Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 145/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 145/14

U Z A S A D N I E N I E

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (A. K. – dalej "skarżący") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") z dnia [...] września 2013 r. nr [...], orzekającej o:

1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy,

2) odmowie udzielania skarżącemu ochrony uzupełniającej,

3) wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany,

4) zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy,

- utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy w części dotyczącej pkt 1 – 4, natomiast w części dotyczącej pkt 5 uchyliła decyzję i w tym zakresie umorzyła postępowanie organu I instancji.

II. Zaskarżona decyzja Rady została wydana w następującym stanie faktycznym:

1. W dniu 4 kwietnia 2013 r. skarżący, obywatel [...] narodowości c., złożył do Szefa Urzędu wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Szef Urzędu orzekł, jak wskazano na wstępie. Decyzja Szefa Urzędu objęła również żonę skarżącego K.A. oraz małoletnie dzieci: B. K., B. K., S. K., E. K. oraz E. K.

3. Skarżący wniósł do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu.

III. Rozpatrzywszy wniesione odwołanie zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., Rada orzekła jak wskazano na wstępie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:

1. W świetle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy na podstawie art.13 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1695 ze zm.), dalej "ustawy". Skarżący nie wykazał, że w kraju pochodzenia jest zagrożony prześladowaniami, o których mowa w przywołanym przepisie. Powyższa ocena wynika z zestawienia zindywidualizowanej sytuacji skarżącego do aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia.

Przyjąć należy, że w ostatnich kilku latach nastąpiła poprawa sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka, choć nadal pozostaje ona jednak wysoce zła. Według opinii Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...] ogólna sytuacja bezpieczeństwa w C. jest zła, ale następuje pewna stabilizacja. Według cytowanego w powoływanym dokumencie stanowiska ekspertów Ośrodka Studiów Wschodnich z całą pewnością nie wydarzyło się w ciągu ostatnich miesięcy nic, co mogłoby skłaniać większą grupę mieszkańców republiki do wyjazdu za granicę i podjęcia starań o legalizację pobytu jako uchodźcy. Reżym [...] należy do bardzo represyjnych, ale stopień tej represyjności nie rośnie. Nie odnotowano ostatnio masowych prześladowań. Sytuacja w C. nie uległa zasadniczym zmianom także w kolejnych miesiącach 2013 r.

W następnej kolejności należało ocenić, czy skarżący wykazał, że jego zindywidualizowana sytuacja prowadzi do spełnienia przesłanek, uzasadniających przyznanie statusu uchodźcy.

Według oświadczeń skarżącego, zawartych we wniosku i potwierdzonych następnie w przesłuchaniu statusowym z dnia 28 sierpnia 2013 r. powodem opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia i przyjazdu na terytorium RP była obawa przed prześladowaniem. Źródłem tej obawy miało być zatrzymanie skarżącego w listopadzie 2012 r. przez niezidentyfikowanych mężczyzn noszących wojskowe mundury. W trakcie zatrzymania miało dojść do pobicia skarżącego. Przyczyną zatrzymania i pobicia wnioskodawcy była – według jego oceny – próba uzyskania od skarżącego informacji na temat bojowników, których miał przewozić jako taksówkarz. Skarżący podniósł, że nie miał tego rodzaju informacji, albowiem jeżeli faktycznie przewoził bojowników, to nie był tego świadomy i było to przypadkowe zdarzenie w związku z wykonywaniem przez niego zawodu taksówkarza. Skarżący stwierdził również, że nigdy sam nie walczył i nie miał żadnego kontaktu z bojownikami. Skarżący opuścił Krak pochodzenia wraz z rodziną kwietniu 2013 r. Pomiędzy listopadem 2012 r. a kwietniem 2013 r. skarżący nie był w żaden sposób niepokojony.

W ocenie Rady okoliczności faktyczne, na które powołał się skarżący, nie dają podstaw do uznania, że skarżący jest zagrożony prześladowaniami w kraju pochodzenia. Nie można bowiem uznać, aby stopień dolegliwości, związany z jednokrotnym zatrzymaniem skarżącego, a także z jego pobiciem, był na tyle wysoki, aby mógł być uznany za przejaw prześladowania skarżącego w rozumieniu ustawowym. Zdarzenie to miało charakter incydentalny i nie pociągnęło dalszych negatywnych konsekwencji dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca opuścił kraj pochodzenia dopiero około pół roku od rzekomego zatrzymania w listopadzie 2012 r., a w tym okresie nie pojawiły się żadne okoliczności, które mogłyby wpłynąć na taką decyzję. Przede wszystkim jednak, zeznania skarżącego są w tym względzie w najwyższym stopniu ogólnikowe i pozbawione szczegółów, co w istocie uniemożliwia ich zweryfikowanie w celu ich uprawdopodobnienia. Skarżący nie był w stanie nawet bardziej szczegółowo określić w czasie momentu, w którym miało dojść do zatrzymania w listopadzie 2012 r. Rada odmawia wiarygodności zeznaniom skarżącego odnośnie tego zdarzenia.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób, że w kraju pochodzenia jest zagrożony prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Obawy żywionej przez skarżącego nie można wobec powyższego uznać za uzasadnioną.

2. Nie ma również podstaw do przyznania skarżącemu ochrony uzupełniającej, o której mowa w art.15 ustawy.

Przywołany przepis stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w punktach od 1 do 3, tj. przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie; 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które to ryzyko powoduje, że nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Należy podzielić ustalenie organu pierwszej instancji, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1) i 3) art. 15 ustawy, gdyż wnioskodawca nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w C. nie występuje obecnie sytuacja wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Rozważenia wymaga natomiast przesłanka wymieniona w art. 15 pkt 2, tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Należy przyznać, że w C. dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak należy podkreślić, że samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, ze wnioskodawca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na takie traktowanie. Odnosząc się do zindywidualizowanej sytuacji wnioskodawcy, która została przeanalizowana szczegółowo powyżej, należy stwierdzić, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca byłby narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Ustalenia poczynione powyżej w odniesieniu do odmowy nadania statusu uchodźcy zachowują swoją odpowiednią aktualność.

3. Powyższe ustalenia mają zastosowanie również w kontekście oceny przesłanek udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art.97 ust.1 ustawy.

Przepis ten przewiduje udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany, gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Europejskiej konwencji praw człowieka z 1950 r. Skarżący nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do C. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1ustawy.

4. Z uwagi na brak podstaw prawnych do orzekania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy również o zakazie wjazdu cudzoziemca na terytorium RP, rozstrzygnięcie Szefa Urzędu w tym przedmiocie należało uchylić, a postępowanie w tym przedmiocie umorzyć.

IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Rady.

Skarga podnosi przeciwko orzeczeniu Rady następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art.13 ust.1, art.15, art.97 ust.1 ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię, a co za tym idzie stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego;

2. naruszenie prawa materialnego – art.97 ust.1a ustawy poprzez jego niezastosowanie;

3. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.15 k.p.a. poprzez uchylenie się od dokonania własnych ustaleń faktycznych; przedstawienie w sposób lakoniczny i niewystarczający oceny materiału dowodowego; brak odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu;

4. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.7, art.12, art.77 i art.107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, niezebranie informacji o kraju pochodzenia w zakresie koniecznym dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; pominięcie sytuacji żony i dzieci; nieprzesłuchanie żony skarżącego;

5. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy przy ocenie, czy zostały spełnione przesłanki do przyznania ochrony na terytorium Polski; dokonanie tej oceny oderwaniu od aktualnych informacji na temat sytuacji w kraju pochodzenia, z pominięciem doświadczenia życiowego;

6. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.68 ustawy poprzez niezastosowanie się do wymogu przeprowadzenia badań i zapewnienia obecności psychologa podczas przesłuchania statusowego;

7. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.80 k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że zeznania skarżącego odnośnie zatrzymania w listopadzie 2012 r. są niewiarygodne pomimo tego, że organ nie zweryfikował ich wiarygodności poprzez przesłanie żony skarżącego oraz pomimo tego, że w świetle powszechnie dostępnych informacji tego rodzaju sytuacje mają miejsce w kraju pochodzenia skarżącego;

8. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego, tj. art.107 § 3 w związku z art.11 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, w szczególności niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, nieprzytoczenie przepisów prawa będących podstawą decyzji; niewystarczające wyjaśnienie powodów, dla których organ odmówił wiarygodności zeznaniom skarżącego;

9. naruszenie art.6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem prawa;

10. naruszenie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnej decyzji.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje:

1. Przy orzekaniu w niniejszej sprawie organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że co do zasady cudzoziemiec ubiegający się o status uchodźcy ma w daleko idący sposób ograniczone możliwości dowiedzenia własnych twierdzeń odnośnie okoliczności doznawanych prześladowań.

2. Organ odwoławczy dokonał jedynie powierzchownej kontroli decyzji organu I instancji, nie odnosząc się merytorycznie do zarzutów odwołania.

3. Rada dokonała powierzchownej oceny sytuacji w C.

4. Rada nie dokonała oceny sytuacji rodziny skarżącego, również objętej wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy.

5. Wadliwie zaniechano przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z przesłuchania żony skarżącego pomimo faktu, że żona była bezpośrednim świadkiem poszukiwania skarżącego przez ludzi w wojskowych mundurach, a następnie świadkiem zatrzymania skarżącego.

6. Skarżący nie został przesłuchany w obecności psychologa pomimo ujawnienia przez skarżącego w trakcie postępowania faktu doznania przemocy.

7. Wszelkie wątpliwości, jakie organy powzięły w związku z treścią zeznań skarżącego winny być rozstrzygane w oparciu o przesłuchanie członków rodziny skarżącego.

8. Stosownie do najnowszych doniesień na temat sytuacji w C. w chwili obecnej znacznemu nasileniu uległy zarówno działania partyzanckie, jak i działania władz zmierzające do eliminacji bojowników. Obawa skarżącego przed prześladowaniami jest w tej sytuacji uzasadniona.

9. Rada nie wzięła pod uwagę faktu, że w kraju pochodzenia skarżący miał zapewnione warunki bytowe, a rodzina posiadała całkiem dobrą sytuację finansową. Powyższe nakazuje domniemywać, że wyjazd skarżącego wraz z rodziną z kraju pochodzenia, co do zasady wiążący się z niepewnością i daleko idącymi uciążliwościami, musiał być podyktowany dostatecznie istotnymi przyczynami.

10. W zaskarżonej decyzji nie uwzględniono – w odniesieniu do dzieci skarżącego – przesłanek do udzielenia zezwolenia na pobyt tolerowany, wskazanych w art.97 § 1 pkt 1a ustawy.

V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko w sprawie.

Do pisma załączono dokumentację medyczną, potwierdzającą występowanie u żony skarżącego astmy oskrzelowej oraz pismo szkoły podstawowej, do której uczęszcza trójka dzieci skarżącego, zawierające pozytywną o wyżej wymienionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Rady było wyjaśnienie, czy skarżący oraz objęci wnioskiem skarżącego członkowie jego rodziny spełnią przesłanki niezbędne do uzyskania alternatywnie: 1) statusu uchodźców, 2) ochrony uzupełniającej albo 3) zgody na pobyt tolerowany.

2. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

3. Stosownie do treści przepisu art.13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma on charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że – w świetle tych postanowień – chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.

Art.1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

4. Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemca. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy.

W świetle załączonych do akt sprawy opracowań, dotyczących aktualnej sytuacji w C. , należy oczywiście zgodzić się ze skarżącym, że sytuacja ta jest w wielu wymiarach trudna, w tym w szczególności trafna jest uwaga skarżącego, że w C. w dalszym ciągu dochodzi do naruszeń praw człowieka. Podkreślić jednakże należy, że sama okoliczność, że w kraju pochodzenia cudzoziemca stan przestrzegania praw człowieka nie utrzymuje się, w ujęciu ogólnym, na zadawalającym poziomie, nie stanowi automatycznej przesłanki do udzielenia temu cudzoziemcowi ochrony w innym kraju, o ile nie wykaże on, że wspomniane uchybienia w zakresie przestrzegania praw człowieka oddziaływają wprost na jego sferę praw i wolności. Zasadą jest zatem indywidualizacja i konkretyzacja prześladowań, co wyraźnie podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy. W świetle powyższego nie można podzielić zarzutu skargi odnośnie uchybienia organu odwoławczego, polegającego na nierozpatrzeniu we wnikliwy sposób zarzutów odwołania skarżącej, odnoszących się do ogólnej sytuacji w C. , zważywszy na niewykazanie przez skarżącego, że sam osobiście jest, czy też może być ofiarą prześladowań.

Podkreślić należy, że ogólna sytuacja w kraju pochodzenia, stan przestrzegania praw człowieka, standard życia nie mogą być traktowane jako samoistne przesłanki do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową. Niezbędnym warunkiem jest bowiem udowodnienie indywidualnego charakteru obiektywnie uzasadnionej groźby dla jego praw i bezpieczeństwa.

5. Trafnie przyjęły oba, orzekające w niniejszej sprawie organy, że wystarczającą przesłanką do uznania zasadności obaw skarżącego przed mającymi mu zagrażać w kraju pochodzenia prześladowaniami w rozumieniu przepisów o ochronie cudzoziemców, nie może być incydent, do którego wedle oświadczenia skarżącego miało dojść listopadzie 2012 r., tj. krótkotrwałe uprowadzenie i pobicie skarżącego przez niezidentyfikowanych sprawców. Wprawdzie faktu wystąpienia tego zdarzenia nie da się zweryfikować w oparciu o obiektywne dowody, tj. dowody inne niż zeznania samego skarżącego oraz członków jego rodziny, niemniej całkowicie słusznie podniesiono w skardze, że co do zasady cudzoziemiec, ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy ma dalece utrudnione możliwości dowodzenia takimi obiektywnymi dowodami, dotyczących go okoliczności faktycznych. W świetle powyższych złożeń stwierdzić należy brak podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznań skarżącego odnośnie powołanego przez niego uprowadzenia i pobicia.

W ocenie Sądu jednakże brak jest przekonujących podstaw do traktowania wspomnianego zdarzenia - nie jako odosobnionego incydentu - a (zgodnie z interpretacją skarżącego) jako elementu szeregu działań wymierzonych przeciwko skarżącemu, tworzących łącznie stan prześladowania, czy też groźby tego prześladowania. Podkreślenia wymaga w tym kontekście, że w trakcie przesłuchania statusowego (k.75 – 80 akt Szefa Urzędu) skarżący, oprócz wspomnianego incydentu, nie wskazał żadnych innych okoliczności, mających miejsce przed jego uprowadzeniem i pobiciem, czy też po tej dacie, które można byłoby zakwalifikować jako uzasadniające obawę przed prześladowaniami. Skarżący udzielił negatywnych odpowiedzi zarówno na pytanie, czy był prześladowany w kraju pochodzenia ze względu na swoją rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne (k.77), jak i na pytanie, czy był zatrzymany, aresztowany lub skazany prawomocnym wyrokiem sądu w kraju pochodzenia (k.77), jak też na pytanie, czy oprócz przedmiotowego incydentu był poddawany przemocy fizycznej lub psychicznej w kraju pochodzenia (k.77). Skarżący zeznał ponadto, że nie był członkiem partii politycznej, organizacji religijnej, społecznej, etnicznej, kulturalnej, nie brał ponadto udziału w działaniach wojennych (k.77).

Zeznając na temat uprowadzenia i pobicia (k.78), skarżący nie sformułował żadnych przypuszczeń odnośnie tego, kim byli napastnicy. Skarżący wskazał, że napastników było czterech, byli brodaci i nosili wojskowe ubrania (cztery dni wcześniej prawdopodobnie te same osoby, podczas nieobecności skarżącego w domu, wypytywali o niego jego żonę). W trakcie uprowadzenia i pobicia napastnicy wypytywali skarżącego o ludzi, których wiózł jako taksówkarz (podejrzewając skarżącego o udzielanie pomocy bojownikom).

Nie negując w najmniejszym stopniu dolegliwości, wynikających z tego zdarzenia dla skarżącego, podkreślić należy, że nie doprowadziło ono do tego rodzaju następstw, jak poważny uszczerbek na zdrowiu, czy też długotrwałe pozbawienie wolności. Skarżący podkreślił, że tego samego dnia wrócił do domu o własnych siłach (k.77).

Z zeznań skarżącego wynika, że nazajutrz po napadzie skarżący wraz z rodziną wyjechał do rodziców, gdzie zamieszkiwał do połowy stycznia 2013 r., natomiast w połowie stycznia 2013 r. cała rodzina wróciła do G. , z tym że do innego mieszkania (k.77). W dniu 1 kwietnia 2013 r., a zatem po upływie dalszych około dwóch i pół miesiąca skarżący wraz z rodziną wyjechał z kraju pochodzenia, nie napotykając w tym zakresie żadnych trudności (k.79).

Podkreślić ponownie należy, że z zeznań skarżącego nie wynika, aby do dnia wyjazdu z kraju (w tym w szczególności w okresie po powrocie od rodziców) miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia, uzasadniające wniosek, że uprowadzenie i pobicie skarżącego nie było jednokrotnym incydentem, a przeciwnie, zapoczątkowało szereg szykan i prześladowań.

Stan faktyczny niniejszej sprawy przemawia za uznaniem, że rzeczywistą przyczyną emigracji skarżacego i jego rodziny z kraju pochodzenia są względy ekonomiczne, tj. dążenie do poprawienia standardu życia. Podkreślić w tym kontekście należy, obok złej sytuacji finansowej (k.78), fakt że niezwłocznie po przyjeździe do Polski w dniu 4 kwietnia 2013 r. i złożeniu wnioksu o nadanie statusu uchodźcy skarżacy wraz z rodziną udał się do Niemiec.

Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni podzielił argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Podkreślenia wymaga, że wbrew stanowisku skargi, ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, niezbędnych do jej rozstrzygnięcia, było możliwe w opraciu o zeznania samego skarżącego, bez konieczności przeprowadzania dowodu z zeznań członków rodziny skarżącego.

5. Nie można podzielić stanowiska skargi, że w postępowaniu administracyjym doszło do naruszenia art.68 ustawy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ma bowiem przekonujących podstaw do przyjęcia, że brak obecności psychologa przy przesłuchaniu (przywołany przepis przewiduje udział psychologa przy przesłuchaniu w sytuacji, w której cudzoziemiec wnisokujący o nadanie statusu uchodźcy był poddany przemocy w kraju pochodzenia) w jakikolwiek sposób doprowadził do zniekształcenia treści zeznań skarżacego. Podkreślić należy, że po pierwsze, przesłuchanie skarżącego zostało przeprowadzone w dniu 28 sierpnia 2013 r. a zatem po upływie ponad 10 miesięcy od dnia wskazanego przez skarżącego uprwoadzenia i pobicia, po drugie, skarżący, zapytany na wstępie przez osobę przeprowadzajacą przesłuachanie, czy dobrze się czuje i czy jest w stanie odpowiadać na pytania odpowiedział: "Czuję się dobrze. Zgadzam się na przesłuchanie w dniu dzisiejszym" (k.79).

6. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.

W związku z powyższym, organy administracji orzekające w sprawie słusznie uznały, że cudzoziemiec nie potrzebuje międzynarodowej ochrony, bowiem nie spełnia on przesłanek uzasadniających uznanie go za uprawnionego do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia mu ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust 1 i art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

7. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art.97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1 a.

8. Przechodząc do oceny istnienia w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Mając zatem na uwadze ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że jest narażony na wymienione naruszenia praw człowieka, podczas gdy to na ubiegającym się o status uchodźcy spoczywa ciężar wykazania istnienia tych obaw. Skarżący nie wykazał ani nie uprawdopodobnił faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowania lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu potwierdzającego znalezienie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń oraz, że władze kraju pochodzenia lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Podnoszone przez skarżącego generalne zagrożenia w kraju jego pochodzenia, nie przekładają się na indywidualne położenie skarżącego i nie będą skutkować zagrożeniami, które art. 97 powołanej ustawy wymienia, tym bardziej, że przedmiotem oceny jest sytaucja skarżącego, a nie jego ojczyzny.

W sytuacji, w której wydalenie z Polski miałoby dotyczyć łącznie wszystkich członków rodziny skarżacego, nie zaś prowadzić do rozdzielenia rodziny, brak jest podstaw do przyjęcia że zachodzą przesłanki do udzielenia członkom rodziny skarżącego zgody na pobyt tolerowany na podstawie art.97 ust.1 pkt 1a ustawy z uwagi na konieczność uniknięcia naruszenia prawa członków rodziny skarżącego do życia rodzinnego.

Nie ma również w tym kontekście podstaw do przyjęcia, że wydalenie skarżącego wraz z rodziną naruszałoby prawa dzieci skarżącego, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Wiąże się to w pierwszej kolejności z omówionym już wcześniej niewykazaniem przez skarżącego, że jego rodzina stoi w obliczu realnej groźby prześladowań w kraju pochodzenia, w drugiej natomiast kolejności z faktem, że pomimo kilkumiesięcznego uczęszczania przez trójkę z dzieci skarżącego do polskiej szkoły i uzyskania tam dobrej opinii, nie można uznać, że w okresie niedługiego (od sierpnia 2013 r.) przebywania w Polsce doszło do na tyle głębokiej integracji dzieci z krajem tymczasowego pobytu, że zmiana aktualnego środowiska życia dzieci (tj. powrót do C. ) wywołałaby szkody w rozwoju psychofizycznym dzieci.

Podstawy do udzielenia zgody na pobyt tolerowany nie stanowi również choroba żony skarżącego (astma oskrzelowa).

9. Zatem, w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art.1 ust.A pkt 2 Konwencji Genewskiej oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.

10. Podkreślenia wymaga, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Chodzi zatem o zapewnienie ochrony wartości, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawa najcenniejszych, w szczególności ochrony życia, zdrowia ludzi, itd. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.

11. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art.7 kpa i zawarty w art.77 § 1 k.p.a obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania skarżącego czy zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącego, ale też i na dokonanej ponownej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca.

W ocenie Sądu organy obu instancji wnikliwie zbadały okoliczności sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i trafnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.

Postępowanie dowodowe zostało właściwie przeprowadzone i w sposób wyczerpujący zebrany został materiał na temat sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego, jak też dokonano trafnej analizy sytuacji wewnętrznej pod kątem potencjalnych zagrożeń dla wolności, zdrowia i życia cudzoziemca.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, albowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu znajduje uzasadnienie w art. 250 powołanej ustawy.