Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 414/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym - oddala skargę. WSA/wyr. 1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., znak "[...]", nr "[...]", wydaną z upoważnienia Zarządu Województwa w "[...]" przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w "[...]", obciążono B. P. karą pieniężną w wysokości 3.000,00 zł z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 8 listopada 2005r. w wyniku czynności kontrolnych wykazanych w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu ustalono, iż pojazd należący do strony poruszał się po drodze wojewódzkiej nr "[...]" oraz przekroczył dopuszczalną normę nacisku na drugą oś o 2,4 t. Fakt przekroczenia tej normy stanowił podstawę obciążenia karą pieniężną przewoźnika. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji przywołał art. 13g ust. 1-4, art. 19 ust. 2 pkt 2 i art. 20 pkt 8 i 12 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2005r. Nr 179, poz. 1486) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908).

Od decyzji tej B. P. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając, że jest ona niezgodna z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że przeprowadzona kontrola była powierzchowna i pobieżna, dlatego jej wyniki nie mogą stanowić podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Świadczy o tym chociażby sporządzony z kontroli protokół, który nie dokumentuje sposobu przeprowadzenia kontroli, a jedynie jej wynik. W szczególności w protokole nie wykazano, czy kontrola odpowiadała wymaganiom wskazanym w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316). Dlatego też nie da się ustalić czy ważenia dokonano zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia. Ponadto dodał, że nie wykazano też, czy użyte do kontroli wagi "[...]" w rzeczywistości mogły służyć do kontroli dopuszczalnego nacisku. Wskazał również, że w świetle obowiązujących przepisów prawa na odwołującego się nie można nałożyć kary. Nie można bowiem odwołującego się uznać za "dokonującego przejazdu pojazdem nienormatywnym" gdyż to nie on faktycznie dokonywał tego przejazdu. Prawo polskie nie zna instytucji kary zbiorowej, czy wymierzenia kary "zastępczo" w zamian za sprawcę. Za to art. 42 Konstytucji mówi, że odpowiedzialności karnej podlega ten, kto dopuścił się czynu zabronionego. Nie można zatem przerzucić odpowiedzialności na odwołującego się, skoro nie można mu przypisać winy. Nadto nawet jeśli przyjąć, że faktycznie został przekroczony nacisk na jedną oś i było to spowodowane nierównomiernym rozłożeniem ładunku, to odwołujący się nie miał na to wpływu, gdyż nie brał udziału w załadunku, co także wyłącza jego odpowiedzialność.

Decyzją z dnia "[...]" r., znak "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w "[...]" z dnia "[...]" r. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że zasady pobierania opłat i kar za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych reguluje ustawa o drogach publicznych. Stosownie do art. 13g ust. 1 powołanej ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei art. 61 ust. 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Wskazało również, iż czynności kontrolnych związanych z ważeniem pojazdu dokonano przy użyciu wag "[...]" posiadających świadectwa legalizacji wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, przy czym świadectwa legalizacji wag są ważne do dn. 30 czerwca 2007r. Wskazane urządzenia pomiarowe spełniają ponadto wymagania wprowadzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 3 października 2003r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, jak również, co wynika z protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dn. 20 czerwca 2005r., stanowisko kontroli pojazdów spełniało wymagania techniczne. Ponadto Kolegium dodało, iż kierowcy pojazdu udostępniono do wglądu m.in. świadectwo legalizacji wag, zaś odpis protokołu został doręczony stronie. Poza tym kierowca miał możliwość zgłoszenia uwag do protokołu, jak też mógł zażądać dokonania powtórnego ważenia pojazdu, czego nie uczynił. Podkreśliło również, iż okolicznością, jaka została stwierdzona w toku kontroli z dn. 8 listopada 2005r. jest fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osi pojazdu, a obowiązkiem przewoźnika jest takie rozmieszczenie ładunku, by nie doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś. Bez znaczenia jest także okoliczność, iż właściciel pojazdu nie prowadził pojazdu osobiście.

W dniu 28 kwietnia 2006r. B. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie żądając jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 13g ust. 1-4, art. 19 ust. 2 pkt 2 i art. 20 pkt 8 i 12 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez mylną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 42 Konstytucji poprzez niezastosowanie, naruszenie § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dn. 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) poprzez pominięcie, naruszenie art. 6,7,8 i 9 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ nie wykazał, że przeprowadzone pomiary zostały dokonane w sposób prawidłowy, a co za tym idzie czy ustalenia kontroli mogą stanowić podstawę wydania decyzji nakładającej karę pieniężną. Samo li tylko odwołanie się do posiadanego przez wagi świadectwa legalizacji nie świadczy o prawidłowości pomiaru. Wskazał również, że w protokole brak jest wskazania:

1. czy pomost wagi był umieszczony w specjalnym dole fundamentowym i czy dół był wyposażony w urządzenie odwadniające;

2. czy powierzchnia jezdni w strefie ważenia była wykonana z odpowiedniego materiału i czy była w prawidłowy sposób odchylona od płaszczyzny;

3. dokładnego opisu miejsca kontroli;

4. informacji co do warunków atmosferycznych panujących w dniu kontroli.

Pominięcie tych okoliczności ma zasadnicze znaczenie dla wyniku kontroli, gdyż determinuje jej poprawność. Dodał ponadto, że organ nie wypowiedział się także, co do zarzutu zasadności nałożenia kary, skoro to nie skarżący był "dokonującym przejazdu pojazdem normatywnym". Art. 13g ust. 4 ustawa o drogach publicznych, jak wskazał, wyraźnie mówi o dopuszczalności nałożenia kary w zakresie podmiotowym i wyraźnie tam mowa o "dokonującym przejazdu pojazdem normatywnym", a tym był pracownik skarżącego. Zatem nie można było nałożyć kary na skarżącego, skoro nie ma zastosowania do niego powyżej wskazana norma prawna. Jak wskazał, skoro ukarano go w sytuacji gdy nie jest on winnym zarzucanego mu czynu, to w sprawie ma zastosowanie art. 42 Konstytucji. Bowiem prawo polskie nie zna instytucji odpowiedzialności zastępczej czy zbiorowej, jak zdaje się za pomocą wydanej decyzji twierdzić organ, dlatego też decyzja zasługuje na uchylenie. Na koniec dodał, że nie może odpowiadać za osoby, które ładowały towar na samochód co spowodowało rzekome przekroczenie nacisku na oś, jak też za zachowanie i postępowanie kierowcy pojazdu, bowiem nie miał wpływu na działania tych osób i nie może ponosić za te osoby odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w toku kontroli legalności aktów podjętych w postępowaniu administracyjnym nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podnieść należy, iż stosownie do art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Jeżeli zaś masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W razie stwierdzenia przejazdu pojazdem przekraczającym ustalone normy, zarządca drogi może pobierać kary pieniężne. Uprawnienie to wynika z art. 13g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Wysokość kar ustala załącznik do tejże ustawy.

W sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Przy ustalaniu, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na nawierzchnię drogi, znaczenie ma dokumentacja sporządzona z dokonanego ważenia. Bowiem wynik ważenia stanowi jedyny dowód w sprawie i jest on podstawą do nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy pomiar nacisku na oś pojazdu, dokonany w toku kontroli na drodze, wykonany przy użyciu wag, jest wystarczający do przyjęcia za prawidłowy i w konsekwencji uzasadniający wydanie zaskarżonej decyzji.

W przedmiotowej sprawie wynik pomiaru na drugą oś pojazdu, dokonany za pomocą wag posiadających aktualne świadectwa legalizacji, został utrwalony w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu dn. 8 listopada 2005r. Sporządzony protokół odpowiada warunkom określonym w art. 68 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika bowiem z niego: kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono oraz jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Ponadto w pkt 12 ppkt 1 lit. a-d protokołu zawarto pouczenia, które stanowią zasady użytkowania wag typu "[...]". Z protokołu wynika również, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie zgłosił żadnych uwag w trakcie ważenia pojazdu. Jeżeli zdaniem kierowcy pomiary zostały dokonane nieprawidłowo, mógł zgłosić uwagi co do sposobu ważenia pojazdu i domagać się zweryfikowania wyników pomiaru. Nadto należy wskazać, że użyte podczas kontroli na drodze w dniu 8 listopada 2005r. wagi "[...]", o numerach fabrycznych "[...]" i "[...]" posiadały świadectwa legalizacji wydane w dniu 15 czerwca 2005r. przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, ważne do dn. 30 czerwca 2007r. Świadectwa legalizacji spełniały wymagania określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn. 3 października 2003r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791). Powyższe stanowi, że proces legalizacji wag zakończony wydaniem stosownego świadectwa legalizacji potwierdza, że przyrząd pomiarowy spełnia wymogi techniczne i metrologiczne, co umożliwia zastosowanie tego przyrządu pomiarowego do celu, dla którego jest on przeznaczony.

Wprawdzie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dn. 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu odnoszą się do kwestii właściwego stosowania i warunków technicznego użytkowania przyrządów pomiarowych, jednak wyłącznie ze względu na wymagania metrologiczne i w celu spełnienia tych wymagań. Stąd też poza materią rozporządzenia pozostaje zagadnienie, jak posługiwać się wagami samochodowymi spełniającymi wymagania metrologiczne i takiej regulacji rozporządzenie nie zawiera. Są bowiem powszechnie obowiązujące wymagania metrologiczne dotyczące wag samochodowych, lecz nie ma powszechnie obowiązujących procedur pomiarowych określających sposób ważenia pojazdów, tj. sposób przeprowadzenia dowodu za pomocą wag samochodowych. Sposób zaś dokonywania pomiarów wynika wprost z konstrukcji przyrządu pomiarowego i jest przedstawiony w instrukcji obsługi (tak też w wyroku NSA z dn. 8 lutego 2006r. Sygn. akt I OSK 442/05).

W tej sytuacji należy stwierdzić, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających aktualne świadectwa legalizacji i zgodnie z instrukcją obsługi, był wystarczający do uznania za prawidłowy. Jednocześnie należy uznać, iż podniesiony w skardze zarzut, że przeprowadzone pomiary zostały dokonane w sposób nieprawidłowy, a co za tym idzie nie mogą stanowić podstawy wydania decyzji nakładającej karę pieniężną, nie jest zasadny.

W odniesieniu do zarzutu, iż pomost wagi nie był umieszczony w specjalnym dole fundamentowym wyposażonym w urządzenie odwadniające, to wskazać należy, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, wagi mogą być skonstruowane jako stacjonarne i przenośne. Obowiązek umieszczania pomostu wagi w dole fundamentowym wynikający z § 5 cytowanego rozporządzenia dotyczy tylko wag stacjonarnych. Wagi typu "[...]" użyte w trakcie kontroli pojazdu w dniu 8 listopada 2005r. są wagami przenośnymi, wobec czego § 5 wymienionego rozporządzenia nie ma tu zastosowania. Ponadto, jak to wynika z protokołu pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dn. 29 czerwca 2005r. powierzchnia jezdni w strefie ważenia była w prawidłowy sposób odchylona od płaszczyzny. Powyższy protokół zawiera również dokładny opis miejsca kontroli pojazdu.

Za chybiony należy również uznać wyrażony w skardze pogląd stanowiący, że w świetle przepisu art. 13g ust. 4 ustawy o drogach publicznych, to pracownik skarżącego, jako osoba "dokonująca przejazdu pojazdem nienormatywnym" powinien być ukarany. Należy tu bowiem, za Kolegium, przytoczyć tezę wyroku WSA w Warszawie (wyrok z dn. 21 maja 2004r. Sygn. akt II SA 53/03, Lex 148939) zgodnie z którą: "Za stan techniczny pojazdu i sposób jego załadowania w pełni odpowiada przewoźnik lub właściciel pojazdu, którego w toku kontroli reprezentuje kierowca. Każdy podmiot zajmujący się przewozem ładunku po drogach publicznych powinien z należytą starannością, bardzo dokładnie, sprawdzać nie tylko sam proces załadunku towaru na pojazd, ale również wybierać drogę swego przejazdu w taki sposób, aby nie naruszyć jakichkolwiek norm prawa drogowego oraz przepisów dotyczących warunków technicznych pojazdu. Właściciel samochodu ciężarowego, który powierza dokonanie przewozu ładunku, zgodnie z obowiązującym prawem w pełni ponosi odpowiedzialność za działanie zatrudnianego przez siebie kierowcy".

Za bezzasadny należy również uznać zarzut skargi o pozbawieniu skarżącego możliwości udziału w postępowaniu. Z akt sprawy administracyjnej wynika bowiem, że organ administracji I instancji zawiadomił B. P. o wszczęciu postępowania w sprawie i pouczył go o możliwości składania wyjaśnień, czym zapewnił skarżącemu możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Ponadto, organy administracji podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 7 i 77 kpa). Orzeczenia organów administracji zostały wydane w zgodzie z obowiązującymi normami prawa (art. 6 kpa), a w trakcie toczącego się postępowania organy informowały skarżącego w sposób wyczerpujący o wszystkich okolicznościach sprawy, na co wskazuje pouczenie zawarte w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu (art. 9 kpa). Zatem podniesiony w skardze zarzut o naruszeniu w trakcie postępowania administracyjnego jego podstawowych zasad, nie zasługuje na uwzględnienie.

Ponadto, Sąd nie dopatrzył się naruszenia cytowanych w skardze norm konstytucyjnych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zasady winy i wymiaru kary, na które powołuje się skarżący przytaczając normę art. 42 ustawy zasadniczej, jak słusznie zauważyło Kolegium, mają zastosowanie w prawie karnym. Natomiast w przedmiotowej sprawie, organ w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku na oś, wydaje decyzję administracyjną.

Reasumując, zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza prawa, dlatego skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił.