Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 391/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art4
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 262
law: Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej
article: art 3
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art25
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art 50ust3,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art 138§1 pkt 2 art 2, art 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...]. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s., wpłynął wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych A. B., do którego zostało dołączonych dwanaście załączników graficznych. Dla jednolitej płatności obszarowej została zgłoszona powierzchnia [...] ha, dla płatności uzupełniającej powierzchnia [...] ha. W dniach [...] r. w gospodarstwie producenta została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą FOTO.

W wyniku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- dla działki rolnej [...] powierzchnia stwierdzona była większa od powierzchni deklarowanej przez producenta o [...] ha,

* dla działki rolnej [...] powierzchnia stwierdzona była o [...] ha mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności,

* dla działki rolnej [...] powierzchnia stwierdzona była o [...] ha mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku,

* dla działki rolnej [...] producent deklarował powierzchnie użytkowane rolniczo dla grupy upraw [...] - inspektorzy terenowi potwierdzili deklarowane powierzchnie upraw, lecz w grupie upraw [...],

* dla działki rolnej I o powierzchni [...] ha deklarowanej w grupie upraw [...] , inspektorzy terenowi potwierdzili powierzchnię [...] ha w ramach [...] oraz [...] ha w ramach [...],

* dla działki rolnej [...] stwierdzono powierzchnię [...] ha w grupie upraw [...]- rolnik deklarował uprawę [...] o powierzchni [...] ha,

* dla działki Ł powierzchnia stwierdzona była o [...] ha większa od powierzchni deklarowanej,

Dla działek [...] stwierdzono nieprawidłowości w zakresie utrzymywania gruntów rolnych deklarowanych do płatności zgodnie z minimalnymi normami, co charakteryzowało się nie przeprowadzeniem zabiegów zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów, bowiem na dzień kontroli, tj. [...] r. działki nie były wykoszone. Wysoka roślinność występująca na działce rolnej [...] na powierzchni [...] ha była powodem uznania, iż działka nie była koszona przynajmniej w roku objętym kontrolą.

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął protokół z oszacowania strat upraw rolniczych zniszczonych przez nadmierne opady w [...] r. W wyniku oględzin Komisji dokonanych w dniu [...] r. stwierdzono, iż łąka trwała o powierzchni [...] ha położona na działce ewidencyjnej [...] jest podmokła, co uniemożliwia wjazd sprzętem mechanicznym.

W dniu [...] roku skarżący złożył odwołanie od wyników kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie w dniach [...] r., wskazując na ekologiczny charakter upraw prowadzonych w gospodarstwie oraz występujące silne opady deszczu utrudniające wykonanie zabiegów agrotechnicznych. Podmiot kontrolujący ustosunkował się do uwag wniesionych przez rolnika w piśmie z dnia [...] r. Została również sporządzona korekta raportu z kontroli, w której dla działki rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] usunięto kod nieprawidłowości świadczący o tym, iż na deklarowanej do płatności działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej uprawy oraz kod wskazujący na to, iż działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., decyzją nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok [...], przyznał A. B., jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych

i nałożył w wyniku zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej sankcję w wysokości [...] zł, która miała być potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu [...] lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

Producent A. B., pismem z dnia [...] r. złożył w Biurze Powiatu S. ARiMR odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podniósł, iż o kontroli przeprowadzonej w dniach [...] r. dowiedział się dopiero [...] r. pismem niedatowanym i bez numeru sprawy oraz, że nie zgadza się z protokołem sporządzonym przez firmę GEOMAR, gdyż uprawy jęczmienia i łubinu występowały na polu i zostały zebrane. W ocenie skarżącego protokół z kontroli jest dla niego krzywdzący.

Decyzją Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR

nr [...] z dnia [...] r. uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatu s. w związku z koniecznością ustalenia, czy producent spełnił wszystkie warunki uprawniające go do otrzymania jednolitej płatności obszarowej w wysokości przyznanej decyzją nr [...].

Wątpliwości organu odwoławczego wzbudził fakt, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji w stosunku do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem [...], położonej na działce ewidencyjnej [...] obręb [...], przyjął odmienne rozstrzygnięcie

w sprawie płatności do gruntów rolnych oraz w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowch. Działka rolna w obu wnioskach została wskazana jako uprawa żyta na powierzchni [...] ha, na tej samej działce ewidencyjnej. W sprawie obszarowej organ I instancji nie uznał korekty raportu z kontroli i przyznał A. B. jednolitą płatność obszarową do ugoru, odmawiając tym samym uzupełniającej płatności obszarowej, natomiast w sprawie rolnośrodowiskowej do w/w działki rolnej została przyznana płatność w oparciu o korektę raportu z kontroli do uprawy żyta. Zdaniem organu odwoławczego, powyższa rozbieżność wymaga wyjaśnienia ze strony Kierownika Biura Powiatowego, jaki był stan faktyczny na gruncie wnioskodawcy w dniu kontroli.

Nadto organ odwoławczy wskazał, iż raport z kontroli przeprowadzonej

w gospodarstwie producenta, zawiera informacje dotyczące istnienia działek niespójnych, które mają wpływ na określenie powierzchni uprawnionej do płatności i - w ślad za tym - na wysokość wsparcia. Z uwagi na fakt, iż protokół z kontroli na miejscu stanowi podstawę do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności do gruntów rolnych, koniecznym jest, aby ustalenia pokontrolne były w pełni zgodne ze stanem faktycznym, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Jak zauważył organ odwoławczy, w toku postępowania dowodowego nie wezwano skarżącego do wyjaśnienia w/w nieprawidłowości, w tym umieszczenia w swym wniosku stosownych poprawek, co do deklaracji działek które uznano za niespójne.

Nadto w decyzji tej organ odwoławczy wyjaśnił, iż przekazanie protokołu

z czynności kontrolnych nastąpiło ze znaczącym opóźnieniem w stosunku do daty samej kontroli z uwagi na konieczność przeprowadzenia weryfikacji jakości dokumentacji pokontrolnej przez upoważnione służby ARiMR. Z uwagi na wykryte niedociągnięcia wykonawca kontroli - GEOMAR SA - musiał uzupełnić sporządzoną dokumentację, co znacząco opóźniło proces zatwierdzania protokołu przez Agencję a co za tym idzie -niekorzystnie wpłynęło na termin przekazania kopii protokołu skarżącemu. Zgodnie z dokumentacją znajdująca się w aktach sprawy producent skorzystał z przysługującego prawa odniesienia się do wyników z kontroli poprzez złożenie w dniu [...] r. zastrzeżenia do wyników kontroli przeprowadzonej dniach [...] r. przez firmę GEOMAR. Zdaniem organu odwoławczego, nie zostały więc naruszone w żadne sposób prawa producenta, a przekazanie raportu w terminie późniejszym nie pogorszyło w żaden sposób jego pozycji w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Kierownik Biura Powiatu S. ARiMR w związku z ustaleniami organu odwoławczego, wystosował do skarżącego Wezwanie nr [...] w dniu [...] r. w trybie art. 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym wezwał do złożenia wyjaśnień w sprawie stwierdzonego braku spójności na działce rolnej I. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył korektę wniosku w dniu [...] r., w której dokonał podziału działki rolnej [...], wydzielając na działce ewidencyjnej [...] dwie działki rolne [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z dnia [...] r. skarżącemu przyznano płatność do gruntów rolnych na rok [...] w wysokości [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz odmówiono przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oraz nałożono sankcję w wysokości [...] zł, która miała być potrącana z płatności do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu [...] lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] do wszystkich płatności uzupełniających wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi [...]% co zgodnie z obowiązującymi przepisami stanowi podstawę do odmówienia przyznania płatności i nałożenia sankcji.

Dalej w uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym

u producenta w dniach [...]r. do [...] r. stwierdzono, iż działki rolne oznaczone identyfikatorem [...] nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnie z wymogami ochrony środowiska (Kod nieprawidłowości [...]):

- na działkach rolnych [...] nie przeprowadzono koszenia lub zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, co najmniej raz w roku w terminie do [...] (kod nieprawidłowości [...], brak spełnienia wymagania W2);

- na działce rolnej [...] na łące okrywa roślinna nie była koszona i usuwana, co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca (kod nieprawidłowości [...], brak spełnienia wymagania W3).

W wyniku analizy raportu z kontroli na miejscu oraz w związku

z uczestniczeniem producenta w programie rolnośrodowiskowym (pakiet rolnictwo ekologiczne) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., odstąpił od zastosowania sankcji wobec producenta rolnego za nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z wymogami i ochrony środowiska. Organ I instancji uznał wyjaśnienia rolnika zawarte w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli na miejscu z dnia [...].r., iż na działkach rolnych [...] wystąpiło wtórne zachwaszczenie upraw spowodowane niesprzyjającymi warunkami pogodowymi oraz ekologicznymi metodami uprawy.

Od powyższej decyzji, skarżący pismem z dnia [...] r. wniósł do Dyrektora ARiMR oddziału regionalnego w S. odwołanie. W jego uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] r. Wskazał, iż o kontroli przeprowadzonej w dniach [...]r. został powiadomiony dopiero [...]r. w piśmie nie datowanym i bez numeru sprawy .Protokół z dnia [...]r. otrzymał dopiero w dniu [...]r. a w myśl rozporządzenia Ministra Rolnictwa raport powinien być dostarczony nie zwłocznie po zakończonej kontroli. Dalej skarżący wskazał, iż uprawy jęczmienia i łubinu były uprawiane na kwestionowanych działkach, co potwierdza protokół sporządzony przez inspektora jednostki certyfikującej Agro Bio Testu i kopie umowy sprzedaży łubinu ze zbioru [...]rolnikowi.

W ocenie skarżącego kontrola została przeprowadzona nierzetelnie. Zdjęcia zostały zrobione przy drogach dojazdowych i tam gdzie powstały zastoiny wodne

a nie w środku pola. Skarżący oświadczył, że na działce [...] o pow. [...] (powierzchnia deklarowana do dopłat) nie ma i nie było żadnego zakrzaczenia i zadrzewienia drzewkami iglastymi.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok [...]w pomniejszonej wysokości.

Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec producenta rolnego sankcji finansowych za nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej, zgodnie z wymogami ochrony środowiska. Kierownik Biura Powiatu S. w decyzji nr [...] z dnia [...] r., odstąpił od zastosowania wyżej wymienionych sankcji bez przywołania podstaw prawnych dla takiego odstąpienia. Podstawę odstąpienia od wymierzenia tych sankcji stanowi uznanie przez organ I instancji, przypadku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności jest określane w przypadkach śmierci rolnika, długookresowej niezdolności rolnika do pracy, poważnej klęski żywiołowej w znacznym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa, w drodze wypadku, epidemii dotykającej część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Organ odwoławczy wskazał, iż w aktach sprawy brak jest stosownych dowodów, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu działania siły wyższej, natomiast ekologiczne metody uprawy nie stanowią podstawy zwolnienia skarżącego ze stosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska.

Wobec powyższego, całkowita kwota płatności została pomniejszona o 3%, tj. o kwotę [...] zł, a zatem kwota uzyskanej płatności wyniosła [...] zł.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki

z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem decyzją tą, wydano decyzję na niekorzyść strony odwołującej się. Niemniej jednak zdaniem organu odwoławczego, nastąpiły merytoryczne błędy rozstrzygnięcia organu I instancji. W przypadku nie zastosowania obniżek, gdy stwierdzono nieprawidłowości, organ I instancji powinien był uzasadnić swoje stanowisko odstąpienia od obniżenia płatności ze względu na stwierdzone niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. W obowiązującym systemie prawnym zgodnie z art. 66 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 istnieje obowiązek stosowania obniżki wobec całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich, w przypadku stwierdzenia niezgodności. Zgodnie z art. 65 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przypadki niezgodności uznaje się za stwierdzone, jeżeli są ustalone w wyniku jakiejkolwiek kontroli, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie.

Mimo obowiązku zastosowania obniżki oraz wskazania tego błędu przez organ II instancji w decyzji nr [...] z dnia [...] roku, organ I instancji nie zastosował się do wytycznej odstępując od zastosowania obniżki.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, brak podstaw prawnych odstąpienia od zastosowania art. 66 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004

w decyzji Kierownika Biura Powiatu S., rażąco narusza wskazany przepis prawa przy czym organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Producent nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. B. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając jej nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie art.9,10,7 i 77 kpa.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ odwoławczy nie dokonał wyjaśnienia i nie wykazał przesłanek, którymi się kierował przy przyjęciu za pewnik, że zostały wypełnione wszystkie wymagania formalne i prawne w decyzji upoważniające do uznania, iż nie wypełnił wymagań niezbędnych do otrzymania dopłat, co stanowi podstawę do podjęcia decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Nadto, powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] r. oraz wskazał, iż do działki rolnej [...] został zasiany łubin wąskolistny i jęczmień, a nie jak wskazali kontrolujący którzy zakwalifikowali działki jako ugór

i łąkę. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył protokół z jednostki certyfikującej Agro Bio Test, która przeprowadziła kontrole w gospodarstwie producenta w dniu [...]r. i nie potwierdziła żadnych uchybień dotyczących upraw łubinu wąskolistnego i jęczmienia.

Odnośnie działki J to skarżący wskazał, iż powierzchnia działki wynosi [...]h a nie jak stwierdzono przez firmę GEOMAR, że [...]h na dowód czego dołączył fakturę -zgłoszenie pracy geodezyjnej z dn.[...] r.

W ocenie skarżącego, zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej przez firmę GEOMAR na wybranych działkach nie można traktować jako miarodajne, gdyż w tych miejscach tworzą się zastoiny wodne wiosną i latem przy nadmiernych opadach deszczu, i tam pojawiają się chwasty. Pozostała część była w dobrej kulturze. Skarżący wskazał również, iż zdjęcia działki O na których są widoczne kilku letnie drzewka iglaste świadczą o nie czytelnie przeprowadzonej kontroli, gdyż te drzewka to żywopłot na granicy sąsiada i wystające gałęzie z modrzewia, który rośnie na posesji sąsiada. Skarżący wskazał, iż w dniu [...] r. na danej działce miał kontrolę obszarową z ARiMR i nie było żadnych zastrzeżeń co do działki. Odnośnie zarzutu organu II instancji, iż nie przeprowadził zabiegów zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów, skarżący wskazał, że rok [...] był mokry i nie mógł zrobić tego mechanicznie a dobra kultura rolna zabrania wykonywania zabiegów odchwaszczających ciężkim sprzętem na gruntach rolnych w okresie wysycenia profilu glebowego wodą, poza tym prowadzi on gospodarstwo ekologiczne i nie może stosować również chemicznej ochrony roślin.

Zdaniem skarżącego, gdyby miał on możliwość aktywnego uczestniczenia w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym, to miałbym możliwość wykazania, że zadeklarowana roślina była na gruntach ornych.

Dalej w uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż gospodarstwo jest od 2002 roku uprawiane metodą ekologiczną i ma certyfikat na produkty ekologiczne, które są sprzedawane. Ponieważ w rolnictwie ekologicznym nie wolno stosować herbicydów, powodzenie uprawy zależy w dużym stopniu od przebiegu pogody. Układ pogody

w [...]r. był nie sprzyjający dla upraw, gdyż w drugiej części lata było bardzo dużo opadów i wyrosły liczne chwasty, których już nie można było zniszczyć uprawkami mechanicznymi. Dlatego w uprawie łubinu i jęczmienia wystąpiło miejscowe zachwaszczenie, lecz uprawa była zebrana i zmagazynowana, następnie część sprzedana a reszta zostawiona na potrzeby własne. Potwierdzeniem właściwych metod gospodarowania ekologicznego jest protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu [...]r. przez jednostkę certyfikującą Agro Bio Test. Prawidłowości przeprowadzonej kontroli potwierdza protokół z kontroli przeprowadzonej przez [...] w S. w dniu [...]r.

W ocenie skarżącego, organ II instancji nie wyjaśnił okoliczności czy kontrolujący prawidłowo uznali, iż działka [...] mogła być zakwalifikowana jako ugór.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i ustosunkował się do zarzutów skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej

(Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r.

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217

i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ustawa z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 15 marca 2008r.(art. 13).

W niniejszej sprawie w związku z powyższym do jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) za [...]r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46. poz. 309 ze zm.).

Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Skarżący w dniu [...]r. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...], m.in.: jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W pkt VIII wniosku skarżący złożył oświadczenie, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Powyższy formularz był częściowo wypełniony przez Agencję (pismo maszynowe) i dostarczony rolnikowi wraz z materiałem graficznym, zgodnie z art. 25 ust. 2 i 3 w/w ustawy, co świadczy, że wnioski o płatności do działek rolnych były składane w latach ubiegłych.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się ( art. 3 ust. 2 w/w ustawy).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy).

Pierwsza zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 Kpa, druga zasada - określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 kpa. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z Kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł.

Ogólne zasady postępowania uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu. Ustawa o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej nałożyły na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).

Wprowadzona do postępowań administracyjnych zasada rozłożenia ciężaru dowodu zmieniła dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego. Konsekwencją tej zasady jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w Kpa podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 Kpa, w ustawie o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej została wyraźnie ograniczona. W art. 3 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy wprowadzono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 Kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego).

Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Wobec powyższego, zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 77 § 1, art. 7, art. 9 i art. 10 §1 Kpa są niezasadne.

W niniejszym postępowaniu, strona składała oświadczenia odnośnie złożonego wniosku o przyznanie płatności i składała zastrzeżenia do raportu kontroli. Jednakże strona nie złożyła żądania określonego w art. 3 ust. 2 pkt 4 w ustawie

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

Odnośnie zarzutu skargi o niezawiadomieniu skarżącego o kontroli, wskazać należy, iż zgodnie z art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasadny wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U.UE.L.04.141.18), kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Organ może zawiadomić stronę o kontroli z wyprzedzeniem 48 godzin, lecz nie musi tego czynić.

W przedmiotowej sprawie skarżącemu przyznano jednolitą płatność obszarową pomniejszonej wysokości oraz odmówiono przyznania i nałożono sankcję.

Podstawą takiej decyzji organu był fakt zawyżenia przez skarżącego powierzchni działek rolnych zgłoszonych we wniosku o płatności oraz nie przestrzeganie przez niego minimalnych norm.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku, a uprawnionym do otrzymania w/w płatności znajdują potwierdzenie w raporcie kontroli, jak i w dołączonych fotografiach oraz ich zapisu na płycie CD.

Do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o pomoc finansową do nich, przy czym działki rolnej nie można utożsamiać z obszarem działki ewidencyjnej, opisanej w wypisie z rejestru gruntów.

Sądowi znane są wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2008r., sygn. akt II GSK 295/07

i z dnia 25 listopada 2008r. II GSK 528/08 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jednakże nie podziela poglądów tam wypowiedzianych, utożsamiających działkę rolną z działką ewidencyjną.

Podstawowym aktem prawa krajowego regulującym problematykę płatności była w niniejszej sprawie ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 w/w ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 2 pkt 1 w/w ustawy, działka rolna w pojęciu ustawy oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004,

o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Podobnie pojęcie działki rolnej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 ustawy

z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U.

z 2004r., Nr 10, poz. 76).

Działka ewidencyjna stanowi jednostkę powierzchni kraju dla celów ewidencji gruntów i budynków, która uregulowana jest ustawą z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

(Dz. U. Nr 38, poz. 454), działka ewidencyjna stanowi ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony

z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje, m.in. informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów.

Użytki gruntowe dzielą się na użytki rolne:

1/ grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami, rowy;

2/ grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione;

3/ grunty zabudowane i zurbanizowane;

4/ użytki ekologiczne;

5/ nieużytki;

6/ grunty pod wodami

7/ tereny różne.

Działki rolne mogą być zlokalizowane tylko na niektórych użytkach rolnych, co oznacza, że nie są to tożsame pojęcia. Tym samym nie można pojęcia działki ewidencyjnej bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej. Relacje pomiędzy działką rolną,

a działką ewidencyjną mogą się różnie kształtować. Działka rolna może, ale nie musi zajmować całej powierzchni działki ewidencyjnej, może też być położona na kilku graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych, może także na jednej działce ewidencyjnej znajdować się kilka działek rolnych. To rolnik decyduje ile działek rolnych, o jakiej wielkości i z jakim rodzajem uprawy, położonych na jakich działkach ewidencyjnych zgłosi we wniosku o płatności. Dane dotyczące działek ewidencyjnych umożliwiają ustalenie i zlokalizowanie położonych na nich działek rolnych.

Wypis z ewidencji gruntów i budynków pomimo, że jest dokumentem urzędowym nie może być traktowany jako najważniejsze źródło dowodowe, co do posiadanych przez rolnika działek rolnych, ponieważ nie zawiera żadnych danych dotyczących działek rolnych.

Źródłem wszelkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 118/2004 z 23 stycznia 2004r., zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2419/2001, powierzchnia działek rolnych jest ustalana na podstawie wszelkich odpowiednich metod wyznaczonych przez właściwy organ. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. Nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe.

O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą, m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.

Podanie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów nie oznacza, że wniosek został poprawnie złożony, a zawarte w nim dane zgodne są z danymi faktycznymi dotyczącymi działek rolnych (por. glosa Elżbiety Kremer do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., sygn. II GSK 295/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2009).

Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutem, że skarżący działał prawidłowo podając powierzchnie działek rolnych w oparciu o dane wynikające

z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący wniósł zastrzeżenia do raportu kontroli. Organ wyjaśnił, że kontrolę na miejscu przeprowadzała w imieniu Agencji firma, zatrudniająca osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i posługujące się specjalistycznym sprzętem. W raporcie, jak i graficznych załącznikach działki rolne zostały opisane wraz wykrytymi nieścisłościami. Rolnik składając wniosek o płatności powinien wskazać prawidłowy obszar działek rolnych, pomniejszony, m.in. o obszar zadrzewiony, stawów, dróg dojazdowych do pól.

Działki rolne oznaczone identyfikatorem [...] nie były utrzymywane

w dobrej kulturze rolnej zgodnie z wymogami ochrony środowiska, bowiem wykryto, że nie zostały przeprowadzone zabiegi zapobiegające rozprzestrzenianiu się chwastów, a działka nie została skoszona [...] działki [...]), a także łąka nie była koszona przynajmniej raz w roku (dotyczy części działki [...]).

Skarżący podawał, że na działkach miał uprawę ekologiczną łubinu

i jęczmienia, kontrolerzy je zakwestionowali, gdyż np. zadeklarowany we wniosku łubin jest albo niedostrzegalny, albo zdominowany przez chwasty, co uwidoczniono raporcie kontroli i zdjęciach.

Fakt, że w gospodarstwie skarżącego firma Agro Bio Test przeprowadziła kontrolę i nie stwierdziła nieprawidłowości, nie świadczy że w tym gospodarstwie przestrzegane były minimalne normy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306). Agro Bio Test przeprowadzała kontrolę u strony pod innym kątem, tj. ochrony środowiska, co nie może być dowodem na prowadzenie upraw w dobrej kulturze rolnej.

Rolnik ma swobodę w wyborze płatności, o które się ubiega w składanych wnioskach. Skoro rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności jednolitych do gruntu

i płatności uzupełniających musi przestrzegać przy produkcji minimalnych norm. Prowadzenie produkcji rolnej metodami ekologicznymi nie zwalnia rolnika od przestrzegania wymagań w zakresie minimalnych norm, określonych w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. Nr 46, poz. 306).

Wobec powyższego zachwaszczenie działek stwierdzone w trakcie kontroli wykluczyło część działek z wnioskowanych płatności i spowodowało nałożenie sankcji, bądź zmniejszenie płatności.

Okoliczność, że skarżący miał kontrolę Agencji w [...]r., która nie wykazała żadnych nieprawidłowości, nie ma znaczenia, bowiem Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji wydanej w związku z konkretną kontrolą.

Przedstawione przez skarżącego umowy kupna łubinu są dowodem przeprowadzenia takich transakcji, lecz nie mają znaczenia dla oceny zachowania, bądź nie minimalnych norm przy produkcji rolnej.

W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności nie przekroczyła 3 %, dlatego też organ zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. w z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców przyznał stronie określoną kwotę tytułem jednolitej płatności obszarowej.

Zgodnie art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, organ po ustaleniu, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym wyniosła powyżej 50% nałożył sankcję.

W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo.

Zdaniem Sądu, organ II instancji nie naruszył art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego pomniejszając przyznaną przez organ I instancji kwotę jednolitej płatności, bowiem organ I instancji rażąco naruszył prawo przez niezastosowanie art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. w zw. z art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.