Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2404/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S., S. S. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2404/13

U Z A S A D N I E N I E

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania J., S., R. S. (dalej "skarżących"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. (dalej "Burmistrza") z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], odmawiającej nakazania B. i G. P., przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom.

II. Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:

1. Pismem z dnia 21 lipca 2010 r. skarżący wnieśli do Burmistrza o zobowiązanie uczestników do zaniechania zrzutu wody z działki nr [...] (dalej "działka uczestników") na działkę nr [...] (dalej "działka skarżących").

2. W wyniku rozpatrzenia wskazanego wyżej wniosku Burmistrz, przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., orzekł w sprawie wcześniej: 1) decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne oraz 2) decyzją z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], orzekającą o odmowie nałożenia na uczestników przedmiotowego nakazu. Decyzje te zostały uchylone w toku kontroli instancyjnej stosowanymi decyzjami SKO, przekazującymi Burmistrzowi sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawę do orzekania przez Burmistrza w sprawie wszczętej z wniosku skarżących stanowił art.29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz.145), dalej "ustawa".

3. W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Burmistrz orzekł ponownie o odmowie nakazania uczestnikom przywrócenia stanu poprzedniego stanu wody na gruncie lub zbudowania urządzeń zapobiegającym szkodom, stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek działania uczestników prowadzą do zakłócenia stosunków wodnych na działce skarżących.

Uzasadniając własne rozstrzygnięcie Burmistrz wskazał, co następuje:

1. Na działce uczestników występuje duża powierzchnia biologicznie czynna, która jest istotnym czynnikiem zapobiegającym przed przenikaniem wody na posesje sąsiednie. Działka uczestników posiada kratki gromadzące wody opadowe. Na działce tej nie były ponadto wykonywane żadne prace, które zmieniłyby naturalne ukształtowanie powierzchni terenu.

2. Na podstawie badań wykonanych przez pracownika Gminy Z. B. – Inspektora ds. melioracji, osobę posiadająca uprawnienia budowlane nr [...], ustalono, że zarówno teren działki skarżących, jak i teren działki uczestników są prawie płaski oraz że nie nastąpiło podniesienie terenu działki uczestników.

3. Z pomiarów tych również wynika, że niewielki spadek działki uczestników zlokalizowany jest w innym kierunku aniżeli w kierunku działki skarżących, a mianowicie w kierunku ulicy [...] . W tym też kierunku odbywa się naturalny spadek wód.

4. Z ocen dokonanych przez Spółkę Wodną B. oraz udzielonych wyjaśnień przez Przewodniczącego tej spółki wynika, że zrzut wody z piwnicy na działkę skarżących nie mógł oddziaływać na działkę uczestników oraz że pompowanie wody wężem nie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie ani zamiany kierunku spływu wód.

5. Skarżący wnieśli do SKO odwołanie do decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2012 r.

III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. odwołanie skarżących od decyzji Burmistrza, SKO utrzymało tę decyzję w mocy.

W ocenie SKO Burmistrz przeprowadził skrupulatne postepowanie wyjaśniające, zlecił przeprowadzenie stosownych pomiarów, wystąpił o opinię o stanie wód na terenie którego dotyczy postępowanie do spółki wodnej, przeprowadził kilkakrotnie wizje lokalne oraz przeprowadził dowody z wyjaśnienia stron postępowania. SKO wskazało, że całość zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu potwierdziła, że nie doszło do zmiany stanu wód na działce skarżących oraz że szkody wskazane przez skarżącego, nie są wynikiem jakichkolwiek działań uczestników.

IV. Skarżący wnieśli do Sądu skargę na decyzję SKO, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 29 ust. 1 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie w sytuacji gdy uczestnicy w długim okresie czasu ingerowali w ukształtowany w teren, system zasobów wodnych, zmieniali kierunek spływu wód, tworzyli stagnujące rozlewiska wody na powierzchni gruntu poprzez zrzut przemieszczanych wód gruntowych czym lokalnie zmieniali stan wody na gruncie, istotnie pogarszali stan wód na gruncie i stan wód w gruncie ze skutkiem ujawniających się szkód w budynkach skarżącego,

- art. 36 ust. 1 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie w sytuacji gdy uczestnicy bez wymaganego prawem zezwolenia w latach 2010, 2011, 2012, 2013 obniżali poziom wód gruntowych w miejscu posadowienia swojego budynku,

- art. 122 ust. 1 pkt 1, 5, 6 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie w sytuacji gdy uczestnicy bez wymaganego prawem pozwolenia w długim okresie czasu obniżali poziom wód gruntowych oraz wypiętrzali lokalnie poziom wód gruntowych,

- art. 194 pkt. 1 Prawa wodnego poprzez niezastosowanie w sytuacji gdy uczestnicy zmieniali stan wody na gruncie poprzez długotrwałe tworzenie na swojej posesji rozlewisk powierzchniowych zrzucanej wody ze skutkiem istotnego pogorszenia stanu wody na gruncie, w całościowych uwarunkowaniach hydraulicznych ruchu wody, wypiętrzając lokalnie poziom wody na gruncie na wysokości budynków skarżącego

II. . naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego udokumentowanego w dowodach.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, że orzekające w sprawie organy nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ignorując istotne dowody oraz wyrok Sądu Rejonowego w P., Wydział [...] Karny z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...], w którym obwinionego G. P. na podstawie art. 194 ust.1 prawa wodnego uznano za winnego popełnienia zarzucanego czynu.

V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. [...] 9) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) dalej "p. p. s. a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia SKO prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją SKO było zbadanie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania w stosunku do uczestników instrumentów, o których mowa w art. 29 Prawo wodne tj. nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom.

W art. 29 Prawa wodnego uregulowano obowiązki właściciela gruntu, a ściśle nieruchomości gruntowej. Przede wszystkim w ramach tego generalnego zakazu nie wolno właścicielowi zmieniać kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, nie wolno zmieniać kierunku odpływu wody ze źródeł. Właścicielowi nie wolno także odprowadzać wód i ścieków na grunty sąsiednie

Wskazać jednak należy, że dwa pierwsze zakazy, o których mowa w art. 29 Prawa wodnego mają charakter względny, podczas gdy zakaz odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie, ma zawsze charakter bezwzględny. Zmiana stanu wody na gruncie, względnie zmiana kierunku odpływu, jest bowiem dopuszczalna w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy wprowadzona zmiana nie spowoduje szkody na gruntach sąsiednich, a po drugie, gdy taką sytuację będzie dopuszczał przepis szczególny. Przykładem takiego przepisu szczególnego jest chociażby art. 30 Prawa wodnego. Właściciele gruntów sąsiednich mogą zawrzeć ugodę, z tym zastrzeżeniem, że przedmiotem ugody może być tylko zmiana stanu wód. Natomiast w przypadku zmiany kierunku przepływu ugoda nie może być zawarta.

Pojęcie szkody należy w tym przepisie rozumieć tak, jak definiuje się je w prawie cywilnym, a więc jako uszczerbek na dobrach prawem chronionych, który wystąpił wbrew woli poszkodowanego (zob. m.in. Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2010, s. 90). Z punktu widzenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej nie ma znaczenia, jaki jest rozmiar szkody. Prawodawca bowiem nie uzależnia skutku od rozmiaru szkody, a w ogóle od jej zaistnienia. Podobny pogląd zaprezentował WSA w Bydgoszczy, który w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., Sygn. akt II SA/Bd 438/11 (LEX nr 950530), zauważył, że w ramach postępowania prowadzonego na postawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie ma znaczenia rozległość szkody na gruncie sąsiednim, gdyż nie jest to postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody. Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym nie ma potrzeby w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego szacowania szkód spowodowanych podtopieniami gruntów sąsiednich.

W wyroku WSA w Szczecinie z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 36/11 (LEX nr 950785), podniesiono, że: "Przepis art. 29 Prawa wodnego nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy rzecz ujmując, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 29 Prawa wodnego ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie". W ten sposób WSA określił też istotę postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 Prawa wodnego. Stwierdzono, że postępowanie to ma zmierzać do ustalenia (wykazania zasadności), czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela nieruchomości przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

2. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie organy wykazały, że niezastosowanie wobec uczestników instrumentów, o których mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego było uzasadnione.

3. W postępowaniu administracyjnym zebrano w wyczerpujący sposób materiał dowodowy, wyjaśniono w sposób wnikliwy stan faktyczny sprawy oraz oceniono ten materiał zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organy obu instancji dochowały zatem obowiązków wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Przeprowadzono dowody z opinii osób, które specjalizują się w dziedzinie prawa wodnego, opierając się o opinie instytucji zajmujących się badaniem wód gruntowych i przeprowadzając wizję lokalne .

4. W celu ustalenia, czy teren obu działek jest płaski, czy występują pomiędzy nimi różnice wysokościowe, a także czy nie nastąpiło podniesienie terenu, w dniach 21 czerwca 2011 r. oraz 24 sierpnia 2011 r. dokonując wizji zostały również przeprowadzone pomiary ukształtowania terenu działek, przez uprawnionego pracownika Urzędu Gminy B. Na podstawie tych pomiarów wykazano, że teren działki nr [...] , jak i teren działki nr [...] jest prawie płaski. Wskazano jedynie niewielkie różnice wysokościowe. Z ekspertyzy również wynika, że nie nastąpiło podniesienie terenu działki nr [...] w stosunku do działki nr [...] . Podczas wykonywania pomiarów ekspert doszedł do wniosku, na podstawie ustalonych rzędnych wysokościowych, że niewielki spadek terenu działki nr [...] prowadzi do ulicy [...] , a nie w stronę działki nr [...] . Ponadto Burmistrz wyjaśniając w sposób wyczerpujący stan faktyczny wystąpił do Spółki Wodnej B. o zbadanie stanu wody na przedmiotowych gruntach. Spółka Wodna B. poinformowała, że teren w zakresie którego była wnioskowana opinia nie leży w zakresie oddziaływania urządzeń melioracyjnych i w związku z tym nie były prowadzone tam żadne prace. Po przeprowadzeniu odpowiednich analiz Spółka Wodna doszła do wniosku, że zrzut wody z piwnicy na działkę przy posesji na ulicy [...] nie mógł oddziaływać na garaż zlokalizowany na sąsiedniej działce, gdyż naturalny spływ wód odbywa się w kierunku ulicy [...] . Organ również odebrał oświadczenie od właściciela sąsiadującej działki nr ew. [...] z działką nr [...] A. W. Z oświadczenia wynika, "że teren ostatnio jest dość podmokły, jeśli są bardzo obfite opady podwórko jest porządnie nawodnione, woda nie wsiąka odpowiednio, na podwórku rośnie mech". A. W. oświadczyła również, że nie rości żadnych pretensji do B. i G. P. w związku z pompowaniem wody na ich własną posesję

5. Podniesiony zarzut przez skarżącego, że podczas postępowania I i II instancji dowody były ignorowane jest chybiony. Skarżący podnosi, że wyrok nakazowy wydany w dniu 14 października 2010 r. przez Sąd Rejonowy w P., Wydział [...] Karny o sygn. akt [...] nie został uwzględniony przez organy administracji orzekające w sprawie. Sąd karny rozstrzygnął sprawę co do jednorazowego zrzutu, który nie prowadził do długotrwałych zmian stanu wód. Natomiast przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy nastąpiła długotrwała zmiana stanu wód i czy istnieje związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy działaniem państwa P. a wskazywanymi szkodami na nieruchomości skarżącego. W toku szeroko przeprowadzonego postępowania dowodowego i wnikliwie ustalonego stanu faktycznego ustalono, że po przeprowadzanych zrzutach wody nie występuje długotrwała zmiana stanu wody, ani też nie ma związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy przeprowadzonymi zrzutami wody a wykazywaną szkodą na mieniu skarżącego.

6. W ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego, że uczestnicy bez wymaganego prawem pozwolenia w długim okresie czasu obniżali poziom wód gruntowych oraz wypiętrzali lokalnie poziom wód gruntowych. Według dyspozycji art. 122 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na szczególne korzystanie z wód, regulację wód oraz zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wody. Całość zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu potwierdza, że zrzuty wody prowadzone przez uczestników nie miały charakteru szczególnego korzystania z wód, długotrwałego obniżenia poziomu zwierciadła wody podziemne czy piętrzenia wody podziemnej zatem prowadzone incydentalnie zrzuty wód nie wymagały legitymowania się pozwoleniem wodnoprawnym. Również zarzut skarżącego z art. 194 pkt 1 Prawa Wodnego, że działanie uczestników zmieniły stan wody na gruncie nie zasługuje na uwzględnienie. Podczas przeprowadzanych wizji i po dokonaniu szczegółowych pomiarów stwierdzono, że brak rynien i rur spustowych jest główną przyczyną zawilgocenia podłogi garażu Skarżącego. Ponadto, budynek skarżącego nie spełnia wymogów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75 poz. 690) dlatego woda będzie przenikała do pomieszczeń. Zatem, szkody wykazywane przez skarżącego świadczą o niewłaściwym zabezpieczeniu izolacją przeciwwilgociową tych części budynku, które stykają się z gruntem.

7. W świetle powyższego uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.