Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 510/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. O. na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 2002 r nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta nr [...] z dnia 15 listopada 2001 r, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego B. O. 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r. po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Prezydenta z dnia 15 listopada 2001 r. w przedmiocie anulowania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały przy ul. [...] M. O. dokonanej w dniu 23.02.1999 r. i M. O. dokonanej w dniu 21.01.1999 r., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 47 ust. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) -utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organy podały m.in., że postępowanie meldunkowe wszczęto na wniosek M. H. i G. H., współwłaścicieli lokalu nr [...] położonego w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Ustalono, że M. O. i M. O. w datach zgłoszenia pobytu stałego posłużyli się formularzami meldunkowymi nie zawierającymi poświadczenia uprawnienia do przebywania pod wskazanym adresem od wszystkich właścicieli lokalu. Podpis G. H., na zgłoszeniu pobytu stałego M. O. sfałszował M. O. Zgłoszenie to nie zawierało również poświadczenia uprawnień do przebywania w lokalu ze strony współwłaścicielki – J. O.

Natomiast w dniu 23.02.1999 r. M. O. przedłożył zgłoszenie pobytu stałego, na którym sfałszował podpisy M. H. i G. H. Fałszerstwo wskazanych dokumentów stwierdza prawomocny wyrok Sądu Rejonowego IV Wydział Karny z dnia 21 marca 2001 r. sygn. akt [...].

W tych okolicznościach organy stwierdziły, iż czynności materialno - techniczne zameldowania M. O. oraz M. O. nastąpiły z naruszeniem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz § 7 ust.1 pkt 14 i 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz.U. Nr 32 poz. 176), albowiem w dacie zgłoszenia i rejestracji pobytu, wnioskodawcy nie przedstawili potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu od wszystkich jego współwłaścicieli.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. O., będący współwłaścicielem w % części lokalu przy ul. [...], kwestionował zasadność podjętych rozstrzygnięć oraz przedstawił wątpliwości m.in. co do posiadania przez wnioskodawców: M. H. i G. H. dokumentów potwierdzających tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Dodatkowo wskazał, że do 11.06.1999 r. tj. dnia zgonu współwłaścicielki mieszkania – J. O. nikt nie kwestionował faktu zameldowania w nim rodzeństwa M. O. oraz M. O.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujące sprawę organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm). Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, obywatel polski

przebywający stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego, czyli w miejscu zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. l ustawy).

Obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., III AZP 6/91, OSNC 1992 z. 4, poz. 51).

Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych

wymaganych do zameldowania i wymeldowania. Organ ten podejmuje czynności

ewidencyjne na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej własny obowiązek

meldunkowy. Osoba obowiązana do zameldowania się na pobyt stały zgłasza dane wymagane do zameldowania organowi gminy (wójtowi, burmistrzowi łub prezydentowi miasta) właściwemu ze względu na nowe miejsce jej pobytu (art. 11 ust. 1 ustawy).

Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania (art. 47 ust. 1 ustawy), to jest czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne. Wyjątki od tej zasady, dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji, zostały określone w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2).

Powołany w decyzjach przepis art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności

upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o zameldowaniu w

sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu (art. 47 ust. 1) budzą wątpliwości. Jako

podstawę prawną decyzji organy obu instancji wskazały również art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy, który wymagał przedstawienia przy zameldowaniu na pobyt stały potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Kwestia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu stanowiła więc wyłączną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji publicznej.

Wobec tego orzekając w niniejszej sprawie należało mieć na względzie, że przepis art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, stwierdzającego jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Wojewody przepis art. 9 ust. 2 ustawy o

ewidencji ludności nie powinien mieć zastosowania, jako regulacja niekonstytucyjna, a w takim razie, ocena ta powinna ograniczyć się jedynie do tego, czy przy zameldowaniu spełnione były przesłanki z art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust 1 tej ustawy.

Sąd zauważa, że żądający uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania – M. H. i G. H. nie kwestionowali faktu zamieszkiwania M. O. i M.O. w przedmiotowym lokalu, co wynika z pisma z dnia 30 października 2001 r. (akta administracyjne - k. 38).

Podkreślić zatem należy, iż organy rozstrzygające w mniejszej sprawie nie zbadały najważniejszej okoliczności, a mianowicie, czy M. O. i M. O. faktycznie zamieszkiwali pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organy administracji nie wyjaśniły również, czy i jaki interes prawny w sprawie ma B. O. Oznacza to, że nie rozważyły one w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) zgodnie z zasadą prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie dokonały - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.)

W świetle art. 10 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest bowiem sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. To konsekwencja charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 powyższej ustawy) - (por. wyrok NSA z 7 marca 2003 r. V SA 2425/02, Wspólnota 2004/9/58).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny mieć na uwadze, iż kwestia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie nie ma znaczenia przy ocenie ważności czynności materialno - technicznej zameldowania. Określona w art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przesłanka zameldowania na pobyt stały występuje wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną obydwa warunki określone w tych przepisach, a mianowicie, gdy osoba zamieszkuje w lokalu oraz ma zamiar stałego w nim przebywania (por. wyrok NSA w Warszawie z 28 kwietnia 1994 r., V SA 1773/98, LEX nr 49403).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasadził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.)

Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administr acyjnymi.