Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1635/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, par. 3, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 196 ust. 3, ust. 4, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: Art. 107 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] z dnia 7 sierpnia 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2015r.

Decyzją z dnia [...] 2014r. nr [...] Komisja Rekrutacyjna poinformowała P. T., że nie został przyjęty na pierwszy rok stacjonarnych studiów doktoranckich w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...] w Instytucie [...] – Państwowym Instytucie Badawczym. Komisja Rekrutacyjna wyjaśniła, że w wyniku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego, obejmującego ocenę dokumentacji złożonej przez kandydata i rozmowy kwalifikacyjnej, P. T. uzyskał ocenę 3,78 i zajął 11 miejsce na liście rankingowej kandydatów ubiegających się o przyjęcie. Z uwagi jednak na ograniczoną do 10 liczbą miejsc Komisja Rekrutacyjna podjęła decyzje o nie zakwalifikowaniu P. T. na pierwszy rok stacjonarnych studiów doktoranckich.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. T. zarzucił, że nie spełnia ona wymogów z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie wynika z niej ile zostało przyznanych punktów, czy też jakie zostały przyznane oceny za poszczególne części postępowania rekrutacyjnego. Decyzja ta nie zawiera ponadto informacji od jakiego progu punktowego lub oceny kandydaci byli przyjmowani i skąd wynika limit punktowy lub ocena. Odwołujący się stwierdził, że w ogłoszeniu o rekrutacji nie było wyszczególnionych zasad przyznawania punktów lub ocen za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego, ani nie wiadomo m.in. ile punktów lub jaką ocenę i na jakich zasadach przyznawano za oceny z dyplomu i suplementu do dyplomu, ze znajomości języków obcych, czy też stanowiło to element postępowania kwalifikacyjnego jako osobna ocena. Zdaniem P. T., brak jest obiektywnych kryteriów weryfikacji postępowania rekrutacyjnego. Odwołujący się podniósł, że w związku z braniem pod uwagę w toku postępowania rekrutacyjnego oceny ze studiów magisterskich, w jego przypadku powinny być brane pod uwagę oceny i średnia z tych ocen z drugich studiów magisterskich (psychologii) z uwagi na korzystniejszy wynik oraz późniejszą datę ich zakończenia. W związku z powyższym odwołujący się uważa, że w postępowaniu rekrutacyjnym została przyznana mu mniejsza liczba punktów, czy też niższe oceny niż powinny być przyznane. P. T. zarzucił również, iż przy rozmowie kwalifikacyjnej miał inny skład Komisji niż pozostali kandydaci, gdyż do dotychczasowego składu dołączył jeden profesor. Warunki rekrutacji nie były więc takie same dla wszystkich członków Komisji. P. T. wskazał również, że pod decyzją brak jest podpisów wszystkich członków Komisji Rekrutacyjnej.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2014r. nr [...], wydaną na podstawie art. 196 ust. 4 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r. poz. 572 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), Dyrektor Instytutu [...] – Państwowego Instytutu Badawczego utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] 2014r. nr [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że decyzja o nieprzyjęciu P. T. na studia doktoranckie została podjęta przez organ I instancji w oparciu o wyniki postępowania rekrutacyjnego. Protokół z postępowania rekrutacyjnego zawierający oceny wszystkich kandydatów wraz z decyzjami o przyjęciu lub nieprzyjęciu poszczególnych kandydatów na studia doktoranckie został podpisany przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej. Natomiast przesłana odwołującemu się decyzja indywidualna została podpisana przez przewodniczącego komisji rekrutacyjnej, co nie jest niezgodne z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, iż w rezultacie przeprowadzonego postępowania Komisja Rekrutacyjna oceniła wszystkich kandydatów, co pozwoliło stworzyć listę rankingową. Zgodnie z ogłoszeniem o naborze na studia doktoranckie, na w/w studiach przewidziano liczbę miejsc ograniczoną do dziesięciu. Dlatego też decyzję o przyjęciu na studia doktoranckie podjęto w odniesieniu do dziesięciu kandydatów, którzy zajęli miejsca 1-10 na liście rankingowej. Nie było zatem, zdaniem organu II instancji, potrzeby wprowadzania progu punktowego od jakiego nastąpi przyjęcie.

Organ II instancji wskazał, iż w ogłoszeniu o rekrutacji zostały podane jej podstawowe zasady, a to w zakresie analizy i oceny złożonych dokumentów oraz rozmowy kwalifikacyjnej w skali od 5 do 2. Organ odwoławczy nie podzielił zatem stanowiska P. T., że winny być ustalone sztywne ramy ocenne za poszczególne dokumenty, umiejętności lub dorobek naukowy kandydata. Organ odwoławczy uważa bowiem, że tak formalistyczne uregulowanie zasad konkursowych jest obiektywnie niemożliwe, a nadto nie jest wymagane żadnymi przepisami prawa. Organ odwoławczy stwierdził, że zdaniem Rady Naukowej Instytutu, która swoją uchwałą przyjęła "warunki i tryb rekrutacji kandydatów na studia doktoranckie", ustalone zasady oraz skala oceny od 5 do 2 są wystarczające, a wieloosobowa komisja rekrutacyjna daje rękojmię obiektywnej i bezstronnej oceny każdego kandydata. Organ II instancji stwierdził również, że Komisja Rekrutacyjna dokonała oceny dokumentacji złożonej przez kandydata i rozmowy kwalifikacyjnej, a w związku z tym nie jest uprawnione przedkładanie przez odwołującego się dodatkowych, innych niż złożone, dokumentów.

Odnośnie składu Komisji Rekrutacyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, że z przyczyn osobistych nie brał od początku udziału w przesłuchaniach kandydatów członek tej komisji prof. dr hab. J. K. i z tego względu nie oceniał żadnego z kandydatów, nawet tych, przy których przesłuchaniu był obecny. Tym samym zdaniem organu II instancji, warunki oceny wszystkich kandydatów były takie same, gdyż kandydaci byli oceniani zawsze przez ośmiu członków komisji rekrutacyjnej. Mając powyższe na uwadze organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] 2014r. Nr [...].

Z powyższą decyzją organu II instancji nie zgodził się P. T. i pismem z dnia 27 sierpnia 2014r. wniósł na nią skargę. Skarżący oświadczył, iż podtrzymuje swoją dotychczasową argumentację w sprawie, a ponadto podniósł, że ocena dorobku kandydata przez każdego z członków komisji tylko na podstawie wypowiedzi kandydata, a nie w oparciu o dokumentację, stwarza możliwość nieadekwatnej oceny. Inaczej byłoby natomiast, gdyby każdy z członków komisji miał przed sobą wyciąg z punktami uprzednio ustalonymi na podstawie dokumentacji złożonej przez kandydata. Zdaniem skarżącego, brak jest zatem obiektywnych kryteriów weryfikacji procesu rekrutacyjnego. Skarżący stwierdził również, że nie uwzględniono złożonego przez niego w odwołaniu uzupełnienia dorobku naukowego. Poza tym w informacji o rekrutacji na studia doktoranckie oraz w regulaminie studiów doktoranckich nie było informacji o tym, jak istotna jest średnia ocen, a także inne elementy postępowania rekrutacyjnego. Ponadto zdaniem skarżącego, decyzje I i II instancji nie spełniają wymogów z Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu [...] – Państwowego Instytutu Badawczego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów organ II instancji stwierdził, że niewłaściwe jest stanowisko skarżącego w sprawie sposobu oceny dorobku kandydata zakładające, że wyłącznie ocena dokumentów prowadzi do uzyskania adekwatnej oceny. Zgodnie bowiem z przyjętymi w Instytucie "Warunkami i trybie rekrutacji kandydatów na studia doktoranckie prowadzone w Instytucie [...] – Państwowym Instytucie Badawczym", rekrutacja na studia doktoranckie odbywała się w drodze oceny dokumentacji złożonej przez kandydata i rozmowy kwalifikacyjnej. Członkowie Komisji Rekrutacyjnej zapoznawali się z dorobkiem każdego z kandydatów, a nadto przeprowadzali merytoryczną rozmowę z zakresu wiedzy w dziedzinie nauk [...] oraz zainteresowań kandydata. Tym samym twierdzenia skarżącego są, zdaniem organu, oderwane od obowiązujących warunków i trybu prowadzonego postępowania rekrutacyjnego.

Za chybiony organ II instancji uznał zarzut braku obiektywnych kryteriów weryfikacji procesu rekrutacyjnego, zaś szczegółowe wyjaśnienia odnośnie tego zarzutu zostały skarżącemu udzielone w zaskarżonej decyzji.

Organ II instancji stwierdził, iż dokonane wraz ze złożeniem odwołania uzupełnienie dorobku skarżącego nie mogło wpłynąć na zmianę decyzji, albowiem było dokonane po upływie terminu na składanie dokumentów. Ewentualne rozpatrywanie złożonej wraz z odwołaniem dokumentacji stanowiłoby, zdaniem organu, nie tylko naruszenie przepisów postępowania rekrutacyjnego, ale i prowadziłoby do nieuzasadnionego premiowania jednego z kandydatów.

Organ II instancji podniósł również, iż nie może się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż skarżący nie wskazał w jaki sposób zaskarżone decyzje naruszają wymienione przez niego przepisy.

Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 24 marca 2015r. pełnomocnik organu wskazał, że opiekun naukowy jest wskazywany dopiero w decyzji o przyjęciu konkretnego kandydata. Pełnomocnik organu wyjaśnił również, że decyzja została podpisana przez jednego członka Komisji Rekrutacyjnej, a nie przez wszystkich, gdyż wynika to z praktyki uczelni, a nie z jakiegokolwiek aktu Instytutu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie z przyczyn w niej podniesionych.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 196 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym rekrutację na studia doktoranckie przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Zgodnie natomiast z art. 196 ust. 4 tej ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie.

W świetle powyższych ustawowych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, której zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej in pleno tj. w pełnym składzie. Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie.

Art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie k.p.a.), przewiduje, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Skoro zatem komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji nie zawiera jednak składu komisji, a podpisana została wyłącznie przez przewodniczącego komisji. Przewodniczący komisji nie powołał się na istniejące umocowanie do działania imieniem całej komisji, a pełnomocnik organu potwierdził na rozprawie, że w Instytucie nie ma żadnych wewnętrznych regulacji w tym zakresie.

W ocenie Sądu pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydawali decyzję w I instancji i brak ich podpisów, stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, co wynika z przytoczonej powyżej treści art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Jakkolwiek w pracy każdego organu kolegialnego istotną rolę pełni jego przewodniczący, jednakże nie może jednak uzurpować sobie kompetencji samego organu, skoro przysługuje ona organowi kolegialnemu działającemu in pleno (w pełnym składzie).

Brak wskazania zatem z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków komisji rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi, zdaniem Sądu, kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013r., II SA/Wa 378/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 stycznia 2014r., III SA/Kr 623/13; także wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 lutego 2012r., III SA/Łd 1157/11; wyrok NSA z dnia 27 marca 1991r., SA/Kr 162/91). Tak samo należy zakwalifikować utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną. Z tych powodów uznać należy, że zaskarżona decyzja Dyrektora Instytutu oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji – przewodniczącego komisji rekrutacyjnej, są decyzjami wydanymi z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Niezależnie od powyższego należy także zwrócić uwagę, że powoływanie opiekuna naukowego dopiero w decyzji o przyjęciu konkretnego kandydata jest niegodne z przyjętymi w Instytucie "Warunkami i trybem rekrutacji kandydatów na studia doktoranckie prowadzone w Instytucie [...] – Państwowym Instytucie Badawczym".

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji obu instancji.