Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1012/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.72 par.1 pkt 1, art.75, art.21 par.1 pkt 1 , art.165 par.1  i  par.3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza B. z dnia [...]r. nr [...] odmawiające "[...]" Spółce z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w W., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok przyjmując, że zobowiązanie podatkowe "[...]" Sp. z o.o. zwanej dalej "Spółką", w podatku od nieruchomości za 2009 rok uległo przedawnieniu z dniem [...] r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 165 a § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie i art. 72 oraz następnych Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie. Skarżąca wskazała, że wniosła korektę deklaracji podatkowej na 2009 rok w dniu 30 grudnia 2014r., czyli jeszcze w okresie, gdy zobowiązanie to nie było przedawnione. Data 30 grudnia 2014r. to data stempla pocztowego poświadczającego nadanie korekty deklaracji w urzędzie pocztowym do wysyłki. Wraz z korektą złożony został wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Nadto, Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ jego przekroczenie nastąpiło z winy organu podatkowego, który błędnie ją pouczył o terminie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wskazało, że Spółka nie dopuściła się przekroczenia terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ wniosła je w terminie wskazanym w pouczeniu zaskarżonego postanowienia. W przypadku błędnego pouczenia o środkach odwoławczych zastosowanie ma art. 214 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji (postanowieniu) co do prawa odwołania (zażalenia).

W kwestii zarzutów zażalenia, Kolegium oceniło je jako chybione. Organ odwoławczy zgodził się ze Spółką, że korekta deklaracji została dokonana w dniu 30 grudnia 2014r., czyli w dniu nadania korekty w urzędzie pocztowym. Nie zgodziło się jednak z twierdzeniem Spółki, że wraz z korektą deklaracji, złożyła ona wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, takiego wniosku Spółka nie złożyła. Do korekty deklaracji dołączone było pismo zatytułowane "Wyjaśnienie do korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 rok", które jest uzasadnieniem korekty, złożonym w trybie art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej. Jak wskazał organ odwoławczy, ostatnie zdanie tego uzasadnienia brzmi: "Nadpłacony podatek proszę zaliczyć na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 rok". Zdania tego w żaden sposób nie można przyjąć jako wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Właściwy wniosek o stwierdzenie nadpłaty wyznacza zakres i przedmiot postępowania, w którym ma być rozpoznawany. Wniosek taki składa się w trybie art. 75 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Obligatoryjnym załącznikiem do wniosku jest korekta deklaracji złożona w trybie art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego, charakter prawny korekty deklaracji wniesionej na podstawie art. 81 Ordynacji podatkowej i korekty złożonej jako załącznik do wniosku o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej jest różny i każda z nich wywołuje inne skutki prawne. Korekta wniesiona przez skarżącą Spółkę w dniu 30 grudnia 2014r. ma charakter samodzielny, co wskazuje, że wniesiono ją w trybie art. 81 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Kolegium, uzasadnienie korekty deklaracji złożone w zgodzie z przepisami nie jest i nie może być wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Wskazał przy tym na wyrok NSA sygn. akt IK FSK 1792/10 z dnia 27 stycznia 2011r.

W ocenie organu odwoławczego, w tych okolicznościach nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok, ponieważ w braku wniosku byłoby ono bezprzedmiotowe. Odmowa wszczęcia postępowania jest więc uzasadniona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, " [...]" Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w W., wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz postanowienia go poprzedzającego z dnia [...] r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 162 § 1, art. 163 § 1 i § 2 w zw. z art. 165a § 2, art. 236 § 2 pkt 1 i art. 214 oraz art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) Ordynacja podatkowa, poprzez niewydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowienia przywracającego Spółce termin do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza B. z dnia [...]r. nr [...];

2) art. 165 a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że Spółka nie złożyła wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz nieuwzględnienie okoliczności, iż wniosek Spółki dotyczył zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości, co do którego nie zaszły przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 165a § 1 Ordynacja podatkowa;

3) art. 169 § 1 w zw. z art. 121 i art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji konieczności wyjaśnienia przez organy, czy pismo Spółki z dnia 24 grudnia 2014 r. zatytułowane "Wyjaśnienie do korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 r." zawiera wniosek o stwierdzenie nadpłaty za 2009 r. wobec wniesienia przez Spółkę, żądania zaliczenia nadpłaconego podatku na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r.

4) art. 233 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy uzasadnienie postanowienia organu I instancji, opiera się na innych podstawach niż uzasadnienie postanowienia organu II instancji, a organ II instancji nie zastosował art. 233 § 1 pkt 2a O.p.

5) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacja podatkowa przez dowolną i jednostronną uwzględniającą wyłącznie interes organów podatkowych, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie w sprawie, że Spółka złożyła korektę deklaracji za 2009 r. w następstwie złożonej korekty za 2014 r. - na co Spółka powołała się w piśmie z 24 grudnia 2014 r. dołączonym do korekty za 2009 r. Organy nie uwzględniły, że korekta deklaracji za 2014 r. i za 2009 r. oparte były na tych samych podstawach, a korekta deklaracji za 2009 r. została złożona w następstwie czynności sprawdzających za 2014 r. dokonanych przez organ I instancji. Powyższe znajduje potwierdzenie w piśmie Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wraz z odwołaniem Spółki od decyzji organu I instancji z dnia [...] r., umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

6) art. 72 ustawy Ordynacja podatkowa i następnych, dotyczących "Nadpłaty" poprzez ich niezastosowanie. Spółka podnosi, że organ pominął fakt, że w dniu 30 grudnia 2014 r. wraz z korektą deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 r., Spółka złożyła również wniosek o stwierdzenie nadpłaty, który nie został przez organ rozpoznany.

W uzasadnieniu skargi Spółka opisała stan faktyczny sprawy i wskazała, że błędne jest stanowisko organu II instancji, że Spółka nie uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia organu z dnia 17 kwietnia 2015 r., ponieważ wniosła je w terminie wskazanym w pouczeniu (błędnym) zawartym w ww. postanowieniu. Zdaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia był zasadny i nie został rozpoznany przez organ II instancji.

Zdaniem Spółki nie można się również zgodzić z organem II instancji, że Spółka nie złożyła wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r., co zdaniem organu II instancji jest podstawą do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r., na podstawie art. 165 a § 2 Ordynacji podatkowej. Spółka nie zgodziła się z organem II instancji, że skoro zdaniem organu brak jest wniosku o stwierdzenie nadpłaty, to ma miejsce bezprzedmiotowość postępowania i zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, na podstawie art. 165 a § 2 Ordynacji podatkowej. Spółka wskazała, że jej intencją było złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej i pismo z dnia 24 grudnia 2014 r., dołączone do korekty za 2009 r. organ powinien rozpoznać jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Jak wskazała Spółka, powszechny jest w orzecznictwie sądów administracyjnych podgląd, że fakt, iż skarżąca nie nazwała swojego wniosku w sposób precyzyjny, tj. "wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty", nie zwalniało organów podatkowych od prawidłowego jego zakwalifikowania i załatwienia. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się również, że jeżeli organ ma wątpliwości co do treści wniosku, organ powinien zwrócić się do strony o usunięcie braków poprzez jednoznaczne wskazanie, czy korekta deklaracji stanowi wniosek o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej. W przypadku wątpliwości co do przedmiotu wniosku, organ powinien wezwać skarżącą do jego sprecyzowania.

W ocenie Spółki, pismo z dnia 24 grudnia 2014 r., dołączone do korekty za 2009 r., dostatecznie wyjaśniło, iż Spółka domaga się zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Spółka wprost żądała zaliczenia nadpłaconego podatku na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r. Zdaniem Spółki, jeżeli organ miał wątpliwości, co do treści pisma Spółki z dnia 24 grudnia 2014 r., powinien wezwać Spółkę do wyjaśnienia czy ww. pismo Spółki zawiera również wniosek o stwierdzenie nadpłaty za 2009 r. wobec wniesienia przez Spółkę żądania zaliczenia nadpłaconego podatku na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r., w trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 121 i 122 O.p. Organ powinien wezwać Spółkę do wyjaśnień, a nie dokonywać samodzielnej interpretacji jej żądania i to wbrew gramatycznemu brzmieniu pisma z dnia 24 grudnia 2014 r., na niekorzyść Spółki. Takie działanie organów podatkowych zdaniem Spółki, narusza art. 120, art. 121 i art. 122 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Spółka wskazała, że korekta deklaracji za 2009 r. powstała w następstwie przeprowadzonych czynności sprawdzających za 2014 r. w ww. podatku. Ponadto podniosła, że nie czyniła szczególnie obszernych i szczegółowych wywodów uzasadniających złożenie korekty za 2009 r., bowiem organowi I instancji z urzędu znane były wyniki czynności sprawdzających w ww. podatku za 2014 r. i przy korekcie za 2014 r., organ I instancji nie wymagał szczególnych wyjaśnień. Spółka wskazała, że po korekcie deklaracji za 2014 r. również powstała nadpłata w podatku i organ nie zakwestionował tego faktu. Powyższe okoliczności potwierdził organ I instancji w piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wraz z odwołaniem Spółki od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Spółka podniosła również, że z pisma z dnia 24 grudnia 2014 r. dołączonego do korekty za 2009 r. wynikało, że nadpłata ma zostać zaliczona na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r., a więc Spółka wprost wskazała, że wystąpiła nadpłata i Spółka wnosi o jej zaliczenie. Nadto wskazała, że nie jest wymagany odrębny wniosek o stwierdzenie nadpłaty, obarczony szczególnymi wymogami formalnymi, wystarczy, że z pisma dołączonego do korekty deklaracji jasno wynika, że taka nadpłata wystąpiła i że Spółka żąda jej wypłaty - w tej sytuacji zaliczenia jej na poczet przyszłych zobowiązań, a wniosek zawiera uzasadnienie. Ponadto Spółka, w piśmie załączonym do korekty za 2009 r. podała przyczyny złożenia korekty i powołała się na wezwanie organu I instancji do złożenia korekty za 2014 r., a wynik czynności sprawdzających za 2014 r. w ww. podatku również jest znany z urzędu. Zdaniem Spółki, wszystkie powyższe okoliczności organ I i II instancji powinien uwzględnić przy ocenie żądania Spółki, tj. przy ocenie czy wniosek Spółki zawierał żądanie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

W ocenie Spółki, brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji spowodował naruszenie art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacja podatkowa przez dowolną i jednostronną, uwzględniającą wyłącznie interes organów podatkowych, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.

Ponadto Spółka wskazała na rozbieżności w ocenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., czy pismo Spółki z dnia 24 grudnia 2014 r. zawierało również wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Wskazała na niekonsekwencję organu II instancji, bowiem w decyzji z dnia [...] r. nr [...] skład orzekający SKO w K. uznał, że pismo Spółki z dnia 24 grudnia 2014 r. jest również wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r., lecz postępowanie nie może być wszczęte, bowiem upłynął okres przedawnienia. W zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. organ uznał natomiast, że Spółka nie złożyła wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Powyższe działanie organów stanowi tym samym naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.).

Zdaniem Spółki, organ II instancji postanowieniem z dnia [...] r. niezgodnie z prawem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. Spółka wskazała, że uzasadnienie organu I instancji opiera się na zupełnie innych podstawach niż zaskarżone postanowienie. W postanowieniu z dnia [...] r., organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r., bowiem na podstawie art. 79 § 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Natomiast zaskarżone postanowienie z dnia [...] r., organ II instancji uzasadnił brakiem wniosku Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Zdaniem Spółki, wobec odmiennej oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, organ II instancji nie mógł wydać orzeczenia na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., lecz na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a O.p.

Spółka wniosła również o uchylenie postanowienia Burmistrza B. z dnia [...]r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 5/12 Spółka stwierdziła, że jej wniosek o stwierdzenie nadpłaty zawarty w piśmie z dnia 24 grudnia 2014 r. wraz z korektą deklaracji za 2009 r. został złożony w dniu 30 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego), a zatem przed upływem okresu przedawnienia, który upływał z dniem 31 grudnia 2014 r. Wobec powyższego, wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. zdaniem Spółki jest zasadny i powinien zostać merytorycznie rozpoznany przez organ.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, określone w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że postanowienie to należało uchylić, bowiem zostało wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w sprawie sprowadza się przede wszystkim do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r.

Organ I instancji stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zaś w ocenie organu odwoławczego, Spółka nie złożyła wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Zdaniem Spółki, jej wniosek nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 30 grudnia 2014 r. dotyczył zwrotu i stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. W ocenie Sądu, stanowisko organów podatkowych jest niezasadne.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014. 849 z póź.zm.), podatnicy będący osobami prawnymi, są obowiązani złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie, alba wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości, lub od dnia zaistnienia zdarzenia powodującego zmianę wysokości podatku (art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalach). Przy czym, o ile przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego ustala organ podatkowy zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba, że przepisy przewidują inny tryb ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, albo dane zawarte w deklaracji są niezgodne i stanem faktycznym ( art. 21 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa).

Definicję nadpłaty, ustawodawca zawarł w art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2015 r. poz. 613, zw. dalej: O.p.) zgodnie z którą za nadpłatę zobowiązania podatkowego, w tym podatku od nieruchomości, uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Kwotą nadpłaconą podatku jest kwota nadwyżki dokonanej przez podatnika wpłaty nad wynikającą z ustawy lub decyzji kwotę podatku. Podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna, uiszczona na rzecz organu podatkowego. Przy czym przyczyną powstania nadpłaty musi być zawsze przekonanie podatnika, że to, co płaci, jest realizacją ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Nadpłata zobowiązania podatkowego powstaje ex lege tj. z mocy prawa.

Przepis art. 75 O.p. daje podatnikom, których zobowiązanie powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., to jest przez zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania, uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli w deklaracji wykazali oni zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek. Stosownie do art. 75 § 3 O.p. podatnik jest zobowiązany do złożenia równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty skorygowanej deklaracji (korekta deklaracji).

W niniejszej sprawie, bezsporne jest, że postępowanie podatkowe zainicjonowane zostało przez skarżącą Spółę na skutek złożonego przez nią pisma nadanego w placówce pocztowej w dniu 30 grudnia 2014 r. Z pisma tego wynikało, iż w wyniku otrzymanego wezwania do korekty deklaracji za 2014 r. zostały zweryfikowane i przeliczone ponownie powierzchnie gruntów i budynków w uzgodnieniu z pracownikiem organu. Spowodowało to konieczność skorygowania również deklaracji za lata poprzednie. Spółka wniosła, aby nadpłacony podatek zaliczyć na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 r.

Zdaniem Sądu, z analizy złożonego przez Spółkę ww. pisma wynikało, że żąda ona wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 2009. Do wniosku Spółka załączyła korektę deklaracji DN-1 za 2009 r.

Sąd podziela stanowisko Spółki, że fakt, iż skarżąca nie nazwała swojego wniosku w sposób precyzyjny, tj. "wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty", nie zwalniało organów podatkowych od prawidłowego jego zakwalifikowania i załatwienia. W sytuacji jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, gdy organ miał wątpliwości co do rozumienia żądania strony, organ podatkowy winien był wezwać podatnika do dokonania określonych czynności wyjaśniających, wskazując termin i odpowiedni rygor, np. dopytać się czy korekta deklaracji stanowi wniosek o stwierdzenie nadpłaty w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, po czym w tym kierunku wszcząć i przeprowadzić postępowanie. Organ powinien wezwać Spółkę do wyjaśnień, a nie dokonywać samodzielnej interpretacji jej żądania.

Powyższe ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i jest bezpośrednio związane z realizacją obowiązków organu wobec strony postępowania, wynikających z art. 120 i art. 121 O.p.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie o stwierdzenie nadpłaty toczące się w oparciu o wniosek podatnika, determinuje treść tego wniosku i załączona doń korekta deklaracji podatkowej. Wniosek podatnika i korekta deklaracji podatkowej wyznaczają zakres tego postępowania, w toku którego organ podatkowy ocenia zarówno zasadność wniosku i prawidłowość skorygowanej deklaracji. Złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą deklaracji stosownie do art. 165 § 1 O.p. wszczyna postępowanie w sprawie nadpłaty. Przy czym wskazać należy, iż zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie zaś z art. 79 § 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W wyniku złożenia takiego wniosku przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania, organ podatkowy orzeka o wysokości nadpłaty bądź odmawia jej stwierdzenia w całości lub w części. Jest to możliwe także po upływie terminu przedawnienia. Zwrócić jednak trzeba uwagę, że z przepisu tego wynika, że termin przedawnienia zobowiązania jest datą graniczną, po której nie można już zgłosić żądania zwrotu nienależnie zapłaconego podatku. Prawo podatnika do żądania zwrotu nadpłaconego bądź nienależnie zapłaconego podatku jest zatem ograniczone czasowo. Wynika także z tego przepisu, że ustawodawca uznał za konieczne wyraźne wskazanie, iż tylko w wypadku zgłoszenia wniosku przed upływem terminu przedawnienia organ ma prawo badania wysokości zobowiązania w celu stwierdzenia, czy podatek nie został nadpłacony bądź zapłacony nienależnie. Badanie to będzie ograniczone wyłącznie do tych okoliczności, które wynikają z wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ nie ma bowiem w takim wypadku obowiązku, a przede wszystkim możliwości wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego (uchwała NSA z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 5/12).

Po upływie okresu przedawnienia wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie wszczyna postępowania ( 165 a O.p.), a jeżeli postępowanie było prowadzone, mimo że wniosek został złożony po upływie terminu, to powinno być ono umorzone na podstawie art. 208 O.p. (Brolik J., i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2013). Art. 165a O.p. oraz art. 165 § 3 O.p. wskazują, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 .p., z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada czy nie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postepowania podatkowego, do których zalicza się upływ okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W rozpatrywanej sprawie, Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. w placówce pocztowej w dniu 30 grudnia 2014 r., a zatem w przedostatnim dniu, w którym zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej mogła to uczynić. Zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r. przedawniało się bowiem z upływem 5 lat, licząc od końca roku 2009 (w tym bowiem roku upłynął termin płatności tego podatku), a zatem po dniu 30 grudnia 2014 r. Fakt, iż żądanie stwierdzenia nadpłaty doręczone zostało organowi podatkowemu dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r. a zatem po upływie terminu, przewidzianego w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może skutkować uznaniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty za spóźniony. Tymczasem organ podatkowy I instancji całkowicie zaniechał zbadania i wyjaśnienia tej okoliczności. Należy podkreślić, iż data wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, rozumiana zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej jako data otrzymania przez organ stosownego wniosku, nie jest równoznaczna z datą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, przerywającą bieg przedawnienia. W przypadku nadania wniosku zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. w placówce pocztowej operatora publicznego, datą wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest data stempla pocztowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1345/10, opubl. w bazie LEX pod nr 607212).

Nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie organ podatkowy dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postepowania. Niepełne natomiast, a więc wadliwe ustalenie stanu faktycznego nie może służyć prawidłowej jego subsumcji do odpowiednich norm prawa materialnego. Dopiero gdy stan faktyczny ustalony zostanie z zachowaniem dyrektyw płynących z art. 122, 187 § 1 i 191 O.p., wówczas będzie można ocenić, w jaki sposób skonfrontowano stan faktyczny z normami prawa materialnego, a więc czy dokonano prawidłowej czy też błędnej ich wykładni

Nie zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 O.p. Podkreślenia wymaga, że charakter kontroli instancyjnej związany jest z badaniem prawidłowości zaskarżonego aktu pod względem faktycznym i prawnym. Jej zakres jest zatem szeroki bowiem dotyczy legalności, celowości, słuszności (zgodności z prawdą materialną), gospodarności i rzetelności. Wynika z tego, że jest to kontrola merytoryczna i formalna, a kontrola aktu w postępowaniu odwoławczym dotyczy całości postanowienia (decyzji), niezależnie od granic zaskarżenia. Celem postępowania odwoławczego nie jest bowiem sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w I instancji (nie jest to kasacja), lecz ponowne rozpoznanie sprawy. Kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji (postanowienia) organu I instancji polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. W przypadku odmiennego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy ma on kompetencje merytoryczno-reformacyjne, z których w niniejszej sprawie skorzystał.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez Organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono.

Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie bez wykazanych naruszeń przepisów postępowania uwzględniając wskazówki Sądu w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł stosownie do art. 200 P.p.s.a.