Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2204/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2 art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółka jawna o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty równicy podatku, kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty podatku do zapłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy -


UZASADNIENIE

Skarżąca – A. sp. j. na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem majątku trwałego i istniejącym obciążeniem kredytowym. Spółka poinformowała również o prowadzonych w stosunku do niej postępowaniach egzekucyjnych.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe wspólników, wydruk bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r., wyciąg z rachunku bankowego należącego do spółki, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz wezwania do zapłaty. Skarżąca poinformowała także, że z powodu braku środków pieniężnych straciła możliwość prowadzenia dalszej działalności gospodarczej.

Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważył, że od marca 2013 r. sprzedaż dokonywana przez Spółkę z każdym miesiącem stopniowo malała, niemniej jednak, jeszcze na początku tego roku była to działalność o znacznych rozmiarach. W samym tylko styczniu 2013 r. przychody ze sprzedaży towarów i usług wyniosły 1.374.763,95 zł. Za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013 r. Spółka osiągnęła przychody ze sprzedaży w kwocie 2.130.481,16 zł.

Referendarz sądowy uznał, iż Skarżąca nie wykazała, by spłata zaciągniętych kredytów oraz wszczęcie postępowań egzekucyjnych stanowiła zagrożenie dla jej bytu i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. Podniósł ponadto, iż z przedstawionego bilansu (na dzień 2 października 2013 r.) wynika, że Skarżąca - w kasie i na rachunkach - posiada środki w wysokości 780.044.50 zł.

W związku z powyższym stwierdził, iż Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym, w tym na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 7.274 zł.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca zarzuciła, iż Referendarz Sądowy dopuścił się istotnych błędów przy ocenie załączonych przez Skarżącą do wniosku dokumentów w tym w szczególności załączonych zeznań podatkowych, deklaracji VAT-7 oraz bilansu spółki. Zaznaczyła, iż Referendarz Sądowy odniósł się jedynie do wysokości osiąganych przez Skarżącą przychodów ze sprzedaży towarów w roku 2012 i styczniu 2013 r. całkowicie pomijając wysokość aktualnych przychodów Spółki z tego tytułu które są kilkaset razy mniejsze. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że z przesłanych dokumentów nie wynika faktyczne, formalne zaprzestanie prowadzenia przez Spółkę działalności. Podniosła, iż m.in. z deklaracji VAT-7 za miesiąc sierpień 2013 r. wynika, że mimo formalnego istnienia wpisu Spółki w KRS nie prowadzi działalności, gdyż nie prowadzi sprzedaży towarów. Zdaniem Skarżącej nadinterpretacją jest wskazanie, że Spółka w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013r. osiągnęła duże przychody ze sprzedaży w wys. 2.130.481,16 zł, gdyż Referendarz Sądowy całkowicie pominął fakt, że przychody nie są równe dochodom Spółki. Ponadto w ocenie Skarżącej Referendarz Sądowy pominął wskazane w pkt B zestawienia zysków i strat koszty działalności operacyjnej w wys. 2.206.117,65 zł jak wynikającą z przedmiotowego zestawienia stratę Spółki w wys: 62.921,31 zł. Skarżąca zarzuciła, iż przy ocenie bilansu Spółki na dzień 2 października 2013r. zauważona została jedynie wysokość środków pieniężnych Spółki przy jednoczesnym pominięciu wysokości m.in. zobowiązań Spółki w kwocie łącznej 3.205.819,58 zł. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją, iż nie wykazała, że nie jest możliwe poniesienie przez nią kosztów postępowania w sytuacji gdy w stosunku do niej toczą się liczne egzekucje jak również posiada ona niespłacony wielosettysięczny kredyt w banku. Zdaniem Skarżacej przedłożone przez nią dokumenty uzasadniają zwolnienie jej od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12).

Sąd stwierdza, że Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 7274 zł. Na Spółce ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2445/13, zawisłej przed tutejszym Sądem w kwocie 4781 zł.

Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela powyżej przytoczone rozważania.

Wskazać trzeba, że mimo oświadczeń Skarżącej, z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby formalnie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd zauważa, iż z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że od marca 2013 r. sprzedaż dokonywana przez Spółkę z każdym miesiącem stopniowo maleje, jednakże w samym tylko styczniu 2013 r. przychody Skarżącej ze sprzedaży towarów i usług wyniosły 1.374.763,95 zł (zob. deklaracja VAT-7 za styczeń 2013 r. w aktach sprawy III SA/Wa 452/13). Natomiast zgodnie z nadesłanym zeznaniem podatkowym za 2012 r. w ubiegłym zaś roku przychody te wyniosły ponad 37 mln zł. Z nadesłanego rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013 r. wynika, że również w bieżącym roku Spółka osiągnęła duże przychody ze sprzedaży, we wskazanym okresie - 2.130.481,16 zł. Wymaga również podkreślenia, iż z przedstawionego bilansu (obliczony na dzień 2 października 2013 r.) wynika, że Skarżąca - w kasie i na rachunkach - posiada środki w wysokości 780.044.50 zł.

W ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był przy tym fakt zaistnienia straty Spółki z prowadzonej działalności gospodarczej wskazanej w rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. na poziomie 62.921,31 zł. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04 NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy wskazać, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego itp. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Zauważyć w tym miejscu należy, iż Skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, iż przy ocenie bilansu Spółki pominięto wysokość zobowiązań Spółki w łącznej kwocie 3.205.819,58 zł należy wskazać, iż w powyższym bilansie wielkość pasywów Skarżącej określono na powyższą kwotę. Sąd zauważa jednak, iż wpływ na wysokość ww. pasywów miało zaliczenie pozycji "Kapitały (fundusz) własny" o wartości [...] zł oraz "Kapitał (fundusz) podstawowy" o wartości [...] zł odzwierciedlające wartość majątku wniesionego przez właściciela. Z powyższego bilansu wynika ponadto, iż Skarżąca - w kasie i na rachunkach - posiada środki w wysokości 780.044.50 zł.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt I FZ 463/04 podniósł, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Sąd, mając powyższe na względzie stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2012 r. i w 2013 r. daje podstawę do przyjęcia, że Spółka, z uwagi na wysokie przychody w 2012 r. (ponad 37 mln zł) zaś w 2013 r. za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. - 2.130.481,16 zł, powinna dysponować środkami pozwalającym jej na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie.

Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.

postanowił jak w sentencji.