Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 546/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję tego organu z dnia 14.11.2008 r.
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...].11.2008 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S.B., kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 93 i art. 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115, poz. 741 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a., Burmistrz Miasta C. zatwierdził projekt podziału nieruchomości - parceli gruntowej nr 1 - położonej w C., stanowiącej własność Skarbu Państwa, pozostającej w użytkowaniu wieczystym Gminy C., objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...].

Jak wynika z zatwierdzonego powyższą decyzją projektu podziału, stanowiącego integralną część tej decyzji, przyjętego do państwowego zasobu geodezji i kartografii Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. za nr [...] w dniu [...] października 1999 r., nieruchomość - parcela gruntowa 1 - dzieli się na nowe nieruchomości oznaczone jako:

– parcela gruntowa 2 o pow. 0.0051 ha

– parcela gruntowa 3 o pow. 0.0689 ha

– parcela gruntowa 4 o pow. 0.0509 ha

– parcela gruntowa 5 o pow. 0.0670 ha

– parcela gruntowa 6 o pow. 0.0074 ha.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2004 r. K. B., E. B. i S. B. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r. Wskazali, że w dniu 28 listopada 2000 r. kupili od Gminy C. prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako parcela gruntowa 4. Na nieruchomości - parceli gruntowej 1 - przed jej podziałem wzniesiony został budynek, zatem podział tej nieruchomości wiązał się z podziałem tegoż budynku na trzy segmenty. Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130) wstępny projekt podziału nieruchomości powinien przedstawiać w szczególności linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział spowodowałby także podział tego budynku. Wnioskodawcy twierdzą, że taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W części graficznej projektu podziału nr [...] przy liniach projektowanych granic znalazły się zapisy "oś nośna budynku". Tymczasem rzeczywista granica działki zakupionej przez wnioskodawców z działką nr 3 przebiega w innym miejscu - przesunięta jest około 2 m w stosunku do osi nośnej budynku. Budynek ten posiada "naturalne" granice segmentów (tożsame z jego osią nośną) wyznaczone przez przebieg otworów dylatacyjnych i ściany ogniotrwałe w piwnicach, dzielące budynek na trzy równe części. Te granice nie pokrywają się z granicą działki. Przy dokonywaniu podziału na parterze i na piętrze budynku nie było natomiast w ogóle ścian oddzielających poszczególne segmenty. W świetle powyższego dokonany na mocy decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r. podział nieruchomości został przeprowadzony z rażącym naruszeniem prawa. Taki podział stwarza również wiele problemów w normalnym użytkowaniu tego budynku. W przypadku konieczności konserwacji elewacji zewnętrznej lub też zmiany kolorów tynków, budynek będzie wyglądał nieestetycznie, ponieważ w chwili obecnej granice segmentu kupionego przez nich nie pokrywają się z granicami wyznaczonymi przez otwory dylatacyjne, naruszając naturalne proporcje budynku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 93 i 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości - parceli gruntowej 1 w C.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że w efekcie podziału działki nr 1 powstały działki nr: 2, 3, 4, 5 i 6, zabudowane budynkiem łaźni-pralni, trzysegmentowym, przy czym granice segmentów pokrywały się z granicami geodezyjnymi działek. Tym samym doszło do wyodrębnienia regularnych i samodzielnych części będących odrębnym przedmiotem prawa własności, zaś linia podziału budynku nie odbiega od linii podziału działki, na co wskazuje również znajdujący się w aktach sprawy projekt podziału parceli gruntowej 1, przyjęty w dniu [...] października 1999 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...].

Po dokonaniu podziału Gmina C. zbyła prawo użytkowania wieczystego działek parceli gruntowej nr 3 i nr 5 na rzecz M. C., zaś prawo użytkowania wieczystego działki nr 4 zbyła na rzecz K. B., E. B. i S. B. (umowy zawarte w formie aktów notarialnych w dniu [...] listopada 2000 r. - Rep. A nr [...] oraz w dniach [...] kwietnia 2001 r. i [...] września 2001 r. - Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...]). Częścią składową każdej z działek, których prawo użytkowania wieczystego zbywała Gmina C., był jednopiętrowy, podpiwniczony, murowany z cegły segment, będący przedmiotem odrębnej własności.

Odnosząc się do twierdzeń podnoszonych we wniosku o stwierdzenie nieważności Kolegium stwierdziło, iż dotyczą one nie tyle wadliwości samego rozstrzygnięcia podziałowego, ile niezgodności stanu wynikającego z decyzji o podziale oraz zawartych w jej następstwie umów sprzedaży, ze stanem rzeczywistym, ponieważ - jak stwierdzają wnioskodawcy - rzeczywista granica działki nr 4 z działką nr 3 przebiega w innym miejscu i jest przesunięta około 2 m w stosunku do osi nośnej budynku. W takim przypadku właściwym trybem postępowania jest tryb postępowania rozgraniczeniowego, przewidzianego w art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. Nr 100 z 2000 r. poz. 1086 z późn. zm.). Ponadto Kolegium wskazało, że nawet przy założeniu, iż decyzja Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r. jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., to i tak nie byłoby możliwe stwierdzenie jej nieważności, a to z uwagi na fakt, iż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez K. B., E. B. i S. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podzielając pogląd o nieodwracalnych skutkach prawnych decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1529/04 uchylił obie wymienione decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności, kwestionując ustalenie Kolegium, iż decyzja zatwierdzająca projekt podziału wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...] na podstawie art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia przez Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 26 poz. 130) oraz art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości - parceli gruntowej 1 w C.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawiło stanowiska stron. Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie rażącego naruszenia prawa, a także przytoczył treść art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i § 3 ust. 3 pkt 5 powołanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. Podkreślono, że linia podziału budynku nie odbiega od linii podziału działki, na co wskazuje projekt podziału przyjęty w dniu [...] października 1999 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...]. Twierdzenia zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności dotyczą w ocenie Kolegium nie tyle wadliwości samego rozstrzygnięcia podziałowego, ile niezgodności stanu wynikającego z decyzji o podziale oraz zawartych w jej następstwie umów sprzedaży ze stanem rzeczywistym, ponieważ - jak stwierdzają wnioskodawcy - rzeczywista granica działki nr 4 z działką nr 3 przebiega w innym miejscu. Odnośnie do przebiegu granicy między tymi działkami przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie o rozgraniczenie. Postępowanie to rozstrzygnięte zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...], a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. sygn. akt [...] orzekł o oddaleniu apelacji. Sąd Rejonowy podkreślił, że brak jest podstaw do ustalania przebiegu granicy zgodnie ze stanowiskiem wnioskodawców, ponieważ granicą prawną jest granica wykreślona i oznaczona punktami granicznymi w trakcie czynności związanych z podziałem nieruchomości. Z kolei w orzeczeniu Sądu Okręgowego wskazano, że fakt, iż granice segmentów nie pokrywają się z granicami ewidencyjnymi ma drugorzędne znaczenie, albowiem ścianę w budynku zawsze można przesunąć, tak aby mogła przebiegać zgodnie z granicą ewidencyjną przebiegającą na gruncie.

W rozpatrywanym przypadku zdaniem Kolegium nie zaistniały istotne uchybienia materialnoprawne oraz proceduralne, które w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta C. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Objęta niniejszym postępowania decyzja Burmistrza Miasta C. nie spełnia również innych przesłanek nieważności z art. 156 § 1 k.p.a.

Powyższą decyzję zakwestionowali K. B., E. B. i S. B., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawcy wskazali, że Kolegium nie odniosło się do szkicu polowego podziału z dnia 5 października 1999 r., w którym znalazło się stwierdzenie, iż granica pomiędzy działkami 4 i 3 przebiega osią ściany nośnej budynków. Powtórzyli, że podział nieruchomości nastąpił według osi ściany nośnej budynku, a punkty graniczne zostały wyznaczone błędnie. We wniosku podniesiono również zastrzeżenia w zakresie powoływania przez Kolegium orzeczenia sądu powszechnego, a pomijania orzeczenie sądu administracyjnego, które zapadło w sprawie, a także zakwestionowano zasadność uwzględniania przez Kolegium stanowiska M. C., wskazując na jego powiązania rodzinne z Burmistrzem Miasta i Gminy C. oraz zarobkowy cel zakupu nieruchomości zlokalizowanych na działkach nr 3 i 5. Zawnioskowano również przeprowadzenie dowodu z oględzin budynku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 26 stycznia 2009 r. znak: [...] na podstawie art. 93 i 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 156 § 1 i art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne dokonane przez ten organ poprzednio, podkreślając, że już w poprzednio wydanej decyzji wypowiedziało się w zakresie zarzutów powtórzonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przebieg granicy pomiędzy działkami oznaczonymi nr 3 i 4 ustalony został przy podziale działki nr 1 w oparciu o pomiary geodezyjne. Dodatkowo wyłącznie na szkicu polowym z dnia [...] października 1999 r. opisano, że granica przebiega osią ściany nośnej budynków posadowionych na działkach nr 3 i 4, przy czym - zdaniem biegłego sądowego powołanego przez sąd powszechny prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe między wskazanymi powyżej działkami - zapis taki nie powinien był zostać poczyniony. Błędny zapis, o który mowa powyżej, nie może jednak decydować o przebiegu granicy pomiędzy opisanymi powyżej działkami nr 3 i 4, co potwierdził Sąd Okręgowy w [...] Wydział II Cywilny - Odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...].

Odnosząc się do pozostałych zarzutów Kolegium wskazało, że nie pomija wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2007 r., II.SA/Kr 1529/04. W szczególności Kolegium dokonało ustalenia, iż opisana powyżej decyzja Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...] zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości położonej w C., a oznaczonej jako działka nr 1 nie jest dotknięta wadą istotną kwalifikowaną skutkującą koniecznością stwierdzenia nieważności aktu. Niezasadny jest także zarzut dotyczący powoływania przez Kolegium orzeczenia sądu powszechnego. Ustalenia poczynione przez sąd powszechny w toku postępowania rozgraniczeniowego działek nr 3 i 4 są bowiem istotne na potrzeby ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Odnośnie zarzutu uwzględniania w sprawie stanowiska M. C. wyjaśniono, iż Kolegium dokonało weryfikacji informacji przedstawionych przez wskazanego powyżej uczestnika, co miało miejsce między innymi w toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 czerwca 2008 r.

Kolegium nie przychyliło się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z oględzin budynku, a to z uwagi na okoliczność, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wnioskowany dowód nie mógłby więc stanowić istotnego materiału w sprawie.

Kolegium wyjaśniło także, iż cel zakupu nieruchomości zlokalizowanych na opisanych powyżej działkach nr 3 i 5 przez M. C. nie może mieć wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Bez znaczenia są także powiązania rodzinne M. C. z Burmistrzem Miasta i Gminy C.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Krakowie S. B., zarzucając jej obrazę przepisów prawa materialnego tj. § 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziału nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Zarzucił błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż podział nieruchomości może być dokonany mimo, że linia podziału dzieli budynek na części nieregularne i w rezultacie nieuznanie tej przyczyny jako podstawy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo niedopuszczenia w charakterze dowodu z oględzin w sprawie. Kolejny zarzut podniesiony w skardze dotyczył naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo oparcia ustaleń faktycznych na niedostatecznych podstawach dowodowych. Skutkiem tego było dowolne przyjęcie, iż nie zachodzą podstawy do jej wzruszenia w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W uzasadnieniu skargi S. B. wskazał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie doszło do realizacji najważniejszych zaleceń sądu administracyjnego, wyrażonych w wyroku z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. II SA/Kr 1529/04. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału należało rozważyć, czy poprawna jest wykładnia przepisu § 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie trybu dokonywania podziału nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu, będącego podstawą prawną tej decyzji. W razie stwierdzenia, że doszło do naruszenia omawianego przepisu, należało ocenić stopień tego naruszenia.

Z zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika, aby organ administracyjny czynił takie rozważania. Powołany przepis rozporządzenia w sposób jednoznaczny wskazuje, że w planie podziału należy uwzględniać linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku. Innymi słowy budynek może być podzielony tylko razem z działką według linii pionowej, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części. Nie może być natomiast podzielony, jeżeli linia podziału przebiega przez znajdujące się w budynku pomieszczenia lub dzieli budynek na części nieregularne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28.09.1978 r., III CRN 173/78, LEX nr 8134), z którą to właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W skardze zarzucono również naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.

i 78 § 1 k.p.a. Organ administracji ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozważenia dostępnego materiału dowodowego. Regule tej uchybił organ w niniejszym przypadku. W szczególności nie przeprowadzono dowodu z oględzin budynku. Wbrew opinii organu o kompletności materiału dowodowego, dowód ów ma niepoślednie znaczenie dla oceny faktycznego podziału spornej nieruchomości. Pozwalał on bowiem organowi ustalić, jak w rzeczywistości przebiega podział nieruchomości i czy taki sposób - uwzględniając normatywne wymogi sformułowane w powołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów - jest prawnie dopuszczalny.

W bezpośrednim związku z omówionym powyżej uchybieniem pozostaje zarzut naruszenia w toku niniejszego postępowania art. 80 k.p.a. Przepis ten nakazuje bowiem organom administracji oparcie ustaleń faktycznych na kompletnym materiale dowodowym, zakazując tym samym wniosków dowolnych. Za taki natomiast - w kontekście zgromadzonych dowodów - uznać należy przyjęcie, iż rozstrzygnięcie podziałowe nie zawiera wad, kwalifikujących je jako wady opisane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że granice segmentów budynku pokrywają się z granicami geodezyjnymi działek, co oznacza, że własność poszczególnych segmentów ograniczona jest do granic geodezyjnych poszczególnych działek. Fakt, że ściany oddzielające poszczególne segmenty nie pokrywają się z granicami działek ma drugorzędne znaczenie, bowiem - jak wskazał Sąd Okręgowy w [...] w postanowieniu wydanym w sprawie rozgraniczenia - "ścianę w budynku zawsze można przesunąć, tak aby mogła przebiegać zgodnie z granicą ewidencyjną przebiegającą na gruncie". Przeprowadzenie oględzin na okoliczność ustalenia rzeczywistej lokalizacji ścian oddzielających poszczególne segmenty było zbędne, bowiem ich lokalizacja została potwierdzona przez strony postępowania w pismach zalegających w aktach sprawy, a także podczas rozprawy administracyjnej w dniu 26 czerwca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzających obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wskutek tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie, bez rozważenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności uznało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie.

Przepisy prawa - zarówno obowiązujące obecnie, jak i obowiązujące w dacie wydawania decyzji z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...] - nie zakazują dokonywania podziału nieruchomości zabudowanej oddanej w użytkowanie wieczyste. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III CZP 136/06 (OSNC 2007/11/163) "dopuszczalność przeprowadzenia podziału nieruchomości przez użytkownika wieczystego została przesądzona przepisem art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...); sposób podziału nie może naruszać istoty prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności położonych na nim budynków, określonej w art. 235 k.c. i art. 31 tej ustawy, które są przepisami bezwzględnie obowiązującymi (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r., II CKN 1155/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 61)". Co do zasady istniała więc możliwość podziału zabudowanej działki nr 1. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności wymagało natomiast oceny, czy sposób podziału, dokonanego decyzją Burmistrza Miasta C. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...], był zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami, czy też naruszał je, a jeżeli tak, to czy to naruszenie miało charakter rażący.

Zasadny jest zarzut skargi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło tej kwestii w sposób wystarczający, przez co nie wykonało zaleceń zawartych w wyroku wydanym w sprawie sygn. II SA/Kr 1529/04, mimo, że na mocy art. 153 p.p.s.a. było związane dokonaną w tym wyroku oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że "koniecznym jest zatem ustalenie nie tylko przepisu prawa, na podstawie którego wydana została kwestionowana decyzja, ale także dokonania oceny, czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał kwestionowaną decyzję, odbiega od prawidłowego rozumienia treści przepisów w takim stopniu, że może być uznane za rażące naruszenie prawa". Nadal aktualne pozostaje również inne stwierdzenie zawarte w cytowanym uzasadnieniu: "w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie dokonało porównania treści przepisu będącego podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia ze stanowiskiem Burmistrza Miasta C. odzwierciedlającym sposób rozumienia tego przepisu. Właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ l instancji nie dokonał oceny, czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ l instancji, który wydał kwestionowaną decyzję, odbiega od prawidłowego rozumienia treści przepisów w takim stopniu, że może być uznane za rażące naruszenie prawa, czy też nie". Organ administracji nie wykonał również zalecenia sądu, by przeanalizować zaistnienie bądź brak zaistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestię tę skwitowano jednym zdaniem: "(...) decyzja nie jest również dotknięta żadną inną wadą istotną kwalifikowaną powodującą jej nieważność", co nie może zostać uznane za wykonanie zaleceń sądu administracyjnego.

Przyjmując bezkrytycznie w zaskarżonej decyzji pogląd wyrażony przez sąd powszechny I i II instancji w sprawie o rozgraniczenie, pominięto całkowicie odmienność celu i przedmiotu postępowania rozgraniczeniowego oraz postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości. W pierwszym wypadku chodzi o ustalenie przebiegu granic, które są sporne. W drugim wypadku nie ma sporu co do rzeczywistego przebiegu granicy, natomiast należy rozważyć, czy decyzja administracyjna, na mocy której granica ta powstała, nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności, czy ustalony w decyzji przebieg granicy rażąco narusza prawo. Wynik postępowania o rozgraniczenie ma znaczenie dla ustalenia ważnego elementu stanu faktycznego tj. dla ustalenia rzeczywistego przebiegu granicy powstałej na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, jednak rozważania prawne dokonane przez sąd cywilny będą miały bardzo ograniczone zastosowanie przy stwierdzaniu nieważności decyzji podziałowej - właśnie ze względu na odrębności w celu i przesłankach zastosowania obu omawianych instytucji.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...] wskazał, że w sprawie o rozgraniczenie przebieg spornych granic ustala się w pierwszej kolejności według stanu prawnego. Podkreślono, że geodeta dokonując podziału jako ścianę nośną przyjął ścianę na parterze, choć w rzeczywistości ścianą nośną jest ściana w kondygnacji podziemnej. Doprowadziło to do ustalenia granicy między nieruchomościami według ściany znajdującej się na parterze, a nie według ściany nośnej. Rozpatrując apelację od powyższego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że "błędny zapis "oś ściany nośnej" na szkicu polowym z dnia 5.10.1999 r. nie decyduje o przebiegu przedmiotowej granicy". Sąd odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania było ustalenie granicy pomiędzy działką nr 4 a działką nr 3. Należy zaznaczyć, że w sprawie o rozgraniczenie badano jedynie, czy granica pomiędzy tymi działkami przebiega według znaków granicznych umieszczonych przy dokonywaniu podziału, czy też - jak tego chcieli wnioskodawcy - stanowi przedłużenie ściany nośnej budynku. Ani Sąd Rejonowy, ani sąd II instancji nie oceniał, czy przebieg granicy pomiędzy tymi działkami jest zgodny z przepisami, bowiem nie należy do kompetencji sądu rozpatrującego sprawę o rozgraniczenie.

Kompetencję do badania tej kwestii ma natomiast organ rozpoznający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.

W myśl § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130) wstępny projekt podziału nieruchomości powinien przedstawiać w szczególności linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powodowałby także podział tego budynku. W ocenie Sądu przepis ten oznacza, że podział nieruchomości budynkowej może nastąpić tylko pod warunkiem istnienia na wszystkich piętrach budynku ścian oddzieleń przeciwpożarowych, a granica pomiędzy poszczególnymi segmentami musi pokrywać się z tą ścianą. Prowadząc postępowanie po raz kolejny Kolegium powinno przeanalizować, czy przepis ten został naruszony przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 1999 r., a jeżeli tak, to czy to naruszenie ma charakter rażący.

Dokonując oceny przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Kolegium ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że nie dostrzega wadliwości rozstrzygnięcia podziałowego, bowiem podział budynku jest identyczny jak podział gruntu. Powołało się przy tym na szkic polowy z dnia [...] października 1999 r. oraz na opinię biegłego sądowego powołanego przez sąd powszechny prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe, który miał stwierdzić, że zapis w szkicu polowym o przebiegu ściany nośnej nie powinien był zostać poczyniony. Trzeba jednak podkreślić, że w aktach administracyjnych brak jest szkicu polowego oraz opinii biegłego sądowego, na które to dokumenty powołuje się organ administracji. Dopiero na etapie postępowania sądowoadmininstracyjnego uczestnicy przedłożyli do akt opinię biegłego z zakresu budownictwa J. R. (k. 34 - 42 akt sądowych) wraz ze szkicem polowym (k. 37) i opinię biegłego z zakresu geodezji i kartografii R. R. (k. 43 - 44) - sporządzone na potrzeby sprawy sygn. [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Żadna z tych opinii nie zawiera stwierdzenia, na które powołuje się organ administracji.

Zastrzeżenia budzi również powtórzona za Sądem Okręgowym sugestia, by przesunąć ścianę nośną tak, aby mogła przebiegać zgodnie z granicą wyznaczoną na gruncie. Ściana nośna jest elementem konstrukcyjnym budynku i nie można sobie jej dowolnie przesuwać, jak bowiem słusznie zauważyli uczestnicy postępowania K. i E. B. w piśmie z dnia 15 czerwca 2009 r. (k. 33 akt sądowych) mogłoby to doprowadzić nawet do katastrofy budowlanej.

Trzeba jednocześnie podkreślić, że analiza zgodności decyzji zatwierdzającej projekt podziału z przepisami nie może ograniczać się wyłącznie do badania zgodności z przepisami powołanymi w tej decyzji jako jej podstawa prawna. Na skutek podziału zabudowanej nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste powstają bowiem odrębne nieruchomości budynkowe (art. 235 w zw. z art. 46 § 1 kodeksu cywilnego). Podział nieruchomości musi więc być dokonany w taki sposób, aby odpowiadał zasadom prawa cywilnego dotyczącym nieruchomości gruntowych i budynkowych. Wykładni zasad wyznaczających dopuszczalny sposób podziału nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste wraz z usytuowanym na niej budynkiem, tak by w jego wyniku powstały nieruchomości odpowiadające wymaganiom art. 235 i 143 k.c., dokonał Sąd Najwyższy w powołanej już wyżej uchwale z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. III CZP 136/06, w której przytoczył również szereg innych orzeczeń dotyczących tego przedmiotu. Rozstrzygając niniejszą sprawę po raz kolejny Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno uwzględnić wskazania wynikające z tych orzeczeń. W szczególności należy podkreślić, że wymóg, by linia graniczna przebiegająca na gruncie i dzieląca pionowo budynek była w tym samym miejscu jest warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym do przyjęcia, że podział nieruchomości jest zgodny z przepisami prawa cywilnego.

Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 156 k.p.a. Obie te decyzje podlegały więc uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.