Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 294/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 133, art 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt III SA/Po 641/12 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 30 października 2012 r., sygn. akt III SA/Po 641/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] oraz stwierdził, że nie może być ona wykonana.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu [...] lipca 2009 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. (dalej: ZUS lub organ) wpłynął wniosek [...] (strona lub wnioskodawczyni) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999 r. do czerwca 1999 r. Wnioskodawczyni uzasadniając wniosek wskazała, że jest osobą samotną od 23 lat. Z kolei od 10 lat jest bezrobotna i nie posiada żadnego majątku. Nadto od 10 lat choruje na przewlekłe choroby (co potwierdziła stosownym zaświadczeniem). Strona wskazała też na swoją trudną sytuację materialną.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.;dalej: u.s.u.s.) - odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., Fundusz Pracy za okres od marca 1999 r. do maja 1999 r. oraz odmówił umorzenia odsetek naliczonych na dzień 23 lipca 2009 r. oraz kosztów upomnienia.

Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2011 r.

Rozważając przesłanki umorzenia ww. należności wskazane w art. 28 u.s.u.s. organ stwierdził, że wobec strony nie zachodzi całkowita nieściągalność. W tym kontekście ZUS podniósł, że zaległości figurujące na koncie zobowiązanej nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały wcześniej zabezpieczone poprzez wpis hipoteki do księgi wieczystej. Zobowiązana w okresie od [...] grudnia 1998 r. do [...] czerwca 2000 r. prowadziła działalność gospodarczą. Z tego tytułu powstało zadłużenie w ZUS, w kwocie [...] zł. Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 32,4m². Nie pracuje. Od dnia 1 czerwca 2010 r. utrzymuje się z zasiłku w wysokości [...] zł, który otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej. Stałe wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem określiła na kwotę [...] zł. miesięcznie. Według oświadczenia leki kupują jej dzieci, które są pełnoletnie.

Organ wskazał, że strona nie figuruje jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, co wskazuje na bierne nastawienie do pozyskania zatrudnienia. Zdaniem ZUS, [...] posiada nieruchomość, z której można dochodzić należności względem ZUS. W trakcie postępowania ustalono członków rodziny wnioskodawczyni, na których w przypadku zaistnienia okoliczności o których mowa w art. 28 pkt 4 u.s.u.s. będzie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania. Wobec strony nie prowadzono postępowania likwidacyjnego. Ponadto jest oczywistym, że wysokość nieopłaconej składki przekracza znacząco kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W prowadzonym wobec [...] przez Urząd Skarbowy w G. postępowaniu egzekucyjnym wykazano brak składników majątkowych umożliwiających skuteczną egzekucję. Organ wskazał jednakże na posiadany przez [...] lokal mieszkalny i uznał, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Wobec [...] nie mają również zastosowania przesłanki umorzenia należności wskazane w art. 28 ust 3 a u.s.u.s. Trudna sytuacja materialna strony nie jest wystarczającym argumentem wydania pozytywnej decyzji, gdyż zobowiązana powinna wykazać się odpowiednią zaradnością oraz zapobiegliwością i w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne, jakimi są składki ubezpieczeniowe.

[...], w ocenie ZUS, nie wykazała, by poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego egzystowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę wnioskodawczyni, uchylił obie decyzje uznając, że ustalenia dokonane przez organ w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie są wyczerpujące. Ocena ich jest pobieżna, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej argumentacji, a w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania zawartych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 276 dalej: k.p.a.). Wywiódł, że organ nieuwzględnił i nieocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i dowodów, czym przekroczył granice uznania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Sądu I instancji wniosek [...] dotyczył umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia do czerwca 1999 r. W związku z tym powinien był rozważyć, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań których umorzenia domaga się strona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości z tytułu składek organ administracyjny może rozważać taką możliwość jedynie odnośnie składek istniejących, wymagalnych, a więc takich, które nie uległy przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. Wygaśnięcie należności sprawia, że nie mogą być one skutecznie dochodzone przez podmiot uprawniony.

Zdaniem Sądu w decyzji z dnia 25 listopada 2011 r. ZUS wskazał wprawdzie, że wobec strony było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które wykazało (w 2009 r.) brak składników majątkowych umożliwiających skuteczna egzekucję. Jednakże nie wyjaśnił on w żaden sposób, jakich konkretnie składek (na które Fundusze i przede wszystkim za jaki okres) dotyczyło to postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji ZUS nie wskazał na żadne dokumenty umożliwiające stwierdzenie, czy wobec strony rzeczywiście prowadzone było postępowanie egzekucyjne i w jakim zakresie. Z kolei w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. organ wskazał, że zaległości figurujące na koncie zobowiązanej nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały wcześniej zabezpieczone poprzez wpis hipoteki do księgi wieczystej. Jednakże w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono, w jakiej dacie i w jakim zakresie nastąpiło zabezpieczenie zaległości.

Wątpliwości Sądu I instancji, we wskazanym wyżej zakresie, wynikają również z tego, że wniosek [...] dotyczył umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia do czerwca 1999 r. Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że odmową umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne objęto okres od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., na Fundusz Pracy od marca 1999 r. do maja 1999 r. W uzasadnieniu decyzji brak jest wyjaśnień dotyczących pozostałych okresów, za które strona domagała się umorzenia zaległości. Wskazane wyżej braki uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli i oceny przedmiotowej sprawy w świetle przepisów dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek.

Ponadto Sąd zauważył, że, w obu decyzjach ZUS stwierdził, iż w przypadku strony nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wskazał wprawdzie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne uznając, że w postępowaniu tym nie uzyska się środków przewyższających wydatki, jednakże wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 32,4m² w [...], na którym ZUS ustanowił zabezpieczenie hipoteczne. Zdaniem Sądu jednak, z samego faktu posiadania przez stronę ww. lokalu mieszkalnego nie można wywodzić, że nie została spełniona przesłanka określona w pkt 3, 5 i 6 art. 28 u.s.u.s. Zwłaszcza w sytuacji, gdy organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego nie została dotychczas wszczęta egzekucja z zabezpieczonej nieruchomości, tak aby wykluczyć nasuwające się wątpliwości co do jej skuteczności. Nie znajdują również żadnego uzasadnienia w materiale zgromadzonym w tej sprawie twierdzenia organu, że w trakcie postępowania ustalono członków rodziny strony, na których w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w pkt 3. art. 28 u.s.u.s., będzie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania wnioskodawczyni

Sąd I instancji podniósł, że organ uznał, iż wobec [...], w ocenie organu, nie mają zastosowania przesłanki umorzenia należności wskazane w art. 28 ust 3 a u.s.u.s. Stwierdzenie, że przesłanki wskazane w powołanym wyżej przepisie nie zachodzą w danym przypadku, winno być poprzedzone dokonaniem szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i materialnej osoby zobowiązanej, na podstawie których dokonuje się oceny, czy w istocie sytuacja materialna i życiowa pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności.

[...] w toku postępowania wskazywała, że jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną z możliwością podjęcia zatrudnienia jedynie w warunkach pracy chronionej. Organ podał, że korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymując zasiłek stały, który stanowi jej jedyne źródło dochodów, że korzysta z pomocy dzieci, które kupują jej lekarstwa. Przy tym posiada zadłużenie czynszowe w spółdzielni mieszkaniowej. Do akt strona przedłożyła zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] października 2009 r. z którego wynika, że rokowania co do wyleczenia są złe, chora jest niezdolna do pracy fizycznej, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia [...] października 2009 r. , z którego wynika, że od [...] sierpnia 200 r. pozostaje bez prawa do zasiłku, oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] marca 2012 r., z którego wynika że na dzień [...] marca 2012 r. posiada zadłużenie czynszowe w wysokości [...] zł., zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] marca 2010 r., z którego wynika, że korzysta z pomocy Ośrodka, decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] czerwca 2010 r. o przyznaniu od dnia [...] czerwca 2010r. zasiłku stałego w kwocie [...] zł., orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2010 r., z którego wynika, że może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, nawiązując w ten sposób do przesłanki umorzenia przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie z 2003 r.).

Analiza uzasadnień zaskarżonych decyzji prowadzi, zdaniem WSA, do wniosku, że w istocie organ w zakresie wynikającym z brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów cyt. rozporządzeniu z 2003 r. nie dokonał żadnej oceny w sprawie. Nie wziął bowiem pod uwagę tego, że strona ma 59 lat, że jest osobą niepełnosprawną i że może podjąć zatrudnienia jedynie w warunkach pracy chronionej, co w warunkach miejscowości, w której strona zamieszkuje wydaje się być szczególnie trudne. Ponadto organ tej okoliczności w ogóle nie zbadał i nie ocenił. Organ nie odniósł się również do tego, że skarżąca jest osobą bezrobotną i nie posiada majątku, który umożliwia jej opłacenie należności w sposób, który nie pociągnąłby zbyt ciężkich dla niej skutków, jakim niewątpliwie byłoby dla osoby mieszkającej samotnie wyzbycie się lokalu mieszkalnego, na co zdaje się wskazywać organ, według którego jest oczywistym, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki. ZUS w żaden sposób nie odniósł się również do tego, że jedynym źródłem dochodu [...] jest pomoc społeczna udzielana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w T. w postaci zasiłku stałego. Ponadto, poczynione przez organ założenie, że udział w kursach i szkoleniach organizowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w T. bez wątpienia pomogą skarżącej odnaleźć się na rynku pracy i znaleźć stałe miejsce zatrudnienia umożliwiające spłatę zadłużenia, jako okoliczność przemawiająca za brakiem podstaw do umorzenia należności, nie znajdują żadnego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. W szczególności, w kwestii przedawnienia organ ustali i wyjaśni wszystkie okoliczności istotne dla oceny, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań których umorzenia domaga się strona, w tym, czy i w jakim zakresie należności z tytułu składek mogą być aktualnie dochodzone przez ZUS, uzupełniając w tym zakresie materiał dowodowy. Nadto, przy ocenie stanu zdrowotnego i majątkowego strony, organ uwzględni wszystkie okoliczności faktyczne istniejące w dacie podejmowania decyzji, w tym dokona szczegółowego zastawienia dochodów i wydatków skarżącej, uwzględniając koszty żywności, środków czystości, odzieży, leczenia i ewentualnie inne wykazane przez zobowiązaną.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj.:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (autor skargi kasacyjnej omyłkowo wskazał art. 145 § 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2011 r. na skutek błędnego stwierdzenia, iż organ nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i dowodów, czym przekroczył granicę uznania administracyjnego,

b) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności niniejszej sprawy, które wskazują, iż organ dokonał pogłębionej analizy stanu faktycznego dotyczącego, w szczególności stanu zdrowia i sytuacji majątkowej skarżącej, wszechstronnie rozważył wszystkie okoliczności sprawy wydając decyzje w ramach tzw. uznania administracyjnego.

II. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.

a) art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r., poprzez uwzględnienie skargi, w sytuacji gdy całokształt ocenionych i uwzględnionych przez organ okoliczności sprawy wskazuje, iż zaskarżona decyzja (i poprzedzająca ją decyzja ZUS) jest prawidłowa, nie zachodzą bowiem przesłanki do umorzenia wobec skarżącej należności z tytułu nieopłaconych składek.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy można przejść do kontroli jego subsumpcji pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, wskazane w punkcie 1a petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2011 r. na skutek błędnego stwierdzenia, iż organ nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i dowodów, czym przekroczył granicę uznania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, który uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] listopada 2011r. z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z powodu na nieuwzględnienie i nie poddania ocenie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i dowodów, czym przekroczył granice uznania administracyjnego, które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem Sąd I instancji nie naruszył art. 135 p.p.s.a., gdyż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zasadnie uchylił obie decyzje ZUS.

Przede wszystkim Sąd I instancji zasadnie zauważył, że organ nie rozpatrzył, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań, których umorzenia domagała się wnioskodawczyni. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę fakt, iż wniosek [...] dotyczył umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia do czerwca 1999 r. Już tylko to uchybienie mogłoby stanowić uzasadnioną podstawę uchylenia decyzji ZUS.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane przez ten Sąd w orzecznictwie, iż umorzyć można bowiem tylko należności istniejące, zatem stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 421/07, z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09, z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1073/09. Bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu. Stwierdzenie przedawnienia skutkowałoby tym samym koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2013/11).

Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, wprawdzie organ wskazał w decyzji z [...] listopada 2011 r., że wobec wnioskodawczyni było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które wykazało w 2009 r. brak składników majątkowych umożliwiających skuteczna egzekucję, jednakże organ nie wyjaśnił w żaden sposób, jakich konkretnie składek (na które Fundusze i przede wszystkim za jaki okres) dotyczyło to postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji Zakład nie wskazał na żadne dokumenty umożliwiające stwierdzenie, czy wobec strony rzeczywiście prowadzone było postępowanie egzekucyjne i w jakim zakresie. Z kolei w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Zakład wskazał, że zaległości figurujące na koncie zobowiązanej nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały wcześniej zabezpieczone poprzez wpis hipoteki do księgi wieczystej, jednakże ponownie w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono, w jakiej dacie i w jakim zakresie nastąpiło zabezpieczenie zaległości.

Ponadto, wniosek [...] dotyczył umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia do czerwca 1999 r., zaś z decyzji ZUS wynika, że odmową umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne objęto okres od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., na Fundusz Pracy od marca 1999 r. do maja 1999 r. Natomiast - co trafnie zaznaczył Sąd I instancji - uzasadnieniu decyzji brak natomiast wyjaśnień dotyczących pozostałych okresów, za które skarżąca domagała się umorzenia zaległości.

Poza tym, organ nie wyjaśnił, dlaczego nie została dotychczas wszczęta egzekucja z zabezpieczonej nieruchomości, biorąc pod uwagę fakt, iż zobowiązana jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 32,4m² w T., na którym Zakład ustanowił zabezpieczenie hipoteczne. Nie znajdują również żadnego uzasadnienia w materiale zgromadzonym w przedmiotowej sprawie twierdzenia organu, że w trakcie postępowania ustalono członków rodziny, na których w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w pkt 3. art. 28 u.s.u.s., będzie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania.

Sąd I instancji ma rację twierdząc, że organ nie dokonał szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej wnioskodawczyni z uwagi na art. 28 ust.3 a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Konieczna zatem jest przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonana rzetelnie i szczegółowo ocena stanu zdrowotnego i majątkowego wnioskodawczyni, przy czym organ powinien uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne istniejące w dacie podejmowania decyzji, w tym dokonać szczegółowego zestawienia dochodów i wydatków wnioskodawczyni, uwzględniając koszty żywności, środków czystości, odzieży, leczenia i ewentualnie inne wykazane przez zobowiązaną. Podkreślenia wymaga, że skarżąca złożyła w postępowaniu szereg dowodów na wykazanie swojej trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej.

Z tych względów postawione Sądowi I instancji zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. - nie znajdują usprawiedliwienia.

Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut wskazany w pkt 1 lit. b petitium skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności, które wskazują, iż organ dokonał pogłębionej analizy stanu faktycznego dotyczącego stanu zdrowia i sytuacji majątkowej strony.

Przed wszystkim podkreślenia wymaga, że zarzut pominięcia przez Sąd I instancji części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dalsza treść cytowanego przepisu dotyczy okoliczności, które w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły, tj. nieprzekazanie skargi sądowi w terminie, wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis zostałby więc naruszony, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony. Innym przykładem naruszenia tego przepisu mogłoby być przyjęcie jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Nie jest natomiast naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. oparcie się tylko na części akt sprawy. Zagadnienie to na tle podobnego w brzmieniu art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) zostało omówione w wyroku NSA z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt FSK 2/04, ONSAWSA 2004, nr 1, poz. 6).

Jeżeli więc autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął stan faktyczny ustalony przez organy niezgodnie z obowiązującą je procedurą, zawartą Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności rozważenie stanu zdrowia oraz sytuacji majątkowej strony, to powinien postawić zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2123/04, nie publ.). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie zachodzą, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie także jej podstawami. Skoro więc w skardze kasacyjnej w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powołano jedynie art. 133 § 1 p.p.s.a., który w sprawie nie został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny zmuszony był orzekać na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji (por: wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 1381/04).

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w punkcie II petitum skargi kasacyjnej, należy je uznać za niezasadne.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dokonując wykładni przepisów art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., której to wykładni autor skargi kasacyjnej skutecznie nie zakwestionował, jedynie stwierdził, że sprawa wymaga ponownego rozpoznania co do tego, czy nie powinna mieć zastosowania regulacja z art. 28 ust. 3b i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu o właściwym bądź niewłaściwym zastosowaniu ww. norm prawnych nie może być mowy, gdyż stan sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Sąd I instancji uznał, że organ wadliwie prowadził postępowanie dowodowe w zakresie czynienia ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co także nie znalazło stosownego odzwierciedlenia w uzasadnieniu wydanych decyzji obu instancji. Zatem nie można stawiać Sądowi I instancji zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy okoliczności sprawy nie zostały należycie wyjaśnione.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.