Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 197/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 376, art. 378
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: poz. 737
journal: Dz.U. 1995 nr 15 poz. 1
article: art. 62
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zgodnie z Regułą 2/a/ Ogólnych Reguł Nomenklatury Scalonej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/, która miała charakter przedmiotowy /a nie podmiotowy/, wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym, w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny

TEZY

Zgodnie z Regułą 2/a/ Ogólnych Reguł Nomenklatury Scalonej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/, która miała charakter przedmiotowy /a nie podmiotowy/, wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym, w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny


SENTENCJA

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa Z. i Zbigniewa K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 21 sierpnia 1997 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła od samochodu marki "Seat Ibiza" na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...)  od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 1999 r., I SA/Wr 1709/97 - uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 21 sierpnia 1997 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 16 maja 1997 r., wydaną w wyniku wznowienia postępowania, mocą której uchylona została decyzja odprawy celnej przywozowej z dnia 3 lipca 1995 r., na podstawie której Krzysztof Z. sprowadził z zagranicy silnik i podzespoły samochodu osobowego marki "Seat Ibiza" oraz decyzja odprawy celnej przywozowej z dnia 3 lipca 1995 r., na podstawie której Zbigniew K. sprowadził z zagranicy nadwozie samochodu osobowego marki "Seat Ibiza". Bowiem w wyniku postępowania wyjaśniającego organy celne ustaliły, że w rzeczywistości przedmiotem importu przez obu wymienionych importerów były nie części samochodu osobowego marki "Seat Ibiza", lecz kompletny samochód osobowy marki "Seat Ibiza" w stanie rozmontowanym, czego obaj importerzy w dniu dokonywania zgłoszenia do odprawy celnej nie ujawnili, a o czym świadczy fakt późniejszego zarejestrowania złożonego z tych części samochodu osobowego marki "Seat Ibiza", jako tzw. składaka, w dniu 24 lipca 1995 r. w Urzędzie Gminy w K.-W. na nazwisko Zbigniewa K. Na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 sierpnia 1997 r. skargę wnieśli obaj wymienieni importerzy części samochodowych samochodu osobowego marki "Seat Ibiza".

Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1999 r. /I SA/Wr 1709/97/ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 16 maja 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "skierowana ona została równocześnie do obu skarżących. Nie wskazano jednak zasad odpowiedzialności każdego z nich za kwotę należności celnych, wymierzonych decyzją. Tymczasem zobowiązanie do zapłaty wymierzonego cła nie może być traktowane jako zobowiązanie solidarne w rozumieniu art. 366 par. 1 Kc (...) Solidarnej odpowiedzialności nie można domniemywać, a przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne generalnie solidarności dłużników nie przewidują. (...) Decyzja w aktualnym sformułowaniu nie jest możliwa do wykonania. Była ona niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały, jest więc obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa".

Minister Sprawiedliwości wniósł w dniu 7 grudnia 1999 r. rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...), zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że: "Zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie posiada cechy niewykonalności. Jest ona wykonalna pod względem faktycznym i prawnym. (...) Naczelny Sąd Administracyjny nie wykazał o jaki rodzaj niewykonalności chodzi - faktyczną czy prawną. (...) Sugeruje, że chodzi tutaj o niewykonalność w sensie prawnym. (...) Poglądu tego nie można podzielić, chociażby z tego powodu, że zapłacenie cła przez jednego z adresatów decyzji powoduje, że zarzut o niewykonalności decyzji należy uznać za chybiony. Decyzja została skierowana do dwóch osób, jako podmiotów związanych tym samym stosunkiem materialnoprawnym. (...) Obaj adresaci decyzji dokonywali obrotu towarowego z zagranicą i na nich ciąży obowiązek uiszczenia cła". W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, skarżący wnieśli o jej oddalenie, ponieważ wniesiona została po upływie sześciu miesięcy od dnia wydania prawomocnego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Równocześnie skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz należnych kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

Podniesiony w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną zarzut przekroczenia sześciomiesięcznego terminu do jej wniesienia nie jest uzasadniony, bowiem zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189/, w brzmieniu ustalonym art. 98 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji /Dz.U. nr 133 poz. 882/, termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi sześć miesięcy od dnia doręczenia /a nie od dnia wydania/ prawomocnego orzeczenia tej stronie postępowania administracyjnego, na rzecz której rewizja nadzwyczajna zostaje wniesiona. W rozpoznawanej sprawie, zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 15 kwietnia 1999 r. został doręczony Prezesowi Głównego Urzędu Ceł w Warszawie w dniu 7 czerwca 1999 r. Natomiast Minister Sprawiedliwości, na skutek wniosku Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku w dniu 7 grudnia 1999 r., to znaczy w ostatnim dniu sześciomiesięcznego terminu ustawowego do jej wniesienia. Trafny okazał się przy tym, podniesiony w rewizji nadzwyczajnej, zarzut rażącego naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o NSA w związku z art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa. W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy celne ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, iż obaj skarżący - importerzy dokonali nieprawidłowego zgłoszenia do odprawy celnej /z naruszeniem art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. powoływanej nadal jako: Prawo celne/ sprowadzonych na polski obszar celny części samochodowych samochodu osobowego marki "Seat Ibiza", skoro w przedstawionych przez siebie deklaracjach celnych nie poinformowali oni organów celnych o tym, że sprowadzone przez nich części samochodowe stanowiły w rzeczywistości elementy kompletnego samochodu osobowego marki "Seat Ibiza" w stanie rozmontowanym. Okoliczność ta przesądziła nie tylko o dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wymiaru cła wobec obu skarżących, ale równocześnie uzasadniała wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w jednym postępowaniu, łącznie wobec obu importerów, w trybie określonym art. 62 Kpa, bowiem zgodnie z Regułą 2/a/ Ogólnych Reguł Nomenklatury Scalonej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/, która miała charakter przedmiotowy /a nie podmiotowy/, wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym, w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny, czyli w danym wypadku zgłoszone do odprawy celnej części samochodowe powinny być zakwalifikowane wedle taryfy celnej jako kompletny samochód osobowy marki "Seat Ibiza". Dlatego organy celne trafnie przyjęły, że w danym wypadku obaj importerzy uczestniczyli w rzeczywistości w sprowadzeniu na polski obszar celny kompletnego samochodu osobowego marki "Seat Ibiza" w stanie rozmontowanym i z tego tytułu obaj obowiązani byli do uiszczenia należności celnej, jak za samochód osobowy sprowadzony do Polski w stanie rozmontowanym, a nie jak za części samochodowe samochodu osobowego. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nietrafnie przyjął w zaskarżonym wyroku, jakoby w danym wypadku organy celne traktowały zobowiązanie skarżących do zapłaty wymierzonego cła "jako zobowiązanie solidarne w rozumieniu art. 366 par. 1 Kc", a w konsekwencji również nietrafnie uznał, iż zaskarżona decyzja była od chwili jej wydania dotknięta wadą powodującą jej nieważność z tej przyczyny, że była niewykonalna i jej niewykonalność miała charakter trwały /art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa/. Należało bowiem mieć na uwadze to, że w rozpoznawanej sprawie skarżący odpowiadali z tytułu nie uiszczonej należności celnej nie solidarnie, ale in solidum /tzw. solidarność przypadkowa/, w odniesieniu do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 376 i art. 378 Kc, a więc spełnienie świadczenia przez jednego z nich czyni bezprzedmiotowym zobowiązania drugiego dłużnika.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[15] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.