Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 319/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 roku sprawy ze skargi M. K. – Gościmińskiej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2019 roku Nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem, który wpłynął do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu [...] lipca 2018 r. M. K. domagała się ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na syna N. G. urodzonego [...] września 2008 r. We wniosku podała swój status cywilny jako rozwiedziona oraz że w skład jej rodziny wchodzą synowie: N. G. oraz K. G. (k. 32 – 38 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał M. K. świadczenie wychowawcze na syna N. G. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. (k. 29 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika Biura Świadczeń Rodzinnych w Urzędzie Miejskim w [...] uznano świadczenie wychowawcze przyznane decyzją z [...] sierpnia 2018 r. za świadczenie nienależnie pobrane i orzeczono o zwrocie ww. świadczenia w kwocie [...]zł oraz dodatkowo z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń wychowawczych do dnia spłaty (k. 18 – 20 akt administracyjnych).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. zwanej dalej uppwd).

Organ wskazał również na obowiązujące przepisy przejściowe, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 924) w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia [...] czerwca 2019 r. stosuje się: 1) przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust.3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą oraz, 2) przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w dotychczasowym brzmieniu oraz 3) przepisy ustawy zmienianej w art. 3 w dotychczasowym brzmieniu.

Jak podkreślił organ I instancji, jest w posiadaniu aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. ustalającego, że małoletni K. G. od [...] września 2017 r. mieszka u ojca G. G.. W związku z powyższym organ uznał, że świadczenie wychowawcze pobrane na syna Nikodema we wskazanym okresie jest świadczeniem nienależnie pobranym, zgodnie z art. 25 ust. 1 oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 uppwd.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K. podnosząc, że przystępując do aktu notarialnego nie zdawała sobie sprawy z tego, że doprowadzi to do pozbawienia jej syna świadczenia wychowawczego. Wskazała, że na chwilę pobierania świadczenia nie miała świadomości, że są one nienależne. Podała, że organ oparł rozstrzygnięcie na przepisie uchylonym tj. art. 25 ust. 2 pkt. 1 uppwd. Wskazała również, że organ pominął, iż miejsce zameldowania i stałego pobytu K. G. pozostaje takie samo, jak miejsce zameldowania i stałego pobytu jego matki oraz że w dalszym ciągu pozostaje na jej utrzymaniu, uczestniczy w jego edukacji, podejmuje decyzje o jego leczeniu. Odwołująca zarzuciła również błędną wykładnię przepisu art. 25 ust. 1 uppwd polegającą na utożsamianiu pojęć świadczenia nienależnego i świadczenia nienależnie pobranego i zobowiązaniu do zwrotu w sytuacji, gdy świadczenia te nie były świadczeniami nienależnie pobranymi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej Kolegium) rozpoznając przedmiotową sprawę utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Kolegium wskazało, że w związku z tym, że K. G. nie zamieszkuje z M. K. i nie pozostaje na utrzymaniu matki to N. G. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, a zatem przyznanie świadczenia wychowawczego na syna Nikodema uzależnione jest od kryterium dochodowego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 uppwd świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Zatem również w ocenie organu II instancji, świadczenie wychowawcze pobrane przez wnioskodawczynię na syna Nikodema jest świadczeniem nienależnym, zgodnie z art. 25 ust. 1 i ust. 2 uppwd.

Kolegium wyjaśniło, że z akt sprawy administracyjnej wynika, iż na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie I C [...] rozwiązano małżeństwo G. G. i M. K. oraz wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron K. G. ur. [...] lipca 2004 r. oraz N. G. ur. [...] września 2008 r. powierzono matce zachowując ojcu prawo do kontaktów z dziećmi i współdecydowania w istotnych sprawach życiowych. Zobowiązano obie strony do ponoszenia kosztów wychowania i utrzymania małoletnich dzieci i z tego tytułu zasądzono od G. G. na rzecz małoletnich K. N. rodz. G. alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie, czyli łącznie [...] zł miesięcznie.

Dalej organ wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. Urząd [...] poinformował Biuro Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w [...], że K. G. zamieszkuje wraz z ojcem w [...] i uczęszcza do szkoły w [...] oraz że taka sytuacja miała miejsce również w 2018 r. Następnie w dniu [...] września 2018 r. G. G. złożył oświadczenie potwierdzające, że sprawuje faktyczną opiekę nad synem K. i dołączył do akt umowę zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2018 r. repetytorium A - nr [...] pomiędzy nim a matką K. G. określającą miejsce zamieszkania dziecka u ojca. Z oświadczenia G. G. wynika, że wraz z synem K. mieszka w [...] oraz że wskazany syn uczęszcza do Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] przy ul. [...]. Organ ustalił, że na mocy ww. aktu M. K. - G. i G. G. zawarli porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz o ustaleniu wysokości alimentów i sposobie realizowania kontaktów z dziećmi zawartego w wyroku Sądu Okręgowego w [...]. Następnie organ wskazywał, że w § 2 ww. porozumienia strony zgodnie oświadczyły, że w związku z zamieszkaniem małoletniego dziecka K. u ojca G. G. od [...] września 2017 r., wyrażają wolę nowego uregulowania wzajemnych stosunków rodzinnych i majątkowych, określonych dotychczas w prawomocnym wyroku rozwodowym z dnia [...] lutego 2014 r. na czas zamieszkiwania, przebywania K. G. pod opieką ojca w jego miejscu zamieszkiwania tj. w [...] [...]. Jednocześnie M. G. oświadczyła, że zrzeka się dochodzenia od G. G. zasądzonych alimentów na rzecz syna K. w kwocie [...]zł począwszy od [...] marca 2018 r., natomiast alimenty na drugie dziecko wypłacane są i będą zgodnie z postanowieniami wyroku z [...] lutego 2014 r. Organ zauważył, że fakt, iż syn K. mieszka w [...] znajduje potwierdzenie również we wniosku złożonym przez M. K. w zakresie prawa do świadczenia "[...]", w którym wnioskodawczyni wskazała adres szkoły do której uczęszcza syn K. tj. Szkoła Podstawowa w [...].

Organ powołując się na treść przepisów art. 25 ust. 1, art. 5 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 powołanej ustawy wskazał, że wyznacznikiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest sprawowanie opieki nad małoletnim dzieckiem, to istotne dla ustalenia prawa do świadczenia jest ustalenie który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i utrzymuje je.

Kolegium podkreśliło, że M. K. nie sprawowała osobistej opieki nad synem K. , gdyż ten od września 2017 r. mieszkał z ojcem pod innym adresem, a zatem w myśl art. 25 ust. 1 ustawy, skoro pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze to obowiązana jest do ich zwrotu.

Co więcej organ zwrócił uwagę, że M. K. podała we wniosku o przyznanie świadczenia nieprawdziwe informacje i zataiła istotne dla sprawy okoliczności. Z treści wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. jednoznacznie wynika, że skarżąca wskazała, iż składa wniosek o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko zamieszkujące z nią oraz pozostające na jej utrzymaniu. M. K. - G. wypełniając wniosek wskazała w składzie rodziny syna K. G., który zamieszkuje z ojcem. W ocenie organu zatem świadomie wprowadziła w błąd organ I instancji i tym samym swoim zachowaniem wypełniła przesłanki do uznania na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci za świadczenia pobrane nienależnie.

Kolegium zauważyło, że regulacja zawarta w art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy uzależnia uznanie świadczenia za nienależnie pobrane od zaistnienia dwóch przesłanek: po pierwsze - świadczenie zostało przyznane lub też wypłacone; po drugie - podstawą przyznania bądź wypłaty tego świadczenia była jedna ze wskazanych w nim okoliczności: fałszywe zeznania łub fałszywe dokumenty, bądź "świadome wprowadzenie w błąd" przez osobę pobierającą to świadczenie. Zdaniem Kolegium doszło do spełnienia obu przesłanek, gdyż wypłacono świadczenie, a wnioskodawczyni świadomie wprowadziła organ w błąd, że zostały spełnione warunki przyznania do niego prawa.

W skardze na powyższą decyzję M. K. zaskarżyła decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie.

Skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 25 ust. 2 pkt. 1 uppwd poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisie uchylonym.

- naruszenie przepisu art. 25 ust. 1 uppwd poprzez błędną wykładnię polegającą na utożsamianiu pojęć świadczenia nienależnego i świadczenia nienależnie pobranego oraz zobowiązanie do zwrotu świadczenia, w sytuacji gdy nie było ono świadczeniem nienależnie pobranym.

- naruszenie przepisów postępowania art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.0.256 z późn. zm. zwanego dalej Kpa) w zw. z art. 77 ust. 1 Kpa, art. 8 ust. 1 Kpa, art. 9 Kpa poprzez brak właściwego pouczenia o możliwych konsekwencjach pobierania świadczenia wychowawczego na syna, w sytuacji podjęcia nauki przez drugiego syna w innej miejscowości, jak również pominięcie okoliczności, że miejsce zameldowania i stałego pobytu K. G. jest miejscem pobytu i zamieszkania jego matki, która także utrzymuje syna.

- naruszenie przepisów postępowania – art. 7 Kpa w zw. z art. 77 ust. 1 Kpa, art. 8 ust. 1 Kpa, art. 9 Kpa poprzez oparcie decyzji na akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 2018 r. tj. porozumieniu rodzicielskim, które nie zostało opatrzone klauzulą wykonalności i nie wywierało skutków prawnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 tj.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwanej dalej Ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu skarżącej dotyczącego oparcia decyzji na przepisie uchylonym tj. art. 25 ust. 2 pkt. 1 uppwd. Zarzut ten jest zdaniem Sądu częściowo uzasadniony w zakresie nakazania skarżącej zwrotu świadczenia za okres po [...] czerwca 2019 r. tj. od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r.

Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji tj. w dniu [...] października 2019 r. nie miał już mocy obowiązującej przepis art. 25 ust. 2 pkt. 1 uppwd powołany w zaskarżonej decyzji, który obowiązywał do [...] czerwca 2019 r. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 poz. 924) w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia [...] czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zatem odnośnie świadczenia za okres od [...] października 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. słusznie organ zastosował przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.).

W zakresie natomiast nakazania skarżącej zwrotu świadczenia za okres po [...] czerwca 2019 r. tj. od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. zgodnie z art. 6 ust. 2. w sprawach o świadczenie wychowawcze na okres po dniu [...] czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 poz. 924), w art. 1 w brzmieniu nadanym ww. ustawą. Dla sprawy istotne jest to, że wskazana nowelizacja wprowadziła zmianę przepisu art. 5 ust. 1 zgodnie z którym przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nie jest już uzależnione od kryterium dochodowego, a zatem przysługuje także na pierwsze dziecko w rodzinie, bez względu na dochody rodziny. W zakresie zatem, w którym organ nakazuje zwrot świadczenia za okres po [...] czerwca 2019 r. decyzja jest wadliwa, gdyż świadczenie to przysługuje na syna Nikodema niezależnie od ustalenia przez organ czy syn Nikodem jest pierwszym czy drugim dzieckiem w rodzinie.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutu brak pouczenia skarżącej o możliwości zwrotu świadczenia to nie zasługiwał on na uwzględnienie.

Przepis art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uppwd stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania (ust. 2 pkt 1).

Z ww. przepisu jednoznacznie wynika, że jednym z warunków uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest dowiedzenie, że osoba, której świadczenie wypłacono pomimo ustania do niego prawa, jego zawieszenia lub wstrzymania była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Tymczasem z zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy wynika, że w stosunku do skarżącej wymóg ten został spełniony. Zauważyć należy, że we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego M. K. została pouczona, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, uzyskania dochodu lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w tym związanych z koniecznością ponownego ustalenia prawa do tego świadczenia na podstawie art. 7 ust. 1-4 uppwd osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie wychowawcze. Jednocześnie wskazano, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji – koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (k. 35 akt adm.). Z kolei w decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego z dnia [...] października 2017 r. skarżąca została pouczona o treści art. 20 ust. 1 (obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego). Tym samym uznać należy, że skarżąca była skutecznie powiadomiona o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia do pobieranego świadczenia oraz wykazania negatywnego jej zachowania ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych.

Przechodząc do meritum sprawy należało dokonać kontroli czy Prezydent Miasta [...] zasadnie uznał pobrane przez M. K.wiadczenie wychowawcze na drugie dziecko N. G. za nienależnie pobrane, a w konsekwencji czy zasadne zażądał zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 uppwd, obowiązującym w zakresie świadczenia za okres od [...] października 2018 r. do [...] czerwca 2019 r., świadczenie wychowawcze przysługuje:

1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (tj. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego) albo

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo

3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo

4) dyrektorowi domu pomocy społecznej.

Przepis art. 2 pkt. 16 wyraźnie nakazuje, aby za członka rodziny uznawać tego z rodziców dziecka, który wspólnie zamieszkuje z tym dzieckiem i na którego utrzymaniu dziecko pozostaje.

W świetle wskazanych regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje nad nim opiekę.

Odnosząc się do zarzutu oparcia decyzji dotyczącej uznania świadczenia za nienależnie pobrane i orzeczenia obowiązku zwrotu świadczeń na treści aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2018 r. tj. porozumieniu rodzicielskim, które nie zostało opatrzone klauzulą wykonalności, wskazać należy, iż z decyzji organu I instancji wynika, że organ jest w posiadaniu wymienionego aktu notarialnego, na podstawie którego poczynił ustalenia, iż K. G. od [...] września 2017 r. mieszka u ojca G. G.. W aktach administracyjnych znajduje się wskazany akt (k. 4-6 akt admin.) Na podstawie wskazanego dokumentu Sąd ustalił jaka była faktyczna treść porozumienia rodzicielskiego pomiędzy G. G. a M. G.. Z treści § 2 ww. dokumentu wynika, że skarżąca wraz z G. G. ustalili, że od [...] września 2017 r. ich syn K. G. mieszka u ojca. Jednocześnie z ww. aktu notarialnego wynika, że skarżąca na czas zamieszkiwania, przebywania K. G. pod opieką ojca w jego miejscu zamieszkania zrzekła się dochodzenia zasądzonych od G. G. alimentów w kwocie [...]zł miesięcznie. Równocześnie strony ustaliły, że w przypadku powrotu K. G. do matki i wykonywania nad nim władzy rodzicielskiej, powyższe ustalenia porozumienia rodzicielskiego przestaną obowiązywać i z następnym miesiącem, zobowiązują się przestrzegać postanowień wynikających z wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Wskazać zatem należy, że wprawdzie z § 2 pkt. 1 aktu notarialnego wynika, że K. G. przebywa u ojca w [...], który sprawuje nad nim opiekę, jednakże z § 2 pkt. 3 wynika, że ww. ustalenia mogą ulec zmianie i wówczas od następnego miesiąca strony zobowiązują się przestrzegać ustaleń prawomocnego wyroku rozwodowego, zgodnie z którym opieka nad obojgiem małoletnich synów została powierzona matce.

Istotne jest to, że niniejszy akt notarialny jest datowany na [...] kwietnia 2018 r. a zatem poświadcza, że w okresie od [...] września 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. K. G. mieszkał z ojcem w [...], który sprawował nad nim opiekę, w tym ponosił koszty jego utrzymania. Wątpliwości Sądu budzi natomiast to które z rodziców sprawowało faktyczną opiekę nad K. w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. tj. w czasie pobierania przez skarżącą świadczenia, którego zwrotu zażądał organ w zaskarżonej decyzji wobec zaprzeczenia skarżącej, że syn K. mieszka z ojcem i wskazania, że mieszka w bursie szkolnej. W tym zakresie nastąpić powinna weryfikacja twierdzeń stron co do miejsca zamieszkania K. .. Nie zostało bowiem wykluczone przez organ twierdzenie matki, że K. mieszka w burskie szkolnej, a opiekę rodzicielską sprawuje nie ojciec, lecz matka, co może być realizowane przez spędzanie weekendów u matki, jak również ferii szkolnych i wakacji letnich. Ustalenia wymaga, kto sprawuje opiekę nad zdrowiem K. i pieczę nad jego nauką. W szczególności organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w postaci chociażby zeznań matki i ojca K. G., na podstawie których można by ustalić gdzie faktycznie przebywa dziecko. Nie można natomiast tego ustalić na podstawie treści samego aktu notarialnego.

Na marginesie należy wskazać, że bez znaczenia w ocenie Sądu jest czy akt notarialny zaopatrzony został w klauzulę wykonalności czy też nie, bowiem ocenie podlegają jedynie oświadczenia stron w zakresie miejsca pobytu dziecka.

Wobec braku przekonywujących ustaleń w tym zakresie należało uznać za wadliwą zarówno decyzję organu I jak i II instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien ustalić pod czyją faktycznie opieką znajdował się K. G. w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. co ma decydujące znaczenie dla ewentualnego uznania przyznanego świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – N. G. jako nienależnie pobranego. Bez wątpienia decydujące w tych okolicznościach będą twierdzenia rodziców poparte oceną organu co do ich wiarygodności. Nadto organ powinien zweryfikować na podstawie wskazanych w orzeczeniu przepisów przejściowych za jaki okres może żądać ewentualnego zwrotu świadczenia wychowawczego.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art. 135 § Ppsa orzekł jak w sentencji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 z późn. zm.).