Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1006/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P S na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania prac konserwatorskich i budowlanych skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 21 kwietnia 2009 r. [...] Konserwator Zabytków przeprowadził kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na terenie nieruchomości przy [...] w [...]. Przedmiotowa nieruchomość wpisana jest do rejestru zabytków decyzjami z lipca 1965 r. pod nr [...] (dawny dwór [...] ) i pod nr [...] (park wraz z rzeźbami, otaczający dwór). W wyniku kontroli ustalono, że nieruchomość ma nieuregulowaną sytuację prawną a także, że toczy się postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku. W zaistniałej sytuacji, niemożliwe było prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mimo stwierdzenia w trakcie oględzin złego stanu zachowania zabytku. W związku z faktem, że w 2011 r. stan własnościowy nieruchomości został uregulowany, w dniu [...] października 2011 r. ponownie przeprowadzono kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Z przyczyn formalnych (nieobecność właściciela na oględzinach a jedynie udostępnienie terenu) niemożliwe było zebranie materiału dowodowego zgodnie z przepisami prawa. Stwierdzono jednakże zagrożenie istotnym uszkodzeniem zabytku.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wykonania prac zabezpieczających przed zniszczeniem budynku mieszkalnego, zlokalizowanego przy ul. [...] w [...]. W celu zebrania aktualnego materiału dowodowego w dniu [...] maja 2012 r. zostały przeprowadzone oględziny w ramach toczącego się postępowania, z udziałem właściciela nieruchomości. Ustalono, że przedmiotowy budynek wybudowany jest w konstrukcji drewnianej, wieńcowej, tynkowany wewnątrz i częściowo z zewnątrz. Budynek jest parterowy z użytkowym poddaszem. Dach pokryty jest blachą. Z zewnątrz występuje drewniany detal architektoniczny. W trakcie oględzin ustalono, że obiekt ten jest niezamieszkały, a ogólny stan jego zachowania jest zły. Widoczne są liczne ubytki tynku i drewnianego detalu architektonicznego. Brak jest ganku od strony wejścia ogrodowego i kolumnowego portyku od strony wejścia głównego (pozostały jedynie resztki stropu, fundamenty kolumn, natomiast same kolumny są zniszczone i zlokalizowane na terenie nieruchomości). W trakcie kontroli w 2009 r. jedna kolumna stanowiąca pozostałość portyku znajdowała się jeszcze w pierwotnym miejscu. Stwierdzono także miejscowe ubytki drewna stanowiącego elementy konstrukcyjne budynku. Ubytki te są wynikiem przegnicia drewna "na wylot". Ponadto, nad wejściem głównym znajdują się resztki stropu portyku w formie destruktu. Rynny i rury spustowe są uszkodzone i niekompletne. Pokrycie dachowe z blachy jest miejscami uszkodzone. Z wnętrza budynku widoczne są prześwity w pokryciu dachowym wzdłuż kalenicy. Wewnątrz budynku stropy są miejscowo zarwane i przegniłe. Widoczne są liczne ubytki tynków na ścianach i suficie. Zachowane są dobrym stanie podłogi, posadzki, piece kaflowe, kominek, schody. Większość stolarki jest zachowana lecz w znacznej części przegniła. Budynek jest zamykany i zabezpieczony przed osobami postronnymi. Ustalono, że stwierdzone nieszczelności dachu są przyczyną wnikania wód opadowych do wnętrza budynku, które powodują zawilgocenie i erozję drewna ścian i stropów. Także nieszczelność systemu odprowadzania wody z dachu powoduje zalewanie i zawilgocenie ścian. Zaniechanie naprawy tych elementów może spowodować dalszą, postępującą degradację budynku i doprowadzić do całkowitego unicestwienia tego obiektu.

W tych okolicznościach zapadła decyzja [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2012 r. nr [...] nakazująca P S wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych, niezbędnych ze względu na zagrożenie istotnym uszkodzeniem ww. zabytku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał - gdy w budynku wpisanym do rejestru zabytków stwierdzone zostanie zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku, zgodnie z art. 49 ustawy o ochronie zabytków i ochronie nad zabytkami i porozumienia w sprawie powierzenia m. [...] prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody [...], realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, [...] Konserwator Zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. W okolicznościach ustalonych w sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu wykonania prac zabezpieczających przed zniszczeniem w przedmiotowym budynku.

W wyniku rozpoznania odwołania strony Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] utrzymał w mocy opisaną powyżej decyzję [...] Konserwatora Zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 2013 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1150/13 - uchylił ww. decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. oraz decyzję [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność wnikliwej oceny obiektu cyt. "pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru), jak również do wykorzystania wiedzy specjalistycznej w postaci ekspertyzy wykonanej przez biegłego, zarówno pod kątem utraty wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, jak i możliwości jak i celowości ewentualnych robót budowlanych jak konserwatorskich" koniec cytatu.

Sprawa trafiła ponownie do rozpoznania przez [...] Konserwatora Zabytków.

Organ w nawiązaniu do wytycznych zawartych w ww. wyroku Sądu zlecił wykonanie ekspertyzy budynku przy ul. [...] w [...] , dotyczącej oceny stanu technicznego budynku, ze wskazaniem występujących zagrożeń oraz wskazaniem prac konserwatorskich i robót budowlanych, których wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. W maju 2014 r. została sporządzona "Ekspertyza mykologiczno – budowlana "Obiekt: Dwór [...] ul. [...],[...] ", autorstwa dr inż. B A, dr inż. A W, inż. J W. Ekspertyza ta została włączona do akt sprawy jako dowód, stosownie do art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W nawiązaniu do wytycznych Sądu zawartych w ww. wyroku, dotyczących konieczności ustalenia czy przedmiotowy budynek nadal zachowuje walory historyczne, artystyczne lub naukowe, a wykonanie robót budowlanych stwarza realną szansę na przywrócenie mu odpowiedniego stanu technicznego [...] Konserwator Zabytków stwierdził, że nie posiada kompetencji do orzekania w tym zakresie, natomiast zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, organem właściwym w tej sprawie jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W związku z tym [...] Konserwator Zabytków pismem z dnia 4 lutego 2014 r. zwrócił się z pytaniem do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, czy organ ten prowadzi postępowanie w sprawie wykreślenia z rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w [...] . Następnie pismem z dnia [...] maja 2014 r. [...] Konserwator Zabytków przekazał, jako uzupełnienie, "Ekspertyzę mykologiczno - budowlaną. Obiekt: [...] ul. [...] , [...]", z maja 2014 r. W odpowiedzi Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z dnia [...] lipca 2014 r. poinformował, że po analizie treści ww. opracowania brak jest przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z rejestru zabytków ww. budynku.

Następnie, [...] Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. zawiadomił stronę o ponownym rozpatrywaniu sprawy, a także o przeprowadzeniu dowodu w sprawie, w postaci opinii biegłych tj. o wykonaniu ww. ekspertyzy, której egzemplarz został przesłany stronie w celu zapoznania się. Ponadto strona została poinformowana, że zgodnie z art. 79 k.p.a., może zadawać pytania biegłym, kierując je za pośrednictwem [...] Konserwatora Zabytków. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. strona złożyła pytania do biegłych, dotyczące zasadności wykonania prac zabezpieczających i prac remontowych budynku i powtórnego wykorzystania odzyskanego drewna, wobec stwierdzonego w Ekspertyzie znacznego stopnia zniszczenia budynku. Pytania zostały przekazane biegłym pismem z dnia 3 lipca 2014 r. Pismem z dnia 14 lipca 2014 r. biegli udzielili odpowiedzi na złożone pytania. W ocenie biegłych, prace zabezpieczające mają charakter doraźny i służą jedynie zahamowaniu degradacji i zapewnieniu bezpieczeństwa osób przy późniejszych robotach budowlanych, a odzyskane i zakonserwowane drewno może być użyte wtórnie jako materiał budowlany. Udzielone przez biegłych odpowiedzi zostały przekazane stronie za pośrednictwem [...] Konserwatora Zabytków pismem z dnia 21 lipca 2014 r. Jednocześnie strona została poinformowana o zakończeniu zbierania dowodów w sprawie i zamiarze wydania decyzji na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w oparciu o zebrany materiał dowodowy.

W tych warunkach zapadła decyzja [...] Konserwatora Zbytków z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] , którą na podstawie art. 49 ust. 1 i art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2003 Nr 162, poz. 1568, ze zm.) w związku z § 2 pkt 1 lit. g) porozumienia z dnia 1 czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia miastu [...] prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody [...] , realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zawartego pomiędzy Wojewodą [...] a [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 138 z dnia 13.06.2005 r. poz. 4314) z aneksami do tego porozumienia z dnia 1 czerwca 2006 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 156 z dnia 10 sierpnia 2.006 r. poz. 6149), 31 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 269 z dnia 31 grudnia 07 r. poz. 9331) oraz z dnia 15 lipca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. [...] . Nr 138 z dnia 17 lipca 2010 r., poz. 3283), a także art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 poz. 267 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu nakazano właścicielowi obiektu P S wykonać następujące prac konserwatorskie i robót budowlanych, niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem zabytku, w budynku" przy ul. [...] w [...] ("dwór [...]"): a) w pierwszej kolejności należy wykonać: - zakrycie otworu w połaci dachowej nad gankiem folią polietylenową dachową lub papą w celu zabezpieczenia obiektu przed wodami opadowymi; ze względu na zły stan więźby dachowej prace należy wykonać z zewnątrz budynku, bez wchodzenia na więźbę (przystawienie drabiny z zewnątrz); - pokryte malowidłami nadproża drzwi, ceramiczne piece, zabezpieczyć przez okrycie folią polietylenową oraz postawienie daszków zabezpieczających ze względu na możliwe uszkodzenie w trakcie dalszych prac budowlanych;- podeprzeć ściany zewnętrzne rozporami ukośnymi (zastrzałami) sięgającymi poziomu wieńca stropowego, rozpory rozmieścić na osi słupków ścian, a górne końce zaklinować poprzez przekładkę z bali prowadzoną po całym obwodzie budynku;- podeprzeć strop poprzez stemplowanie; prace należy prowadzić wewnątrz zaczynając od drzwi wejściowych (frontowych i bocznych), wzdłuż ścian zewnętrznych, kolejno postępując do części centralnej budynku, belki podpierające strop winny być położone prostopadle do przebiegu belek stropowych;- zniszczone narożniki ścian wewnętrznych wzmocnić poprzez nakładki (pionowe pasy z desek połączone ukosem, tworzące trójkątną "drabinkę");- po wzmocnieniu stropu, podstemplować krokwie poprzez płatwie podłużne, przy czym stemple muszą być posadowione osiowo na stemplach parteru; - otwory okienne zabezpieczyć (zadeskować), jednakże w sposób umożliwiający naturalną wentylację budynku (ażurowo, osiatkowanie). Ponadto: b) równolegle z pracami zabezpieczającymi stabilność budynku wykonać osuszanie fragmentów murowanych: ścian piwnic oraz podmurówki; c) w następnej kolejności należy wykonać roboty budowlane i prace konserwatorskie polegające na: wymianie całkowicie zniszczonych elementów drewnianych, przy czym część elementów zakwalifikowana w trakcie tych prac do naprawy, wymiany, bądź wykorzystania zamiennego, należy wykorzystać powtórnie jako materiał budowlany po przeprowadzeniu ich konserwacji (części bali modrzewiowych ścian); wykonaniu prac konserwatorskich (dezynfekcję i dezynsekcję) drewnianych elementów nadających się do zachowania: nadproża drzwi, części schodów na poddasze (tralki, ozdobne policzki, poręcze, stopnie,); naprawie uszkodzonego i wymianie zniszczonego pokrycia dachu metodą odtworzeniową i naprawie systemu odprowadzania wody opadowej; wykonaniu izolacji poziomej budynku. W decyzji określono, że prace w punkcie a) i b) należy wykonać w terminie do 30 grudnia 2014 r., prace w punkcie a) należy wykonać w terminie do 30 grudnia 2015 r. Na podstawie art. 108 §1 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podkreślił, że wykonał wytyczne zawarte we wskazanym powyżej wyroku Sądu. I tak, powołał biegłych, którzy wykonali ekspertyzę stanu technicznego ze wskazaniem na możliwości wykonania robót budowlanych i konserwatorskich, przekazał również wykonaną ekspertyzę do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - organu posiadającego kompetencję do rozstrzygania wystąpienia przesłanek zawartych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – o stosowną informację, po czym uzyskał wiążącą odpowiedź organu.

W odniesieniu do uwag strony (złożonych jako pytania do biegłych) dotyczących zasadności zastosowania art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wobec stwierdzonego w ekspertyzie złego stanu zachowania budynku, organ zauważył, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ppk 1 lit c) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące, dziełami architektury i budownictwa. Organ ponownie podkreślił, że podniesione przez stronę oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 18 września 2013 r. zagadnienia dotyczące oceny utraty wartości historycznej artystycznej i naukowej i zasadności pozostawienia przedmiotowego budynku w rejestrze zabytków, nie należą do kompetencji [...]Konserwatora Zabytków gdyż art. 13 pkt 5, ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami mówi, że skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W tej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z dnia [...] lipca 2014 r. zajął jednoznacznie stanowisko, że brak jest przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z rejestru zabytków ww. budynku. Tym samym należało przyjąć w niniejszym postępowaniu, że obiekt nadal zachowuje wartości historyczne i artystyczne, ze względu na które został wpisany do rejestru zabytków, a [...] Konserwator Zabytków działając zgodnie z literą prawa, stosownie do ww. art. 6 pkt 1 ppk 1 lit c) jest zobowiązany chronić zabytek bez względu na stan jego zachowania.

Organ wskazał na artykuł 49 ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który określa zakres nakazanych prac jedynie jako niezbędne czynności mające na celu utrwalenie substancji zabytkowej i przeciwdziałające zagrożeniu zniszczenia budynku lub jego części. Z zebranego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego materiału dowodowego, którym w szczególności jest Ekspertyza mykologiczno – budowlana "Obiekt: Dwór [...] ul [...][...] " z maja 2014 r. wynika, że stan techniczny budynku jest zły i bardzo zły. Zgodnie ze sporządzoną Ekspertyzą, przyczynami zniszczeń budynku są: cykliczne nawilgacanie drewnianych elementów, nieszczelności połaci dachowej skutkujące dalece posuniętym rozkładem drewna, brak sprawnie działającej izolacji poziomej fundamentu powodujących zawilgocenie dolnych części ścian oraz porażenie drewna przez owady i występowanie grzybów powodujących rozkład drewna. Zgodnie zaś z wnioskami zawartymi w ww. ekspertyzie, w wyniku dalece posuniętego procesu zniszczenia substancji drewnianej budynku, naprawa bądź też zachowanie w pierwotnym miejscu poszczególnych elementów jest przeważnie niemożliwa. Dotyczy to szczególnie ustrojów nośnych budynku. Wynika to z faktu że budowlach drewnianych jest duża współzależność pracy poszczególnych układów statycznych i obiekt należy rozpatrywać całościowo. Ponieważ największe zniszczenia nastąpiły w miejscach połączeń i na końcówkach elementów, nastąpiła utrata wytrzymałości układów nośnych - naruszenie szkieletu w jednym miejscu może spowodować efekt rozpadania się kolejnych elementów nośnych. Dlatego też nie ma możliwości przywrócenia należytego stanu technicznego budynku inaczej, jak poprzez naprawę/wymianę elementów, dążąc do maksymalnego zachowania istniejącej substancji. W Ekspertyzie zaproponowano etapowanie wykonywania prac, które powinny w pierwszej kolejności polegać na zabezpieczeniu doraźnym budynku przed zawaleniem się, a także ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa osób przy później szych robotach budowlanych. Jest to istotne z uwagi na argument podnoszony przez stronę postępowania, dotyczący możliwego zagorzenia bezpieczeństwa ludzi wykonujących prace w budynku. Prace te opisane w pkt 1 ppkt a) i b) sentencji niniejszej decyzji stanowią jedynie niezbędne zabezpieczenie budynku przed wykonaniem kolejnych robót budowlanych i prac konserwatorskich w późniejszym terminie, związanych z wymianą znacznej części zniszczonej substancji zabytkowej. Równolegle z pracami zabezpieczającymi stabilność budynku należy wykonać osuszanie fragmentów murowanych: ścian piwnic oraz podmurówki. Dla powstrzymania ich degradacji (od podciągania kapilarnego oraz opadów poprzez iniekcje ciekłokrystaliczne, żelowe, lub inne trwałe zabezpieczenie, np. metodą elektrooporową, oraz zlikwidować ogniska zagrzybień. Jednocześnie, Ekspertyza wykazała, że pewna ilość względnie dobrze zachowanych elementów po poddaniu ich konserwacji, nadaje się do zachowania lub może być użyta wtórnie jako materiał budowlany. Przy czym, podczas prowadzenia prac powinna być wykonana inwentaryzacja konstrukcji z kwalifikacją elementów do naprawy, wymiany, bądź wykorzystania zamiennego, przeprowadzonej przy udziale konstruktora i mikologa.

[...] Konserwator Zabytków podkreślił, że wydając niniejszą decyzję ma świadomość, że nakazane prace prowadzą praktycznie do wymiany większości substancji zabytkowej przedmiotowego obiektu. Jednakże, należy zaznaczyć, że w ochronie zabytkowych obiektów drewnianych jest to często stosowana technologia ze względu na naturalny proces zużywania się drewna budowlanego i takie działania są dopuszczalne pod względem konserwatorskim. Ze sporządzonej ekspertyzy wynika, że ze względu na zły stan techniczny obiektu jest to jedyna metoda, która pozwoli na zachowanie wartości tego zabytku i uchroni go od zagrożenia zniszczeniem, o którym mówi art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 2-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, a także udaremnianiu niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Zgodnie zaś z art. 5 ust 2 i 3 ww. ustawy opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych oraz na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie

Organ wskazał, że rygor natychmiastowej wykonalności został nadany ze względu na ważny interes społeczny, którym jest ochrona zabytków. Niepodjęcie w określonym czasie nakazanych działań zabezpieczających zabytek przed postępującą destrukcją, może doprowadzić do istotnego, uszkodzenia zabytku w wyniku nieodwracalnych zniszczeń części substancji zabytkowej. Dlatego, mając na celu zachowanie wartości architektonicznych i historycznych budynku, prace trzeba wykonać niezwłocznie. Termin nakazanych prac został określony tak, żeby prace zabezpieczające opisane w sentencji decyzji w pkt 1a-b), wykonano przed okresem zimowym i związanym z tym zwiększonym ryzykiem uszkodzenia budynku, podczas którego, ze względu na bardzo zły stan obiektu i warunki atmosferyczne, może dojść do istotnego uszkodzenia lub zniszczenia zabytku. Roboty budowlane i prace konserwatorskie wymienione w pkt 1c) decyzji muszą być wykonane niezwłocznie po wykonaniu wstępnych prac. Termin do końca 2015 r. jest wystarczający do uzyskania wymaganych prawem pozwoleń i wykonania całości prac.

Ponadto organ stwierdził, że nakaz został skierowany do P S - właściciela budynku co odpowiada dyspozycji do art. 49 pkt. 1, ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,.

W wyniku rozpoznania odwołania, od opisanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji, zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r., znak [...], którą organ działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2014 poz. 1446) oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego - uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wskazania terminów wykonania nakazanych prac konserwatorskich i robót budowlanych; orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu termin wykonania nakazanych prac konserwatorskich i robót budowlanych wymienionych w pkt. 1 lit. a) i b) do dnia 30 kwietnia 2015 r., w pkt. 1 lit. c) do dnia 30 marca 2016 r. a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił przebieg postepowania oraz ustalenia poczynione w toku rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji. Wskazał na stanowisko odwołującego się P S, który stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest niecelowa i co najmniej o kilkadziesiąt lat spóźniona. W jego ocenie stan obiektu, potwierdzony przez biegłych, jest zły lub bardzo zły i żadne prace zabezpieczające nie uratują substancji przedmiotowej nieruchomości. Ratowanie części budulca drewnianego, którego stan techniczny wymaga dopiero zbadania nie ma nic wspólnego z dyspozycją art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nakazane prace nie mają bowiem charakteru renowacyjnego a jedynie zabezpieczający stan obecny, co oznacza ponoszenie wysokich kosztów dla zabezpieczenia ruin, które nie zmierzają do uratowania nieruchomości jako wartości historycznej, artystycznej czy naukowej. W ekspertyzie nie przesądzono jednoznacznie czy da się cokolwiek naprawić, zaś wymiana elementów nie wymaga ich zabezpieczenia, jako zniszczonych.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru zabytków, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

Właściwość rzeczowa organu konserwatorskiego w rozpatrywanej sprawie wynika z faktu, że Konserwator Zabytków [...]decyzją z dnia [...] lipca 1965 r., pod numerem [...] wpisał do rejestru zabytków dwór - ul. [...] / [...]/, obecnie [...] w [...]oraz decyzją [...] otaczający dwór park wraz z rzeźbami. Omawiana nieruchomość objęta jest księgą wieczystą o nr [...] (uwaga - organ nie wskazał sądu wieczystoksięgowego prowadzącego księgę) i zgodnie z treścią księgi stanowi własność P S.

Organ podkreślił, że dokonując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, miał na względzie przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1150/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł wskazania, co do dalszego postępowania w tej sprawie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, jest obowiązany uwzględnić ww. ocenę prawną i wskazania Sądu, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu.

Organ przywołał w tym kontekście to, że [...] Konserwator Zabytków zlecił wykonanie ekspertyzy budynku przy ul. [...] w [...]. Celem wykonania ww. ekspertyzy było ustalenie stanu technicznego budynku ze wskazaniem występujących zagrożeń oraz wskazaniem prac konserwatorskich i robót budowlanych, których wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Sporządzona w maju 2014 r. Ekspertyza mykologiczno-budowlana "Obiekt: Dwór [...] ul. [...], ", autorstwa dr. inż. B A, dr. inż. A W i inż. J W została włączona do akt sprawy. Ponadto, organ pierwszej instancji zwrócił się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - organu właściwego w sprawach skreślenia obiektu z rejestru zabytków i zaistnienia przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformował, że po analizie ww. ekspertyzy należy uznać, iż brak jest przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego budynku.

Minister wskazał, że stosownie do wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgromadzone w aktach sprawy opinie i stanowiska, tak jak i wszystkie inne dowody, podlegają ocenie organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące złego stanu technicznego obiektu nie budzą żadnych wątpliwości. Powodem tego stanu rzeczy jest zużycie jego elementów, jak i brak bieżącej konserwacji oraz oddziaływania czynników zewnętrznych.

W ocenie organu odwoławczego stan ten, udokumentowany w aktach sprawy, uzasadnia zakres prac nakazanych zaskarżoną decyzją. Przeprowadzenie tych prac jest niezbędne dla zahamowania procesu niszczenia zabytku. Pozostawienie obiektu w obecnym stanie i brak jakichkolwiek działań doprowadzi do utraty zabytku. Podzielenie nakazanych prac na dwa etapy: doraźne zabezpieczenie budynku przed zawaleniem się oraz wykonanie docelowych robót budowlanych i prac konserwatorskich wynika ze stwierdzenia pilnej potrzeby interwencji i ma celu wykonanie w pierwszej kolejności ratunkowego zabezpieczania obiektu przed przystąpieniem do właściwych prac.

Obecny katastrofalny stan dworu jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i zaniechania prowadzenia bieżących napraw. Należy mieć na uwadze, że techniczna trwałość konstrukcji drewnianych określana jest na 60-80 lat. W praktyce drewniane elementy historycznego budynku wymieniane są etapowo w ramach bieżących prac konserwacyjnych w następstwie ich zużycia i korozji biologicznej. Etapowa wymiana drewnianych elementów nie obniża wartości zabytkowej budynku, szczególnie jeśli zachowane zostają rozwiązania połączeń ciesielskich, sposób obróbki drewna i gatunek drewna. Dopuszczalny jest także całkowity demontaż całego drewnianego budynku i jego ponowny montaż z częściowym wykorzystaniem oryginalnych elementów drewnianych. W takim przypadku o zachowaniu zabytkowej wartości budynku decydować będzie zachowanie oryginalnych rozwiązań ciesielskich, sztuki snycerskiej, wystroju budynku. W omawianym przypadku budynku dworu przy ul. [...] w [...] zaniechano systematycznych prac remontowych i etapowej wymiany najbardziej zniszczonych elementów, wobec czego remont obiektu będzie polegał na jednorazowej wymianie znacznej ilości oryginalnej substancji budowlanej, poprzedzonej inwentaryzacją budynku. Zakres koniecznych prac obejmuje znaczące odtworzenie jego struktury budowlanej i detalu architektonicznego, utraconych w wyniku uszkodzeń obiektu. Konieczna przy tym będzie, kwalifikacja elementów konstrukcji do naprawy, wymiany bądź wykorzystania zamiennego przy udziale konstruktora i mikologa. Niemniej jednak, zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania. Zaistnienie okoliczności złego stanu zachowania obiektu, potwierdzonej ekspertyzą, nie stanowi zatem przesłanki do uznania braku zasadności stosowania art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W ocenie organu, nawet w aktualnym stanie zachowania obiektu możliwe jest jego zachowanie, prowadzące do odzyskania częściowo utraconych wartości zabytkowych. Podniesienia przy tym wymaga, że zabytkiem jest zespół dworsko-parkowy, a dwór jest częścią tego zabytku. Pomimo jego znacznej destrukcji pozostaje istotnym elementem układu przestrzennego zespołu.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy budynku przy ul. [...] w [...]. Wydanie takiej decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 ww. ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Należy pamiętać, że do obowiązków właściciela czy posiadacza zabytku, w myśl art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenie, utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Obowiązki te spoczywają P S.

Organ podkreślił, że bez wpływu na rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy pozostają możliwości finansowe właściciela przeprowadzenia niezbędnych robót budowlanych i prac konserwatorskich. Względy natury ekonomicznej nie mogą przesądzać o zaniechaniu działań mających na celu zachowanie zabytku. Organ administracji publicznej w okolicznościach stwierdzenia złego stanu technicznego zabytku obowiązany jest natomiast podjąć wszelkie kroki prawne, na podstawie art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, prowadzące do zachowania zabytku w zasobie dziedzictwa narodowego. Ich zaniechanie i przyzwolenie na całkowite zniszczenie obiektu, stoi w sprzeczności z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Wartość zabytkowa obiektu, zwłaszcza drewnianego nie jest wprost zależna od procentowego stanu zachowania substancji budowlanej.

W ocenie Ministra, Prezydent [...] określił realny termin wykonania nakazanych prac podyktowany aktualnym stanem obiektu, a zaskarżonej decyzji zasadnie nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Wystąpienie zagrożenia dla ważnego interesu społecznego, jakim jest zachowanie dla przyszłych pokoleń przedmiotowej elewacji budynku z uwagi na jej znaczenie dla krajobrazu kulturowego miasta, uzasadniało nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Niemniej, z uwagi na termin rozpatrzenia odwołania, zasadna była zmiana wyznaczonych w rozpatrywanej decyzji terminów wykonania nakazanych prac. Organ uchylił terminy wskazane w zaskarżonej decyzji i wyznaczył nowe możliwe do spełnienia. W myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy ma kompetencje merytoryczno-reformacyjne, obejmujące zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu pierwszej instancji, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Jest zatem władny uchylić zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie ją rozstrzygnąć.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł P S, dochodząc uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący podniósł, że przedmiotowy obiekt stanowi "przysłowiową ruinę", którą odziedziczył w takim stanie w dniu [...] marca 2009 r. tj. w dacie śmieci poprzedniego właściciela - A B. Więźba i pokrycie dachu obiektu są kompletnie przegniłe i ich stan nie daje technicznych możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek prac konserwatorskich czy budowlanych w zakresie pokrycia dachowego, montażu rynien czy rur spustowych. Zlecone decyzją administracyjną I oraz II instancji odeskowanie otworów powstałych w wyniku przegnicia drewna znajdujących się na ścianie zachodniej wokół wejścia głównego, oraz otworu u północno-zachodnim narożniku obiektu oraz ubytku gzymsu na ścianie zachodniej w żaden sposób skutecznie nie zabezpieczy substancji budynku. Wszystkie te prace łączą się z dużymi nakładami finansowymi, które są nie tylko ekonomicznie ale też racjonalnie nieuzasadnione. Spóźnione co najmniej o 50 lat, nie gwarantują odtworzenia obiektu w wersji pierwotnej, ani nawet dalszego wykorzystania części materiałów drewnianych ze względu na ich bardzo zły stan techniczny. Analiza ekspertyzy skłania do pytania: co tu zabezpieczać? Po co na tym etapie drewno zabezpieczać skoro nie wiadomo do czego ono się nadaje. Może na skrzynki do kwiatów tylko po co ? Ekspertyza stwierdza, że "na podstawie oceny wzrokowej modrzewiowe elementy konstrukcyjne budynku: belka policzkowa i w pierwszym pokoju po prawej stronie nadają się do zachowania , jednak same odkrywki w dniu oględzin nie dają pewności co do ich stanu. Opinia zaleca sprawdzenie ich stabilności i wytrzymałości w trakcie przeglądu drewna i zaleca jego ewentualne wykorzystanie po przeglądzie ciesielskim, którego na chwilę obecną nie przeprowadzono. Dalej ekspertyza stwierdza, że można uratować część schodów na poddasze (tralki, ozdobne policzki, poręcze, część stopnic), zaś reszta drewna jest zbyt silnie zdegradowana przez grzyb i ksylofagiczne owady. Pytanie: czy dla tych kilku elementów celowe jest zabezpieczanie całej nieruchomości? Następnie ekspertyza stwierdza: "więźba dachowa i podłogi ze względu na zły stan oraz silną degradację drewna , są do całkowitej rekonstrukcji. Podobnie belki ściany nośnej w miejscu głęboko posuniętego rozkładu, ściana wschodnia na prawo od wejścia oraz ściana działowa w miejscu występowania jeszcze czynnego ogniska grzyba łączy się z tym położenie nowego pokrycia dachowego. Pytanie: "co tu ratować i zabezpieczać?".

W ocenie skarżącego z ekspertyzy biegłych wynika, że wykonywanie jakichkolwiek prac zabezpieczających czy konserwatorskich jest niecelowe. Nieruchomość ta stanowi niestety wspomnienie po zabytku, a nie zabytek. Ponadto, zlecone prace nie mają charakteru renowacyjnego a jedynie zabezpieczający stan obecny. Pytanie tylko w jakim celu zabezpieczać stan obecny tj. ruiny ponosząc wysokie koszty, które do niczego nie zmierzają. Ekspertyza nie wyklucza na obecną chwilę, że konieczne będzie przeprowadzenie prac rozbiórkowych. Zatem przeprowadzane kosztowne prace zabezpieczające skoro nie zmierzają one do uratowania nieruchomości jako wartości historycznej, artystycznej czy naukowej. Nie ma możliwości przywrócenia należnego stanu technicznego budynku inaczej, jak przez naprawę, wymianę elementów dążąc do maksymalnego zachowania istniejącej substancji. Ekspertyza nie przesądziła jednoznacznie czy da się cokolwiek naprawić zaś wymiana elementów nie wymaga ich zabezpieczenia jako zniszczonych.

Skarżący podniósł, że składał cyt. "władzom Gminy" propozycję nabycia przedmiotowej nieruchomości skoro jest to tak cenny zabytek, ale ta nie była zainteresowana taką transakcją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy w związku z tym, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły po uchyleniu wcześniejszych orzeczeń organów obu instancji przez Sąd, szczególnego podkreślenia wymaga dyspozycja art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym badanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa musiało wiązać się również z sądową oceną tego, czy wytyczne zawarte we wcześniejszym wyroku wydanym w sprawie zostały uwzględnione w orzeczeniach, które zapadły po ponownym jej rozpoznaniu .

Sąd stwierdza, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Organy w pełni zastosowały się do oceny prawnej i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru zabytków, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

W toku postepowania, po myśli wytycznych zawartych w ww. wyroku, organ oparł ustalenia co do stanu zabytku i zakresu niezbędnych dla jego ochrony robót na opinii biegłych. Biegli wskazali, że prace zabezpieczające, które opisali w opinii mają charakter doraźny i służą jedynie zahamowaniu degradacji i zapewnieniu bezpieczeństwa osób przy późniejszych robotach budowlanych, a odzyskane i zakonserwowane drewno może być użyte wtórnie jako materiał budowlany. Tym samym należy podkreślić, że zakres robót przewidzianych w opinii, które zawarte zostały następnie w formie nakazu jaki wydany został właścicielowi budynku odpowiada przesłance z art. 49 wyżej wymienionej ustawy. Tak opisane roboty stanowią bowiem katalog robót koniecznych służących do powstrzymania istniejącego zagrożenia zniszczenia zabytku.

Należy stwierdzić, że organ konserwatorski pierwszej instancji w wyczerpujący sposób i zgodnie z obowiązującym w tym przedmiocie porządkiem prawnym wykluczył, że obiekt utracił cechy pozwalające na jego wykreślenie z listy zabytków. W tak ustalonych okolicznościach sprawy należy ocenić, że nakaz zawarty w decyzji organu pierwszej instancji - [...] Konserwatora Zabytków znajduje pełne uzasadnienie w ww. art. 6 pkt 1 ppk 1 lit c), który stanowi - ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące, dziełami architektury i budownictwa. Podkreślmy, w świetle tego przepisu organ jest zobowiązany chronić zabytek bez względu na stan jego zachowania.

Podnoszony przez skarżącego stan budynku określony przez niego jako "ruina" nie budzi wątpliwości wynika wprost z ustaleń biegłych. Z zebranego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego materiału dowodowego, którym w szczególności jest Ekspertyza mykologiczno – budowlana "Obiekt: Dwór [...] ul [...],[...] " z maja 2014 r. wynika, że stan techniczny budynku jest zły i bardzo zły. Przyczynami zniszczeń budynku są: cykliczne nawilgacanie drewnianych elementów, nieszczelności połaci dachowej skutkujące dalece posuniętym rozkładem drewna, brak sprawnie działającej izolacji poziomej fundamentu powodujących zawilgocenie dolnych części ścian oraz porażenie drewna przez owady i występowanie grzybów powodujących rozkład drewna. Biegli wskazali, że dla ochrony zabytku celowe jest wykonywania wskazanych przez nich prac z uwzględnieniem poszczególnych etapów. W pierwszej kolejności polegać powinny na zabezpieczeniu doraźnym budynku przed zawaleniem się, a także zapewnieniem bezpieczeństwa osób przy później szych robotach budowlanych. Taka teza opinii odpowiada także zgłaszanej przez stronę uwadze, że istnieje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi wykonujących prace w budynku, ograniczające jego interwencję przy obiekcie. Zasadnie zatem katalog niezbędnych przy zabytku robót podzielono na służące niezbędnemu zabezpieczeniu budynku oraz kolejne - mające na celu wykonanie robót niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem zabytku.

Skarżący nie ma podstaw do kwestionowania nałożonego nakazu, w tym jego zakresu. Nie może skutecznie powoływać się, że jest on spóźniony o 50 lat.

Obecny katastrofalny stan dworu jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i zaniechania prowadzenia bieżących napraw. Jak wskazał organ konserwatorski techniczna trwałość konstrukcji drewnianych określana jest na 60-80 lat. W praktyce drewniane elementy historycznego budynku wymieniane są etapowo w ramach bieżących prac konserwacyjnych w następstwie ich zużycia i korozji biologicznej. Jednak, jak już wskazano, zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania. Zaistnienie okoliczności złego stanu zachowania obiektu, potwierdzonej ekspertyzą, nie stanowi zatem przesłanki do uznania braku zasadności stosowania art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

[...] Konserwator Zabytków słusznie podkreślił w uzasadnieniu decyzji, że nakazane prace prowadzą praktycznie do wymiany większości substancji zabytkowej przedmiotowego obiektu ale w ochronie zabytkowych obiektów drewnianych jest to często stosowana technologia ze względu na naturalny proces zużywania się drewna budowlanego i takie działania są dopuszczalne pod względem konserwatorskim. Także Sąd nie ma wątpliwości, że w świetle materiału dowodowego sprawy w szczególności oględzin, a nade wszystko opinii biegłych jednoznacznie wynika - że względu na zły stan techniczny obiektu, zakres nałożonych na właściciela zabytku obowiązków jest jedyną metodą, która pozwoli na zachowanie wartości tego zabytku i uchroni go od zagrożenia zniszczeniem, o którym mówi art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Sąd w pełni podziela także stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o konieczności wydania wobec skarżącego decyzji mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku.

W świetle ww. przepisów prawa stan obiektu, który został wpisany rejestru zabytków musi być monitorowany przez organ ochrony zabytku, bowiem ciążą na nim obowiązki ustawowe wskazane powyżej. Podobnie właściciel budynku ma obowiązek jego należytego zachowania. Przejmując zatem zabytek od poprzedników prawnych, skarżący nie może szukać usprawiedliwienia za stan zabytku w bezczynności jego poprzedników i czuć się zwolnionym od jego ochrony i utrzymania.

Podkreślmy jeszcze raz - zgodnie bowiem z art. 4 pkt 2-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, a także udaremnianiu niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Zgodnie zaś z art. 5 ust 2 i 3 ww. ustawy opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych oraz na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Jak stwierdził organ konserwatorski drugiej instancji - nawet w aktualnym stanie zachowania obiektu możliwe jest jego zachowanie, prowadzące do odzyskania częściowo utraconych wartości zabytkowych. Ponadto, zabytkiem jest zespół dworsko-parkowy, a dwór jest częścią tego zabytku. Pomimo jego znacznej destrukcji pozostaje istotnym elementem układu przestrzennego zespołu.

Sąd podziela także stanowisko Ministra - bez wpływu na rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy pozostają możliwości finansowe właściciela co do przeprowadzenia niezbędnych robót budowlanych i prac konserwatorskich. Względy natury ekonomicznej nie mogą przesądzać o zaniechaniu działań mających na celu zachowanie zabytku. Organ nie może w świetle art. 4 ww. ustawy akceptować zaniechania właściciela w zakresie utrzymania zabytku i przyzwolić na całkowite zniszczenie obiektu. Jak słusznie wskazał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego taka postawa organu konserwatorskiego byłaby sprzeczna z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej).

Sąd podziela także rozstrzygnięcie organu w doniesieniu do zakreślonego właścicielowi terminu na wykonania przedmiotowych robót przy zabytku.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).