Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 502/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 10 par. 1, art. 12
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c);
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 28 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Błaszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

III SA/Po 502/10

UZASADNIENIE

W dniu 8 czerwca 2009 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu wpłynął wniosek J. S. o umorzenie odsetek od zadłużenia z tytułu zaległych składek za lata 1993 do 1998.

Decyzją z dnia 28 stycznia 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I oddział w Poznaniu odmówił umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne własne objęte żądaniem wniosku J. S.

W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją nr [...] działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 3b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 241 poz. 2074 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 stycznia 2010r. nr [...] odmawiającą umorzenia odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W uzasadnieniu wskazano, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił wysokość zadłużenia J. S. za wnioskowany okres na dzień złożenia wniosku o umorzenie odsetek, tj. 08.06.2009r. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres 02/1993 - 11/1995 w kwocie [...] zł + odsetki liczone na dzień przedawnienia każdej składki w kwocie [...] zł;, z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 10/1996, 04/1997- 05/1997, 12/1997-01/1998 w kwocie [...] zł + odsetki liczone na dzień złożenia wniosku tj. 8 czerwca 2009r. w kwocie [...] zł; dodatkowa opłata w kwocie [...] zł.

Jednocześnie Zakład ustalił, iż zobowiązany posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres 11/2002-12/2002 w kwocie [...] zł + odsetki za zwłokę, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2002-12/2002 + odsetki za zwłokę oraz na Fundusz Pracy za okres 11/2002-12/2002 w kwocie [...] zł + odsetki za zwłokę. Przedmiotowe zadłużenie nie jest objęte zakresem wniosku z dnia 8 czerwca 2009r.

W uzasadnieniu podniesiono także, iż w dniu 30 czerwca 2009r. J. S. otrzymał informację o konieczności dostarczenia stosownej dokumentacji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek i został pouczony o treści uprawnień przysługujących stronie postępowania na podstawie art. 10 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Ostatecznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w swoim rozstrzygnięciu powołał się na następujące dowody: dowód wpłaty z dnia 8.04.2009r. na kwotę [...] zł, fakturze VAT nr [...] z dnia 17.09.2008r. na kwotę [...] zł, fakturze VAT za energię elektryczną z dnia 17.04.2009r. na kwotę [...] zł, dowodach wpłaty podatku gruntowego z dnia 20.03.2009r. i z dnia 26.05.2009r., zaświadczeniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia 8.07.2009r., zaświadczeniu Burmistrza Gminy z dnia 10.09.2009r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomieniu Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 05.09.1997r. o wpisie hipoteki przymusowej.

Zakład zaznaczył, iż dowodem w postępowaniu administracyjnym nie mogą być kserokopie dokumentów, których zgodność z oryginałem nie została poświadczona urzędowo, a zatem nie ma mocy dowodowej protokół z posiedzenia Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 stycznia 2009r. dot. obowiązku alimentacyjnego J. S.

W uzasadnieniu podano także, iż rozpatrując przedmiotową sprawę Zakład wziął również pod uwagę oświadczenia strony zawarte w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 10 lipca 2009r.

Zakład poinformował stronę o przysługujących jej uprawnieniach w piśmie z dnia 22 czerwca 2009 roku. Ponadto pismem z dnia 16 września 2009r. Zakład poinformował zobowiązanego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w postępowaniu administracyjnym dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przedmiotowe pismo zostało dwukrotnie awizowane w dniach 21 września 2009r. oraz 7 października 2009r. a następnie zwrócone do Zakładu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".

Organ II-ej instancji pismem z dnia 23 lutego 2010r. ("Zawiadomienie o wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy") pouczył stronę o prawie do brania czynnego udziału w postępowaniu umorzeniowym oraz wezwał stronę do przedstawienia wszelkich nowych dowodów potwierdzających okoliczności, które nie były znane podczas rozpatrywania sprawy po raz pierwszy, lub które pojawiły się dopiero po jej rozpatrzeniu. Przedmiotowe pismo zostało dwukrotnie awizowane w dniach 1 marca 2010r. oraz 8 marca 2010r. a następnie zwrócone do Zakładu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".

Organ odwoławczy ustalił także, iż w związku z wpłatami dokonanymi w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zadłużenie uległo zmniejszeniu.

Oceniając decyzję z dnia 28 stycznia 2010r. organ II-ej instancji stwierdził, iż w prowadzonym postępowaniu zapewniono stronie możliwość brania czynnego udziału na każdym jego etapie poprzez poinformowanie o przysługujących uprawnieniach i umożliwienie zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy czym zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie zebranych materiałów Zakład uznał określone fakty za udowodnione i zgodnie z prawem dokonał swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Kodeks postępowania administracyjnego nakładając na Zakład obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nie reguluje kwestii ciężaru dowodu w postępowaniu. Ogólna reguła dowodowa z art. 6 Kodeksu cywilnego, która znajduje w tym przypadku zastosowanie, stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie, zależnie od tego, który z tych podmiotów wywodzi z danego faktu skutki prawne (I SA/Po 788/00, LEX nr 56705). Jednakże z zawartego w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne sformułowania "[...] jeżeli zobowiązany wykaże [...]" - wynika, iż na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Obowiązek strony nie uwalnia wprawdzie organu od dążenia do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, lecz w przypadku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek nie jest ono możliwe bez aktywnego udziału wnioskodawcy. Bierność dłużnika prowadzić zatem może do braku ustaleń lub mylnych ustaleń organu co do określonych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, a co za tym idzie skutkować negatywnym rozstrzygnięciem.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, iż zgodnie z treścią art.28 ust.l powołanej wyżej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Art.28 ust.2 wskazuje, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności wymienionych w ust.3, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.),

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.),

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Oceniając przedstawione dowody podkreślić należy, iż przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia, których udowodnienie jest dla Zakładu podstawą do umorzenia należności, są sformułowane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wyczerpująco. Żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła.

W odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazać należy, iż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek za okres 12/1995-10/1996, 04/1997, 05/1997, 12/1997, 01/1998 prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu, który wyegzekwował całość zadłużenia objętego przedmiotowym postępowaniem. Aktualnie postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego nie jest prowadzone, a zatem do chwili wydania niniejszej decyzji żaden z uprawnionych organów egzekucyjnych nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego w związku z brakiem składników majątkowych należących do zobowiązanego. W tym stanie rzeczy nie można wykazać również, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy Zakład stwierdza, iż nie zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem powyższy przepis prawa nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie zobowiązany oświadczył, iż prowadził działalność gospodarczą do 1999 roku, jednakże Urząd Miejski w M. w piśmie z dnia 10 września 2009r. poinformował Zakład, iż w ewidencji działalności gospodarczej figuruje przedsiębiorca pod nazwą S. J., nr ewidencyjny [...], a zatem zobowiązany nie dokonał niezbędnych formalności związanych z wykreśleniem prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Podkreślono również, iż zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w S. - domu o powierzchni 100m2 i działki o powierzchni 5tys.m2.

Na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład, w uzasadnionych przypadkach, umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek określił minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze rozporządzenia (Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Badając, czy spełnione zostały przesłanki § 3 ust.l pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych należy mieć na uwadze fakt, iż przepisy nie wskazują jakimi kryteriami powinien kierować się Zakład. Dlatego stwierdzając, że opłacenie należności pozbawi wnioskodawcę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, organ ma na uwadze przede wszystkim zasady doświadczenia życiowego i bierze pod uwagę indywidualną sytuację życiową zobowiązanego. W świetle § 3 ust.2 Rozporządzenia, za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Z wyjaśnień zobowiązanego wynika, iż jest osobą urodzoną 1950r., żonaty - w separacji nieformalnej, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. J. S. oświadczył, iż nie jest nigdzie zatrudniony, a jego dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie pochodzi z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Nie wykazał innych zobowiązań publicznoprawnych, posiada natomiast zobowiązania alimentacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie. J. S. jest właścicielem domu o pow. 100m2 oraz działki o pow. 5tys.m2 położonej w S. przy ul. [...], na której wpisano hipotekę przymusową w kwocie [...] zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ruchomości należące do zobowiązanego stanowią standardowy sprzęt RTV i AGD oraz samochód marki Volkswagen Passat (rok prod. 1990). J. S. przedłożył dokumenty oraz złożył oświadczenie odnośnie ponoszonych w gospodarstwie domowym wydatków, zgodnie z którymi łączna wysokość ponoszonych opłat z tego tytułu wynosi około [...]zł miesięcznie.

Mając na względzie powyższe ustalenia Zakład przyznał, iż sytuacja materialna zobowiązanego może być trudna a zatem jednorazowa spłata istniejącego zadłużenia nie jest możliwa. Biorąc jednakże pod uwagę okoliczność, iż strona nie wykazała trudności w regulowaniu bieżących płatności ani tez nie udokumentowała osiąganych dochodów organ uznał, iż nie wykazano w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanki określonej w powołanym wyżej przepisie prawa. Nadto strona nie przedłożyła zaświadczeń o korzystaniu z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub instytucji o podobnym charakterze, mogących formalnie potwierdzić trudną sytuację materialną J. S., które to instytucje powoływane są przepisami prawa do udzielania pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, a umorzenie tych należności, stanowiąc wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu z możliwości ich wyegzekwowania, winno być stosowane na zasadach wyjątkowości.

Nadto organ wskazał, iż umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na płatniku zobowiązaniu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i podejmując decyzję w tym przedmiocie organ musi mieć na względzie nie tylko interes jednostki, ale nade wszystko interes ogółu ubezpieczonych.

Biorąc pod uwagę powyższe Zakład stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wykazano zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia. Nie wykazano również zaistnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego Rozporządzenia, bowiem zobowiązany nie udokumentował, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zobowiązany nie wykazał również istnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Wprawdzie J. S. oświadczył, iż jest po ciężkiej operacji trzustki, jednakże wśród przedłożonych dokumentów brak jest stosownej dokumentacji medycznej z której wynikałoby, iż jest osobą przewlekle chorą, bądź sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu.

Na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek:

na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998r.

na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 200Ir.

pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Do należności zobowiązanego miały zastosowanie przepisy ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla przedsiębiorców, a zatem przedmiotowa należność nie podlega zakresowi zastosowania art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw.

W podsumowaniu swojej decyzji organ II ej instancji stwierdził, iż mając na uwadze, iż w postępowaniu wszczętym wnioskiem strony z dnia 18 lutego 2010r. o ponowne rozpoznanie sprawy, nie stwierdzono przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, jak również przesłanek sformułowanych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład odmawia umorzenia zaległości z tytułu nieuregulowanych składek, utrzymując tym samym w mocy decyzję z dnia 28 stycznia 2010r. nr [...].

W skardze na powyższą decyzję J. S. podniósł, iż nie miał możliwości wypowiedzenia się w toku postępowania albowiem nie otrzymał pism zawierających pouczenie o przysługujących mu prawach a w szczególności prawo do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Jego zdaniem nie otrzymał powiadomień pocztowych o złożonej w urzędzie pocztowym korespondencji. W konsekwencji skarżący zarzucił organom nieprawidłowe przyjęcie, iż zawiadomienia te były doręczone prawidłowo.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.

W trakcie rozprawy skarżący ponownie podniósł, iż w styczniu tego roku zaczął chorować na trzustkę, a nadto podkreślał swoją trudną sytuację finansową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej zawarte wpłynęły na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż organ prawidłowo przyjął, iż to w interesie skarżącego (wnioskodawcy) leży wykazanie przesłanek mogących stanowić podstawę do ewentualnego umorzenia zaległości składkowych. Zasada ta przełamana być jednak może w wyjątkowych, szczególnych przypadkach koniecznością dochowania zasad przewidzianych w artykułach 7, 8 i 10 Kodeksu Postępowania administracyjnego. Rolą organów jest bowiem dbać zarówno o prawidłowe i pełne wyjaśnienie sprawy z poszanowaniem stanowiska strony a także zważać, aby podejmowane działania (lub ich brak) nie podważały zaufania obywateli do organów. Niewątpliwie to organ prowadzący postępowanie w tym celu ma podejmować takie kroki, które konieczne są aby założenia te spełnić. W tym konkretnym postępowaniu poddanym ocenie sądu zasady te zostały naruszone, co ewentualnie mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Jak wynika bowiem z przebiegu postępowania przed organem II - ej instancji J. S. – po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie odebrał pisma z dnia 23 lutego 2010r. zawiadamiającego o wszczęciu procedury drugoinstancyjnej i związanych z tym uprawnieniach. Pismo to było w ocenie sądu prawidłowo awizowane i skutecznie uznane za doręczone. Z akt sprawy dalej wynika, iż 19 marca 2010 do organu wpłynęło pismo wewnętrzne informujące o rozliczeniu wpłat dokonanych przez J. S. Nie dokonano jednak żadnej czynności merytorycznej związanej z ustaleniami dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Tymczasem po upływie blisko trzech miesięcy – tj. w dniu 11 czerwca 2010r wydane zostało postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy – tj do dnia 09 lipca 2010r. uzasadniając to skomplikowanym charakterem sprawy i koniecznością szczegółowej analizy i oceny zebranej dokumentacji. Pismo to doręczone zostało stronie 21 czerwca 2010, tj już po wydaniu decyzji drugoinstancyjnej. Z akt administracyjnych przekazanych sądowi wynika zatem, iż od dnia złożenia przez stronę odwołania (25 lutego 2010) do dnia wydania decyzji (16 czerwca 2010) nie przeprowadzono jakiegokolwiek dowodu mogącego mieć wpływ na merytoryczną ocenę wniosku J. S. Postanowienie z 11 czerwca 2010r. jak i jego uzasadnienie nie znajduje zatem jakiegokolwiek potwierdzenia w przedłożonych sądowi aktach sprawy. Warto zwrócić także uwagę, iż przedłużanie postępowania nie mogło być uzasadnione oczekiwaniem przez organ na doręczenie przez J. S. ewentualnych dodatkowych dokumentów, albowiem faktycznie – choć nie z winy organu - dotychczas nie wiedział on w ogóle o wszczęciu postępowania drugoinstancyjnego. Jednakże pomijając już rozważania dotyczące zgodności działania organu z postulatem zawartym w art. 12 Kpa. należy stwierdzić, iż przesłane i faktycznie doręczone J. S. postanowienie z dnia 11 czerwca 2010r. wyznaczające termin do 9 lipca 2010r. na zakończenie sprawy swym uzasadnieniem mogły wywołać wrażenie u skarżącego, iż w jego sprawie toczą się czynności dowodowe, organ samodzielnie uzyskał dokumentację dotyczącą jego sytuacji osobistej, a on sam ma czas na złożenie ewentualnych dokumentów w sprawie do dnia 09 lipca 2010r. Przy tym istotne jest, iż skoro postanowienie to otrzymał już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie drugoinstancyjne w rzeczywistości nie miał możliwości jakiegokolwiek skutecznego działania przed organem rozpoznającym jego środek zaskarżenia. W rezultacie należy stwierdzić, iż takie działanie organu w sposób jednoznaczny narusza zasady zawarte w art. 8 i 10 § 1 Kpa., co w realiach tej konkretnej sprawy mogło wpłynąć na możliwość czynnego udziału w niej J. S. Ma to o tyle istotne znaczenie, że skoro choroba na którą powołuje się J. S. zaistniała po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, jej przebieg oraz ewentualne jej koszty nie mogły być wówczas dokumentowane przez stronę.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ umożliwi wnioskodawcy udokumentowanie zarówno stanu jego zdrowia jak i poniesionych wydatków związanych z chorobą która jego zdaniem ma wpływ na jego możliwości spłaty zadłużenia oraz uwzględni ewentualne ustalenia w decyzji kończącej postępowanie w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy działając na zasadzie art. 145§ 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2010r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.