Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 318/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b, art. 17b ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 lutego 2022 r. nr KO.441.17.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Lubochnia z dnia 21 grudnia 2021 r., nr GOPS.5142.73.2021. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, decyzją z 14 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z 21 grudnia 2021 r., którą odmówiono E.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy L. wskazaną decyzją odmówił E.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. L.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepisy art. 17 ust. 1-lb, art. 17 ust. 5, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - u.ś.r.), wskazując, że E.S. 25 października 2021 r. wniosła o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia. Organ ustalił, że J.L., legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] 2020 r. Wnioskodawczyni oświadczyła w piśmie z 25 października 2021 r., że nie pracuje w gospodarstwie rolnym, ponieważ opiekuje się matką, która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i potrzebuje całodobowej opieki. W gospodarstwie rolnym pracuje jej mąż. Zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym od 6 grudnia 2019 r., ze względu na pogorszenie stanu zdrowia matki, która wymaga stałej opieki. Organ dodał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 15 listopada 2021 r. wynika, że E.S. sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką, która jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W związku z tym nigdzie nie pracuje, nie jest też zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podczas wywiadu ustalono, że wnioskodawczyni przygotowuje matce posiłki (śniadanie, obiad, kolacja), karmi ją, ponieważ matka cierpi na chorobę Parkinsona. Podaje leki trzy razy dziennie (rano, w południe, wieczorem), robi inhalacje dwa razy dziennie (rano, wieczorem) z powodu przewlekłej choroby płuc. Oklepuje matce plecy z powodu problemów z odkrztuszaniem. Podaje matce tlen, gdyż ma trudności z oddychaniem (ma wszczepiony rozrusznik serca). Ze względu na trudności z oddychaniem pomaga matce dojść do łazienki i załatwić sprawy higieniczne, (wymiana pampersa). Ponadto dba o: higienę osobistą (kąpanie, zmiana ubrania), porządek w pokoju, który matka zajmuje (sprzątanie, odkurzanie). Wnioskodawczyni pierze i zmienia pościel. Załatwia również sprawy urzędowe, wykupuje leki, umawia wizyty lekarskie. E.S. zamieszkuje w jednym domu z matką i stale jej towarzyszy. Ze względu na niechęć matki do spożywania płynów musi stale czuwać nad nią, aby nie doszło do odwodnienia organizmu (motywuje matkę do przyjmowania płynów). Z wywiadu wynika, że czuwa również nad bezpieczeństwem matki, aby nie przewróciła się, ponieważ ma zachwiania równowagi. Do czynności, które wykonuje wnioskodawczyni przy matce należy również mierzenie cukru, ponieważ choruje na cukrzycę oraz podaje leki. Podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym E.S. oświadczyła, że nikt oprócz niej nie zaopiekuje się matką. Brat nie żyje, a siostra jest osobą długotrwale chorą (po przebytym zawale serca) i ma [...] lata. Mimo, że mieszka ona blisko, to ze względu na swój stan zdrowia, nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. W dniu wizyty pracownika socjalnego J.L. była czysto ubrana i uczesana. Na łóżku miała założoną czystą pościel. W pokoju, w którym przebywała było czysto, ciepło, panował porządek. J.L. jest zadowolona, że wnioskodawczyni się nią opiekuje i jest stale przy niej. Potwierdziła, że wykonuje wszystkie ww. czynności, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał także, iż wszelkie fakty oraz dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy świadczą o tym, że E.S. rzetelnie i z wielkim oddaniem sprawuje opiekę nad matką zapewniając jej wszystko, czego potrzebuje. Sprawowana opieka jest osobista, stała i ciągła. Zarówno ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia, jak i wywiadu środowiskowego wynika, że nie jest ona aktywna zawodowo i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W ocenie organu pomocowego w analizowanej sprawie nie został spełniony warunek bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. E.S. nigdy nie pracowała zawodowo, jedyna i wyłączna praca była ta wykonywana w gospodarstwie rolnym. Opieka świadczona przez wnioskodawczynię jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby. Nie sposób zatem uznać, aby czynności opiekuńcze nad chora matką zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy albo w dalszym ciągu prowadzić gospodarstwo rolne. Organ nie zakwestionował osobistego zaangażowania strony w opiekę nad matką, ale uznał, że nie jest to jednak opieka wykluczająca jakąkolwiek aktywność zawodową. Końcowo organ pierwszej instancji stwierdził, że z dołączonych do akt sprawy orzeczeń wnioskodawczyni wynika, że nie została w niniejszej sprawie spełniona przesłanka, wynikająca z treści art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., gdyż z dołączonego do wniosku orzeczenia nie można określić konkretnej daty powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u matki skarżącej, a data która została przyjęta za umowną, tj. 1 marca 2020 r. również nie spełnia zapisów u.ś.r. dotyczących wieku, kiedy niepełnosprawność w stopniu znacznym powinna powstać.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję wyjaśniło, że poza sporem pozostaje okoliczność, że J.L. jest wdową i orzeczeniem lekarza ZUS z [...] 2020 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W tymże orzeczeniu określono datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji - przed 1 marca 2020 r. tym samym w rozpatrywanej sprawie spełnione są zatem przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Odnosząc się do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na kryterium wieku osoby wymagającej opieki Kolegium zwróciło uwagę, że przy wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ pierwszej instancji winien uwzględnić skutki wyroku Trybunał Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, w którym Trybunał stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarte w art. 17 ust. 1b u.ś.r. utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji Kolegium, uwzględniając stan faktyczny niniejszej sprawy, wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz linię orzeczniczą sądów administracyjnych, uznało, że data powstania niepełnosprawności w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ w badanej sprawie nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy, czy też zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż strona figuruje w rejestrach podatkowych jako podatnik podatku rolnego z gruntów o powierzchni [...] ha fiz., co stanowi 3,5040 ha przeliczeniowego, co wynika z zaświadczenia z 22 października 2021 r., wydanego przez Urząd Gminy L.. Zaprzestała pracy w tym gospodarstwie od 6 grudnia 2019 r., w gospodarstwie pracuje mąż. Kolegium podzieliło ustalenia organu co do zakresu sprawowanej przez stronę opieki nad matką. Przypomniało, że brat strony nie żyje, a siostra jest osobą długotrwale chorą (po przebytym zawale serca), ma [...] lata i jej na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Nadto w oświadczeniu z 25 października 2021 r., siostra strony potwierdziła, że nie może zaopiekować się matką, ponieważ jest po dwóch zawałach i sama potrzebuje opieki drugiej osoby, a matka wymaga opieki całodniowej. Kolegium wskazało, że zdaniem siostry strony, jak i samej wnioskodawczyni względy zdrowotne uniemożliwiają siostrze sprawowanie opieki nad matką. Organ administracyjny nie ma zaś specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby mu w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą chorą. Ocena zatem, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana powinna być orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Kolegium, powołując się na uchwałę NSA z 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12, zaznaczyło, że rolnik jest organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu w żadnej mierze strona nie wykazała, aby zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w tym gospodarstwie, spowodowane było koniecznością opieki nad matką.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż przedstawiony zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza całkowicie - przy odpowiedniej ich organizacji (w tym przy udziale siostry jako zobowiązanej w pierwszej kolejności do obowiązku alimentacyjnego, jak również innych członków rodziny) podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy też pracy w gospodarstwie rolnym. Nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczyni przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej, czy też pracować w gospodarstwie rolnym. Zdaniem organu zakres sprawowanej opieki w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, załatwianie spraw urzędowych, wykupowanie leków, umawianie wizyt lekarskich) a są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Również nie wszystkie spośród tych czynności są wykonywane codziennie (np. załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich, wykupowanie leków). Zdaniem organu nie bez znaczenia jest w analizowanej sprawie, że wnioskodawczyni ma siostrę [...], która także zobowiązana jest do alimentacji względem matki. Okoliczność, że skarżąca ma rodzeństwo, a zatem, że są inne osoby zobowiązane do alimentacji względem matki, nie jest bez znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż sprawowanie opieki nad rodzicem przez dzieci nie musi być wykonywane przez wszystkie dzieci bezpośrednio. Podkreślono przy tym, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych. Z tego powodu okoliczność, że siostra ma problemy zdrowotne nie oznacza niemożności wykonania analizowanego obowiązku, jeśli może on być spełniony przez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, nie tylko przez osobiste świadczenie.

W konsekwencji powyższego organ uznał, że zakres sprawowanej opieki nad matką, pozwala na podjęcie przez stronę zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze, jak i prowadzenie gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie, a zatem w rozpatrywanej sprawie brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia, czy też zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką. Nie została tym samym spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W obszernej skardze E.S. zakwestionowała stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:

- art. 17 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 17 ust. 1 a, a także art. 17b u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy i przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego przez stronę, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, a także nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.o.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego, uznaniu, że obowiązek alimentacyjny drugiej córki względem wymagającej opieki matki istnieje bez względu na szczególne okoliczności, co z kolei przesądziło o braku prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego, a nadto sprzecznej z linią orzeczniczą sądów administracyjnych wykładni w/w przepisów poprzez oparcie się na uchwale NSA, która wydana została w poprzednio obowiązującym stanie prawnym;

- art. 77 § 1 i art. 7, w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021. poz. 735 - k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez siostrę w zakresie wymaganym stanem zdrowia matki, a przez to nieuprawnione uznanie, że obowiązek alimentacyjny ciąży również na siostrze strony, co stanowi przeszkodę w nabyciu przez stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony;

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia, dodatkowo zaś opierającym się w głównej mierze na uchwale NSA, która wydana została w poprzednio obowiązującym stanie prawnym.

Wobec powyższego wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła m.in., że siostra skarżącej jest osobą, która przebyła dwa zawały serca, cierpi na arytmie serca i z uwagi na przebyte zawały nie może się przemęczać, dźwigać ciężkich rzeczy, co w sposób oczywisty ogranicza możliwość pomocy matce, która to w głównej mierze opiera się na użyciu siły fizycznej (podanie tlenu, pomoc matce w poruszaniu się, pomoc w ubieraniu, myciu). Cały więc ciężar opieki nad matką spoczywa na skarżącej. Tymczasem organy obu instancji w żaden sposób nie odniosły się do tej kwestii i nie oceniły, czy siostra skarżącej jest w stanie zapewnić matce opiekę przynajmniej na analogicznym poziomie jak druga córka. W tej sytuacji przyjęcie przez organy, iż sam fakt spokrewnienia w pierwszym stopniu przesądza o możliwości sprawowania przez siostrę opieki nad matką i zdolności do wykonywania tej opieki - w oparciu tylko o kryterium zobowiązania do alimentacji - ocenić należy za całkowicie teoretyczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a).

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jednocześnie stosownie do treści art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.). Następstwem złożenia oświadczenia w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa jest utrata statutu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników. Takie oświadczenie skarżąca w niniejszej sprawie złożyła (k-10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad matką, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W toku prowadzonego postępowania organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem z [...] 2020 r., zaliczającym ją do grona osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji Te ustalenia doprowadziły organy do słusznej konkluzji, że skarżąca jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Jak wynika z ustaleń organów skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną [...] letnią matką, która jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W związku z tym nigdzie nie pracuje, nie jest też zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Podczas wywiadu ustalono, że wnioskodawczyni przygotowuje matce posiłki (śniadanie, obiad, kolacja), karmi ją, ponieważ matka cierpi na chorobę Parkinsona. Podaje leki trzy razy dziennie (rano, w południe, wieczorem), robi inhalacje dwa razy dziennie (rano, wieczorem) z powodu przewlekłej choroby płuc. Oklepuje matce plecy z powodu problemów z odkrztuszaniem. Podaje matce tlen, gdyż ma trudności z oddychaniem (ma wszczepiony rozrusznik serca). Ze względu na trudności z oddychaniem pomaga matce dojść do łazienki i załatwić sprawy higieniczne , (wymiana pampersa). Ponadto dba o: higienę osobistą (kąpanie, zmiana ubrania), porządek w pokoju, który matka zajmuje (sprzątanie, odkurzanie). Wnioskodawczyni pierze i zmienia pościel. Załatwia również sprawy urzędowe, wykupuje leki, umawia wizyty lekarskie. E.S. zamieszkuje w jednym domu z matką i stale jej towarzyszy. Ze względu na niechęć matki do spożywania płynów musi stale czuwać nad nią, aby nie doszło do odwodnienia organizmu (motywuje matkę do przyjmowania płynów). Z wywiadu wynika, że czuwa również nad bezpieczeństwem matki, aby nie przewróciła się, ponieważ ma zachwiania równowagi. Do czynności, które wykonuje wnioskodawczyni przy matce należy również mierzenie cukru, ponieważ choruje na cukrzycę oraz podaje leki. Skarżąca sprawuje opiekę sama. Jej siostra ma 64 lata jest osobą długotrwale chorą (po przebytych zawałach) i ze względu na swój stan zdrowia, nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Sprawowanie opieki we wskazanym zakresie potwierdziła także matka skarżącej

Mimo takich ustaleń odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, powołując się na fakt, że w ocenie organu zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Inaczej mówiąc opieka nad matką nie stanowi przeszkody dla podjęcia przez stronę pracy.

Stanowska tego sąd nie aprobuje.

Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyjaśnić po pierwsze należy, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 17b ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Przepis art. 17b u.ś.r. został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., czyniąc tym samym nieaktualnym wskazywaną przez organ uchwałę NSA z 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12, która dyskwalifikowała rolnika jako podmiot uprawniony do pobierania przedmiotowego świadczenia. W aktualnym stanie prawnym możliwe jest więc uzyskanie przez rolnika świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Treść przytoczonych powyżej i obowiązujących przepisów wyraźnie wyklucza wszelkie rozważania na temat tego kto zamiast wnioskodawcy prowadzi gospodarstwo rolne i jakie osiąga z tego tytułu dochody i czy dochody te stanowią źródło utrzymania wnioskodawcy jako nie mające doniosłości prawnej (nie mające znaczenia) dla przyznania rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak już wspomniano w niniejszej sprawie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że matka skarżącej legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest w stanie zdrowia uniemożliwiającym samodzielną egzystencję i bezwzględnie wymagającym stałej opieki innej osoby. Ustalono także, że skarżąca rzeczywiście świadczy przy matce stałą i długotrwałą opiekę. i z powodu tej opieki nie jest w stanie wykonywać pracy zawodowej w tym w dalszym ciągu prowadzić gospodarstwa rolnego. Z akt wynika także, że we wniosku oświadczenie pielęgnacyjne skarżąca zawarła w formie przewidzianej prawem oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Powyższe ustalenia wyczerpują przesłanki zawarte w przytoczonych wyżej przepisach art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.ś.r., co powoduje stwierdzenie sądu, iż organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył wskazane wyżej przepisy.

Sąd podkreśla, że w powyższym zakresie podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z 13 stycznia 2015 r., I OSK 905/14: "Samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej. Wniosek taki wynika wprost z legalnej definicji "rolnika" w art. 6 pkt 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która posiadanie lub własność gospodarstwa sytuuje jako jeden z elementów pojęcia rolnika, jak i - na przykład - z domniemania zawartego w art. 38 pkt 1, sprowadzającego się do stwierdzenia, że właściciel gruntów prowadzi działalność rolniczą. Nie ma wątpliwości, że domniemanie takie nie byłoby potrzebne, gdyby sama własność gospodarstwa wystarczała do uznania właściciela za rolnika" oraz w wyroku z 5 listopada 2015 r., I OSK 980/14, że "zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b u.ś.r., potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań".

Podsumowując, w aktualnym porządku prawnym ciężar dowodu wykazania zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego ciąży na rolniku. Ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. Oświadczenie winno wskazywać na całkowite zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego czy wykonywania w nim pracy. Zakres oświadczenia winien być zgodny z zakresem przewidzianym w art. 17b ust. 2 u.ś.r. i oświadczenie winno być złożone w przewidzianej przez przepisy formie, aby mogło być uwzględnione przez organy orzekające w sprawie. Przy czym co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. W sytuacji gdy strona postępowania administracyjnego złoży nieprawdziwe oświadczenie zawierające klauzulę, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, może podlegać odpowiedzialności karnej.

W świetle przedstawionej treści art. 17b u.ś.r. i jego wykładni za bezzasadne należało ocenić stanowisko Kolegium odnośnie tego, że skarżąca jako podatnik podatku rolnego prowadzi gospodarstwo i może jego prowadzenie pogodzić z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Organ nie wykazał by istniały jakiekolwiek wątpliwości odnośnie prawdziwości złożonego przez skarżącego oświadczenia. Jak natomiast wskazano warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest złożenie oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia tego gospodarstwa, pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny stanowi o spełnieniu przesłanki "rezygnacji", z którą u.ś.r. wiąże przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. przykładowo wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r. II SA/Lu 773/21 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy zaświadczenie Wójta Gminy z 22 października 2021 r., wskazuje jedynie, iż skarżąca jest podatnikiem podatku rolnego z gruntów stanowiących gospodarstwo rolne. Zobowiązanym do zapłaty podatku rolnego jest właściciel, użytkownik wieczysty lub posiadacz użytków rolnych (art. 3 ust. 1 ustawy, z dnia 15 listopada 1984 r., o podatku rolnym). Zatem zaświadczenie Wójta Gminy, z dnia 25 października 2017 r., dokumentuje sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego lub prawa do niego. Nie stanowi natomiast dowodu na prowadzenie działalności rolniczej przez skarżącą. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., I OSK 78/16, wyrok NSA z 8 kwietnia 2016 r., I OSK 58/14 czy wyrok NSA z 14 lipca 2016, sygn. akt I OSK 3274/14.

Po wtóre przypomnieć należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18; z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19; z 27 kwietnia 2022 r. I OSK 1334/21 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca wykluczył przy tym możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczonej konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. Przypomnieć też należy, że organy pomocowe nie posiadają kompetencji do kwestionowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania wyjaśniającego, pomimo wyraźnego i jednoznacznego zapisu orzeczenia o niepełnosprawności. W przypadku osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności nie podlega badaniu w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy. W takich przypadkach organ powinien przyjmować te orzeczenia jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią

Po trzecie podkreślić należy, że "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia lekarskiego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że stała opieka to taka która jest trwała, a długotrwała - rozciągnięta w czasie. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (zob. wyroki NSA: z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18; z 2 lutego 2022 r., I OSK 997/21; z 12 października 2021 r., I OSK 493/21). Nie można także sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić bowiem trzeba, że "istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą (wyroki: WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19, WSA w Łodzi z 29 czerwca 2022 r., II SA/Łd 137/22, z 8 czerwca 2022 r., II SA/Łd 212/22 i II SA/Łd 200/22, z 7 lipca 2022 r., II SA/Łd 214/22 ).

Wobec tego sąd stwierdza, w oparciu o przedłożone akta administracyjne, zwłaszcza złożone do nich orzeczenie lekarskie, że matka skarżącej wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy innych osób. Oczywistym w świetle treści tego orzeczenia jest to, że matka skarżącej nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. Z niekwestionowanych przez organ ustaleń wynika, że to skarżąca wykonuje przy matce wszystkie czynności w zakresie opieki, a zatem bezsprzecznie zakres sprawowanej opieki ma charakter słały i długotrwały w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zakres sprawowanej przez skarżąca opieki ma charakter całkowity i jest indywidualnie dostosowany do schorzenia matki, a więc potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej. Sprawowania opieki w odpowiednim zakresie może być okolicznością badaną przy ocenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże owa "odpowiedniość" ("adekwatność") do potrzeb osoby niepełnosprawnej odnoszona jest zasadniczo do wskazań wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zatem zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec niepełnosprawnej matki wyczerpuje ustawową przesłankę sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Odnosząc się do możliwości zorganizowanie opieki przy pomocy siostry wskazać należy, że organ nie wyjaśnił w żaden sposób, czy sytuacja zdrowotna, rodzinna, materialna siostry pozwala zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki. Podkreślić zatem należy, że przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zaistniałyby, gdyby jej rodzeństwo nie było w stanie zadośćuczynić temu obowiązkowi. Analiza akt sprawy dowodzi jednak, że w toku postępowania wyjaśniającego organy obu instancji nie ustaliły z należytą starannością czy siostra skarżącej jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu względem matki. Podkreślić należy, że już tylko pobieżna analiza znajdującego się w aktach materiału dowodowego poddaje w wątpliwość możliwości realizacji przez siostrę skarżącej obowiązku alimentacyjnego wobec matki.

Nieuprawnione są także uwagi organu odwoławczego, odwołujące się do dotychczasowej aktywności zawodowej skarżącej, sugerujące w istocie, iż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, bowiem wcześniej nie podejmowała zatrudnienia i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolne do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (zob. wyroki NSA: z 2 lipca 2008 r., I OSK 1364/07; z 24 października 2008 r., I OSK 1758/07; z 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21). Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.

Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad matką. Zakres czasowy tej opieki, a także pozostawanie skarżącej w dyspozycji niepełnosprawnej matki wskazują, iż nieuprawniona jest teza o możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, które możliwe byłoby do pogodzenia ze sprawowaną opieką.

W ocenie sądu w prowadzonym postępowaniu naruszone zostały przepisy art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ nie rozważono wszystkich istotnych kwestii i nie dokonano należytej analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszono wskazane wyżej przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszony został przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego negujący jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, iż stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, w tym wypadku art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem wspomnianego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), w zw. z art.135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji