Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 705/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7 ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 966
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - tekst jednolity.
article: art.55, art.60, art.64
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 16 kwietnia 2014 r., nr [...], którą odmówiono E. S. umorzenia należności w wysokości 5.922,48 zł z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. E. S. pobierała dodatek mieszkaniowy przyznany jej sześcioma ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta S. Następnie w wyniku wznowienia postępowania w tych sprawach Prezydent Miasta S. uchylił decyzje własne oraz odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, a także zobowiązał do zwrotu kwoty wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Po rozpatrzeniu odwołań skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 14 grudnia 2012 r. uchyliło decyzje organu pierwszej instancji w części dotyczącej zobowiązania do zwrotu dodatku mieszkaniowego i umorzyło postępowania w tym zakresie oraz utrzymało w mocy w pozostałej części. Organ w ich uzasadnieniu podniósł, że skarżąca mieszkała, żyła i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem - A. P., a fakt ten zataiła składając wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wyjaśniono również, że osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Przepisy te nie przewidują orzekania w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej i zobowiązania do zwrotu wypłaconego dodatku mieszkaniowego. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku powstaje z mocy prawa i do jego wykonania stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżąca złożyła skargi powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku prawomocnymi wyrokami z dnia 29 sierpnia 2013 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 318/13, akt III SA/Gd 3208/13 i III SA/Gd 322/13 oddalił wniesione skargi. Sąd w zapadłych rozstrzygnięciach podzielił w całości stanowisko organu odwoławczego, w tym co do prawidłowości dokonanych ustaleń w sprawach.

W dniu 13 stycznia 2014 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności w kwocie 5.922,48 zł wynikającej ze zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego z uwagi m.in. na bardzo trudną sytuację materialną i przewlekłe choroby.

Rozpoznając wniosek strony Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r., nr [...] powołując się na art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 i 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych odmówił umorzenia należności, tj. kwoty 5.922,48 zł wraz z odsetkami z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.

Podejmując rozstrzygnięcie organ powołał się na regulację ustawy o finansach publicznych, w tym na przewidzianą możliwość umorzenia należności z przypadku istnienia ważnego interesu dłużnika lub ważnego interesu publicznego. Jak wskazał organ warunek ważnego interesu dłużnika dotyczy nadzwyczajnych zdarzeń losowych np. utraty losowej majątku, zaś ważny interes publiczny obejmuje pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu. Organ ustalił, że źródłem utrzymania strony jest renta okresowa 779,80 zł oraz pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Dochody w 2009 r. wynosiły - 7.878,07 zł, w 2010 r. - 8.047,76 zł, w 2011 r. - 16.130,29 zł i w 2012 r. - 10.855,96 zł. Wydatki zgodnie z przedłożonymi rachunkami wynoszą łącznie 261,89 zł, w tym czynsz 205 zł, gaz 18,85 zł i energia elektryczna 38,04 zł. Mimo, że wniosek motywowany jest złym stanem zdrowia i koniecznością ponoszenia kosztów leczenia, organ podkreślił, że strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających zakup leków. Złożyła jedynie zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia. W ocenie organu, przedłożone dokumenty oraz argumenty przedstawione we wniosku, nie stanowią przesłanki do udzielenia ulgi w tak szerokim zakresie, jakim jest umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Wyjaśniono również, że dłużniczka może w odrębnym postępowaniu wnosić o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła przede wszystkim błędną ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez uniemożliwienie uzupełnienia materiału dowodowego i nieuwzględnienie dokumentów złożonych przez skarżącą wraz z pismem z dnia 24 marca 2014 r. oraz brak stosownego uzasadnienia decyzji poprzez niewyjaśnienie przesłanek nieuwzględnienia wniosku i pomięcie dokumentów mających wpływ na rozpoznanie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 czerwca 2014 r., nr [...] powołując się na art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 55, art. 56 ust. 1 pkt 5, art. 57, art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem.

Na wstępie uzasadnienia organ drugiej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz stanowisko zawarte w ww. prawomocnych wyrokach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 318/13, akt III SA/Gd 3208/13 i III SA/Gd 322/13. Organ przywołał treść i uzasadnienie wniosku strony z dnia 13 stycznia 2014 r., w którym wnosiła o umorzenie należności oraz załączone do niego dokumenty: zaświadczenie z ZUS i oświadczenie majątkowe z dnia 13 stycznia 2013 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 listopada 2012 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego i karta zalecenia wyjazdu zespołu ratownictwa z dnia 24 stycznia 2013 r. oraz legitymacja członka Polskiego Związku Niewidomych. W uzasadnieniu tego wniosku strona podniosła, że jej miesięczny dochód wynosi 480,67 zł po potrąceniu z renty kwoty 194,95 zł tytułem spłaty kredytu, z czego musi pokryć koszty odzieży i jedzenia, wydatki na mieszkanie 206 zł, koszty energii elektrycznej i gazu 140 zł oraz związane z wykupem leków 150 zł. Wskazała, że korzysta z pomocy społecznej i wsparcia osób trzecich, a jej sytuację pogarszają przewlekłe choroby - padaczka, kręgosłup oraz problemy ze wzrokiem. Organ odwoławczy podniósł, że organ dwukrotnie zobowiązywał stronę do przedłożenia dokumentów oraz zwrócił się o informacje do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Organ drugiej instancji wskazał na złożone w toku postępowania dokumenty, w tym opłaty za lokal, rachunki za gaz, energię elektryczną, zaświadczenia lekarskie potwierdzające leczenie się na jaskrę, neurologa i psychiatry, decyzji o przyznaniu świadczenia na zakup posiłku lub żywności, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w S. o wysokości dochodu 2009 r. - 2012 r. oraz ZUS o wysokości renty. Zaznaczono, że do pisma z dnia 24 marca 2014 r. został załączony jedynie wykaz napadów epileptycznych.

Wyjaśniono, że podnoszona również w odwołaniu kwestia wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez stronę i konkubenta została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokami ww. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Przede wszystkim podkreślono, że prawidłowy jest stanowisko organu I instancji, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia pobranego dodatku mieszkaniowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet trudna sytuacja materialna i zdrowotna osoby wnioskującej nie obliguje organu do wydania decyzji zgodnej z jej żądaniem. Tym samym błędne jest przekonanie odwołującej, że organ musi umorzyć zobowiązanie. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ bowiem przeprowadził w sposób rzetelny postępowanie dowodowe, gromadząc odpowiedni materiał dowodowy, który prawidłowo ocenił. Umożliwił również stronie składanie wyjaśnień i wniosków dowodowych, poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, z czego strona skorzystała w dniu 11 kwietnia 2014 r. i nie wniosła w tym zakresie zastrzeżeń. Niezasadny jest więc zarzut uniemożliwienia stronie uzupełnienia materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy była ona dwukrotnie zobowiązana do złożenia stosownej dokumentacji. Podkreślono, że na żadnym etapie postępowania strona nie przedłożyła organowi rachunków za wykupywane leki. Do swoich pism dołączyła dokumentację medyczną potwierdzającą, że od roku 1996 r. cierpi na padaczkę pourazową oraz leczy się na kręgosłup i jaskrę. Wbrew treści pisma strony z dnia 24 marca 2014 r. w materiale dowodowym brak jest jakiejkolwiek faktury za leki. Nie można także podzielić stanowiska skarżącej, że organ I instancji nie uzasadnił dostatecznie swojej decyzji.

W podsumowaniu organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. S. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i umorzenie należności w całości.

W uzasadnieniu skargi podniosła ponownie (jak w odwołaniu), że prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe oraz że nadużyto zasady uznania administracyjnego, mimo ubóstwa, przewlekłych chorób i zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Do pisma procesowego z dnia 9 września 2014 r. skarżąca dołączyła trzy kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego z dnia 27 sierpnia, 9 i 10 września 2014 r. oraz skierowanie na oddział neurologiczny z dnia 9 września 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że w ramach swojej kognicji sąd administracyjny nie jest uprawniony do umorzenia zobowiązania, czego domagała się skarżąca we wniesionej skardze.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 16 kwietnia 2014 r. o odmowie umorzenia należności w wysokości 5.922,48 zł z tytułu nienależnie pobranego przez E. S. dodatku mieszkaniowego.

Zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 966) jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.

W powyżej powołanym przepisie o charakterze sankcyjnym - ustawodawca nakłada na osoby, które otrzymały dodatek mieszkaniowy na podstawie nieprawdziwych danych, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot, i to w podwójnej wysokości. Taki też obowiązek powstał po stronie E. S., która jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniach wznowieniowych w okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. pobrała dodatki mieszkaniowe na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w składanych wnioskach (zataiła fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z konkubentem A. P.).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła zasadności odmowy przez organ umorzenia zobowiązania powstałego z tytułu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych, a więc zobowiązania, które w okolicznościach niniejszej sprawy ma charakter sankcji administracyjnej.

Ponadto nie może budzić wątpliwości, że objęte niniejszym postępowaniem zobowiązanie ma charakter publicznoprawny. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych wszelkie sankcje administracyjne, w tym kary administracyjne, których funkcją jest represja stanowią nieopodatkowane należności budżetowe.

Jest też oczywistym, że umorzenie należności stanowi nadzwyczajną formę wygaśnięcia zobowiązania.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885), zwanej dalej - "ustawą". Należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty (art. 55 ustawy).

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy, właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem E. S. z dnia 13 stycznia 2014 r., w którym zwróciła się o umorzenie kwoty 5.922,48 zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną (treść wniosku strony została przywołana na początku uzasadnienia). Nie może budzić wątpliwości, że w swoim wniosku skarżąca wskazała na przesłankę określoną w art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy, a mianowicie istnienie ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego. W myśl tego przepisu należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Tym samym organy, rozpoznając wniosek skarżącej prawidłowo odwołały się do pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

Należy zauważyć, że ważny interes dłużnika i interes publiczny, to pojęcia niedookreślone, które nie zostały również zdefiniowane w przepisach ustawy o finansach publicznych. Przy ich wykładni należy analogicznie odwołać się do orzecznictwa sądów administracyjnych ukształtowanego w sprawach podatkowych. Ponadto w sądownictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że skoro umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną - odstępstwem od zasady regulowania należności, to ważny interes dłużnika winien być utożsamiany także z sytuacjami nadzwyczajnymi, losowymi takimi jak klęski żywiołowe powodujące utratę majątku czy trwałą niezdolność do zarobkowania wywołaną kalectwem lub chorobą.

Za istnieniem ważnego interesu dłużnika może również przemawiać konieczność ponoszenia określonych wydatków, np. związanych z kosztami leczenia (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1753/98 nie pub.)

Pojęcie interesu publicznego nie ma także stałego zakresu treści. Jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1964/05, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwie w interesie publicznym jest, aby wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa lub gminy. Innymi słowy, względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a podmiot zobowiązany pochopnie nie był z nich zwalniany. Odnosi się to zwłaszcza do sytuacji, gdy zobowiązanie stanowi dla dłużnika sankcję administracyjno-prawną.

Organy odmawiając umorzenia należności przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przy czym organy zasadnie podkreśliły uznaniowy charakter podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak bowiem wynika z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy, decyzje wydawane na podstawie tych przepisów mają charakter tzw. decyzji uznaniowych. Świadczy o tym jednoznacznie użyte przez ustawodawcę wyrażenie, że należności publiczno-prawne wymienione w art. 60: "mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty" (art. 55). Innymi słowy, decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest więc w ramach - uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracyjny może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma nakazu ustalenia określonej jego treści. Tym bardziej organ nie ma obowiązku uwzględnienia żądania (wniosku strony).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się bowiem tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jak w przypadku każdej innej decyzji, wydanie także aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Elementy te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k .p. a), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji spełniają powyższe wymagania.

Zostały one wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach którego ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Ponadto przeprowadzone postępowanie spełniło wymogi formalne, w tym wynikające z zasad narzuconych przez Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisów z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Organy nie zaniechały podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu dyspozycji art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przede wszystkim organy poczyniły niezbędne ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej i zdrowotnej dłużniczki. W tym celu organ pierwszej instancji dwukrotnie, a mianowicie w dniu 17 stycznia 2014 r. oraz w dniu 5 marca 2014 r. zobowiązywał stronę do przełożenia dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową i majątkowa oraz zdrowotną. W ostatnim piśmie zobowiązał stronę do dostarczenia m.in. rachunków bieżących za wykup leków związanych z chorobami wymienionymi w zaświadczeniu lekarskim z dnia 20 stycznia 2014 r. Ponadto organ działając z urzędu zwrócił się pismem z dnia 3 lutego 2014 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o udzielenie informacji czy strona korzystała z pomocy i w jakim zakresie. Wobec powyższego nie można czynić zarzutu organowi naruszenia obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Jednak również podmiot, który wnosi o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, powinien współdziałać z organem i podejmować czynności zmierzające do wykazania, że zachodzą przesłanki do umorzenia zobowiązania. Taki też obowiązek ciążył na wnioskodawczyni. Należy podkreślić, że obowiązek współdziałania z organem w celu ustalania stanu faktycznego sprawy nabiera jednocześnie szczególnego znaczenia w odniesieniu do postępowań prowadzonych na wniosek, w tym kończących się decyzją podejmowaną przez organ w zakresie uznania administracyjnego. Z taką też sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zatem, co jest istotne, na skarżącej ciążył obowiązek współdziałania z organem w celu wykazania zasadności złożonego wniosku w zakresie umorzenia. Strona przy realizacji tego obowiązku, nie może się ograniczać do podjęcia jakichkolwiek działań czy do przedłożenia jakichkolwiek dowodów. Skarżąca nie wypełniła w pełni ciążącego na niej obowiązku. Wskazać bowiem trzeba, że wbrew nałożonemu zobowiązaniu skarżąca nie udokumentowała kosztów jakie ponosi na leczenie. Mimo zobowiązania zawartego w piśmie z dnia 5 marca 2014 r. nie załączyła rachunków za leki. Wbrew twierdzeniu strony w aktach sprawy brak jest takich rachunków, a załącznik do pisma strony z dnia 24 marca 2014 r. stanowi ksero dzienniczka napadów padaczkowych. W konsekwencji twierdzenie o konieczności ponoszenia określonych wydatków związanych z kosztami leczenia i ich wysokości nie została przez stronę wykazana.

Należy zgodzić się z poglądem, że organ nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów dla poparcia twierdzeń strony, w sytuacji gdy dowodów takich nie przedstawia sama strona, a jej twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Dotyczy to zwłaszcza strony wnioskującej, która na poparcie swoich twierdzeń oraz zasadności zgłoszonego żądania, powinna stosowne dowody przedstawiać.

Niemniej z obszernego materiału dowodowego zgromadzonego przez organy wynika m.in., że strona otrzymuje rentę w wysokości 779,80 zł pomniejszoną o kwotę 194,95 zł z tytułu spłaty kredytu, ma padaczkę pourazową oraz schorzenia kręgosłupa i oczu. Materiał ten podlegał ocenie organów. Należy podkreślić, że organy obu instancji nie negowały tego, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Uwzględniły również okoliczność korzystania przez stronę z pomocy społecznej oraz ponoszone przez nią wydatki. Poczynione w tym zakresie ustalenia przywołane w decyzjach nie były kwestionowane przez stronę.

Trzeba także zauważyć, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 listopada 2012 r. wynika, że została ona zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, i to na okres do 31 grudnia 2014 r. Stopień niepełnosprawności nie został przyznany stronie na stałe i datuje się od 1 listopada 2012 r. Ponadto w orzeczeniu tym znajduje się również stwierdzenie, że skarżąca może pracować w warunkach chronionych. Tym samym może (i mogła) ubiegać się o pracę. W toku postępowania administracyjnego nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia, ograniczając się jedynie do stwierdzenia we wniosku, że nie może znaleźć pracy z powodu choroby i wieku. Nie można więc mówić w aktualnej sytuacji o trwałej niezdolności skarżącej do zarobkowania wywołanej np. chorobą lub kalectwem.

Reasumując, po pierwsze - w niniejszej zostały podjęte przez organy czynności zmierzające do wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialno-finansowej i zdrowotnej skarżącej, po drugie - w wyniku przeprowadzonego postępowania zostały poczynione przez organ ustalenia, które były wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia.

W okolicznościach niniejszej sprawy, oceniając materiał dowodowy, który został zgromadzony w sprawie, organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze charakter decyzji podjętych w ramach uznania administracyjnego, Sąd nie ma możliwości podważenia dokonanej przez organy oceny, która uzasadnia odmowę umorzenia zobowiązania. Zwłaszcza wobec przekonywującego i wyczerpującego uzasadnienia przyjętego stanowiska w zaskarżonej decyzji.

Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanych decyzji.

Na zakończenie trzeba podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji pod względem celowości czy też słuszności podjętego przez organy rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.