Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1005/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 23, art. 24
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 63 ust. 4 lit. b
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1010/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w L. na rzecz Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1010/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatności ONW) na rok 2014, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika,

że [...] maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. o przyznanie płatności ONW na rok 2014.

W okresie od 7 października do 14 listopada 2014 r. w gospodarstwie spółki Inspekcja Weterynaryjna przeprowadziła kontrolę w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ). W wyniku kontroli stwierdzono naruszenia polegające na niezgłoszeniu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR faktu urodzenia i śmierci (1 sztuki) oraz przewozu bydła

z siedziby stada (sprzedaż 25 sztuk) w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tego zdarzenia (zdarzenie miało miejsce w dniu 3 stycznia 2014 r., zaś zgłoszenie wpłynęło w dniu 13 stycznia 2014 r.)

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał stronie płatności ONW w pomniejszonej wysokości o 3%, to jest w kwocie 15 480,85 zł. Organ podniósł, że na wielkość przyznanych płatności miały wpływ ustalenia przeprowadzonej kontroli Inspekcji Weterynaryjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła, że dokonała zgłoszenia zdarzeń w dniu 10 stycznia 2014 r. poprzez nadanie w tym dniu przesyłki pocztowej za pośrednictwem Poczty Polskiej. Ponadto podniosła, że dokonała stosownego zgłoszenia także w 2007 r., jednak z uwagi na upływ czasu nie posiada na tę okoliczność dokumentów.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, działając m.in. na podstawie art. 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007

w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 1, ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2, art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16), utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy powołał się na raport Inspekcji Weterynaryjnej i podniósł, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły: niedochowania siedmiodniowego terminu na zgłoszenie faktu sprzedaży 25 sztuk bydła (data zdarzenia 3 stycznia 2014 r. - wpływ zgłoszenia 13 stycznia 2014 r.); a także niedochowania siedmiodniowego terminu na zgłoszenie faktu narodzin (data zdarzenia 10 maja 2007 r. - wpływ zgłoszenia 25 czerwca 2014 r.) i śmierci (data zdarzenia 11 maja 2007 r. - wpływ zgłoszenia 25 czerwca 2014 r.) jednej sztuki bydła oraz niedochowania siedmiodniowego terminu na zgłoszenie faktu urodzenia jednej sztuki bydła (data zdarzenia 3 stycznia 2014 r. - wpływ zgłoszenia 13 stycznia 2014 r.). Zdaniem organu, o niedochowaniu terminu świadczy data wpływu dokumentów do Biura Powiatowego ARiMR w C. Na pieczątce wpływu dokumentów do organu brak jest informacji, aby dokumenty wpłynęły pocztą, jak również brak jest koperty

z pieczątką daty nadania, która miałaby poświadczać jej nadanie przesyłką pocztową. Powyższe informacje świadczą więc o złożeniu dokumentów bezpośrednio do siedziby organu w dniu 13 stycznia 2014 r.

Organ uznał, że sama okoliczność wykazania w książce nadawczej przesyłki kierowanej do ARiMR nie stanowi dowodu potwierdzającego jej nadanie, a co za tym idzie możliwości stosowania art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a., przy braku dowodów na tę okoliczność w postaci przesyłki listowej nadanej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, w której posiadaniu byłby organ I instancji.

Organ podniósł, że zgłoszenie urodzenia i śmierci sztuki bydła z 2007 r. dopiero w 2014 r. spowodowało, że dana sztuka mogła być uwzględniona jedynie w wykazie sporządzonym na dzień 25 czerwca 2014 r., a nie w wykazach wcześniejszych czy też późniejszych. Zdaniem organu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. nie posiadał zgłoszenia urodzenia oraz padnięcia we wcześniejszym okresie, a strona nie posiadając dowodów ich zgłoszenia, jedynie zaświadcza o ich zgłoszeniu w terminie, które to przeświadczenie przy braku dowodów nie może zostać uwzględnione.

Spółka złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc, że przedstawiane przez nią dokumenty, w sposób jednoznaczny wskazują, iż w dniu 10 stycznia 2014 r. za pośrednictwem poczty skierowała do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. zawiadomienie dotyczące zgłoszenia faktu przewozu, sprzedaży, urodzenia i śmierci bydła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 grudnia

2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że w myśl art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r., poz. 1281 ze zm.), posiadacz bydła zgłasza kierownikowi biura fakt przemieszczenia z i do siedziby stada nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego całkowitą kwotę płatności, które zostały lub mają zostać przyznane rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza.

Zdaniem Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości, że do zachowania terminu nie jest wymagane nadanie przesyłki w szczególnej formie, tj. np. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Bezspornie nadanie przesyłki i dochowanie terminu, może być wykazane w każdy sposób, który potwierdziłby fakt nadania przesyłki, a który to dowód podlega ocenie organu w konkretnych okolicznościach sprawy.

Sąd I instancji zauważył, że skarżąca okoliczność nadania przesyłki w dniu 10 stycznia 2014 r. potwierdziła oświadczeniem i zapisami w przedłożonej kserokopii prowadzonej przez nią książki nadawczej. W toku postępowania organ nie przeprowadził natomiast żadnych czynności wyjaśniających w zakresie potwierdzenia wpłynięcia przesyłki do organu. W szczególności nie zweryfikował zapisów w książce kancelaryjnej organu co do wpływu spornych dokumentów, nie ustalił, czy zapisy w książce kancelaryjnej odpowiadają instrukcji obiegu dokumentów w Biurze Powiatowym ARiMR w C., czy taka instrukcja obowiązuje, a jeśli nie, to jaki jest zakres obowiązków pracowników dokonujących rejestracji kart zgłoszeniowych w książce kancelaryjnej, czy brak zapisu na pieczęci wpływu dokumentu o jego osobistym złożeniu czy też brak zapisu o kopercie prowadzi do przyjętego przez organ odwoławczy ustalenia, że sporne dokumenty zostały złożone bezpośrednio w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w C. w dniu 13 stycznia 2014 r. Sąd I instancji uznał zatem, że organ naruszył art. 7, art. 8, art. 77 i 80 k.p.a. z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do daty zgłoszenia.

Odnosząc się z kolei do nieprawidłowości dotyczącej niezgłoszenia urodzenia, które miało miejsce 10 maja 2007 r. i śmierci tej samej sztuki bydła, która miała miejsce 11 maja 2007 r. Sąd I instancji nie zgodził się z organem, że stwierdzenie niezgodności w dacie kontroli w 2014 r., pomimo że dotyczy zdarzenia z 2007 r., wpływa na płatności roku 2014 r. W rozpoznawanej sprawie w 2007 r. skarżąca nie dokonała stosownego zgłoszenia w zakreślonym terminie urodzenia i padnięcia zwierzęcia. Niezgodność ta zatem, wbrew stanowisku organów, miała miejsce w 2007 r., a nie w 2014 r., nie może zatem wpływać na obniżenie płatności skarżącej na 2014 r.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że w myśl art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009, w przypadku, gdy stwierdzone nieprawidłowości dotyczą niepoprawnych wpisów do rejestru lub paszportów zwierząt, co w niniejszej sprawie organy zarzuciły skarżącej, to przedmiotowe zwierzę uznaje się za zatwierdzone, w przypadku, gdy błędy takie wykryto przynajmniej w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. W przypadkach pozostałych przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone po pierwszym stwierdzeniu niezgodności. Skoro zatem obowiązkiem rolnika ubiegającego się o płatności do zwierząt, jest zgłoszenie informacji o przemieszczeniach zwierząt, urodzinach i ich śmierci w określonym terminie, to wszelkie błędy w tym zakresie w rejestrze prowadzonym przez Agencję, niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, muszą zostać wykazane przez Agencję, bądź przez podmioty wykonujące tego rodzaju kontrole w imieniu Agencji w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy.

Zdaniem Sądu I instancji to, że ustawodawca unijny stworzył pewne instrumenty umożliwiające eliminację tych spośród rolników, którzy nadużywają dofinansowania prowadzonej działalności rolniczej w formie przewidzianej ustawodawstwem unijnym i krajowym płatności, nie jest jeszcze wystarczającym argumentem przemawiającym za nałożeniem na nich sankcji. Organy Agencji mogą nałożyć sankcje tylko wtedy, gdy wykażą błędy w sposób, w jaki przewiduje to rozporządzenie wspólnotowe, tj. gdy dwukrotnie przeprowadzone kontrole w ciągu 24 miesięcy ujawnią nieprawidłowości związane z wpisami do rejestru zwierząt gospodarskich.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR złożył od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1010/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie oraz przepisów prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik postępowania:

a. "art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a." poprzez przyjęcie, że decyzję wydano z naruszeniem przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Nr 73/2009 i uznanie, że niedokonanie zgłoszenia zdarzenia, które miało miejsce w 2007 r. miało wpływ na ustalenie wysokości płatności należnej stronie w 2014 r.;

b. "art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a." poprzez przyjęcie, że organ naruszył przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w szczególności:

- poprzez uznanie, iż przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. mają zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że organ nie wykazał inicjatywy w zbieraniu dowodów, nie zebrał całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenie stanu faktycznego i błędnego rozstrzygnięcia,

- "art. 80 poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie",

- "art. 21 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 3 Ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 poz.173 ze zmianami, dalej: ustawa o wspieraniu);

- poprzez zastosowanie art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia Nr 1122/2009.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że zgodnie z art. 21 ust. 1 i ust. 3 ustawy o wspieraniu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W konsekwencji w sprawie nie znajdują zastosowania art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a., organ nie mógł zatem dopuścić się naruszenia tych przepisów.

Organ podkreślił, że przedłożona przez stronę książka nadawcza nie zawiera żadnych adnotacji operatora o przyjęciu jakiegokolwiek listu, zatem dokument ten pozostaje dokumentem prywatnym, którego moc dowodowa została negatywnie oceniona przez organ w kontekście braku innych dowodów potwierdzających nadanie przesyłki w dniu 10 stycznia 2014 r.

Organ stwierdził ponadto, że nawet uznanie, iż w niniejszej sprawie nie można brać pod uwagę zdarzenia z 2007 r., nie wpływa w jakikolwiek sposób na treść decyzji, gdyż łącznie stwierdzono więcej niż jeden przypadek niezgodności. W konsekwencji na wysokość ustalonego procentu zmniejszenia płatności nie miało wpływu ustalenie, że do rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności nie mają zastosowania nieprawidłowości z 2007 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem uznał za wadliwą decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości. Pomniejszenia dokonano w związku z uchybieniem 7 - dniowego terminu do zgłoszenia faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła z siedziby stada, od dnia wystąpienia tego zdarzenia. Sąd I instancji uznał, że w sprawie organ nie dopełnił obowiązków ustalenia prawdy obiektywnej i właściwego wyjaśnienia sprawy, co do terminu nadania przesyłki, w której strona wypełniła obowiązki informacyjne związane ze zdarzeniami dotyczącymi bydła. WSA wskazał ponadto, że organy dokonały błędnej wykładni art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w konsekwencji doszło do błędnych ustaleń okoliczności istotnych dla treści rozstrzygnięcia.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały, co prawda, oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., jednak wiodący charakter mają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

WSA uznał przede wszystkim, że słuszne są postawione w skardze zarzuty naruszenia zasad wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. co do wyjaśnienia okoliczności związanej z zachowaniem terminu zgłoszenia zdarzeń z 2014 r. przez skarżącą. Zdaniem Sądu I instancji organ zaniechał wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do terminu nadania przesyłki, nie zbadał czy w Biurze Powiatowym ARiMR w C. istnieje instrukcja obiegu dokumentów, jaki jest zakres obowiązków pracowników dokonujących rejestracji kart zgłoszeniowych w książce kancelaryjnej, czy brak zapisu na pieczęci wpływu dokumentu o jego osobistym złożeniu, czy też brak zapisu o kopercie prowadzi do przyjętego przez organ odwoławczy ustalenia, że sporne dokumenty zostały złożone bezpośrednio w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w C. w dniu 13 stycznia 2014 r.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, abstrahuje ono bowiem od tego, że w sprawach dotyczących przyznawania dopłat rolniczych, zarówno płatności ONW, jak i innych rodzajów pomocy, ustawodawca wprowadził istotne modyfikacje zasad procedowania w porównaniu z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Przypomnienia więc wymaga, że płatności ONW w niniejszej sprawie zostały przyznane m.in. na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, która w zasadniczy sposób modyfikuje postępowanie w stosunku do ogólnych zasad wynikających z k.p.a. Zatem organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadząc postępowanie w sprawie przyznania pomocy zobowiązane są stać na straży praworządności (art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu), jednak w postępowaniu tym zdecydowanemu ograniczeniu uległa zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce wynikającego z k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia tego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto artykuł 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu nałożył na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar dowodu - odmiennie niż sugerował Sąd I instancji - spoczywa nie na Agencji, tylko na stronach oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Wskazuje się, że przyjęta w ustawie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego (zob. S. Prutis, Dobór instrumentów prawnych służących wsparciu rozwoju obszarów wiejskich, St. lur. Agraria 2009, Nr 7, s. 192).

Z treści powołanych przepisów w orzecznictwie zasadnie zatem się wywodzi, że sytuacja procesowa stron w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana, odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyrok NSA z dnia z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1884/14).

Oczywistym jest natomiast, że zgromadzony materiał dowodowy winien być rozpatrzony wyczerpująco, a dowody podlegają ocenie w granicach prawem przewidzianej swobody, na zasadzie określonej w art. 80 k.p.a.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego – Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję nie wziął w dostateczny sposób pod uwagę tych zasad. Strona twierdząc, że zgłoszenia zdarzeń dokonała w terminie, oprócz własnego oświadczenia przedstawiła kserokopię prowadzonej przez siebie książki nadawczej, w której wskazano przesyłkę – jako adresat figuruje "ARiMR [...]", data- "10.01.2014r.", "zwykły". Organ ocenił, że dokument ten jest niewystarczający jako dowód nadania przesyłki pocztą – w dniu 10.01.2014 r. Zauważył, że przedłożona książka nadawcza, prowadzona w celach kontrolnych dla Spółki i niezawierająca potwierdzenia nadania przesyłek w dniu 10.01.2014 r. (sama strona wyjaśniła, że potwierdzenia nadania przesyłek ma miejsce tylko w przypadkach innych listów niż "list zwykły") nie może dowodzić, że termin dokonania zgłoszenia, zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., został zachowany. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z tym stanowiskiem. Stosownie do tego ostatniego przepisu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Jakkolwiek prawdziwe jest twierdzenie Sądu I instancji, że dla spełnienia się warunku zachowania terminu z ww. przepisu, nie ma obowiązku wysłania przesyłki listem poleconym, to jednak skorzystanie z takiego rodzaju przesyłki ma, co widać w niniejszej sprawie, istotne znaczenie dowodowe. W sytuacji spornej, a także w związku z ukształtowaniem postępowania w sprawach o przyznanie pomocy ze środków unijnych według omówionych wyżej zasad, to na stronie wnioskującej o pomoc spoczywał ciężar wykazania, że przesyłka została nadana w terminie. Strona takiego przekonującego dowodu nie przeprowadziła. Przedstawienie dowodu z dokumentu prywatnego - z prowadzonej przez siebie książki nadawczej, w której wysłanie bliżej niezidentyfikowanej i nieopisanej przesyłki do ARiMR zostało odnotowane tylko przez stronę, w sytuacji, w której pismo ze zgłoszeniem wpłynęło do ARiMR 13.01.2014 r. – i jest pozbawione koperty, brak też jakiegokolwiek śladu, że nadeszło pocztą, nie mogło zostać uznane za wystarczające dla udowodnienia faktu nadania zgłoszenia w terminie. W tak ukształtowanej sytuacji procesowej słusznie podnosi autor skargi kasacyjnej, że negatywnie trzeba ocenić zalecenia Sądu I instancji, aby organ to miał sprawdzać, czy dokument zawierający prezentatę z oznaczoną datą wpływu mógł zostać złożony w innym dniu, niż wskazuje prezentata (oraz - także znajdująca się w aktach administracyjnych, książka kancelaryjna organu, co należy zauważyć na marginesie) i czynić to na podstawie instrukcji lub zakresu obowiązków, ewentualnie wykluczyć, że nadano go pocztą.

Dlatego też zasadne są zarzuty wskazane w pkt 2b (tiret 1-3) petitum skargi kasacyjnej. Brak było w sprawie podstaw do zobowiązywania organu do czynienia dalszych ustaleń i sprawdzeń w kierunku wskazywanym przez WSA, w szczególności pomimo braku inicjatywy strony, skądinąd czynnie biorącej udział w postępowaniu. Brak też podstaw do stwierdzenia, że ocena zebranego materiału dowodowego dokonana przez Dyrektora OR ARiMR w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. uchybiała treści art. 80 k.p.a., gdyż rozważania dotyczące spornego terminu zgłoszenia, w sposób przekonujący i logiczny wyjaśniają dlaczego, zgodnie ze zgromadzonymi dowodami, nie można było przyjąć stanowiska strony odnośnie do zachowania ww. terminu.

Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez WSA, że decyzję wydano z naruszeniem art. 23 i 24 rozporządzenia nr 73/2009 i uznanie, że niedokonanie zgłoszenia zdarzenia, które miało miejsce w 2007 r. wpłynęło na ustalenie wysokości płatności należnej stronie w 2014 r.

W tym zakresie przypomnieć wypada, że Sąd I instancji zarzucił Dyrektorowi OR ARiMR błędne przyjęcie, iż stwierdzenie niezgodności w dacie kontroli w 2014 r., pomimo, że dotyczyło również zdarzenia z 2007 r., wpływa na płatności w roku 2014. Zdaniem Sądu, z treści przepisów regulujących ustanawianie zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności (w tym art. 23 i 24 rozporządzenia nr 73/2009) nie można wyinterpretować normy uprawniającej organ do pomniejszenia płatności na 2014 r., z powodu niewykonania obowiązku informacyjnego (urodzenia i padnięcia zwierzęcia) –

w 2007 r.

Słusznie jednak podnosi autor skargi kasacyjnej, że stanowisko organu II instancji i Sądu w kwestii oceny zdarzenia z 2007 r. są zbieżne, a Sądowi umknęły wywody zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. W tych wywodach Dyrektor OR ARiMR w istocie nie podtrzymał stanowiska organu I instancji i wskazał, że nieprawidłowości w postaci braku zgłoszenia urodzenia i padnięcia sztuki

w siedzibie stada 004 (dotyczyło to właśnie zdarzeń z 2007 r.) nie miały bezpośredniego wpływu na wysokość obniżki płatności, którą to obniżkę zastosowano z uwzględnieniem najwyższego procentu obniżki wynikającego ze stwierdzonych niezgodności w siedzibach stad 003 i 005 (zdarzenia z 2014 r.).

W konsekwencji tego, stwierdzić należy, że (odnośnie do zdarzenia z 2007 r.) WSA błędnie zarzucił organowi II instancji naruszenie prawa materialnego, które winno skutkować zastosowaniem – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zatem, naruszenie prawa materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wtedy, gdy miało wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama.

Skoro więc w rozpoznawanej sprawie na wysokość zastosowanego procentu zmniejszenia płatności i tak nie miała wpływu okoliczność, że pominąć należało nieprawidłowości z 2007 r., brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Wreszcie, przechodząc do ostatniego zarzutu, dotyczącego naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia nr 1122/2009, poprzez jego zastosowanie, stwierdzić w pierwszej kolejności, że zarzut ten został niewłaściwie sprecyzowany przez kasatora jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, w istocie zaś dotyczy naruszenia prawa materialnego. Przyjmuje się jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że samo błędne zakwalifikowanie zarzutu, jako procesowego, czy materialnoprawnego nie uniemożliwia jego merytorycznego rozpatrzenia, jeśli poza tym zarzut ten spełnia wymogi przewidziane w p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia nr 1122/2009 jest zasadny. Ma rację skarżący kasacyjnie, że nie jest jasne jaką normę prawną wywodzi Sąd I instancji wskazując na konieczność stosowania - nie tylko wykładni językowej - przepisów Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W każdym jednak razie stwierdzić trzeba, że art. 63 ust. 4 lit. b rozporządzenia, zgodnie z którym "w przypadku, stwierdzenia nieprawidłowości odnośnie do systemu identyfikacji i rejestracji bydła stosuje się następujące przepisy: (...) b) w przypadku gdy stwierdzone nieprawidłowości dotyczą niepoprawnych wpisów do rejestru lub paszportów zwierząt, przedmiotowe zwierzę uznaje się za niezatwierdzone, w przypadku, gdy takie błędy wykryto przynajmniej w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. We wszystkich pozostałych przypadkach przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone po pierwszym stwierdzeniu niezgodności" nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten nie był zresztą stosowany przez organy. Dotyczy on przypadków uznania zwierząt (bydła) za niezatwierdzone – dla celów przyznawania pomocy.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2015 r., w sprawie sygn. akt II GSK 1752/14, dokonał oceny znaczenia tego przepisu w kontekście zaniechania obowiązków informacyjnych i NSA w orzekającym składzie w całości się z tym stanowiskiem zgadza. W ww. wyroku podniesiono, że: "(...) jak trafnie wywodzi skarga kasacyjna, nie można kwalifikować faktu niedopełnienia przez rolnika obowiązku zgłoszenia organowi nabycia krów w terminie 7 dni od ich zakupu z niepoprawnością wpisu do rejestru lub paszportu zwierząt, o której mowa w przepisie art. 63 ust. 4 lit. b zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1122/2009. Innymi słowy, wspomniane uchybienie terminowi zgłoszenia wyczerpuje przesłankę stwierdzenia niezgodności, o której mowa w art. 63 ust. 4 lit. b zdanie drugie rozporządzenia nr 1122/2009. Tym samym nie wchodzi tutaj w grę konieczność stwierdzenia tego uchybienia przynajmniej w dwóch kontrolach."

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok nie może się ostać i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA, uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko, rozpozna sprawę w pełnym zakresie.

O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).