Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 370/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 i art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi P. Z. P. F. R. O. N. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz P. Z. P. F. R. O. N. w W. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 370/19

UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie

na wniosek wierzyciela – Prezesa Zarządu [...] na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na J. K., obejmujących należności z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz refundacji składek na ubezpieczenie społeczne

w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.

Pismem z dnia [...] maja 2017 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego

w B. wystąpił do Prezesa Zarządu [...] o wskazanie, czy wierzyciel wnosi o wszczęcie egzekucji z nieruchomości stanowiących własność zobowiązanego J. K.. Z uwagi na brak odpowiedzi, pismami z dnia [...] sierpnia 2017 r.

i [...] lipca 2018 r. wystosowano monit do wierzyciela. Jednakże nie wypowiedział się on w tej kwestii.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., z powodu bezskuteczności egzekucji, umorzył, w trybie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku J. K.. Wskazał, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić w przypadku ujawnienia majątku lub źródeł dochodu zobowiązanego.

Pismem datowanym także na dzień [...] stycznia 2019 r. zawiadomiono wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes Zarządu [...] zwrócił się

do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. obciążył wierzyciela – Prezesa Zarządu [...] kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł przeprowadzonego z majątku zobowiązanego J. K.

z powodu braku możliwości wyegzekwowania ich od zobowiązanego.

Na powyższe rozstrzygnięcie wierzyciel pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożył zażalenie, w którym wniósł o usunięcie rozstrzygnięcia z obiegu prawnego, gdyż w jego ocenie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Zarządu [...] wskazał na naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie wskazówek interpretacyjnych wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Uznał obciążenie kosztami ze względu na wysokość należności w kwocie [...]zł, pozostała kwota, tj. [...] zł jest niewspółmiernie wygórowaną wartością.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia

[...] maja 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem postępowania zażaleniowego jest postanowienie z dnia [...] marca 2019 r., w którym wskazano prawidłową opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł, wyliczoną na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. na dzień [...] listopada 2016 r., powstałą w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ egzekucyjny obciążył Prezesa Zarządu [...] kosztami postępowania egzekucyjnego, nie uwzględniając stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14 Dyrektor wskazał, że przepisy regulujące naliczenie kosztów egzekucyjnych nie zostały uchylone. Obciążając wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, na które składa się opłata manipulacyjna w wysokości 1% dochodzonej należności oraz opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, wierzytelności z rachunku bankowego

i wkładu oszczędnościowego w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności i opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. działał na podstawie nadal obowiązujących w tym zakresie przepisów. W związku z powyższym nie miał podstaw do obniżenia wysokości naliczonej opłaty za dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, którą obciążono wierzyciela – Prezesa Zarządu [...].

Organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny podniósł, iż nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej

z metod określania wysokości danin, jak również opłat. W tym sposobie określenia wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być

w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań, lecz konstytucyjnie dopuszczalna.

Organ dodał, że art. 7 Konstytucji stanowi, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zaś zgodnie z art. 6 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, organy te działają na podstawie przepisów prawa.

Administracyjne organy egzekucyjne nie są więc uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów, a obowiązek działania przez organy na podstawie obowiązujących przepisów prawa wyraża się w braku możliwości pominięcia regulacji prawnych czy działania wbrew tym przepisom.

Zdaniem Dyrektora, pomimo, iż Trybunał Konstytucyjny orzekł

o niekonstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnych

w administracji, przepisy te nie utraciły mocy obowiązującej. Organy egzekucyjne, które działają na podstawie i w granicach prawa, zobligowane są do ich stosowania. Ustalona przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł jest kwotą naliczoną zgodnie

z obowiązującymi w tym zakresie, chociaż uznanymi za niekonstytucyjne, przepisami prawa.

Niezależnie od powyższego organ podkreślił, iż na organie egzekucyjnym ciąży ustawowy obowiązek dochodzenia kosztów egzekucyjnych, których wysokość określają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi na ww. postanowienie i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd w całości oraz o rozważenie przez Sąd uchylenia w całości postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego

w B. z dnia [...] marca 2019 r. Zarzucił naruszenie:

- art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) zwanej dalej "u.p.e.a.", poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych pomimo, iż nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej skarżącej wobec banków nie powinien ustalić

z tego tytułu kosztow egzekucyjnych.

- art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a,", poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego

w B. z dnia [...] marca 2019 r. pomimo, iż organ winien był na podstawie

art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego

rozpatrzenia organowi I instancji

- które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2019 r. narusza prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Zasadą jest, że koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany (art. 64c § 1 zd. drugie u.p.e.a.). Wierzyciel jest obciążony kosztami egzekucyjnymi w przypadku określonym w art. 64c § 2 i § 4 u.p.e.a. Jakkolwiek ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, to przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie, gdy zobowiązany nie posiada majątku, z którego koszty mogą być egzekwowane lub, gdy wyegzekwowanie kosztów wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych.

Prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., z uwagi na stwierdzenie, że

w postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazanych w art. 59 § 2 u.p.e.a., dawało zatem podstawę do przyjęcia, że przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami – niemożność ściągnięcia kosztów od zobowiązanego została wykazana.

Podstawę naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowi przepis art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.

Strona zarzuca naruszenie wskazanych przepisów przez ich niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem ich za niezgodne z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 28 czerwca 2016r., SK 31/14 uznał, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest, bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego.

Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla, bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił również skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej

w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności.

Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je

w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej, i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych

w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna organ nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego a wreszcie brak skuteczności podjętych czynności – powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Na wadę konstrukcyjną regulacji wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 579/15. Konieczność uwzględniania przez organy skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2066/14, z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017r. sygn. akt I SA/Lu 801/17, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wierzyciel wskazywał na brak możliwości stosowania opłaty egzekucyjnej

w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w sytuacji, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym brak jest środków finansowych. Odnosząc się do tej kwestii, podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku,

a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia

w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty, z zastrzeżeniem art. 64d – za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Ustalając wysokość opłaty należy wykazać jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Podkreślenia wymaga, że miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organy powinny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania

i długotrwałości postępowania egzekucyjnego. W wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 693/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że we właściwym odczytaniu wyżej przywołanego przepisu wystarczającym jest zastosowanie wykładni językowej. Zasadniczy prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Treść cytowanego wyżej tekstu prawnego, nie pozostawia, zdaniem NSA, jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).

W ocenie Sądu organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył wierzyciela opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji do jej zakończenia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na zajętym rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych. Skoro przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Z powyższych powodów skład rozpoznający przedmiotową sprawę nie podziela poglądów wyrażony w przywołanych przez organ wyrokach WSA w Opolu z dnia 21 marca 2018r. sygn. akt I SA/Op 33/18 oraz WSA w Szczecinie z dnia 26 września 2018r. sygn. akt I SA/Sz 529/18.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien zatem uwzględnić, że jakkolwiek opłaty ustalane przez organy egzekucyjne są konsekwencją prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem następstwem braku dobrowolnego wykonania świadczenia przez zobowiązanego, to jednak ich wysokość, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od warunków, jakie wskazał Trybunał Konstytucyjny w powoływanym wyroku. Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej egzekucji doszło zatem do zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Tym bardziej, że określając minimalne stawki opłaty za zajęcie innej wierzytelności na kwotę 4,20 zł (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) a opłaty manipulacyjnej na kwotę 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.), ustawodawca zasugerował, aby organ egzekucyjny podejmował czynności egzekucyjne, za które należne opłaty będą znikome, a wręcz symboliczne. Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę, należy obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi ustalonymi w sposób uwzględniający wskazania TK, zawarte w w/w wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14.

Z powołanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) na które składają się wpis od skargi [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł.

H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka T. Liwacz