Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 504/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006r. sprawy ze skargi Marszałka Województwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarżącego kwotę 1457 zł (słownie: tysiąc czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 15 kwietnia 2005r. o nr "[...]" w sprawie określenia Marszałkowi Województwa wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2004r., w kwocie 6.419,70 zł

W uzasadnieniu Kolegium nie zgodziło się z zarzutami podniesionymi w złożonym przez Marszałka Województwa odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczącymi braku podstaw prawnych do obciążenia strony wymienionym podatkiem, w sytuacji gdy stanowiące przedmiot opodatkowania i będące własnością Skarbu Państwa a we władaniu Marszałka działki gruntów pod wodami płynącymi nie zostały przez Niego faktycznie przejęte.

Kolegium podniosło, iż z dołączonych do akt sprawy wypisów z ewidencji gruntów - zawiadomień o zmianie z dnia 24 czerwca 2004r. wynika, że stanowiące przedmiot opodatkowania grunty pod wodami powierzchniowymi położone w obrębie "[...]" podlegają przepisom ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), jako grunt, o którym mowa w jej art.2 ust.1.

Jak wskazał organ, kwestię opodatkowania spornych gruntów pod jeziorami należało ponadto rozpatrywać w oparciu przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.). Stosownie bowiem do art. 10 ust.2 tej ustawy wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi. Zgodnie zaś z przepisem art. 14 ust. 3 tej ustawy gospodarowanie gruntami będącymi własnością Skarbu Państwa, pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność publiczną, wykonują w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa organy wymienione w art. 11 ust. l tej ustawy, w tym wskazany w punkcie 4 marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3.

Organ zwrócił uwagę, iż podział na śródlądowe wody powierzchniowe lub ich części, stanowiące własność publiczną, istotne dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, jak również na wody istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa został określony wydanym na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy Prawo wodne, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 roku w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003r. Nr 16, poz. 149). Na podstawie zaś treści załączników do tego aktu nie sposób, zdaniem Kolegium, zaliczyć jezior leżących na gruntach stanowiących przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie, do żadnej ze wskazanych grup określonych w art. 11 ust. l pkt 2 lit. c w związku z art. 11 ust. l pkt 2 lit. b ustawy Prawo wodne. Przez jeziora położone na opodatkowanych gruntach nie przepływają bowiem naturalne cieki wodne o średnim przepływie równym lub wyższym 2 m/s.

Zgodnie natomiast z art. 21 ust. l ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo

geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z ewidencji gruntów - zawiadomień o zmianie z dnia 24 czerwca 2004r. wynika, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, że grunty pod wodami powierzchniowymi położone w w/w obrębach i stanowiące własność Skarbu Państwa, znajdują się w trwałym zarządzie Marszałka Województwa.

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż na podstawie art. 3 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Marszałek Województwa jest podatnikiem podatku od nieruchomości od gruntów leżących pod w/w jeziorami, jako pozostałymi wodami nie wymienionymi w art.11 ust. l pkt 1-3 ustawy Prawo wodne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących nieuwzględnienia

w budżecie samorządu wydatków związanych z podatkiem od nieruchomości organ stwierdził jednocześnie, że jako argument pozamerytoryczny, nie mógł być on uwzględniony przy rozpatrywaniu sprawy.

W złożonej skardze Marszałek Województwa wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, bądź o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zarzucił rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, a w szczególności

- art. 3 ust. l pkt l, 2 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z niewłaściwym określeniem podatnika,

- art. 4 ust. l pkt l w zw. z art. 2 ust. 3 pkt 2 poprzez nieprawidłowe określenie podstawy opodatkowania.

Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 122, 124 i 187 § l ustawy - Ordynacja podatkowa. Wskazał jednocześnie na nieważność decyzji bowiem została ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie oraz wydana z rażącym naruszeniem prawa, a także bez podstawy prawnej.

Uznając, dokonane decyzją określenie podatnika za błędne skarżący powołał art. 3 ust. pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w świetle którego Marszałek Województwa nie jest właścicielem gruntów położonych pod wskazanymi jeziorami, skoro ich właścicielem jest Skarb Państwa (co wynika między innymi z wypisu rejestru ewidencji gruntów). Nie jest też posiadaczem samoistnym tych gruntów, gdyż wykonuje jedynie uprawnienia właścicielskie.

Nie można również - zdaniem skarżącego - uznać że stan faktyczny niniejszej sprawy wyczerpuje przesłanki art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, gdyż Marszałek nie jest posiadaczem gruntów pod jeziorami. Nie można mu bowiem przypisać woli władania rzeczą dla siebie (animus), skoro wykonuje on uprawnienia w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek tego przepisu strona skarżąca zauważyła, iż ustawodawca uchwalając przepisy Prawa wodnego i wskazując uprawnienia marszałka w stosunku do własności Skarbu Państwa nie rozwiązał sposobu przekazania nieruchomości pod jego zarząd. Na dzień złożenia skargi przedmiotowymi gruntami włada w dalszym ciągu Agencja Nieruchomości Rolnych, czyli organ wymieniony w ewidencji gruntów. W sytuacji więc gdyby Marszałek przejął nieruchomości, można byłoby go uznać jedynie za dzierżyciela, co jednak w okolicznościach sprawy nie jest możliwe, skoro nigdy nie doszło do przejęcia gruntów pod wodami we władanie.

Skarżący zarzucił również organowi podatkowemu niewłaściwe

określenie powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu. Powinna być ona bowiem obliczona na podstawie powierzchni działek ewidencyjnych, na których znajdują się jeziora. Z akt sprawy nie wynika zaś, że organ podatkowy wystąpił do właściwego organu o wskazanie, czy określona w ewidencji powierzchnia dotyczy określonych zgodnie z przepisami działek ewidencyjnych, posiadających wyznaczone granice w postaci linii brzegowych. Brak bowiem ustalenia linii brzegowych uniemożliwia określenie powierzchni podlegającej opodatkowaniu i prawidłowe obliczenie podatku.

Ponadto skarżący podniósł, iż organ podatkowy nie przeprowadził dowodu na okoliczność, że przez jeziora nie przepływają cieki naturalne, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie równym lub wyższym od 2,0 m³ /s w przekroju ujściowym, co pozwoliłoby uznać, iż faktycznie w stosunku do tych gruntów właściwym organem - zgodnie z przepisami ustawy prawa wodnego jest Marszałek Województwa.

Strona wskazała też, iż organ podatkowy nie ustalił, czy na terenie przedmiotowych nieruchomości nie znajdują się rezerwaty przyrody, których grunty wolne są od opodatkowania w myśl przepisów prawa ochrony przyrody.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutów dotyczących niewłaściwego określenia powierzchni gruntów Kolegium podniosło, że przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości zostały uwzględnione dane wynikające z ewidencji gruntów. Kwestionowanie tych danych może zaś odbywać się, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, w odrębnym postępowaniu. Dopóki bowiem to nie nastąpi, nie można skutecznie zarzucić organom podatkowym błędnych ustaleń co do powierzchni gruntów.

Odnośnie wątpliwości co do tego, czy na terenie przedmiotowych nieruchomości nie znajduje się rezerwat przyrody organ wskazał, iż nie podnoszona przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym okoliczność ta dotyczy stanu faktycznego, w związku z czym nie może się do niej ustosunkować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) Sąd stwierdził, iż wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja narusza prawo.

Jak wynika z akt sprawy przedmiot sporu pomiędzy stroną skarżącą, a organami podatkowymi sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia kwestii, czy w związku z dokonanymi z dniem 24.06.2004r. zmianami w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w M., polegającymi na wskazaniu Marszałka Województwa jako podmiotu wykonującego trwały zarząd lub zarząd gruntami nad jeziorami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, podmiot ten stał się z dniem 01.01.2004r. podatnikiem podatku od nieruchomości za wymienione grunty, w rozumieniu art. 3 ust.1 ustawy o podatkach. Zmian w ewidencji dokonano bowiem w związku z unormowaniami art.14 ust.3 i art.11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, na mocy których marszałek województwa wykonuje prawa właścicielskie stosunku do wymienionych w tych przepisach powierzchniowych wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa oraz gospodaruje gruntami pokrytymi takimi wodami.

Na tle regulacji prawnych dotyczących spornego zagadnienia stwierdzić należy, iż podatek od nieruchomości należy do grupy podatków od majątku (gruntu, budynku czy budowli). Opodatkowanie wynika zatem z samego faktu posiadania nieruchomości. Osobami zobowiązanymi z tytułu podatku od nieruchomości, a więc tymi, które są zobligowane do jego płacenia, są zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3) użytkownikami wieczystymi gruntów,

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2,

Z akt rozpatrywanej nie wynika, aby któryś z tych z tych przypadków wystąpił. W toku postępowania strona wskazywała zaś, iż ze względu na brak przepisów wykonawczych sporne grunty nie zostały faktycznie przez nią przejęte. Nadmienić należy, iż niewątpliwie słuszność mają organy skarbowe, gdy twierdzą, że wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonany na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, o czym stanowi art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.). Jednakże w sytuacji, gdy, jak w niniejszej sprawie strona podnosi, że pomimo zapisów w ewidencji, faktycznie nie władała spornymi gruntami, zaś w roku podatkowym objętym decyzją nie wykonywała nad nimi trwałego zarządu, to fakt ten organy podatkowe powinny uwzględnić. Tym bardziej, iż zgodnie z art.217 ust 5a prawa wodnego, do dnia 31 grudnia 2005 r. w stosunku do jezior zaliczanych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4, uprawnienia Skarbu Państwa w zakresie rybactwa śródlądowego wykonywała Agencja Nieruchomości Rolnych, na warunkach określonych przepisami ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

W toku postępowania w sprawie organ podatkowy pomijając w zasadzie ten aspekt okoliczności faktycznych sprawy, jako zasadnicze dla rozstrzygnięcia uznał dane wynikające z ewidencji gruntów. Nie uwzględnił natomiast normatywnego sposobu ujęcia przedmiotu podatku od nieruchomości w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, a co za tym idzie, jego istoty związanej z faktycznym posiadaniem majątku. Podatnikiem podatku od nieruchomości jest bowiem zawsze osoba, która faktycznie włada gruntem.

W sytuacji zatem, gdy organ nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, czy podmiot wpisany do ewidencji gruntów, jako zarządca nieruchomości faktycznie władał w 2004r. spornymi gruntami, zaś z kopii pisma dołączonego przez stronę do skargi wynika, iż do dnia 21 lutego 2005r. Agencja Nieruchomości Rolnych nie przekazała spornych gruntów Marszałkowi Województwa, stwierdzić należy, iż określenie w zaskarżonej decyzji podatnika wymienionego podatku budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest więc dotknięte wadą procesową i narusza przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Dopiero zaś dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla wymiaru podatku i jednoznaczne ustalenie, kto faktycznie władał w 2004r. tymi nieruchomościami pozwoli na prawidłowe ustalenie podmiotu obowiązanego do uiszczenia wymienionego podatku i podjęcie właściwej decyzji w sprawie.

Sąd nie podzielił zasadności zarzutów skargi dotyczących określenia przez organ podatkowy powierzchni gruntów oraz pominięcia ustaleń faktycznych odnośnie rodzaju jezior i terenów na których się one znajdują, czego kwestionowanie powinno odbywać się w innym niż postępowanie podatkowe, trybie.

Uchylenie decyzji organu z powodu naruszenia wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego czyni jednak zbędnym szczegółowe ustosunkowanie się do tych kwestii.

Z powołanych wyżej przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy, zaś o wstrzymaniu wykonania, art. 152 tej ustawy.