Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1015/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta /spr./ WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011r. przy udziale sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września [...] r. nr [...] w przedmiocie uregulowania przepływu wód 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego G. W. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Burmistrz Miasta K. (zwany dalej Burmistrzem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm., dalej pw), po rozpatrzeniu wniosku Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w K. (zwanej dalej RSP) w sprawie zalewania nieruchomości oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...] położonych w miejscowości Cz. na terenie Gminy Wiejskiej K., w związku ze zmianą stosunków wodnych na nieruchomościach oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...] położonych w K. nakazał I. i G. W. uregulowanie przepływu wód pomiędzy drogą krajową nr [...] a ul. [...] w K. poprzez:

- wykonanie rurociągu Ø 600 od przepustu w drodze krajowej nr [...] do zbiornika wodnego położonego na nieruchomości nr [...] z rzędną wlotu 68,80 mnpm do zbiornika,

- wykonanie rurociągu Ø 600 mm od zbiornika do ulicy [...], rzędna dna

rurociągu 67,73 m npm.,

- wykonanie rurociągu Ø 600 mm w ciągu ulicy [...] w kierunku przepustu pod

tą ulicą.

Burmistrz wskazał nadto, że na powyższe roboty należy opracować operat wodno-prawny i projekt techniczno-budowlany.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzono brak odpływu wody roztopowej ze zbiornika wodnego zlokalizowanego na nieruchomości I. i G. W. (działka nr [...]) przejawiającego się zalewaniem obiektów budowlanych na tej nieruchomości oraz pasa drogowego ul. [...] w K. Stwierdzono także brak możliwości odpływu wód z nieruchomości (działki nr [...] i [...]) należących do RSP oraz z pobocza drogi krajowej nr [...]. W dniu [...] marca 2010 r. dokonano wizji lokalnej z udziałem stron na nieruchomości nr [...],[...], ul. [...] i drodze krajowej nr [...] (na wysokości ww. działek) oraz nieruchomości nr [...] i [...]. Podczas wizji stwierdzono, że przyczyną zalania nieruchomości nr [...] i [...] (na powierzchni ok. 1 ha) należącej do RSP, a w konsekwencji także części pobocza w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] jest brak możliwości odpływu wód z rowu melioracyjnego przechodzącego w sąsiedztwie nieruchomości nr [...] i [...] oraz przepustem pod drogą krajową nr [...] przez nieruchomość Państwa S. (działka nr [...]) i Państwa W. (działka nr 4370/2).

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego G. W. zgłosił w dniu [...] marca 2010 r. propozycje rozwiązania sprawy zalewania nieruchomości poprzez:

1. Pogłębienie tymczasowego rowu odprowadzającego wodę ze zbiornika znajdującego się na nieruchomości nr [...] do istniejącego wpustu w ul. Ś. W wyniku powyższego poziom wody w zbiorniku się obniży i możliwy będzie swobodny przepływ wody z cieku od strony P.

2. Regulację rurociągu odprowadzającego wodę z przepustu przy drodze nr [...] od strony miejscowości P. do zbiornika wodnego na nieruchomości nr [...] w sposób zapewniający właściwy spadek wody w kierunku zbiornika oraz rzędne wysokościowe względem wylotu spod drogi krajowej nr [...].

3. Wykonanie przy partycypacji wszystkich zainteresowanych rurociągu (z właściwymi parametrami rur) przeprowadzającego wodę z cieku biegnącego od strony miejscowości K. poprzez zbiornik do wpustu w ul. Ś.

W związku z wniesionymi propozycjami oraz skomplikowanym charakterem sprawy Burmistrz Miasta K. uznał za celowe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W dniu [...] marca 2010 r. powołano biegłego A. K. w celu uzyskania opinii dotyczącej określenia sposobu uregulowania przepływu wód pomiędzy drogą krajową nr [...], a ul. [...] w K. oraz ustaleniem przyczyn zalewania nieruchomości RSP. W opinii biegłego dokonana przez G. W. zmiana konfiguracji terenu na działkach nr [...] i [...] oraz zmiana warunków przepływu wód w obrębie obszaru między drogą krajową nr [...], a ul. [...] spowodowała brak możliwości odprowadzenia wód zebranych w dolinie (po lewej stronie drogi krajowej nr [...]) i uniemożliwienie przepływu przez działki Państwa W. i S. W związku z powyższym biegły zaproponował, aby uregulowanie przepływu wód pomiędzy drogą krajową nr [...], a ul. [...]. w K. nastąpiło poprzez wykonanie nowego rurociągu Ø 600 (w trasie rzekomego rurociągu Ø 400 mm z rzędną wlotu 68,80 m npm do stawu) oraz wykonanie rurociągu Ø 600 mm od stawu do ulicy [...] (z rzędną dna rurociągu 67,73 m npm) i dalej w ciągu ul. [...] w kierunku przepustu pod tą ulicą.

W dniu [...] czerwca 2010 r. Adwokat M. B. w imieniu G. W. złożył do opinii biegłego A. K. oświadczenie, w którym wskazał, że:

1. Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. [...] został on uniewinniony od rzekomej zmiany układu wodnego na działkach przyległych do ul. [...] w K.

2. Kanalizacja deszczowa wzdłuż ul. [...] została wykonana przez Urząd Miejski K. niezgodnie z dokumentacją zastępując rury Ø 600 (uzbrojonymi) rurami 0 400 (nieuzbrojonymi).

3. Odprowadzenie wody ze zbiornika wodnego do studzienki przy przepuście pod ul. [...] wobec zaniechania Urzędu Miasta K. wykonane zostało rurą 0 400 a nie wskazaną w opinii 0 600 .

4. Odcinek jego nieruchomości na którym przepływa woda od przepustu w drodze krajowej nr [...] do zbiornika powinien zostać orurowany na koszt Urzędu Miasta K. A jeżeli nie to woda winna być skierowana wzdłuż ul. [...] poza jego nieruchomością zgodnie z ustaleniami dokumentacji na dzień zakupu nieruchomości.

Wydana opinia jest oceną stanu rzeczywistego dokonaną w oparciu m.in. o prawomocną decyzję Og. [...] z dnia [...].02.1998 r. - Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na budowę zastawki piętrzącej dla regulacji poziomów wody w stawie na nieruchomościach należących do Państwa W. oraz opracowaną w maju 2010 r. mapę sytuacyjno-wysokościową i stan faktyczny stwierdzony podczas wizji lokalnych w 2010 r.

Prowadzone zaś przez Burmistrza Miasta K. postępowanie w sprawie zalewania nieruchomości należących do RSP prowadzone jest w oparciu o art. 29 pw i nie wchodzi w kompetencje organów orzekających w sprawach wykroczeń z art. 192 i art. 194 ustawy pw. Burmistrz opierając się na dokumentach inwentaryzacji powykonawczej z dnia [...] marca 1998 r. budowanego odcinka kanalizacji deszczowej zaprzeczył twierdzeniu G. W. odnośnie przepustowości kanalizacji deszczowej ul. [...] wskazując jako istniejące rury o przekroju Ø 600. Średnica rur Ø 600 wynika z obliczeń dla ilości wody przewidywanej do odprowadzenia ze zlewni oraz zapewnienia drożności rur.

Dostępna w UM K. dokumentacja nie potwierdza, aby na dzień zakupu

nieruchomości przez W. woda z cieku od strony K. do przepustu w ul. [...] płynęła wzdłuż ul. [...]. Zalewanie nieruchomości nr [...] i [...] w miejscowości Cz. należących do RSP K. bezspornie wynika z braku możliwości odpływu wód z rowu melioracyjnego biegnącego wzdłuż tych nieruchomości będącego skutkiem zmiany warunków przepływu wód w obrębie obszaru między drogą krajową nr [...] a ul. [...] dokonaną przez G. W. Jak sam przyznaje G. W., ułożony przez niego rurociąg (którego istnienia w trakcie postępowania nie udało się jednoznacznie potwierdzić) od przepustu w drodze krajowej nr [...] do zbiornika na nieruchomości nr [...] posadowiony jest za wysoko i ze spadkiem w niewłaściwą stronę, co uniemożliwia przepływ wód do zbiornika. Także odpływ wód ze zbiornika wodnego do przepustu w ul. [...] poprzez rurociąg przebiegający częściowo pod jednym z budynków jest niedrożny. W rezultacie, w miesiącu lutym i marcu 2010 r. doszło do zalania nieruchomości nr [...] i [...] w miejscowości Cz. należących do RSP K. i drogi krajowej nr [...] na skutek braku odbioru wody z rowu melioracyjnego biegnącego od strony miejscowości P. oraz dodatkowo w wyniku przelewania się wody do rowu ze zbiornika wodnego zbierającego wodę opadową z nieruchomości nr [...] i odbierającego równocześnie wody z cieku biegnącego od strony miejscowości K. Ponadto ze względu na przepełnienie zbiornika i brak możliwości jej odpływu zalana została także ul. [...].

Rozpatrując wniesione przez G. W. w dniu [...] marca 2010 r. propozycje rozwiązania sprawy zalewania nieruchomości Burmistrz przychylił się do propozycji odprowadzenia wody ze zbiornika znajdującego się na nieruchomości nr [...] do istniejącego wpustu w ul. [...] z założeniem, że docelowym rozwiązaniem będzie skanalizowanie tego odcinka przy użyciu rur o przekroju nie niniejszym niż Ø 600 mm.

Przychylono się także do propozycji wykonania rurociągu odprowadzającego wodę z przepustu przy drodze nr [...] od strony miejscowości P. do zbiornika wodnego na nieruchomości nr [...] ale z zastosowaniem rur o przekroju nie mniejszym niż 0 600 mm umożliwiającym właściwy przepływ wód.

Burmistrz nie przychylił się natomiast do propozycji partycypacji przez innych zainteresowanych (tj. Zarząd Dróg Powiatowych w Kościanie oraz Urząd Miejski K.) w kosztach wykonania rurociągu przeprowadzającego wodę z cieku biegnącego od strony miejscowości K. poprzez zbiornik do wpustu w ul. [...], gdyż nie znaleziono podstawy prawnej do wykonywania tych działań przez ww. podmioty publiczne (k. 151-155 akt administracyjnych).

W odwołaniu z dnia [...] lipca 2010 r. od powyższej decyzji Burmistrza G. W. nie zgodził się na uregulowanie przepływu wód pomiędzy drogą krajową nr [...] a ul. [...] w K. przez wykonanie nałożonych w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. robót tylko na jego koszt.

Odwołujący wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] został uniewinniony od popełnienia wykroczenia z art. 192 i art. 194 pw, w sprawie dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach przyległych do ulicy [...] w K.

Odwołujący potwierdził, że w miesiącach lutym i marcu 2010 r. nastąpiło zalanie działek nr [...] i [...] w miejscowości Cz. należących do RSP i drogi krajowej nr [...]. Zalana została także ul. [...], a tym samym zostało utrudnione prowadzenie działalności gospodarczej na działce odwołującego. We własnym zakresie wykonał on odpowiednie przekopy umożliwiając odpływ wody. Następnie odwołujący wystąpił do Urzędu Miejskiego w K. z propozycją rozwiązania problemu zalewania nieruchomości oraz partycypacji w kosztach wykonania odprowadzenia wody. Ze względu na zaniechania działań w powyższej sprawie przez Urząd Miejski w K., odwołujący musiał zasypać niebezpieczne wykopy (układając rurociąg Ø 400 mm), aby można było bezpiecznie prowadzić działalność gospodarczą. Odwołujący nadmienił nadto, że w roku 2000, Rejon Dróg Publicznych zasypał rów przydrożny przy ul. [...], przez co woda zalewała jego nieruchomość i zmuszony był on do skierowania wody do zbiornika położonego na swojej działce (k. 162-163 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...] lipca 2010 r.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ I instancji, prowadząc postępowanie mające na celu wyjaśnienie powyższych okoliczności przeprowadził wielokrotnie wizje terenowe, które potwierdziły wystąpienie szkód na gruntach sąsiednich, będących własnością RSP. Okoliczność wystąpienia szkód na gruntach sąsiednich wynika zarówno z treści protokołów z wizji terenowych, jak i zgromadzonej w materiale dowodowym dokumentacji fotograficznej.

Ponadto organ I instancji powołał w sprawie biegłego o specjalności wodno -melioracyjnej, który przedłożył opinię na okoliczność przyczyn zalewania nieruchomości RSP oraz sposobu uregulowania przepływu wód. Z opinii tej wynika jednoznacznie, że odwołujący dysponując pozwoleniem wodnoprawnym - decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z [...] lutego 1998 r. nie wykonał decyzji zgodnie z przyjętymi w niej rozwiązaniami projektowymi, przez co zmienił samowolnie układ hydrologiczny. Naruszenia te, zdaniem biegłego, polegały na wykonaniu stawu w innym miejscu oraz o mniejszej powierzchni niż zakładał to projekt oraz na nie wykonaniu rurociągu od drogi krajowej nr [...] do stawu oraz ze stawu do przepustu pod ulicą [...]. Biegły wskazał, że nie odnaleziono rurociągu od przepustu pod drogą krajową nr [...] do stawu. Na wykonanym rurociągu Ø 400 wybudowano budynek handlowy, na co właściciel nie powinien otrzymać pozwolenia na budowę. Konsekwencją owych naruszeń - jak wynika z opinii biegłego - jest zmiana warunków przepływu wody w obrębie obszaru między drogą krajową nr [...] a ulicą [...] i brak możliwości odprowadzania wód zebranych w dolinie po lewej stronie drogi krajowej nr [...].

Organ I instancji ustalił zatem w sposób niewątpliwy, że na skutek działań odwołującego doszło do naruszenia stanu wody na gruncie, co z kolei przyczynia się do powstawania szkód na gruntach sąsiednich, co w niniejszej sprawie również wynika bezsprzecznie z zebranego materiału dowodowego.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołującego Kolegium wskazało, iż okazały się one niezasadne. Okoliczność uniewinnienia odwołującego przez Sąd Rejonowy w K. pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie. Sprawa karna dotyczyła wykroczenia polegającego na zasypaniu części rowu melioracji szczegółowej i orurowania w/w cieku bez pozwolenia wodnoprawnego, co nie zostało jednak odwołującemu udowodnione, w konsekwencji czego zapadł wyrok uniewinniający. W niniejszej zaś sprawie organ badał czy miały miejsce jakiekolwiek działania (niekoniecznie tożsame z rzekomymi działaniami będącymi przedmiotem sprawy karnej) ze strony G. W., który mogły skutkować zmianą stosunków wodnych i poczynione przez organ czynności dowiodły, iż taka zmiana stosunków wodnych nastąpiła, czego konsekwencją jest zalewanie nieruchomości sąsiednich. Ponadto biorąc pod uwagę treść art. 29 ust. 3 pw brak podstaw do obciążenia innych podmiotów kosztami budowy rurociągu, skoro z okoliczności sprawy wynika, iż zmiana stosunków wodnych nastąpiła wskutek działań odwołującego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] listopada 2010 r. G. W. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego – adwokata wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji SKO zarzucono naruszenie art. 29 ust. l pkt 1 oraz ust. 3 pw przez niewłaściwe jego zastosowanie, sprzeczność między istotnymi ustaleniami a zebranym w sprawie materiałem, polegającą na wyprowadzeniu błędnego logicznie wniosku z ustalonych faktów oraz nieustalenie wszystkich faktów, z których można byłoby wyprowadzić prawidłowy wniosek o kryteriach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto przyjęcie za ustalone fakty bez dostatecznej ku temu podstawy. Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 i 7 kpa.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...], został on uniewinniony od rzekomej zmiany układu wodnego na działkach przyległych do ul. [...] w K. Natomiast kanalizacja deszczowa została wykonana przez Miasto K. niezgodnie z dokumentacją, a mianowicie powinna zostać wybudowana rura 600mm uzbrojona, zaś założono rurę 500mm nieuzbrojoną. Skarżący zapłacił za rurę 600mm uzbrojoną. Od przepustu wlotu wody na nieruchomość skarżącego, aż do zbiornika Miasto K. powinno orurować teren na własny koszt. Jeżeli zaś tego Miasto K. nie zrobiło, to woda winna być skierowana wzdłuż ul. [...] poza nieruchomością skarżącego zgodnie z ustaleniami dokumentacji na dzień zakupu nieruchomości.

W myśl art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przecież orzecznictwo i poglądy doktryny nie są przepisami prawa. Natomiast zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stają na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast z treści zebranego w sprawie materiału i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że SKO nie wypełniło warunków wymienionych w powyższym przepisie (k. 3 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Kolegium podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko ugruntowując zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2010 r. argumentację (k. 7-10 akt sądowych).

Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący sformułował kolejne zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji SKO wskazując na:

1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, oraz art. 7 kpa mających istotny wpływ na wynik sprawy przez:

a) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na:

1. bezzasadnym przyjęciu przez organy obu instancji, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniami podjętymi przez skarżącego na przedmiotowym terenie, a zalewaniem terenów po drugiej stronie drogi krajowej nr [...], stanowiących działki gruntu nr [...] i [...] będących własnością Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w K. bez jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia z punktu widzenia wodno-melioracyjnego, dokumentacji geodezyjnej, pomiarów rzędnych terenu;

2. ustaleniu przez organy administracji obu instancji, że dostępna w Urzędzie Miasta K. dokumentacja nie potwierdza, aby na dzień zakupu przez skarżącego przedmiotowej nieruchomości woda z cieku K. płynęła wzdłuż ulicy [...], podczas gdy na mapie sytuacyjno-wysokościowej z 1997r. (załączonej do opinii z maja 2010 r.) zaznaczony jest rów (ciek K.) wzdłuż ul. [...];

b) brak wyczerpującego wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności niniejszej

sprawy, w szczególności poprzez:

3. brak zbadania skutków przebudowy przepustu po drogą krajową nr [...], dla zmiany stosunków wodnych terenów po prawej i lewej stronie drogi krajowej nr [...] (obwodnicy);

4. całkowite pominięcie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie o sygn. akt [...], w szczególności dotyczących ustalenia, że G. W. nie dokonał zasypania rowu, lecz zakupił już przedmiotową nieruchomość bez rowu, rzeczywisty aktualny system melioracji na przedmiotowym terenie nie znajduje odzwierciedlenia w istniejącej dokumentacji ( mapach) - istnieją luki i braki w dokumentacji, za który nie odpowiada skarżący, lecz spółki wodne i gmina, w latach 70—tych w toku budowy obwodnicy doszło do przecięcia rowów i już wówczas została zmieniona sytuacja hydrologiczna na przedmiotowym terenie, miedzy innymi przez zmianę kierunku przepływu w rowach (zeznania świadków M. D., zeznania świadka M. K.)

• całkowite pominięcie okoliczności, że odcinek kanalizacji deszczowej

został wybudowany przez Miasto K. przy partycypowaniu w kosztach

budowy przez G. W., Miasto K. wybudowała

kanalizację deszczową niezgodnie z projektem przy zastosowaniu średnicy rur

500 zamiast wymaganej fi 600, co ma istotny wpływ na przepustowość i było

podnoszone przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] czerwca 2010r.

• pominięcie faktu wystąpienia różnicy rzędnych terenu (poziomu

terenu) pomiędzy dwoma przepustami tj. pod drogą krajową nr [...] i pod

ul. [...] o około 1,5 m2 - co uniemożliwia grawitacyjny przepływ

wody od drogi krajowej nr [...] przez nieruchomość Skarżącego do

przepustu pod ul. [...], nawet przy pełnym zmeliorowaniu

nieruchomości Skarżącego, albowiem woda naturalnie nie popłynie

przez przepust pod drogą nr [...] pod górę l,5m, do kolejnego przepustu

pod ul. [...].

c) oparcie rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji wyłącznie na opinii z maja 2010 r. zawierającej szereg braków, w szczególności w zakresie, udostępnionego biegłemu materiału źródłowego nie wystarczającego do wydania opinii (dokumentacji szczątkowej i nadto nie aktualnej), braku pomiarów geodezyjnych tj. rzędnych terenu przy obydwu przepustach, braku badań technicznych przepustów pod drogą krajowa nr [...] praż przy ul. [...], braku pomiarów dotyczących eksploatacji drogi krajowej nr [...] oraz nie uwzględniającej wszystkich wskazanych powyżej okoliczności, a w szczególności nie uwzględniającej zastrzeżeń do opinii zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 11 czerwca 2010 r.

2. Naruszenie prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 i 3 pw poprzez niewłaściwe zastosowanie i nakazanie skarżącemu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom pomimo braku ustalenia, na czym konkretnie polegała ingerencja skarżącego w naturalny stan wody na gruncie oraz braku wykazania adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem skarżącego, skarżącego zmiana stosunków wodnych będących z kolei przyczyna zalewania gruntów sąsiednich.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2010 r., a nadto przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z:

a) akt sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w L. sygn. akt [...]; na okoliczność wykazania, że G. W. nie dokonał zasypania rowu, lecz zakupił już przedmiotową działkę gruntu bez rowu, rzeczywisty, aktualny system melioracji na przedmiotowym terenie nie znajduje odzwierciedlenia w istniejącej dokumentacji (mapach), istnieją braki dokumentacji geodezyjnej, za które nie odpowiada skarżący, lecz spółki wodne i gmina, w latach 70 -tych w toku budowy obwodnicy doszło do przecięcia rowów i już wówczas została zmieniona sytuacja hydrologiczna na przedmiotowym terenie, miedzy innymi przez zmianę kierunku przepływu w rowach (zeznania świadka M. J. i świadka M. D. str. 3 uzasadnienia wyroku w sprawie [...],) co prowadzi do wniosku, iż jeśli zmieniony został system hydrologiczny to w okresie wcześniejszym przed nabyciem nieruchomości przez Skarżącego i nie jest on spowodowany działaniem Skarżącego, a tylko zaniedbaniami gminy i spółek wodnych, miedzy innymi w związku z budową i eksploatacją obwodnicy;

protokołu kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w P. w dniu [...] i [...] października 2006r. sporządzonego przez inspektora WIOS M. K. na okoliczność wykazania, że w toku kontroli stwierdzono, iż prace związane z nawiezieniem ziemi i wyrównywaniem terenu wykonywane przez Skarżącego oraz częściowym orurowaniem nie miały wpływu na stosunki wodne;

pisma mgr inż. M. K. z dnia [...] grudnia 2010 r., (opinii dotyczącej stosunków wodnych na terenie w sąsiedztwie drogi krajowej nr [...], w pobliżu posesji należącej do G. i I. W. na okoliczność wykazania istniejących stosunków wodnych na przedmiotowym terenie w pobliżu drogi krajowej nr [...] i posesji skarżącego, niekorzystnego wpływu szeregu czynników zewnętrznych niezależnych od skarżącego, na system hydrologiczny na przedmiotowym obszarze, w szczególności spowodowanych budową drogi krajowej nr [...] (obwodnicy), która spowodowała zmianę stosunków wodnych i natężenie ruchu komunikacyjnego na tej drodze (k. 44-55 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i to z przyczyn wskazanych przez pełnomocników skarżącego.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd w pierwszej kolejności miał na względzie zagadnienie prawidłowego ustalenia przez organy administracji publicznej jej stanu faktycznego.

Materialnoprawną podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. Nr 239 z 2005 r. poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z brzmienia art. 29 ustawy, wywieść należy ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Z kolei art. 29 ust. 3 ustawy stanowi, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przywołane unormowanie prawne przewiduje alternatywny sposób załatwienia sprawy, a wybór jednego ze sposobów przywrócenia naturalnego stanu wód na gruncie pozostawiony został uznaniu organu administracyjnego, jednocześnie ustawa nie zawiera żadnego dodatkowego unormowania, z którego wynikałoby, iż jako podstawowe preferowane jest rozwiązanie polegające na wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. Organ w celu usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiednie, winien nakazać w decyzji taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn.akt II SA/Lu 912/2007, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 494839). Istotne jest, iż przywołany ust. 3 art. 29 ustawy nie wskazuje wprost, o jakiego rodzaju urządzenia zapobiegające szkodom. (patrz Wyrok z dnia 19 sierpnia 2010 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi II SA/Łd 539/10 LEX nr 602426. Przekładając powyższe wywody na stan faktyczny w niniejszej sprawie należy z stwierdzić ,że organy administracji obu instancji popełniły szereg uchybień polegających na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Warto w tym miejscu przytoczyć tezę jak i część uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie odnoszącego się do zmiany stanu wód i do nakazu precyzyjnego udowodnienia za pomocą wszystkich środków dowodowych, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy faktyczną zmianą wód przez właściciela gruntu i jednocześnie, czy nie ma innych współprzyczyn powodujących zmianę stanu dróg. Naczelny Sąd Administracyjny twierdzi, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, wymaga niezwykle precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Mianowicie, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - kto jest sprawcą i na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna mogła stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela i jednocześnie czyni go własnym. Przekładając te twierdzenia na kanwę niniejszej sprawy Sąd uznaje za trafne zarzuty pełnomocnika skarżącego, że organy administracji przedwcześnie przyjęły, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniami podjętymi przez skarżącego na przedmiotowym terenie, a zalewaniem terenów po drugiej stronie drogi krajowej nr 5, stanowiących działki gruntu nr [...] i [...] będących własnością Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w K. bez jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia z punktu widzenia wodno-melioracyjnego, dokumentacji geodezyjnej, pomiarów rzędnych terenu;

Dalej rację ma pełnomocnik skarżącego, że organy administracji obu instancji nieprecyjnie ustaliły, że dostępna w Urzędzie Miasta K. dokumentacja nie potwierdza, aby na dzień zakupu przez skarżącego przedmiotowej nieruchomości woda z cieku K. płynęła wzdłuż ulicy Ś., podczas gdy na mapie sytuacyjno-wysokościowej z 1997r. (załączonej do opinii z maja 2010 r.) zaznaczony jest rów (ciek K.) wzdłuż ul. [...];

Organy administracji obu instancji nie wyjaśniły również wszelkich istotnych okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności poprzez niezbadanie skutków przebudowy przepustu po drogą krajową nr [...], dla zmiany stosunków wodnych terenów po prawej i lewej stronie drogi krajowej nr [...] (obwodnicy). Organy nie wyjaśniły dostatecznie faktu ,czy skarżący zakupił przedmiotową nieruchomość bez rowu, przyjmując ,że go zasypał, mimo ,że z ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie o sygn. akt [...] wynikały inne wnioski. Wprawdzie organy administracji w tej konkretnej sprawie ustaleniami prawomocnego wyroku nie są związane, to jednak w interesie obywatela powinny tę okoliczność wyjaśnić. W szczególności konkretnego ustalenia wymaga, czy melioracja na przedmiotowym terenie znajduje odzwierciedlenie w istniejącej dokumentacji ( mapach) i ,po skrupulatnym zgromadzeniu całego materiału dowodowego. Poza tym organy nie ustaliły, czy rzeczywiście w latach 70—tych w toku budowy obwodnicy doszło do przecięcia rowów i już wówczas została zmieniona sytuacja hydrologiczna na przedmiotowym terenie, miedzy innymi przez zmianę kierunku przepływu w rowach .

Organy nie odniosły się również, czy odcinek kanalizacji deszczowej

został wybudowany przez Miasto K. przy partycypowaniu w kosztach

budowy przez G. W. a Miasto K. wybudowało

kanalizację deszczową niezgodnie z projektem przy zastosowaniu średnicy rur

500 zamiast wymaganej fi 600, i czy ma to istotny wpływ na przepustowość, a było to podnoszone przez skarżącego w piśmie z dnia [...] czerwca 2010r.

Ponadto należy rozważyć fakt wystąpienia różnicy rzędnych terenu (poziomu

terenu) pomiędzy dwoma przepustami tj. pod drogą krajową nr [...] i pod

ul. [...] o około 1,5 m2 -,czy to uniemożliwia grawitacyjny przepływ

wody od drogi krajowej nr 5 przez nieruchomość skarżącego do

przepustu pod ul. [...].

W uznaniu Sądu jak trafnie zauważył pełnomocnik skarżącego błędnie oparto się wyłącznie na opinii z maja 2010 roku zawierającej szereg braków, w szczególności w zakresie, udostępnionego biegłemu materiału źródłowego nie wystarczającego do wydania opinii (dokumentacji szczątkowej i nadto nie aktualnej), braku pomiarów geodezyjnych tj. rzędnych terenu przy obydwu przepustach, braku badań technicznych przepustów pod drogą krajową nr [...] praż przy ul. [...], braku pomiarów dotyczących eksploatacji drogi krajowej nr [...]. Tutejszy Sąd nabrał takowego poglądu na sprawę po zapoznaniu się z dodatkowo przeprowadzonym dowodem na rozprawie.

Sąd na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Dowód z prywatnej opinii biegłego może być dopuszczony przez sąd administracyjny jedynie dla oceny, czy organy administracji publicznej ustaliły stan faktyczny sprawy administracyjnej zgodnie z unormowaniami procedury administracyjnej, a następnie tego, czy prawidłowo dokonały subsumpcji przepisu prawa materialnego do poczynionych ustaleń faktycznych (A. Skoczylas, Glosa do wyroku NSA z 25.09.2000 r., sygn. akt FSA 1/00, OSP 2001/2/19). Tym samym Sąd Administracyjny dopuścił w postępowaniu sądowym dowód z dokumentu prywatnego –pisma mgr inż.Kędziory z dnia 21 grudnia 2010 roku (k.61-62 akt sądowych) na okoliczność, błędnego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracyjne w sprawie. Dowód ten jest wiarygodny, gdyż koresponduje z innymi dokumentami z akt sprawy, w sposób logiczny potwierdza braki w ustaleniach faktycznych organów administracji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracyjne powinny wziąć pod uwagę braki w materiale dowodowym przytoczone przez Sąd, które to doprowadziły do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Rzeczą zaś oczywistą jest, że rolą organu wykonywaną w interesie obywatela, na którego nakłada się w drodze decyzji do wykonania obowiązki połączone z dużymi nakładami finansowymi, będzie uzupełnienie w tym zakresie postępowania dowodowego.

Mając na uwadze szereg powyższych uchybień mających wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, w punkcie I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję SKO w L. z dnia [...] września 2010 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2010 roku.

W pkt 2 wyroku Sąd działając na zasadzie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z dnia 29.07.2004 r., sygn. akt OSK 591/04, ONSA i WSA 2004/2/32).

O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 oraz 202 §2 ustawy p.p.s.a i uznając, że skarżący wygrali sprawę. W oparciu o powyższe przepisy zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 300 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257 zł na podstawie w przepisu § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. poz. 1348 ze zm.).