Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1269/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 39 i art. 41
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2022 r., nr SKO.PS/4110/313/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na rzecz adwokata D. W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r., nr SKO.PS/4110/313/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. P. (dalej: "skarżąca") zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Organ I instancji decyzją z dnia 4 kwietnia odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego specjalnego na przygotowanie jednego posiłku dziennie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na zasady przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przedstawił zakres udzielonej skarżącej pomocy finansowej w lutym 2022 r. na ww. cel, na okres od lutego do czerwca 2022 r. oraz zwrócił uwagę na zakres pomocy finansowej udzielonej skarżącej w 2021 r., w łącznej kwocie 12.320,89 zł. Organ podkreślił także, że skarżąca powinna wykorzystać swoje zasoby (grunty rolne oraz mieszkanie), aby czerpać z nich korzyści finansowe.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła odwołanie. Wykazując niezadowolenie z rozstrzygnięcia przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną, materialną i finansową. Jej zdaniem jest uprawniona do pobierania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż nie posiada własnych dochodów, które pozwalałyby jej zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżąca zamieszkuje sama w K., przy ul. [...] w mieszkaniu o powierzchni [...]m2, które składa się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie podejmuje pracy zarobkowej, jest zarejestrowana w GUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Kolegium wskazało, że zgodnie z § 7 ust. 1 i 2 Uchwały [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy Miejskiej [...] pomocy w zakresie dożywiania podwyższono kryterium dochodowe (150% ustawowego kryterium dochodowego) uprawniające do ubiegania się o pomoc na zakup żywności. Łączny dochód skarżącej z miesiąca lutego 2022 r. wynosi 881,18 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 776,00 zł dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe. Nie przekracza natomiast 150% tego kryterium dochodowego, wynoszącego 1164,00 zł. W związku z powyższym może ona ubiegać się o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w celu przygotowania jednego posiłku. Rozważając przyznanie tego zasiłku należy jednak wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a w szczególności to, że: 1. świadczenia z pomocy społecznej mają charakter pomocniczy (subsydiarny) oraz to, że: 2. decyzja administracyjna dotycząca tego zasiłku ma charakter uznaniowy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji, nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup jednego posiłku dziennie. Argumentując organ odwoławczy przedstawił zakres udzielonej skarżącej pomocy finansowej w lutym 2022 r. na ww. cel, w kwocie 210 zł miesięcznie na okres od lutego do czerwca 2022 r, a także zwrócił uwagę na rozmiar pomocy finansowej udzielonej stronie w 2021 r., w kwocie 12.320,89 zł. Ponadto podkreślono, że skarżąca otrzymała skierowanie do odbioru żywności w ramach POPŻ.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zakwestionowała zasadność i zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: ustawa). W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Najczęstsze powody powstania tych sytuacji określa art. 7 cyt. ustawy. Ocena sytuacji należy do pracowników organów pomocy społecznej, którzy zajmują się ukierunkowaniem wsparcia. Przy czym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Należy podkreślić, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 omawianej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU nr. 8, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych.

Następnie trzeba zauważyć, że ośrodki pomocy społecznej, zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy, wykonują w gminach zadania pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 10 powołanego artykułu, rada gminy, opracowuje i kieruje do wdrożenia lokalne programy pomocy społecznej. Na tej podstawie uchwalona została przedmiotowa uchwała Rady Miasta [...], przyjmując program osłonowy dotyczący udzielania mieszkańcom pomocy w zakresie dożywiania. Jak stanowi § 3 uchwały, podstawową formą pomocy jest gorący posiłek przyznawany osobom, które własnym staraniem nie mogą go sobie zapewnić, w szczególności dzieciom uczęszczającym do żłobków lub przedszkoli oraz dzieciom i młodzieży realizującym obowiązek nauki lub obowiązek szkolny. § 7 uchwały precyzuje, że w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w tej formie byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, można udzielić pomocy w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (ust. 1). Prawo do świadczenia w postaci zasiłku celowego w zakresie określonym w ust. 1 przysługuje w sytuacji, gdy dochód na osobę lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego (ust. 2). Rada ustanowiła zatem kwotę uprawniającą do pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku na poziomie 150 % kryterium dochodowego wynoszącego 776 zł, tj. 1164 zł.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia przyznania skarżącej zasiłku celowego na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto wskazać należy, że przyznanie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości. Art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.

Wobec stwierdzenia, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe organ prawidłowo rozważył w następnej kolejności możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie przekraczającej kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Taką samą wykładnię art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK 1416/07 oraz z dnia 12 maja 2011 r., sygn. I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. sygn. I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3072/18, publ. w CBOSA).

Sąd podziela pogląd, że specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy, w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W związku z charakterem decyzji uznaniowych dotyczących ww. zasiłków wskazać należy, że kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1325/15, CBOSA).

Kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia.

W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionuje wysokość dochodów ustaloną przez organ oraz zasadność odmowy przyznania jej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego (wobec przyjęcia przez organ przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego).

Sąd uznał, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżącej nie może być udzielone wsparcie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z art. 39 u.p.s. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Prawidłowo zatem organy rozważały możliwość przyznania pomocy w innej formie, a mianowicie w formie specjalnego zasiłku celowego. Sąd zgadza się z organami, że w przedmiotowej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek.

Podkreślić należy, że w przypadku ww. decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego wysokość dochodu skarżącej nie miała decydującego znaczenia. Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 ustawy. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej dochód takiej osoby nie może przekroczyć 776 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345,00 zł. Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 565,88 zł. Jak wynika z pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. oraz z dnia 8 kwietnia 2021 r. (kserokopie tych pism, których oryginały znajdują się w aktach administracyjnych dołączonych do akt [...], dołączono do akt sądowych o sygn. akt [...]. Wyrok w tej sprawie został wydany w tym samym składzie orzekającym i tym samym dniu, co w przedmiotowej sprawie), skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w K. o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz). Od 2000 r. do skarżącej kierowane są decyzje ustalające podatek od ww. gruntów. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta [...] wydziału egzekucji administracyjnej i windykacji z dnia 8 marca 2021 r. (pismo znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do akt [...]) skarżąca figuruje w rejestrze podatku rolnego jako spadkobierca w udziale 1/1 ww. gruntów, a także w rejestrze podatku od nieruchomości prowadzonego również przez Burmistrza T., jak spadkobierca w udziale 1/1 o pow. 1100.00 m2, a należne podatki są uiszczane na bieżąco.

Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani też czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują: tytuł własności lub posiadania gruntu (w nin. sprawie – posiadanie samoistne) oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. W celu ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345,00 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, WSA w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, publ. w CBOSA).

Sądowi znane jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1405/15. W przedmiotowej sprawie z żadnego dokumentu nie wynika jednak aby skarżącej przysługiwał udział we własności gospodarstwa rolnego. Z ww. pisma Urzędu Miejskiego w T. wynika natomiast, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem (jedynym) całego gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego. Organy nie mogły zatem zastosować art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., zgodnie z którym do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Skarżąca nie przedłożyła odpisu z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości położonej w K. Nie wyjaśniła też dlaczego od ponad 20 lat płaci podatki od całej nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego, skoro nie uważa się za jej właściciela/posiadacza samoistnego. Prawidłowo zatem organy uwzględniły treść ww. dokumentów z Urzędu Miejskiego w T., przyjmując że skarżąca jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Oceniając odmowę przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Sąd nie stwierdził, aby organy przekroczyły granice uznania administracyjnego. Wcześniej ponieważ skarżącej decyzjami z dnia 2 lutego2022 r., nr [...] przyznano pomoc finansową w formie zasiłków celowych na zakup żywności w kwocie 210,00 zł miesięcznie, na okres od lutego 2022 r. do czerwca 2022 r. Ponadto skarżąca. otrzymała skierowanie do odbioru żywności w ramach POPŻ. A zatem skarżąca otrzymała wsparcie ze strony MOPS w [...] na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej związanej z brakiem środków na zakup żywności.

Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organów że, nie ma podstaw do uznania, że w sytuacji życiowej skarżonej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 41 u.p.s., uzasadniający przyznanie dalszych zasiłków na żywność, tym bardziej, że organy uwzględniając trudną sytuacje skarżącej przez cały czas udzielają jej systematycznego wsparcia finansowego, w formie zasiłków celowych i okresowych i w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wypłacono skarżącej łącznie 12320,89 zł, tj. 1026,74 zł miesięcznie. Kwota udzielanej pomocy przekracza więc ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (776,00 zł), co oznacza, że MOPS w [...] udzielał skarżącej znacznej pomocy finansowej. Dodatkowo organ odmawiając skarżącej przyznania zasiłku celowego specjalnego na przygotowanie jednego posiłku dziennie podkreślił, że mają ograniczone możliwości finansowe oraz ciągle rosnącą liczbę potrzebujących.

Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu przy rozważaniu zasadności przyznania ww. zasiłku organy pomocy społecznej uwzględniły wszystkie istotne okoliczności. Jeszcze raz podkreślić należy, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich potrzeb. Zasiłek celowy, a tym bardziej specjalny zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2021 o sygn. akt I OSK 470/21 "nie jest tak, jak stwierdzono w skardze kasacyjnej, że państwo powinno zapewnić godne życie osobom będącym w trudnej sytuacji, stanowisko to nie uwzględnia takich zasad pomocy społecznej, jak jej subsydiarność czy limitowanie możliwościami pomocy społecznej. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP wymaga, aby wszystkie osoby znajdujące się w podobnej sytuacji (w tym przypadku: wymagające pomocy w celu przezwyciężenia trudności) były traktowane i wspierane w podobny sposób, co uzasadnia proporcjonalne rozdzielanie środków pomocy społecznej."

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Dlatego pomimo odmiennych odczuć skarżącej należy uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Co do możliwości wykorzystania posiadanych zasobów przez skarżącą, należy zwrócić uwagę, że jeszcze przed powzięciem informacji o posiadanej przez skarżącą nieruchomości w K., NSA w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r. o sygn. akt [...], wydanym w skutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej, wskazał, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. W ww. wyroku NSA stwierdził również, że prawidłowo WSA w Krakowie dokonał oceny (logicznej i znajdującej poparcie w doświadczeniu życiowym) takich okoliczności jak to, że skarżąca żyje w dużym mieście, gdzie jest dużo ofert pracy, jest właścicielem dwupokojowego mieszkania, które może przynosić dochody i które skarżąca może wykorzystać aby polepszyć swoją sytuację życiową. Dodatkowo jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz właścicielem działki położonej w K.

Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że organy pomocy społecznej systematycznie udzielają skarżącej pomocy w celu umożliwienia przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, nie wynika natomiast, czy skarżąca podejmuje jakiekolwiek działania zmierzające do poprawy swojej trudnej sytuacji życiowej i materialnej.

Sądowi z urzędu jest wiadomo (np. wyrok tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2013 r. o sygn. akt [...]), że skarżąca od lat korzysta z pomocy społecznej i nawet posiadając do 31.07.2012 r. lekki stopnień niepełnosprawności nie podjęła pracy zarobkowej, pomimo że była osobą zdolną do jej podjęcia. Na powyższą okoliczność Sąd zwraca jedynie uwagę, chociaż ze względu na zasadę z art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), w skrócie p.p.s.a., okoliczność ta nie miała wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.

Trudno się zatem dziwić, że organy oprócz faktu udzielania skarżącej pomocy, podkreślają subsydiarny charakter tej pomocy i wskazują na celowość podjęcia pewnej aktywności przez skarżącą w celu poprawy jej sytuacji finansowej. Jak prawidłowo wskazano już w ww. wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. skarżąca jako systematyczny beneficjent pomocy społecznej nie może oczekiwać finansowania całokształtu jej potrzeb życiowych, gdyż także inne osoby starają się o pomoc. Skarżąca była także informowana, że nawet spełnienie kryteriów z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie zasiłku celowego w wysokości, którą sama określi, a wręcz przeciwnie - musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, określona w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, z zastosowaniem prawidłowej podstawy materialnoprawnej oraz z zachowaniem przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Ustalając wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt II sentencji) Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. (sygn. akt SK 66/19), który dotyczył rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r., 1801). Jednakże z uwagi na rodzajowe podobieństwo nin. sprawy do innych spraw skarżącej, w których ten sam pełnomocnik został ustanowiony z urzędu (seria spraw o sygn. akt III SA/Kr od [...]) i związany z tym niewątpliwie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, ustalając je na kwotę 240 zł, podwyższoną o należny podatek Vat, co wynika z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18). W trakcie trwania postępowania pełnomocnik z urzędu do momentu rozpoznania sprawy złożył jedno pismo procesowe, w którym wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwe przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wskazanej wyżej kwoty.