Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 506/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 3 pkt 20, art 20a ust. 1 albo 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2070
law: Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.)
article: § 8 ust. 3, § 11 ust 1 pkt 1, § 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 180
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz  udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych - t.j.
article: art 53 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 16 ust. 1a
journal: Dz.U. 2021 poz 2070
law: Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 9 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 303/22 odrzucające skargę Gminy Ł. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania nieruchomości za mienie gromadzkie postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 303/22, w pkt I. odrzucił skargę; w pkt II. zwrócił skarżącej Gminie Ł. kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

W uzasadnieniu Sąd podał, że skarga została złożona po terminie. Sąd wskazał, że, jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia (UPP), decyzja organu odwoławczego została doręczona na adres doręczeń elektronicznych Gminy Ł. (ePUAP) w dniu 2 maja 2022 r. Natomiast w dniu 2 czerwca 2022 r. pełnomocnik Gminy Ł. nadał na poczcie skargę na w/w decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, za pośrednictwem Wojewody. W jej treści wskazał, że decyzja organu odwoławczego została doręczona w dniu 4 maja 2022 r.

Sąd podał, że zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącej Gminy został wezwany do wykazania, iż zaskarżona decyzja została doręczona Gminie Ł. w dniu 4 maja 2022 r., a nie w dniu 2 maja 2022 r., jak wynika z UPP. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 21 lipca 2022 r. pełnomocnik wyjaśnił, że system UPP wskazuje odbiorcy i nadawcy, kiedy dana wiadomość została umieszczona w skrzynce odbiorcy. Nie wskazuje natomiast, kiedy wiadomość ta została fizycznie przez odbiorcę odebrana. Możliwość sprawdzenia, kiedy wiadomość została fizycznie przez odbiorcę odebrana ma jedynie nadawca, który w odpowiedzi na skargę stwierdził, że skarga została wniesiona w terminie, ponieważ miał możliwość podglądu, kiedy wiadomość fizycznie została odebrana/odczytana przez odbiorcę. Zdaniem pełnomocnika sytuacja ta jest podobna do awizowania przesyłek pocztowych. Dodatkowo pełnomocnik wyjaśnił, że w dniu 2 maja 2022 r. pracownicy Urzędu Gminy Ł. nie pracowali, a dzień 3 maja 2022 r. był dniem wolnym od pracy. Najwcześniej decyzja Wojewody mogła być więc odebrana poprzez UPP w dniu 4 maja 2022 r. i taka została jej nadana data wpływu.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że Gmina Ł., jako podmiot publiczny, jest zobowiązana do obsługi elektronicznej skrzynki podawczej (art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; Dz.U. z 2021 r. poz. 2070 ze zm.), a data wytworzenia UPP w stosunku do określonego dokumentu elektronicznego przesyłanego przy pomocy ePUAP jest znana pracownikom Urzędu Gminy obsługującym tę skrzynkę. Sąd stwierdził zatem, że skoro w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą Urzędu Gminy, a tym samym wprowadzenia do systemu teleinformatycznego dokumentu, umożliwione jest automatyczne utworzenie poświadczenia przedłożenia, to stanowi ono dowód doręczenia tego dokumentu. W świetle powyższego, nie można w ocenie Sądu uznać, że doręczenie dokonane w niniejszej sprawie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej nastąpiło w dniu 4 maja 2022 r., skoro korespondencja wpłynęła na adres do doręczeń elektronicznych skarżącej Gminy w dniu 2 maja 2022 r. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych nie znają instytucji "fizycznego odebrania korespondencji". W przypadku podmiotu publicznego, datą doręczenia jest data wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych (art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych – Dz.U. z 2022 r. poz. 569 – dalej "ude".). Zdaniem Sądu przyjęcie w Urzędzie Gminy, że konkretny dzień jest dniem wolnym od pracy nie stanowi przesłanki wyłączającej stosowanie przywołanych przepisów. Ustalenia tego typu należą do przejawów kierownictwa wewnętrznego i nie mają wpływu na datę doręczenia. Sąd zaznaczył przy tym, że dzień 2 maja 2022 r. nie był dniem ustawowo wolnym od pracy.

Wobec tego Sąd stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2022 r. została doręczona skarżącej Gminie za pośrednictwem ePUAP w dniu 2 maja 2022 r., co wynika z UPP, to ostatni dzień trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do Sądu, liczony od dnia 3 maja 2022 r., przypadał na dzień 1 czerwca 2022 r. Zatem skarga nadana na poczcie w dniu 2 czerwca 2022 r. została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia i jako taka podlega odrzuceniu.

Na powyższe postanowienie Gmina Ł. złożyła zażalenie, powielając swoje dotychczasowe wyjaśnienia i argumentację. Podkreślono raz jeszcze, że dzień 2 maja w Urzędzie Gminy Ł. był dniem wolnym od pracy. Zaznaczono że pracownik załatwiający sprawę i piszący skargę bez swojej winy przyjął za datę wpływu pisma organu datę wskazaną na datowniku, tj. 4 maja 2022 r. i na tej podstawie zachował termin do złożenia skargi. Zdaniem Gminy, w tych okolicznościach termin powinien być ustalony na podstawie art. 41 ust. 3 ude, a nie, jak przyjął Sąd – na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 2 ude, gdyż fizycznie nie było możliwości technicznej odbioru wiadomości w dniu jej przekazania elektronicznie w dniu 2 maja 2022 r. z uwagi na fakt, że w tym dniu Urząd Gminy był nieczynny – był czynny dopiero w dniu 4 maja 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić trzeba, że zasady doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2070 – dalej "u.i.d.p.p.") oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180). Według art. 3 pkt 20 u.i.d.p.p., urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające m.in. pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 – w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny. W myśl § 8 ust. 3 rozporządzenia doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego.

Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia, w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego, poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Za udostępnienie nadawcy poświadczenia przedłożenia uważa się w szczególności jego przekazanie do pozostającej w dyspozycji odbiorcy poświadczenia skrytki w ramach systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego służącego do obsługi doręczeń.

Z przywołanych uregulowań wynika, że poświadczenie przedłożenia tworzone jest z chwilą doręczenia dokumentu adresatowi, nie zaś z chwilą wysłania go przez nadawcę. Urzędowe poświadczenie przedłożenia w skutkach procesowych ma więc taki sam charakter jak "papierowe" zwrotne potwierdzenie odbioru. Ustalenie daty doręczenia przesyłki drogą elektroniczną następuje na podstawie urzędowego poświadczenia przedłożenia, które stanowi jednocześnie urzędowe poświadczenie odbioru.

Wobec tego, urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: I OSK 1729/15; z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt: II OSK 880/21; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22). W praktyce oznacza to, że jeżeli wniesiono dokument elektroniczny na informatycznym nośniku danych, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć, że dokument ten wpłynął do urzędu, samo zaś UPP, stosownie do § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stanowi potwierdzenie doręczenia dokumentu elektronicznego. Poświadczenie doręczenia przedłożenia (UPP) jest więc w takim przypadku urzędowym poświadczeniem odbioru i nie wymaga potwierdzenia na skutek wygenerowania urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). W obiegu korespondencji pomiędzy podmiotami publicznymi za moment doręczenia należy uznać wprowadzenie korespondencji do systemu informatycznego adresata, kiedy to automatycznie następuje podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru w sposób przyjęty w danym systemie (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22).

Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż to po stronie organu leży obowiązek i ryzyko odpowiedniego skonfigurowania swoich systemów informatycznych tak, aby umożliwić odbiór pism przesyłanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skutki trudności, błędów, czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 1a ustawy o informatyzacji, podmiot publiczny ma obowiązek udostępnić elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Wskazany w w/w przepisie 30-dniowy termin przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Podniesione w zażaleniu okoliczności, których przedstawienie służyć by mogło usprawiedliwieniu pomyłki strony skarżącej, nie mogły być rozważane przy ocenie prawidłowości zaskarżonego postanowienia, natomiast mogłyby być przedstawione w razie ewentualnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z akt, taki wniosek został w sprawie złożony i zostanie rozpoznany we właściwym trybie przez Sąd I instancji, o czym pełnomocnik Gminy Ł. został poinformowany w piśmie WSA w Kielcach z dnia 15 września 2022 r.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie Sąd I instancji uznał, że skoro zaskarżona decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2022 r. została doręczona Gminie za pośrednictwem ePUAP w dniu 2 maja 2022 r., co wynika z UPP, to ostatni dzień 30 – dniowego terminu na wniesienie skargi – liczony od dnia 3 maja 2022 r. – przypadał na dzień 1 czerwca 2022 r. Skoro zaś skarga została nadana na poczcie w dniu 2 czerwca 2022 r., to trafnie przyjęto, że została ona wniesiona po upływie terminu i podlega odrzuceniu. Natomiast przyjęcie – jak chce tego skarżąca Gmina – że dzień 2 maja 2022r., który wewnętrznie w Urzędzie został ustanowiony dniem wolnym od pracy, stanowi przesłankę wyłączającą ten dzień od liczenia biegu terminów sądowych, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, zatem zarzut w tej kwestii nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.