Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 56/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 233 par. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 67, art. 201 ust. 1a i ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 16 listopada 2012 r. nr [...]; [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego A. W. kwotę 6.321 (sześć tysięcy trzysta dwadzieścia jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 grudnia 2011 r. (znak: [...]) wydaną w sprawie: określenia dla towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia 9 grudnia 2010 r. stawki rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w wysokości 85%, z dodatkowym kodem Taric - B999; określenia niezaksięgowanej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (A30), podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 106.522 zł oraz określenia podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu zgodnie z w/w zgłoszeniem celnym w wysokości 51.005 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 9 grudnia 2010 r. A. W. (dalej: "strona", "skarżący") prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. W. z siedzibą w Ł. złożył zgłoszenie celne dotyczące towarów: "wkręty stalowe do podłoża drewnianego" (poz.1), "wkręty stalowe do podłoża metalowego" (poz.2), "wkręty stalowe samogwintujące do podłoża metalowego" (poz.3), importowanych z Malezji. W zgłoszeniu celnym wskazano dla ww. towarów odpowiednio kody Taric: 7318 12 90 91, 7318 15 90 91, 7318 14 99 91. Kwota długu celnego została określona w wysokości 0 zł z zastosowaniem preferencyjnej stawki celnej na podstawie świadectwa pochodzenia FORM A. Zgłoszenie zostało zaewidencjonowane pod nr [...].

Postanowieniami z dnia 29 września 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kontroli ww. zgłoszenia celnego oraz postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości podatku VAT.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "o.p.", art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 20 ust. 3 lit. g), art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.) – dalej: "WKC", rozporządzenia Komisji (WE) nr 948/2009 z dnia 30 września 2009 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L Nr 287), art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. Urz. UE L 2011.194.6 z dnia 26.07.2011 r.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, ust. 16, art. 33 ust. 2 art. 34 ust. 4, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.):

1. określił dla towarów objętych wyżej wskazanym zgłoszeniem celnym stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego (A30) - w wysokości 85% - z dodatkowym kodem Taric - B999;

2. określił niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego (A30), podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 106.522 zł;

3. określił podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu zgodnie z ww. zgłoszeniem celnym w wysokości 51.005 zł.

W uzasadnieniu organ celny wskazał, że w dniu objęcia przesyłki procedurą celną dopuszczenia do obrotu obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 z dnia 27 października 2010 r. wszczynające dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, i poddające ten przywóz rejestracji (Dz. Urz. UE L 2010.282.29 z dnia 28.10.2010 r.) - dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010". Na mocy art. 2 tego rozporządzenia wysłane z Malezji towary objęte zadeklarowanymi w zgłoszeniu celnym przez stronę kodami zostały poddane rejestracji.

W dniu 27 lipca 2011 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji - dalej: "rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011". Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia ostateczne cło antydumpingowe mające zastosowanie do wszystkich pozostałych przedsiębiorstw nałożone art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali, innych niż ze stali nierdzewnej, tj. wkrętów do drewna (z wyłączeniem wkrętów do podkładów), wkrętów samogwintujących, pozostałych wkrętów i śrub z główką (nawet z nakrętkami lub podkładkami, ale z wyłączeniem wkrętów toczonych ze sztab, prętów, profili lub drutu, o pełnym przekroju, o grubości trzpienia nieprzekraczającej 6 mm oraz z wyłączeniem wkrętów i śrub do mocowania kolejowych, torowych materiałów konstrukcyjnych) oraz podkładek, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, zostało rozszerzone na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali, innych niż ze stali nierdzewnej, tj. wkrętów do drewna (z wyłączeniem wkrętów do podkładów), wkrętów samogwintujących, pozostałych wkrętów i śrub z główką (nawet z nakrętkami lub podkładkami, ale z wyłączeniem wkrętów toczonych ze sztab, prętów, profili lub drutu, o pełnym przekroju, o grubości trzpienia nieprzekraczającej 6 mm oraz z wyłączeniem wkrętów i śrub do mocowania kolejowych, torowych materiałów konstrukcyjnych) oraz podkładek, wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, obecnie objętych kodami CN ex 7318 12 90, ex 7318 14 91, ex 7318 14 99, ex 7318 15 59, ex 7318 15 69, ex 7318 15 81, ex 7318 15 89, ex 7318 15 90, ex 7318 21 00 i ex 7318 22 00 (kody Taric 7318 12 90 11, 7318 12 90 91, 7318 14 91 11, 7318 14 91 91. 7318 14 99 11, 7318 14 99 91,7318 15 59 11, 7318 15 59 61,7318 15 59 81, 7318 15 69 11, 7318 15 69 61, 7318 15 69 81, 7318 15 81 11,7318 15 81 61,7318 15 81 81, 7318 15 89 11, 7318 15 89 61,7318 15 89 81, 7318 15 90 21, 7318, 15 90 71, 7318 15 90 91, 7318 21 00 31, 7318 21 00 95, 7318 22 00 31 i 7318 22 00 95), z wyjątkiem produktów produkowanych przez wymienione z nazwy przedsiębiorstwa.

Organ podkreślił również, że eksporter - firma "A" nie została wymieniona w rozporządzeniu wykonawczym Rady (UE) nr 723/2011 jako przedsiębiorstwo, którego wyroby korzystają w imporcie ze zwolnienia z cła antydumpingowego. Dla towarów należało przyjąć zatem dodatkowy kod Taric B999, przypisany pozostałym przedsiębiorstwom i zastosować stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 85%. W konsekwencji, podlegająca retrospektywnemu zaksięgowaniu kwota ostatecznego cła antydumpingowego miała wpływ na wysokość należnego z tytułu importu towarów podatku VAT, który został określony przez organ w wysokości 51.005 zł.

Strona odwołała się od tej decyzji zarzucając, że organ stosując do przedmiotowego zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz oraz nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia, czy sprowadzony z Malezji towar tak naprawdę pochodzi z Chin.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. (nr [...]), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w związku z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że w dniu dokonanego przez stronę zgłoszenia celnego przedmiotowego towaru obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 i zgłoszenie to podlegało rejestracji, natomiast na mocy rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 zastosowano do przedmiotowego towaru cło antydumpingowe w wysokości 85%. Strona miała możliwość zapoznania się z regulacjami dotyczącymi importu towarów objętych wskazanymi kodami Taric na stronach internetowych (ISZTAR).

Ponadto zaznaczył, że postępowanie celne było prowadzone zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (wersja ujednolicona) – (Dz. U. UE L 2009.343.51 z dnia 22.12.2009 r.), dalej "rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009", które dopuszcza w art. 14 ust. 5 nałożenie cła z mocą wsteczną pod warunkiem wcześniejszej rejestracji przywożonych towarów. Wejście w życie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 zobligowało organ celny do objęcia ostatecznym cłem antydumpingowym przywozu towarów i ustalenia prawidłowej kwoty należności wynikającej z długu celnego.

Dyrektor Izby Celnej zwrócił także uwagę na to, że w dniu 11 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2009 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 2012.275.1 z dnia 10.10.2012 r.) – dalej "rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012". Obniżało ono stawkę cła antydumpingowego dla towarów importowanych od pozostałych przedsiębiorstw do 74,1% (dodatkowy kod Taric A999). Zdaniem organu wobec towarów objętych niniejszym postępowaniem zastosowanie miało jednak rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009 w pierwotnym brzmieniu i rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011.

W odniesieniu do zarzutu sformułowanego w odwołaniu organ nadto stwierdził, że nie podjął prób weryfikacji kraju pochodzenia towaru, ponieważ nie kwestionował dowodu pochodzenia towaru; nie twierdził także, że towar pochodzi z Chin, a tym samym nie miał potrzeby wskazywania konkretnego podmiotu chińskiego, który miałby wytworzyć sprowadzony towar.

A. W. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 64 ust. 1 oraz art. 31 ust 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz;

2) art. 67 WKC poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, że do zgłoszenia celnego z dnia 9 grudnia 2010 r. mają zastosowanie przepisy rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011, które weszły w życie dopiero 26 lipca 2011 r.

Alternatywnie skarżący wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego i skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 11 pkt 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z art. 64 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że ani rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 ani rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009, ani wreszcie rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 nie nakładały na skarżącego żadnych ostatecznych opłat celnych. Dopuszczały one jedynie w przyszłości (potencjalnie) nałożenie cła z mocą wsteczną w przypadku rejestracji towaru. Cło antydumpingowe na przywóz towarów z Malezji nałożono mocą rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011. Przyjęta w tym rozporządzeniu fikcja prawna zakłada, że wszystkie wyroby stalowe z Malezji faktycznie wyprodukowane są w Chinach. Ostatecznie na podstawie art. 1 rozporządzenia retroaktywnym cłem objęto przywóz określonych wyrobów stalowych z Malezji, cło pobierane jest od przywozu produktów wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, zarejestrowanych zgodnie z art. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 oraz art. 13 ust. 3, art. 14 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009.

Skarżący stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, iż wskazany warunek rejestracji został spełniony. Organ odwoławczy nie przywołał na tę okoliczność żadnych dowodów. Co istotne, zgodnie z art. 67 WKC jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego. Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011 weszło w życie w dniu 27 lipca 2011 r., czyli po dacie zgłoszenia.

Zgodnie z obowiązującą zasadą lex retro non agit w stosunku do podmiotu, który dokonał odprawy celnej w dniu 9 grudnia 2010 r. można jedynie było zastosować przepisy obowiązujące na ten dzień, chyba że przepisy obowiązujące później byłyby korzystniejsze. Skarżący twierdził, że błędna jest argumentacja organu wskazująca, że nie naruszono tej zasady, bo skarżący został poinformowany o możliwości nałożenia cła antydumpingowego na towary objęte obowiązkiem rejestracyjnym. Sprzeczne z zasadą prawidłowej legislacji jest stawianie importerów w sytuacji, w której w momencie dokonywania odprawy celnej nie jest całkowicie pewne czy, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości zostanie nałożone cło na przywożone wyroby.

W sprawie retrospektywne stosowanie prawa jest oczywiste i należy ocenić dopuszczalność takiego działania nie tylko w świetle rozporządzeń unijnych ale przede wszystkim Konstytucji RP. Zgodnie z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do własności, przy czym własność może podlegać ograniczeniom tylko na podstawie ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie dochodzi do naruszenia istoty chronionego prawa. Skarżący stwierdził, że o ile nakładanie podatków i innych danin publicznych nie może być uznane za "ingerencję" w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, o tyle sposób nakładania tych obciążeń podlega ocenie w tych kategoriach, zwłaszcza jeżeli dochodzi do konkretyzacji obowiązku z mocą wsteczną. Zachodzi zatem konieczność skonfrontowania przepisów rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 ze standardem konstytucyjnym i wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż możliwość badania zgodności z Konstytucją RP przepisów pochodnego prawa Unii Europejskiej jest możliwa, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 listopada 2011 r. (sygn. akt SK 45/09). W ocenie bowiem skarżącego przepisy konstytucyjne wykluczają dopuszczalność posługiwania się konstrukcją prawną, jaka obecna jest w wyżej powoływanych rozporządzeniach unijnych. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego skarżący stwierdził, że zasadę niedziałania prawa wstecz należy rozumieć nie tylko jako zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie, lecz także jako zakaz stanowienia intertemporalnych reguł, które mają określać treść stosunków prawnych powstałych pod rządami dawnych norm, a trwających w okresie wejścia w życie norm nowo ustanowionych, jeżeli reguły te wywołują ujemne następstwa, gdyż zasada zaufania do państwa wymaga, by mocy wstecznej nie nadawać przepisom, które regulują prawa i obowiązki obywateli i pogarszają ich sytuację prawną. Działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji RP, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów. W niniejszej sprawie nie sposób jednak uznać, że w wyniku uchwalenia przepisów obowiązujących z mocą wsteczną sytuacja prawna i ekonomiczna skarżącego uległa polepszeniu. W ocenie skarżącego nie można zaakceptować argumentacji organu odwoławczego, iż nie doszło do złamania tej zasady tylko dlatego, że skarżący mógł spodziewać się wprowadzenia cła antydumpingowego z mocą wsteczną w przyszłości, w zależności od wyników procedury sprawdzającej. Nie sposób wykazać, że dokonując odprawy celnej skarżący mógł i powinien był przewidzieć, że stawka antydumpingowa zostanie w przyszłości ustalona w wysokości 85%.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się tą zasadą Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie jednak z innych przyczyn aniżeli te, które zostały w niej wskazane.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja określająca cło antydumpingowe oraz podatek od towarów i usług. Tym samym zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Okoliczności faktyczne sprawy były bezsporne między stronami i obejmowały przede wszystkim dokonanie w dniu 9 grudnia 2010 r. zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu określonej ilości towarów importowanych z Malezji, stanowiących: "wkręty stalowe do podłoża drewnianego" (przyporządkowane do kodu Taric – 7318 12 90 91), "wkręty stalowe do podłoża metalowego" (przyporządkowane do kodu Taric – 7318 15 90 91) oraz "wkręty stalowe samogwintujące do podłoża metalowego" (przyporządkowane do kodu Taric - 7318 14 99 91).

Należy w tym miejscu przywołać art. 201 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, (Dz. Urz. WE L. 302 z 19.10.1992 r. ze zm.), zwanego dalej "WKC", według którego dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, zaś chwilą powstania długu celnego jest przyjęcie zgłoszenia celnego (art. 201 ust. 2 WKC).

W świetle powołanych przepisów nie może budzić wątpliwości to, że co do zasady datą decydującą o tym jakie przepisy prawa celnego należy stosować przy określaniu długu celnego w typowej sytuacji, gdy towar zostaje dopuszczony do obrotu jest data przyjęcia zgłoszenia celnego (por. Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz pod red. W. Morawskiego, Warszawa 2007, s. 841). Znajduje to potwierdzenie w art. 67 WKC, w którym wskazano, że jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne.

Skoro tak, to analizie w sprawie niniejszej, w związku z zarzutem naruszenia zasady lex retro non agit podlegać powinny przepisy prawa obowiązujące w dniu 9 grudnia 2010 r., tj. w dacie przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego obejmującego ww. towary zaimportowane z Malezji.

W tym miejscu należy wskazać, że w istotnej dla sprawy dacie - 9 grudnia 2010 r. kształt instrumentów unijnej polityki antydumpingowej określało rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. U. UE L 2009.343.51 z dnia 22.12.2009 r.), dalej zwane "rozporządzeniem Rady (WE) nr 1225/2009". Punkt 25. Preambuły ww. rozporządzenia stanowił, że niezbędne jest zapewnienie, że przywóz będący przedmiotem postępowania może być zarejestrowany, tak aby można było zastosować w stosunku do niego później odpowiednie środki. Artykuł 14 ust. 5 ww. rozporządzenia stanowił natomiast, że Komisja, po konsultacji z Komitetem Doradczym, może polecić organom celnym podjęcie odpowiednich kroków w celu zarejestrowania przywożonych towarów, tak aby środki mogły zostać zastosowane w odniesieniu do przywozu od daty rejestracji. Przywożone towary mogą zostać poddane rejestracji na wniosek przemysłu wspólnotowego, który zawiera dostateczne dowody uzasadniające takie działanie. Rejestracja zostaje wprowadzona rozporządzeniem, które określa cel tego działania oraz, gdy jest to właściwe, szacunkową kwotę opłat, które mogłyby być zapłacone w przyszłości. Okres obowiązkowej rejestracji nie może być dłuższy niż dziewięć miesięcy.

Z unormowań tych wynika, że rejestracja sprowadzanych towarów prowadzona jest w celu nałożenia na te towary w przyszłości ceł antydumpingowych, o ile dochodzenie potwierdzi stosowanie praktyk handlowych mających na celu obchodzenie środków (ceł) antydumpingowych. W tej sytuacji każdy przedsiębiorca wprowadzając na rynek wspólnotowy towar objęty trwającym dochodzeniem antydumpingowym powinien zdawać sobie sprawę, że z rejestracją takiego towaru łączy się możliwość zastosowania w przyszłości podwyższonego (antydumpingowego) cła. Należy bowiem wyjaśnić, że specyfika postępowania antydumpingowego, które po przeprowadzeniu dochodzenia może doprowadzić do zastosowania podwyższonych ceł antydumpingowych wymaga, by środki ochronne mogły być użyte także w odniesieniu do towarów sprowadzanych w czasie trwania dochodzenia. Istota postępowania antydumpingowego polega między innymi na ochronie rynku wspólnotowego przed szkodami związanymi z przywożeniem towarów po cenach dumpingowych już w okresie trwania wymaganego przepisami dochodzenia. W tym celu stosuje się cła tymczasowe oraz rejestrację towarów, o której mowa powyżej. Środki te pozwalają na realizację celów postępowania antydumpingowego polegających na ochronie rynku wspólnotowego przed niszczącymi go praktykami niezgodnymi z zasadami gospodarki rynkowej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2011 r., III SA/Gd 217/11, LEX nr 1087136).

Towar będący przedmiotem zgłoszenia celnego strony skarżącej należał do produktów, co do których rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 z dnia 27 października 2010 r. wszczynające dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, i poddające ten przywóz rejestracji (Dz. Urz. UE L 2010.282.29 z dnia 28.10.2010 r.) – dalej zwane "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 966/2010" - przewidywało obowiązek rejestracji. Punkt 18. Preambuły powyższego rozporządzenia stanowił bowiem, że zgodnie z art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego (tj. rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009) przywóz produktu objętego dochodzeniem powinien zostać poddany rejestracji w celu dopilnowania, aby, jeśli w wyniku dochodzenia zostanie stwierdzone obchodzenie środków, cło antydumpingowe mogło być pobrane w odpowiedniej wysokości z mocą wsteczną od dnia rejestracji przywozu wysyłanego z Malezji.

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 966/2010 weszło w życie z dniem 29 października 2010 r., a zatem obowiązywało w dacie dokonania zgłoszenia celnego przez stronę skarżącą (tj. w dniu 9 grudnia 2010 r.), tak więc towary objęte tym zgłoszeniem podlegały już na podstawie tego rozporządzenia rejestracji.

Ponieważ procedura dochodzeniowa przeprowadzona na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 wykazała, że ostateczne cła antydumpingowe nałożone na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chin były – poprzez przeładunek w Malezji – przedmiotem ich obchodzenia, to Rada (UE) w dniu 18 lipca 2011 r. wydała rozporządzenie wykonawcze nr 723/2011, którym rozszerzyła ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. Urz. UE L 2011.194.6) – dalej: "rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011". W rozporządzeniu tym wskazano, że ostateczne cło antydumpingowe mające zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw", nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (m.in. na przywóz towarów oznaczonych kodami Taric - 7318 12 90 91, 7318 15 90 91, 7318 14 99 91) zostaje rozszerzone na analogiczne towary wysyłane z Malezji, zgłoszone lub niezgłoszone jako pochodzące z Malezji, z wyjątkiem produktów produkowanych przez wskazane przedsiębiorstwa (art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia). Mocą natomiast art. 1 ust. 3 tegoż rozporządzenia nakazano pobieranie cła rozszerzonego od przywozu elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, zarejestrowanych zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 966/2010 oraz art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009. Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011 określiło w art. 4, że wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE, tak więc - skoro opublikowane zostało w Dzienniku Urzędowym z dnia 26 lipca 2011 r. - weszło w życie z dniem 27 lipca 2011 r.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy organy celne postąpiły w sposób prawidłowy nakładając cło antydumpingowe na sprowadzone z Malezji przez skarżącego towary, uprzednio zarejestrowane. W tym miejscu przywołać należy stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zawarte w wyroku z dnia 26 kwietnia 2005 r. C-376/02, zgodnie z którym o ile jest ogólną regułą, że zasada pewności prawa sprzeciwia się temu, by temporalny zakres obowiązywania aktu wspólnotowego rozpoczynał się przed jego publikacją, to jednak może tak być na zasadzie wyjątku, gdy wymaga tego cel interesu ogólnego i gdy w należyty sposób respektowane są uzasadnione oczekiwania zainteresowanych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r. (sygn. akt SK 19/06, opubl. OTK-A 2007/4/37) stwierdził natomiast, że zasada lex retro non agit nie ma charakteru bezwzględnego. Konstytucja dopuszcza wyjątki od tej zasady w szczególnych wypadkach, jeżeli ingerencja w stosunki i sytuacje prawne z przeszłości jest konieczna dla zapewniania realizacji innej, szczególnie cennej wartości konstytucyjnej, a jednocześnie wartości tej nie można urzeczywistnić w inny sposób.

Rozciągnięcie ceł antydumpingowych nałożonych rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 723/2011 także na towary sprowadzone przed jego wejściem w życie – lecz zarejestrowane na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 - stanowiło wprawdzie przejaw działania prawa wstecz, jednakże dozwolony zarówno świetle Konstytucji RP, jak i prawa wspólnotowego, z uwagi na konieczność ochrony rynku wspólnotowego i gospodarek Państw Członkowskich (w tym polskiej) przed szkodliwymi, niszczącymi praktykami dumpingowymi. Polityka antydumpingowa i służące jej realizacji regulacje prawne opierają się na fundamentalnych, obowiązujących od lat i znanych importerom założeniach, obejmujących także stosowanie środków antydumpingowych z mocą wsteczną (nie sięgającą jednak dalej niż wejście w życie rozporządzenia wszczynającego dochodzenie). Gwarancje praw zainteresowanych wynikają z objęcia rejestracją i - co za tym idzie – późniejszego obciążenia cłem z mocą wsteczną jedynie towarów sprowadzonych (zarejestrowanych) po wejściu w życie rozporządzenia wszczynającego dochodzenie (w przedmiotowej sprawie: rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010). Rezygnacja bowiem ze stosowania środków antydumpingowych przewidzianych powołanymi powyżej przepisami spowodowałaby zagrożenie bytu dla wielu gałęzi gospodarki Państw Członkowskich UE ze strony państw prowadzących szczególnie agresywną politykę gospodarczą, a zwłaszcza tych, w których zasady gospodarki rynkowej nie są przestrzegane (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012 r., I GSK 15/12 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Wobec powyższego nie ma racji skarżący zarzucając organom naruszenie art. 64 ust. 1 oraz art. 31 ust 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 67 WKC w związku z zastosowaniem przepisów rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) Nr 723/2011 i naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. Charakter (specyfika) regulowanej materii prawnej (nakładanie środków antydumpingowych) uzasadniała bowiem przyjęcie przez prawodawcę konstrukcji prawnej zastosowanej w ww. rozporządzeniach. Z tego też powodu Sąd nie dostrzegł potrzeby zawieszenia postępowania i skierowania – zgodnie z wnioskiem sformułowanym w skardze - pytania do Trybunału Konstytucyjnego, oddalając ten wniosek.

W przedmiotowej sprawie należy zatem stwierdzić, że - zgodnie z art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 – organy celne ustalając wysokość cła antydumpingowego musiały się odwołać do przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 z dnia 26 stycznia 2009 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 2009.29.1 z dnia 31.01.2009 r.) – dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009". W przepisach tego rozporządzenia określono bowiem wysokość stawek ostatecznego cła antydumpingowego mającego zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw". Wysokość stawki celnej zgodnie z przepisami tego rozporządzenia wynosiła zatem 85%.

Należy jednak zwrócić uwagę, że dnia 28 lipca 2011 r. organ rozstrzygania sporów Światowej Organizacji Handlu przyjął szereg zaleceń i ustaleń dotyczących przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009, z których wynikało, że naruszają one Porozumienie Antydumpingowe (ADA). Porozumienie to stanowi obecnie integralny element wspólnotowego porządku prawnego (zob. U. Stępkowska [w:], Prawo Światowej Organizacji Handlu a Unia Europejska, red. Artur Nowak–Far, C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 70). W konsekwencji Komisja Europejska wszczęła przegląd stosowanych środków antydumpingowych i w jego wyniku wydane zostało rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 2012.275.1 z dnia 10.10.2012 r.). Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 weszło w życie w dniu 11 października 2012 r.

Na mocy art. 1 ww. rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012 stawka ostatecznego cła antydumpingowego, mająca zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, dla produktów wytwarzanych przez "wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa" (dodatkowy kod Taric – A999) została obniżona do wysokości 74,1%.

Z powyższego wynika, że w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy tj. w dniu 4 grudnia 2012 r., obowiązywała już nowa, obniżona stawka cła antydumpingowego. Co istotne, z pktu 9. Preambuły rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012 wynika, że jego celem jest doprowadzenie do zgodności miedzy rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 a zaleceniami i orzeczeniami organu rozstrzygania sporów Światowej Organizacji Handlu. Zwrócić także należy uwagę na to, że skoro celem stosowania ceł antydumpingowych jest ochrona rynku wspólnotowego i gospodarek Państw Członkowskich, to cło to winno zostać określone w wysokości jedynie eliminującej szkodę dla przemysłu Wspólnoty (zob. U. Stępkowska, op.cit., s. 53). Skoro więc Rada uznała, że cło antydumpingowe winno wynosić 74,1% zamiast 85%, zmieniając rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009, to należy przyjąć, że taka właśnie wartość cła antydumpingowego (74,1%) stanowiła gwarancję zabezpieczenia rynku wspólnotowego przy imporcie wskazanych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 91/2009 towarów.

W ocenie Sądu organy administracji ustalając w niniejszej sprawie wysokość cła antydumpingowego nie mogą odwołać się do treści art. 201 ust. 2 WKC tj. do daty zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie w dacie dokonania przez skarżącego zgłoszenia celnego rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 723/2011 jeszcze nie obowiązywało. Towar sprowadzony przez stronę skarżącą był objęty jedynie rejestracją na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010.

Z art. 2 zd. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. wynika, że po jego wejściu w życie, wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Przyjęte na podstawie tego rozporządzenia zmiany dotychczas stosowanych środków antydumpingowych stają się zatem skuteczne od daty ich wejścia w życie. W doktrynie wskazuje się, że nie stanowią one wprawdzie podstawy do zwrotu opłat celnych pobranych przed tą datą (chyba że ustalono inaczej), jednak nie wyklucza to wniesienia skargi o odszkodowanie na podstawie art. 340 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – wersja skonsolidowana (zob. U. Stępkowska, op.cit., s. 66).

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1515/2001 w sprawie środków, które wspólnota może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (Dz. Urz. UE L 2001.201.10) stanowi w art. 3, że wszelkie środki przyjęte na podstawie tego rozporządzenia stają się skuteczne od daty ich wejścia w życie i nie stanowią podstawy do zwrotu opłat celnych pobranych przed tą datą, chyba że ustalono inaczej. Przepis ten odnosić się może jedynie do sytuacji, gdy postępowanie zmierzające do określenia cła antydumpingowego zostało zakończone ostateczną decyzją w okresie obowiązywania przepisów zakwestionowanych przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO w jego sprawozdaniu. Przepis ten w żadnej mierze nie uzasadnia odstąpienia przez organ odwoławczy od zasady bezpośredniego stosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie orzekania – w sytuacji, gdy z samej istoty sprawy (związanej z retroaktywnym skutkiem przepisów nakładających cło antydumpingowe na towary objęte wcześniejszą rejestracją) wynika brak możliwości stosowania przepisów obowiązujących w dacie dokonania zgłoszeń celnych.

W związku z powyższym przyjąć należy, że określenie przez organ odwoławczy kwoty ostatecznego cła antydumpingowego w oparciu o stawkę celną wynikającą z pierwotnej wersji rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 stanowiło de facto akt stosowania prawa, które nie obowiązywało w żadnej z istotnych dla ustalenia stanu prawnego dat, bowiem ani w dacie dokonanego zgłoszenia celnego, ani w dacie orzekania przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy - działając w ramach dwuinstancyjnego postępowania, w którym w instancji odwoławczej ma miejsce ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej w jej pełnym zakresie – miał zatem obowiązek wydania rozstrzygnięcia na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania przez ten organ decyzji.

Należy nadto podkreślić, że zasada zgodnej interpretacji prawa wspólnotowego z Porozumieniem Antydumpingowym stoi na przeszkodzie stosowaniu aktów wtórnego prawa wspólnotowego, w takim zakresie w jakim naruszają one normy zawarte w tym Porozumieniu. Niezgodność rozporządzenia nr 91/2009 w istotnym dla sprawy zakresie z Porozumieniem Antydumpingowym została uznana przez Komisję Europejską, co doprowadziło do wydania rozporządzenia zmieniającego nr 924/2012. Również i z tego powodu nie można zaakceptować powołania się przez organ na stan prawny uznany przez właściwy organ wspólnoty za wadliwy w odniesieniu do zobowiązań Wspólnoty wynikających z umowy międzynarodowej, w której jest ona stroną.

Nie stosując zatem przy ustalaniu wysokości cła antydumpingowego przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy prawa materialnego w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten powinien, działając w trybie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p., uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec merytorycznie, ustalając na nowo wysokość cła antydumpingowego z uwzględnieniem przepisów określających wysokość tego cła obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy w drugiej instancji (tj. w dniu 16 listopada 2012 r.). Skoro tak nie uczynił, lecz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, to uznać należało, że naruszył art. 233 § 1 pkt 1 o.p., stosując go mimo braku ku temu podstaw prawnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku. Jednocześnie na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ celny winien uwzględnić dokonaną powyżej ocenę prawną.