Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 28/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "c" w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) orzekł o zwrocie przez B. G. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. w kwocie [...] zł i za okres od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o odmowie uznania B. G. za osobę bezrobotną z dniem [...] 2003 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2003 r., a decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekł o odmowie uznania wyżej wymienionej za osobę bezrobotną z dniem [...] 2004 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2004 r. w związku z ujawnieniem okoliczności, że skarżąca od [...] 2003 r. do [...] 2004 r. pozostawała w zatrudnieniu. W następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 1021/04, który oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., stała się ona prawomocna. Zdaniem organu stosownie do postanowień art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Strona o powyższych okolicznościach została poinformowana, składając własnoręcznie podpis pod oświadczeniem w dniu rejestracji, a po myśli art. 76 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu tego świadczenia łącznie z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z uwagi na fakt, że strona pobrała zasiłek dla bezrobotnych za wskazane powyżej okresy, a jest to świadczenie nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi, albowiem na dzień rejestracji nie spełniała warunków, od jakich ustawodawca uzależniał uznanie osoby za osobę bezrobotną. Nadto strona w dniu rejestracji złożyła oświadczenie, że nienależnie pobrane świadczenie zostanie przez nią zwrócone.

Odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...] wniosła B. G.. W odwołaniu tym zaznaczyła, że w okresie, kiedy pobierała zasiłek dla bezrobotnych była osobą zarejestrowaną i bezrobotną, a tym samym zasiłek jej się należał. Natomiast nie jest jej winą, że postępowanie przed sądem powszechnym trwało tak długo i jego następstwem stała się zmiana świadectwa pracy z przedłużeniem okresu zatrudnienia. Przedłużenie okresu zatrudnienia miało służyć innym celom, a mianowicie umożliwić uzyskanie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, jednakże jak się okazało z uwagi na nieodprowadzane składki okres ten nie został uznany i tego świadczenia też nie otrzymała. W tej sytuacji czuje się pokrzywdzona i nie posiada środków finansowych umożliwiających spłatę wskazanej w decyzji kwoty.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu przez osobę pobierającą to świadczenie. Zdaniem organu odwoławczego w dniu rejestracji strona złożyła oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, podczas, gdy zawarta przez stronę ugoda w dniu [...] 2004 r. z pracodawcą wskazuje na rozwiązanie stosunku pracy z dniem [...] 2004 r. na zasadzie porozumienia stron z przyczyn dotyczących zakładu pracy – likwidacja stanowiska pracy. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu trudnej sytuacji finansowej strony organ odwoławczy wskazał na istniejące możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobrane świadczenie, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności.

Z decyzją tą nie zgodziła się B. G. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej skarżąca ponownie zakwestionowała stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pobrała nienależne świadczenie, jej zdaniem w okresie, kiedy pobierała te świadczenia była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i miała przyznany zasiłek dla bezrobotnych. Nadto zaznaczyła, że w sądzie powszechnym została skrzywdzona, ponieważ wszystkie jej kłopoty wynikają z wadliwego rozstrzygnięcia zapadłego przed tym sądem, ponieważ nie dość, że nie otrzymuje świadczenia przedemerytalnego to teraz nakazuje się jej zwracać otrzymany zasiłek dla bezrobotnych. Zwróciła się o umorzenie prowadzonego postępowania, ponieważ wskazanej kwoty nie jest w stanie zwrócić.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację, jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Według postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego stoi na staży praworządności i podejmuje wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Przywołanie wskazanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego spowodowane zostało tym, że w ramach rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak również przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W punkcie wyjścia należy zwrócić uwagę na fakt, że niniejsze postępowanie stanowi kontynuację postępowań zakończonych decyzjami: Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem [...] 2003 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2003 r. oraz Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], mocą której utrzymał on w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem [...] 2004 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2004 r. Skargę na wskazaną decyzję Wojewody [...] wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 1021/04, tutejszy Sąd oddalił.

Niniejsze postępowanie zostało uruchomione pismem organu pierwszej instancji z dnia [...] 2006 r., w którym organ ten poinformował stronę o podjęciu postępowania w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Stosownie do postanowień art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast w art. 76 ust. 2 tej ustawy wymienione zostały przypadki nienależnie pobranego świadczenia. Zgodnie z nim za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: 1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; 2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie; 3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78; 4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6; 5) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę; 6) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego; 7) świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.

Przyjdzie zauważyć, że organ pierwszej instancji jako przesłankę pobrania nienależnego świadczenia wskazał art. 76 ust. 2 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy czyli świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, nadto zaznaczył, że strona była pouczona o okolicznościach pobrania nienależnego świadczenia. Z kolei organ odwoławczy w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia przywołał treść art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po myśli wskazanego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uznaje się świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierają to świadczenie. Z powyższego zestawienia wynika, że oba organy administracji powołały odmienne przesłanki pobrania nienależnego świadczenia przez skarżącą, przy czym organ odwoławczy nie odniósł się do przesłanki przywołanej przez organ pierwszej instancji i nie podał przyczyn jej nieuwzględnienia, jak również nie wskazał, jakimi kierował się motywami powołując odmienną niż organ pierwszej instancji przesłankę. Wskazana sytuacja wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem przepisu mówiącego o uzasadnieniu decyzji administracyjnej, ponieważ organ odwoławczy nie uzasadnił przywołanej przez siebie podstawy prawnej. Wskazane uchybienie uzasadnia uwzględnienie skargi stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem składu orzekającego przywołane przez organy administracji przesłanki pobrania nienależnego świadczenia pieniężnego nie są prawidłowe w stanie faktycznym, który występuje w niniejszej sprawie. Otóż wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej utraty statusu osoby bezrobotnej oraz utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych nastąpiło z uwagi na zawarcie przez skarżącą ugody przed sądem powszechnym w zakresie terminu rozwiązania umowy o pracę oraz otrzymania przez nią nowego świadectwa pracy. Dla takiej sytuacji, jaka występuje w niniejszej sprawie ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje przesłankę pobrania nienależnego świadczenia, ponieważ zgodnie z treścią art. 76 ust. 2 pkt 5 tej ustawy jest nim zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Skoro omawiana ustawa zawiera katalog przesłanek pobrania nienależnego świadczenia, to nie może być on rozszerzany na inne okoliczności nieprzewidziane tym przepisem, jak również przesłanki przewidziane tym przepisem mogą być wykorzystywane jedynie wówczas, gdy wystąpi przewidziana nią sytuacja faktyczna. Zatem skoro ustawa przewiduje szczególną przesłankę pobrania nienależnego świadczenia to tym samym wyłącza ona możliwość stosowania innych przesłanek, przewidzianych wskazanym przepisem. Oznacza to, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", czyli naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji. Organ ten winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w ramach, którego ustali, czy skarżącej w następstwie zawartej ugody z pracodawcą wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Jeżeli skarżącej wypłacono wynagrodzenie względnie odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę, to zasadnym będzie prowadzenie postępowania w zakresie pobrania nienależnego świadczenia, natomiast, jeżeli postępowanie to da wynik negatywny, wówczas nie można mówić o tym, że skarżąca pobrała nienależne świadczenie, a tym samym postępowanie to będzie bezprzedmiotowe i jako takie będzie musiało być umorzone.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji nałożono na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że decyzja ta nie może być wykonywana.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r.