uwzględniły charakteru żądanej pomocy w tym jej nieznacznej wysokości i jednorazowego charakteru. Ponadto w ocenie Sądu organy nie uwzględniły niezbędności zgłoszonej potrzeby.

Mając to wszystko na uwadze Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") – orzekł jak w sentencji wyroku.

W wyroku nie rozstrzygano o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tej kwestii w odrębnym postanowieniu rozstrzyga referendarz sądowy (zob.: art. 258-261 P.p.s.a., zwłaszcza art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 1 verte akt sądowych).