Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 913/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I SA/Po 516/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 15 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, że posiada oszczędności w kwocie 1.000,- zł. Skarżący nie podał w jakiej wysokości i z jakiego tytułu uzyskuje miesięczne dochody.

Pismem z dnia 31 lipca 2012 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi z dnia 8 sierpnia 2012 r. wnioskodawca oświadczył, że nie może złożyć wyciągów z rachunków bankowych, gdyż jego konta zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Podał, że uzyskuje dochody z tytułu umową zlecenia, jednak nie określił ich wysokości. Skarżący płaci alimenty na córkę, jednak nie wyjaśnił, w jakiej wysokości. Skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. 1.212,- zł. Wskazał, że mieszka w domu rodziców, którzy uiszczają rachunki związane z opłatą za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, abonament RTV. Skarżący nie posiada samochodów osobowych. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż świadczy osobiste usługi w ramach umowy zlecenia na rzecz J.S. prowadzącej działalność gospodarczą. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za 2010 i 2011 r., informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2011 oraz zgłoszenia do ubezpieczeń.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2012 r referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu na powyższe rozstrzygnięcie, sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 21 września 2012 r. oddalił wniosek skarżącego. Sąd wskazał, że na skutek nie podjęcia przez skarżącego współdziałania w zakresie ustalenia jego stanu majątkowego, nie było możliwe ustalenie aktualnych dochodów wnioskodawcy. Ponieważ skarżący, pomimo wezwania, nie wyjaśnił, w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody, Sąd nie był władny dokonać obiektywnej oceny stanu finansowego strony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi naruszenie art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), argumentując, że w toku postępowania wykazał w sposób wystarczający i rzetelny, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10) z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. (por. art. 255 P.p.s.a.)

Analiza postępowania przed Sądem pierwszej instancji w przedmiocie prawa pomocy prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, iż zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu odpowiadało prawu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości swojej sytuacji majątkowej. Nienadesłanie przez skarżącego wszystkich wskazanych w wezwaniu referendarza sądowego dokumentów, uniemożliwiało Sądowi przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie o udzieleniu skarżącemu uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Dla ustalenia stanu majątkowego skarżącego niezbędne jest porównanie ponoszonych przez niego wydatków z uzyskiwanymi dochodami. Skoro skarżący, mimo wezwania, uchylił się od przedstawienia wysokości osiąganych dochodów z tytułu umowy zlecenia, WSA w Warszawie zobligowany był oddalić wniosek, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.