Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 881/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P., B. P., Z. P., A. P. na postanowienie Wojewody z dnia 14 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta [...] postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 rok o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu wniosku M. P., B. P., Z. P., A. P. odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez następców prawnych byłego właściciela, wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z niezabudowanych działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...], [...], [...] położonej w jednostce ewidencyjnej[...]-miasto, obręb ewidencyjny: [...], B. [...] objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B.. W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotowy wniosek został złożony z zachowaniem 7- dniowego terminu o którym mowa w art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego tj. przyjmując jako termin ustania przyczyny dzień 22.02.2021 r. w którym został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Z wniosku oraz ze złożonych do niego kopii dokumentów wynika, że na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 29.09.1988 r. K. P. sprzedał Skarbowi Państwa niezabudowaną działkę numer [...] o powierzchni 3,3394 ha za łączną cenę [...] zł z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w B.. W/w umowa zawarta została w trybie art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W 1989 roku w/w działka ewidencyjna oznaczona numerem [...] położona w B. podzieliła się na działki ewidencyjne numer: [...], [...], [...], [...]. Działki ewidencyjne oznaczone numerem [...], [...], [...] stanowią własność Gminy Miasta B.. Działki ewidencyjne oznaczone numerami: [...], [...], [...] położone w B. stanowią własność Gminy Miasta B. na podstawie księgi wieczystej numer [...] K. P. zmarł [...] sierpnia 2020 roku w B.. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A numer [...] z dnia 22.02.2021 roku spadek po K. S. P. na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: M. G. P. w [...] części, synowie: B. K. P., Z. J. P., A. M. P. po [...] części każdy. Należy zwrócić uwagę, że uprawnienia byłego właściciela do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po rządami obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadzone zostało już w dniu 1 stycznia 1998 r. tj. ponad 20 lat temu, natomiast przepis art. 136 przez kolejne lata ulegał modyfikacjom do obecnego brzmienia. Pierwotnie wyżej opisany termin miał minąć 14 maja 2020 roku, jednak z powodu zawieszenia biegu terminów administracyjnych na podstawie art. 15 zzr tzw. tarczy antykryzysowej 1.0. - bieg w/w 12 - miesięcznego terminu został zawieszony z dniem 31 marca 2020 roku. Z kolei uchwalona w dniu 14 maja 2020 roku tzw. tarcza antykryzysowa 3.0 uchyliła w/w artykuł 15 zzr, a to oznaczało, że terminy znów zaczęły biec po upływie 7 dni od dnia wejście w życie tarczy 3.0., tj. w dniu 24 maja 2020 roku a co za tym idzie termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upłynął z dniem 7 lipca 2020 roku. Jak wynika ze złożonych dokumentów były właściciel wywłaszczonej nieruchomości K. P. zmarł [...] 2020 roku, a więc w dacie 7 lipca 2020 roku był osobą żyjącą. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot na rzecz wnioskodawców złożyli spadkobiercy. K. P., którzy w zakreślonym przez ustawodawcę dacie tj. 7.07.2020 roku nie byli uprawnieni do złożenia wniosku bowiem jak już wyżej podniesiono były właściciel nieruchomości wywłaszczonej był osobą żyjącą. Organ wskazał, że nie jest możliwe przywrócenie terminu materialnoprawnego.

Zażalenie na to postanowienie złożyli M. P., B. P., Z. P. i A. P., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Staroście B. do powtórnego rozpoznania.

Wojewoda postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że instytucji procesowej przywrócenia terminu nie stosuje się do terminów materialnoprawnych, ma ona bowiem wyłącznie zastosowanie do terminów procesowych - i to terminów dokonania czynności procesowych (np. terminu złożenia odwołania). Wojewoda podzielił w tym zakresie stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.01.2010 r., sygn. akt I OSK 1147/09, zgodnie z którym: "Nie budzi wątpliwości, iż termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. Jednakże w sytuacji, gdy wpłynął wniosek strony o jego przywrócenie, rozważenia wymaga w jaki sposób należy się do niego odnieść. (...) Przede wszystkim wniosek o przywrócenie terminu jest wnioskiem incydentalnym w ramach postępowania (...) [głównego - przypis własny] i w związku z tym nie wszczyna żadnego nowego postępowania. Jeżeli nawet wniosek taki byłby wnioskiem samoistnym, to brak jest podstawy prawnej do odmowy wszczęcia postępowania wywołanego tym wnioskiem. (...) Również nie nią podstawy prawnej do umorzenia postępowania. Tak jak to wskazano wyżej wniosek o przywrócenie terminu ma charakter incydentalny i jest rozpoznawany w ramach postępowania (...) [głównego - przypis własny]. W związku z tym stosownie do art. 123 K.p.a., jego rozpoznanie następuje w formie postanowienia. Natomiast zgodnie z art 126 K.p.a. do postanowień nie stosuje się przepisu art. 105 K.p.a., tj. dot. umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze należ wskazać, iż przepis art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanowi, iż określone w przepisie art. 136 ust. 3 uprawnienie poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Wskazany w ww. przepisie termin ma niewątpliwie charakter terminu materialnoprawnego, gdyż po jego upływie wygasają roszczenia poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o nadanie im prawa własności uprzednio wywłaszczonej i zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości lub udziału w prawie własności, albo części nieruchomości lub udziału w tej części. Powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie mniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, upływał co do zasady 14 maja 2020 r. W dniu 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COvID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych m.in. przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i 5, zgodnie z którymi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów materialnych do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19). Przytoczony wyżej przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zawiesił z dniem 31 marca 2020 r. bieg 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - zgodnie z jej art. 76 który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Okres od 31 marca do 14 maja 2020 r. obejmował 45 dni, a zatem ostatnim dniem omawianego terminu zawitego, który rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r., był 7 lipca 2020 r. W przedmiotowej sprawie, w dniu 1.03.2021 r. M. P., B. P., Z. P. i A. P. - spadkobiercy K. P., poprzedniego właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w B., sprzedanej na rzecz Skarbu Państwa - umową Rep. A Nr [...] z dnia 29.09.1988 r., zawartą w trybie przepisu art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, złożyli wniosek o zwrot powstałych z ww. nieruchomości działek: nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w B., objętych księgą wieczystą nr [...] Jednocześnie w dniu 1.03.2021 r. wraz z ww. wnioskiem, wyżej wymienieni wnioskodawcy złożyli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, którego dotyczy zaskarżone postanowienie. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym przepis art. 136 ust. 7 u.g.n, wprowadzony nowelizacją ustawy z 4.04.2019 r., stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zmiana przepisu art. 216 u.g.n., dodająca do tego przepisu również nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. u.o.g.g.i.w.n. weszła w życie w dniu 1.03.2013 r. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 136 ust. 7 u.g.n. oraz fakt, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową Rep. A Nr [...] z dnia 29.09.1988 r. w trybie przepisu art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, jak również treść ww. przepisu art. 15zzr ust. 1 pkt 5 z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz przepisu art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, stwierdzić należy, że żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości wygasło z mocy ustawy z dnia 7 lipca 2020 r. Z uwagi zatem na to, że roszczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter materialny, gdyż jest to żądanie ustalenia przez organ na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela, prawa własności nieruchomości (wywłaszczonej na podstawie decyzji lub umowy), które to prawo wygasło z mocy ustawy na podstawie przepisu art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., a w treści ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dopuszczono możliwości przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, organ I instancji zasadnie orzekł zaskarżonym postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu do złożenia przez następców prawnych byłego właściciela wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M. P., B. P., Z. P. i A. P. zarzucając:

1/ naruszenie procedury administracyjnej, a to art. 58 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że dotyczy on możliwości przywrócenia wybranych terminów, w szczególności, że z działania tego przepisu wyłączone są powołane przez organ terminy prawa materialnego, podczas gdy z powołanego przepisu to nie wynika;

2/ naruszenie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że stosuje się w jego ramach skutek wygaśnięcia prawa, w razie naruszenia uchybienia terminu jak w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce gruntami, podczas gdy z powołanego przepisu nie wynika uprawnienie do stosowania takiej analogii;

3/ naruszenie art. 6 K.p.a. w związku z art. 75 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a to stanu zdrowia K. P., faktu, że nie mógł on w całym okresie jaki pozostał na złożenie wniosku o zwrot takiego wniosku złożyć;

4/ naruszenie art. 32 i art. 64 Konstytucji RP, polegające na dyskryminacji osób chorych i ułomnych, które nie były w stanie złożyć wniosku o zwrot nieruchomości w krótkim 12 miesięcznym okresie wynikającym z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r., w razie przyjęcia, że taki stan powoduje wygaśnięcie prawa, które nie podlega przywróceniu.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o stwierdzenie nieważności postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji Wojewody w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej (nabytej w trybie wywłaszczenia) nieruchomości. W ocenie strony skarżącej obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości przywrócenia terminu tzw. materialnoprawnego a okoliczności sprawy nakazują termin ten przywrócić. W ocenie sądu pogląd ten nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z kolei art. 136 ust 7 stanowi, iż uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2.

Przepis art. 58 § 1 K.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.).

W ocenie sądu przepis ten (art. 58 § 1 K.p.a.) ma zastosowanie jedynie do czynności procesowych dokonywanych przez stronę w przepisanych prawem terminach, w postępowaniu administracyjnym - terminów określonych głównie przepisami tej ustawy (K.p.a.). Przepis ten nie ma jednak zastosowania do uchybień terminów materialnoprawnych.

Termin materialnoprawny to czas (okres), w którym dany podmiot może domagać się ukształtowania swojej sfery prawnej tj. przyznaniu mu jakiegoś prawa lub zwolnienie z obowiązku. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, uchybienie temu terminowi stanowi przeszkodę dla uznania, że istnieje przedmiot postępowania w znaczeniu materialnoprawnym. Inaczej to ujmując podmiot, który w określonych przepisami prawach terminach miał prawo do uzyskania korzyści prawnych (praw) lub zwolnienia go z obowiązków a w terminach tych praw lub zwolnień się nie domagał, traci możliwość ich uzyskania czy zwolnienia a utrata ta ma charakter trwały (nieprzywracany).

W odróżnieniu od tego, uchybienie terminowi procesowemu może być pod pewnymi warunkami stronie przywrócone, przy czym jak mowa wyżej, w odróżnieniu od terminu prawnomaterialnego, termin procesowy dotyczy nie praw lub obowiązków strony, ale czynności podejmowanych w toczącym się lub mającym się toczyć postępowaniu administracyjnym i dotyczących stricte tego postępowania. Termin materialnoprawny dotyczy zaś tego co w efekcie toczącego się procesu administracyjnego miało być stronie przyznane lub na nią nałożone. W doktrynie podkreśla się, że charakter materialnoprawny mają terminy do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa oraz do dokonania czynności wywołujących bezpośrednio skutki materialnoprawne, niezależnie od tego, czy podejmowane są w toku postępowania, czy poza nim oraz bez względu na to, czy wywołują również skutki procesowe (Z.R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 266–268). Terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ, z tego względu niedopuszczalne jest ich przywrócenie (por wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., SA/Ka 1230/94, wyrok NSA z 14 marca 1997 r., I SA/Kr 1231/96, wyrok NSA z 28 maja 1997 r., I SA/Gd 2334/96, wyrok NSA z 28 października 1998 r., SA/Rz 640/97, LEX nr 1691025; wyrok NSA z 8 kwietnia 1999 r., II SA/Gd 26/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 69, wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 737/19, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 30 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Go 974/13).

Zaznaczyć przy tym należy, iż polskim systemie prawnym ustawodawca z różnych względów nie przestrzega ściśle rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, bądź z kolei w ustawie procesowej normy materialne. Dlatego też założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne, a zatem w kwestiach wątpliwych powinien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. W takich przypadkach zatem przesądzać powinno to, czy uchybienie terminowi wyłącza powstanie stosunku marerialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2012 r., s. 276-277).

Nie budzi wątpliwości sądu, że termin o którym mowa w art. 136 ust 7 ustawy . o gospodarce nieruchomościami, to termin materialnoprawny a nie procesowy. Nie dotyczy on bowiem bezskuteczności czynności procesowej w ramach toczącego się czy mającego się toczyć postępowania, ale terminu w którym strona mogła domagać się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (nabycia praw) w oparciu o kryteria o których mowa w art. 136 ust 3 oraz 137 tej ustawy. Co do kwestii "mającego się toczyć postępowania" należy znaczyć, że czym innym jest uchybienie terminowi do złożenia np. odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, która to czynność wszczyna postępowanie przed organem drugiej instancji a czym innym termin do złożenia wniosku o przyznanie stronie praw (np. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) lub zwolnienia z nałożenia na nią obowiązków. Ten pierwszy termin (wszczynający postępowanie drugoinstancyjne) jest terminem procesowym, ten drugi zaś to termin materialnoprawny. Termin materialnoprawny może być przywrócony wyłącznie gdy przepis prawa tak stanowi. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami takiej możliwości nie przewidują. Przywrócenie terminu jakiego domaga się strona skarżąca jest zatem prawnie nielegalne.

Podkreślić też należy, że sąd rozpoznawał w niniejszej sprawie jedynie kwestię odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jako terminu materialnoprawnego. Ponieważ tak w zaskarżonej decyzji jak i w skardze, pojawiała się jednak argumentacja dotycząca tak terminu w jakim skarżący oraz ich poprzednik prawny mogli domagać się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jak i daty wygaśnięcia prawa do żądania jej zwrotu, sąd zaznacza, że nie jest to przedmiot jego rozważań. W ocenie sądu odmowa przywrócenia terminu materialnoprawnego ma charakter zagadnienia ściśle prawnego, niezależnego od tego, kiedy ten termin upłynął i jakie były przyczyny uchybienia terminowi. Są to kwestie, które można rozpatrywać jedynie przy uchybieniach terminów procesowych. Terminu materialnoprawnego nie można przywrócić bez względu na jakiekolwiek okoliczności.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

Złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.