Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1275/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-11-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2 w zw. z  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za grudzień 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

W dniu 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek strona podniosła, że z uwagi na zmianę przepisów regulujących działalność w sektorze gier i zakładów wzajemnych znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nowa ustawa spowodowała, że posiadane przez nią automaty stały się rzeczami bezwartościowymi, których w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce jak i za granicą nie da się sprzedać. Z informacji zawartych w urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.458,30 zł. Spółka wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 6.523.878,31 zł każdy. Saldo na powyższych rachunkach bankowych wynosi 0 zł.

Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

W złożonym sprzeciwie skarżąca spółka podniosła, że przywołane przez referendarza sądowego wielomilionowe obroty spółki w ostatnim okresie działalności, wykazane przy wniosku o przyznanie prawa pomocy, mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze wpływów do spółki. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez stronę w całym kraju. Kwocie tej odpowiada natomiast, również wyłącznie księgowa, zbliżona, wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z owych automatów. Wysokie obroty są zatem wynikiem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową, ale zdecydowanie przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez spółkę. Zdaniem skarżącej, wartość jej wpływów musi zostać skorygowana dodatkowo o podatek od gier, który w omawianym okresie wyniósł ryczałtowo 2.000 zł od każdego urządzenia miesięcznie, czyli przy 200 urządzeniach 400.000 zł należności odprowadzanych każdego miesiąca. W ocenie strony, uwzględnić należy również koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz bieżącą obsługą administracyjną (pensje i ich pochodne itp. - wyprzedzające zajęcia rachunków bankowych). Spółka wskazała, że pozostała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych. Skarżąca spółka zauważyła, że obecnie funkcjonuje w sytuacji, gdy nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, albowiem uniemożliwia to istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych - każda nadwyżka finansowa podlega bowiem zajęciu z tego tytułu. Podniosła, że nie jest zatem w stanie, z powodów obiektywnych, zgromadzić łącznie kwoty zbliżającej się już do 300.000,00 zł tytułem wpisów sądowych żądanych od niej w 300 sprawach prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju. Końcowo skarżąca stwierdziła, że odmowa przyznania prawa pomocy zamyka jej prawo do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Powołane wyżej przepisy muszą być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem. Wskazać należy, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób (w tym osób prawnych) biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych ( por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, LEX nr 479137, postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2008 r., l FZ 265/08, LEX nr 494324, postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2013 r., I SA/Bd 589/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż strona nie wykazała, że nie posiada obecnie i nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych.

Odnosząc się do podniesionych we wniosku argumentów, w tym do wskazanego przez spółkę braku środków na bieżącą działalność należy zauważyć, że sytuacja ta powstała wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego. Powstanie straty w pewnym okresie nie oznacza jeszcze całkowitej utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie, nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., I FZ 260/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że obroty spółki mają tak dużą skalę wyłącznie w ujęciu księgowym. Wskazywane przez nią koszty w postaci podatku od gier, koszty związane z eksploatacją urządzeń do gier, bieżąca obsługa administracyjna, stanowią normalne koszty działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga przy tym, że fakt poniesienia kosztu wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem środków na jego pokrycie. Skoro spółka ponosi wielomilionowe koszty, nie sposób przyjąć, że wskazane przez nią przychody są jedynie przychodami księgowymi. Ponadto strona skarżąca nie może w sposób priorytetowy traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Wprawdzie z udzielonych przez spółkę informacji wynika, że obecnie poniesione przez nią koszty są wyższe od uzyskanych przychodów, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2011 r. I FZ 344/11, LEX nr 1069428).

Skarżąca spółka podniosła również, że wskazane przez nią rachunki bankowe zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym. Okoliczność ta w ocenie Sądu nie może przemawiać za zwolnieniem od kosztów sądowych. Sam fakt zabezpieczenia lub obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09, LEX nr 564255). Fakt zabezpieczenia rachunku bankowego, blokady środków do oznaczonej wysokości, nie jest tożsamy z brakiem możliwości korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego.

Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka posiada bowiem wciąż majątek, który pozwala uiścić należne koszty sądowe w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu takiej konieczności także w pozostałych sprawach zawisłych obecnie przed tutejszym Sądem. Tym samym nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.