Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1739/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 109,  art. 14  par. 1,  art. 61a  par. 1,  art. 105, art. 156 par. 1,  art. 39
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Adam Lipiński, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie skreślenia z listy słuchaczy i umorzenie postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a.", uchylił decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie skreślenia K. S. z listy słuchaczy Uzupełniającego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując co następuje:

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor [...] Szkół [...] w B., działając na podstawie art. 39 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), art. 104 K.p.a. oraz uchwały Rady Pedagogicznej z dnia [...] stycznia 2012 r. podjętej na podstawie upoważnienia określonego w Statucie Szkoły, skreślił K. S. z dniem [...] lutego 2012 r. z listy słuchaczy szkoły.

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. A. S., działający jako pełnomocnik K. S., wystąpił do [...] Kuratora Oświaty o unieważnienie ww. decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...][...] Kurator Oświaty, na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 156 § 1 K.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r.

Odwołanie od ww. decyzji do Ministra Edukacji Narodowej złożył A. S. zarzucając organom szkoły oraz [...] Kuratorowi Oświaty naruszenie art. 10 K.p.a., nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji, w której brak jest dowodu doręczenia K. S. decyzji o skreśleniu z listy słuchaczy szkoły.

Minister Edukacji Narodowej pismem z dnia [...] maja 2013 r. zwrócił się do [...] Kuratora Oświaty o uzupełnienie akt sprawy m.in. o potwierdzenie doręczenia K. S. decyzji dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r.

Pomimo wezwania [...] Kurator Oświaty nie nadesłał dowodu doręczenia ww. decyzji, a jedynie dowód nadania w dniu [...] lutego 2013 r. przesyłki do K. S..

Organ odwoławczy stwierdził, iż w aktach sprawy prowadzonej przez [...] Kuratora Oświaty nie ma dowodu potwierdzającego doręczenie K. S. decyzji dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. Wskazał przy tym, że zgodnie z pismem pełnomocnika strony z dnia [...] stycznia 2013 r. decyzja o skreśleniu z listy słuchaczy K. S. została mu przekazana w dniu [...] grudnia 2012 r. W tej samej dacie, tj. [...] grudnia 2012 r. pełnomocnik złożył do Kuratora Oświaty w B. wniosek o unieważnienie decyzji sporządzonej przez Dyrektora [...] Szkół [...] z dnia [...] lutego 2012 r. o skreśleniu K. S. z listy słuchaczy z dniem [...] lutego 2012 r. oraz o wstrzymanie wykonania ww. decyzji.

Uwzględniając okoliczności faktyczne oraz obowiązujący stan prawny, w ocenie Ministra Edukacji Narodowej wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r. w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości. Z akt sprawy wynika, że doręczenie decyzji dyrektora szkoły o skreśleniu z listy słuchaczy K. S. nastąpiło do rąk pełnomocnika strony w dniu [...] grudnia 2012 r. - w tej bowiem dacie pełnomocnik potwierdził jej otrzymanie.

W chwili, gdy pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o unieważnienie ww. decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. o skreśleniu z listy słuchaczy, tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzja ta nie była ostateczna. Wobec tego, [...] Kurator Oświaty powinien rozpatrzyć wniosek strony w trybie art. 138 K.p.a. - jako odwołanie od decyzji. Skoro bowiem nie było zakończone postępowanie odwoławcze, bezprzedmiotowe było wszczynanie postępowania na podstawie art. 156 K.p.a. Z tego względu, stosownie do art. 105 K.p.a., należało umorzyć postępowanie w całości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2013 r., K. S. - działająca przez pełnomocnika - wniosła o stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie skreślenia z listy słuchaczy szkoły.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 35 § 3, art. 104 § 2, art. 105 § 1, art. 107 § 3, art. 135, art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. pomimo, iż dotknięta jest ona wadami kwalifikowanymi, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a.

W motywach skargi skarżąca wskazała, iż żądanie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. wynika z braku jej doręczenia skarżącej oraz braku uzyskania wymaganej prawem obligatoryjnej opinii samorządu uczniowskiego (art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Podkreśliła, że doręczenie kserokopii decyzji nie jest równoznaczne z doręczeniem decyzji. Z tego względu Minister błędnie stwierdził podstawę do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r. jako odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż skoro - jak przyznaje pełnomocnik skarżącej - decyzja Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nie została doręczona stronie w dniu [...] grudnia 2012 r., to jego wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji należałoby uznać za przedwczesny. W stosunku do decyzji, która nie została wprowadzona do obrotu prawnego nie może toczyć się jakiekolwiek postępowanie z uwagi na niedopuszczalność ze względów przedmiotowych. Z tego względu nie było podstaw do wszczęcia postępowania, zaś postępowanie wszczęte należało umorzyć. Zatem ewentualne uchybienia w toku postępowania nie miały wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2013 r. oraz decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r. Sąd uznał, że są one wadliwe w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy, zasadniczą kwestią wymagającą oceny Sądu, pozostaje skuteczność doręczenia decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie skreślenia K. S. z listy słuchaczy szkoły - jej adresatowi (pełnomocnikowi adresata działającemu w jego imieniu).

Zgodnie z dyspozycją art. 109 § 1 K.p.a. decyzje doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przepis te nawiązuje do zawartej w art. 14 § 1 K.p.a. ogólnej zasady pisemności postępowania. Zasada ta nakłada na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązek sporządzenia decyzji (i postanowień) w formie pisemnej oraz doręczenie stronom tak sporządzonych aktów w trybie określonym w art 39 - 49 K.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, iż sporządzoną na piśmie decyzję doręcza się wszystkim uprawnionym do tego podmiotom w oryginale. Każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronie musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie doręczyć tylko wypis lub odpis decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 1998 r., sygn. akt II SA/Gd, publ.: LEX nr 44208). Przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Nie jest zatem tak, że jest jedna autentyczna, pierwotna wersja decyzji, a inne egzemplarze mają charakter odpisów. Przyjmuje się więc na gruncie postepowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 K.p.a. wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 782/10, LEX nr 952060). Stanowisko takie jest również konsekwentnie prezentowane w piśmiennictwie. Komentatorzy jednoznacznie przyjmują, że ww. przepis zobowiązuje organ administracji do doręczenia stronie decyzji na piśmie, co należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału pisemnej decyzji. Przepis art. 109 § 1 K.p.a. stanowi o doręczeniu "decyzji", a więc oryginału, a nie odpisu, wyciągu z protokołu posiedzenia organu czy też kopii decyzji. Strona jest uprawniona do otrzymania w oryginale, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ, dokumentu, jakim jest decyzja sporządzona na piśmie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 11 wydanie Wyd. C.H. Beck 2011, s. 443; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz LEX, 4 wydanie Wyd. Wolters Kluwer Polska 2011, s. 860). Także A. Skóra w glosie do wyroku SN z dnia 12 grudnia 2003 r. (sygn. akt III RN 135/03, publ.: GSP-PO 2005, nr 1-2, poz. 31) wskazuje, że przepis art. 109 § 1 K.p.a. stanowi expressis verbis o doręczeniu stronie "decyzji", a zatem jej oryginału, a nie odpisu, kopii, czy też wyciągu z protokołu posiedzenia organu kolegialnego.

Doręczenie decyzji jest czynnością procesową organu, z którą przepisy K.p.a. wiążą skutki prawne. Zgodnie z art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przepis ten wskazuje na granicę między wydaniem decyzji a jej doręczeniem. Przed doręczeniem decyzja istnieje, natomiast skutki prawne wywiera dopiero z chwilą jej doręczenia. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Stanowisko takie podziela orzecznictwo sądowe. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 30 marca 2005 r. (sygn. akt VII SA/Wa 335/04, publ. : LEX nr 189164) decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia stronie. Z tym momentem wiąże ona organ, który ją wydał, co oznacza, że decyzja zostaje wprowadzona do obrotu prawnego i jej wzruszenie jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych stosownymi przepisami K.p.a. Innymi słowy, uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza dla niej nową sytuację procesową poprzez możliwość wniesienia środka zaskarżenia.

Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia skarżącej decyzji Dyrektora [...] Szkół [...] w B. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie skreślenia z listy słuchaczy szkoły. Za taki dowód, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, nie może być uznany wykaz z książki nadawczej [...] Szkół [...] w B. z numerem nadania przesyłki w dniu [...] lutego 2012 r. Może on stanowić jedynie dowód nadania określonej przesyłki, nie zaś dowód doręczenia ww. decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. zgodnie z postanowieniami art. 39 i nast. K.p.a.

W świetle poczynionych wyżej rozważań nie można również uznać, że ww. decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej – A. S.. Zgodnie z jego oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. skierowanym do Kuratora Oświaty w B., w dniu [...] grudnia 2012 r. właściciel [...] Szkół [...] w B. udostępnił mu jedynie kserokopię decyzji. Stanowisko to pełnomocnik podtrzymał w motywach skargi. Jak już wyżej wskazano doręczenia kserokopii decyzji nie można utożsamiać ze skutecznym doręczeniem decyzji, która winna w szczególności zawierać własnoręczny podpis osoby reprezentującej organ.

W realiach niniejszej sprawy rzeczą organu właściwego do rozpatrzenia wniosku pełnomocnika skarżącej o unieważnienie decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., było ustalenie w sposób jednoznaczny, czy przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona stronie. Sama bowiem treść wniosku budziła w tym względzie uzasadnione wątpliwości. Pełnomocnik wskazał, że wniosek ten składa "wobec braku udostępnienia akt od ponad dwu tygodni oraz prawdopodobieństwa, że decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.". Nadto w ww. piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. skierowanym do organu pełnomocnik wskazał, że udostępniono mu wyłącznie kserokopię decyzji. Te okoliczności zostały jednak pominięte przez organ pierwszej instancji, który rozpatrzył merytorycznie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. nie stwierdzając podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego z przyczyn określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Tymczasem kwestia ewentualnej kwalifikowanej wadliwości ww. decyzji mogła być rozważana dopiero po bezspornym ustaleniu, że została ona skutecznie doręczona stronie - wprowadzona do obrotu prawnego, a co za tym idzie, że istnieje prawna możliwość jej wzruszenia w jednym z trybów przewidzianych w K.p.a.

W świetle powyższego uznać należy, że decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest co najmniej przedwczesna. Na etapie wstępnego badania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ winien bowiem wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czy ww. decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. została skutecznie doręczona stronie (jej pełnomocnikowi), czy też nie. W przypadku ustalenia, że ww. decyzja nie została prawidłowo doręczona organ winien na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ewentualnie w przypadku, gdyby okoliczność braku prawidłowego doręczenia decyzji została stwierdzona już w toku postępowania nieważnościowego, winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Podejmując rozstrzygnięcie organ winien wyjaśnić, iż wniesienie środka zaskarżenia od ww. decyzji, ewentualnie wzruszenie decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych określonych w K.p.a., jest możliwe dopiero w następstwie jej skutecznego doręczenia stronie (pełnomocnikowi). Orzekając merytorycznie w okolicznościach niniejszej sprawy organ dopuścił się naruszenia art. 156 § 1 w zw. z art. 109 i 110 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei Minister Edukacji Narodowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 K.p.a., uchylił decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2013 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Co do zasady, w świetle powyższych uwag, rozstrzygnięcie organu odwoławczego można byłoby uznać za prawidłowe, skoro w następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono brak dowodu doręczenia stronie decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Ocenie Sądu podlega jednak nie tylko sentencja decyzji, ale również jej uzasadnienie, bowiem zawarta w nim argumentacja determinuje dalsze postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.

Mianowicie organ odwoławczy uznał, że doręczenie decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. nastąpiło do rąk pełnomocnika strony w dniu [...] grudnia 2012 r. - w tej bowiem dacie pełnomocnik potwierdził jej otrzymanie. Stwierdził również, że w dacie wystąpienia przez pełnomocnika z wnioskiem o unieważnienie ww. decyzji tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzja ta nie była ostateczna. Wobec tego, [...] Kurator Oświaty powinien rozpatrzyć wniosek pełnomocnika w trybie art. 138 K.p.a. - jako odwołanie od decyzji. W sytuacji bowiem, gdy nie zostało zakończone postępowanie odwoławcze, wszczęcie postępowania na podstawie art. 156 K.p.a. było bezprzedmiotowe.

Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń zaznaczyć należy przede wszystkim, że w dniu [...] grudnia 2012 r. pełnomocnikowi nie została doręczona ww. decyzja z dnia [...] lutego 2012 r., lecz jej kserokopia. Sam zaś fakt potwierdzenia otrzymania kserokopii decyzji nie może stanowić o skutecznym doręczeniu (oryginału) decyzji, co zostało już powyżej szeroko omówione. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że od dnia [...] grudnia 2012 r. rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji.

Niezalenie jednak od powyższego zauważyć należy, że wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji mogą być objęte zarówno decyzje ostateczne, jak i nieostateczne. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 1992 r. (sygn. akt II SA 946/91, publ.: Wspólnota 1992, nr 37, s. 21) art. 157 § 2 K.p.a. oraz inne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabraniają stronie złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przed upływem terminu do jej zaskarżenia. Jeżeli strona wyraźnie powoła się na przepis art. 156 § 1 K.p.a., który wyklucza stosowanie trybu odwoławczego, to organ wyższego stopnia wskazany w trybie art. 157 K.p.a. winien rozpoznać wniosek w trybie nadzoru jako organ pierwszej instancji. Nie można pozbawiać strony prawa wyboru trybu przewidzianego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, że możliwe jest stosowanie trybu nieważności wobec decyzji nieostatecznej na wniosek strony, byleby strona wyraźnie wskazywała na wybór trybu nadzwyczajnego. Zaznaczyć przy tym należy, że tylko w wypadku, gdy wniesione zostanie odwołanie, w trakcie postępowania odwoławczego organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r, sygn. akt SA 472/81, publ.:ONSA 1981, nr 1, poz. 21).

Z powyższych względów stwierdzenie przez Ministra w zaskarżonej decyzji, że [...] Kurator Oświaty powinien rozpatrzyć wniosek pełnomocnika skarżącej w trybie art. 138 K.p.a. jako odwołanie od decyzji - jest całkowicie nieuprawnione. Treść żądania wniosku "o unieważnienie decyzji" nie budzi żadnych wątpliwości, zaś jako przesłanka wzruszenia decyzji wskazany został przepis art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, wskazująca na zasadność podjętego rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy niezależnie do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu. Po pierwsze, odpowiedź na skargę nie może uzupełniać (czy w istocie zastępować) zaskarżonej decyzji poprzez zamieszczenie w niej rozważań czy ocen, które powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Po drugie, jak już wyżej zostało podniesione, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w obrocie prawnym ze względu na istotne naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. wynikające z błędnego stanowiska organu odwoławczego odnośnie skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., a w konsekwencji działań jakie winien podjąć organ pierwszej instancji w następstwie złożenia wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r.

Dodatkowo Sąd zauważa, że zgodnie z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione organy lub osoby. Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Pokwitowanie stwarza domniemanie doręczenia, które może być obalone przeciwdowodem nawet przez osobę, do której rąk należało pismo doręczyć, jeśli faktycznie doręczenie nie nastąpiło. Nie można tym samym uznać wydanej decyzji za doręczoną, jeśli okoliczność ta nie została wykazana w postępowaniu wyjaśniającym, a faktu takiego się nie domniemywa. Sformalizowanie materialno-technicznej czynności doręczenia pisma (decyzji) jest nieodzowne z uwagi na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Ścisłe przestrzeganie wymagań formalnych należy do obowiązków organu administracji, albowiem od skuteczności doręczenia zależą w wielu przypadkach uprawnienia procesowe lub materialnoprawne stron, jak również określone obowiązki. Podkreślenia przy tym wymaga, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organów administracji.

Orzekając ponownie w sprawie [...] Kurator Oświaty uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. Wyjaśni w sposób niebudzący wątpliwości kwestię doręczenia skarżącej (ew. jej pełnomocnikowi) decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Zważy, iż stwierdzenie braku skutecznego doręczenia ww. decyzji będzie stanowić - na obecnym etapie - podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie organ pouczy Dyrektora [...] Szkół [...] w B. o obowiązku przestrzegania wymogów formalnych w zakresie doręczania decyzji i innych pism procesowych. Poinformuje, że dopiero skuteczne doręczenie decyzji rodzi skutek w postaci wprowadzenia jej do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji i stronę.

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.