Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2073/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 4 ust 1
journal: Dz.U. 2008 nr 220 poz 1414
law: Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2015 r. - zaskarżoną skargą przez K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] kwietnia 2015 r., którą odmówiono wymienionej skarżącej zmiany imienia i nazwiska z K. M. na K. J.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] marca 2015 r. K. M. wniosła do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o zmianę imienia przez dodanie do imienia K. - drugiego imienia - I. i nazwiska przez zastąpienie obecnie noszonego M. - na nazwisko J. W motywach wniosku podała, że J. M. był jej ojczymem, a ojcem był S. J. Ojciec jej się przyśnił i nakazał przyjąć jego nazwisko. Nadto znajduje się "w stanie ciągłego zagrożenia życia, bo te oprychy [...] mają wszędzie masony, nawet w prywatnych mieszkaniach. A maserami oni już ludzi zabijali i robią to nadal i wiedzą jak to się robi i ja też to wiem".

Na wezwanie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] kwietnia 2015 r., strona wniesiony wniosek uzupełniła w zakresie argumentacji dotyczącej zmiany imienia i wykazania pochodzenia od S. J. Wskazała, że "Jest inkarnacją królowej Egiptu". Początkowo chciała nosić tylko jedno imię I., ale ze względu na to, że "[...] mają dużo atencji do imienia K.", postanowiła je zachować. Natomiast biologicznego ojca wymieniona nie znała; spotkała go tylko raz w niedzielę 1990 r. w K., gdy sprawdzał jej bilet. Wspomniała, że S. J. był [...].

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] decyzją z [...] kwietnia 2015 r. odmówił K. M., z d. M., c. J. i Z. z d. M., ur. [...] czerwca 1947 r. w D., zmiany imienia na imiona K. I. i nazwiska na nazwisko J., czyli na K. I. J. Organ I instancji stwierdził, że podane przez stronę przyczyny zmiany imienia i nazwiska nie spełniają wymogów określonych w ustawie z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, a tym samym, że nie posiadają uzasadnienia prawnego.

Od powyższej decyzji K. M. odwołała się. W ocenie odwołującej się decyzja organu I instancji jest nieuzasadniona. Odwołująca się wskazała, że przez pierwsze dwa lata życia nosiła nazwisko rodowe matki, przez którą i kościół [...] czuje się prześladowana, jako że jest [...] po ojcu biologicznym.

Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2015 r. - wydaną w wyniku rozpatrzenia środka zaskarżenia wniesionego przez K. M. - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska, w tym art. 4 ust. 1, którego treść organ zacytował. Następnie wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęto pogląd o obowiązywaniu zasady względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza ona, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi przez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z tym powinny być one stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów (wyroki NSA z 9 lipca 1993r., sygn. akt SA/Wr 605/96; z 18 stycznia 1994 r., sygn. akt SA/Gd 1114/93; z 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 452/06 i wyrok WSA we Wrocławiu z 7 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 83/09). Pojęcie "ważne powody" należy do tzw. pojęć nieokreślonych, nieostrych, których wykładania nie może nosić cech dowolności i nie może przekraczać dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego. Ocena, czy istnieją "ważne powody", nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale musi również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. "Ważne powody" zostały wymienione w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska przykładowo, co oznacza, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego (wyrok WSA we Wrocławiu 7 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 83/09; wyrok WSA w Łodzi z 24 września 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 147/08).

Mając na względzie powyższe i po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że K. M. nie wykazała aby po jej stronie zachodziły ważne powody uzasadniające zmianę jej imienia i nazwiska. Wymienione przez nią powody (przekonanie, że jest "inkarnacją królowej Egiptu I.", wskazanie S. J. jako biologicznego ojca, poczucie zagrożenia ze strony matki i kościoła [...], złe relacje z rodziną) nie stanowią ważnych powodów, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Subiektywne odczucia emocjonalno-psychiczne strony nie mogą przeważyć nad obowiązującym porządkiem prawnym, który nazwisku i imieniu człowieka przydaje charakter atrybutów identyfikujących w zorganizowanym społeczeństwie. Odwołująca się na poparcie choćby tego, że S. J. był jej biologicznym ojcem, nie przedstawiła żadnych dowodów. Przyznała, że nie znała go i spotkała tylko jeden raz. Brak udokumentowania powyższej okoliczności uniemożliwia zaś dokonanie zmiany nazwiska na nazwisko żądane przez wymienioną. Z argumentacji K. M. nie wynika również, aby posługiwała się imieniem i nazwiskiem K. J., jej dotychczasowe imię i nazwisko były ośmieszające lub nielicujące z godnością człowieka albo że zostały bezprawnie zmienione. Wymieniona nie posiada także obywatelstwa innego państwa, z którego przepisami imiona i nazwisko K.J. byłyby zgodne.

W tej sytuacji Wojewoda uznał, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] zasadnie stwierdził, że z obiektywnego punktu widzenia nie istnieją ważne powody wymienione wprost w ustawie o zmianie imienia i nazwiska, czy też inne, które uzasadniałyby zmianę imienia i nazwiska strony. Nabycie i posługiwanie się własnym imieniem - odgrywającym rolę identyfikatora w relacjach prywatnych oraz nazwiskiem - pełniącym przede wszystkim funkcje identyfikatora publicznego, jest uznawane za publiczne prawo podmiotowe, jest wyrazem godności i poszanowania praw człowieka, jest jego dobrem osobistym (Materialne prawo administracyjne, pr. zb. pod red. M. Stahl, W-wa 2005). W codziennych kontaktach nieurzędowych używanie określonego imienia i nazwiska zależy wyłącznie od jego posiadacza i pozostaje poza zainteresowaniem prawa administracyjnego. Jednocześnie jednak imię i nazwisko danej osoby są jej trwałymi atrybutami, przypisanymi prawnie w aktach stanu cywilnego, według zasad zawartych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz. U. z 2014, poz. 1741 ze zm.), a ich zmiana może nastąpić tylko z ważnych powodów. Ustawodawca przesądził, że sama wola danej osoby, aby zmianie uległo jej imię lub nazwisko i jej subiektywne przekonanie, że takie ważne powody występują, nie jest wystarczającą przesłanką dokonania zmiany. Imię i nazwisko spełnia bowiem w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Aby taką funkcję mogło spełniać, dane te musi cechować pewność i stabilność. Posługiwanie się w sprawach urzędowych, bankowych itp. określonymi danymi osobowymi (imieniem i nazwiskiem) przypisanymi urzędowo, powoduje, że zmiana tych danych może następować w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. Z tego względu zmiana imienia (imion) i nazwiska może być dokonana jedynie z powodów, które są istotne nie tylko dla wnioskodawczym, ale także dla dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny organów administracji publicznej. Osoba chcąca zmienić swoje imię i nazwisko powinna więc użyć takiej argumentacji i udokumentować żądanie w taki sposób, aby przekonać organ administracyjny, że jej żądanie nie stanowi kaprysu, fanaberii albo że wynika z przekory. Wola obywatela nie stanowi samodzielnej i wystarczającej przesłanki do zmiany imienia i/lub nazwiska, gdyż muszą być spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do uwzględnienia żądania (por. np. wyrok NSA z 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 452/06, publ. Lex nr 325299).

Ostatecznie zatem Wojewoda stwierdził, że wymienione przez K. M. powody zmiany dotychczasowego imienia i nazwiska nie są obiektywne, ani racjonalne i jako takie nie mogą skutkować pozytywnym rozpatrzeniem jej żądania.

K. M. w skardze wniesionej na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2015 r. podała, że zaskarża wszystkie przepisy jako niezgodne z prawem ludzkim i będące przeciwko niej. Całe życie używa nazwiska, które jej nadano, ale nie jest ono jej nazwiskiem. Ojcem skarżącej był S. J., który mieszkał w K., zaś do S. przyjeżdżał z "diablicą", która matką nie była skarżącej. Skarżąca była i jest prześladowana jako [...] z obcym nazwiskiem. Wszystko co dotychczas pisała jest zgodne z prawem i wszystko to podtrzymuje.

Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się [...] września 2015 r., skarżąca oświadczyła, że chce wyjechać z kraju, ponieważ jest prześladowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2015 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] kwietnia 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że skarżąca wniosła o zmianę imienia i nazwiska. Zmiana imienia miałaby nastąpić przez dodanie do dotychczasowego imienia - K., drugiego imienia - I. Z kolei zmiana nazwiska miałaby nastąpić przez nadanie nazwiska J. w miejsce nazwiska M. W efekcie skarżącej chodziło o doprowadzenie do posiadania imienia i nazwiska o brzmieniu "K. I. J.". Zdaniem skarżącej - przedstawionym: we wniosku z [...] marca 2015 r. o zmianę imienia i nazwiska, piśmie z [...] kwietnia 2015 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organ I instancji i odwołaniu z [...] maja 2015 r.):

- za dodaniem jej do imienia K., drugiego imienia "I." przemawia fakt, że skarżąca jest "inkarnacją królowej Egiptu a jej mąż i brat O., zabity przez brata S., jest obecnie M. B. w H.",

- za zmianą nazwiska przemawia chęć odzyskać jej prawdziwego nazwiska, to jest nazwiska biologicznego ojca. Biologicznym ojcem skarżącej był S. J., a J. M. był jej ojczymem. Skarżąca wcale nie znała ojca. Spotkała go w 1990 r. w K. - sprawdził jej w niedzielę bilet. Ojciec był hasydą, czyli oświeconym [...] i to on, wówczas gdy przyśnił się skarżącej, nakazał "przyjąć jego nazwisko bez żadnych kombinacji, tak jak on sam się nazywał J. z c zamiast polskiego k".

Nadto skarżąca czuje się prześladowana od lat jako [...]. Prześladowań doznaje od kobiety (którą określa nie "matką", "diablicą"), kościoła [...], a teraz nawet od państwa polskiego.

Organy biorąc pod uwagę powyższą argumentację skarżącej uznały, że podane przez skarżącą przyczyny zmiany imienia i nazwiska nie spełniają wymogu określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414, z 2008 r.), czyli nie można ich określić mianem "ważnych powodów" jako dających podstawę do zmiany imienia oraz nazwiska i uznanie to, w ocenie Sądu, należało uznać za zgodne z prawem.

Zmiany imienia i nazwiska - w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska - można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:

1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;

2) na imię lub nazwisko używane;

3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa, którego obywatelstwo również się posiada.

Z brzmienia zacytowanej normy wynika, że "ważne powody" określone są jedynie przykładowo, co umożliwia organom administracji publicznej potraktowanie jako ważnych powodów również innych niewymienionych w ustawie przykładów. Pojęcie "ważne powody" jest więc określeniem prawnie niezdefiniowanym, czyli tzw. pojęciem nieostrym. Zatem oceniając jego zastosowanie, należy zawsze rozważyć czy organ nie przekroczył granicy jego swobodnej interpretacji na podstawie konkretnego stanu faktycznego oraz czy ocena organu nie nosi cech dowolności (pod. wyrok NSA z 26.05.1981 r., sygn. akt SA 974/81, publ. LexPolonica nr 296984). Innymi słowy, interpretacja pojęcia "ważnych powodów" powinna uwzględniać indywidualne warunki każdego przypadku (np. wyrok NSA z 15.03.2007 r., sygn. akt II OSK 452/06, publ. Lex nr 325299). W tym miejscu należy także podkreślić, że chociaż zmiana imienia i nazwiska występuje tylko na wniosek strony, to te ważne powody nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby wnioskującej o zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny (wyrok NSA z 9.07.1993 r., sygn. akt SA 605/93, ONSA 1994 nr 3, poz. 110 - powoływany w późniejszych i aktualnych orzeczeniach sądów administracyjnych). Oznacza to, że postępowanie dotyczące wniosku opartego na takiej podstawie faktycznej musi być zgodne z zasadami ogólnymi i dowodowymi rządzącymi postępowaniem administracyjnym. Zmiana imienia i nazwiska może więc być dokonana jedynie z powodów, które są istotne nie tylko dla wnioskującego o taką zmianę, ale także dla dokonujących ich obiektywnej i racjonalnej oceny organów administracji publicznej. Osoba chcąca zmienić swoje imię i nazwisko powinna zatem użyć takiej argumentacji i udokumentować żądanie w taki sposób, aby przekonać organ administracyjny, że jej żądanie nie stanowi kaprysu, fanaberii albo że wynika z przekory. Wola obywatela nie stanowi samodzielnej i wystarczającej przesłanki do zmiany imienia i/lub nazwiska, gdyż muszą być spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do uwzględnienia żądania (wyrok NSA z 15.03.2007 r., sygn. akt II OSK 452/06, publ. Lex nr 325299).

Sąd - mając na względzie przedstawiony stan sprawy, w tym argumentację skarżącej przytoczoną na uzasadnienie wniosku o zmianę imienia i nazwiska, zacytowaną regulację prawną oraz rozważania związane z jej brzmieniem - stwierdził zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzję organu I instancji. I na tle kryterium zgodności z prawem kontrolowanych decyzji, w podjęciu których - w świetle brzmienia art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska - wystąpił element uznania administracyjnego - Sąd doszedł do przekonania, że wydanie decyzji nastąpiło po spełnieniu przez organy przewidzianego w art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie dokonaniu jego oceny zgodnie z zasadą unormowaną w art. 80 K.p.a., w efekcie odzwierciedlonej w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Wszystko to oznacza, że organy prawidłowo uznały, iż skarżąca nie wykazała, aby po jej stronie zachodziły ważne powody, których zaistnienie przemawiałoby za dotychczasową zmianą imienia i nazwiska. Twierdzenie skarżącej sprowadzające się do przekonania, że jest "inkarnacją królowej Egiptu I.", poczucie zagrożenia i prześladowania ze strony osoby określanej jako nie "matka" czy "diablica", kościoła [...] czy państwa, a nadto wskazanie S. J. jako biologicznego ojca, bez poparcia tego wskazania dokumentem potwierdzającym ten fakt - nie stanowią, jak słusznie organy uznały, żadnego z ważnego powodu wymienionego w punktach 1 do 4 ust. 1 art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, ani innego ważnego powodu, niewynikającego jedynie z woli skarżącej i z jej subiektywnego przekonania, że takie ważne powody występują, ale odpowiadającego zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. Inaczej ujmując, wyobrażenia, odczucia, stany emocjonalne skarżącej - to nie kryteria jakimi organy mogłyby kierować się przy dokonywaniu oceny zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska, a dalej brak wykazania, pomimo wezwania przez organ I instancji, stosownym dokumentem, że S. J. był ojcem skarżącej - to również niedanie organom możliwości oceny w aspekcie ważnego powodu chęci noszenia przez skarżącą nazwiska jej ojca.

Wszystko to przemawia za słusznością uznania przez organy, iż skarżąca nie wykazała, że z racjonalnego i obiektywnego punktu widzenia istnieją ważne powody - wymienione wprost w ustawie o zmianie imienia i nazwiska czy inne niemieszczące się w katalogu przykładowo opisanych ustawowo uznanych za ważne - uzasadniające zmianę imienia i nazwiska skarżącej. W konsekwencji doprowadziło Sąd do stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzję organu I instancji.

\

W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.