Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1758/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Monika Michnik - Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w sprawie przyznania [...] A. W. uposażenia oraz innych należności pieniężnych za okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r., pomniejszonych o kwotę dwunastomiesięcznego uposażenia wypłacanego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej i orzekł o odmowie ustalenia [...] A. W. prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym oraz innych należności pieniężnych, za okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, że Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] wypowiedział [...] A.W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz kolejną decyzją (ewidencyjną) z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] zwolnił wymienionego z dniem 31 lipca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy. W związku ze zwolnieniem w dniu 31 lipca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej, oficerowi wypłacono należności związane z tym zwolnieniem (odprawę, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy), a także Wojskowe Biuro Emerytalne w G. wypłaciło wymienionemu uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. W. wniesionej na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r., prawomocnym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 694/04 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2003 r. o wypowiedzeniu oficerowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W związku z powyższym wyrokiem Sądu, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. o zwolnieniu [...] A] W] z zawodowej służby wojskowej. Ponadto, rozkazem personalnym Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wymieniony oficer został z dniem 20 grudnia 2006 r. wyznaczony na stanowisko służbowe w [...].

W dniu 12 grudnia 2006 r. pełnomocnik [...] A. W. wniósł do Ministra Obrony Narodowej o spowodowanie wypłaty uposażenia oraz innych należności pieniężnych wraz z odsetkami ustawowymi od sierpnia 2004 r. podnosząc, że w związku z uznaniem za nieważną decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wnioskodawca pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową, a tym samym nie utracił prawa do uposażenia.

Powyższy wniosek został przekazany Komendantowi Głównemu Żandarmerii Wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), do rozpoznania sprawy z zakresu uposażenia oraz dodatków do uposażenia właściwym jest dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową.

Realizując wniosek [...] A. W. z dnia 12 grudnia 2006 r., [...] Oddział Żandarmerii Wojskowej w W. (płatnik uposażenia) wypłacił na rzecz oficera uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r. w łącznej wysokości 67.384,03 zł, gratyfikację urlopową za 2005 r. w wysokości 1.440,00 zł, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany raz w roku przejazd na koszt wojska w wysokości 279,19 zł, nagrodę roczną za 2004 r. w wysokości 1.602,36 zł, dodatkowe uposażenie roczne za 2004 r. w wysokości 1.602,36 zł oraz dodatkowe uposażenie roczne za 2005 r. w wysokości 3.961,04 zł. Wymienione kwoty zostały pomniejszone o kwotę 46.148,04 zł, otrzymaną przez oficera z Wojskowego Biura Emerytalnego w G. tytułem uposażenia należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W dniu 4 lipca 2007 r. pełnomocnik [...] A. W. wystąpił do Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie przyznania uposażenia oraz innych należności pieniężnych za okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r., z wyszczególnieniem kwot poszczególnych należności.

Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej w wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku wydał w dniu [...] maja 2008 r. decyzję, w której stwierdził, że za okres pozostawania "poza służbą" [...] A. W. nabył prawo do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w łącznej wysokości 67.384,03 zł, gratyfikacji urlopowej za 2005 r. w wysokości 1.440,00 zł, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany raz w roku przejazd na koszt wojska w wysokości 279,19 zł, nagrody rocznej za 2004 r. w wysokości 1.602,36 zł, dodatkowego uposażenia rocznego za 2004 r. w wysokości 1.602,36 zł oraz dodatkowego uposażenia rocznego za 2005 r. w wysokości 3.961,04 zł. Jednocześnie w wymienionej decyzji stwierdzono, że kwota uposażenia podlega zmniejszeniu o kwotę 46.148,04 zł otrzymaną przez oficera od Wojskowego Biura Emerytalnego w G. tytułem uposażenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wskutek uznania za nieważną decyzji o wypowiedzeniu oficerowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpiła sytuacja, zgodnie z którą oficer nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, a tym samym nie utracił prawa do uposażenia oraz innych należności pieniężnych. Jednocześnie wskazano, że przyjęcie takiej konstrukcji prawnej oznacza, że [...] A. W. nie nabył prawa do należności przysługujących z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w tym również uposażenia wypłacanego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Z tego też względu organ orzekł o wzajemnej kompensacji uposażeń.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji jej wydanie z naruszeniem przepisów art. 71, art. 76, art. 77 i art. 78 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pełnomocnik oficera podniósł, że w decyzji przyjęto niewłaściwą wysokość uposażenia. Do obliczenia należności pieniężnych przyjęto bowiem kwotę uposażenia przysługującą oficerowi na stanowisku służbowym zajmowanym przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Natomiast, w ocenie strony, wypłacona powinna zostać kwota uposażenia, jaką oficer mógłby otrzymać, gdyby nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Ponadto, odwołujący się wskazał, iż brak jest przepisu prawnego dopuszczającego pomniejszenie kwoty naliczonego uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" o kwotę uposażenia wypłacanego oficerowi przez Wojskowe Biuro Emerytalne w G..

Minister Obrony Narodowej zbadał dopuszczalność odwołania i uznał, iż zostało ono wniesione w ustawowym terminie do wniesienia środka zaskarżenia. Rozpatrując odwołanie, organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność uchylenia decyzji Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, bowiem jej rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu. Zdaniem organu odwoławczego, nie można się zgodzić ze stwierdzeniem, że w okresie od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r. oficer pełnił zawodową służbę wojskową i w związku z tym posiadał prawo do uposażenia oraz innych należności pieniężnych.

Zgodnie z art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Decyzja Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej została jednak wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), poprzez przyjęcie, że upływ terminu wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej nie doprowadził do rozwiązania z [...] A. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz bezpodstawne przyjęcie, że wyrok Sądu, stwierdzający nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, skutkuje restytucją stanu faktycznego i prawnego sprzed wydania decyzji. Ponadto, rażąco naruszono przepis art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że prawo do uposażenia żołnierza zawodowego oraz innych należności pieniężnych przysługuje również osobie, która nie pełniła zawodowej służby wojskowej.

Wyjaśniając przedstawione stanowisko, Minister zwrócił uwagę, że w myśl art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, procedura zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej odbyła się na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 79 ust. 4 drugiej z powołanych ustaw, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, w przypadku określonym w art. 78 ust. 2 tej ustawy, następowało w ostatnim dniu dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym w myśl art. 79 ust. 5 tej ustawy, termin wypowiedzenia biegł od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia. Bieg terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej był terminem prawa materialnego, precyzyjnie określającym jego początek jako pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym doręczono stronie wypowiedzenie, jak też jego koniec, określając go jako ostatni dzień dziewiątego miesiąca po miesiącu doręczenia decyzji. Ponieważ wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało doręczone [...] A.W. w dniu 14 października 2003 r., to z dniem 31 lipca 2004 r. nastąpiło rozwiązanie z oficerem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że z dniem 31 lipca 2004 r. wygasło prawo skarżącego do uposażenia oraz innych należności pieniężnych. W wyniku rozwiązania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, oficer otrzymał należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oraz został zwolniony z obowiązku świadczenia służby, wyłączony został także spod działania szeregu praw i obowiązków dotyczących żołnierzy zawodowych, rozkazodawstwa wojskowego, dyscypliny wojskowej i uzyskał status emeryta wojskowego.

Skutku, polegającego na niepełnieniu zawodowej służby wojskowej, nie uchyla natomiast z mocą wsteczną późniejszy wyrok sądu administracyjnego, w następstwie którego wycofane zostały z obrotu prawnego decyzje administracyjne, powodujące zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej. W okresie od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r. nie istniał żaden element stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, który uprawniałby do stwierdzenia, iż oficer pełnił w tym okresie służbę wojskową. Istota sprawy, w ocenie Ministra, sprowadza się do wyjaśnienia, czy żołnierz zawodowy, który faktycznie zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej posiada prawo do uposażenia w sytuacji, gdy został zwolniony w wyniku wydania decyzji administracyjnej (w konsekwencji której nastąpiło w ściśle określonym terminie zwolnienie z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej), która następnie została uznana za nieważną przez sąd administracyjny. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest prawnie dopuszczalne przyjęcie fikcji, iż w okresie skutecznego, jakkolwiek niezgodnego z prawem, zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym posiadał prawo do uposażenia. Prawo do uposażenia przysługuje żołnierzowi zawodowemu wyłącznie za okres pełnienia zawodowej służby wojskowej. Prawo do uposażenia będzie zatem istniało w sytuacji, gdy istnieją wszystkie elementy stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a więc ogół praw ale i obowiązków, wynikających zarówno z prawodawstwa powszechnego, jak też i wewnętrznego. Podstawowym elementem tego stosunku jest obowiązek świadczenia przez żołnierza służby, a więc wykonywania określonych zadań służbowych. Natomiast podstawowym prawem żołnierza zawodowego jest otrzymywanie - adekwatnego do wykonywanych zadań służbowych - uposażenia. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że na gruncie ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r., dopuszczalne jest uzyskanie praw wynikających ze stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, bez konieczności ponoszenia jakichkolwiek obowiązków. Takiemu stanowisku przeczy zapis art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z którego to właśnie wynika związek prawa do uposażenia z faktycznym pełnieniem służby wojskowej. Z przywołanej regulacji prawnej wynika bowiem, że wyłącznie z tytułu pełnienia służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje określone w tej ustawie uposażenie. Przyjęcie odmiennego stanowiska godziłoby w istotę uposażenia jako ekwiwalentu pieniężnego za wykonaną pracę.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest także przepis art. 76 ust. 1 i 4 ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r., który wskazuje początkową jak i końcową datę przysługiwania żołnierzowi zawodowemu uposażenia. Z treści tego przepisu wynika, że prawo żołnierza zawodowego do uposażenia powstaje z dniem stawienia się do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że prawo do uposażenia istnieje przez okres fizycznego stawiania się żołnierza zawodowego w określonym miejscu i wykazywania się gotowością do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Powyższe twierdzenie uzasadnia także zapis art. 78 ust. 1 i 4 tej ustawy, który uzależnia wysokość otrzymywanego przez żołnierza zawodowego uposażenia m.in. od zakresu wykonywanych zadań służbowych, czy też ponoszonej odpowiedzialności.

Znaczenie powyższych przepisów polega na legitymowaniu się prawem do uposażenia wyłącznie wówczas, gdy ma miejsce regularne stawianie się żołnierza, podczas pełnienia zawodowej służby wojskowej, w wyznaczonych miejscach w celu wykonywania określonych zadań służbowych. Ten rozciągnięty w czasie obowiązek stawiennictwa jest równoznaczny z pełnieniem zawodowej służby wojskowej. W świetle zapisów ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r., możliwe jest otrzymywanie przez żołnierza zawodowego uposażenia bez konieczności wykonywania zadań służbowych, jedynie w sytuacji, gdy żołnierz został przeniesiony do dyspozycji, na okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i uzyskał indywidualną zgodę na zwolnienie z obowiązku wykonywania zadań służbowych.

Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że [...] A. W. od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej. Jako żołnierz zwolniony z dniem 31 lipca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej korzystał z pełni praw przysługujących żołnierzom zwalnianym z tej służby. Nie ulega zatem wątpliwości, że w spornym okresie skarżący nie może być traktowany jako osoba pełniąca zawodową służbę wojskową. Zatem, nie nabył on prawa do uposażenia oraz innych należności pieniężnych za wskazany okres.

Końcowo Minister stwierdził, że decyzja Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej dotknięta została szeregiem kwalifikowanych wad prawnych (w szczególności rażąco naruszony został art. 72 ust. 2 ustawy pragmatycznej z 11 września 2003 r.), co umożliwiało organowi odwoławczemu, w myśl art. 139 k.p.a., wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji: 1) naruszenie 127 § 2 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 71 -73, art. 76, art. 77 i art. 78 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, 2) naruszenie prawa materialnego art. 76 ust. 1 i 4 powołanej ustawy, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 3) naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] maja 2008r., ewentualnie stwierdzenie nieważności tych decyzji z powodu wydania ich bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydana. Sąd administracyjny badając wady decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służby wojskowej w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. stwierdził jej nieważność, a zatem uznał, iż nie powstał z mocy decyzji objętych orzeczeniem nieodwracalny skutek prawny. W tej sytuacji, odwrócenie skutków prawnych decyzji wskutek stwierdzenia jej nieważności polega właśnie m. in. na przyjęciu, że decyzja nigdy nie weszła do obrotu prawnego, jakby nigdy nie była wydana. Zniweczenie skutku prawnego decyzji administracyjnej w odniesieniu do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło przez uchylenie przez Ministra Obrony Narodowej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zatem organ uznał, że samo prawomocne stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej przez Sąd wywarło skutek ex tunc i wystarczającym było uchylenie dalszych decyzji administracyjnych w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, bez potrzeby wydawania decyzji o innej treści o powołaniu do służby. Skoro organy wojskowe uznały, że orzeczenie sądu wywarło skutek ex tunc, to orzeczenie to nie mogło z istoty rzeczy wywołać odmiennego skutku w odniesieniu do należnego żołnierzowi uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym oraz innych należności pieniężnych. Odwrócenie tych skutków nie może jednak przybrać charakteru uchylenia wcześniejszej decyzji, lecz wydania decyzji administracyjnej przyznającej uposażenie.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie należy wskazać, iż przepis art. 139 k.p.a. ustanawia zakaz orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się". Zakres tego zakazu wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Przedmiotowy zakaz (reformationis in peius) nie jest bezwzględny. Doznaje ograniczeń, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Podkreślenia wymaga, że nie jakiekolwiek naruszenie prawa lub interesu społecznego stwarza możliwość zmiany decyzji na niekorzyść odwołującego się, lecz naruszenie rażące, kwalifikowane (patrz J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, s. 261). W zakresie pierwszej przesłanki niestosowania zasady orzekania na niekorzyść strony wskazać należy, że użyte w powołanym przepisie pojęcie "rażące naruszenie prawa" jest tożsame z pojęciem rażącego naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2). Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej konieczność stwierdzenia nieważności musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa wskazać trzeba, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

W niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej słusznie dostrzegł, że istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy żołnierz zawodowy, który faktycznie zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej posiada prawo do uposażenia w sytuacji, gdy został zwolniony w wyniku wydania wadliwej prawnie decyzji administracyjnej, która następnie została uznana za nieważną przez sąd administracyjny.

Oceniając skutki wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 694/04, stwierdzającego nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje konsekwencje ex tunc (wada istniejąca od samego początku, czyli daty wydania nieważnej decyzji). Jedynie wyeliminowanie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego przez jej uchylenie powoduje, że skutki prawne tej decyzji są uznawane przez przepisy prawa, a ich przerwanie następuje od dnia doręczenia decyzji uchylającej. Zatem stwierdzenie powołanym wyrokiem Sądu nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2003 r. o wypowiedzeniu oficerowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej pozbawiło tę decyzję mocy prawnej z mocą wsteczną, tj. już od momentu wejścia jej do obrotu prawnego, a nie dopiero od momentu ogłoszenia wyroku. Stwierdzić zatem należy, że skarżący w okresie od dnia zwolnienia ze służby (31 lipca 2004 r.) wskutek dokonania przez organ wadliwego wypowiedzenia stosunku służbowego do czasu wyznaczenia go z dniem 20 grudnia 2006 r. na stanowisko służbowe w [...] pozostawał w stosunku służbowym.

Niemniej, usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia pierwotnego stanu prawnego. Pozostawanie w stosunku służbowym bowiem nie jest równoznaczne z pełnieniem służby. Czym innym są kwestie związane z ustaniem obowiązywania rozkazu w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego, a czym innym roszczenia związane z usunięciem takiej decyzji z obrotu prawnego, w tym zasadność żądania wypłaty uposażenia i innych świadczeń.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Z treści ust. 2 powołanego artykułu jednoznacznie (bez konieczności stosowania wykładni systemowej i funkcjonalnej) wynika, iż uposażenie i dodatki do uposażenia przysługują żołnierzowi tylko i wyłącznie, gdy "pełni" on służbę wojskową. Należy zatem poszukiwać przepisu wyjaśniającego pojęcie "pełnienia" przez żołnierza służby wojskowej. Otóż prawodawca w powołanej ustawie pragmatycznej w sposób jasny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych w art. 19 wskazał, iż żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową : 1) na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 1 i art. 24 ust 1, 2) w rezerwie kadrowej, 3) w dyspozycji. Analiza powołanych przepisów prowadzić musi do wniosku, że pozostawanie żołnierza tylko w stosunku służbowym, bez pełnienia służby (wykonywania zadań służbowych), nie uprawnienia do otrzymania uposażenia i stosownych dodatków. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1298/05 stwierdzając, że "... samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia. Prawo do uposażenia powiązane bowiem zostało z faktycznym podejmowaniem służby.".

Wbrew stanowisku skarżącego należy podkreślić, że pełnienia służby nie można utożsamiać jedynie z samym trwaniem stosunku służbowego, albowiem prawo do uposażenia żołnierza związane jest z faktem pełnienia służby, a nie tylko z pozostawaniem w stosunku służbowym. Na materialny związek pomiędzy tytułem do uposażenia oraz faktem pełnienia służby wskazuje treść powołanego art. 72 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Inne przypadki uzasadniające przedmiotowe uprawnienia mają charakter wyjątkowy i zostały określone w ustawie. Należą do nich m.in. choroba, urlop, pozostawanie w rezerwie lub dyspozycji - art. 89 ust. 1 tej ustawy.

Niesporne jest pomiędzy stronami, że w przedziale czasowym, wskazanym we wniosku skarżącego o wypłatę uposażenia i dodatków, nie pełnił on służby. Nie przysługuje zatem skarżącemu za ten okres uposażenie wraz z dodatkami do uposażenia, bowiem w powołanej ustawie pragmatycznej, jak też innych przepisach prawa, nie sposób wskazać podstawę prawną do zrealizowania wniosku strony. Ma zatem rację Minister Obrony Narodowej twierdząc, że decyzja Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], przyznająca [...] A. W. uposażenie oraz inne należności pieniężne za okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 19 grudnia 2006 r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną. Narusza ona bowiem w sposób rażący regulację art. 72 ust. 2 ustawy pragmatycznej i jako oczywiście wadliwa nie może ostać się w obrocie prawnym.

Dodać należy, że żądania wypłaty uposażenia i dodatków za okres pozostawania poza służbą z winy organu wojskowego, nie można utożsamiać z roszczeniem odszkodowawczym. Żądanie naprawienia szkody wyrządzonej nieważną decyzją administracyjną winno być dochodzone na drodze cywilnoprawnej, albowiem zgodnie z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

Ponadto, Sąd nie dopatrzył się w działaniu Ministra Obrony Narodowej naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., co strona podnosiła w skardze.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.