Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 490/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) i c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję w części uchylającej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2008r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] września 2008r., który stanowił uzupełnienie poprzedniego pisma z [...] września 2008r., K. B. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres od sierpnia 1998r. do grudnia 1998r. Swój wniosek uzasadnił trudną sytuacją rodzinną i finansową, zobowiązany zaznaczył, iż uzyskuje niskie dochody, żona pozostaje bez pracy, a także ma na utrzymaniu chore, niepełnosprawne dziecko. Na potwierdzenie tych faktów dołączył do wniosku stosowne dokumenty.

Pismami z [...] listopada i z [...] listopada 2008r., K. B. podtrzymał swoją prośbę o umorzenie zaległości składkowych, z uwagi na brak możliwości uregulowania powstałych zaległości.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. decyzją z [...] grudnia 2008r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż K. B. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego i hurtowego art. przemysłowymi do dnia [...] października 2008r. (data wykreślenia z ewidencji).

Zobowiązany, jak wskazał ZUS od [...] sierpnia 2008r. do [...] lipca 2011r., jest zatrudniony w Agencji Ochrony Osób i Mienia "A." spółka z o. o. na stanowisku pracownik ochrony, uzyskując wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł brutto plus dodatki zgodne z regulaminem płac. Wcześniej w okresie od czerwca do października 2008r. wnioskodawca zatrudniony był w tym Zakładzie na umowę zlecenie, ponadto od marca 2007r. jest zatrudniony w firmie "A.’ spółka zo.o. na podstawie umowy agencyjnej. Żona płatnika A. B., z uwagi na likwidację stanowiska pracy, w dniu [...] kwietnia 2008r. otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę z [...] listopada 2002r. Zobowiązany wraz małżonką, jak podał ZUS mają na utrzymaniu niepełnosprawnego syna G., który wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ I instancji zaznaczył, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane zgodnie z zasadami określonymi w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem art. 28 ust.3 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sad oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W świetle art. 28 ust. 3a i 3b u.su.s., jak wskazał ZUS należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ rentowy, co podkreślił odnosząc się do sytuacji płatnika bierze pod uwagę czy spłata zaległości nie spowoduje braku środków dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie itp.), poddaje ocenie także szanse i możliwości poprawy sytuacji finansowej zobowiązanego. Dalej jak dowodzi ZUS w treści uzasadnienia decyzji, klęski losowe i żywiołowe są to takie sytuacje, których zaistnienie spowodowało, iż płatnik składek bez winy znalazł się w trudnej sytuacji finansowej.

Odnosząc się do kolejnej trzeciej przesłanki wskazanej w rozporządzeniu, przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członków jej najbliższej rodziny (dzieci, rodzice) organ I instancji wskazał, iż osoba zobowiązana do spłaty musi sprawować bezpośrednią opiekę nad członkami rodziny, zaś jej sposób uniemożliwia jednocześnie pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej, która to choroba uniemożliwia tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia (np. utrata przez osobę chorą miejsca pracy).

W opinii organu rentowego powstałe zadłużenie płatnika nie jest całkowicie nieściągalne, nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., płatnik uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę oraz umowę agencyjną. W celu wyegzekwowania przedmiotowego zadłużenia, jak wskazał ZUS dokonane zostało zajęcie wynagrodzenia zobowiązanego. Brak jest także, zdaniem ZUS okoliczności, dających podstawę do umorzenia zadłużenia z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., gdyż zobowiązany ma stałe źródło dochodu zatem nie można uznać, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej.

ZUS podkreślił przy tym, iż wnikliwie analizuje każdą sprawę o umorzenie, która to analiza nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika. Pod uwagę brana jest możliwość ściągnięcia należności na drodze egzekucji administracyjnej, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego, czy też okres przedawnienia należności.

Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez K. B., Prezes ZUS decyzją z [...] marca 2009 r., uchylił decyzję ZUS z [...] grudnia 2008r., w części obejmującej rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc styczeń 1999r. i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji oraz postanowił utrzymać w mocy w pozostałej części zaskarżoną decyzję - jako podstawę rozstrzygnięcia wskazując art. 138 § 1 pkt 2 związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej: kpa) oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny.

Prezes ZUS wskazał, iż na prośbę płatnika ponownie przeliczył saldo powstałego zadłużenia jednak jego wysokość nie uległa zmianie. Organ odwoławczy podał, iż wnioskodawca w końcowej fazie prowadzenia działalności gospodarczej napotkał poważne problemy z utrzymaniem płynności finansowej z uwagi na brak sprzedaży towarów. Po zlikwidowaniu działalności, od dnia [...] czerwca 1999r., był bezrobotny i pozostawał na utrzymaniu żony, w późniejszym okresie podjął pracę na umowę zlecenie jako agent ochrony, natomiast od sierpnia 2008r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Jak wskazał organ rentowy, zobowiązany w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, iż nie w stanie uregulować powstałych zaległości, ponieważ jest jedynym żywicielem rodziny, żona jest osobą bezrobotną, która nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorym synem.

Organ rentowy podał, iż należności za miesiąc styczeń 1999r., wygasły, co czyni bezprzedmiotowym procedowanie w przedmiocie ich umorzenia, natomiast pozostałe należności określone przez ZUS w decyzji z [...] grudnia 2008r., nie uległy przedawnieniu i podlegają dochodzeniu. Podkreślił także, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności mają charakter uznaniowy i nawet wystąpienie przesłanek zawartych w art. 28 u.s.u.s. nie zobowiązuje Prezesa ZUS do umorzenia należności.

Decyzję Prezesa ZUS z [...] marca 2009r. K. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie przedawnienia zaległości składkowych. Zdaniem autora skargi składki przedawniły się po upływie 5 lat od daty ich wymagalności, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych niż w niej podniesione. Na treść skargi składa się postulat by zostało "stwierdzone przedawnienie w w/w sprawie dotyczącej niezapłacenia składek ZUS". Jednak ten argument wnioskodawcy dotyczący przedawnienia składek jest nietrafny.

Z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art. 1 pkt 9 tejże ustawy przepis art. 24 ust.4 usus, otrzymał nowe brzmienie zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne.

Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 usus, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (zob. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 24 ust. 4 usus., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia (w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W niniejszej sprawie przedmiotem odmowy umorzenia są składki ujęte w okresie tj. od listopada 1998r. do grudnia 1998r. oraz od lutego 1999r. do maja 1999r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności 5 letni termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r.

Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa.

Z treści decyzji obu instancji wynika, iż przedmiotem odmowy umorzenia w sprawie niniejszej są należności z tytułu nieopłaconych przez K. B. - prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego i hurtowego artykułami przemysłowymi – składek na ubezpieczenia społeczne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Biorąc powyższe pod uwagę, podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s., regulujący instytucję umorzenia należności z tytułu składek, oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141 poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem) które stanowi delegację ustawową z art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (vide wyrok NSA z 20 marca 2007r. sygn. akt: II GSK 345/06).

W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w powołanym akcie wykonawczym. Wspomniana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a tego artykułu dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi. O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach" okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz w powołanym rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to faktu, o którym już wspomniano, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organy rentowe stwierdziły, iż K. B. posiada stałe źródło dochodu z umowy o pracę (miesięcznie [...] zł) i umowy zlecenie (miesięcznie ok. [...] zł), żona jest osobą bezrobotną, wychowującą ciężko chore, niepełnosprawne dziecko, a osoba na której pomoc w opiece nad dzieckiem płatnik mógł liczyć także podupadła na zdrowiu - organ rozpoznający sprawę mając powyższe na uwadze uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy systemowej i nie istnieją wystarczająco szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b tejże ustawy.

Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej zobowiązanego, wobec braku realnych perspektyw na podwyższenie poziomu jego dochodów, stały dochód w postaci wspomnianej wyżej umowy o pracę i umowy agencyjnej powoduje zdaniem organu odwoławczego, że nie zachodzi w jego przypadku całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., co jednak nie wpływa, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie na możliwość rozważenia umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2007r. sygn. akt: II GSK 264/07). Ponadto organ odwoławczy uznał, iż nie zachodzi w przypadku dłużniczki ważny interes osoby zobowiązanej, który uzasadniałby zastosowania umorzenia należności, pozostawiając poza rozważaniami, zdaniem Sądu istotne z punktu widzenia możliwości zastosowania umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, argumenty podnoszone przez zobowiązanego, takie jak brak perspektyw na poprawę wysokości dochodów, otrzymane wypowiedzenie umowy o pracę przez żonę, ale również ciężka choroba syna G. (orzeczony stopień niepełnosprawności) i wynikająca z tego faktu potrzeba całodobowego sprawowania nad nim opieki. Co z kolei powoduje, iż żona płatnika musi pozostać z synem i nie może podjąć pracy zarobkowej, a osoba na której pomoc w opiece nad synem rodzina mogła liczyć, z powodu złego stanu zdrowia nie może jej kontynuować. Skarżący, co podkreśla wielokrotnie w pismach kierowanych do organu, znalazł się bardzo trudnej sytuacji finansowej, nie jest w stanie podjąć się spłaty należności, po uregulowaniu miesięcznych opłat pozostaje mu jedynie niewielka kwota, a musi przeznaczyć także środki na pokrycie kosztów rehabilitacji syna.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na stwierdzeniu, iż powstałe na koncie K. B. zadłużenie nie jest całkowicie nieściągalne, nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., bo płatnik uzyskuje dochód z dwóch źródeł i wyraża chęć spłaty w systemie ratalnym.

W opinii Sądu organ odwoławczy nie pochylił się nad trudną sytuacją rodziną oraz socjalno-bytową zobowiązanego.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości przewidzianego przez ustawodawcę zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" mimo że okoliczności tej konkretnej sprawy uzasadniają potraktowanie jej w sposób szczególny, decyzja w kwestii umorzenia zaległości składkowych nie należy do błahych (vide: wyrok NSA z 20 marca 2007r. sygn. akt: II GSK 345/06), bo dotyczy przecież sfery elementarnych potrzeb czyli posiadania środków do przeżycia, regulowania miesięcznych opłat, a w sytuacji skarżącego rzutuje na konieczność prowadzenia dalszej rehabilitacji syna.

Zabrakło w treści zaskarżonej decyzji skonfrontowania sytuacji bytowej strony, osiąganych dochodów, braku szans na polepszenie bytu rodziny z wysokością zaległości, które są niewspółmiernie wysokie z uzyskiwanym przez płatnika dochodem, nawet ewentualnie podjęty system ratalny, może przyczynić się pogorszenia już i tak ciężkiej sytuacji finansowej rodziny, do pogłębienia jej niedostatku.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niniejszej Prezes ZUS winien w pierwszej kolejności rozważyć rzetelnie i wnikliwie rozpatrzyć całokształt okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej zobowiązanego i jego rodziny czyniąc zadość zasadom rzetelnej procedury administracyjnej. W szczególności, mając na względzie uznaniowy charakter ww. regulacji ("Zakład może umarzać należności") podjęte przez organ rozstrzygnięcie winno być wyczerpująco, przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ orzekając ponownie, winien rozważyć ewentualną możliwość umorzenia zaległości składkowych wobec zobowiązanego, w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy systemowej oraz ww. rozporządzenia.

Rozważenia wymagają również argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, niski dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę, brak możliwości podjęcia pracy przez małżonkę, brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny, ciężka choroba syna G., a także brak majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności.

Organ rentowy rozpatrujący sprawę winien stworzyć dokładny obraz sytuacji bytowej wnioskodawcy i jego rodziny, mający odniesienie do funkcjonowania jej w życiu społecznym. Zatem reasumując, konieczność zapłaty zaległości składkowych przez K. B. może spowodować sięgnięcie przez niego po pomoc finansową państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb swojej rodziny, co z kolei może spowodować jeszcze większe pogrążanie się rodziny w stanie ubóstwa, a zatem wyegzekwowanie tych zaległości od dłużnika, nie pozostanie w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela, co winien rozważyć organ odwoławczy (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, LEX nr 321267).

Zadaniem Prezesa ZUS, jak i organu I instancji było zbadanie zasadności wszystkich argumentów przedstawionych przez dłużnika, a wynik tej oceny wraz z przytoczeniem konkretnych ustaleń przedstawić w uzasadnieniu swojej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Zaś w decyzjach obu instancji, zabrakło indywidualnego potraktowania osoby dłużnika, jego skomplikowanej sytuacji rodzinnej organy rentowe bardzo ogólnikowo przedstawiają sytuację osobistą i majątkową wnioskodawcy, pobieżnie dołączając do nich lakoniczny, komentarz który można odnieść do wielu innych spraw. Organ winien odnieść się do sytuacji zobowiązanego, jak do osoby która szuka pomocy w postaci umorzenia swoich zaległości składkowych, gdyż co wielokrotnie przyznaje płatnik sam nie jest w stanie ich uregulować.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.