Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 744/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Teresa Randak, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi W. F. (dalej: "skarżący") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej również: "ZUS" lub "organ") w dniu 10 listopada 2015 r. otrzymał wniosek skarżącego o udzielenie pomocy publicznej i umorzenie należności z tytułu odsetek w kwocie [...]zł od nieopłaconych w terminie składek, które miał obowiązek uiszczać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest przedsiębiorcą oraz że zadłużenie wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek oraz odsetek powstało z przyczyn niezależnych od skarżącego – w związku z uwolnieniem handlu z Chinami w 2004 r. i dopuszczeniem do nieuczciwej konkurencji na rynku krajowym, podkreślając przy tym częściową, tj. w 48 %, spłatę zadłużenia z tytułu składek i odsetek.

Zdaniem skarżącego udzielenie mu pomocy publicznej w postaci umorzenia odsetek umożliwi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym spłatę zadłużenia. Skarżący argumentował, że podjęcie przez ZUS egzekucji z nieruchomości zabezpieczonej hipotecznie spowoduje upadłość przedsiębiorstwa i aktualizację przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wskazał również, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo spełnia wymogi udzielenia pomocy w rozumieniu przepisów prawa wspólnotowego dotyczącego pomocy w ramach zasady de minimis.

2.2. ZUS, decyzją z dnia [...]1) wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej również: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek w kwocie [...]zł na FUS, FUZ , FP i FGŚP za okresy wskazane w decyzji, 2) wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek w kwocie [...]zł na FUS, FUZ , FP i FGŚP za okresy wskazane w decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania i zgromadzone w sprawie dowody, w świetle których ustalił: 1) skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której średniomiesięczny dochód w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. wyniósł ok. [...] zł, 2) we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona I. F., która nie uzyskuje dochodów, małoletnia córka oraz matka H. F., która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...]zł., 3) gospodarstwo ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...] zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł.; ponadto skarżący wskazał na inne wydatki w wysokości [...] zł. miesięcznie, 4) skarżący posiada liczne zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości [...] CHF spłacanych miesięcznie po [...]CHF ([...]zł) oraz inne zadłużenie (leasing) w wysokości [...]zł (miesięczna spłata wynosi [...]zł), które jak oświadczył skarżący, regulowane są w ramach dobrowolnych wpłat oraz w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, 5) skarżący jest właścicielem nieruchomości, dla której utworzona została księga wieczysta o nr KW [...] (działka zabudowana o pow. 0,3539 ha) oraz współwłaścicielem nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...] (parcela budowlana o pow. 0,0884 ha), 6) skarżący posiada ruchomości: samochód [...]rok prod. 1998, [...] rok prod. 2001, [...]rok prod. 1997, [...]rok prod. 1987, [...]rok prod. 2001, [...]rok prod. 2000.

Zdaniem organu, okoliczność spełnienia przez skarżącego przesłanek pozytywnych pomocy de minimis nie nakazuje organom udzielania pomocy polegającej min. na umorzeniu odsetek od zaległych składek. W ocenie bowiem ZUS, skarżący nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U z 2003 r., nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie").

2.3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: "k.p.a"), art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...].

W uzasadnieniu organ potwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia "całkowitej nieściągalności" składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., wskazując przy tym na prowadzone wobec skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. postępowanie egzekucyjne oraz na posiadany przez skarżącego majątek – nieruchomości i ruchomości (samochody).

Odnosząc się do przesłanek uregulowanych w § 3 rozporządzenia, ZUS stwierdził, że sytuacja rodzinna, materialna i zdrowotna skarżącego oraz jego rodziny nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu odsetek.

W ocenie organu sama okoliczność, że skarżący spełnia kryteria udzielenia pomocy de minimis jest niewystarczająca do udzielenia pomocy w postaci umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek, w sytuacji, kiedy skarżący nie spełnia przesłanek pozwalających na umorzenie zaległych odsetek w oparciu o ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenie.

Zdaniem organu, umorzenie wskazanych przez skarżącego należności byłoby przedwczesne, gdyż organ dostrzega możliwość ich wyegzekwowania.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonych decyzji i wydanie orzeczenia uwzględniającego wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu odsetek,

2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi,

3) wstrzymanie zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 4 i art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że sytuacja skarżącego nie pozwala na stwierdzenie braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, oraz uznania, że spłata należności względem ZUS nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla dłużnika i jego rodziny, podczas gdy w przypadku kontynuacji egzekucji organ rentowy doprowadzi do: postawienia kredytu [...] z dnia [...] na kwotę [...]CHF zabezpieczonego hipotekami: zwykłą i kaucyjną w stan natychmiastowej wymagalności, sprzedaży licytacyjnej jego majątku oraz likwidacji jego przedsiębiorstwa,

2) "sprzeczność ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu polegającą na postawieniu przeciwnych wniosków na podstawie tego samego materiału dowodowego, na badaniu sprawy we wzajemnie sprzecznych relacjach oceny przesłanek udzielenia pomocy de minimis - organ odmówił jej udzielenia przyjmując, że nie spełnienie przesłanek ustawowych z art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń powoduje konieczność odmowy udzielenia pomocy de minimis przez organ rentowy co stanowi, bezprawne uzależnienie kryteriów udzielenia pomocy de minimis, które nakazuje by przedsiębiorstwo nie znajdowało się w trudnej sytuacji od przesłanek pozostających we wzajemnej sprzeczności na kanwie ustawy systemowej, gdzie mowa o całkowitej nieściągalności należności",

3) "nierozpoznanie merytoryczne wniosku zgodnie ze wskazaną podstawą prawną",

4) "niewskazanie podstawy prawnej uzasadniającej odmowę uwzględnienia wniosku",

5) "wadliwe ustalenia faktyczne polegające na wysnuciu błędnych wniosków po dokonaniu konfrontacji interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym",

6) "rażące naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego, a to art. 107 k.p.a. poprzez brak rozpoznania istoty sprawy, sprowadzający się do lakonicznego sformułowania uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez podania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu, których dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, brak uzasadnienia prawnego, brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji - tj. brak podania przepisu prawa i jego wykładni w kontekście rozpatrywanego przypadku, brak wytłumaczenia, dlaczego organ nie zastosował danych przepisów na tle konkretnego stanu faktycznego i materiału dowodowego skutkujący brakiem prawidłowego uzasadnienia decyzji stanowiąc o jej wadliwości uzasadniającej uchylenie albowiem nie jest możliwa ocena zgodności zaskarżonej decyzji z prawem",

7) "rażące naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie w niniejszym postępowaniu stanu faktycznego oraz załatwienie spraw, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, a także poprzez nieprowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli".

4. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji ZUS z dnia [...].

6. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II GZ 910/16 oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu skarżącego – bezprawnego odstąpienia od rozpoznania wniosku o umorzenie "zgodnie z jego treścią w trybie przyznania prawa do pomocy de minimis", Sąd stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Posługując się argumentacją przedstawioną w wyroku NSA z dnia z dnia 14 maja 2014 r. (sygn. akt II GSK 399/13 r., CBOSA), którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, wyjaśnić należy, że w prawie Unii Europejskiej funkcjonuje traktatowa zasada o zakazie pomocy Państw Członkowskich dla przedsiębiorców, która mogłaby zakłócić lub grozić zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Od tej zasady zostały wprowadzone ściśle określone w Traktacie, a także w przepisach prawa wtórnego wyjątki. Poza zakresem zakazu pomocy państwowej pozostaje pomoc de minimis. Pod tym pojęciem należy rozumieć wsparcie udzielane przedsiębiorcom przez Państwo, które z uwagi na stosunkowo niewielkie rozmiary nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej. Pomoc taka z uwagi na swój rozmiar oraz podmiot, do którego jest skierowana (małe i średnie przedsiębiorstwa) nie narusza wolnej konkurencji i rynku wewnętrznego.

Należy zauważyć, że prawo unijne wprowadza pewne ogólne ramy dopuszczalności udzielania przez Państwa Członkowskie pomocy de minimis, których nie można przekroczyć. Nie wynikają z niego natomiast szczegółowe reguły postępowania w sprawach o udzielenie pomocy państwowej określonej grupie przedsiębiorców. Ustalenie takich procedur jest zastrzeżone dla prawodawcy krajowego. W polskim porządku prawnym istnieją wewnętrzne regulacje prawne dotyczące udzielania różnego rodzaju pomocy.

Umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne stanowi formę pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcy, o której mowa wyżej. Obowiązek uiszczania tego typu daniny jest bowiem powszechny, a odstąpienie przez organy rentowe od jej ściągnięcia ma charakter wyjątkowy i jest możliwe po spełnieniu przez ubiegającego się ściśle określonych przesłanek, które określa prawodawca krajowy. Nie jest zatem tak, że zainteresowany podmiot może żądać rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie na podstawie przepisów ogólnie regulujących zasady przyznawania pomocy de minimis w sprawie, która w krajowym porządku prawnym ma określony reżim prawny. Nie jest też tak, że organ może dowolnie, w ramach swojego uznania, wybrać przepisy, na podstawie których rozpozna sprawę. Tryb i przesłanki umorzenia należności określają bowiem przepisy prawa materialnego, tj. przepisy powołanej już ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze.

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej określa zasady postępowania w sprawach dotyczących pomocy państwa spełniającej przesłanki określone w art. 87 ust. 1 Traktatu (art. 107 Traktatu w obecnym brzmieniu), w tym: 1) postępowanie w sprawie przygotowania do notyfikacji projektów programów pomocowych, projektów pomocy indywidualnej oraz projektów pomocy indywidualnej na restrukturyzację; 2) zasady współpracy Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz ministra właściwego do spraw rolnictwa z podmiotami opracowującymi programy pomocowe, podmiotami udzielającymi pomocy, podmiotami ubiegającymi się o pomoc oraz beneficjentami pomocy, w zakresie pomocy publicznej; 3) zasady reprezentowania Rzeczypospolitej Polskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem Pierwszej Instancji w sprawach z zakresu pomocy publicznej; 4) zasady i tryb zwrotu pomocy publicznej; 5) zasady monitorowania pomocy publicznej. Zakres regulacji ustawowej wynikający z art. 1 ustawy wskazuje wprost, że ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie zawiera przepisów materialnoprawnych mogących stanowić podstawę decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Z kolei art. 107 ust. 1 Traktatu stanowi, że z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. W ust. 2 wymienione są natomiast sytuacje, w których pomoc państwowa jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Przepis ten nie może stanowić podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia pomocy (ulgi) w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (tu: odsetek od tych należności). Takich norm prawnych nie zawiera również wskazane przez skarżącego rozporządzenie Komisji nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz.UE.L. z 2006 r. Nr 379 s.5). Rozporządzenie określa jedynie zasady przyznawania pomocy de minimis. Dla udzielenia pomocy konieczne jest, jak wskazano wyżej, przyjęcie krajowej podstawy prawnej, która konkretyzuje przesłanki udzielenia takiej pomocy, jej przeznaczenie i ewentualnych beneficjentów.

Podsumowując tę część wywodów należy stwierdzić, że ZUS rozpatrując wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne powinien stosować łącznie zarówno przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak też wskazane wyżej przepisy regulujące pomoc de minimis. Należy to jednak rozumieć w ten sposób, że ocena przesłanek umożliwiających udzielenie skarżącemu pomocy de minimis jest dopuszczalna wówczas, gdy spełnia on przesłanki uprawniające do ulgi (umorzenia należności), w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (zob. powołany już wyrok NSA z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 399/13 r.).

Przez wzgląd na powyższe należy uznać, że organ prawidłowo przyjął, że podstawą prawną uprawniającą do wszczęcia postępowania o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie jest art. 28 u.s.u.s., czemu dał wyraz w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].

I tak zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność, zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. I tak zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Za rodzinę, o której mowa powyżej, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825) co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach, Sąd stwierdza, że jest zgodna z prawem.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a po dokonaniu jego oceny prawidłowo uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji, wydanej bez naruszenia art. 107 k.p.a.

ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności" we wskazanym powyżej rozumieniu. Zdaniem Sądu jest to wniosek prawidłowy, znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy. Brak przesłanek wymienionych w pkt 1-4a tego przepisu, w realiach tej sprawy, nie budzi wątpliwości. Z kolei co do pkt 5 i 6 stwierdzić należy, że wobec skarżącego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne z rachunków bankowych, a ponadto skarżący wpłaca poborcy skarbowemu kwoty w wysokości ok. 6.000,00 zł miesięcznie (karta 16 akt administracyjnych).

Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu odsetek.

Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia, to skarżący winien wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu odsetek ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niego skutki, a temu obowiązkowi skarżący nie sprostał.

Organ, w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty ustalił, że skarżący wraz z żoną, córką i matką tworzy czteroosobowe gospodarstwo domowe, przy czym matka skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie. Z analizy możliwości płatniczych (karta 42 akt administracyjnych) wynika, że w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w kwocie ok. [...]zł (karta 42 akt administracyjnych). Natomiast stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą [...]zł, z czego kwotę [...]zł skarżący przeznacza na utrzymanie córki, a kwotę [...]zł na koszty związane z leczeniem. Skarżący posiada majątek - nieruchomości i ruchomości (samochody). Skarżący spłaca liczne zobowiązania finansowe: z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości [...]CHF spłacanych po [...]CHF ([...]zł) oraz inne zadłużenie (leasing) w wysokości [...]zł (miesięczna spłata wynosi [...]zł), które jak oświadczył skarżący, regulowane są w ramach dobrowolnych wpłat oraz w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, do umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) nie wystarczy powołanie się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Konieczne jest wystąpienie sytuacji braku możliwości uregulowania należności z tej przyczyny, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny, a tej okoliczności skarżący nie wykazał.

Sytuacja skarżącego jest na tyle stabilna, że reguluje on bieżące zobowiązania cywilnoprawne związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby skarżący zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu i wody itp. Uzyskane przez skarżącego w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. dochody należy uznać za wysokie, przy uwzględnieniu czteroosobowego gospodarstwa domowego. Co więcej, skarżący dobrowolnie spłaca zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów oraz leasingu. Trzeba w tym miejscu poruszyć kwestię, na którą zwrócił uwagę ZUS, że zadłużenie skarżącego z tytułu składek i odsetek jest wynikiem prowadzonej działalności gospodarczej, której celem z pewnością jest osiągnięcie zysku finansowego. Należy wskazać, że powstałe w wyniku prowadzonej działalności negatywne konsekwencje finansowe, zasadniczo nie zwalniają z odpowiedzialności za powstałe zobowiązania. Negatywne skutki działalności gospodarczej mieszczą się w sferze działań objętych ryzykiem gospodarczym, a skutków tego ryzyka gospodarczego, nie powinno się przerzucać bezpośrednio na Skarb Państwa, a pośrednio na całe społeczeństwo. Inne rozstrzygnięcie organu oznaczałoby nieuzasadnione, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, uprzywilejowanie skarżącego względem tych podmiotów, które regulują swoje zobowiązania. W orzecznictwie sądowym akcentuje się także, iż w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 193/14, LEX nr 1658374). Wskazane przez skarżącego przyczyny powstania zaległości w regulowaniu zobowiązań z tytułu składek i odsetek są dla kwestii ich umorzenia irrelewantne. Istotna jest bowiem ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. W ocenie Sądu ewentualna decyzja o umorzeniu zaległości skarżącego z tytułu odsetek uprzywilejowałaby w nieuzasadniony sposób zobowiązania cywilnoprawne skarżącego kosztem jego zobowiązań publiczno-prawnych, a tym samym podmioty prawa prywatnego kosztem Skarbu Państwa czyli również ogółu obywateli. Instytucja umorzenia zaległości z tytułu odsetek nie może być wykorzystywana dla ułatwienia skarżącemu dalszej spłaty zaciągniętych kredytów, kosztem realizowania zobowiązań publiczno-prawnych.

Należy również zgodzić się z organem, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległości z tytułu odsetek określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ w oparciu o zebrane dokumenty dokonał analizy sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz córki Z.F. i zasadnie uznał, że sytuacja ta choć niewątpliwie poważna jednak nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwana dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Na marginesie należy jeszcze dodać, że w razie zmiany okoliczności mających znaczenie z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek (tu odsetek), skarżący może wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie. W takim przypadku obowiązkiem ZUS byłaby ponowna ocena, czy w świetle aktualnej sytuacji skarżącego istnieją podstawy do umorzenia należności skarżącego wobec ZUS.

Reasumując, w omawianej sprawie organ dokonał rzetelnej analizy materiału dowodowego, w wyniku której ustalił, że w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia zaległości. Wnioski organu nie pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, a prowadząc postępowanie nie naruszył on zasady prawdy materialnej i swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.