Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1743/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 190 ust. 3, art. 92
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędzia del. NSA Grażyna Radzicka /spr./ Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T., Lear Corporation Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Mielcu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 896/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T., [...] Poland Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1743/09

U z a s a d n i e n i e

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 896/08 oddalił skargę [...] Poland II Sp.zo.o w T., [...] Poland Sp.zo.o w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tychach po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...], działając w oparciu o art.5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 roku nr 122, poz.851 ze zm. ), stwierdził u Z. Z. chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz.1115 ).

Organ ustalił, że Z. Z. będąc zatrudniona w latach 1976-1981 w Zakładach Przemysłu Odzieżowego "[...]" w Z. na stanowisku szwaczki; w latach 1988-1989 w firmie Krawiectwo Lekkie K. O. na stanowisku chałupnik-krawcowa; w latach 1990 r. w Zakładzie Skórzanym "[...]" w B.-B. ( obecnie M. P. ) na stanowisku szwaczki; w latach 1990-1993 w Fabryce Samochodów Małolitrażowych S.A Zakładzie Karoserii w T. ( obecnie [...]) na stanowisku montera ; w 1994 r. w [...] Poland Sp.zo.o w D. G. na stanowisku szwaczki; a następnie w latach 1994-2004 r. w [...] Poland Sp.zo.o w M. na stanowisku szwaczki, a od 2005 r. do chwili obecnej w [...] Poland II Sp.zo.o w T. również na stanowisku szwaczki, pracowała w warunkach, gdzie sposób wykonywania pracy związany był z nadmiernym obciążeniem rąk, monotypią ruchów i przeciążeniem w zakresie stawów nadgarstków obu rąk. Organ sanitarny wskazał, że zgodnie z orzeczeniami lekarskimi zarówno Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu, jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu rozpoznano u Z. Z. obustronny zespół cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Na tej podstawie organ administracji uznał, że zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik pracodawców – [...] Poland II Sp.zo.o z siedzibą w T. oraz [...] Poland Sp.zo.o w siedzibą w M., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a to : art.138 § 2 kpa poprzez nie przeprowadzenie przez organ I instancji, zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego, postępowania dowodowego, art.7 i art.77 § 1 kpa poprzez brak przeprowadzenia dowodu z pełnej dokumentacji medycznej pracownika oraz dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność przyczyn schorzenia, art.80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny wiarygodności dowodów w zakresie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniami a warunkami pracy, § 8 ust.2, § 2 ust.1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) poprzez nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia, stwierdzenie choroby zawodowej, pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy oraz wydania opinii z pominięciem odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Na tej podstawie domagano się uchylenia decyzji oraz wydania orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie uzupełnienia materiału sprawy o dowody z pełnej dokumentacji lekarskiej Z. Z., opinii biegłego lekarza, ewentualnie uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania w szczególności wskazano, iż sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, jako że organ ustalił wprawdzie następców prawnych pracodawców nie przeprowadził jednak oceny narażenia zawodowego w tych podmiotach. Ponadto organ nie zapoznał się z całokształtem dokumentacji medycznej Z. Z., ani go w pełni nie ocenił, nie wykazał też związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem, które zostało stwierdzone na podstawie opinii lekarskich budzących zastrzeżenia niezauważone przez organ.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia [...] września 2008 roku nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej przez kompetentne placówki diagnostyczne oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą zawodową, a środowiskiem pracy. Organ odwoławczy przywołał ustalenia dochodzenia epidemiologicznego, a następnie stwierdził, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie choroby zawodowej z okresu zatrudnienia (1976-1981, 1988-1989, 1990-1993, 1993-1994, 1994-2004, 2005 do nadal) na stanowisku szwaczki i montera potwierdza fakt wykonywania w tych okresach przez Z. Z. pracy związanej z przeciążeniem kończyn górnych i monotypią ruchów w zakresie stawów nadgarstkowych obu rąk. Wskazał również, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, niekonieczne jest udowodnienie, że one ją spowodowały ( wyrok NSA z 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, ONSA 1982/1/33 ). Wykonywanie monotypowych ruchów przez dłuższy okres czasu mogło wywołać chorobę rozpoznaną przez placówki medyczne, a skoro stanowi ona chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, brak było podstaw do wydanie odmiennego orzeczenia.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją pełnomocnik pracodawców [...] Poland II Sp.zo.o w T. i [...] Poland Sp.zo.o w M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 138 § 1 i § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, iż organ ten rozpoznając sprawę nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego w zakresie przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego,

- art. 7 , art. 77 § 1, art.107 § 3 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia i dołączenia do akt pełnej dokumentacji medycznej pracownika, w tym z okresu przed podjęciem pracy u skarżących oraz będącej podstawą wydanych orzeczeń oraz zaniechaniem dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii w celu ustalenia przyczyn powstania u pracownika przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i jej ewentualnego związku z pracą wykonywaną w skarżących spółkach,

- art.80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej wyłącznie na podstawie orzeczeń lekarskich placówek diagnostycznych I II stopnia sporządzonych bez wymaganego uzasadnienia i przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji uchylającej poprzednie rozstrzygnięcie organu I instancji,

- § 8 ust.2, § 2 ust.1 i 2 oraz § 6 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ( ...) poprzez nieuzupełnienie materiału dowodowego, brak bezspornego ustalenia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, rozstrzygnięcie sprawy dokonane w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

Na tej podstawie domagano się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania względnie uchylenia decyzji i orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W uzasadnieniu skargi eksponowano nieprawidłowości postępowania dowodowego polegające na nieprzeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego u wszystkich pracodawców, co skutkowało wydaniem orzeczeń lekarskich w oparciu o niepełne dane. Wskazano na brak dokumentacji medycznej Z. Z., a przez to uniemożliwienie stronom ustosunkowania się do jej treści i wskazanie na występujące u niej pozazawodowe przyczyny stwierdzonego schorzenia. Nie podzielono oceny, że wydana w sprawie opinia lekarska ma moc wiążącą dla wydającego decyzję organu, a ocena poprawności rozumowania wynikającego z uzasadnienia tejże opinii nie budzi wątpliwości. Akcentowano przy tym, że orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę wydanej decyzji nie pozwalały na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy. Orzeczenia te nie odnoszą się bowiem do dokumentacji lekarskiej dotyczącej stanu zdrowia pracownika, a nadto, wobec stwierdzenia pozytywnego wyniku badania EMG, konieczne było przeprowadzenie dalszych badań, mających na celu wykluczenie występowania u badanej innych schorzeń dających również taki wynik. Zatem, w ocenie pełnomocnika skarżących, organ nie był związany takim orzeczeniem, które nie spełnia wymogów opinii biegłego w rozumieniu art.84 kpa.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Oddalając skargi Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej zostały wyznaczone w normie § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz.1115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Sąd pierwszej instancji zastrzegł, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 roku sygn. akt P 23/07 stwierdził niezgodność art.237 § 1 Kodeksu pracy oraz wydanego na mocy delegacji w nim zawartej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, wskazał jednak równocześnie, że przepisy powołanego rozporządzenia tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 roku nr 116, poz.740, wobec czego w dacie orzekania przez Sąd unormowania stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zachowują moc obowiązującą, a Sąd winien ocenić legalność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści wyżej powołanych unormowań prawnych.

Sąd pierwszej instancji uznał, że przeprowadzone w sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że Z. Z. pracując na stanowiskach montera i szwaczki wykonywała czynności związane z monotypią ruchów i przeciążeniem stawów nadgarstkowych obu rąk. Świadczy o tym znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy opis czynności wykonywanych na wskazanych stanowiskach w poszczególnych zakładach, w których Z. Z. była zatrudniona w latach 1976-1981 oraz 1988 do nadal ( k.13 do 18 akt administracyjnych ) ustalony na podstawie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonego w skarżących spółkach ( k.11 akt administracyjnych ), przesłuchania strony ( k.12 akt administracyjnych ). Poza sporem jest, że Z. Z. pracowała we wskazanym okresie na w/wym. stanowiskach, co wynika także ze znajdujących się w aktach administracyjnych świadectw pracy. W sprawie nie jest również sporne, że w latach 1994-1999 Z. Z. pracowała w [...] Poland Sp.zo.o w M. Oddział w T. jako pracownik szwaczka przy szyciu tapicerki do fiata, pasów do poduszek, wszywaniu plastikowych elementów do poszyć, a w latach 1999-2004 jako monter, wykonując podmontaż makietek. Nadto, że w latach 2005 do nadal, pracując w [...] Poland II Sp.zo.o w T. jako szwaczka szyła elementy poszyć samochodów i ręcznie zakładała wzmocnienia w poszycia. W postępowaniu określono chronometraż tych czynności, tj. ich rodzaj i charakter, ilość wykonywanych elementów na zmianę roboczą oraz ich ciężar. W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie dawał wystarczającą podstawę do przyjęcia przez organy, że Z. Z. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zespołu cieśni nadgarstka.

Natomiast w orzeczeniach lekarskich obu uprawnionych placówek medycznych ( § 5 cyt. Rozporządzenia ) rozpoznano u badanej obustronny zespół cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Orzeczenia te wydano na podstawie przeprowadzonych badań, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej jak również wyników badań EMG. Lekarze obu placówek mając na względzie sposób wykonywania pracy przyjęli zawodową etiologię schorzenia. Jak wynika z orzeczenia Instytutu lekarze uznali, że w rozwoju schorzenia znaczącą rolę odegrał sposób wieloletniego wykonywania pracy szwaczki i montera związanej z monotypią ruchów i przeciążeniem w zakresie stawów nadgarstkowych obu rąk, a ponadto nie stwierdzono u badanej innych uchwytnych przyczyn sprawczych powstania tego schorzenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do ich zakwestionowania. Opinie te są zgodne, a ich uzasadnienia jednoznaczne i logiczne, w wystarczającym zakresie prezentujące podstawę faktyczną przedstawionej konkluzji oraz oceny przyczyn schorzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji uznał, że nieuzasadnione jest żądanie skargi, zarzucające brak ustaleń w kierunku ustaleń pozazawodowych przyczyn stwierdzonej choroby, czy żądań dopuszczenia dowodu innych biegłych. Sąd nie podzielił również zarzutu iż obowiązkiem organu było wskazanie u którego z pracodawców wystąpiła przedmiotowa choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy.

Wreszcie w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przez organy administracyjne reguł postępowania dowodowego określonych w art.7 i 77 kpa, a wnioski organu wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów ( art.80 kpa ) . Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera potrzebne elementy motywujące podjęte rozstrzygnięcie i odpowiada wymogom z art.107 § 3 kpa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły :

[...] Poland spółka zo.o z siedzibą w M. i [...] Poland II spółka zo.o z siedzibą w T. reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji i zarzucając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm. ) – dalej P.p.s.a wobec wejścia w życie w dniu 2 lipca 2009 r. wyroku Trybunału z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, OTK-A 2008/5/82 stwierdzającego niezgodność z art.92 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej :

- art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz.94 ze zm. ) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz

- rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115 ) na podstawie których wydane zostało zaskarżone orzeczenie.

Z tych powodów kasator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji administracyjnych obu instancji.

Ponadto skarga kasacyjna zarzucała zaskarżonemu wyrokowi

1) naruszenie prawa materialnego , poprzez błędną wykładnię, a to :

a) § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U, nr 132, poz.1115 ), poprzez przyjęcie, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, znajdującym się w rozporządzeniu oraz wykonywanie pracy w warunkach narażenia na jej powstanie, a wydanie przez jednostki orzecznicze obu stopni jednobrzmiących orzeczeń, nawet na podstawie niepełnego materiału dowodowego, przesądza wykazanie w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ma charakter zawodowy;

b) § 6 ust. 1 i 2 wskazanego rozporządzenia, polegające na przyjęciu, iż wydanie przez jednostki orzecznicze orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej na podstawie niepełnego materiału dowodowego, nie zawierającego pełnej dokumentacji medycznej i nie wypełnienie przez lekarzy dyspozycji przepisu ust.2 tego paragrafu, stanowi jego odpowiednie zastosowanie;

2 ) naruszenie prawa procesowego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj :

a ) art.62 pkt 1 ppsa, poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy;

b ) art.106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art.233 § 1 i 231 kpc , przez ich nie zastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

c ) art.3 § 1 i art.141 § 4 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa w zw. z art.7 , art.75 § 1 i art.77 § 1, art.80 i art.84 kpa, poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

d ) art.151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa, poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ( ... ) oraz art.7, art.75 § 1 i art.77 § 1 art.80 i art.84 kpa;

e ) art.135 ppsa, poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Wskazując na powyższe zarzuty w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia wyroku i decyzji w trybie art.193 w związku z art.135 oraz art.145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy, wnoszące skargę kasacyjną spółki wnosiły o :

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o :

-uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej należało rozważyć, czy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. P 23/07 i orzeczeniem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych w wyroku przepisów – art.237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy i rozporządzenia RM z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych...- po upływie 12 miesięcy, Sąd pierwszej instancji mógł stosować niekonstytucyjne przepisy.

Co do zasady orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia jeżeli jednak Trybunał określa inny termin utarty mocy obowiązującej aktu normatywnego na podstawie art.190 ust.3 Konstytucji RP, a taka sytuacja miała miejsce i dotyczy rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu rozstrzygającego przedmiotową skarg kasacyjną pozwala na rozważanie wartości konstytucyjnych w zależności od stanu faktycznego sprawy, a także powodów, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionowane przepisy jeszcze obowiązywały mimo utarty domniemania konstytucyjności. Wykładnia Sądu I instancji, że przepisy te w dalszym ciągu obowiązują jest sporna zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie. Należy jednak zwrócić uwagę, że wyrok Trybunału podkreśla że "zakwestionowane.... przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją."( vide pkt III ppkt 5 uzasadnienia wyroku TK ).

Powyżej przytoczony wywód z uzasadnienia wyroku Trybunału wskazuje, że zarówno organy administracji publicznej mogły stosować zakwestionowane przepisy, nie narażając się na zarzut bezczynności, jak i Sądy kontrolujące rozstrzygnięcia organów mogły rozważać czy mimo zakwestionowania przepisów przez Trybunał, z uwagi na odroczenie wejścia w życie wyroku TK, przepisy te należało stosować. W tej sytuacji zarzut naruszenia art.92 ust.1 Konstytucji w związku z art.237 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu pracy i rozporządzenie z 30 lipca 2002 r. nie jest uzasadniony mimo, że przepisy te utraciły już moc. W kontekście zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.145 § 1 pkt 1 lit "b" P.p.s.a należy stwierdzić, że nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2009 r. nr 105, poz.869 ) w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w pkt 20.1 przewiduje taką samą chorobę zawodową jaką stwierdzono u pracownika Z. Z..

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa procesowego jak i materialnego wskazanych w skardze należy stwierdzić, że nie są one uzasadnione.

Zgodnie z § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych .... ( Dz. U. z 2002 nr 132 poz.1115 ) przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzeniu chorób zawodowych, uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem, wykonywania pracy zwanym dalej "narażeniem zawodowym".

Redakcja przepisu § 2 ust.1 rozporządzenia przemawia za tym, że w razie pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, występuje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Powyższe domniemanie prawne ma charakter wzruszalny i – jako takie- może być obalone dowodem przeciwnym, na przykład gdy pracodawca czy też organ wykażą, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, lub że czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia.

Tego domniemania wywodzący skargę kasacyjną nie obalili, a zarzuty skargi kasacyjnej kwestionują stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, akceptujące rozpoznanie choroby zawodowej u Z. Z.. Zarzuty w tej materii są chybione. Jednostkami właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej są te, które wskazują przepisy § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie medyczne jednostki orzecznicze obu stopni rozpoznały chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka i w tym zakresie nie zachodziła potrzeba uzupełnienia dokumentacji medycznej. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał na zbędność orzekania w sprawie przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia na wniosek skarżących spółek, gdyż zgodnie z § 7 rozporządzenia wynika, iż wyłącznie pracownik jest podmiotem upoważnionym do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownych badań przez tę jednostkę. Autor skargi kasacyjnej wadliwie wskazuje na obowiązki i uprawnienia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, gdyż organy orzekające w sprawie chorób zawodowych nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich czy też dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Przepisy rozporządzenia nie nakładają też na organy orzekające potrzeby ustalania w przypadku wielu pracodawców, stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy u których sposób wykonywania pracy spowodował chorobę zawodową, gdyż w rozpoznawanej sprawie jak to przyjął Sąd pierwszej instancji materiał zgromadzony w sprawie dawał wystarczającą podstawę, że Z. Z. cały czas pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zespołu cieśni nadgarstka – w tym w latach 1994 do daty rozstrzygania sprawy w spółkach wnoszących skargę.

Z powyższych względów nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego wskazanych w skardze.

Chybione są również zarzuty naruszenia przez Sąd prawa materialnego. Jak to wskazano wyżej, kasator nie obalił domniemania prawnego, że choroba zawodowa stwierdzona u pracownika została spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, a wbrew wywodom skargi organy orzekające jak i Sąd kontrolujący rozstrzygnięcie nie są uprawnione do poszukiwań pozazawodowych przyczyn schorzenia jeżeli zarówno stwierdzone schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, i stwierdzone narażenie zawodowe pozwala na ustalenie zawodowej etiologii schorzenia.

Wreszcie o potrzebie uzupełnienia zakresu informacji zawartej w dokumentach zgodnie z § 6 ust.1 i 2 decyduje lekarz wydający orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub jej braku. Kwestionowanie w tym zakresie zarówno przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jak i Sąd pierwszej instancji rozpoznania medycznego – stanowiłoby niedopuszczalną kontrolę merytoryczną orzeczenia lekarskiego.

Z powyżej wskazanych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm. ) oddalił skargę kasacyjną.

/-/ G.Radzicka /-/ R.Hauser /-/ L.Leszczyński