Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 207/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 1, art. 64c par. 3,
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz H. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej – H. M. w oparciu o tytuły wykonawcze z 23 listopada 2006 r. wystawione przez Wójta Gminy w S., obejmujące zaległości z tytułu podatku rolnego osób fizycznych za okres 3/2001, 4/2001 oraz od 1/2002 do 4/2002.

Zawiadomieniem z 9 marca 2007 r. organ egzekucyjny zajął prawo majątkowe w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, tj. rentę Skarżącej.

W skierowanym do Ministra Finansów piśmie z 27 marca 2007 r., Skarżąca stwierdziła, iż wnosi "skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego W.". Wyjaśniła, że egzekwowany podatek rolny, określony na podstawie wpisu z rejestru gruntów, nie był należny, ponieważ nie władała ona przedmiotowym gruntem w latach 2001-2002. Właściwe organy nie dokonały aktualizacji wpisu do rejestru. Ponadto z wpisu tego wynikało, iż jest to grunt rolny, natomiast organy gminne i samorządowe bezprawnie zaliczyły ten grunt do tzw. gruntów pozostałych, zawyżając kilkukrotnie podatek. Skarżąca domagała się zatem umorzenia spornych kwot.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismo powyższe uznał za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i przekazał go do rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu zgodnie z właściwością rzeczową (pismo z 19 kwietnia 2007 r.).

Pismem z 20 marca 2008 r. Skarżąca poinformowała Dyrektora Izby Skarbowej, że organ egzekucyjny nie rozpatrzył jej wniosku.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej.

Wyjaśnił, że w dniu złożenia przez Skarżącą wniosku umorzenie postępowania egzekucyjnego było niezasadne, ponieważ zobowiązana powołała się na nieistnienie obowiązku podatkowego objętego tytułami wykonawczymi. Tymczasem, zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – dalej: "u.p.e.a.", organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co oznacza, iż pozostaje związany decyzją wierzyciela o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji i jest zobligowany do jej prowadzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego powołał się na brak jakichkolwiek dyspozycji wierzyciela w zakresie umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego, dlatego też zastosowano środek egzekucyjny, w efekcie którego wyegzekwowano zaległość w całości i przekazano wierzycielowi. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Ponieważ to wierzyciel wskazuje, że zobowiązanie jest wymagalne i podlega egzekucji, on też (Urząd Gminy w S.) może odpowiedzieć za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji.

W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego "na dzień dzisiejszy" rozstrzygnięcie wniosku o umorzeniu postępowania egzekucyjnego było bezpodstawne z uwagi na fakt, że postępowanie zostało zakończone 26 czerwca 2007 r. całkowitym wyegzekwowaniem zaległości, a u.p.e.a. nie przewiduje umorzenia postępowania w sytuacji, gdy zostało już ono wykonane.

W złożonym na to postanowienie zażaleniu z 6 maja 2008 r., Skarżąca podniosła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął egzekucję nie dysponując odpowiednim tytułem wykonawczym. W tytułach wykonawczych z 23 listopada 2006 r. brakowało stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny i podpisu wierzyciela. Ponadto nieczytelnie oznaczono decyzje, które przy tym nie dotyczyły tej sprawy. Z art. 29 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Zdaniem Skarżącej egzekucja wobec niej była niedopuszczalna.

Podniosła, że Urząd Skarbowy przedtem kilkanaście razy odmawiał wszczęcia w tej sprawie postępowania egzekucyjnego i nie może po paru latach zmieniać swych decyzji.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 59 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa. W sprawie zaś chodzi o to, że w latach 2001-2002 nie władała ona żadnym gruntem i wymierzenie podatku było sprzeczne z prawem.

Skarżąca podniosła, że nie udzielono odpowiedzi na jej wniosek z 27 marca 2007 r. w odpowiednim czasie, a kontynuowano egzekucję. Wniosła o zwrot – w jej przekonaniu – bezprawnie pobranej kwoty 957,65 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] listopada 2008 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Wyjaśnił, że postępowania egzekucyjne podlega umorzeniu w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. Zobowiązania wynikające z przedmiotowych tytułów wykonawczych wygasły 26 czerwca 2007 r. wskutek ich wyegzekwowania. Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Okoliczność ta nie stanowi podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie jest możliwy wnioskowany przez Skarżącą zwrot kwoty 957,65 zł., pobranej i przekazanej wierzycielowi. To wierzyciel jest dysponentem wyegzekwowanej należności. Tylko on jest też uprawniony do zmiany orzeczeń stanowiących podstawę tytułu wykonawczego i do ewentualnego zwrotu przekazanych na jego rzecz środków. Organ egzekucyjny nie posiada kompetencji o rozstrzygania sporów co do zasadności dochodzenia roszczeń przez Wójta Gminy w S.. Powołując się na art. 29 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wywiódł, że dla organu egzekucyjnego wiążący jest tytuł wykonawczy wystawiony i popierany przez wierzyciela, ponieważ to na jego wniosek i ryzyko prowadzona jest egzekucja. Organ egzekucyjny nie może kwestionować wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. uznał za zasady podniesiony w zażaleniu z 20 marca 2008 r. zarzut nieterminowego załatwienia sprawy przez organ egzekucyjny.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła skargę. Zarzuciła, że tytuły wykonawcze stanowiące podstawę postępowania egzekucyjnego nie zawierały prawidłowej treści. Ponad braki w tym względzie wymienione w zażaleniu, Skarżąca wskazała, że w rubryce rodzaj należności fałszywie wpisano podatek rolny od osób fizycznych. Ponowiła również pozostałe zarzuty podnoszone w zażaleniu podkreślając, iż nie ciążył na niej obowiązek podatkowy, ponieważ nie władała żadnym gruntem. Jej zdaniem postępowanie egzekucyjne w sprawie powinno być umorzone.

Skarżąca stwierdziła, że Izba Skarbowa w W. czterokrotnie przedłużała termin wyjaśnienia okoliczności sprawy, w rezultacie jednak poprzestała na wyjaśnieniach organu egzekucyjnego, ignorując jej argumenty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Jego zdaniem tytuły egzekucyjne spełniały wymogi formalne określone w art. 27 u.p.e.a. Zarzuty Skarżącej w tym względzie wyczerpywały podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jednakże z akt sprawy nie wynikało, aby zarzuty takie Skarżąca złożyła, na tym etapie kwestionując prawidłowość prowadzenia egzekucji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej tym samym nie jest dopuszczalne, aby w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązana domagała się rozstrzygnięcia w tym zakresie. Natomiast niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie zostało wymienione jako przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym niemniej organ za zasadne uznał wyjaśnienie, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zawierają elementy, których brak Skarżąca podnosiła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się również na powodach innych niż w niej podniesione. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Sąd miał również na względzie specyfikę stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, wyrażającą się w tym, że wniosek Skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie został rozpatrzony w okresie, gdy trwała jeszcze prowadzona wobec niej egzekucja.

I. Rozpatrując ten wniosek po upływie roku od jego złożenia organy orzekające stwierdziły, że zakończenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wyegzekwowanie należności nie stanowi podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca nie domagała się umorzenia postępowania z uwagi na jego zakończenie poprzez wyegzekwowanie należności. Jak wskazano wyżej nastąpiło to po złożeniu przez nią wniosku. Gdyby organ egzekucyjny dochował terminów załatwiania spraw przewidzianych w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku Skarżącej zapadłoby przed zakończeniem samej egzekucji. Odpowiednie zastosowanie przepisów tego kodeksu (art. 18 u.p.e.a.) nie stoi na przeszkodzie uznania ich za wiążące do rozpatrywania przez organ egzekucyjny wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, skoro u.p.e.a. innego terminu nie przewiduje. Skarżąca miała prawo oczekiwać, że organ egzekucyjny rozpatrzy jej wniosek w terminie chociażby zbliżonym do przewidzianego dla sprawy szczególnie skomplikowanej, tj. w ciągu 2 miesięcy.

Zdaniem Sądu w postępowaniu wszczętym wnioskiem Skarżącej ewidentnie naruszona została również zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, wyrażona w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Nie jest działaniem w zgodzie z tą zasadą uzasadnianie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego okolicznością, iż doszło do wyegzekwowania należności, które postępowanie to zakończyło. Stało się tak bowiem wyłącznie na skutek niczym nieusprawiedliwionego nierozpatrzenia tego wniosku w terminie zakreślonym przepisami prawa. Uchybienie terminowi załatwienia sprawy przyznał Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r.

Sąd zauważa, że Skarżąca nie złożyła wniosku o umorzenie postępowania mimo, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Nie było tak w momencie składania wniosku. Co oczywiste nie wskazywała zatem tej okoliczności jako przesłanki umorzenia.

II. Wniosek swój Skarżąca opierała na okolicznościach faktycznych (brak władania gruntem), istotnych z punktu widzenia naliczenia podatku, oraz na wadach tytułów wykonawczych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że w ten sposób Skarżąca kwestionuje istnienie egzekwowanego obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż organ egzekucyjny nie może kwestionować wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Oba organy powołały się na wynikający z art. 29 § 1 u.p.e.a. zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Nie kwestionując powyższego zakazu Sąd zauważa, organ egzekucyjny wadliwie utożsamia niemożność badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku z niemożnością badania istnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

O ile badanie zasadności egzekwowanego obowiązku wiąże się z niedopuszczalnym w postępowaniu egzekucyjnym wkraczaniem w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji (w rozpatrywanej sprawie – postępowania podatkowego zakończonego decyzją Wójta Gminy w S.), o tyle badanie istnienia obowiązku oznacza sprawdzenie, czy istnieje należność nieuiszczona należność wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym.

Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego organy orzekające nie mogły badać, czy prawidłowo Skarżąca została obciążona podatkiem rolnym, wskazanym w tytule wykonawczym. Powstanie zobowiązania podatkowego oraz jego wysokość ustalane są bowiem w postępowaniu podatkowym, a nie egzekucyjnym. Dlatego też art. 29 § 1 u.p.e.a. rzeczywiście wykluczał możliwość wzięcia pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia twierdzeń Skarżącej, iż w latach 2001-2002 nie władała ona żadnym gruntem. Organ egzekucyjny nie mógł też badać, czy i na ile decyzja organu podatkowego znajduje oparcie w zapisach ewidencji gruntów.

Dyrektor Izby Skarbowej nie miał podstaw do przyjęcia, że Skarżąca kwestionowała wymagalność egzekwowanego obowiązku. Nie wynika to bowiem ani z jej wniosku, ani też z zażalenia. Wskazała ona jedynie, uzasadniając zarzut wadliwości tytułu wykonawczego, że brak nim stwierdzenia, iż obowiązek jest wymagalny.

Tytułem jedynie wyjaśnienia wskazać należy, że oświadczenie o wymagalności egzekwowanej należności jest elementem druku tytułu wykonawczego. Podpisanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego jest więc równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o wymagalności egzekwowanej należności

Organ odwoławczy w istocie ograniczył się do oceny wybiórczo potraktowanych zarzutów, okoliczności i wniosków podniesionych przez Skarżąca w zażaleniu. Jest to sprzeczne z istotą postępowania odwoławczego, w którym sprawa jest ponownie rozpatrywana.

W zażaleniu Skarżąca wskazała, że w tytule wykonawczym wpisano nieczytelne oznaczenia decyzji, które nie dotyczyły tej sprawy. Dalej zaś podniosła, że błędnie wpisano rodzaj egzekwowanej należności, tj. podatek rolny od osób fizycznych. Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do tych twierdzeń.

Dopiero na rozprawie sądowej pełnomocnik Skarżącej przedłożyła skierowane do Skarżącej decyzje Wójta Gminy w S. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2001 i 2002. Sąd przeprowadził dowód z tych dokumentów, zapoznając z ich treścią pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej. Przedłożone decyzje dotyczą podatku innego niż objęty tytułami wykonawczymi, na podstawie których prowadzone było przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Decyzje te noszą inne daty niż wskazane w tytułach wykonawczych. Pełnomocnik Skarżącej oświadczyła, że żadnych innych decyzji, w tym dotyczących podatku rolnego, Skarżąca nie otrzymała.

Decyzje te nie odpowiadają zatem ani przedmiotem, ani datą wydania decyzjom wskazanym w tytułach wykonawczych. W postępowaniu sądowym z uwagi na ograniczenia dowodowe wynikające z art. 106 § 3 p.p.s.a nie jest możliwe ustalanie, czy prowadzona wobec Skarżącej egzekucja dotyczyła w istocie należności określonych tymi decyzjami. Sąd podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), z tych zaś nie wynikało, aby decyzje te znane były Dyrektorowi Izby Skarbowej.

Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że z treści dokumentów sporządzonych przez wierzyciela, znajdujących się w przedłożonych Sądowi aktach egzekucyjnych, wynikała rozbieżność dotycząca rodzaju egzekwowanej należności. W tym zaś zakresie wątpliwości żadnych być nie może.

W tytułach wykonawczych wskazano, iż egzekwowana należność to podatek rolny osób fizycznych, obejmujący kwartalne płatności z lat 2001-2002. Jako akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia konsekwentnie wskazano dane identyfikujące ustawę z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431).

Do tytułów wykonawczych dołączono kserokopię skierowanego do Skarżącej upomnienia z 19 października 2006 r., doręczonego jej 25 października 2006 r. (kserokopia potwierdzenia odbioru). Taką też datę doręczenia upomnienia wskazano w tytułach wykonawczych. Uprawniony jest zatem wniosek, że na podstawie tych tytułów wykonawczych egzekwowana była należność, której dotyczyło upomnienie.

Rzecz jednak w tym, że w upomnieniu dołączonym do tytułów wykonawczych jako rodzaj należności wskazano łączne zobowiązanie pieniężne.

W świetle § 1 ust. 1 obowiązującego w latach 2001-2002, wydanego na podstawie delegacji z ustawy o podatku rolnym, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego (Dz.U. Nr 105, poz.1200) nie jest możliwe utożsamienie podatku rolnego z łącznym zobowiązaniem pieniężnym.

Zgodnie bowiem z tym przepisem podatnicy podatku rolnego będący równocześnie podatnikami podatku od nieruchomości lub podatku leśnego wpłacają te podatki, należne za dany rok podatkowy na terenie tej samej gminy, w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, na podstawie jednego nakazu płatniczego, z zastrzeżeniem ust. 2 (zastrzeżenie bez znaczenia w sprawie - wyj. Sądu).

Najkrócej rzecz ujmując - nie istnieje tzw. łączne zobowiązanie pieniężne, jeśli podatnik obowiązany jest zapłacić jedynie podatek rolny. Zobowiązanie to nie wystąpi również w sytuacji, gdy na podatniku ciąży tylko podatek od nieruchomości lub tylko podatek leśny.

Niedopuszczalne byłoby w związku z powyższym egzekwowanie orzeczonego łącznego zobowiązania pieniężnego na podstawie tytułu wykonawczego, którym wskazano podatek rolny. Niedopuszczalna byłaby też sytuacja odwrotna.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ egzekucyjny starał się wyjaśnić te rozbieżności przystępując do egzekucji. Nie wynika też, aby czynił to w okresie późniejszym. Rozbieżności te pominął również Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Co do zasady kwestia prawidłowości określenia egzekwowanej należności winna być badana zanim organ egzekucyjny rozpocznie egzekucję. Prawidłowość ta może być kwestionowana przez zobowiązanego w ramach zarzutu określonego w art. 33 pkt 3 u.p.e.a., którego podstawą jest określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (np. decyzji organu podatkowego – wyj. Sądu). Skarżąca zarzutu takiego nie zgłosiła.

Tym niemniej zważyć należało, że niezależnie od zarzutów składanych na początkowym etapie postępowania egzekucyjnego, ustawodawca przewidział również możliwość późniejszego umorzenia tego postępowania, a przy tym nie zakreślił terminu na złożenie wniosku w tym przedmiocie. Nie ulega też wątpliwości, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być dokonane z urzędu, o ile wystąpią ku temu przesłanki.

Zważyć również należało, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. zasadniczo pokrywają się z podstawami zarzutów egzekucyjnych, wymienionymi w art. 33 tej ustawy.

Przesłanki umorzenia postępowania wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. zakreślone zostały szeroko i obejmują one zarówno okoliczności, które powstały już po wszczęciu egzekucji, jak i istniejące wcześniej, a dopiero po wszczęciu egzekucji ujawnione bądź dostrzeżone.

Zdaniem Sądu przyjęcie przez ustawodawcę przedstawionych unormowań świadczy, iż jego intencją było stworzenie możliwości zaprzestania prowadzenia egzekucji w każdym czasie, gdy okaże się, iż nie należało jej wszczynać lub prowadzić.

Podstawie zarzutu egzekucyjnego z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. odpowiada przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa.

Ten w istocie przepis wskazała Skarżąca w zażaleniu, aczkolwiek powołała się na niezgodność egzekwowanego obowiązku z przepisem prawa i niezgodność tę upatrywała w obciążeniu jej podatkiem mimo, że nie władała gruntem.

Ani organ egzekucyjny, ani też Dyrektor Izby Skarbowej przed przekazaniem wniosku Skarżącej do rozpatrzenia przez ten organ, nie występowali do niej o wskazanie przesłanki, na której opierała ona wniosek zakwalifikowany jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Uwzględniając zatem wskazywaną wyżej zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, należało zbadać – nie tylko w oparciu o literalną treść wniosku – ale też w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, czy istniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przede wszystkim zaś należało ustalić, czy wskazane w tytułach wykonawczych decyzje rzeczywiście nakładały na Skarżącą obowiązek uiszczenia podatku rolnego za odpowiednie okresy. Niewyjaśnienie tej kwestii oznacza, iż nie został ustalony stan faktyczny istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie istnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych, z czym wiąże się konieczność zgromadzenia stosownego materiału dowodowego i jego rozważenia, nałożony został na organy orzekające obu instancji w art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a.

III. Wniosek Skarżącej nie został rozpatrzony w sposób, jakiego mogła ona oczekiwać, tj. szybko i wnikliwie.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że egzekucja prowadzona jest na wniosek i ryzyko wierzyciela.

Jednakże to organowi egzekucyjnemu przysługują naliczone w postępowaniu koszty egzekucyjne. Z punktu widzenia zobowiązanego istotne jest jednak, aby obciążały go koszty zasadnie oraz prawidłowo wszczętej i przeprowadzonej egzekucji. Znajduje to odzwierciedlenie w treści art. 64c § 3 u.p.e.a. stanowiącym, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a (zastrzeżenie bez znaczenia w sprawie – wyjaśnienie Sądu).

Z treści tytułów wykonawczych wynika, że kosztami egzekucyjnymi obciążono Skarżącą.

Podkreślając wiążącą organ egzekucyjny moc tytułu wykonawczego, Dyrektor Izby Skarbowej pominął jednak okoliczność, że organ ten wyposażony został w instrumenty służące badaniu, czy na podstawie określonego tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne może być prowadzone, co wiąże się z ustaleniem poprawności danych wskazanych w tytule wykonawczym.

Powoływany przez organy orzekające art. 29 § 1 u.p.e.a. obejmuje w istocie bardzo wąski zakres. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy przepis ten nie uzasadniał odstąpienia od ustalenia istnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Miał on zastosowanie, jak wskazano wyżej, jedynie do podnoszonych przez Skarżącą okoliczności związanych z zasadnością obciążenia jej podatkiem.

Zasadnie Skarżąca wskazywała na przedłużanie przez Dyrektora Izby Skarbowej terminu rozpatrzenia zażalenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy nie wynika, aby po wydaniu postanowienia z [...] czerwca 2008 r. organ odwoławczy podejmował jakiekolwiek czynności wyjaśniające. Tymczasem zaskarżone postanowienie wydano [...] listopada 2008 r.

III. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 8, art. 35 § 3 oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

IV. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy ustalić, czy zgodnie ze wskazanymi w tytułach wykonawczych decyzjami Skarżącą rzeczywiście obciąża podatek rolny za wymienione tamże okresy. Wymaga to wystąpienia do wierzyciela o złożenie wyjaśnień oraz przedstawienie orzeczeń wskazanych w tytułach wykonawczych.

Rozstrzygnięcie i będzie uzależnione od poczynionych ustaleń.

Tym niemniej Sąd podkreśla, że wskazane wyżej ustalenia, jak i dokonana na ich podstawie ocena wystąpienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, muszą być jednoznaczne. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa wymaga, aby Skarżąca uzyskała nie budzącą wątpliwości wypowiedź co do prawidłowości prowadzonej wobec niej egzekucji. Od wyrażenia tej oceny tej organ orzekający nie może zwolnić się powołując na fakt zakończenia postępowania egzekucyjnego.

V. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

Sąd zasądził na rzecz Skarżącej koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi. Wniosek w tym przedmiocie złożyła na rozprawie pełnomocnik Skarżącej.