Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 787/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art . 3 par. 2, art 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art 41a ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art.8 , art 11, art 61 par. 1 i  par. 2 oraz art 138 par. 1pkt 1 i 2 w zw. z art 127 par. 3.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia[...] . (data wpływu do organu: [...] r.) T. K. wystąpił do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 1998.4-2007.3, uzasadniając swój wniosek otrzymywaniem bardzo niskiej emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zajęciem komorniczym za zaległe alimenty oraz koniecznością spłaty zaciągniętych kredytów bankowych i zadłużeń u członków rodziny powstałych celem częściowej spłaty należności wobec KRUS.

T. K., pismem z dnia[...] ., uzupełnił powyższy wniosek, wskazując, że wnosi o umorzenie zaległych składek za ww. okres, gdyż nie podwyższono jego emerytury i dalsze opłacanie składek pogorszy jego sytuację życiową.

W dniu [...] strona zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Do sporządzonego na tę okoliczność protokołu T. K. zgłosił wniosek o zmianę wniosku z dnia [...] w zakresie przedmiotowym, tj. wskazał, że obecnie wnosi o umorzenie samych odsetek za przedmiotowy okres, co potwierdził swoim podpisem.

Prezes KRUS decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , odmówił stronie umorzenia odsetek w kwocie [...] zł od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 1998.4-2007.3.

Pismem z dnia [...] r. T. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z[...] . Wskazując na to, że jego przypadek jest szczególny, wniósł on o całkowite umorzenie jego zadłużenia za ww. okres. Żądanie to strona powtórzyła w swoim piśmie z dnia [...] r.

Prezes KRUS w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...] , którą utrzymał w mocy decyzję z [...] r.

T.K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Sąd, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Sz 38/09, uchylił decyzje Prezesa KRUS z [...] r. oraz [...] r., stwierdzając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 § 3, art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1-3 i § 2 K.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał również, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne właściwy organ winien w sposób wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione mu przez skarżącego informacje o jego stanie majątkowym, w szczególności o wysokości dochodów służących zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny, w sposób racjonalny ocenić możliwości poniesienia przezeń wydatków na zapłatę należności z tytułu składek, także przy uwzględnieniu rzeczywistej, a nie tylko hipotetycznej możliwości zaspokojenia w przyszłości tego długu z innych składników majątku zobowiązanego, a następnie w wyniku tej oceny podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie, wszechstronnie wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji ewentualne stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie tych należności. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżonemu organowi w dniu [...] r.

Wobec powyższego, po ponownym rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), określanej dalej jako u.u.s.r., Prezes KRUS w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...] , którą odmówił stronie umorzenia odsetek w wysokości [...] zł od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników za okres 1996.2-2007.3.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ administracji publicznej wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zebrano następujący materiał dowodowy:

1. Protokół z [...] r. z wizytacji przeprowadzonej w gospodarstwie T. K., w wyniku której ustalono, że posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni 3,29 ha fizycznych, co stanowi 3,65 ha przeliczeniowych. Warunki mieszkaniowe strony są złe. Budynek mieszkalny, składający się z 4 pokoi i kuchnia bez pomieszczenia sanitarnego oraz bieżącej wody, ogrzewany piecami kaflowymi - wymaga remontu. Zainteresowany oświadczył, że zamieszkuje sam i utrzymuje się jedynie z emerytury z ZUS wynoszącej [...] zł. Przychód roczny z gospodarstwa rolnego strona oceniła na kwotę[...] zł. Ponadto w trakcie wizytacji ustalono, że zainteresowany nie posiada maszyn i urządzeń rolniczych oraz inwentarza żywego, oraz że spłaca kredyt (okazano monit z [...] r. na nieuregulowana ratę kredytową w wysokości [...] zł).

2. Oświadczenie z [...] r. T.K. , że otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, z którego za 2008 r. uzyskał dochód netto[...] zł, który uzyskał ze sprzedaży jabłek. Ziemia jest odłogowana. Nie pobiera dopłat z ARiMR, mieszka sam. H. S. (była konkubina) prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Nie posiada dokumentów potwierdzających straty w pogłowiu bydła i koni - dotyczy zdarzeń sprzed 1997 r.

3. Oświadczenie z [...] r. T. K., w którym przedstawia koszty związane z bieżącym utrzymaniem w stosunku do uzyskiwanych dochodów.

4. Oświadczenie z [...] r. H. W. j- sołtysa sołectwa, w którego skład wchodzi wieś S. Po zwizytowaniu gospodarstwa T. K. sołtys stwierdza, że ziemia jest odłogowana. Drzewa owocowe są stare, brak nowych nasadzeń, owoce nie nadają się do handlu. Brak w gospodarstwie maszyn rolniczych.

5. Pisma Burmistrza S.: z [...] r., informujące, że T. K. figuruje w ewidencji podatników podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,29 ha fizycznych, a organ podatkowy nie prowadzi rejestru dochodu z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego; z [...] r. stwierdzające, że organ ten nie posiada informacji o odłogowaniu gruntów rolnych przez stronę; z [...] r. potwierdzające, że strona w latach 2002, 2003, 2005 korzystała z pomocy społecznej.

Ponadto w wyniku analizy akt płatnika ustalono, że w 2005 r. należności z tytułu zaległych składek zabezpieczono hipoteką przymusową zwykłą w księdze wieczystej nr [...] , a w dniu[...] . zaległość za okres 1995.3-2007.3 rozłożono na dogodne raty, zawieszając jednocześnie postępowanie egzekucyjne.

Wobec ustaleń, że strona jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,29 ha fizyczne, posiada dodatkowe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego z ZUS, a należności zabezpieczone wpisem hipotecznym rozłożono na dogodne raty, organ administracji publicznej stwierdził brak podstaw do umorzenia odsetek za okres 1996.2-2007.3.

Pismem z dnia [...] r. (data wpływu do organu: [...] r.) T. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] r., w którym wskazał, że składał wniosek o umorzenie zaległych składek wraz z odsetkami, a otrzymał decyzję dotyczącą samych odsetek. Podniósł również, że znajduje się on w niezwykle trudnej sytuacji finansowej, nie starcza mu środków na życie. Do wniosku strona dołączyła wezwanie z [...] r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie Szczecińskim do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury.

Prezes KRUS decyzją z dnia[...] ., Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako K.p.a., oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., utrzymał w mocy decyzję z [...] r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Prezes KRUS wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że nie ma podstaw do przychylenia się do wniosku rolnika i umorzenia odsetek za okres 1996.2-2007.3. Płatnik jest bowiem posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,29 ha fizyczne, posiada dodatkowe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego z ZUS, należności zabezpieczone wpisem hipotecznym rozłożono na dogodne raty.

Organ administracji publicznej wskazał również, że w związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu [...] r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie T. K., w wyniku której ustalono, że posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni 3,29 ha fizycznych, co stanowi 3,65 ha przeliczeniowych. Strona oświadczyła, że zamieszkuje sama i utrzymuje się jedynie z emerytury z ZUS wynoszącej [...] zł, zaś przychód roczny z gospodarstwa rolnego oceniła na kwotę[...] zł. Warunki mieszkaniowe strony są złe. Budynek mieszkalny składający się z 4 pokoi i kuchni bez pomieszczenia sanitarnego oraz bieżącej wody, ogrzewany piecami kaflowymi - wymaga remontu. Ponadto w trakcie wizytacji ustalono, że zainteresowany nie posiada maszyn i urządzeń rolniczych oraz inwentarza żywego. Zainteresowany spłaca kredyt bankowy oraz w wyniku postępowania komorniczego przeprowadzonego na wniosek A. K (właścicielki sklepu spożywczego we wsi T.), dokonano zajęcia emerytury strony w wysokości [...] zł miesięcznie.

Powołując się na art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., organ ten wskazał, że po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, iż strona nie przedstawiła dowodów przemawiających za zmianą decyzji w sprawie umorzenia należności w spłacie składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 1996.2-2007.3.

Pismem z dnia [...] r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Prezesa KRUS, podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 107 § 3 oraz art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1-3 i § 2 K.p.a. Skarżący wskazał także, że wnosi o umorzenie jego zadłużenia z powodu przyczyn społecznych, albowiem jest on w trudnej sytuacji finansowej (co miesiąc brakuje mu[...] zł na spłacenie długu, nie ma wystarczających środków na wyżywienie i inne potrzeby domowe), tak że spłata choćby minimalnych rat spowodowałaby zagrożenie jego egzystencji, natomiast odmowa organu administracji publicznej doprowadzi skarżącego do obłędu ("wyląduję w wariatkowie jestem załamany psychicznie").

Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że pomimo iż składa wnioski do KRUS o całkowite umorzenie jego zadłużenia, otrzymuje decyzje w przedmiocie umorzenia samych odsetek, a zatem sprzeczne jego wnioskami. Skarżący podał, że choć przedstawił swoje dochody i wydatki, to wymaga się od niego dokumentów sprzed 1997 r., które utraciły już moc prawną ("po upływie 10 lat tracą moc prawną"). Wskazał, że zarzuca mu się, iż nie zapoznaje się z aktami sprawy, mimo że za każdym razem podpisuje on stosowne oświadczenia o zapoznaniu się z aktami sprawy. Zarzucił, że przedstawił jednorazowy dochód z gospodarstwa ze sprzedaży jabłek, jaki zdarza się raz na kilka lat, zaś organ uznał, iż jest to dochód coroczny. Ponadto skarżący wskazał, że w 2005 r. ustanowiono hipotekę przymusową na jego gospodarstwie, nie czekając na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Prezes KRUS, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie.

W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie lub przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) albo stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Jednocześnie podkreślenia wymaga to, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co oznacza, że Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie posiada uprawnień do zmiany zaskarżonej decyzji, umorzenia przedmiotowej należności, czy też zobowiązania organu do umorzenia niezapłaconych składek i odsetek od tych zaległości, tak jak tego oczekiwałby skarżący. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co nastąpiło w niniejszej sprawie. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny, przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

Przedmiot rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie stanowi kwestia odmowy umorzenia odsetek od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), określanej dalej jako u.u.s.r., Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przy czym, zgodnie z art. 6 pkt 13a u.u.s.r., przez należności z tytułu składek rozumie się składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Prezesa KRUS na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi administracji orzekającemu w sprawie, który może, ale nie musi, umorzyć wnioskowaną należność.

Jak już wyżej wskazano, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ograniczona jest w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy też sprawiedliwości społecznej. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa KRUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako K.p.a., o czym stanowi art. 180 § 1 K.p.a. Dotyczy to również postępowania drugoinstancyjnego, prowadzonego na wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten organ, złożony zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z decyzjami Prezesa KRUS z dnia [...] r. i [...] r., wydanymi w wyniku postępowania przeprowadzonego ponownie na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszych decyzji tego organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Sz 38/09, uchylił bowiem decyzje Prezesa KRUS z dnia [...] r. i [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia T. K. odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, z uwagi na istotne uchybienia proceduralne.

W tym stanie rzeczy, rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd jest zobligowany nie tylko do oceny, czy wydanie zaskarżonego aktu oraz poprzedzającej go decyzji nastąpiło w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, lecz również do stwierdzenia, czy organy obu instancji postępowały zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia [...] r. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu - w tym wypadku wyroku [...] r. wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W ponownym postępowaniu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, celem wyjaśnienia sytuacji majątkowej strony skarżącej i ustalenia, czy zapłata należności wobec KRUS może zagrozić jej egzystencji. Następnie, w oparciu o zgromadzone dowody organy przyjęły, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, czemu dały wyraz

w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć – ocena jednak legalności podjętego rozstrzygnięcia na obecnym etapie nie może być dokonana z uwagi na to, że wydane decyzje naruszają przepisy prawa procesowego powodujące konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Sąd dopatrzył się bowiem naruszeń prawa tj. art. 8, art. 11, art. 61 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 127 § 3 K.p.a., skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, która miała istotny wpływ na wynik sprawy i która wymaga wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Uzasadniając powyższe, w pierwszej kolejności wskazać należy, że z przywołanego powyżej art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. jednoznacznie wynika, że umorzenie należności składkowych - w tym odsetek za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, możliwe jest wyłącznie na jego wniosek. Wniosek taki, jeżeli spełnia wymogi wynikające z art. 63 §§ 1-3 K.p.a., inicjuje postępowanie administracyjne w sprawie (art. 61 § 1 K.p.a.), wyznaczając zarazem jego granice. Generalnie, określony podaniem strony zakres postępowania wiąże organ, do którego podanie zostało skierowane. Organ administracji publicznej nie może zatem samowolnie ani interpretować, ani zmieniać zakresu tego postępowania. Do czasu zakończenia sprawy decyzją ostateczną, tylko strona może zmodyfikować swoje żądanie i w takim wypadku organ ma obowiązek na nowo ocenić to żądanie w świetle przepisów prawa materialnego, po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. Jedyny wyjątek od opisanej powyżej zasady przewiduje art. 61 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Jednakże wówczas organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć.

Sąd wskazuje przy tym, że postępowanie administracyjne raz wszczęte nie podlega ponownemu wszczęciu np. w następstwie uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Jak wynika z okoliczności sprawy, T. K. pismem z dnia [...] r. wystąpił do Prezesa KRUS z wnioskiem o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 1998.4-2007.3 wraz z odsetkami. Następnie, zapoznając się z aktami sprawy w dniu [...] r., skarżący zmodyfikował swój wniosek, zawężając zakres żądania do umorzenia odsetek za zwłokę dotyczących wskazanego okresu. Tymczasem Prezes KRUS wydał decyzję z [...] r., w której wskazał (cyt.) "rozpatrując wniosek (...) o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, której kwota w dniu wpływu wniosku wynosiła (...(i dotyczy okresu 1996.2-2007.3 Nie umarzam powyższej zaległości". Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją z [...] r.

Wobec powyższego uznać należy, że organ pierwszej instancji rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącego z [...] r., bez wykazania istnienia szczególnie ważnego interesu i uzyskania stosownej zgody strony, w nieuprawniony sposób wyszedł poza zakres tego wniosku. Takie działanie organu stanowi zaś naruszenie art. 61 § 1 i § 2 K.p.a. Z kolei, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezes KRUS nie dostrzegł opisanej wady decyzji pierwszoinstancyjnej i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał ją w mocy. Tym samym - w sprawie doszło do naruszenia powołanych przepisów K.p.a. i to w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik.

Ponadto wskazać należy, że na wniosek skarżącego złożony w dniu[...] r., decyzją z dnia [...] r. Prezes KRUS umorzył stronie odsetki w kwocie [...] zł dotyczące okresu 1995.3-1998.3. Natomiast spłatę pozostałego zadłużenia za okres 1995.3-2007.3 w kwocie [...] zł, na wniosek skarżącego z [...] r., decyzją z dnia [...] r. rozłożono na raty miesięczne w wysokości [...] zł. Raty te, po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącego, zmniejszono decyzją z dnia [...] r. do kwoty[...] zł.

W tej sytuacji, przyjmując, że decyzja z [...] r. zawiera orzeczenie co do odsetek naliczonych w okresie 1996.2-2007.3, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu pokrywa się z rozstrzygnięciem podjętym w decyzji z [...] r., w przedmiocie umorzenia odsetek dotyczących okresu 1995.3-1998.3.

Z kolei, uznając, że decyzją z [...] r. odmówiono umorzenia odsetek należnych od składek na ubezpieczenie za okres 1996.2-2007.3, które naliczono do dnia złożenia wniosku przez skarżącego (tj. [...] r.), z uwagi na treść art. 41a ust. 4 u.u.s.r., który stanowi, że od należności z tytułu składek, których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpłynięciu wniosku oraz podjęcia, na wniosek skarżącego z [...] r., decyzji o rozłożeniu zadłużenia za okres 1995.3-2007.3 na raty - stwierdzić należy, że zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy [...] r. na karcie kontowej skarżącego odnotowano jakiekolwiek odsetki należne od składek za 1996.2, 1998.2 i 1998.3 (tj. odsetki dotyczące okresu przyjętego przez organ, a wykraczającego poza zakres wniosku skarżącego), a zatem czy postępowanie o ich umorzenie nie było w ogóle bezprzedmiotowe.

Reasumując, decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 8 i art. 11 K.p.a.

Zawarta w art. 8 K.p.a. zasada prowadzenia postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z kolei, stosownie do wyrażonej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, organy te powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Wobec powyższego spełnienie norm wynikających z art. 8 i art. 11 K.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Uzasadnienie decyzji nie może zatem nie zawierać odniesienia się organu do faktów lub okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę

- w ramach uzasadnienia podjętej decyzji - jest bowiem ustosunkowanie się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie prowadzonego postępowania.

Wskazać również należy, że skarżący podniósł zarzut, iż pomimo składania przez niego wniosków o całkowite umorzenie jego zadłużenia, otrzymuje decyzje w przedmiocie umorzenia samych odsetek, a zatem sprzeczne z tymi wnioskami. Okoliczność tę skarżący powołał także w swoim wniosku z [...] r. o ponowne rozpoznanie sprawy.

Z okoliczności badanej sprawy wynika, że po złożeniu wniosku z dnia [...] r., którego zakres zawęził w dniu [...] r. do żądania umorzenia odsetek od nieuiszczonych składek za okres 1998.4-2007.3, skarżący w kolejnych pismach z [...] r. (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z [...] r.) oraz z [...] r. (pismo skarżącego zwierające m.in. wypowiedź co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań), wskazywał, że domaga się umorzenia zaległych składek za ww. okres wraz odsetkami. Organy powinny były zatem, w myśl art. 8 i art. 11 K.p.a., wyjaśnić skarżącemu, w jaki sposób wyznaczone zostały granice przedmiotowego postępowania administracyjnego, jak również podać, czy istnieją podstawy do przyjęcia lub nie, że ww. pisma zawierają w swej treści nowy wniosek wszczynający kolejne postępowanie, którego przedmiotem byłoby umorzenie nieuiszczonych składek na ubezpieczenie rolników.

Nie zajmując żadnego stanowiska w opisanej powyżej kwestii, organy naruszyły zatem art. 8 i art. 11 K.p.a.

Z uwagi na opisane powyżej naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Sąd podkreśla, że wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa KRUS nie oznacza jednak, że wniosek skarżącego o umorzenie odsetek od niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest zasadny. Kwestia ta powinna stać się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym, które zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z [...] r., i znaleźć swoje odzwierciedlenie w jednoznacznie sformułowanej sentencji oraz wyczerpującym uzasadnieniu decyzji, które w szczególności powinno zawierać odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w toku prowadzonego postępowania.