Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 581/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, art. 20 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1206
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

SENTENCJA

Dnia 11 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 roku sprawy ze skargi I. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy I.N., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...]

Jak wynika z akt sprawy I.N. wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, zmarłym mężu J.N..

Szef Urzędu decyzją z [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1206 - dalej w skrócie "ustawa"), odmówił stronie przyznania uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie, w uzasadnieniu wskazując, że uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanckich, nie mogą zatem istnieć, jeżeli zmarły mąż strony zostałby ich pozbawiony.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I.N. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, podnosząc zarzuty naruszenia art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...]. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy – utrzymał w mocy własną decyzję z [...].

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwołując się do ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że uprawnienia przysługujące wdowom pozostałym po kombatantach nie mają charakteru samoistnego, lecz pochodny. Oznacza to, że uprawnienia takie mogą istnieć tylko wówczas, jeżeli uprawnienia kombatanckie będące w tej sytuacji uprawnieniami pierwotnymi przysługiwały zmarłemu małżonkowi i uprawnienia te małżonek utrzymałby gdyby obecnie żył. Tym samym, jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienia pochodne (tj. zmarły współmałżonek): została pozbawiona uprawnień kombatanckich; względnie, gdy zachodzą przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich; to w rezultacie istnieją również podstawy do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25.01.1996r.; III AZP 32/95; OSNAP 1996/15 poz. 206; wyrok NSA O/Z we Wrocławiu z dnia 14.03.2002r.; II SA /Wr 529/00). Analogicznie brak jest wówczas podstaw do przyznania uprawnień. Uprawnienia te w żadnym wypadku nie podlegają dziedziczeniu.

W ocenie Szefa Urzędu bezsporne jest, że w stosunku do małżonka strony zachodzą przesłanki pozbawienia uprawnień kombatanckich określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Z orzeczenia ZBoWiD wynika, iż J.N. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Zarówno w swoim życiorysie jak i deklaracji członkowskiej ZBoWiD małżonek strony wskazał, iż w okresie od września 1947 r. do września 1949 r. pełnił służbę w 14 pułku KBW mp. Olsztyn oraz 1 Specjalnym Pułku KBW, w której brał czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Służbę J.N potwierdza również zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z K. z 1977 r. w którym wskazano, iż J.N. pełnił służbę w jednostce, która brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby do wyżej wymienionego miały zastosowanie przesłanki zachowania uprawnień wskazane w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie przywołanej ustawy, takie jak:

uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w aktualnie obowiązującej ustawie, pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim przez żołnierzy z poboru w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. Ustalając zatem, że J.N, w obecnym stanie prawnym nie zachowałby uprawnień kombatanckich to również uprawnień pochodnych, jakimi są uprawnienia wdowy pozostałej po kombatancie nie może otrzymać I.N..

Na marginesie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie również przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) tej ustawy odczytywanym samodzielnie osoba, której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu nawet gdyby okoliczności faktyczne mające lec u podstaw wydania pozytywnego rozstrzygnięcia zostały należycie udokumentowane.

Organ orzekający wskazał nadto, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 r. do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego; do 1954 r. podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991 r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 1999 r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270) wskazał: służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego pozą strukturami Urzędów bezpieczeństwa, Służby bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2000 r. (sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205) wskazał: Z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Nie ma też znaczenia dla utraty uprawnień kombatanckich fakt, iż oddział, w którym służył skarżący, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z bandami o kryminalnym charakterze lub z oddziałami UPA.

Organ prowadząc postępowanie zwrócił się również do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o wskazanie z jakimi oddziałami niepodległościowego podziemia walczył 14 Pułk KBW mp. Olsztyn oraz 1 Samodzielny Pułk KBW w okresie służby J.N. W odpowiedzi IPN wskazał, iż 14 Pułk KBW mp. Olsztyn prowadził walki zbrojne z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową i Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz z ugrupowaniami A i B.

Szef Urzędu dostrzegł, iż w aktach sprawy znajduje się Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych z 26 czerwca 1996 r. Analiza treści protokołu każe uznać, że wymieniony Protokół nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego. W omawianym dokumencie nie wskazano podstawy prawnej wydania rozstrzygnięcia. Wymieniony Protokół może być co najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Można również za poglądami doktryny uznać, że dokument ten stanowi tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nie będącej nim. "Nieakt" nie jest w ogóle aktem administracyjnym i nie mają do niego zastosowania reguły dotyczące aktów wadliwych. "Nieakt" nie może więc być uchylony ani zmieniony, nie można też stwierdzić jego nieważności. Nie wywołuje on żadnych skutków prawnych.

Zatem w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie weryfikacyjne zakończone decyzją Szefa Urzędu przyznającą uprawnienia kombatanckie.

Ustalając, że zaistniały przesłanki do pozbawienia zmarłego J.N. uprawnień kombatanckich należało uznać, że uprawnień pochodnych, to jest uprawnień wdowy po kombatancie nie może uzyskać I.N..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I.N. reprezentowana przez adwokata H.R. zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego wyrażonych w art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, polegające na ich błędnym zastosowaniu i podtrzymaniu decyzji o odmowie przyznania odwołującej się I.N. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie z uwagi na otrzymanie uprawnień kombatanckich przez zmarłego męża J.N. jedynie z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w sytuacji, gdy: z zapisów książeczki wojskowej zmarłego wynika, że nie uczestniczył on w walkach z tzw. podziemiem niepodległościowym, lecz pełnił służbę jako strzelec, a następnie telefonista w 1 Specjalnym Pułku Ochrony Rządu, tym samym błędne jest przyjęcie, iż uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej; zmarły nigdy nie utracił przyznanych mu uprawnień kombatanckich, tym samym brak jest podstaw do odebrania skarżącej statusu wdowy po kombatancie i wynikających z tego uprawnień; zmarły posiadał uprawnienia także z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie od dnia 9 maja 1946 r. do dnia 31 grudnia 1947 r., wobec powyższego istnieją więc podstawy do przyznania I.N. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie;

II. przepisów postępowania wyrażonych w art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. polegające na niepodjęciu przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności: nie uzyskanie informacji, czy 1 Specjalny Pułk KBW (Pułk Ochrony Rządu KBW) brał udział w walkach z tzw. podziemiem niepodległościowym; zaniechaniu weryfikacji przebiegu służby wojskowej zmarłego J.N. i całkowitym pominięciu przedłożonego wraz z odwołaniem zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia 8 grudnia 1977 r. nr [...], co skutkowało błędnym uznaniem, iż w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do odmowy przyznania I.N. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

Wobec podniesionych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł o: uchylenie wydanych w sprawie decyzji; nakazanie Szefowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji i wskazał, że odbywanie w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. służby w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego nie było równoznaczne ze służbą wojskową z poboru w Wojsku Polskim w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy.

Na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona w określonym wyżej zakresie kontrola legalności decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przyznania I.N. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie nie wykazała naruszeń prawa materialnego lub procesowego w stopniu obligującym sąd do ich usunięcia z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Według art. 25 ust. 2 tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby:

1) wymienione w art. 21 w ust. 2:

a) w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3,

b) w pkt 2, 21, 5 i 6, jeżeli w wyniku postępowania weryfikacyjnego wykazano im czyny, o których mowa w tych przepisach;

2) które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r.

Stosownie zaś do treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy, uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 20 ust. 3 ustawy uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który tutejszy sąd w pełni aprobuje, że uprawnienia wdowy po kombatancie, określone w art. 20 ust. 3 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie mają pierwotnego charakteru. Należą one do kategorii uprawnień pochodnych, uzależnionych od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Z istoty praw pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych, a ich zachowanie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. Z tego powodu dla ustalenia uprawnień pochodnych wdowy po kombatancie zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy uprawnienia kombatanckie przysługiwałyby nadal żyjącemu kombatantowi, czy też istniejący stan faktyczny uzasadniałby ich negatywną weryfikację. Stwierdzenie, że zmarły kombatant winien być pozbawiony uprawnień kombatanckich uniemożliwia przyznanie uprawnień wdowie po kombatancie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Lublinie z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 222/13 – Lex nr 1504644, Gdańsku z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 501/11 – Lex nr 966340, Łodzi z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 971/10 – Lex nr 755999 oraz z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 83/16, Bydgoszczy z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 351/15 – dostępne na stronie internetowej pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1832/09 – Lex nr 746822, 6 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 290/00 – Lex nr 81359, 20 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 905/05 – Lex nr 266355 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 107/01 – Lex nr 564034, 27 marca 2002 r. sygn. akt III RN 188/01 – Lex nr 564054, 11 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 57/02 – OSNP 2004/2/24).

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo zresztą ocenionego przez Szefa Urzędu i obowiązujących przepisów prawa, sąd w ślad za organem administracyjnym stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Nie budzi bowiem jakichkolwiek wątpliwości, że zmarły mąż I.N. – J.N miał przyznane uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Za jego życia uprawnienia te nie zostały zweryfikowane, zaś gdyby kombatant żył, obecnie z pewnością by je utracił.

Sąd odnosząc się w tym miejscu do jednego z zasadniczych zarzutów postępowania sądowoadministracyjnego, iż obecnie J.N. zachowałby uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie od dnia 9 maja 1946 r. do dnia 31 grudnia 1947 r. i mającego potwierdzać ów fakt zaświadczenia ZBOWiD załączonego przez I.N. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że w aktach ZBOWiD zalega kopia wspomnianego zaświadczenia z naniesionymi nań skreśleniami, pieczęciami i podpisami osób, które dokonały korekty jego treści prawdopodobnie pomiędzy 1977 r. a 05.09.1984 r. Skreślono mianowicie zapisy: "służba w odrodzonym Wojsku Polskim od 9 maja 1946 r.", a wpisano: "utrwalanie władzy ludowej od 20.IX.1947 r.", w zapisie "do 31 grudnia 1947 r." zmodyfikowano rok na "1948 r.", zaś w podsumowaniu okresów "1 rok i 8 miesięcy", skreślono: "8 miesięcy" a wpisano" "4 miesiące". Podobnych skreśleń dokonano na załączniku do akt członkowskich ZBOWiD z 28.09.1977 r.

Taki też zmodyfikowany tytuł przyznania uprawnień kombatanckich - "utrwalenie władzy ludowej" i okresy tej działalności zostały uwzględnione w legitymacji kombatanckiej J.N.. Według zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 21 lipca 1997 r. kombatant pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od 20.09.1947 r. do 22.09.1949 r., w tym w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od 09.05.1946 r. do 30.12.1950 r.

Z własnoręcznie sporządzonego przez J.N. życiorysu wynika, że został powołany do służby wojskowej od 20.09.1947 r. do 22.09.1949 r. w KBW. 21.09.1947 r. został wcielony do KBW Olsztyn. Od 1.01.1948 r. został przeniesiony do Pułku Ochrony Rządu. Pełnił funkcje przez cały okres służby jako zabezpieczenie osób rządzących w PRL i wszystkich placówek rządowych. W deklaracji członkowskiej J.N. potwierdził, że w czasie służby wojskowej w Pułku Ochrony Rządu w Warszawie pełnił funkcję - zabezpieczania osób rządzących i obstawę placówek rządowych oraz brał udział w walkach z bandami UPA w rejonie W. (nieczytelna nazwa miejscowości), S. i w innych miejscowościach. Z deklaracji tej wynika również tytuł przyznania uprawnień: żołnierz LWP w okresie 1947-1949 brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej.

Ponadto, z książeczki wojskowej potwierdzającej w całości powyższe ustalenia wynika, że 21.09.1947 r. kombatant został wcielony do KBW Olsztyn 2 Kompania Strzelecka - rekrut, 1.01.1948 r. przeniesiony do 1 Pułku Ochrony Rządu 4 Kompania Strzelecka, 7.04.1948 r. 1 Specjalny Pułk KBW pluton łączności – starszy telefonista, 1.05.1949 r. mianowany starszym strzelcem, 2.05.1949 r. 1 Specjalny Pułk KBW - dowódca drużyny telefonicznej, 22.09.1949 r. przeniesiony do rezerwy.

Wobec powyższego argument o pełnieniu przez zmarłego męża skarżącej służby w odrodzonym Wojsku Polskim, jako niewiarygodny i nieznajdujący potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy nie mógł mieć żadnego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że J.N. w życiorysie, ani też w deklaracji członkowskiej nie deklarował takiej służby, potwierdzając konsekwentnie we wszystkich dokumentach służbę w KBW.

Według zaświadczenia Instytutu Pamięci Narodowej pozyskanego przez organ administracyjny w toku postępowania wyjaśniającego 14 Pułk KBW m.p. Olsztyn w okresie wrzesień - grudzień 1947 r. brał udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz ugrupowaniami "A" i "B". W tym okresie Pułk zajmował się ponadto działalnością ochronną i konwojową. Samodzielny Pułk Ochrony Rządu KBW (późniejszy 1 Specjalny Pułk KBW w okresie styczeń 1948 r. – wrzesień 1949 r.) zajmował się jedynie działalnością ochronną i konwojową.

Ustalony stan faktyczny sprawy - jak trafnie ocenił organ – uzasadniał bez wątpienia konkluzję, że zmarły kombatant gdyby żył, obecnie nie zachowałby uprawnień kombatanckich, co w rezultacie prawidłowo skutkowało odmową przyznania I.N. uprawnień wdowy po kombatancie na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

W realiach rozpoznawanej sprawy prawidłowe jest ponadto stanowisko organu o wystąpieniu w stosunku do zmarłego kombatanta dodatkowych przesłanek utraty uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy.

W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (zob. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., sygn. II UZP 7/91 - OSNC APU nr 10/92, poz. 174, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. OSK 1126/04 - Lex nr 165721, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. II OSK 387/06 LEX nr 344537). Tak też przyjął Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., K 15/1993 - OTK 1994/1/4/. Tym samym uznaje się, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego – w którym służył skarżący - był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej.

W motywach wyroku z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 185/12 (dostępny na stronie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować oddzielnie, ten kierunek w orzecznictwie NSA został wyraźnie zaznaczony (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1126/04 oraz powołane tam orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2529/11, dostępne w CBOIS: http://cbois.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej powodował utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej.

Skład orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje powyższe stanowisko i uważa, że J.N. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa. Skoro zaś sam fakt takiej służby nawet nie dobrowolny spowodowałby utratę uprawnień kombatanckich, to również odmowa przyznania uprawnień wdowy po kombatancie była w pełni uzasadniona. Wobec powyższego sąd nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącej o konieczności zbadania przez organ i ustalenia przebiegu służby wojskowej J.N., a konkretnie wyjaśnienia, czy sam kombatant wykonywał zadania śledcze bądź operacyjne, albo też jedne i drugie.

Reasumując, zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i niewątpliwie brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego. W motywach decyzji organ prawidłowo zobrazował stan faktyczny i prawny sprawy, rzeczowo wyjaśnił także przesłanki, z powodu których nie mógł przyznać skarżącej wnioskowanych uprawnień.

Wszystkie te okoliczności obligowały sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

JK