Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3087/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2  ust. 1,  art. 2  ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skarg M. J. i A. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

M. J. i A. B. wniosły skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012r., Nr [...], stwierdzającej że majątek [...] położony na terenie gminy [...], powiat [...], stanowiący byłą współwłasność K. K. i S. B. małż. G., podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. M. J. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że majątek [...] położony na terenie gminy [...], powiat [...], stanowiący współwłasność K. i S. G. nie podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), zwanego dalej "dekretem".

W wyniku przeprowadzonego postępowania w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, w której stwierdził że ww. majątek położony na terenie gminy [...] podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ze względu na powierzchnię gruntów rolnych, która przekraczała 50 ha.

Od przedmiotowej decyzji Wojewody odwołania wniosły M. J. oraz A. B..

M. J. twierdziła, że dnia [...] stycznia 1933 r., przez otwarcie spadku po K. G., nastąpił fizyczny dział majątku i biorąc pod uwagę fakt, że nastąpił na 6 lat przed dniem 1 września 1939 r. należy uznać, iż był ważny z punktu widzenia przepisów dekretu. Z uwagi na powyższe M. J. wnosi o uchylenie decyzji Wojewody [...] i stwierdzenie niepodpadania wymienionego we wniosku majątku pod działanie przepisów dekretu.

A. B. podnosiła w swoim odwołaniu, że przedstawiona wykładnia dotycząca współwłasności nie może mieć zastosowania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, gdyż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i postanowienie Sądu Najwyższego nie stanowią w obecnym porządku prawnym zasad prawnych, które mają stosować zarówno sądy powszechne, jak i organy administracji publicznej. Dodatkowo wskazała, że zawarta w zaskarżonej decyzji wykładania nie może mieć zastosowania ponieważ [...] stycznia 1933 r. nastąpiła śmierć K. G., a co za tym idzie przed 1 września 1939 r. nastąpił dział fizyczny majątku [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012r., Nr [...]

Przedmiotem prowadzonego postępowania jest majątek stanowiący byłą własność K. K. i S. małżeństwa G., który jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia [...] marca 1945 r., w chwili przejęcia na cele reformy rolnej obejmował [...] ha. Jak wynika z zapisu znajdującego się w wymienionym protokole w skład majątku wchodziło m.in. [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk jednokośnych, [...] ha lasów i [...] ha ogrodów warzywnych.

Organ zaznaczył, że powierzchnia ogólna przejętego majątku zawarta w innych dokumentach stanowiących część materiału dowodowego nieznacznie różni się od wartości zawartych w ww. protokole. I tak, według wykazu majątków podlegających parcelacji, wykazu majątków rozparcelowanych w powiecie [...] oraz ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi (stan na dzień 1 stycznia 1948 r.), majątek [...] w chwili przejęcia zajmował obszar [...] ha. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę, że różnica w zapisach jest bardzo niewielka, a zapisy dotyczące rodzajów użytków wchodzących w skład majątku są do siebie zbliżone, właściwym jest aby na potrzeby niniejszego postępowania przyjąć wartości zawarte w protokole zdawczo – odbiorczym, jako miarodajne i odzwierciedlające stan faktyczny na dzień przejęcia.

Zapis znajdujący się w protokole jednoznacznie pokazuje, że powierzchnia ogólna nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie przekraczała [...] ha, aczkolwiek powierzchnia użytków rolnych znajdujących się w ramach majątku była większa niż [...] ha, zatem należy przyjąć, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania spełniała normę obszarową, o której mowa we wstępie uzasadnienia.

Organ podkreślił, iż restrykcyjny charakter dekretu uzasadnia zastosowanie wykładni celowościowej, zgodnie z którą na cele reformy mogą zostać przeznaczone wyłącznie te nieruchomości, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu. W związku z tym stwierdzić należy, że nie można wszystkich nieruchomości wchodzących w skład danego majątku traktować jako nieruchomości o charakterze rolniczym, stanowiących funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru. Przy czym w trakcie dokonywania, na podstawie § 5 rozporządzenia, oceny podpadania pod przepisy dekretu nieruchomości, należy wnikliwie przeanalizować przeznaczenie konkretnych działek w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i uwzględnić ich faktyczne wykorzystanie.

Organ zaznaczył, że przejęta nieruchomość o ogólnej powierzchni [...] ha, w skład której wchodziło [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk jednokośnych, [...] ha lasów i [...] ha ogrodów warzywnych, spełniała cele określone w art. 1 część druga dekretu. Potwierdza to znajdujący się w aktach sprawy odrys szkicu gruntów majątku [...] rozparcelowanych na podstawie dekretu i wykaz rozrachunkowy nabywców działek z rozparcelowanego majątku [...] (przesłane przez Archiwum Państwowe [...]). Dowodami na dokonanie parcelacji są także: sprawozdanie o wykonaniu reformy rolnej na terenie powiatu [...], z dnia [...] kwietnia 1945 r. oraz wykaz rozparcelowanych majątków z dnia [...] kwietnia 1945 r. i wykaz potwierdzający wręczenie aktów nadania (wszystkie wymienione dokumenty pozyskane zostały z Archiwum Państwowego w [...]). Dodatkowo dokonanie parcelacji majątku [...] potwierdza wykaz resztówek powiatu [...], stan na dzień 1 stycznia 1948 r. i uzupełniony wykaz rozparcelowanych majątków na podstawie dekretu, oba dokumenty przekazane przez Archiwum Akt Nowych w [...]. Biorąc pod uwagę wymienione fakty, nie można uznać, że były majątek K. i S. G., który składał się niemal wyłącznie z użytków rolnych (poza [...] ha zajętego pod zabudowania), nie mógł być przeznaczony na cele wskazane w przepisach dekretu.

Odnosząc się do rozpatrywaniu podniesionych w odwołaniach argumentów dotyczących dokonania podziału fizycznego majątku [...] w wyniku otwarcia spadku po K. G., organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że po śmierci K. G. cały majątek stanowiący przedmiot niniejszego postępowania przeszedł na własność S. G. (żony) oraz A. i Z. G. (synowie), czyli spadkobierców. Współwłasność majątku spadkowego oznacza, że każda rzecz wchodząca w skład spadku jest przedmiotem współwłasności spadkobierców dopóki nie zostanie przeprowadzony dział spadku. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument poświadczający dokonanie faktycznego działu majątku [...] przed wejściem w życie dekretu, należy zatem przyjąć, że pozostał przedmiotem praw przysługujących spadkobiercom w ustalonych częściach.

Obowiązująca w dacie śmierci spadkodawcy regulacja, tj. art. 232 Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego nie stanowił o tym, aby stwierdzenie nabycia spadku było równoznaczne z działem spadku, a jedynie ustalał krąg spadkobierców i ich ułamkowe części prawa do spadku. Należy również zaznaczyć, że wymieniony przepis stanowił wyłącznie o prawie dożywotniego użytkowania odpowiedniej części spadku małżonka pozostałego po zmarłym współmałżonku. Natomiast regulacja prawa spadkowego zawarta była w obowiązującym wówczas Kodeksie Napoleona, którego art. 815 ustanawiał prawo żądania działu spadku. Według tego zapisu "Nikt przymuszonym być nie może, aby pozostawał w niepodzielności i zawsze można wymagać podziały bez względu na zabronienia i umowy przeciwne". Mając na uwadze powyższe, w przedmiocie rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili śmierci K. G., jak również w okresie późniejszym majątek nabywany przez spadkobierców stanowił współwłasność, o ile nie został przeprowadzony dział spadku. Skoro więc w konkretnym przypadku dział spadku nie miał miejsca, to przedmiotowa nieruchomość ziemska musiała być traktowana jako całość, aczkolwiek pozostająca w we współwłasności w częściach ułamkowych (zob. wyrok NSA z dnia 25.05.2011 r., sygn. akt I OSK 248/10).

Organ przyjął, że ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że przedmiotowa nieruchomość po śmierci K. G. stanowiła niepodzielną współwłasność jego spadkobierców. Wyłącznie dział prawny doprowadziłby do wyodrębnienia w ramach majątku działek, które stanowiłyby samodzielną własność określonych spadkobierców. Tym samym dopiero powstałe w wyniku wyodrębnienia działki podlegałyby indywidualnej ocenie w zakresie podpadania pod działanie przepisów dekretu.

Z tego względu należy uznać, że Wojewoda [...] słusznie przyjął, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość należy traktować jako całość, na którą składały się współwłasności spadkobierców. Wobec powyższego należy uznać, że oświadczenie H. K. świadczy wyłącznie o sposobie użytkowania części dawnego majątku [...] i w żadnej mierze nie może stanowić dowodu potwierdzającego dokonanie fizycznego podziału tego majątku.

Odnosząc się do argumentacji związanej z charakterem orzeczeń i postanowień sądowych, organ wskazał, że orzecznictwo sądowe nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast należy mieć przy tym na względzie, że orzeczenia sądowe nie stanowią podstawy wydanej decyzji, a jedynie maja na celu dokonanie bardziej szczegółowej wykładni przepisu prawa, co należy uznać za korzystne również z punktu widzenia adresata rozstrzygnięcia administracyjnego, bowiem pozwala lepiej zrozumieć uzasadnienie wydanej decyzji. Ponadto powoływanie się w uzasadnieniu na treść orzeczeń sądowych lub uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego bądź Sądu Najwyższego, przyczynia się do równego traktowania obywateli wobec prawa, gdyż powoduje że w sprawach tożsamych zapadają tożsame rozstrzygnięcia. Z tego względu pomimo, iż orzeczenia sądowe nie są źródłem prawa, to powoływanie się na ich treść w celu dokonania pełnego i wyczerpującego uzasadnienia, nie może stanowić podstawy do kwestionowania decyzji.

M. J. i A. B. wniosły skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012r., Nr [...], stwierdzającej że majątek [...] położony na terenie gminy [...], powiat [...], stanowiący byłą współwłasność K. K. i S. małż. G., podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 ze zm.).

A. B., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, zarzucała ww. decyzji naruszenie prawa materialnego oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. naruszenie przepisów art. 7 art., 77 k.p.a. Ponadto, wnosiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji oraz stwierdzenie, iż majątek [...] położony na terenie gminy [...], powiat [...] nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust, 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku.

Zdaniem skarżącej, organ powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego oraz obowiązujących również w czasie śmierci K. G. w styczniu 1933 r, Kodeksu Napoleona nie wziął pod uwagę sposobu nabycia nieruchomości [...] oraz wszystkich zasad spadkobrania do tego typu nieruchomości. S. G. żonie K. G. przysługiwało wyłącznie wg istniejących wówczas przepisów, prawo do dożywotniego użytkowania 1/3 części nieruchomości po zmarłym mężu. Natomiast synowie A. i Z. G. dziedziczyli po 1/2 części nieruchomości po ojcu każdy.

Zdaniem skarżącej, już z samego tego faktu dziedziczenia ustawowego wynikało, iż następował w tym stanie fizyczny podział nieruchomości po zmarłym K. G.. S. G. mogłaby dziedziczyć nieruchomość wraz synami po zmarłym w roku 1933 mężu K. G., gdyby został sporządzony przez zmarłego K. G. testament dający prawa do dziedziczenia wraz z synami w określonych częściach. W niniejszej sprawie nie zaistniała taka sytuacja.

Jest, zdaniem skarżącej, rzeczą nie ulegającą żadnej wątpliwości wobec istniejących dokumentów i podanych w nich faktów, iż istniał niezaprzeczalnie fizyczny podział nieruchomości po zmarłym K. G.. We współwłasności tej nieruchomości uczestniczyli jedynie synowie zmarłego. Przy czym nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w chwili śmierci jeden z synów tj. Z. G. był osobą niepełnoletnią. Z tego też względu nie przystępowano do działu spadku. Dokonanie działu spadku przekreśliły rozpoczęte w roku 1939 działania wojenne.

Zarzuty skargi M. J. były zbliżone. Skarżąca podnosiła kwestie właściwej wykładni przepisów dotyczących dziedziczenia w dacie otwarcia spadku oraz skutków jakie z tego wynikały.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Oceniając skargi zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami należało przyjąć, że podlegały one oddaleniu w całości.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (uwzględniając także dekret z dnia 17 stycznia 1945 r.) dotyczył nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym i tylko te nieruchomości, jeśli spełniały inne jeszcze warunki określone w dekrecie, przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r.

Trybunał Konstytucyjny najpierw w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89 (Dz. U. Nr 66, poz. 396), a następnie w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 kwietnia 1996 r. sygn. akt W 15/95 (Dz. U. Nr 54, poz. 572) przyjął, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zwanego dalej "dekretem", dotyczy nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym (nieruchomościami ziemskimi, są obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy). Reforma rolna dotyczyła tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadownicze. Jakkolwiek uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustaw utraciły moc obowiązującą z dniem wejścia życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 239 ust. 3), to jednak miały zasadniczy wpływ na ukształtowanie orzecznictwa sądów administracyjnych co do rozumienia zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Wypracowana linia orzecznicza, kładła nacisk zarówno na badanie czy nie nastąpiło przekroczenie norm obszarowych określonych w dekrecie, jak również czy dana nieruchomość stanowiła nieruchomość o charakterze rolniczym. Taki kierunek orzeczniczy został potwierdzony zarówno w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. wydanej w sprawie o sygn. akt I OPS 2/06, jak również w podjętej uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10.

W konsekwencji orzecznictwo nadało kierunek wykładania normy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w sposób obecnie pozwalający na określenie kryteriów przejęcia nieruchomości w trybie dekretu o reformie rolnej.

Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego, a konkretnie art.2 ust. 2 cyt. dekretu PKWN, polegającego według autora skargi kasacyjnej na tym, że organ nie uznał okoliczności dokonania przed 1 września 1939 r. podziału fizycznego przedmiotowej nieruchomości, jako przesłanki uzasadniającej wyłączenie tej nieruchomości spod działania dekretu.

Podkreślenia wymaga, że w stanie faktycznym sprawy przedstawionym w decyzjach organów obu instancji, a następnie przyjętym w zaskarżonym wyroku, brak jest ustalenia co do ewentualnego fizycznego działu przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji sprawa nie była oceniana przez organ w aspekcie art. 2 ust. 2 dekretu PKWN.

Sąd Powiatowy w R. postanowieniem z dnia [...] grudnia 1964r., stwierdził, że prawa spadkowe, w tym także prawa do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, po K. G. z mocy dziedziczenia ustawowego nabyli A. G., Z. G. w ½ części każdy z nich, z tym, że S. G., żonie spadkodawcy przysługiwało prawo dożywotniego użytkowania 1/3 części, co znajduje oparcie w z art.232 Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego obowiązującego w dacie śmierci spadkodawcy tj. w 1933 r. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem "małżonkowi przy życiu pozostałemu, należy się po współmałżonku zmarłym część spadku, równa części, jaka na każde dziecko przypada, licząc pozostałego małżonka przy podziale spadku za jedno dziecko i zostawiając onemuż wybór między częściami. Część na małżonka przypadła służyć mu tylko będzie do użytkowania dożywotniego". Oznacza to, iż spadek po K. G. nabyli jego synowie w częściach równych po ½ spadku, natomiast S. G. nabyła jedynie dożywotnie użytkowanie 1/3 spadku, co jest ograniczonym prawem rzeczowym.

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z mocy ustawy nie przesądzało o sposobie podziału odziedziczonego majątku, który do chwili działu stanowi współwłasność spadkobierców w częściach ułamkowych. Pomimo bowiem użytego przez ustawodawcę w przepisach spadkowych sformułowania "części" spadku, pojęcie to nie oznacza wyodrębnionego prawnie i faktycznie przedmiotu należącego dotychczas do masy spadkowej, lecz opisuje fragment praw przysługujących do masy spadkowej w postaci udziału w tych prawach. Wynika to z samej natury prawnej spadkobrania, polegającej na wejściu we wszystkie prawa i obowiązki spadkodawcy przez jego spadkobierców, jak również z faktu, iż problematyka działu spadku jest odrębnie regulowana w przepisach spadkowych, jako procedura służącą przyznaniu spadkobiercom praw do poszczególnych składników masy spadkowej. Dopóki więc nie nastąpi dział spadku, to spadek ten - jako całość - jest przedmiotem praw przysługujących wszystkim spadkobiercom w określonym udziale.

Również art. 232 Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego, wówczas obowiązujący, nie stanowił, aby stwierdzenie nabycia spadku było równoznaczne z działem spadku, a jedynie ustalał krąg spadkobierców, wskazując ułamkową część prawa do spadku jaki przypada spadkobiercom. Współwłasność należy przy tym rozumieć jako własność określonego prawa rzeczowego przysługującą kilku osobom, co oznacza, iż każdemu ze współuprawnionych przysługuje takie samo prawo, którego zakres może być tylko różny ze względu na sam sposób podziału wspólnego prawa, tzn. na wielkość udziałów w tym prawie. Dlatego też, współwłasność majątku spadkowego oznacza, że każda rzecz wchodząca w skład spadku jest przedmiotem współwłasności spadkobierców dopóki nie zostanie przeprowadzony dział spadku.

Przy czym należy zaznaczyć, że wymieniony przepis art. 232 stanowił wyłącznie o prawie do dożywotniego użytkowania odpowiedniej części spadku małżonka pozostałego po zmarłym współmałżonku.

Natomiast regulacja prawa spadkowego zawarta była w obowiązującym wówczas Kodeksie Napoleona, którego art. 815 ustanawiał prawo żądania działu spadku. Według tego przepisu "Nikt przymuszonym być nie może, aby pozostawał w niepodzielności i zawsze można wymagać podziału bez względu na zabronienia i umowy przeciwne".

Podkreślić trzeba, że w polskim systemie prawnym zawsze obowiązywała instytucja współwłasności majątku spadkowego, przy czym w omawianym okresie opierała się ona na modelu romańskim wywodzącym się z prawa rzymskiego i funkcjonującym m.in. w prawie francuskim. Ustawodawstwo tego modelu regulowało stosunki pomiędzy współspadkobiercami na zasadach współwłasności w częściach ułamkowych, w przeciwieństwie do drugiego systemu, w którym przyjmowano wspólność majątku spadkowego jako wspólność łączną. Warto dodać, że przykładowo Kodeks cywilny francuski nie określał instytucji współwłasności i określenie jej ram praktycznie w całości pozostawiono judykaturze. W wymienionym kodeksie ustawodawca francuski współwłasność, w szczególności wynikającą ze spadkobrania, traktował jako stan przejściowy. Kodeks ten nie zawiera także przepisów regulujących stosunki pomiędzy spadkobiercami po dacie otwarcia spadku, a przed jego działem (por. System Prawa Prywatnego, Tom 10, Prawo spadkowe, pod red. Bogudara Kordasiewicza, C.H. Beck Instytut Nauk Prawnych PAN, s. 606-607).

Wobec powyższego na gruncie rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym w 1933 r., jak też w okresie późniejszym majątek nabywany przez spadkobierców stanowił współwłasność, o ile nie został przeprowadzony dział spadku. Skoro więc w konkretnym przypadku dział spadku nie miał miejsca, to przedmiotowa nieruchomość ziemska musiała być traktowana jako całość, aczkolwiek pozostająca we współwłasności w częściach ułamkowych. W konsekwencji brak było podstaw, aby właściwy organ administracji uwzględnił wniosek złożony przez skarżące i orzekł, że nieruchomość ziemska nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Taki stan prawny utrzymywał się niezależnie od tego czy gospodarstwo było użytkowane faktycznie w określonych częściach przez spadkobierców. Argumentacja skarżącej odnosząca się do faktycznego (a nie prawnego poprzez dział spadku) podziału nieruchomości czy też kwestia spłaty kredytu hipotecznego, nie mogła zmienić stanu prawnego wynikającego z obowiązujących w tym okresie regulacji.

Odnosząc się kolejno, do zarzutów dotyczących nieścisłości w zakresie ustalonej normy obszarowej organ wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia [...] marca 1945 r., w chwili przejęcia na cele reformy rolnej majątek obejmował [...] ha. Jak wynika z zapisu znajdującego się w wymienionym protokole w skład majątku wchodziło m.in. [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk jednokośnych, [...] ha lasów i [...] ha ogrodów warzywnych.

Organ zaznaczył, że powierzchnia ogólna przejętego majątku zawarta w innych dokumentach stanowiących część materiału dowodowego nieznacznie różni się od wartości zawartych w ww. protokole. I tak, według wykazu majątków podlegających parcelacji, wykazu majątków rozparcelowanych w powiecie [...] oraz ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi (stan na dzień 1 stycznia 1948 r.), majątek [...] w chwili przejęcia zajmował obszar [...] ha.

Organ prawidłowo przyjął, że biorąc pod uwagę, że różnica w zapisach jest bardzo niewielka, a zapisy dotyczące rodzajów użytków wchodzących w skład majątku są do siebie zbliżone, właściwym jest aby na potrzeby niniejszego postępowania przyjąć wartości zawarte w protokole zdawczo – odbiorczym, jako miarodajne i odzwierciedlające stan faktyczny na dzień przejęcia.

Organ przyjął logiczne i spójne uzasadnienie dla wyboru jednej z wielkości gospodarstwa rolnego. Nie można wobec powyższego zarzucić organowi dowolności. Natomiast, odnosząc się do wskazanej kwestii należy podnieść, że niezależnie od tego jakie dokumenty organ by przyjął jako miarodajne dla określenia wielkości i struktury gospodarstwa rolnego to i tak ww. gospodarstwo podlegałoby pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., Nr3, poz.13 ze zm.).

Organ zaznaczył, że przejęta nieruchomość o ogólnej powierzchni [...] ha, w skład której wchodziło [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk jednokośnych, [...] ha lasów i [...] ha ogrodów warzywnych, spełniała cele określone w art. 1 część druga dekretu. Potwierdza to znajdujący się w aktach sprawy odrys szkicu gruntów majątku [...] rozparcelowanych na podstawie dekretu i wykaz rozrachunkowy nabywców działek z rozparcelowanego majątku [...] (przesłane przez Archiwum Państwowe [...]). Dowodami na dokonanie parcelacji są także: sprawozdanie o wykonaniu reformy rolnej na terenie powiatu [...], z dnia [...] kwietnia 1945 r. oraz wykaz rozparcelowanych majątków z dnia [...] kwietnia 1945 r. i wykaz potwierdzający wręczenie aktów nadania (wszystkie wymienione dokumenty pozyskane zostały z Archiwum Państwowego w [...]). Dodatkowo dokonanie parcelacji majątku [...] potwierdza wykaz resztówek powiatu [...], stan na dzień 1 stycznia 1948 r. i uzupełniony wykaz rozparcelowanych majątków na podstawie dekretu, oba dokumenty przekazane przez Archiwum Akt Nowych w [...].

Organ prawidłowo zatem przyjął, że ww. majątek, który składał się niemal wyłącznie z użytków rolnych (poza [...] ha zajętego pod zabudowania), nie mógł podlegać wyłączeniu spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., Nr3, poz.13 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej, dotyczącego omyłki w imieniu popełnionej przez organ, należy wskazać, że omyłka ta nie miała żadnego wpływu na prawidłowość wydanych decyzji i nie jest podstawą do ich wzruszenia.

Na zakończenie, odnosząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zawartych w skardze, należało jeszcze dodać, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.

Organ wykazał bowiem niezbędną dbałość o dokładne wyjaśnienie sprawy, a wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone. Motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź, co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podzielają oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 czy art.77 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.