Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1237/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie oraz postanowienie z dnia 10.08.2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja /spr. / Sędziowie WSA Mariusz Kotulski AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi S. C., A. Ś. i M. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zawieszonego postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących S. C., A. Ś. i M. J. kwotę 50 /pięćdziesiąt / złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2004 r, znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 105 par l w zw. z art. 98 par. 2 i art. 140 k.p.a. orzekł o umorzeniu zawieszonego w trybie art. 98 § l k.p.a. postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu działek nr [...] i [...] położonych w [...] obr. [...] jedn. ewid. [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r, nr [...] Prezydent Miasta [...] - miasta na prawach powiatu, po rozpoznaniu wniosku spadkobierców J. Ś. o zwrot nieruchomości:

- odmówił zwrotu części działki nr [...] o pow. 0,1637 ha obr, [...] jedn. ewid. [...] m. [...] obj. księgą wieczystą nr [...] odpowiadającej części dawnej działki [...] , przejętej na rzecz Skarbu Państwa decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego [...] , na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli,

- umorzył postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0060 ha obr. [...] jed. ewid. [...] m. [...] obj. wykazem hipotecznym Iwh [...][...] .

Wnioskodawcy postępowania: S. C., A. Ś., M. J. i W. Ś. odwołali się od powyższej decyzji wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania. Pozostałe strony postępowania tj. Zarząd Miasta [...] i Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " nie sprzeciwiły się temu wnioskowi, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] , na podstawie art. 98 par. l k.p.a,, Wojewoda [...] zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu działek nr[...] i [...] ,aw pouczeniu poinformował strony , iż stosownie do art. 98 par 2 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania będzie uważane za wycofane, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie. Wojewoda wskazał, że odpis przedmiotowego postanowienia został doręczony stronom w dniach [...] , [...] i [...] sierpnia 2001 r. W związku z tym trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania już upłynął. Żadna ze stron w tym czasie nie złożyła wniosku o podjęcie postępowania. Zatem zgodnie z art. 98 par 2 k.p.a, należało uznać, iż żądanie wszczęcia postępowania odwoławczego zostało wycofane, a postępowanie odwoławcze umorzyć na podstawie art, 105 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. C., M. J. i A. Ś. wnosząc zgodnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucili, że narusza ona przepisy postępowania przez;

- błędną wykładnię art. 98 par 2 k.p.a. polegającą na nieuwzględnieniu powodów i przyczyn zawieszenia postępowania,

- niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co wyczerpuje zarzut naruszenia art. 97 § l pkt 4 k.p.a. przez nieuwzględnienie toczącego się postępowania administracyjnego, a później sądowego postępowania o rozwiązanie wieczystego użytkowania.

Ponadto skarżący podnieśli, że w swoim odwołaniu z dnia [...] . 07. 2001 r. wnosili o zawieszenie postępowania "do czasu zakończenia postępowania o rozwiązanie wieczystego użytkowania". W tym czasie w Urzędzie Miasta [...] toczyło się już postępowanie administracyjne dotyczące rozwiązania użytkowania wieczystego przedmiotowych działek. W dniu [...] . 08. 2003 r. Prezydent Miasta [...] zarządził wniesienie sprawy do sądu. Dalej postępowanie toczyło się przed Sądem Okręgowym w [...] do syg. akt [...] , a zakończyło się nieprawomocnym jeszcze wyrokiem z dnia [...] . 04. 2004 r. orzekającym o rozwiązaniu użytkowania wieczystego. Skarżący podkreślili, że we wniosku o zawieszenie postępowania wyraźnie zaznaczyli, że podstawy zawieszenia postępowania wywodzą z art. 97 par. l pkt, 4 k.p.a. Zatem dopóki wyrok rozwiązujący użytkowanie wieczyste przedmiotowych nieruchomości nie uprawomocni się, przyczyna zawieszenia postępowania nadal istnieje. W tej sytuacji umorzenie postępowania na podstawie art. 98 par 2 k.p.a. jest nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . W szczególności podkreślił, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane na podstawie art. 98 par l k.p.a. i nie było zaskarżone przez żadną ze stron, zatem stało się ostateczne. Przepis art. 98 par 2 k.p.a. jednoznacznie określa skutki prawne w przypadku nie zwrócenia się o podjęcie postępowania w okresie trzech lat od daty jego zawieszenia postępowania na wniosek strony. W takim przypadku żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, przy czym skutek ten nie jest uzależniony od ustąpienia przyczyn, które skłoniły strony do złożenia prośby o zawieszenia postępowania.

Pismem z dnia [...] . 01, 2006 r. Urząd Miasta [...] Wydział Skarbu Miasta poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , że uległ zmianie stan prawny części nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. odmówił zwrotu działki nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...]. W dacie wydania tej decyzji pierwsza z tych działek stanowiła własność Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ". Wyrokiem z dnia [...].06. 2005 r, sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny rozwiązał umowę użytkowania wieczystego zawartą w dniu [...].06. 1980 r. aktem notarialnym Rep. [...] , w części dotyczącej obecnej działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] , która powstała z części działki nr [...] . Działka [...] o pow. 1637 ha wraz z wieloma innymi utworzyła działkę nr [...] o pow. 15,4275 ha, która następnie podzieliła się na 38 działek o numerach od [...] do [...] . Część działki nr [...] znalazła się wówczas w granicach działki [...] (operat [...] ), Na podstawie projektu podziału nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., wykonanego na zlecenie Sądu Okręgowego w [...] w ramach postępowania prowadzonego do sygn. akt [...] , działka nr [...] o pow. 0,0500 ha uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 0,0489 ha i nr [...] o pow. 0,0011 ha. Działka [...] o pow, 0,489 ha odpowiadająca części działki nr [...] , na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] . 06. 2005 r. sygn. akt [...] stanowi obecnie własność Gminy Miejskiej [...] i nie jest obciążona prawem użytkowania wieczystego. Do powyższego pisma załączono kserokopię wymienionego wyroku Sądu Okręgowego w [...], kopię mapy ewidencyjnej, wykaz zmian oraz projekt podziału z operatu [...] i projekt podziału nr [...] ,

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje ;

Skardze nie można odmówić słuszności.

Bezsporna okolicznością jest, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] , 06. 2001 r., znak [...] o odmowie zwrotu czesi wywłaszczonej działki nr [...] i o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu działki nr [...] odwołujący się, a to; S. C., M. J., A. Ś. i W. Ś. zawarli wniosek ,,....o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania o rozwiązanie postępowania o rozwiązanie użytkowania wieczystego". Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] . 08. 2001 r. zawiesił postępowanie odwoławcze na podstawie art. 98.par l k.p.a. na wniosek odwołujących się i pouczył strony o konsekwencjach nie złożenia wniosku o podjęcie postępowania w okresie trzech lat od daty jego zawieszenia wynikających z postanowień art. 98 par 2 k.p.a.

Bezsporną też jest okoliczność, że wniosek o podjęcie postępowania nie został złożony w terminie 3 lat w wyniku czego Wojewoda [...] na podstawie art. 105 par 1 w zw, z art. 98 par 2 powołaną na wstępie decyzją umorzył postępowanie odwoławcze.

Na tle powyższych bezspornych okoliczności wyłania się kwestia prawidłowości kwalifikacji podstawy prawnej zawieszenia postępowania, w szczególności czy organ odwoławczy bez obrazy przepisu art. 97 par l pkt 4 k.p.a. prawidłowo zawiesił postępowanie na podstawie art. 98 pat l k.p.a. a tym samym, czy wystąpiły warunki z ust.

2 tegoż przepisu prowadzące do umorzenie postępowania w myśl art. 105 k.p.c.

Rozważając powyższe trzeba stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek dokonać oceny wniosku o zawieszenie postępowania. Zawieszenie postępowania oznacza, bowiem wstrzymanie dalszego biegu postępowania, co pozostaje "w kolizji" z zasadą szybkości postępowania bez niepotrzebnej zwłoki, (art. 12 k.p.a.) . Dlatego też organ rozpatrując wniosek strony o zawieszenie postępowania dokonuje oceny wskazanych w nim przyczyn i w zależności od nich zawiesza postępowanie dokonując w ramach swoich uprawnień kwalifikacji podstawy prawnej zawieszenia. . Wniosek strony o zawieszenie postępowania niekoniecznie oznacza tylko możliwość zastosowania art. 98 par l k.p.a. czyli fakultatywnego zawieszenia postępowania, opartego na uznaniu organu prowadzącego postępowanie ("organ ...może zawiesić postępowanie ,..") Może być on tylko impulsem do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu, jeśli z jego treści wynika, że zachodzi któraś z przesłanek zawieszenia wymienionych w art. 97 par l k.p.a., które przejściowo uniemożliwiają dalszy prawidłowy bieg postępowania

W omawianym przypadku S. C., A. Ś., M. J. oraz W. Ś. sformułowali w odwołaniu od powołanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta [...] wniosek; "o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania o rozwiązanie wieczystego użytkowania", wskazując w jego uzasadnieniu sygnaturę akt sprawy toczącej się w przedmiocie rozwiązania użytkowania wieczystego ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości, objętej wnioskiem o jej zwrot w oparciu o przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ nie dokonał analizy tego wniosku w aspekcie znaczenia toczącego się postępowania o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego dla postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W szczególności czy stanowi ono kwestię wstępną (prejudycjalną) dla niniejszego postępowania zwrotowego. Zagadnienie wstępne występuje wówczas kiedy rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swojej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu . W niniejszej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zagadnieniem wstępnym dla niej jest; stan prawny tej nieruchomości.

Bezsporną jest okoliczność, że wywłaszczona nieruchomość jest obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ", które w sobie stanowi przesłankę negatywną zwrotu. Nie może być bowiem zwrócona nieruchomość nie pozostająca w zasobach własności i władaniu Skarbu Państwa lub gminy. Zgłoszenie przez stronę wniosku, o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się równolegle postępowanie o rozwiązanie umowy użytkowania, należało rozpoznać w optyce art. 97 par 4 k.p.a. Postępowanie o rozwiązanie wieczystego użytkowania, a zatem postępowanie w sprawie o doprowadzenie nieruchomości do stanu, w którym na powrót Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością objętą postępowaniem o jej zwrot, ma prejudycjalne znaczenie dla postępowania zwrotowego. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie o zwrot nieruchomości , Jak się okazuje Sąd Okręgowy w [...] , wyrokiem z dnia [...] . 06, 2005 i sygn, akt [...] orzekł o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego m, in. w stosunku do działki objętej postępowaniem o jej zwrot, Zmienia to zupełnie sytuacją prawną nieruchomości

Należy dodać , ze zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego także przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stoi na przeszkodzie do podejmowania działań zmierzających do rozwiązania umowy wieczystego użytkowania, czy też do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, na podstawie której ujawniono prawo użytkowania wieczystego w księdze wieczystej (przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 1.01. 1998 r.) , przez. podmiot uprawniony z mocy art. 136 ust. 3 tej ustawy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Prawidłową więc podstawą prawną zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie o zwrot nieruchomości był przepis art. 97 par l pkt 4 k.p.a. Zatem nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. .98 par. 2 k.p.a. przez przyjęcie, że odwołanie jest wycofane, doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia polegającego na umorzeniu postępowania odwoławczego.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdzając naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 , art. 97 par l pkt 4, art. 98 i art. 105 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par l pkt l lit "c" w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy, w tym przypadku było niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p, p. s. a.