Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 527/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 107 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 527/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r., sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 5 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 28 listopada 2014 r.-


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Kr 527/15.

UZASADNIENIE

Z.T. we wniosku z dnia 7 listopada 2013r. wystąpił o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kw. 2001 r. do IV kw. 2013r. w łącznej kwocie 23.016.80 zł.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 28 listopada 2014r. znak: [...] umorzył część zadłużenia, tj. odsetki od nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 3.802.00 zł oraz odmówił umorzenia pozostałej części zadłużenia w kwocie 19.214.80 zł, wskazując w uzasadnieniu na wykonanie wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I SA/Kr 779/14, uchylającego poprzednio wydane w sprawie decyzje organów administracyjnych. Organ I instancji wskazał na załączone do wniosku dokumenty, a także jakie udokumentowane okoliczności wzięto pod uwagę (stan gospodarstwa, w tym średni dochód, zły stan zdrowia wnioskodawcy), a jakie z powodu ich nieudokumentowania pominięto (zły stan zdrowia małżonki wnioskodawcy i koszty leczenia, wysokość opłat za media i dojazdy).

Z.T. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji, oraz że nie można na jego niekorzyść oceniać nieprzedstawienia dokumentów, o jakich dostarczenie nie był wzywany.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia 5 marca 2015r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa i art. 59 ust. 3, art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem placówki terenowej KRUS w W. z dnia 1 sierpnia 2014r. został wnioskodawca wezwany do przedstawienia dowodów potwierdzających zasadność wniosku. Pismo to odebrał osobiście w dniu 4 sierpnia 2014r. Następnie pismem z dnia 14 sierpnia 2014r. został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączył żadnych dokumentów, informując iż złoży je przed sądem dokumentując stan zdrowia żony, koszty leków, opłat za wodę i energię.

Organ odwoławczy wskazał na zgromadzone dowody w tym:

- protokół z przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2015r. wizytacji w gospodarstwie rolnym,

- pisemne wyjaśnienie z dnia 7 stycznia 2015r. o wysokości kosztów miesięcznych w gospodarstwie, które według obliczeń wnioskodawcy stanowią kwotę 1.301,00 zł na 4 osoby,

- pismo z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. informujące o korzystaniu przez rodzinę wnioskodawcy z różnych form pomocy społecznej w latach 2006-2014,

- dokumentację medyczną dotyczącą zdrowia wnioskodawcy i jego małżonki,

- nieuregulowane faktury za dostawę wody za okres od lipca do grudnia 2014r.,

- nieuregulowane faktury za dostawę energii elektrycznej od stycznia do kwietnia 2015r.

Organ wskazał na dokonanie ponownej oceny sytuacji materialnej, życiowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, jak i zebrany podczas przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2015r. kolejnej wizytacji w gospodarstwie rolnym. Remontu wymaga dach i komin. Budynki gospodarcze oraz maszyny rolnicze wymagają remontu i naprawy. Inwentarz żywy hodowany jest na własne potrzeby. Nie ubiegano się o płatności obszarowe z ARiMR z tytułu użytkowania gruntów rolnych o powierzchni 2,25 ha fizycznych (2,23 ha przeliczeniowych). W 2014r. GOPS w Wieprzu przyznał małżonce wnioskodawcy pomoc socjalną jedynie w formie stypendium szkolnego na rzecz dzieci w wysokości po 224.00 zł na każde dziecko. Organ wskazał na stan zdrowia wnioskodawcy oraz jego żony, w tym na okresową niezdolność obojga do pracy w gospodarstwie rolnym. Nadto ustalono, iż spłaty zadłużenia realizowane są w ramach zawartych trzech układów ratalnych zgodnie z prośbą wnioskodawcy poprzez potrącenia ze świadczenia rentowego w kwocie 250.80 zł miesięcznie. Jest to kwota odpowiadająca wysokości łącznie trzech rat zawartych trzech układów ratalnych. Ustalenie małżonce wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wskazuje, iż realizacja układu ratalnego nie będzie stanowiła dla budżetu domowego tak dużego obciążenia, jak dotychczas, a tym samym wykonanie obowiązku zapłaty składek nie spowoduje niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ wskazał także dochodowość gospodarstwa rolnego. Z uwagi na treść art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, organ wskazał na zawarte tam przesłanki: możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, uznając iż nie zachodzą podstawy do całkowitego umorzenia.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Z.T., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i podnosząc:

-błędną ocenę stanu faktycznego, brak odniesienia do gwałtownie pogarszającego się stanu jego zdrowia,

- mylne i nierzetelne ustalenie faktów w sprawie uzasadnienia wniosku o umorzenie zaległości,

- uniemożliwienie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny,

- zignorowanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26.06.2014r. sygn. l SA/KR 779/14 przejawiające się brakiem odniesienia do zaleceń Sądu,

- brak czynnika ludzkiego w zrozumieniu bardzo trudnej i ciągle pogarszającej się sytuacji skarżącego, oraz

- niesprawiedliwe potraktowanie sprawy, połączone z biurokratyczną znieczulicą społeczną.

W uzasadnieniu skarżący dodatkowo wskazał, iż otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 422,30 zł miesięcznie, gdy minimum egzystencji wynosi 474 zł na osobę(emeryta).

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji odmawiającej skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od IV kwartału 2001r. do III kwartału 2013r. Kontrola ta dokonywana jest po raz wtóry, gdyż przedmiotowa sprawa była już rozstrzygana przez tut. sąd, który wyrokiem z 26 czerwca 2014r., sygn. akt I SA/Kr 779/14 uchylił uprzednią decyzję odmowną Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz poprzedzającą ją decyzję z 17 stycznia 2014r. W uzasadnieniu wyroku z 26 czerwca 2014r. sąd wskazał między innymi, że organ nie dokonał żadnej wykładni stanowiącego podstawę materialnoprawną przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Poza zacytowaniem tego przepisu, Prezes KRUS nie przedstawił żadnych wyjaśnień mogących przybliżyć znaczenie pojęcia ważnego interesu zainteresowanego, wzajemnych relacji pomiędzy tym interesem, a interesem funduszu emerytalno-rentowego, czy uznaniowego charakteru tych decyzji. Dodatkowo organ całkowicie pominął wskazane wyżej przesłanki ustawowe decyzji wydawanej w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy skupiając się w głównej mierze na argumencie, iż zadłużenie jest konsekwencją niedokonywania przez skarżącego i jego małżonkę w terminie płatności składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Tymczasem okoliczności w jakich powstały zaległości składkowe oraz przyczyny, dla których wnioskodawca nie opłacił należności składkowych w terminie nie są istotne z punktu widzenia art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oczywista jest sytuacja, że gdyby zaległości nie powstały, skarżący nie wystąpiłby z wnioskiem o ich umorzenie. Również podnoszona przez organ rentowy kwestia całkowitej nieściągalności, którą upatruje się w zabezpieczeniu hipotecznym oraz realizacją układów ratalnych, nie mieści się w zakresie art. 41a ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Na przesłankę tę wskazuje natomiast art. 41a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ale niniejsza sprawa nie toczyła się w trybie opisanym w tym przepisie (tzn. z urzędu). W ocenie sądu uprzednio rozstrzygającego sprawę organ ograniczył się w zasadzie do wyspecyfikowania, jakie dokumenty zostały zgromadzone w toku postępowania. Nie dokonano żadnej oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną, majątkową i zdrowotną. Organ przeprowadził też dwukrotnie w toku postępowania wywiad środowiskowy (wizytację), z którego wynikało, że sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, ale ustalenie tej kwestii znalazło marginalne odzwierciedlenie w uzasadnieniach obydwu decyzji Prezesa KRUS i nie legło u podstaw rozstrzygnięć. Za odmową umorzenia należności składkowych nie może też przemawiać fakt, że wcześniej część tych należności została już skarżącemu umorzona. Organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, czym naruszył przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Niewystarczające w tym zakresie jest bowiem ogólnikowe i arbitralne stwierdzenie, że argumenty podnoszone przez wnioskodawcę mogą wpływać na obniżenie jego zdolności płatniczych, a tym samym na uregulowanie zadłużenia względem KRUS, jednak nie stanowią podstawy do umorzenia zaległości.

Sąd wskazał, że organ rozstrzygając w kwestii umorzenia należności składkowych winien wskazać realne możliwości podjęcia lub zmiany zatrudnienia, czy uzyskiwania dochodów z dodatkowych źródeł, a także zanalizować skutki, jakie dla jednostki może spowodować konieczność zapłaty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami finansowymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że rodzina od wielu już lat boryka się z problemami zdrowotnymi i poważnymi niedoborami finansowymi, żyjąc na granicy ubóstwa. Przynajmniej od 2006 r. nie radzi sobie z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych, korzystając ze zinstytucjonalizowanej pomocy społecznej, wykazuje zaległości w regulowaniu obowiązkowych opłat, mieszka w domu wymagającym remontu. Niewielkie gospodarstwo rolne, słabo doposażone nie przynosi wysokich dochodów, zaś choroba skarżącego uniemożliwia mu obecnie pracę na roli, zatem brak jest perspektyw na poprawę sytuacji bytowej rodziny. Niewątpliwie nie leży w interesie społecznym domaganie się zapłaty zaległych składek w sytuacji, gdy zobowiązany korzysta z pomocy społecznej. Dochodzi bowiem do paradoksu objawiającego się tym, że dłużnik, aby zdobyć środki na zapłatę należności publicznoprawnych ubiega się o środki z pomocy społecznej, które również są środkami publicznymi. Za nietrafny sąd uznał argument realizowania przez skarżącego układu ratalnego, skoro po potrąceniach pozostaje mu miesięczna kwota netto 584 zł. Skoro skarżący złożył do organu rentowego wniosek o umorzenie należności składkowych, to należy przypuszczać, że realizacja układu ratalnego stanowi dla niego i budżetu domowego zbyt duże obciążenie.

Wskazano także, że po dokonaniu istotnych ustaleń organ winien je ocenić i zanalizować w kontekście przesłanek ważnego interesu skarżącego i stanu funduszów KRUS, która to ocena powinna zostać zawarta w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji. Dopiero w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ może podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności składkowych. W tym kierunku winno pójść postępowanie organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skoro ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, to odmowa umorzenia nie może być traktowana, jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw. W sytuacji spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie, organ winien rozważyć możliwość przychylenia się do wniosku o umorzenie należności składkowych. W przeciwnym razie w uzasadnieniu podjętej odmowy umorzenia należności składkowych winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać, jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada.

Wedle treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi cena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten obejmuje sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, dokonując określonej oceny. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Natomiast wskazania co do dalszego postępowania są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał; sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

Uwzględniając powyższe, sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014 r.

Podstawę materialnoprawna decyzji stanowi art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wedle jego treści Prezes Kasy (lub upoważniony przez niego pracownik Kasy), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przy czym zgodnie z art. 6 pkt 13b cytowanej ustawy za należności z tytułu składek na ubezpieczenie uznaje się nie tylko składki, ale i należne od nich odsetki oraz koszty upomnienia. Zatem z treści przytoczonego art. 41a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie należności składkowych został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym ( wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Powtórzyć należy za sądem uprzednio orzekającym, że rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie musi spełniać ogólne wymogi wymienione w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z którego wynika, że prawidłowo skonstruowana decyzja winna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., V SA 2762/99). Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 760/99, niepubl.). W orzecznictwie akcentuje się, że "prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217) Materialna strona uzasadnienia odgrywa bardzo ważną rolę procesową, warunkuje bowiem prawo do obrony. Brak uzasadnienia decyzji jest naruszeniem uprawnień strony. Strona powinna mieć bowiem jasno przedstawione stanowisko organu co do podstaw przyjętego rozstrzygnięcia, tak aby mogła ustosunkować się do przedstawionych zarzutów.

Tymczasem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa KRUS z dnia 28.11.2014 r. wciąż nie czynią zadość wskazanym wymogom. U podstaw tej oceny leży okoliczność, iż w istocie rzeczy obie przywołane decyzje zawierają w swej warstwie motywacyjnej jedynie wskazanie dokumentów, które "wzięto pod uwagę" przy umarzaniu należności odsetkowej, oraz treść art. 41 a ust 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w oderwaniu od jakiejkolwiek analizy przesłanki "ważnego interesu zainteresowanego". Nie wskazano, dlaczego uznano za zasadne umorzenie jedynie odsetek, a nie całej należności, w tym należności głównej. Nie jest wystarczające uzasadnienie prawne decyzji, bez dokonania wykładni powyższego przepisu i odniesienia go do stanu faktycznego sprawy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 236/09, LEX nr 499970).

"Obowiązkiem organu wydającego orzeczenie na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest wyjaśnienie, czy w sytuacji osoby, która złożyła wniosek o umorzenie należności składkowych nie występuje ważny interes umożliwiający umorzenie tych należności, który powinien być wyjaśniony przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest, zatem wyjaśnienie jak również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. Następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem Kasy. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy organu orzekającego nieznane dla strony (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1038/08, LEX nr 560178).

Wciąż aktualna pozostaje zatem ocena, iż w realiach niniejszej sprawy organ nie dokonał prawidłowej wykładni art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak wskazano, analiza przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o umorzenie należności z tytułu składek organ ma obowiązek badania, czy za umorzeniem przemawia ważny interes strony oraz jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia winien wyważyć pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego oraz stanem finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Poza przywołanymi wyżej treściami, Prezes KRUS nie przedstawił żadnych poddających się weryfikacji wyjaśnień dotyczących ważnego interesu zainteresowanego, wzajemnych relacji pomiędzy tym interesem a interesem funduszu, ani też, nie wytłumaczył, dlaczego umorzone zostały jedynie odsetki od należności, dystansując się od oceny możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny w oparciu o ustalone źródła dochodów. Tym samym nie uwzględnił ocen i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z 26 czerwca 2014r.

Tak jak i w poprzednio wydanej decyzji, jako jedyną przesłankę odmowy umorzenia należności składkowych podano okoliczność istnienia stałego dochodu w rodzinie wnioskodawcy. Jak podkreśla się jednak w orzecznictwie, sam fakt osiągania stałego dochodu nie stanowi samodzielnej przesłanki odmowy zwolnienia, o której mowa w art. 41a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Możliwości płatnicze to nie fakt osiągania dochodów, ale zestawienie tego dochodu z wydatkami, które pozwolą na ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansów zainteresowanego i czy przemawia za skorzystaniem z wyżej wskazanego zwolnienia (tak: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 205/12, LEX nr 1145329).

Organ nadal nie zbadał więc przesłanek zastosowania umorzenia należności składkowych, nie zindywidualizował sytuacji skarżącego w aspekcie istnienia ważnego interesu i sytuacji majątkowej, a z drugiej strony stanu finansów funduszów, a tym samym nie wyjaśnił istoty sprawy, czym naruszył przepisy postępowania w postaci art. 7 i 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Tymczasem właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie zatem przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia i zanalizowania aktualnej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego i jego domowników w celu ustalenia jego faktycznych możliwości płatniczych. Po dokonaniu powyższych ustaleń organ winien je ocenić w kontekście przesłanek ważnego interesu wnioskodawcy i stanu funduszów KRUS, która to ocena powinna zostać zawarta w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji. Winien także uwzględnić oceny i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, jak i w uzasadnieniu wyroku sądu z 26 czerwca 2014r. Dopiero w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ może podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c oraz 135 ustawy o p.p.s.a. orzec jak w sentencji.