Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1025/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1025/14

UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], w pkt 1 stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...]sierpnia 1991 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych, w części dot. budynku zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...]. W pkt 2 decyzji odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej gruntu oznaczonego jako działka nr [...] obręb [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę [...] w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...] nr działki [...] uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych.

Z wnioskiem, sprostowanym pismem z dnia 16 lipca 2012 r., o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...], wystąpili A. S., L. W., C. S., B. R., A. J. i A. G. reprezentowani przez radcę prawnego A. R.

Minister podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...], stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w świetle którego mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 stało się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), zaś z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność.

Minister wskazał ponadto, że nieruchomość [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], aktualnie oznaczona w ewidencji gruntów między innymi jako działka nr [...] obręb [...], uregulowana w księdze wieczystej KW [...], objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wszelkie grunty (nieruchomości gruntowe) położone na obszarze m.st. Warszawy przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy m. st. Warszawy. Następnie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stały się one własnością Skarbu Państwa. Wskazał, że przejście własności nie obejmowało własności budynków położonych na gruncie, albowiem zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 5 cyt. wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r. budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli. Dla zachowania tego prawa konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli gruntów lub ich następców prawnych - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę - wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (zmienionej potem na własność czasową, a następnie na wieczyste użytkowanie). Prawo własności budynków byłych właścicieli gruntów wygasło (przechodziło na własność gminy, a następnie na Skarb Państwa) dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania im prawa własności czasowej, a obecnie prawa wieczystego użytkowania, albo w razie niezłożenia we wskazanym wyżej terminie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy.

Minister wskazał również, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu 4 lutego 1949 r. dotychczasowi współwłaściciele hipoteczni złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Z zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. L.dz. [...] wynika, iż właścicielami dawnej nieruchomości [...] oznaczonej nr hip. [...] byli: F. W., M. S. i B. J. w równych częściach.

Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został rozpoznany orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] czerwca 1955 r. Nr [...], odmawiającym dotychczasowym właścicielom ustanowienia na ich rzecz prawa własności czasowej do ww. nieruchomości i jednocześnie stwierdzającym, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1955 r. nr znak: [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. (sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r.) stwierdzającą nieważność ww. decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1955 r.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. uchyliło ww. orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] czerwca 1955 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po rozpatrzeniu wniosku dekretowego z dnia 4 lutego 1949 r. Prezydent miasta W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. (sprostowaną postanowieniami Prezydenta miasta W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...]oraz z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...]) orzekł o ustanowieniu na lat 99 prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] gruntu oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej Nr [...] na rzecz A. S. w udziale wynoszącym [...], L. W. w udziale wynoszącym [...], C. S. w udziale wynoszącym [...] B. R. w udziale wynoszącym [...], A. J. w udziale wynoszącym [...], A. G. w udziale wynoszącym [...].

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie mają skutki prawne decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] dnia [...] sierpnia 2001 r. utrzymującej w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. (sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2000r.) oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] czerwca 1955 r i decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1955 r. nr znak: [...] prowadzi do wniosku, że ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie nie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej nie zapadło, a zatem prawo własności budynku położonego przy ul. [...] w W. nie przeszło na Skarb Państwa. Minister wskazał także, że oznacza to tym samym, że prawo to zachowali dotychczasowi właściciele nieruchomości (względnie ich następcy prawny).

W świetle powyższego Minister uznał, że stwierdzić należy, że w dniu 27 maja 1990 r. budynek znajdujący się na skomunalizowanej nieruchomości gruntowej oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] obręb [...] nie podlegał działaniu ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające (...). Budynek stanowił, na podstawie art. 5 cyt. wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r. odrębny przedmiot własności przysługującej osobom fizycznym. Ponadto Minister wskazał, że z dołączonych do akt sprawy aktów notarialnych wynika, że w budynku przy ul. [...] w . zbyto 3 lokale mieszkalne nr [...] wraz z przynależnym tym lokalom udziałem w częściach wspólnych budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku właścicieli lokali oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się opisywany budynek. Sprzedaż ww. lokali w budynku przy ul. [...] w W. miała miejsce przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej. Przedmiotowe lokale zostały wyłączone z komunalizacji i nie były objęte ww. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...].

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...], w części dot. budynku zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...], z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające (...). i w tej części należało stwierdzić jej nieważność w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie, organ uznał, iż brak jest podstaw prawnych do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Nr [...] w części dot. samego gruntu. Prawa przysługujące podmiotom wymienionym w art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające (...) i ich obowiązki - przechodzą na odpowiadające im jednostki komunalne, dotyczy to w szczególności praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego. Wskazał także, że prawo do gruntu spornej nieruchomości zostało nabyte przez Skarb Państwa na podstawie cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r. i skutek ten nie został do chwili obecnej zniesiony. Dlatego też organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dot. gruntu działki nr [...] z obrębu [...].

Na skutek wniosków A. P. i K. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że A. P. i K. S. wnieśli, pismami z dnia 8 maja 2013 r. uzupełnionymi pismami z dnia 3 stycznia 2014 r., do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawierający informację, iż nie brali udziału w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją, a w konsekwencji nie mieli możliwości skorzystania z prawa czynnego udziału w postępowaniu.

Minister w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że w całości podtrzymuje stanowisko, że koniecznym było stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] w W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych, w części dotyczącej budynku zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...] oraz odmówienie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej gruntu oznaczonego jako działka nr [...], obręb [...].

Minister odnosząc się natomiast do zarzutów wnioskodawców dotyczących braku ich udziału w postępowaniu wskazał, że zgodnie z informacją o przeglądaniu akt postępowania sprawy z dnia 24 kwietnia 2013 r., znajdującą się w aktach sprawy – K. S. dokonał przeglądu przedmiotowych akt oraz otrzymał oryginał decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Następnie w dniu 8 maja 2013 r. K. S. i A. P. złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem nie zostali oni pozbawieni prawa do wniesienia środka zaskarżenia. W wyniku złożonych wniosków Minister Administracji i Cyfryzacji zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w toku postępowania i wypowiedzenia się w sprawie Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia żadna z ww. stron postępowania nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia. Zdaniem Ministra przekonuje to, że również we wcześniejszym etapie postępowania strony skarżące nie wniosłyby, jak wyżej wspomniano, żadnych nowych okoliczności mogących ewentualnie powodować zmianę orzeczenia w sprawie.

W związku z powyżej przytoczonymi argumentami, w ocenie Ministra należało przyjąć, iż organ słusznie podjął decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] w W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych, w części dotyczącej budynku zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...] oraz odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dot. gruntu oznaczonego jako działka ni- [...], obręb [...]. Decyzja niniejsza konwaliduje działania organu I instancji w kwestii zapewnienia możliwości zapoznania się z aktami sprawy poprzez ich udostępnienie w toku niniejszego postępowania toczącego się na podstawie art. 127 § 3.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie:

1) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania polegające na skutecznym zawiadomieniu skarżącego o toczącym się postępowaniu dopiero przez wysłanie na niewłaściwy adres decyzji organu I instancji;

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy do wydani tej decyzji doszło z naruszeniem art. 10 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu udziału w postępowaniu przed organem I instancji; art. 10 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania;

3) art. 6, 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez powoływanie się w uzasadnieniu decyzji na orzeczenie Sądu nieodnoszące się do meritum przedmiotowego postępowania

Mając powyższe zarzuty skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej: "P.p.s.a." - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszono prawo dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 P.p.s.a.).

Ponadto, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Skarga podlega oddaleniu albowiem nie są trafne zarzuty w niej zawarte.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela ustalenia i oceny dokonane przez organy obu instancji, które następnie zawarte zostały w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Tym samym nie zachodzi potrzeba ich powtórzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia .

Z akt sprawy wynika, że skarżący K. S. w okresie od dnia 16 września 2002 r. do dnia 25 lipca 2013 r. był właścicielem lokalu nr [...] położonego w budynku usytuowanym przy ul. [...] w W. Powyższy lokal zbył w dniu 25 lipca 2013 r. na rzecz E. K. W tej dacie, po wydaniu decyzji przez organ I instancji utracił interes prawny do udziału w toczącym się postępowaniu.

Pomimo wskazanej okoliczności wniósł skargę do Sądu. Fakt ten pozostaje jednakże, w ocenie Sądu, bez wpływu na prawidłowość kontrolowanej decyzji.

Sąd zwraca ponadto uwagę , że strona może wykazać że, była pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, złożenia wyjaśnień i że uchybienie przez organ przepisowi art. 10 § 1 kpa mogło mieć wpływ na wynik sprawy, która jej dotyczy , pod warunkiem, że wykaże jakie dowody mogłaby przedstawić, gdyby czynnie uczestniczyła w postępowaniu, które jednocześnie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie miała miejsca.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji