Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1226/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 134, art. 8a, 13a ust. 1, 5,6, art. 13b ust. 5, art. 15c ust. 1-5, art. 22a ust. 1-5, art. 24a ust. 1-4, art. 32 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , Adrianna Siniarska, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...]z dnia [...] kwietnia 2019 r. wydaną na podstawie art. 127 § i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec T. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że T. B., beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu H. B., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu [...] sierpnia 2018 r.) wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż H. B. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 23 dni. Ponadto, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że wymieniony został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej Milicji Obywatelskiej w K. w dniu [...] stycznia 1976 r. i po tej dacie nie podjął ponownie służby. W zaistniałej sytuacji, z uwagi na fakt, że H. B. nie pełnił służby po dniu [...] września 1989 r. organ stwierdził, iż nie zostały spełnione wymogi przewidziane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. B. zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, że H. B. sprawował służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 pkt 4 ustawy przez 23 dni, tj. od dnia [...] listopada 1954 r. do dnia [...] grudnia 1954 r., wbrew danym wynikającym z akt IPN;

2. naruszenie art. 8a ustawy poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem zastosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy, pomimo wystąpienia ustawowych przesłanek wyłączenia,

ewentualnie

3. naruszenie art. 13b ust. 1 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy H. B. nie sprawował służby na rzecz totalitarnego państwa.

W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz właściwe zastosowanie przepisów ustawy skutkujące przywróceniem dotychczasowej wysokości renty rodzinnej.

W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jeśli jakaś przesłanka ustawy nie może być spełniona z obiektywnych przyczyn, nie powinno to rodzić negatywnych konsekwencji dla wdowy pobierającej rentę rodzinną. Możliwe jest zatem zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej pomimo, iż w związku z przebywaniem na emeryturze po dniu [...] września 1989 r. nie było możliwości rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez zmarłego męża wnioskodawczyni. Ponadto zarzuciła, że samo ustalenie, iż H. B. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 23 dni, tj. w okresie od [...] listopada 1954 r. do [...] grudnia 1954 r. jest niezgodne ze stanem faktycznym wynikającym z posiadanych przez organ akt Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu . Dzień [...] listopada 1954 r. był bowiem dniem w którym H. B. złożył wniosek o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej, po którym rozpoczął się 3-miesięczny okres próbny. Następnie, po przekazaniu charakterystyki służbowej H. B. z dnia [...] grudnia 1954 r. doszło do złożenia wniosku z dnia [...] stycznia 1955 r. o przeniesienie go do służby. Zdaniem wnioskodawczyni 23 dni służby H.B. na rzecz państwa totalitarnego nie były służbą w Milicji Obywatelskiej, gdyż był to okres szkolenia, przyuczenia, obserwacji i wskazywania kierunków działań i organizacji Milicji obywatelskiej. Nawet jeśli formalnie możliwe jest uznanie, że był to czas służby, to jednak faktycznie służba ta nie była pełniona. Dopiero po uznaniu, że nadaje się do pełnienia służby, przeniesiono H. B. i rozpoczął służbę jako milicjant – działo się to jednak już po dniu [...] grudnia 1954 r.

Ponadto podkreśliła, że jej zmarły małżonek, jako ofiara terroru i reżimu podczas II wojny światowej – więzień obozu koncentracyjnego z uwagi na przeżytą traumę nie był w stanie kontynuować swojego zatrudnienia i złożył rezygnację ze służby z dniem [...] stycznia 1976 r. Tylko z tego powodu nie spełnił ostatecznie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań po zmianach ustrojowych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmówił zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wobec T. B. w związku z faktem, że H. B., po którym beneficjentką renty rodzinnej jest T. B., został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 1976 r., a zatem nie został spełniony jeden z warunków koniecznych do zastosowania ww. przepisu

Organ zaznaczył, że całkowity okres służby H. B. wynosił 21 lat, 2 miesiące i 10 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od dnia [...] listopada 1954 r. do dnia [...] grudnia 1954 r., tj. 23 dni. Z dokumentacji wynika również, że ww. został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej w dniu [...] stycznia 1976 r. i po jej dacie nie pełnił ponownie już służby.

Skoro zatem H. B. pełnił służbę do dnia [...] stycznia 1976 r. i nie pełnił jej po dniu [...] września 1989 r., to nie spełnia wymogów przewidzianych art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu okoliczność ta wyklucza możliwość wyłączenia w stosunku do wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Obie przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być bowiem spełnione łącznie. W związku natomiast z faktem, że H. B. nie spełnia drugiej przesłanki przewidzianej w omawianym przepisie ustawy zaopatrzeniowej, organ nie ma możliwości zastosowania wyłączenia w stosunku do T. B. art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem nie zachodzi przesłanka "szczególności przypadku".

Jednocześnie organ zaznaczył, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby H. B., wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej na podstawie powołanych przepisów z uwagi na fakt, błędnych jej zdaniem ustaleń, czy służba ta miała charakter działań na rzecz totalitarnego państwa, to powinna poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. Zgodnie bowiem z art. 13a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej na wniosek organu emerytalnego Instytutu Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt i w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Stosownie natomiast do art. 13a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej informacja o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1, jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. W myśl zaś art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej do informacji, o której mowa ust. 1, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zatem związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez IPN – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. B., zarzuciła decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:

- błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, że H. B., zmarły mąż wnioskodawczyni, sprawował służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 pkt 4 ustawy przez okres 23 dni, tj. od dnia [...] listopada 1954 r. do dnia [...] grudnia 1954 r. wbrew danym wynikającym z akt Instytutu Pamięci Narodowej oraz wbrew zaświadczeniu o przebiegu służby IPN, z którego wynika jedynie, że H. B. rozpoczął w tym czasie przygotowania do służby w Milicji Obywatelskiej;

- naruszenie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem wyłączenia zastosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, pomimo wystąpienia ustawowych przesłanek wyłączenia i wystąpienia znamion "szczególnie uzasadnionego przypadku";

ewentualnie:

- naruszenie art. 13b ust. 1 pkt 4 poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy H. B. nie sprawował służby na rzecz totalitarnego państwa;

a także:

- naruszenie Polskiej Karty Praw Ofiary z października 1999 r. polegające na ponownej wiktymizacji ofiary – H. B.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego skarżącej świadczenia emerytalnego, co narusza zasadę ochrony praw nabytych i zasadę sprawiedliwości społecznej, a także zasadę zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz niedziałania prawa wstecz wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegające na arbitralnym obniżeniu renty rodzinnej, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego skarżącej prawa do zabezpieczenia społecznego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 oraz art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na naruszeniu godności, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego, poprzez przyjęcie, że służba męża skarżącej stanowiła "służbę na rzecz totalitarnego państwa", a tym samym arbitralne przypisanie mężowi skarżącej winy za działania związane z naruszeniami praw człowieka, których dopuszczali się niektórzy przedstawiciele władzy publicznej PRL oraz niektórzy funkcjonariusze organów bezpieczeństwa PRL, a do których on w żaden sposób się nie przyczynił;

- naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na zastosowaniu represji bez wykazania winy indywidualnej, zastąpienie w tym zakresie władzy sądowniczej władzą ustawodawczą i odwróceniu w ten sposób zasady domniemania niewinności przez uznanie wszystkich funkcjonariuszy będących w służbie przed 31 lipca 1990 r. za winnych działań zasługujących na penalizację;

a w konsekwencji powyższych naruszeń:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 71 ust. 1 zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na arbitralnym naruszeniu osobistych praw majątkowych skarżącej i prawa do poszanowania mienia, które podlegają równej dla wszystkich ochronie, na skutek nieproporcjonalnego naruszenia prawa skarżącej do zabezpieczenia społecznego, co stanowi przejaw nieuzasadnionej represji ekonomicznej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia wyroku decyzji uwzględniającej wobec wnioskodawczyni wyłączenie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych,

W uzasadnieniu skargi podniosła, że z zaświadczenia IPN wynika, że H.B. wstąpił do Milicji Obywatelskiej [...] listopada 1954 r., ale nie wynika, że od razu rozpoczął w niej w sposób faktyczny służbę. W istocie służby takiej nie sprawował – rozpoczęła się ona dopiero na początku 1955 r. Pierwsze 22 dni H. B. spędził na obserwowaniu, szkoleniu, nauce i zapoznawaniu się z regułami formacji. W konsekwencji nie można przyjąć, że ten rodzaj przeszkolenia, przed podjęciem obowiązków służbowych, był służbą na rzecz totalitarnego państwa. Organ powinien tę okoliczność sam zauważyć i wziąć pod uwagę. Z zaświadczenia IPN wynika bowiem jedynie formalny czas zatrudnienia. Organ, biorąc ten dokument pod uwagę, powinien zatem ocenić go w konfrontacji z innymi okolicznościami i dowodami.

Skarżąca podniosła też ponownie, że jej zmarły małżonek, jako ofiara terroru i reżimu podczas II wojny światowej – więzień obozu koncentracyjnego z uwagi na przeżytą traumę nie był w stanie kontynuować swojego zatrudnienia i złożył rezygnację ze służby z dniem [...] stycznia 1976 r. Tylko zatem z tego powodu nie spełnił ostatecznie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań po zmianach ustrojowych.

Ponadto, w ocenie skarżącej, spójnik "oraz" buduje hipotezę normy, w której Minister może wydać taką decyzję biorąc pod uwagę dwa względy, a nie jeden łącznie. Dlatego w sytuacji, gdy służba na rzecz totalitarnego państwa była pełniona krótkotrwale możliwe jest zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej pomimo tego, że w związku z przebywaniem na emeryturze po dniu [...] września 1989 r. nie było możliwości rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez zmarłego męża skarżącej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreślił, że jest związany informacją o przebiegu służby sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Zaznaczył jednocześnie, że informacja z IPN może podlegać kontroli sądowej w postępowaniu odwoławczym od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o ponownym ustaleniu świadczenia emerytalno-rentowego. Zatem wszelkie zastrzeżenia, co do ustalonego okresu służby na rzecz totalitarnego skarżąca mogła zgłosić w tym postępowaniu odwoławczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., którą została utrzymana w mocy wcześniejsza decyzja tego organu z dnia [...] grudnia 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec T. B. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270).

Powołana ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do art. 24a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku renty rodzinnej przysługującej po osobie, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., renta rodzinna przysługuje na zasadach określonych w art. 24, z zastrzeżeniem, iż wysokość renty rodzinnej ustala się na podstawie świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu z uwzględnieniem przepisów art. 15c lub art. 22a. Wysokość renty rodzinnej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty rodzinnej wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 2). W celu ustalenia wysokości renty rodzinnej, zgodnie z ust. 1 i 2, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 3). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona do renty rodzinnej udowodni, że osoba, o której mowa w tych przepisach, przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 4).

Stosownie natomiast do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Należy zgodzić się z organem, że przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy.

Przepis ten może mieć jednak zastosowanie tylko w stosunku do osób które pełniły służbę, o której mowa w art. 13b, a więc wobec osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. w enumeratywnie wymienionych cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach oraz członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej przysługującej po osobie, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Okoliczność pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa jest, stosownie do art. 13a powołanej ustawy zaopatrzeniowej, ustalana w oparciu o informację Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządzoną na podstawie posiadanych akt osobowych.

W myśl art. 13a ust. 4 informacja o przebiegu służby zawiera:

1) dane osobowe funkcjonariusza, o których mowa w ust. 2;

2) wskazanie okresów służby w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów;

3) informację, czy z dokumentów zgromadzonych w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że funkcjonariusz w tym okresie, bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.

Informacja o przebiegu służby jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb, o których mowa w art. 12 (art. 13b ust. 5). Do informacji, o której mowa w ust. 1 nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, stosownie do art. 13b ust. 6 powołanej ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Sądu jako błędne należy ocenić stanowisko Ministra wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, informacja o przebiegu służby wydana przez IPN jest bezwzględnie wiążąca w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i tym samym nie daje organowi jakiegokolwiek pola manewru w spornym zakresie. Przede wszystkim podkreślić należy, iż wskazana informacja jest przygotowywana przez IPN w trybie art. 13a cyt. ustawy, na wniosek organu emerytalnego (ust. 1) i jest ona równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby (ust. 5). W ocenie Sądu, oznacza to zatem, iż informacja taka sporządzana jest dla potrzeb obliczenia zaopatrzenia emerytalnego przysługującego funkcjonariuszowi, a nie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Nie bez znaczenia jest przy tym to, że od decyzji ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego przysługuje odwołanie według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 32 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy). Stanowisko takie potwierdza zresztą przepis art. 13a ust. 6 cyt. ustawy, który wyłącza stosowanie do tej informacji przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.). Natomiast w niniejszym postępowaniu, które podlega reżimowi postępowania uregulowanego w K.p.a., informacja taka stanowi - zdaniem Sądu - co najwyżej dowód w postaci dokumentu urzędowego, który podlega takiej samej ocenie organu, jak każdy inny prawem dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym. Ocena taka winna być przekonywująco umotywowana, tym bardziej w sytuacji, gdy dowód, na którym opiera się organ jest kwestionowany przez stroną, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

W tym zakresie, według Sądu, warto również przywołać stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt K 36/09, zgodnie z którym, informacja o przebiegu służby byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL, mimo braku możliwości bezpośredniego jej zakwestionowania w postępowaniu przed IPN przez funkcjonariusza, którego informacja dotyczy, podlega, jak każdy inny dowód, badaniu i ocenie przez organ podejmujący decyzję na jego podstawie i w konsekwencji podlega ocenie sądu (pub. OTK-A 2012/1/3). Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, choć wypowiedziane na gruncie zupełnie innej ustawy (poprzedniej ustawy lustracyjnej), pozostaje aktualne również w stanie prawnym uregulowanym w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i jest podzielane przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jak również przez inne składy tutejszego Sądu (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], czy tez z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...]).

Podzielając powyższe poglądy Sąd stwierdza, że również w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 8a powołanej ustawy zaopatrzeniowej organ winien, w sytuacji istotnych wątpliwości co do prawidłowości sporządzonej informacji, poddać ją ocenie.

W niniejszej sprawie skarżąca wywodziła, że jej zmarły mąż w ogóle nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa, a skoro tak, to brak byłoby przesłanki podmiotowej warunkującej zastosowanie tego przepisu.

Służba H. B. na rzecz totalitarnego państwa wykazana w informacji IPN z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] obejmuje okres od [...] listopada 1954 r. do [...] grudnia 1954 r. tj. 23 dni. Skarżąca zarzuciła jednak w toku postępowania, że powyższe ustalenie jest niezgodne ze stanem faktycznym wynikającym z posiadanych przez organ akt Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Dzień [...] listopada 1954 r. był bowiem dniem w którym H.B. złożył wniosek o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej, po którym rozpoczął się 3-miesięczny okres próbny. Następnie, po przekazaniu charakterystyki służbowej z dnia [...] grudnia 1954 r. doszło do złożenia wniosku z dnia [...] stycznia 1955 r. o przeniesienie go do służby. W konsekwencji nie można przyjąć, że ten rodzaj przeszkolenia, przed podjęciem obowiązków służbowych, był służbą na rzecz totalitarnego państwa.

Z informacji przekazanych organowi przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. wynika z kolei, że H. B. do wysługi lat zaliczono okres służby w Policji (MO) od [...] listopada 1954 r. do [...] stycznia 1976 r. Z powyższego wynika, że występuje rozbieżność miedzy informacjami przekazanymi organowi przez IPN oraz przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA, co do daty rozpoczęcia służby w MO przez H. B. ([...] listopada 1954 r. oraz [...] listopada 1954 r.) .

Przedstawiona wątpliwość, co do tego czy H. B. pełnił w ogóle służbę na rzecz totalitarnego państwa i ewentualnie w jakim okresie winna być, zdaniem Sądu, wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym. Gdyby bowiem okazało się, że mąż skarżącej nie pełnił w ogóle służby na rzecz totalitarnego państwa, to nie byłoby podstaw do stosowania wobec T. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym bezprzedmiotowe byłoby postępowanie o zastosowanie wobec skarżącej art. 8a tej ustawy. Fakt ewentualnego błędnego uznania, że mąż skarżącej pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa ma zatem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien zatem wyjaśnić powyższe kwestie i ponownie dokonać oceny wniosku skarżącej.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że z informacji przekazanych przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu [...] listopada 2019 r. wynika, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji ustalającej wysokość renty rodzinnej na podstawie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej do Sądu Okręgowego w W., które zostało następnie przekazane według właściwości do Sądu Okręgowego w K. Sprawa ta nie został jeszcze rozpoznana przez Sąd Okręgowy w K.

W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji, gdy kwestionowany jest w ogóle fakt służby H. B. na rzecz totalitarnego państwa, organ powinien rozważyć potrzebę ewentualnego zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia odwołania skarżącej od decyzji rentowej przez sąd powszechny.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.