Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 451/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 103
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Ewa Rynczak Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A.P., S.P., A.K., K.H. , W.Z. E.K. J.K. C.H. W.Z. I.K. , na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz W.Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] lipca 2011 r. Prezydent Miasta K. , na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 póz. 651 ze zm.) orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr [...]o pow. 1,5328 ha, obr. [...] m. K. , obj. księgą wieczystą nr [...] , w granicach parcel l.kat [...] ,[...] [...] b.gm.kat. [...] na rzecz W.Z. , I.K. A.P. W.K. K.H. C.H. J.K. W.Z. E.K. oraz S.P. ,

W uzasadnieniu organ podał, że wniosek w sprawie zwrotu określonej na wstępnie nieruchomości został złożony do organu w dniu 22 października 2008 r. Jak ustalił organ - orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 10 lipca 1957 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, na cele Zakładów Budowy Maszyn i Aparatury [...] w K. , m.in. parcelę l.kat.[...] ,[...] [...] [...] , obj. Iwh[...] , b.gm.kat. G. , stanowiącą własność A.S.S. w 4/8 cz., S.S. w 1/8 cz., J.S. v S. w 1/8 cz., F.S. v.S. , S.S. w 1/8 cz., J.S. vel S. w 1/8 cz.

Z ustaleń organu l instancji wynika, iż legitymowanymi do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości będącej przedmiotem sprawy są spadkobiercy w/w osób:W.Z. E.K. C.H. K.H. J.K. W.K. I.K. W.Z. A.P. i S.P. , Wskazane osoby wystąpiły z wnioskiem o zwrot.

Decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 9 listopada 1957 r. orzeczono o utrzymaniu w mocy orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z 10 lipca 1957 V. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż "wywłaszczenie zostało dokonane na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur dla potrzeb Przyzakładowego[...], a więc zgodnie z zezwoleniem P.K.P.G. Odnośnie zarzutu niezbadania rzeczywistych potrzeb Domu Matki i Dziecka Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa powołała się na opinię Prezydium Rady Narodowej w m. K. - Miejski Zarząd Architektoniczne - Budowlany z 20 października 1957 r., z której wynika, że dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka konieczne jest zaplecze o powierzchni równej terenom wywłaszczonym.

Na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, organ l instancji ustalił, iż zawnioskowane do zwrotu parcele l.kat. [...] ,[...] oraz części parcel l.kat. [...] ,[...] odpowiadają obecnie części działek nr [...] oraz nr[...] ,[...] . ewid. [...] Przy tym jednak w skład działki nr [...] nie weszła parcela l.kat. [...]

Jak wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...] działka nr[...] Obr [...] stanowi własność Województwa wpisaną do księgi wieczystej na podstawie decyzji Wojewody z 30 listopada 1999 r. nr [...] Ponadto organ l instancji ustalił, iż działka nr [...] obr. [...] , objęta jest umową użyczenia na rzecz Wojewódzkiego Specjalistycznego .Szpitala Dziecięcego im[..] w K. na podstawie umowy z 23 marca 2000 r. na czas nieoznaczony.

Organ l instancji przeprowadził 9 czerwca 2009 r. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości ustalając , że na zawnioskowanej do zwrotu części działki nr[...] Obr [...] znajduje się od strony zachodniej chodnik i droga asfaltowa stanowiąca dojazd do budynków nr [...] wraz z urządzonymi miejscami parkingowymi, w pozostałym zakresie jest to obecnie teren zielony porośnięty trawą i drzewami. Na nieruchomości znajdują się dwa słupy drewniane napowietrznej Iinii telefonicznej oraz przyłącze wodociągowe w eksploatacji MPWiK od sieci miejskiej do wodomierza oraz sieć cieplna należąca do [...]S.A. W ocenie organu ww. nieruchomość nie stała się zbędną na cel wywłaszczenia, gdyż została zagospodarowana poprzez pozostawienie w otoczeniu w/w budynku, niezabudowanego terenu zielonego wykorzystywanego jako trawnik, teren planowo zadrzewiony czy ogródek warzywny, co stanowi realizację celu pn. "potrzeby Domu Matki i Dziecka."

Organ wskazał, że tereny na potrzeby Domu Matki i Dziecka zajęte zostały już w 1953 r., a zatem teren został wykorzystany na cel wywłaszczenia już przed datą w której nastąpiło wywłaszczenie tj przed 10 września 1956 r. (datą złożenia wniosku o wywłaszczenie). W tej sytuacji - zdaniem organu - nie wydaje się celowe dalsze badanie stanu zagospodarowania działek, świadczącego o realizacji celu wywłaszczenia, w okresach 7 i 10 lat od daty wywłaszczenia.

Odwołanie od w/w decyzji złożyła W.Z. , wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia i podnosząc, że w 1953 r., bez żadnej podstawy prawnej zajęto grunty w sytuacji, gdy ówcześni właściciele nieruchomości sądownie dążyli do ich odzyskania, a wywłaszczenie stało się pretekstem do zatrzymania bezprawnie zabranych gruntów. Jest oczywistym i udokumentowanym w aktach sprawy, że na gruncie wywłaszczonym nie zrealizowano żadnego Domu Matki i Dziecka ani też jego zaplecza, nie było tam również nigdy ani ogrodu [...] ani boiska sportowego. Strona podkreśliła, iż w istocie pracownicy przychodni "za przyzwoleniem Skarbu Państwa uprawiali cudze grunta".

Odwołanie złożyli również K. A.P. W.K. K.H. C.H. J.K. W.Z. i E.K. S.P. i A.P. ,zarzucając w/w rozstrzygnięciu naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ugn przez błędną ich wykładnię, sprzeczną z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz doktryną, polegającą na uznaniu za jedynie zgodne z tymi przepisami ustalenie celu wywłaszczenia, celu określonego w decyzji wywłaszczeniowe j. tj. że wywłaszczenie nastąpiło na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury dla potrzeb przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, w celu utworzenia z nim zwartej całości, mimo, iż jest to określenie ogólnikowe. Zarzucono również naruszenie zasady prawdy obiektywnej z art. 7 kpa rozwiniętej w art. 76, art. 77 i art. 80 kpa przez sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym uznanie że w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia nie była z pewnością budowa ogródka jordanowskiego czy boiska, błędną ocenę dowodów i nadawanie im innego znaczenia niż z wynikające z ich treści, nadawanie sprzecznego z ogólnie przyjętym pojęciem znaczenia pojęciu ogrody[...]. Odwołujący się podkreślili, iż skoro z powołanych w zaskarżonej decyzji dokumentów wynika jednoznacznie, że celem wywłaszczenia było przeznaczenie wywłaszczonych gruntów na "ogród [...]" z boiskiem, to odrzucenie w zaskarżonej decyzji tego ustalenia jest bezzasadne.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. , [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu l instancji należało utrzymać w mocy jako prawidłowe, aczkolwiek z nieco odmiennym uzasadnieniem, pomimo, iż zarzuty podnoszone przez stronę odwołującą, w części należy uznać za zasługujące na uwzględnienie.

Istotą postępowania jest ustalenie, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot zaistniały przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny w pierwszej kolejności jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena czy nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu. Podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa (umowa sprzedaży) i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. To cel wymieniony w decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie, wiążące dla oceny przesłanek zbędności. Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym często jest określony w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego". Z takiego ujęcia definicji zbędności wywieść należy wniosek, że dla postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie ma znaczenia obecne wykorzystanie nieruchomości, jeżeli cel po dacie wywłaszczenia został zrealizowany, w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ podkreślił, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest konieczne zaistnienie obu tych przesłanek łącznie, do tego aby nieruchomość uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W związku z powyższym w omawianej sprawie jako akt podjęty w indywidualnej sprawie dotyczącej instytucji wywłaszczenia należy traktować orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z 10 lipca 1957 r. oraz wydaną w wyniku zaskarżenia tego orzeczenia decyzję. Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 9 listopada 1957 r. Cel wymieniony w powyższym orzeczeniu administracyjnym orzekającym o wywłaszczeniu i w/w decyzji jest wiążący przy ocenie zbędności nieruchomości. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 10 lipca 1957 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, na cele Zakładów Budowy Maszyn i Aparatury i [...] w K. , m.in. parcelę l.kat. [...] ,[...] [...] [...] , położoną w K. przy ul. [...], b.gm.kat. G. i. W uzasadnieniu w/w orzeczenia wskazano, iż "oznaczone nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego" oraz, iż "celowość inwestycji dla której są przeznaczone wywłaszczone nieruchomości, została stwierdzona przez Państwową Komisję Planowania Gospodarczego zezwoleniem z 29 sierpnia 1956 r. nr [...]." Zezwolenie przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 sierpnia 1956 r. nr[...] , zawiera zgodę udzielona Zakładom Budowy Maszyn i Aparatury im[...] w K - jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na nabycie dla potrzeb Domu Matki i Dziecka, nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] o łącznej powierzchni 79 a 94 m2. Dalej dokumentem doprecyzowującym cel wywłaszczenia w omawianym przypadku jest decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w m. K. z [...] listopada 1957 r., którą orzeczono o utrzymaniu w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z 10 lipca 1957 r. nr [...] z uzasadnieniem powyższej decyzji tym, iż "wywłaszczenie zostało dokonane na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, a więc zgodnie z zezwoleniem P.K.P.G. Odnośnie zarzutu niezbadania rzeczywistych potrzeb Domu Matki i Dziecka Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa powołuje się na opinię Prezydium Rady Narodowej w m. K. Miejski Zarząd Architektoniczna -Budowlany z 20 października 1957 r., z której wynika, że dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka konieczne jest zaplecze o powierzchni równej terenom wywłaszczonym.

Organ odwoławczy wskazał, że pozyskana w sprawie dokumentacja wywłaszczeniowa, choć ułomna (wiele dokumentów nie zachowało się do chwili orzekania) obrazuje w sposób wyraźny przebieg przedmiotowego wywłaszczenia. Nie budzi wątpliwości, iż w latach 1949-1953 wybudowano Dom Matki i Dziecka Dzielnicy w K. [...] . Następnie w 1953 r. dla potrzeb powyższego ośrodka zajęto m.in. nieruchomości należące do rodziny S. będące przedmiotem omawianej sprawy (potwierdzają to zarówno pismo z 29 sierpnia 1956 r. [...] Dyrektora Departamentu PKPG, zezwolenie Ministra Przemysłu Maszynowego z 13 sierpnia 1956 r. nr [...]. im. [...] w K. , zaświadczenie lokalizacyjne nr [...]z 2 lutego 1953 r. [...] oraz pismo PWRN z 19 czerwca 1956 r. nr [...] będące uzupełnieniem zaświadczenia, zeznania świadków, protokół z rozprawy przeprowadzonej w 3 czerwca 1957 r. nr[...]). Jak wynika z powyższych dokumentów zamierzonym celem wywłaszczenia były "cele ośrodka Domu Matki i Dziecka Dzielnicy [...] w K. " (zezwolenie Ministra Przemysłu Maszynowego z 13 sierpnia 1956 r. nr [...] dla ZBMiAp.im. [...] w K. (wniosek z 26 czerwca 1956 r. ZBMiAp.im. [...] w K. , zezwolenie na nabycie nieruchomości należących do "Ob.[...] ) sprecyzowane jako "dla zaokrąglenia kompleksu i stanu posiadania Domu Matki i Dziecka." (wniosek z 26 czerwca 1956 r. ZBMiAp.im. St. [...] w K. o zezwolenie na nabycie nieruchomości należących do Ob. [...] ). Jak wskazano omawiane nieruchomości zostały w 1953 r. "włączone dla uzyskania zwartej całości". W tym czasie jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów w ramach celów "Domu Matki i Dziecka" przewidywano "założenie Ogródka [...] oraz boiska " zezwolenie Ministra Przemysłu Maszynowego z 13 sierpnia 1956 r. nr [...]dla ZBMiAp.im. [....] w K. (wniosek z 26 czerwca 1956 r. ZBMiAp.im. [...] w K. , zezwolenie na nabycie nieruchomości należących do "Ob.[...] . Również w protokole rozprawy przedstawiciel inwestora wskazał (w odpowiedzi na stanowisko pełnomocnika Państwa S. "iż na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów nie było dopuszczalne wywłaszczenie pod ogródek [...]że wywłaszczenie służy celom Domu Matki i Dziecka, a nie na cele ogrodu [...]jakoby oderwanego od tego Domu Matki i Dziecka.

Reasumując organ wskazał, iż w omawianej sprawie celem wywłaszczenia były cele Zakładów Budowy Maszyn i Aparatury im[...] w K. (wykonawcy narodowych planów gospodarczych) w tym przypadku potrzeby Przyzakładowego Domu Matki [...] , jako zaplecze dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka w tym pierwotnie budowa ogrodu [...] boiska.

Organ podkreślił, że kwestia ustalenia celu wywłaszczenia pozostaje w ścisłym związku z problematyką dopuszczalności modyfikacji przeznaczenia nieruchomości (celu wywłaszczenia), określonego w decyzji wywłaszczeniowej (zwłaszcza gdy w decyzji tej określone ono zostało w sposób ogólny i nieprecyzyjny) w zakresie, w którym nie będzie mogło być traktowane jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z celem wywłaszczenia. Jak wskazano w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r. III AZP 11/87 należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmianę celu sąd uznał jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Natomiast modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru (por. również wyrok WSA w Poznaniu z lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 914/10, z 20 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 648/07. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy. których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej zostaje ten sam. Tak więc cel wywłaszczenia zostaje zachowany jeśli na nieruchomości wywłaszczonej pod budowę ośrodka zdrowia został wybudowany obiekt szpitalny, zmiana jakościowa celu zaś nastąpiłaby jeśli nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi zostałaby przeznaczona pod zabudowę budynkami jednorodzinnymi

Jak ustalono na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, na przedmiotowej nieruchomości nie zostały zrealizowane obiekty ogrodu[...], ani boiska. Natomiast dodatkowe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy, w wyniku którego zgromadzono dokumentację zawierającą zdjęcia lotnicze (pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. oraz z Centralnego Archiwum Wojskowego) nieruchomości zawnioskowanych do zwrotu, obrazującą ich stan w latach: 1954,1956, 1965, 1968 i 1969 - wykazało, iż przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana jako "teren zielony, na którym dokonano wyraźnie planowanego obsadzenia drzewami i krzewami, a także urządzono drogę dojazdową do ośrodka. Pierwsze z pozyskanych zdjęć pochodzi z roku 1954 r. i z przedstawionego na nim obrazu wynika, iż rzeczywiście m.in. nieruchomość będąca przedmiotem sprawy przylegająca do budynku ("Dom Matki i Dziecka") od strony wschodniej stanowiła teren niezabudowany, bez nasadzeń, którego powierzchnia nie nosiła znamion ingerencji inwestycyjnej, jedynie ogrodzony.

W kierunku północnym od nieruchomości będącej przedmiotem sprawy, a w dalszym ciągu w ramach terenu ogrodzonego i przynależnego do w/w ośrodka znajdowały się małe wydzielone obszary mogące stanowić działki upraw. Natomiast na zdjęciu z roku 1956 r. powyższy teren działki będącej przedmiotem zwrotu jak i część terenu przyległego, zmienił już swój wygląd, bowiem powierzchnia gruntu nosi wyraźne podjęcia na nim prac w postaci częściowo zaorania, a częściowo jej wyrównania. Podjęcie w/w prac wygląda jak przygotowanie się do realizacji inwestycji na tym terenie. Z kolei na zdjęciu z roku 1965 r. zauważyć można, że teren działki będącej przedmiotem sprawy jest już uporządkowany i obsadzony wzdłuż granicy wschodniej i zachodniej. Symetryczne nasadzenia drzew i krzewów znajdują się również w części środkowej działki. Na zdjęciu tym wzdłuż granicy zachodniej działki widać urządzoną drogę prowadząca do budynków ośrodka. Zdjęcie z roku 1968 r. przedstawia już wyraźnie jak został urządzony w/w "teren zielony", obsadzony symetrycznie drzewami i krzewami, przylegający do urządzonej do budynku (,,Dom Matki i Dziecka.") drogi. Z kształtu nasadzeń wynika, że zostały one wykonane w sposób zaplanowany z zachowaniem odległości pomiędzy drzewami, w sposób symetryczny. Biorąc pod uwagę wskazane na zdjęciach etapy zmian dokonanych na przedmiotowej nieruchomości jaki i sposób urządzania tego terenu zielonego, nie jest możliwe by działania te nie były realizowane planowo przez człowieka, a powstały wskutek procesów biologicznie samoczynnych (drzewa i krzewy - tzw. samosiejki). Należy też podkreślić, iż na wskazanym zdjęciu są również wyraźnie widoczne małe obszary gruntu wyglądające jak wydzielone działki upraw przypominające ogródki działkowe, ale znajdują się one zdecydowanie poza obszarem nieruchomości za wnioskowanej do zwrotu.

Opisane powyżej zagospodarowanie przedmiotowego terenu przeznaczonego pierwotnie "dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, jako zaplecze dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka w tym budowę ogrodu jordanowskiego i boiska", jako "terenu zielonego" w ocenie organu odwoławczego mieści się w ramach charakteru celu wywłaszczenia. Wobec powyższego urządzony na omawianej nieruchomości teren zielony, a nie ogródek [...]czy boisko stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia. Charakter inwestycji tak zamierzonej jak i zrealizowanej pozostał w istocie bez zmian, bowiem zarówno cel pierwotny "ogród [...]i boisko" jak i urządzenie zieleni na terenie przynależnym do zakładowego "Domu Matki i Dziecka" jako jego zaplecze umożliwiał szeroko pojętą rekreację, aktywność i odpoczynek. Nie bez znaczenia jest również znaczenie terenów zielonych w pełnieniu funkcji technicznych, klimatycznych i biologicznych, w tym sanitarno-higienicznych i akustycznych. Niewątpliwie taki urządzony obszar zieleni stanowił o zaspokojeniu potrzeb społecznych dla osób przebywających w Domu Matki i Dziecka. Organ odwoławczy zauważył, że w ramach Ośrodka Domu Matki i Dziecka Dzielnicy [...]prowadzone były poradnia, żłobek i przedszkole, dla których funkcjonowania otoczenie w postaci "terenu zielonego" spełniło wyżej wskazane funkcje. Ponadto przeprowadzona powyżej analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej z lat 1956-1965 i 1968 potwierdza, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach ustawowych określonych w art. 137 ugn.

Organ konkludował, że w świetle całości zgromadzonego materiału dowodowego należy przede wszystkim uznać, iż urządzenie terenu zielonego w ramach zaplecza Domu Matki i Dziecka nie jest sprzeczne z celem wywłaszczenia określonym jako "dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, jako zaplecze dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka w tym budowę ogrodu [...] i boiska". W opinii organu odwoławczego dowody, jak również przeprowadzone 9 czerwca 2009 r. oględziny terenu uzasadniają orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości.

Skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody o wnieśli osobnymi pismami: A.P, S.P.W.K. , K.H. , W.Z. , E.K., J.K. i C.H. wszyscy reprezentowani przez pełnomocnika J.K. , I.K. oraz W.Z. .

A.P. , S.P. W.K. K.H. W.Z. E.K. J.K. i C.H. , zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną ich wykładnię, sprzeczną z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz doktryną polegającą na uznaniu, że urządzony na omawianej nieruchomości "teren zielony, a nie ogródek [...]czy boisko stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia określonego jako urządzenia ogrodu [...] j boiska;

- art. 7 w zw. z art. 76, art. 77 i art. 80 kpa poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, niedokonanie oceny dowodów i nie ustosunkowanie się do nich, co w szczególności dotyczy nieuwzględnienia dowodów ma okoliczność że wywłaszczona nieruchomość nigdy nie została wykorzystania na cel, na który została wywłaszczona, bowiem od 1957 r. zajęta była na uprawy warzywne pracowników zaś ww. związku z tym, że w tym roku nastąpiła zmiana funkcji obiektu będącego dotychczas przyzakładowym Domem Matki i Dziecka na ogólnie dostępny szpital pediatryczny bezprzedmiotowym stał się cel wywłaszczania na potrzeby tego Domu przez budowę boiska i placów zabaw jako elementów ogródka jordanowskiego, a teren wywłaszczony zagospodarowano na inny cel , mianowicie na potrzeby szpitala jako teren zieleni szpitalnej;

- art. 9 kpa poprzez niewyjaśnienie które zarzuty strony odwołującej się zostały uznane za zasługujące na uwzględnienie.

Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

I.K. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 8 , art. 9, art. 10, art. 77, art. 81 oraz art. 107 § 3 kpa w szczególności przez brak wyjaśnienia, niepełne wyjaśnienie oraz sprzeczność ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia ze zgromadzonym, nawet niepełnym materiale w sprawie a nadto pominięcie obowiązku udziału stron w postępowaniu dowodowym

prowadzonym przez Wojewodę

•

- art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykład nie i niewłaściwe zastosowanie.

Skarżąca wniosła o orzeczenie o zwrocie przedmiotowej działki, ewentualnie o uchyleniu decyzji II instancji i poprzedzającej ją decyzji l instancji.

W.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wskazała, że wszystkie zgromadzone dowody w całym postępowaniu przeczą podanemu przez organ celowi wywłaszczenia jako "zaplecza dla prawidłowego funkcjonowania Zakładowego Domu Matki i Dziecka w tym budowę ogrodu [...] i boiska jako terenu-zielonego". Jedynym miarodajnym źródłem ustalenia co naprawdę było zamiarem wywłaszczenia nieruchomości byłby plan realizacyjny zadania inwestycyjnego. Jak przyznaje organ rozpatrujący tę sprawę takiego dokumentu nie odnaleziono w archiwach, a nie odnaleziono go tylko i wyłącznie dlatego, że nigdy nie istniał. Nie ustalono również jakie było przeznaczenie przestrzenne nieruchomości wywłaszczanych w czasie prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Cel wywłaszczenia musi być ujmowany konkretnie i ściśle i nie może być interpretowany pod założoną tezę po 55 latach. Zatem stwierdzenie zawarte w decyzji wywłaszczeniowej, że nieruchomości są przeznaczone na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury dla potrzeb przyzakładowego Domu Matki i Dziecka jest prawdziwym i jedynym celem wywłaszczenia dokonanego w 1957 r. Dopuszczenie jako dowodu w sprawie zdjęć lotniczych z lat 1954, 1956,1968 i 1969 i wyciągnięcie z tego wniosku ,że cel wywłaszczenia został zrealizowany pozostaje w jawnej sprzeczności z logicznym rozumowaniem. Jak wykazują zdjęcia lotnicze to na przestrzeni lat 1956 - 1965 posadzono kilka drzew i uporządkowano teren ( nie wiadomo na czym owo porządkowanie polegało). Natomiast zdjęcia z 1968 r. wykazują że na przedmiotowym terenie rośnie kilka drzew i i krzewów co ma świadczyć o pełnej realizacji wyinterpretowanego obecnie celu wywłaszczenia "teren zielony" dla Domu Matki i dziecka. Podkreśliła, że Dom Matki i Dziecka nie istnieje od 1957 r., bowiem został on zamieniony na Miejski Szpital [...]

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 23 maja 2012 r. postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało podjęte w udziałem następcy prawnego zmarłej skarżącej W.K. i A.K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym. związanym granicami skargi, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a Skargi są zasadne.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji jest są przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z 137 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, póz. 651 ze zm.) zwanej dalej w skrócie u.g.n.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 1, 10 i 21 dekretu z 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 póz. 31 ), w oparciu o który wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem nr [...]Prezydium Rady Narodowej w K. z 10 lipca 1957 r., utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w K. z 9 stycznia1957 r.

Jak wynika z treści aktu wywłaszczenia z 10 lipca 1957 wywłaszczenie było dokonane z przeznaczeniem na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w K. jako "niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego. Celowość inwestycji została stwierdzona przez Państwową Komisję planowania Gospodarczego zezwoleniem z 29. 08. 1956 nr [...]", natomiast w decyzji organu II instancji wskazano, że "wywłaszczenie zostało dokonane na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, a więc zgodnie z zezwoleniem P.K.P.G. W decyzji II instancji wskazano także opinię Prezydium Rady Narodowej w K. z [...].10. 1957, z której wynika nadto, że "dla prawidłowego funkcjonowania zakładowego Domu Matki i Dziecka konieczne jest zaplecze o powierzchni równej terenom wywłaszczonym."

Nadto należy wskazać, że wniosek o zwrot ww. wywłaszczonej nieruchomości-zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny - pochodzi od wszystkich spadkobierców współwłaścicieli oraz, że w chwili orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi ona własność jednostki samorządu terytorialnego tj. Województwa .

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji już na wstępie należy wskazać, że ani organ odwoławczy, ani wcześniej Prezydent Miasta K. nie wyjaśnili wielu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zatem postępowanie zostało przeprowadzone - tak jak zarzucają skarżący - z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa.

Stosownie bowiem do treści art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązek ten organy realizują w sposób wyznaczony treścią art. 77 i art. 80 k.p.a. Stąd też to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek zebrać w sposób wyczerpujący, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 9. 04. 2004 r., sygn. akt II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23. 04. 2002 r., sygn. akt l SA 274/02; wyrok NSA z 1. 04. 2002 r., sygn. akt V SA 115/01). Oznacza to, że organ musi zebrać ogół dowodów, których rozpatrzenie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. A zatem postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie. Natomiast dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z przepisem l art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Oznacza to, że winno ono zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazywać związek między tą oceną a rozstrzygnięciem.

Mając to na uwadze powyższe należy przede wszystkim wskazać, że zarówno organ l instancji jak i organ odwoławczy nie ustaliły w sposób jednoznaczny czy na części działki ewid. nr [...]o pow. 1,5328 ha, obr. [...] w K. w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] ,[...] [...] b. g. kat. G. zrealizowany został cel wywłaszczenia. Należy podkreślić, że jeśli w oparciu o ww. decyzje wywłaszczeniowe, jak również zachowaną - jakkolwiek niepełną - dokumentację wywłaszczeniowa ustalono, że przedmiotowe wywłaszczenie nastąpiło na "cele ośrodka Domu Matki i Dziecka Dzielnicy [...] w K. " , co wynika m. in. z zezwolenia Ministra Przemysłu Maszynowego z 13 sierpnia 1956 r. nr [...] w K. , sprecyzowane jako "dla zaokrąglenia kompleksu i stanu posiadania Domu Matki i Dziecka." (wniosek z 26 czerwca 1956 r. ZBMiAp.im. [...] w K. o zezwolenie na nabycie nieruchomości należących do Ob. S. i P. ) to kwestią podstawową dla ustalenia realizacji powyższego celu - nawet tak ogólnie określonego - jest przede wszystkim wyjaśnienie wątpliwości dotyczących przeznaczenia budynku przy ul. [...] w K. Kwestia wykorzystania przedmiotowego budynku w 1957 r. roku oraz w następnych latach jest bowiem sporna. O ile bowiem nie budzi wątpliwości, że w budynku przy ul [...] w latach 1949-1953 zrealizowano zakładowy Dom Matki i Dziecka to jego późniejsze wykorzystanie nie zostało wyjaśnione przez organy mimo, iż skarżący podnosili, iż począwszy od 1957 r. budynek ten był wykorzystywany jako szpital pediatryczny. Na uwagę zasługuje fakt, że już w przedłożonym do administracyjnych akt sprawy sprzeciwie wniesionym 21 czerwca 1957 r, przeciwko wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego przez ówczesnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości wskazano "iż Dom Matki i Dziecka Zakładów im. [...] zostaje zamieniony na Miejski Szpital [...]". Także w odwołaniu o decyzji wywłaszczeniowej z 10 lipca 1957 r. S.S. z H. podniosła analogiczny argument p-ko wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości "dla potrzeb Domu Matki i Dziecka" podnosząc, że budynek ten został przejęty jeszcze przed 25 czerwca 1957 r. od Zakładów S. S. przez "Zarząd Zdrowia przy Prezydium Rady Narodowej m. K. , a tenże Zarząd odstąpił go na razie na jeden rok Akademii Medycznej na klinikę dziecinną wobec remontu kliniki przy [...] ". Na inne przeznaczenie budynku przy ul. [...]wskazuje również załączony do akt administracyjnych wycinek z gazety "[...]" z 19-20 czerwca 1957 r. z informacją, że Zakłady im. [...] zamian za przyzakładowy Dom Matki i Dziecka " w którym znajdzie piękne pomieszczenia Miejski Szpital Psychiatryczny otrzyma 35 izb mieszkalnych dla swoich pracowników". Z informacji wynika nadto, że "Dom Matki i Dziecka nie jest w pełni wykorzystany... korzysta z niego tylko troje dzieci" oraz że "zamiana ma nastąpić w przerwie wakacyjnej.

W ocenie Sądu wyjaśnienie czy i kiedy Dom Matki i Dziecka przestał funkcjonować i był wykorzystywany przez Szpital Pediatryczny ma istotne znaczenie dla oceny realizacji celu wywłaszczenia. Trudno bowiem analizować realizację celu wywłaszczenia dokonanego " dla potrzeb Zakładowego Domu Matki i Dziecka", o ile w przedmiotowym budynku przy ul [...] Dom Matki i Dziecka już nie funkcjonował, a budynek był wykorzystywany dla realizacji innego celu. Bez ustalenia jakie było przeznaczenie przedmiotowego budynku w 1957 r. i w kolejnych latach, jako przedwczesne należy uznać ustalenia organu odwoławczego, który wskazuje - opierając się na dowodach ze zdjęć lotniczych - że w 1965 r. i z 1968 r. , teren ten był urządzony jako "teren zielony" i w oparciu o powyższe ustala, że wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowany dla "potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka" jako zaplecze dla jego prawidłowego funkcjonowania, co mieści się w ramach charakteru celu wywłaszczenia. Należy zatem podkreślić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ musi jednoznacznie wyjaśnić kwestię funkcjonowania Domu Matki i Dziecka w przedmiotowym budynku w okresie wywłaszczenia i w kolejnych latach, a dopiero w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii ustalić czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Należy zaznaczyć, że w ocenie Sądu dotychczasowe ustalenia dotyczące realizacji celu wywłaszczenia (oparte przede wszystkim na niewyraźnych zdjęciach lotniczych z lat 1954 - 1965) są niewystarczające i wymagają uzupełnienia.

Nadto trzeba zauważyć, że dla przedmiotowej sprawy nie ma w ocenie Sądu znaczenia fakt, iż nieruchomość obejmująca parcele l. Kat [...] [...] i[..] została odebrana ówczesnym właścicielom już w 1953 r., a więc w okresie gdy przy ul [...] funkcjonował Dom Matki i Dziecka.

W tej sytuacji celem jednoznacznego określenia czy działka nr [...]w granicach wywłaszczonych parcel l. kat [...] ,[...] i [...] została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka materiał dowodowy przedstawiony przez organy powinien zostać uzupełniony i prawidłowo oceniony i to nie tylko w takim zakresie, aby można było ustalić co i w jaki terminie zostało zrealizowane, ale przede wszystkim czy po wywłaszczeniu, a przed ewentualną realizacją ceku wywłaszczenia funkcjonował jeszcze Dom Matki i Dziecka przy ul. [...] w K.

Wskazane okoliczności dowodzą nietrafności decyzji organu odwoławczego jak również decyzji pierwszoinstancyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p..p.s.a., zgodnie z którym sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik postępowania orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a