Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 69/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 października 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 lipca 2013 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku B. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r. znak: [...] w przedmiocie nieodpłatnego nadania działki nr [...], obr. [...], jedn. ewidencyjna [...], na własność E. K.. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972, nr 27 poz. 192).

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że pismem z dnia 21 listopada 2012 r. B. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r. znak: [...] orzekającej o nadaniu nieodpłatnym działki nr [...], Obr. [...], jedn. ewid. [...] na własność E. K.. Wskazał, że obecnie w Wydziale Skarbu Miasta UM toczy się postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] obr. [...], jednostka ewid. [...]. Decyzji Naczelnika zarzucono rażące naruszenie prawa, bowiem nieodpłatne nadanie w/w działki nastąpiło nie na rzecz prawowitych właścicieli tej działki, lecz na własność osoby trzeciej. Powyższe rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami art. 8 i 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Wnioskodawca nadmienił, że ówczesna właścicielka działki nr [...] złożyła wniosek o nadanie jej tej działki na własność, lecz nie został on uwzględniony.

Rozstrzygnięcie w sprawie nieodpłatnego nadania działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] na własność E. K. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972, nr 27 poz. 192) . Powołana ustawa określała zasady przeznaczenia terenów pod budownictwo jednorodzinne zagrodowe (tereny budowlane). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy Prezydia Powiatowych Rad Narodowych ustalać będą w drodze uchwał, na podstawie szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego, które tereny przeznacza się w okresach do pięciu lat pod budownictwo jednorodzinne zagrodowe (tereny budowlane). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy uchwały o ustaleniu terenów budowlanych zawierać będą również podział tych terenów na działki odpowiadające normatywnej powierzchni przeznaczonej pod budownictwo wielorodzinne lub budownictwo zagrodowe (działki budowlanej).

W artykule 8 tej ustawy uregulowano sytuację dotychczasowych właścicieli, których nieruchomości zostały objęte uchwałą o ustaleniu terenów budowlanych i ich podziale. Zgodnie z art. 8 ust. 1 dotychczasowy właściciel nieruchomości, objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, zachowuje własność wskazanej przez siebie jednej działki pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli taki wniosek zgłosi w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały. Przepis ust. 1 stosuje się również do dotychczasowego właściciela nieruchomości, który prowadzi gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze i zgłosi wniosek o zachowanie własności jednej działki pod budownictwo zagrodowe (art. 8 ust. 2 ustawy). Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w wypadkach współwłasności nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, jeżeli współwłasność powstała wskutek dziedziczenia lub ustania małżeńskiej wspólności majątkowej. Prawo do nadania po jednej działce na własność ma każdy ze współwłaścicieli, a gdy liczba działek powstałych z podziału nieruchomości jest niewystarczająca, działki nadaje się na własność tych spośród współwłaścicieli, którzy zostaną wskazani we wniosku wszystkich współwłaścicieli. W razie sporu pomiędzy współwłaścicielami zawiesza się postępowanie administracyjne w przedmiocie nadania działek współwłaścicielom do wydania na wniosek współwłaścicieli orzeczenia sądu, który spór ten rozstrzygnie. Z wnioskiem do sądu może wystąpić również organ właściwy do spraw gospodarki terenowej i ochrony środowiska (art. 8 ust. 3 ustawy). Uprawnienia określone w ust. 1-3 przysługują dotychczasowym właścicielom (współwłaścicielom) tylko w wypadku, gdy poza nieruchomością objętą terenem budowlanym nie są w tej samej miejscowości właścicielami innych nieruchomości zabudowanych domami mieszkalnymi, chyba, że domy te są przewidziane do rozbiórki. Zgodnie z art. 8 ust., 5 jeżeli w wypadkach określonych w ust. 1-3 nie będzie możliwe zachowanie lub nadanie działek powstałych z podziału nieruchomości dotychczasowych właścicieli (współwłaścicieli), zostaną im nadane na ich wniosek inne działki, objęte uchwałą o ustaleniu terenów budowlanych. Zachowanie własności działki budowlanej lub nadanie działki na własność następuje z mocy decyzji stwierdzającej lub nadającej własność działki. Nadanie działki następuje nieodpłatnie (art. 8 ust. 6 ustawy).

Objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzją z dnia 16 lutego 1982 r. orzeczono o nadaniu w trybie art. 8 ust. 6 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach E. K., z domu F., działki nr [...] o pow. 395 m. kw. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zarządzeniem Naczelnika Dzielnicy "[...]" z dnia 25 września 1974 r. nr [...] o ustaleniu terenów budowlanych i ich podziale na działki nieruchomość stanowiącą współwłasność E.K. oraz B. F. została włączona do osiedla [...] i podzielona na działki budowlane. Wobec tego współwłaściciele wystąpili o nadanie na własność działki oznaczonej nr [...] E. K.. Jak wynika z załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 września 1974 r. (w aktach sprawy) działka nr d. [...], była przeznaczona na działki budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego. Następnie z tej działki wydzielono działkę m.in. [...] przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe. Zgodnie z art. 5 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, z wyjątkiem działek, które zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały. Będąc działką objętą zarządzeniem nr 36 Naczelnika Dzielnicy [...], mogła, jako wywłaszczona, zgodnie z art. 5 ust. 2 w/w ustawy być przekazana, jako objęta uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego.

Z akt sprawy nie wynika, aby możliwe było zachowanie przez wnioskodawcę własności działki przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe na podstawie art. 8 lub 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. z powodów jak poniżej.

Uprawnienia dotychczasowych właścicieli nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego do zachowania własności wskazanej przez siebie nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne przysługiwały im, zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., jeżeli taki wniosek zgłosili w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały. Pomimo wezwania przez Kolegium pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. o przedłożenie dowodu, że taki wniosek został przez poprzednika prawnego wnioskodawcy (matkę) złożony, żaden dowód nie został przedłożony w tej sprawie. Nic też w zgromadzonym materiale dowodowym nie wskazuje na to, że taki wniosek został złożony. W konsekwencji nie udowodniona została okoliczność nadania działki nr [...] z naruszeniem art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób rażący, to jest pozostaje w sprzeczności z jasnym i wyraźnym przepisem prawa, naruszenie to jest oczywiste, a skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił B. P., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16.02.1982 r. i zarzucając, że decyzja Kolegium Odwoławczego zapadła z naruszeniem art. 75 § k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że z materiału dowodowego nie wynika, by poprzednik prawny wnioskodawcy (matka) złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały o ustaleniu terenu budowlanego, przy czym organy administracji prowadzące postępowania w roku 1993 i 2010 tej okoliczności nie kwestionowały, a wniosek został złożony, w jednym egzemplarzu, do organu właściwego w tym zakresie, tj. do Naczelnika Dzielnicy [...], jednak wielokrotne wnioski o wydanie tego dokumentu, zostały załatwiane odmownie. W zaskarżonej decyzji pominięto fakt, że wskutek złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wyznaczonym 2 miesięcznym terminie matce wnioskodawcy została zwrócona część działki, co oznacza, iż argument o niezłożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie, jest bezzasadny. W związku z tym wnioskodawca zarzucił nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz nieustosunkowanie się do wszystkich faktów i okoliczności podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]. Wnioskodawca zwrócił również uwagę na niewłaściwą ocenę przesłanek stwierdzenia nieważności oraz niewłaściwą interpretację pojęcie "rażącego naruszenia prawa", podnosząc w tym zakresie, że poprzez pozbawienie wywłaszczonego właściciela przysługującej mu z mocy ustawy możliwości zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel publiczny oraz poprzez nadanie tego gruntu osobie nieuprawnionej, niewątpliwie doszło do rażącego naruszenia prawa i wystąpienia daleko idących negatywnych skutków dla wywłaszczonych właścicieli. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucono naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przesłuchania samego wnioskodawcy, mimo niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i braku środków dowodowych dotyczących złożenia przez matkę wnioskodawcy wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wyznaczonym terminie.

Po rozpoznaniu wniosku B. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dni 16 października 2013 r., znak [...]- działając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 27, poz. 191 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16.02.1982 r. znak: [...] podjętej w sprawie nieodpłatnego nadania działki nr [...], obr. [...] jedn. ewidencyjna [...], na własność E. K., miało na celu ustalenie, czy ta decyzja dotknięta była jedną z wad opisanych art. 156 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności lub wydanie jej z naruszeniem prawa. Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. nr 27 poz. 192 z późn. zm.) obowiązująca w dacie wydania kwestionowanej decyzji o nadaniu działki nr [...], przewidywała w art. 2, że prezydia powiatowych rad narodowych ustalały w drodze uchwał, na podstawie szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego, które tereny przeznacza się w okresach do pięciu lat pod budownictwo jednorodzinne zagrodowe (tereny budowlane), przy czym uchwały o ustaleniu terenów budowlanych zawierały również podział tych terenów na działki odpowiadające normatywnej powierzchni przeznaczonej pod budownictwo wielorodzinne lub budownictwo zagrodowe (działki budowlane). Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, dotychczasowy właściciel nieruchomości, objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, zachowywał własność wskazanej przez siebie jednej działki pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli wniosek taki był zgłoszony w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały. Przepis ten miał również odpowiednie zastosowanie w wypadkach współwłasności nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, jeżeli współwłasność powstała na skutek dziedziczenia lub ustania małżeńskiej wspólności majątkowej, a prawo do nadania po jednej działce na własność miał każdy ze współwłaścicieli, a gdy liczba działek powstałych z podziału nieruchomości jest niewystarczająca, działki podlegały nadaniu na własność tych współwłaścicieli, którzy zostaną wskazani we wniosku wszystkich współwłaścicieli. Jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia 16.02.1982 r. nr [...], nieruchomość stanowiąca współwłasność E. K. i B. F., została na mocy Zarządzenia Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25.09.1974 r. nr [...] włączona do terenów osiedla [...] i podzielona na działki budowlane, a współwłaściciele wystąpili o nadanie działki nr [...] E. K., która z kolei zgodziła się na nadanie tej działki oraz oświadczyła, że nie posiada na terenie miasta [...] żadnej innej nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, oraz że przystąpi do zabudowy nadanej działki w terminie 2 lat, od chwili, w której decyzja stała się ostateczna.

Jednocześnie z materiałów sprawy nie wynika, by poprzednik prawny wnioskodawcy w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały o ustaleniu terenu budowlanego złożył wniosek o zachowanie własności wskazanej przez siebie nieruchomości. W toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 2 lipca 2013r., Kolegium Odwoławcze zwróciło się do pełnomocnika wnioskodawcy o przedłożenie dowodu na powyższą okoliczność, jednak udzielona odpowiedź ograniczyła się do wskazania aktualnego adresu zamieszkania strony postępowania: E. K., nie został natomiast przekazany Kolegium żaden materiał, który mógłby wskazywać na fakt złożenia wniosku o zachowanie własności działki, w związku z uchwałą o ustaleniu terenu mieszkaniowego. Złożenia takiego wniosku nie potwierdzały także materiały przekazane przez organ I instancji, wobec czego nie jest uzasadnionym podnoszony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Kolegium zwróciło uwagę na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarty w wyroku z dnia 15.11.2012 r. sygn. akt II OSK 2598/11 (Lex nr 1291977), że w sytuacji, gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności wówczas, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzenia niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracji publicznej nie może prowadzić czynności zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy już załatwionej decyzją organu, a jedynie bada, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wniosek o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania samego wnioskodawcy sprowadza się w istocie rzeczy do ponownego rozpatrywania sprawy dotyczącej nieodpłatnego nadania działki nr [...] na własność E. K., a nie badania, czy decyzja wydana w tej materii w dniu 16.02.1982 r. narusza prawo, co jest przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto, jeżeli - jak twierdzi wnioskodawca - odpowiedni wniosek, w jednym egzemplarzu, został złożony w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały o ustaleniu terenu budowlanego, a jednocześnie organy administracji odmawiały wydania tego dokumentu, to możliwe było uzyskanie z akt sprawy jego uwierzytelnionego odpisu. Z tych, zatem względów powyższy wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

W rezultacie nie jest również uzasadniony zarzut odnoszący się do błędnej wykładni pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Powszechnie przyjmuje się, że naruszenie prawa ma cechę "rażącego" wtedy, gdy decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a jej obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Oczywistość naruszenia musi także polegać na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę rozstrzygnięcia, czyli chodzi o sytuację, w której istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Ponadto rażące naruszenie prawa to taki stan, w którym przy prawidłowym zastosowaniu danych przepisów nie byłoby możliwym wydanie decyzji o danej treści. Wobec zaś powyższych rozważań trudno przyjąć, że zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r. nr [...] prowadziłyby do odmowy nadania własności działki nr [...], skoro nie zostało wykazany fakt złożenia przez dotychczasowego właściciela gruntu wniosku o zachowanie własności w związku z uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. P., zarzucając jej

- naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, żeby poprzednik prawny skarżącego (matka) złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały, który jak wskazuje skarżący, został złożony w jednym egzemplarzu przed właściwym organem, tj. przed Naczelnikiem Rady Dzielnicy [...] i pomimo wielokrotnych próśb i wniosków o wydanie tego dokumentu kierowanych przez skarżącego do organów administracyjnych spotykał się z odpowiedzią odmowną tj. nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i okoliczności przedstawionych przez Skarżącego tym samym, uznanie na w/w podstawie, iż z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby możliwe było zachowanie przez skarżącego własności działki przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe na podstawie art. 8 lub 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r.,

- naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przesłuchania skarżącego pomimo niewyjaśnienia istotnych do rozstrzygnięcia faktów oraz braku środków dowodowych dotyczących kwestii złożenia przez matkę Skarżącego w/w wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wyznaczonym terminie,

- naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r. Nr [...] nie dotyczyły wad szczególnie ciężkich, kwalifikowanych pomimo istnienia podstaw faktycznych stwierdzających nieważność decyzji.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez twierdzenie nieważności prawomocnej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r., znak [...], o dopuszczenie dowodów zawnioskowanych w treści uzasadnienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi B. P. podniósł, że na podstawie zarządzenia Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 września 1974 r., nr [...] o ustaleniu terenu budowlanego osiedla [...] i jego podziale na działki budowlane została przejęta działka nr [...] obj. Lwh 966 o powierzchni 964 m2, stanowiąca współwłasność B. P. w 10/16 częściach, C. S. w 3/16 częściach i B. P. w 3/16 . W wyniku dokonania podziału wydzielono działkę nr [...] o powierzchni 667 m2 zabudowaną budynkiem nr [...] przy ul. l. i jako zabudowaną wyłączono z terenu budowlanego oś. [...]. Pozostała część działki nr [...] przejęta została na rzecz Skarbu Państwa za ustalonym wynagrodzeniem. Przejęcie w/w gruntu nastąpiło w celu urządzenia części drogi wewnętrznej oznaczonej nr [...] oraz w celu uzupełnienia wydzielonych w wyniku podziału działek nr [...] i [...].

W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego na wniosek B. P. z dnia 25 marca 1991 r. dotyczący zwrotu gruntu przejętego na rzecz Skarbu Państwa Urząd Rejonowy w Krakowie ustalił, iż stan prawny wydzielonych w wyniku podziału pod budownictwo jednorodzinne działek nr [...] i [...] został uregulowany w drodze decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r., nr [...] orzekającej o nadaniu nieodpłatnym działki nr [...] o po w. 395 m2, obręb [...], na własność E. K., w związku z objęciem parcelacją działki należącej do E. K. i B. F., w zakresie dotyczącym spornej części działki nr [...].

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie z dnia 14 lipca 1993 r., nr [...], orzeczono o odmowie zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli działek oznaczonych [...] i [...] położonych w [...], obręb [...] os. [...].

Wskutek odwołania wniesionego od tej decyzji Wojewoda Krakowski decyzją z dnia 23 sierpnia 1993 r. utrzymał w mocy w/w decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie z dnia 14 lipca 1993 r.

Ponadto ten sam organ decyzją z dnia 21 października 1996 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie.

W dniu 17 czerwca 2010 r. B. P. i C. S. wystąpili z wnioskiem o zwrot części działki nr [...] - obręb [...].

Decyzją z dnia 17.08.2010 r., znak: [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] a Wojewoda [...], wskutek wniesionego w dniu 30 sierpnia 2010 r. odwołania, decyzją z dnia 14.02.2011 r., znak: [...] uchylił powyższą decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Wskutek skargi z dnia 16 marca 2011 r. od w/w decyzji Wojewody [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt. II SA/Kr 628/11 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe, skarżący zwrócił się z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 16 lutego 1982 r., nr [...]. Organ ten uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Podnosząc zarzut naruszenia art. 75 § l i art. 77 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy skarżący zauważył, że zarówno on sam, jak i wcześniej jego poprzednicy prawni podejmowali starania o zwrot w/w działki od początku lat 80 ubiegłego stulecia. Organ w zaskarżonej decyzji pominął fakt, że przedmiotem postępowaniu wskutek złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wyznaczonym dwumiesięcznym terminie od dnia ogłoszenia uchwały matce skarżącego została zwrócona tylko część działki. Wobec powyższego za bezzasadny należy uznać argument jakoby zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał na to, żeby matka wnioskodawcy złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wyznaczonym terminie. Ponadto, jak już wskazano w pismach skierowanych do właściwych jednostek, organy administracyjne w toku postępowań z 1993 r. jak i z 2010 r. nie kwestionowały faktu złożenia przez matkę skarżącego w/w wniosku o zwrot nieruchomości(w aktach sprawy), który jak wskazuje skarżący, został złożony w jednym egzemplarzu przed właściwym organem, tj. przed Naczelnikiem Rady Dzielnicy [...] i pomimo wielokrotnych próśb i wniosków o wydanie w/w dokumentu kierowanych do organów administracyjnych zawsze Skarżący spotykał się z odpowiedzią odmowną. Wobec powyższego zasadny jest zarzut nierozpatrzenia przez organ w zaskarżonej decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i okoliczności przedstawionych przez skarżącego i w konsekwencji błędne uznanie na w/w podstawie, iż z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby możliwe było zachowanie przez skarżącego własności działki przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe na podstawie art. 8 lub 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r.

Odnośnie naruszenia art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego należy stwierdzić, iż organ nie może zasłaniać się faktem wezwania skarżącego do przedłożenia dowodu na okoliczność złożenia wniosku przez matkę Wnioskodawcy w/w wniosku o zwrot nieruchomości pomimo posiadania informacji o wieloletnich staraniach o uzyskanie jego odpisu. Jak informuje skarżący, organy administracyjne odmowę wydania odpisu w/w wniosku uzasadniały niekompletną dokumentacją z tego okresu znajdującą się w archiwach. Ponadto, na uwagę ponownie zasługuje fakt niekwestionowania przez organy administracyjne we wcześniejszych postępowaniach faktu złożenia w/w wniosku. Reasumując, należy uznać, że nieprzeprowadzenie przesłuchania skarżącego pomimo niewyjaśnienia istotnych do rozstrzygnięcia faktów braku środków dowodowych na powyższą okoliczność stanowi istotne uchybienie mające wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a twierdzenie organu. Ponadto twierdzenia organu, że nie został przekazany żaden materiał, który mógłby wskazywać na fakt złożenia wniosku o zachowanie własności działki, przeczy wnioskom składanym w poszczególnych latach przez matkę skarżącego (pismo z dnia 14 maja 1990 r., pismo z dnia 15 lutego 1993 r. i pismo z dnia 10 maja 1995 r.).

Nie można zgodzić również się z powołanym przez organ stanowiskiem w przedmiocie oceny przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Niemniej jednak, przy ocenie rażącego naruszenia prawa nie wystarczy oczywistość jego naruszenia, ale pod uwagę należy brać również skutki tego naruszenia. Rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki społeczno-gospodarcze, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane przez W. Chróścielewskego i J.R Tarno, zgodnie, z którym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze wywołane decyzją (Postępowanie administracyjne..., s. 206) . Pozbawiając wywłaszczonego właściciela przysługującej mu z ustawy możliwości zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel publiczny ponadto, nadanie w/w gruntu osobie nieuprawnionej oraz wydanie w związku z tym w/w decyzji o odmowie zwrotu bez przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w/w organy swoim postępowaniem rażąco naruszy prawo, tym samym wywołując daleko idące negatywne skutki dla wywłaszczonych współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia i ocena prawna dokonana przez organy administracyjne są prawidłowe i zgodne z prawem.

Skarżący w żaden sposób nie wykazał ani nawet wiarygodnie nie uprawdopodobnił, że poprzedniczka prawna B. P. złożyła wniosek o zachowanie własności wskazanej przez siebie działki w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o ustaleniu terenu budowlanego, stosownie do art. 8 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach ( Dz. U. z dnia 10 lipca 1972 r , nr 27 , poz. 192 ze zm.).

We wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący jedynie ogólnikowo i gołosłownie powołuje się, że taki wniosek jego matka złożyła w terminie. Wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie precyzuje kiedy dokładnie to nastąpiło, jakie okoliczności temu towarzyszyły, nie jest w stanie dołączyć odpisu ( kserokopii ) wniosku ani pism które rzekomo słał do urzędu celem wydania dokumentu, ani odpowiedzi jakie otrzymał. Skarżący nie poczynił starań by ten niedookreślony dokument, na który się powołuje - na przykład skserować ( i w ten sposób zabezpieczyć), skoro jest przekonany, że istniał.

Organ administracyjny wnikliwie przeprowadził postępowanie, zbadał i rozpatrzył całość materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia art. 75 § 1 bądź art. 77 § 1 kpa. Kolegium szczegółowo uzasadniło swoja ocenę materiału dowodowego. Skarżący był zawiadamiany o " możliwości składania ewentualnych wniosków i oświadczeń na piśmie ", " o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia " oraz wzywany o " przedłożenie dowodu na okoliczność, że jego matka złożyła wniosek, o którym mowa w art. 8 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r", " wykazania interesu prawnego ".

Nie miał żadnego znaczenia zarzucany brak przesłuchania wnioskodawcy, bowiem dowód ten ma charakter subsydiarny w rozumieniu art. 86 kpa a okoliczności istotnych do wyjaśnienia tym dowodem nie było, skoro sam wnioskodawca osobiście bądź przez swojego pełnomocnika miał wystarczająco dużo czasu by je w trakcie prowadzonego postępowania jasno i konkretnie przytoczyć, chociażby na piśmie.

Złożone przy skardze kserokopie pism matki skarżącego nie dotyczą ani nie świadczą jak próbuje wywodzić skarżący o złożeniu w odpowiednim terminie wniosku w trybie art. 8 ust 1 ustawy z 6 lipca 1972 r. Pisma te w żaden sposób do takiej okoliczności ani wprost ani pośrednio nie nawiązują.

W piśmie z 15 lutego 1993 r do Urzędu Rejonowego w K. mowa o " zwrocie w całości zabranego ogrodu" i " przesunięciu granic do stanu pierwotnego", w piśmie z dnia 10 maja 1996 r mowa o " zwrocie gruntu przejętego na rzecz Skarbu Państwa , to jest części działek nr [...] i [...], które zostały przejęte celem uzupełnienia wydzielonych w wyniku podziału działek [...] i [...]", w piśmie z dnia 14 maja 1990 r mowa o " unieważnieniu podziału ogrodu, w którym to pozostawiono dla mnie bardzo małą część ".

W orzecznictwie administracyjnym i doktrynie ugruntowany jest pogląd, który pozostaje w zgodzie z art. 7 kpa – że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że " ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne " Oznacza to że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji ale obarcza także stronę, która w swoim dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Odpowiednie zastosowanie ma, zatem reguła z art. 6 kc. ( Komentarz do kpa pod redakcją Prof. Romana Hauzera i Prof. Marka Wierzbowskiego Wydawnictwo C.H. Beck , Warszawa 2014 , str. 325 , teza 6 do art. 77 )

Należy mieć również na względzie że teren Osiedla [...] utworzony został znacznie wcześniej bo na mocy Zarządzenia Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 września 1974 r. i wtedy przejęta została działka nr [...], a powoływane przez skarżącego pisma dotyczą lat 90 – tych.

To wszystko sprawia, że rozpatrując całość okoliczności sprawy organ prawidłowo zastosował przepis art. 156 § 1 kpa stwierdzając, że przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie miały miejsca. Stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym, wyjątkiem od zasady stabilności decyzji administracyjnej i wymagałoby bezspornego ustalenia wady takiej decyzji – spełnienia przesłanek ustawy.

Kwalifikacja zarzucanej wady decyzji była prawidłowa, bowiem dokonano oceny skutków społeczno- gospodarczych, jakie wywołała decyzja w kontekście wymagań praworządności, oceniając, że nie mogła mieć charakteru rażącego. Kolegium wyjaśniło, że decyzja musiałaby w sposób oczywisty i bezsporny naruszać konkretny przepis prawa, przy czym chodzi o kwalifikowane, czyli szczególnie ciężkie naruszenie.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność ( wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r, III SA 565/95, BS 1997 , Nr 2 , s. 26 – powołany w Komentarzu cytowanym wyżej na stronie 660 , teza 50 do art. 156 kpa )

Nie bez znaczenia dla oceny treści decyzji z 16 grudnia 1982 r jest możliwość, jaką dopuszczał art. 8 ust 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, który stanowił o możliwości nadania na rzecz współwłaścicieli na ich wniosek innych działek objętych uchwałą o ustaleniu terenów budowlanych, jeśli nie było możliwe zachowanie lub nadanie działek powstałych z podziału nieruchomości dotychczasowych właścicieli ( współwłaścicieli). Przepis ten dotyczył zarówno osób (współwłaścicieli) wskazanych bezpośrednio w decyzji z dnia 16 lutego 1982 r, a mógł dotyczyć również poprzedników prawnych skarżącego.

Z uzasadnienia decyzji z dnia 16 lutego 1982 r wynika że zarządzeniem Naczelnika Dzielnicy " [...] " z dnia 25 września 1974 r nr [...] nieruchomość stanowiąca współwłasność E. K. i B. K. została włączona do osiedla [...] i podzielona na działki budowlane a współwłaściciele wystąpili z wnioskiem o nadanie na własność działki oznaczonej nr [...] E. K..

Na koniec zauważyć należy, że skarżący w końcowej części skargi mylnie łączy różne postępowania i wymienia naprzemiennie ich przesłanki. Czym innym jest, bowiem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel publiczny w oparciu o art. 69 ust 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r, Nr 30 , poz. 127 ze zm.), bądź art. 136 ust 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r , Nr 102 , poz. 651) a czym innym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 lutego 1982 r wydanej na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r i wniosek o zachowanie własności wskazanej przez siebie jednej działki pod budownictwo jednorodzinne – złożony na podstawie art. 8 ust 1 tej ustawy.

Z tych względów orzeczono na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) jak w sentencji wyroku.