Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 858/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 27 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z. P. uprawnień kombatanckich, powołując się na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 roku, nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), zwanej dalej w skrócie ustawą o kombatantach. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że Z. P. posiadał uprawnienia kombatanta, przyznane przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w K., na podstawie zaświadczenia nr [...] z dnia [...] 1988 r., wydanego przez Wojskową Komendę Uzupełnień w G., z którego wynikało, że od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim i w tym okresie od dnia [...] 1952 r. do dnia [...] 1952 r. uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami, w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia. Zdaniem organu administracyjnego Z. P. nie może zachować uprawnień kombatanckich, bowiem w ramach służby w KBW nie brał udziału w walkach z UPA.

We wniosku z dnia [...] 2000 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Z. P. wniósł o zmianę kwalifikacji tytułu przyznania mu uprawnień kombatanckich. Wyjaśnił, iż brał udział w zwalczaniu band pod nazwą "[...]".

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach i art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, po rozpatrzeniu skargi Z. P., uchylił powyższą decyzję wyrokiem z dnia 2 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2786/01. W jego uzasadnieniu Sąd nakazał wyjaśnić sprawę przysługiwania Z. P. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, a w szczególności czy w okresie pełnienia służby w KBW walczył on z oddziałami UPA.

W następstwie przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję z dnia [...] r., nr [...] o pozbawieniu Z. P. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia, ze szczególnym zaznaczeniem, że skarżący w okresie służby w KBW nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA. Wskazał, iż w celu wykonania zobowiązania wynikającego z powołanego wyroku zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w G., Centralnego Archiwum Wojskowego w W. i Instytutu Pamięci Narodowej w W. o nadesłanie wszelkich dowodów mogących potwierdzić okoliczność, że Z. P. w okresie pełnienia służby w KBW walczył z oddziałami UPA.

Otrzymane w odpowiedzi pismo Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] 2004 r. informuje jedynie o fakcie wydania wcześniej zaświadczenia potwierdzającego w swojej treści udział Z. P. w walkach z UPA, w okresie od dnia [...] 1952 r. do dnia [...] 1952 r., w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" Pułku KBW. Jednak przeprowadzona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych analiza zapisów karty ewidencyjnej Z. P., na podstawie której WKU w G. wydało zaświadczenie nr [...] z dnia [...] 2000 r. i pismo nr [...] z dnia [...] 2004 r., doprowadziła do uznania, iż karta ta nie zawiera żadnych informacji wskazujących na udział Z. P. w walkach z UPA.

Korespondencja z Centralnego Archiwum Wojskowego w W. i Instytutu Pamięci Narodowej w W. także nie dała podstaw do zmiany wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem nie udowodniła, iż Z. P. brał udział w walkach z UPA w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Wykazała ona natomiast, iż "X" i "Y" Pułk KBW w latach 1950-1952, w którym pełnił służbę Z. P., walczył z podziemiem niepodległościowym tj. NSZ, NZW, poakowskim zbrojnym podziemiem i bandami rabunkowymi, do których to ugrupowań, wg. nomenklatury słownej obowiązującej jeszcze w 1988 r., odnosiła się nazwa "bandy". Tym samym jednoznaczne stanowiska Centralnego Archiwum Wojskowego w W. co do walk, które prowadziły w latach 1950-1952 – "X" i "Y" Pułk KBW, zawarte w piśmie z dnia [...] 2004 r., jak i stanowisko wyrażone w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...] 2005 r., zdaniem organu orzekającego, wskazują na zasadność odmowy wiarygodności zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] 2000 r., które jako jedyne zawierało w swej treści niczym nie popartą informację. Nadto informacja ta nie została potwierdzona nawet w karcie ewidencyjnej służby wojskowej Z. P., będącej w dyspozycji tej samej Wojskowej Komendy Uzupełnień w G..

Skargę na opisaną powyżej decyzję organu odwoławczego wniósł Z. P., żądając jej uchylenia i przywrócenia uprawnień kombatanckich. Podniósł w niej, iż organ orzekający błędnie zinterpretował informacje dotyczące charakteru walk "X" i "Y" Pułku KBW, w którym służył. Dodał, iż odbywał służbę jako żołnierz z poboru w "X" Pułku KBW i brał wraz z nim udział w walkach z bandami UPA oraz "nacjonalistycznymi". Wniósł o sprawdzenie przez Sąd w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, z jakimi ugrupowaniami walczył "X" Pułk KBW.

W pisemnej odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany niekorzystnej dla skarżącego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "ustawa p.p.s.a." oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich w zakresie, w jakim stosował je Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W..

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "ustawą o kombatantach".

Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów, niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy o kombatantach (por. w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 77/00, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 475).

Uprawnienia te zachowują jednak osoby które między innymi uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub uzyskały je z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim, w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Natomiast przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach zachowanie uprawnień uzależnia od uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów za udział, jak sam to określił w wypełnionej własnoręcznie deklaracji ZBoWiD (cytat) "... w walkach zbrojnych z bandami w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" pułku KBW w rejonach m. [...]-[...] woj. B., gdzie brałem udział w likwidacji band przez okres 3-ech miesięcy w zwalczaniu band grupy podziemia [...] trwał od [...] do dnia [...] 1952 r.". Zapis ten wskazuje, iż już wówczas przy podejmowaniu starań o członkowstwo w ZBoWiD skarżący powoływał się na swój trzymiesięczny udział w zwalczaniu organizacji niepodległościowych.

Działalność ta, według dotychczasowych przepisów, kwalifikowana była jako uczestniczenie w walkach o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej i uprawniała do otrzymania uprawnień kombatanckich. Aktualnie obowiązująca ustawa o kombatantach nie przewiduje takiego tytułu działalności kombatanckiej i nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich wszystkie osoby, które otrzymały je wyłącznie, tak jak skarżący, z tytułu uczestniczenia w walkach o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej.

Skarżący nie mógł zachować uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów, ponieważ pełnił służbę wojskową po 30 czerwca 1947 r. Jednocześnie uczestniczenie w walkach zbrojnych podczas pełnienia służby wojskowej po dniu 30 czerwca 1947 r. stanowi podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 aktualnie obowiązującej ustawy o kombatantach, tylko wówczas, gdy będzie to walka z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, realizując wskazania Sądu wyrażone w wyroku z dnia 2 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2786/01, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej KBW w ramach odbywanej w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r. zasadniczej służby wojskowej w "X" i "Y" Pułku KBW, a kwestią sporną jest jedynie okoliczność, czy w tym okresie skarżący walczył z bandami UPA.

Skarżący jednak nie wykazał by brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Jak już wskazano w deklaracji członkowskiej ZBoWiD sam skarżący podał, że podczas trzech miesięcy służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego brał udział w zwalczaniu organizacji niepodległościowych. Okoliczność tę potwierdziło zaświadczenie z dnia [...] r. nr [...] Centralnego Archiwum Wojskowego w W. i zaświadczenie z dnia [...] 2005 r. Instytutu Pamięci Narodowej w W. stwierdzające, że jednostka KBW, w której skarżący pełnił służbę, brała czynny udział w walce ze zbrojnym podziemiem. W zaświadczeniach tych nie stwierdzono, aby jednostka ta walczyła z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu.

Z dokonanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustaleń, a w szczególności z karty ewidencyjnej Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. jednoznacznie wynika, iż skarżący w dniu [...] 1950 r. został powołany do zasadniczej służby wojskowej i do dnia [...] 1952 r. pełnił ją w "Y" Pułku KBW. Nie mniej, na podstawie polecenia zawartego w piśmie Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] 1988 r., polecono wydać zaświadczenie potwierdzające udział skarżącego w walkach z bandami od [...] 1952 r. do dnia [...] 1952r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" Pułku KBW (adnotacja ta znajduje się na drugiej stronie karty ewidencyjnej). Wydane na skutek tego polecenia, zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] 1988 r. informuje, że w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r. skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim i w tym okresie od dnia [...] 1952 r. do dnia [...] 1952 r. uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami, w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia.

W aktach administracyjnych znajduje się również późniejsze zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] 2000 r. informujące, iż skarżący w okresie od [...] do [...] 1952 r. "brał udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią w składzie grup operacyjnych z "X" pułku KBW". Prawidłowo zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał jego weryfikacji wobec uzyskania tak różnych zaświadczeń od tej samej Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. oraz zwrócił się o ich potwierdzenie zarówno do Wojskowej Komendy Uzupełnień w G., jak i Centralnego Archiwum Wojskowego w W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej w W..

Otrzymane od tych instytucji odpowiedzi, w tym zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. nr [...] z dnia [...] 2004 r. nie potwierdziło udziału skarżącego w walkach z UPA. Dodatkowo przeprowadzona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych analiza zapisów karty ewidencyjnej skarżącego, na podstawie której Wojskowa Komenda Uzupełnień w G. wydała zaświadczenie nr [...] z dnia [...] 2000 r. i pismo nr [...] z dnia [...] 2004 r., doprowadziła go do uznania, iż karta ta nie zawiera żadnych informacji wskazujących na udział skarżącego w walkach z UPA. Także korespondencja z Centralnego Archiwum Wojskowego w W. i Instytutu Pamięci Narodowej w W. nie udowodniła, iż skarżący brał udział w walkach z UPA w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

W szczególności Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. uzyskał dokument z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] 2005 r. potwierdzający, iż jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w których służył skarżący w latach 1950 – 1952 brały udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami Armią Krajową, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz bandami o charakterze rabunkowym. Z dokumentu nie wynika by skarżący brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, jednakże potwierdza on, że jednostka ta nie uczestniczyła w walkach z oddziałami UPA. Dodatkowo korespondencja z Centralnym Archiwum Wojskowym z dnia [...] r. nr [...] wskazała jednoznacznie, iż skarżący w latach 1950-1952 pełnił służbę w "X" i "Y" Pułku KBW, który walczył z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, poakowskim podziemiem oraz bandami rabunkowymi.

W tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie, podjęte przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zostało oparte na jednoznacznym stanowisku Centralnego Archiwum Wojskowego w W., zawartym w piśmie z dnia [...] 2004 r. oraz stanowisku Instytutu Pamięci Narodowej w W., wyrażonym w piśmie z dnia [...] 2005 r.

W ocenie Sądu, pomimo zarzutu skargi, kwestionującego ustalenia organu orzekającego organ ten należycie wyjaśnił, iż skarżący podczas służby w wojsku nie walczył z bandami UPA i uzasadnił, dlaczego nie dał wiary zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień nr [...] z dnia [...] 2000 r.

Zdaniem Sądu na uwagę zasługuje okoliczność, iż już przy podejmowaniu starań o członkowstwo w ZBoWiD skarżący oświadczył, iż zwalczał organizacje niepodległościowe oraz powoływał się na swój trzymiesięczny udział w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "X" Pułku KBW powołanych do likwidacji band grupy podziemia o nazwie "[...]" (akta administracyjne: deklaracja członkowska – karta nr [...]). To jednak w życiorysie sporządzonym w dniu [...] 1988 r. skarżący nie przywołał tych informacji tylko wskazał, iż w dniu [...]1950 r. został powołany do wojska, z którego został przeniesiony do rezerwy w dniu [...] 1952r. Broniąc się przed pozbawieniem uprawnień kombatanckich skarżący przemilcza powyższe fakty eksponując jedynie nie potwierdzoną okoliczność, że podczas służby w KBW walczył z UPA i nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, jak również nie prowadził żadnej działalności w utrwalaniu władzy PRL (oświadczenie skarżącego z dnia [...] 2004 r.).

Nawet zarzut skarżącego, dotyczący uznania, że bandy są z bandami UPA został wnikliwie rozpatrzony i zbadany w toku postępowania wyjaśniającego. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie dowodowe przeprowadzone przez ten organ nie może wzbudzać zastrzeżeń, ponieważ podjęcie zaskarżonej decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, a Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał podstawę do przyjęcia, że skarżący nie wykazał, że podczas służby wojskowej prowadził działalność kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 obecnie obowiązującej ustawy o kombatantach i że w związku z tym nie zachodzi podstawa do zachowania przez niego uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów.

Sąd nie podziela zatem stanowiska skarżącego by organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, skoro skarżący nabył uprawnienia kombatanckie jako uczestnik walk o utrwalanie władzy ludowej (zaświadczenie ZBoWiD z dnia [...] 1988 r. karta akt administracyjnych nr [...]) i w jego przypadku nie występuje żaden inny tytuł uprawniający do nabycia uprawnień kombatanckich.

Pomimo subiektywnych odczuć skarżącego jego stanowisko wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze nie mogło być brane pod uwagę w świetle wcześniejszych twierdzeń skarżącego oraz danych archiwalnych, odnoszących się do przebiegu jego służby w KBW.

Ustalenia organu administracyjnego wynikały zatem z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przedstawione powyżej okoliczności sprawy pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w kontrolowanej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, a odmowa przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich była w pełni uzasadniona.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu to na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.