Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 26/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 4 w zw. z  art. 29 ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1230
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Olga Żurawska-Matusiak, , Protokolant starszy referent Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...],[...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 23 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 sierpnia 2015 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm. – dalej jako ustawa o KSSiP) w zw. z art. 138 § 1 i art. 104 § 1 i 2 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmawiającą przyjęcia P. S. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

P.S. i ukończył aplikację ogólną w dniu [...] listopada 2010 r. i w terminie ustawowym złożył wniosek o przyjęcie na aplikację sędziowską lub aplikację prokuratorską.

Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (dalej jako Dyrektor KSSiP) decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy KSSiP oraz art. 104 § 1 k.p.a., odmówił przyjęcia P. S. na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską. Dyrektor KSSiP ustalił miejsce ww. na 197 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów, poza ustalonymi limitami dla przyjęcia na aplikację specjalistyczną. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora KSSiP z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1034/11 oddalił skargę P.S. wniesioną na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 2246/11 uchylił zaskarżony wyrok oraz obie wydane w sprawie decyzje. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy o KSSiP, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 203, poz. 1192), należy interpretować zgodnie z regułami wykładni językowej, w świetle których przepis ten stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i ze wszystkich praktyk odbytych w czasie trwania aplikacji ogólnej.

Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., Dyrektor KSSiP decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], na podstawie art. 23 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 6 ustawy o KSSiP, ponownie odmówił przyjęcia P. S. na aplikację sędziowską oraz na aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że aby wykonać wytyczne, zawarte w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało sporządzić listę symulacyjną i w ten sposób ustalić miejsce, które strona mogłaby zająć na liście klasyfikacyjnej aplikantów, gdyby została ona sporządzona zgodnie z rozumieniem art. 26 ust. 3, zaprezentowanym przez Sąd. Opracowana w dniu [...] kwietnia 2012 r. symulacja listy klasyfikacyjnej aplikantów pierwszego rocznika aplikacji ogólnej wykazała, że wymieniony uzyskałaby łącznie 109,7 punktów i zająłby 168 miejsce. W oparciu o tak skonstruowaną listę klasyfikacyjną oraz wnioski aplikantów pierwszego rocznika aplikacji ogólnej, złożone w trybie art. 28 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zostały opracowane dwie listy kandydatów, którzy zostaliby przyjęci na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Na aplikację sędziowską mogłyby zostać przyjęte osoby, które na symulacji listy kwalifikacyjnej znalazły się na miejscach do 90 pozycji, natomiast na aplikację prokuratorską mogłyby zostać przyjęte osoby, które na symulacji listy kwalifikacyjnej znalazły się na miejscach do 159 pozycji. Osiągnięta przez stronę 168 pozycja na symulacji listy klasyfikacyjnej nie pozwoliła na umieszczenie jej na liście kandydatów przyjętych na pierwszy rocznik aplikacji sędziowskiej. Organ stwierdził, iż przyjęta metoda symulacji list pozwoliła na porównanie wyników osiągniętych przez P. S. z wynikami innych aplikantów aplikacji ogólnej i na tej podstawie pozwoliła stwierdzić, że zająłby on pozycję niepozwalającą na zakwalifikowanie się na aplikację specjalistyczną.

Od powyższej decyzji P.S. wniósł odwołanie, a Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 203/13, uwzględnił skargę P.S. i uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora KSSiP z dnia [...] października 2012 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2344/13 uchylił ww. wyrok i oddalił skargę.

Niezależnie od powyższego w dniu [...] grudnia 2012 r. P.S., na podstawie art. 27 ustawy o KSSiP, złożył wniosek o umieszczenie go na liście klasyfikacyjnej aplikantów kolejnego rocznika. Dyrektor KSSiP decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] odmówił przyjęcia ww. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu decyzji podał, że Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia [...] października 2012 r., nr [...] i nr [...] zarządził nabór odpowiednio na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską i wyznaczył każdej z tych aplikacji limit 100 miejsc. Organ ustalił, że P.S. zajął 253 pozycję na liście kwalifikacyjnej aplikantów oraz że ww. nie przedłożył aktualnych oryginalnych zaświadczeń, a to czyniło niemożliwym przyjęcie zainteresowanego na aplikację specjalistyczną.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P.S.i wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1810/13 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora KSSiP z dnia [...] marca 2013 r.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 42/15 oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości. Sąd II instancji stwierdził, iż mimo błędnego uzasadnienia wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. Uznał, że to stare, a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP winno mieć zastosowanie mimo, że wniosek o przyjęcie na aplikację został wniesiony już po zmianie regulacji, zawartej w ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Nadto stwierdził, że istotne znaczenie dla tak wyrażonego stanowiska ma okoliczność, że starania P.S. o przyjęcie na aplikację specjalistyczną miały miejsce podczas obowiązywania dwóch porządków prawnych w sprawie przyjmowania na aplikację. Wprawdzie prawodawca wprowadzając do obowiązującego porządku prawnego zmiany nie zawarł przepisów przejściowych i w takim przypadku obowiązuje zasada bezpośredniego działania nowego prawa, to jednak, ze względu na art. 2 Konstytucji RP i wywodzoną z niej zasadę państwa prawnego, przyjęcie nowego brzmienia art. 26 ust. 3 powołanej ustawy wobec P.S. naruszałoby zasadę orzekania na niekorzyść. W chwili ukończenia przez P.S. aplikacji ogólnej obowiązywał bowiem przepis regulujący sposób obliczania liczby punktów uzyskanych w jej trakcie poprzez zliczenie punktów ze wszystkich egzaminów i praktyk. W momencie rozstrzygania decydująca zaś była suma ocen z zaliczonych sprawdzianów oraz łączna ocena przebiegu praktyk, co w konsekwencji doprowadziło do umniejszenia punktów za praktyki i niższe miejsce na liście klasyfikacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o końcowej ocenie aplikanta powinny decydować przepisy z daty ukończenia aplikacji ogólnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor KSSiP decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmówił przyjęcia P. S. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorska

Dyrektor Krajowej Szkoły w uzasadnieniu podkreślił, iż lista klasyfikacyjna aplikantów aplikacji ogólnej ma charakter listy rankingowej. Od pozycji na tej liście zależą określone skutki prawne, w tym przypadku możliwość kontynuowania szkolenia na aplikacji specjalistycznej i wyboru rodzaju aplikacji: sędziowskiej lub prokuratorskiej. A zatem, zgodnie z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, wszystkie osoby umieszczane na liście rankingowej, wywołującej skutki prawne, powinny być oceniane wg tych samych kryteriów. Ponieważ w sprawie P. S. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że przy rozpoznawaniu wniosku tego kandydata należy stosować przepis art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP, w brzmieniu obowiązującym w dacie ukończenia przez niego aplikacji ogólnej, Dyrektor KSSiP ustalił pozycję wnioskodawcy na liście klasyfikacyjnej III rocznika aplikantów aplikacji ogólnej, przy założeniu, że wyniki wszystkich aplikantów na niej umieszczonych, zostaną ustalone w taki sam sposób, jak wynik P.S. Według ustaleń Dyrektora KSSiP przyjęcie założenia, że o pozycji na liście mają decydować wyniki ustalone według różnych reżimów prawnych, prowadziłoby w tym przypadku do sytuacji, w której P.S. z wynikiem 109,7 pkt zdeklasowałby wszystkich aplikantów III rocznika, którzy zgodnie z obowiązującymi ich przepisami nie mogli uzyskać wyniku wyższego niż 50 pkt. Ustalając pozycję wnioskodawcy na liście klasyfikacyjnej III rocznika aplikantów aplikacji ogólnej, Dyrektor KSSiP wziął pod uwagę, że aplikanci II rocznika odbyli 17, a aplikanci III rocznika 16 praktyk, z których otrzymali oceny. Tymczasem aplikanci I rocznika mieli tylko 15 praktyk. W celu stworzenia identycznych warunków dla wszystkich osób, które wniosły o umieszczenie ich na liście klasyfikacyjnej aplikantów III rocznika aplikacji ogólnej, z sumy punktów uzyskanych przez aplikantów roczników II i III odjęte zostały punkty z tych dodatkowych praktyk, których nie mieli aplikanci I rocznika. O wynikach aplikacji wszystkich aplikantów zadecydowała suma punktów uzyskanych ze wszystkich zaliczonych sprawdzianów (nie wzięto pod uwagę wyników sprawdzianów, z których aplikanci otrzymali w pierwszym terminie poniżej dwóch punktów, nie zaliczając tym samym sprawdzianu) oraz 15 praktyk.

W tym systemie P.S. z wynikiem 109,7 pkt, zajął 198 pozycję na liście. Limity na aplikacjach specjalistycznych, wynoszące odpowiednio 100 i 50 miejsc, zostały wyczerpane przez osoby, które zajęły wyższe pozycje od P.S.

Od powyższej decyzji P.S. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji o przyjęciu go na aplikację prokuratorską, ewentualnie sędziowską.

Minister Sprawiedliwości nie stwierdził podstaw do uwzględnienia odwołania i wskazanym na wstępie rozstrzygnięciem utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż w wyroku z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie sygn. akt I OSK 42/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż przepis art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP nakłada obowiązek wydania przez Dyrektora KSSiP decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację, a nie decyzji o przyjęciu na aplikację. Taka interpretacja przepisów skutkowała koniecznością stworzenia, przy rozpoznawaniu wniosku P.S., symulacyjnej listy kwalifikacyjnej, na co jednoznacznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku. Nadto Sąd ten podkreślił, iż powyższemu stanowisku nie stoi na przeszkodzie treść wyroku siedmiu sędziów NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., wydanego w sprawie I OPS 2/14, na które to orzeczenie powoływał się skarżący, albowiem w orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny, swoje stanowisko uzasadniał związaniem oceną jaka została wyrażona w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 219/12. Zaś z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jakie zapadły w sprawach P. S., dotyczących odmowy przyjęcia go na aplikację specjalistyczną, w sposób nie budzący wątpliwości wynika obowiązek sporządzenia, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, przez Dyrektora KSSiP listy kwalifikacyjnej w oparciu o przepisy obowiązujące w 2011 roku (przed nowelizacją). W żadnym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny nie wskazał jednak konkretnych reguł liczenia punktów uzyskanych przez pozostałe osoby (poza P.S.) umieszone na tej liście. Problematyczna zatem, w niniejszej sprawie, pozostała kwestia ustalenia punktacji aplikantów II i III rocznika aplikacji ogólnej, którzy ukończyli kształcenie w nowym porządku prawnym.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz toku czynności przeprowadzonych przez organ I instancji doprowadziła Ministra Sprawiedliwości do wniosku, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy pozycja skarżącego na przedmiotowej liście kwalifikacyjnej została ustalona prawidłowo. Minister Sprawiedliwości nie dopatrzył się, badając niniejszą sprawę, aby Dyrektor KSSiP popełnił błędy rachunkowe, a oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję egzaminacyjną. P.S. uzyskał ze sprawdzianów łącznie 34,7 punktów, a z 15 praktyk - 75 pkt. Dla zapewnienia jednolitych warunków dla wszystkich osób, które wniosły o umieszczenie na liście kwalifikacyjnej aplikantów III rocznika aplikacji ogólnej, Dyrektor KSSiP zdecydował o odjęciu od ogólnej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów II i III rocznika sumy punktów z praktyk, których nie odbywał skarżący (aplikanci II rocznika odbyli 17, a III rocznika 16 praktyk). O wynikach uzyskanych przez wszystkich aplikantów zdecydowała zatem liczba punktów ze wszystkich zaliczonych sprawdzianów i wszystkich 15 praktyk. W tym systemie P.S. z wynikiem 109,7 punktów zajął 198 pozycję na liście, przy limicie łącznym na aplikacje specjalistyczne 150, nie spełnił zatem również w 2013 r. przesłanki do przyjęcia na aplikację specjalistyczną.

Stosownie do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 42/15 organ I instancji ustalił listę kwalifikacyjną w oparciu o sposób liczenia punktów zgodnie z regułą, iż o kolejności miejsca na liście decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikantów ze wszystkich zaliczonych sprawdzianów oraz ze wszystkich praktyk odbytych w czasie trwania aplikacji ogólnej, czyli według reguł obowiązujących przed nowelizacją. Organ ten działał zatem z poszanowaniem zasady państwa prawnego, albowiem nowe przepisy mogłyby mieć zastosowanie do stanu faktycznego obowiązującego po ich wejściu w życie tylko wówczas, gdy byłoby to korzystne dla strony i nie naruszałoby zasad rozstrzygania na niekorzyść obywatela.

Minister Sprawiedliwości przyznał rację skarżącemu, iż obywatele RP mają prawo do równości i prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji), jednakże równość ta nie oznacza, że zastosowanie przy tworzeniu listy kwalifikacyjnej reguł z art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP w brzmieniu sprzed nowelizacji w stosunku do wszystkich osób na liście, naruszyło jego prawa. Proponowane zatem przez skarżącego rozwiązanie prowadziłoby do sytuacji, w której na liście kwalifikacyjnej znalazłyby się osoby o nieporównywalnych wynikach. Relacja pomiędzy osobami ubiegającymi się o przyjęcie na aplikację specjalistyczną ma charakter współuczestnictwa konkurencyjnego. Wobec tego, to rzetelna ocena wyników aplikanta powinna determinować fakt przyjęcia danej osoby na aplikację. Lista kwalifikacyjna aplikantów ustalana jest w toku naboru corocznie na nowo, a zatem aby pozycja na liście klasyfikacyjnej była odzwierciedleniem wyników osiągniętych przez poszczególnych aplikantów w czasie aplikacji ogólnej wszyscy aplikanci muszą być na niej umieszczani według tych samych zasad. W sytuacji gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi, to na organie spoczywa obowiązek wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ ma obowiązek, kierując się najbardziej obiektywnymi kryteriami, dokonać wyboru kryteriów, umożliwiających podjęcie właściwej decyzji. Dyrektor KSSiP, przy ustalaniu listy kwalifikacyjnej, która ma charakter listy rankingowej, kierując się konstytucyjną zasadą równości, przyjął prawidłowe reguły interpretacyjne, mające na celu ukształtowanie wyniku pozwalającego na weryfikację osiągnięć poszczególnych aplikantów uzyskanych w toku aplikacji ogólnej. Stosując powyższe normy prawne oraz obowiązujące standardy, w oparciu o wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, stworzył tzw. symulacyjną listę kwalifikacyjną, determinowaną wynikiem punktowym, umożliwiającą rzetelne różnicowanie osiągnięć kandydatów na aplikację specjalistyczną.

W tym stanie rzeczy, podjętą w sprawie decyzję organu I instancji Minister Sprawiedliwości uznał za prawidłową, zaś zarzuty zawarte w odwołaniu za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji:

1) rażące naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 Konstytucji RP, poprzez prowadzanie postępowania w sposób nierzetelny, niezgodnie z przepisami prawa, naruszenie zasady równości wobec prawa, naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, naruszenie zasady działania na podstawie i w granicach prawa, prowadzenie postępowania w sposób niewłaściwy i skrajnie niekorzystny dla strony, poprzez manipulowanie kolejnymi wyrokami NSA i ustalanie pozycji skarżącego na liście klasyfikacyjnej kolejny raz niejako na "potrzeby sprawy" dopasowując jego pozycję do pozycji aplikantów III rocznika aplikacji ogólnej w sytuacji, gdy obowiązywał go zupełnie inny reżim prawny przy liczeniu punktów;

2) rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji polegające na zignorowaniu treści wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 42/15 oraz treści wyroku 7 sędziów z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. I OPS 2/14, gdzie NSA w pierwszym wyroku przesądził, że należało w sprawie skarżącego zastosować stare a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust 3 ustawy o KSSiP co powoduje, że z aplikacji ogólnej skarżący uzyskał 109,7 punktu, natomiast w drugim wyroku wskazano na szczególną podstawą rozstrzygnięcia wynikają art. 23 ust. 4 tej ustawy, które polega na tym, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje decyzję o przyjęciu na aplikację; tymczasem Dyrektor KSSiP i Minister Sprawiedliwości mimo, że skarżący dwukrotnie wygrałem przed NSA, "zaś 3 wyrok w sprawie I OSK 2344/13 właściwie został skorygowany wyrokiem 7 sędziów w sprawie I OPS 2/14" przeprowadził kolejną już symulację listy klasyfikacyjnej i wydał decyzję o nieprzyjęciu skarżącego na aplikację specjalistyczną nie mając ku temu podstawy ustawowej oraz wbrew treści wyroku o sygn. akt I OPS 2/14, w którym stwierdzono, że nie można tworzyć symulacji list klasyfikacyjnych i należy wydać decyzję o przyjęciu w przypadku uwzględnienia skargi;

3) naruszenie art. 6, 7, 8 i art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, art. 36 oraz art. 77 § 1 k.p.a, poprzez działanie niezgodnie z przepisami prawa, ustawą o KSSiP i podjęcie decyzji w oparciu o dopasowanie liczby punktów różnych roczników aplikantów kiedy to obowiązywały inne przepisy prawne;

4) wadliwe przyjęcie do określenia miejsca skarżącego na liście klasyfikacyjnej aplikantów symulacji listy klasyfikacyjnej, w sytuacji, gdy ustawa o KSSiP nie przewiduje takiego sposobu ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej, jako sposób nieznany ustawie, nie może być zatem podstawą do wydania decyzji w szczególności decyzji negatywnej;

5) niezastosowanie art. 29 ust 6 w zw. z art. 23 ust. 4 sprzed nowelizacji w sytuacji, gdy wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie I OSK 42/15 stwierdził, że należy zastosować stary sposób liczenia punktów ponieważ na takich zasadach skarżący skończył aplikację ogólną i niedopuszczalne jest pogorszenie jego sytuacji prawnej, liczenie na zasadach poprzednio obowiązujących oznacza obowiązek respektowania zasad przyjętych w orzecznictwie w szczególności wyroku 7 sędziów w sprawie I OPS 2/14;

6) naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że prawo może działać wstecz i dodatkowo pogarszać sytuację prawną skarżącego.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora KSSiP, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, polegające na przyjęciu skarżącego na aplikację prokuratorską lub sędziowską.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwość wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana wg. podanych kryteriów oceny nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując zatem kontroli zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, że została ona wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1810/13 decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską. Podkreślenia jednak wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 42/15 oddalającym skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości, nie podzielił argumentacji przedstawionej w sprawie przez Sąd I instancji i dokonał własnej oceny prawny oraz przedstawił wskazania co do dalszego postępowania w sprawie.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., w nowym brzmieniu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W stanie prawnym obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r. przepis ten wskazywał, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu zmiany wskazywano, że ma ona na celu usunięcie wątpliwości co do zakresu związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zmiana tego przepisu poprzez dodanie słów: "chyba że przepisy prawa uległy zmianie" oznacza, że zmiana ma zagwarantować stronom pewność, że ocena prawna wynikająca z prawomocnego wyroku nie będzie wzruszona w kolejnych orzeczeniach sądowych. Oznacza to zatem, że wyłącznie zmiana przepisów usprawiedliwia niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu. Poprzednie brzmienie przepisu nie zawierało wprawdzie sformułowań dotyczących możliwości niezastosowania się do oceny prawnej i wskazań zawartych w orzeczeniu sądu, ale w doktrynie i orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r. sygn. akt I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, mogła spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie.

Tak więc obecne brzmienie przepisu wprost wskazuje jedną sytuację, w której możliwa jest utrata mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w orzeczeniu sądu, tj. zmianę przepisów, a ta w sprawie niniejszej, nie zachodzi.

Fundamentalne znaczenie dla organu orzekającego w niniejszej w sprawie, ale i składu orzekającego związanego oceną prawną Sądu II instancji ma okoliczność, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 203/13 uchylający decyzje w przedmiocie odmowy przyjęcia skarżącego na aplikację specjalistyczną w pierwszym naborze został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2344/13, a skarga oddalona. W wyroku tym NSA wskazał, że zawarte w art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP unormowanie: "dyrektor Krajowej Szkoły wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację" należy rozumieć jako: "dyrektor Krajowej Szkoły wydaje niezwłocznie decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację", o czym przesądzają względy wykładni systemowej i celowościowej. Sąd wskazał dalej, że innego znaczenia tego przepisu nie można zaakceptować, ponieważ niosłoby ono za sobą skutki nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP). Takim skutkiem byłoby w ocenie Sądu II instancji przyjmowanie na aplikację specjalistyczną osób, które pierwotną decyzję o nieprzyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską zaskarżyły do sądu administracyjnego i ich skarga została uwzględniona przez sąd, niezależnie od tego czy spełniają określone ustawą kryteria przyjęcia ich na tą aplikację, czy też nie. Przepis art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 tej ustawy nakłada zatem obowiązek wydania przez Dyrektora Krajowej Szkoły decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację, a nie decyzji o przyjęciu na aplikację.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając i rozstrzygając w sprawie o sygn. akt I OSK 42/15 stwierdził, iż jest związany zacytowanym wyżej orzeczeniem i dokonaną w nim wykładnią prawa. Podkreślił, iż nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, gdy w ramach jednego stosunku prawnego poszczególne wnioski odnoszące się do przyjęcia na aplikacje, badane będą w oparciu o inaczej rozumiane normy. Skoro zatem w odniesieniu do poprzednio złożonego wniosku Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił tworzenie listy symulacyjnej, to przyjąć należało, że w ramach trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 27 ust.1, wszystkie kolejne wnioski o przyjęcie na aplikację specjalistyczną, o ile tylko zostaną złożone, winny być rozpatrywane przy zastosowaniu wykładni dopuszczającej tworzenie list symulacyjnych.

Nie budziło także wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że to stare, a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust.3 winno mieć zastosowanie mimo, że obecnie oceniany wniosek został wniesiony już po zmianie regulacji zawartych w ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Istotne znaczenie dla tak wyrażonego stanowiska ma okoliczność, iż starania skarżącego o przyjęcie na aplikację specjalistyczną miały miejsce podczas obowiązywania dwóch porządków prawnych w sprawie przyjmowania na aplikację: ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w brzmieniu poprzednio obowiązującym oraz w wersji nadanej zacytowaną wyżej ustawą zmieniającą z dnia 18 sierpnia 2011 r. Treść art. 26 ust.3 zd.1 ustawy o KSSiP w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Z kolei po nowelizacji norma ta otrzymała brzmienie, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łączna ocena przebiegu praktyk. Prawodawca wprowadzając do obowiązującego porządku prawnego zmiany nie zawarł przepisów przejściowych. W przypadku braku przepisów przejściowych obowiązuje zasada bezpośredniego działania nowego prawa. Mając jednakże na względzie art. 2 Konstytucji RP i wywodzoną z niej zasadę przyzwoitej legislacji wywieść należało, że bezpośrednie działanie nowego prawa nie może zaskakiwać strony na jej niekorzyść ( por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2983/12). Naruszałoby to konstytucyjną zasadę państwa prawnego. Oznacza to że przepisy obowiązujące po zmianie będą miały zastosowanie do stanu faktycznego obowiązującego po wejściu ich w życie jedynie wówczas, gdy będzie to korzystne dla strony i nie będzie naruszało zasad rozstrzygania na niekorzyść obywatela. Tym samym mając na względzie treść normy art. 26 ust. 3 przed i po zmianie nie budzącym wątpliwości jest, że przyjęcie nowego brzmienia naruszałoby zasadę orzekania na niekorzyść.

Ponadto Sąd II instancji podkreślił, iż nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, by o końcowej ocenie miały decydować przepisy z innej daty aniżeli z dnia ukończenia aplikacji ogólnej. Tym bardziej że ustawodawca dopuścił możliwość starania się o przyjęcie na aplikację specjalistyczną w kolejnych latach szkoleniowych. Powyższemu stanowisku nie stoi na przeszkodzie treść wyroku siedmiu sędziów z dnia 17 grudnia 2014r., wydanego w sprawie I OPS 2/14. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny przyjęte stanowisko uzasadnił związaniem oceną, jaka wyrażona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 219/12, wydanym w granicach tej samej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nakazał organom ponownie prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uwzględnić wynik postępowania administracyjnego, toczącego się po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 2344/13.

Z powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, wpłyną trzy kluczowe w niniejszej sprawie wnioski. Po pierwsze, uchylenie wyrokiem decyzji odmawiającej przyjęcia skarżącego na aplikację specjalistyczną z wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r. nie powodowało po stronie organu obowiązku wydania decyzji o przyjęciu na aplikację specjalistyczną, lecz decyzji w sprawie przyjęcia na tę aplikację (pozytywnej lub negatywnej). Po drugie, w sprawie powinno mieć zastosowanie stare brzmienie art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP przed zmianą dokonaną w dniu 12 października 2011 r., uwzględniające w punktacji decydującej o pozycji kandydata na liście kwalifikacyjnej sumę ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, a nie sumę ocen ze wszystkich sprawdzianów i łącznej jednej oceny przebiegu praktyk. Po trzecie, dopuszczalne prawnie było stworzenie przez Dyrektora KSSiP listy symulacyjnej, pozwalającej ocenić wynik uzyskany przez skarżącego z ukończonej aplikacji ogólnej z wynikami uzyskanymi przez aplikantów kolejnego naboru, przy zastosowaniu tych samych kryteriów oceny.

Przyjęta przez Dyrektora KSSiP w decyzji z dnia [...] września 2015 r. metoda oceny punktowej skarżącego i aplikantów kolejnych roczników (opisana w części historycznej uzasadnienia wyroku) dokonana w liście symulacyjnej realizuje wytyczne i uwzględnia ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 42/15. Skarżący uzyskał łącznie 109/7 pkt i z tym wynikiem, w porównaniu z osiągnieciami aplikantów kolejnych roczników ocenionymi wg. tych samych co w przypadku skarżącego kryteriów, zajął on 198 miejsce na liście kwalifikacyjnej. Ten wynik, przy limicie 150 miejsc na obie aplikacje specjalistyczne, nie uprawniał skarżącego do przyjęcia na aplikację sędziowską (100 miejsc) i prokuratorską (50 miejsc).

Nie może także uzyskać akceptacji pogląd wyrażony w skardze, iż wynik punktowy uzyskany z aplikacji ogólnej w 2010 r., na podstawie obowiązujących wówczas przepisów (przy uwzględnieniu ocen z wszystkich praktyk) należy porównywać z wynikami uzyskanymi przez aplikantów kolejnych roczników aplikacji ogólnej, ocenionym wg. zmienionych reguł (przy uwzględnieniu jednej oceny z sumy praktyk). Zasadnie w tym względzie organy twierdzą, iż o pozycji na liście nie mogą decydować wyniki ustalone według różnych reżimów prawnych, bowiem prowadziłoby to do sytuacji, w której skarżący z wynikiem 109,7 pkt zdeklasowałby wszystkich aplikantów III rocznika, którzy zgodnie z obowiązującymi ich przepisami nie mogli uzyskać wyniku wyższego niż 50 pkt. Przyjęcie takiego modelu załatwienia sprawy niewątpliwie naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i demokratycznego państwa prawnego.

Reasumując powyższe rozważania, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 153 p.p.s.a., jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.