Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1216/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262, art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 23b ust. 1 i ust. 2, art. 8, art. 23f ust. 1 pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B.G.M. Sp. z o.o. w Białymstoku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nałożył na BGM Sp. z o.o. (dalej przywoływana jako: "Spółka", "Skarżąca"), karę porządkową w kwocie 1500 zł., ze względu na niedostarczenie automatu do gier o niskich wygranych o nazwie Super Bank, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], do wskazanej przez organ prowadzący postępowanie upoważnionej jednostki badawczej.

Na powyższe postanowienie Spółka reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników wniosła zażalenie z dnia [...] września 2013 r. do Dyrektora Izby Celnej w B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary porządkowej.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że niepoddanie przez Spółkę automatu do gier o niskich wygranych badaniu sprawdzającemu stanowi nieokazanie przedmiotu oględzin w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 o.p.,

2. art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnioną zmianę stanowiska prawnego i wydanie postanowienia o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej wskazując jako podstawę faktyczną "bezzasadną odmowę okazania automatu celem dokonania oględzin",

3. art. 120 o.p. poprzez nałożenie na Spółkę kary porządkowej za działanie, które w świetle obowiązujących przepisów prawa nie stanowi działania, za które na podmiot można nałożyć karę porządkową,

4. art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nałożenie na Spółkę pieniężnej kary porządkowej za czyn nieokreślony w ustawie,

5. art. 120 o.p. oraz 23 f ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że Spółka bez uzasadnionej przyczyny nie dostarczyła automatu jednostce badającej.

Dyrektor Izby Celnej w B. w dniu 25 listopada 2013 r. postanowieniem nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Łomży nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013r.

W uzasadnieniu podano, że organ I instancji jako przyczynę wszczęcia postępowania uznał treść opinii technicznej nr [...] z dnia [...] października 2008 r., dotyczącej wyników badania poprzedzającego rejestrację wymienionego automatu zawierającą zapisy mogące świadczyć, że przedmiotowy automat dopuszcza możliwość urządzania pojedynczej gry za wyższą stawkę niż dopuszczalna, określona w art. 129 ustawy o grach hazardowych.

Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. wezwaniem z dnia [...] lipca 2013 r. prawidłowo zażądał od Spółki poddania automatu o nazwie Super Bank, badaniu sprawdzającemu przez upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier w celu sporządzenia opinii technicznej, wskazując jako jednostkę badającą przeprowadzającą badanie Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. oraz wyznaczył czternastodniowy termin przekazania automatu jednostce badającej liczony od dnia doręczenia Stronie wezwania. W związku z powyższym organ l instancji wymierzył, zdaniem organu odwoławczego, w myśl obowiązujących przepisów prawa, karę porządkową w wysokości 1500 zł.

Organ zauważył, że ignorując wezwanie Spółka uniemożliwiła organowi podatkowemu przeprowadzenie postępowania w sposób wymagany przepisami prawa, w związku z czym organ podatkowy zasadnie podjął dopuszczalne prawem środki dyscyplinujące zmierzające do uzyskania od Spółki wymaganego zachowania - przekazania automatu wyznaczonej jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego.

Zdaniem organu odwoławczego poddanie automatu do gier badaniu sprawdzającemu, wynikające z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy o grach hazardowych, mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy ich wykonania.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i zarzuciła naruszenie:

1. art. 262 § 1 pkt. 2 o.p., w zw. z art. 23b ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez uznanie, że Skarżącą wezwano do dostarczenia wskazanego automatu do jednostki badającej w sytuacji gdy tego nie uczyniono, a w konsekwencji nałożenie na Skarżącą kary porządkowej za działanie, do którego podjęcia Skarżąca nie była obowiązana; poprzez uznanie, że jednostka badająca Laboratorium Celne Izby Celnej w B. jest uprawniona do przeprowadzania badania sprawdzającego w sytuacji gdy ww. jednostka nie została akredytowana do badania urządzeń elektronicznych zgodnie z treścią Zakresu Akredytacji [...],

2. art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stanowi on podstawę do nałożenia na Skarżącą kary porządkowej za działanie, polegające na odmowie dostarczenia przez Skarżącą na swój koszt automatu do gier o niskich wygranych jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b ustawy o grach hazardowych,

3. art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że odmowa dostarczenia przez Skarżącą automatu do gier o niskich wygranych jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b ustawy o grach hazardowych, stanowi "odmowę udziału w innej czynności" podczas gdy badanie sprawdzające nie jest inną czynnością gdyż nie przewiduje czynnego udziału strony postępowania,

4. art. 120 o.p., poprzez nałożenie na Skarżącą kary porządkowej za działanie, które w świetle obowiązujących przepisów prawa nie stanowi działania karalnego,

5. art. 42 ust 1 Konstytucji RP, poprzez nałożenie na Skarżącą pieniężnej kary porządkowej za czyn nieokreślony w ustawie,

6. art. 120 o.p. oraz 23f ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że Skarżąca bez uzasadnionej przyczyny nie dostarczyła automatu jednostce badającej.

Wskazując na powyższe naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako: "o.p."), wbrew twierdzeniom Skarżącej, mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z art. 8 ustawy z dnia 1 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej powoływana jako "u.g.h.") wynika bowiem wprost, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest jednym z postępowań przewidzianych ustawą o grach hazardowych (vide: art. 23 "a" i 23 "b" u.g.h., dodane ustawą zmieniającą ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. – Dz. U. Nr 134, poz. 779), a zatem od strony proceduralnej, w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w ustawie o grach hazardowych, ma zastosowanie procedura przewidziana przepisami o.p.

Również wbrew zarzutowi Skarżącej, czynność związana z poddaniem automatu do gier - przez podmiot eksploatujący - badaniu sprawdzającemu, wynikająca z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23 "b" ust. 1 u.g.h., mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy jej wykonania. Z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 o.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Obowiązek poddania automatu do gier badaniu, nałożony na podstawie art. 23 "b" ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jest właśnie inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucając skargi podmiotów eksploatujących automaty do gier na wezwania wystosowane przez organy celne do poddania automatów badaniu sprawdzającemu, oparte na treści art. 23 "b" u.g.h., stwierdził, że wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu ma charakter czynności dowodowej, a nie czynności rozstrzygającej o uprawnieniach i obowiązkach administracyjnoprawnych strony (vide: prawomocne postanowienia WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 463/12, II SA/Bk 464/12, II SA/Bk 465/12 i II SA/Bk 466/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro badanie sprawdzające automatu, przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności będzie równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Przepis art. 262 § 1 pkt 2 o.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. sygn. II FSK 775/10 (Lex Nr 964529) bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, jak z kolei wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Sz 875/11 (Lex Nr 1109673), że przed nałożeniem sankcji na stronę za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nie można odmówić Skarżącej starań w wyjaśnianiu przyczyn, dla których nie dostarczyła automatu do wskazanej przez organ jednostki celem poddania badaniu sprawdzającemu, o tyle przyczyny usprawiedliwiające taką postawę, nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione. Izba Celna w B. została upoważniona przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych ,na które powołuje się organ I instancji w ponownym wezwaniu. Upoważnienie to zostało wydane w oparciu o właściwą podstawę prawną i przez właściwy organ i wskazuje przedmiotowy zakres upoważnienia. Organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu nie mają uprawnienia do podważania czy weryfikacji upoważnień Ministra Finansów udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów. Stąd zastrzeżenia Skarżącej, co do obiektywizmu jednostki badającej, pozostającej w strukturach Służby Celnej, a także dotyczące jej akredytacji, nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Podważanie bezstronności jednostki badającej bez znajomości wyniku badań, jest przedwczesne. Negowanie bowiem mocy dowodowej każdego dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu. Zgodnie z art. 23f ust. 1 u.g.h., upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia warunki: akredytacji PCA lub innego państwa UE; zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań; osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię; posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń. Z kolei według art. 23f ust. 2 u.g.h. upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności: 1) certyfikat akredytacji; 2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań; 3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami: a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi, b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami – w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. Ponadto według art. 23f ust. 3 u.g.h. upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji.

W świetle powołanych przepisów trudno uznać argumenty Skarżącej za trafne, bowiem udzielenie upoważnienia przez Ministra Finansów Jednostce Badającej Izby Celnej w B. wymagało przeprowadzenia przez ten organ ustaleń w zakresie spełnienia wymogów z art. 23f ust. 1 ustawy, co mogło nastąpić po przedłożeniu wniosku przez Izbę spełniającego wymogi z art. 23f ust. 2 ustawy. Ponadto zarzuty, co do badań i ewentualnego niespełnienia wymogów prawem przewidzianych przez jednostkę badającą mogłyby być podnoszone po ich przeprowadzeniu. Tymczasem Skarżąca jeszcze przed badaniami dyskredytuje Jednostkę Badawczą zarzucając jej brak bezstronności i akredytacji. Na tym etapie postępowania by rozstrzygnąć o zasadności skargi tut. Sąd nie widział potrzeb by badać przygotowanie merytoryczne i akredytację Jednostki Badawczej, powołanej zgodnie z procedurą przez Ministra Finansów, skoro badanie nie miało miejsca. W ocenie Sądu kwestia oceny legalności upoważnienia dla danej jednostki organizacyjnej przez Ministra Finansów do przeprowadzenia badań automatów lub urządzeń do gier może być rozstrzygana jedynie w postępowaniu głównym dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2013 r., II S.A./Go 952/13, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawa niniejszej akredytacji jest sprawą incydentalną w głównym postępowaniu dotyczącym cofnięcia rejestracji automatu. Orzeczenia organów zawierają także uzasadnienie wysokości wymierzonej kary. Mając na względzie całokształt okoliczności sprawy, w tym okres, w którym działanie Skarżącej uniemożliwiało prowadzenie postępowania w sprawie, wielokrotność wezwań organu przy uwzględnieniu ogólnego zagrożenia karą porządkową nie jest dowolna.

Tożsame stanowisko jak w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawarł również w wyroku z dnia 25 marca 2014 r., o sygn. II SA/Bk 1062/13 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, Sąd w legalnych i mających oparcie w obowiązujących przepisach prawa działaniach organu podatkowego nie dopatrzył się naruszenia przywoływanych w skardze przepisów prawa, tj.: art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 23b ust. 1 i 2 u.g.h., art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., art. 120 o.p., art. 120 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 3 i 4 u.g.h. i art. 42 ust 1 Konstytucji RP.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)