Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1714/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 87 ust. 1, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu zażalenia M. K. prowadzącej [...] w J., ul. [...], od postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odmawiającego wznowienia postępowań w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym M. S., Z. S., A. T., T. P., E. S., B. K. oraz T. J.z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzje indywidualne od Nr [...] do [...], w sprawie objęcia M. S., [...] Z. S., A. T., T. P., E. S., B. K. oraz T. J., obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z [...]. W drodze powyższych decyzji ustalono, że umowy, które [...] w J. ul. [...], zawierał z poszczególnymi osobami nie były umowami o dzieło (jak zostały nazwane w tytule umowy), a były to umowy cywilnoprawne o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu. Konsekwencją tak zawartych umów jest obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego poszczególnych osób, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2011 roku M. K. prowadząca [...] (zwana dalej "skarżącą") wystąpiła do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Zdrowia z wnioskiem o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2011 r. od Nr [...] do Nr [...], w związku z niezapewnieniem skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. We wniosku tym skarżąca wskazała, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. otrzymała pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...], z którego wynikało, iż Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził, iż wyszczególnieni w piśmie pracownicy podlegali obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zawartych ze skarżącą. Skarżąca wniosła również o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, gdyż zaistniałe przy jej podejmowaniu błędy natury procesowej wskazują na konieczność jej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego.

Rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] odmówił wznowienia postępowań w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym M. S., Z. S., A. T, T. P., E. S., B. S. oraz T. J. z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych ze skarżącą.

Od niniejszego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi I instancji między innymi naruszenie art. 28 kpa w związku z art. 149 § 3 kpa poprzez uznanie, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnych osób fizycznych, z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych.

Rozpoznając niniejsze zażalenie organ II instancji wskazał na przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w decyzjach ostatecznych w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ podkreślił, że decyzje od Nr [...] do Nr [...] nie nakładały na skarżącą obowiązku polegającego na zobowiązaniu do odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego też dla oceny czy skarżąca jest stroną postępowania, istotne znaczenie miało wykazanie czy wydana decyzja dotyczy jej interesu prawnego. Organ powołując się na brzmienie art. 28 kpa, uznał, że skarżąca nie posiadała uprawnień strony w przedmiotowych postępowaniach. Decyzje dotyczyły stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osób, z którymi firma skarżącej zawierała umowy cywilnoprawne. Wydane decyzje nie nakładają na skarżącą, będącej jedynie płatnikiem składek, żadnego obowiązku, ani też nie przyznają żadnych uprawnień. W konkluzji organ uznał, iż złożenie żądania wszczęcia postępowania przez osobę nie będącą stroną w sprawie stanowi o niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz zasądzenie o zwrocie kosztów postępowania. Zarzuciła:

1. naruszenie art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że skarżąca prowadząca [...] nie jest stroną postępowania w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych przez NZOZ;

2. błędną wykładnie art. 85 ust. 4 i art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, ze zm.),

3. naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie pomimo tego, że organ I instancji odmówił wznowienia postępowania we wskazanych wyżej sprawach o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym w sytuacji gdy decyzje organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 61 § 4, art. 10 § 1 kpa;

4. naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie [...] udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym obecnie postanowieniem;

5. naruszenie art. 62 kpa poprzez połączenie do wspólnego rozpoznania spraw, dotyczących różnych stanów faktycznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a.

Kontrolując w ten sposób zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.

Zaskarżone postanowienie zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącej do występowania w charakterze strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahentów, z którymi zawierała umowy cywilnoprawne, a co za tym idzie prawa do wznowienia postępowań, w których bez swojej winy nie brała udziału.

W ocenie Sądu stanowisko, że skarżąca nie jest stroną postępowań, gdyż nie dotyczy jej interesu prawnego jest błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie sądownictwa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc – przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw.

W przedmiotowej sprawie ostateczne ustalenia dokonane przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym M. S., Z. S., A. T., T. P., E. S., B. K. oraz T. J. z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z [...], podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego powoduje, iż skarżąca jako płatnik tych składek będzie zobowiązana – na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie będą podlegały ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

W świetle powyższych regulacji należy uznać, że postępowanie przed organem Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu, którego źródłem są przepisy prawa materialnego: art. 87 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1013/10, statusu skarżącego jako strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w postępowaniu prowadzonym przed organami Narodowego Funduszu Zdrowia ma bowiem znaczenie "przesądzające" o obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona.

Z omawianych względów Sąd uznał, że organ z pominięciem powyższych uregulowań wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącej do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowań w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahentów. Zatem błędne jest rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia tych postępowań.

Skoro skarżąca posiada status strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym a nie brała bez swojej winy udziału w tym postępowaniu i złożyła wniosek o wznowienie postępowania – organ winien po wydaniu postanowienia o wznowieniu w trybie art. 149 § 1 k.p.a. rozpoznać wniosek merytorycznie, a następnie wydać jedno rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 k.p.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji rozpozna merytorycznie złożony przez skarżącą wniosek o wznowienie postępowań. Sąd zwraca uwagę, iż do każdego z postępowań, zakończonych decyzjami dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym należy wydać odrębne rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.

O niewykonywaniu uchylonych postanowień Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.