Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 515/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt i pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skarg A. D., P. D. oraz M. L., A. L., G. K. i M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących M. L., A. L., G. K. i M. K. kwotę 808 (osiemset osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku do PINB w S. wpłynęło pismo Państwa A. i P. D., którzy podnieśli, że w ścianie budynku sąsiadującego, położonego przy ul. [...], w granicy z ich działką istnieją wtórne okna doświetlające poddasze, wykonane w ścianie szczytowej będącej ścianą oddzielenia pożarowego, co jest niezgodne z przepisami. W konsekwencji organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności usytuowania okien w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. od strony ul. [...]. W wyniku oględzin ustalono, że na IV kondygnacji budynku mieszkalnego – poddaszu - usytuowane jest mieszkanie, w którym wykonane są okna w ścianach szczytowych budynku, wychodzące bezpośrednio na sąsiednie nieruchomości: dwa od strony posesji przy ul. [...] i jedno od strony posesji przy ul. [...]. Wedle oświadczenia współwłaściciela, mieszkanie na poddaszu istnieje od roku [...] kiedy kamienica została kupiona przez dziadka A. L. Brak jest dokumentów budynku, wybudowanego w roku [...].

W toku postępowania przesłuchano świadków. L. L. zeznał, że w budynku przy ul. [...] w S. w ścianie szczytowej od strony ulicy [...] w latach [...], w okresie, kiedy do tego budynku nie był jeszcze dobudowany nowy obiekt nie istniały otwory okienne, nie pamięta daty powstania aktualnych okien. M. K. zeznał, że od czasu wprowadzenia się przed około 20 laty do budynku przy ul. [...] nie pamięta, aby w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w S. były otwory okienne. Obecnie istniejące powstały około [...] roku, wcześniej mogły istnieć jedynie niewielkie otwory wentylacyjne na wysokości strychu budynku, ale nie okna. J. W. oświadczył, że w budynku przy ul. [...] w pokoiku na strychu mieszkał w latach [...] i w tym czasie na ostatnim piętrze budynku wydzielony był jedynie mały około 10 m2 pokoik bez toalety, który zajmował. Na stronę ulicy [...] były wtedy zamontowane dwa małe okienka o funkcji wentylacyjnej strychu, ponieważ powierzchnia ostatniego piętra w tym czasie była strychem. Już po jego przeprowadzce na II piętro A. L. przeprowadził remont strychu, podwyższył dach, powiększył okna i stworzył tam powierzchnię mieszkalną. Na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w okresie od jego urodzenia do [...] roku nie było pomieszczeń mieszkalnych, a pomieszczenie pełniło funkcję strychu. Natomiast w okresie od [...] do [...] roku wydzielono na strychu pokój, który zajmował, a w którym istniało jedynie małe okienko typu "lufcik". Z. F. zeznał, że mieszkał przy ul. [...] w S. od [...] r. do [...] roku, jest właścicielem kamienicy przy ul. [...]. Pamięta, że w kamienicy przy ul. [...] w ścianach szczytowych zarówno od ulicy [...] jak i [...] nie było okien, jedynie niewielkie otwory wentylujące strych. Powierzchnie na ostatnim piętrze były strychem, a dopiero w latach [...] i później zostały powiększone otwory okienne. Po przejęciu kamienicy przez Pana L. na parterze został wybity otwór i powstał sklep, w budynku były wykonywane różne roboty budowlane, głównie remontowe. J. C. zeznała, że okna w szczycie ściany od strony ulicy [...] istniały w okresie kiedy poddasze kamienicy zamieszkiwał Pan W. W okresie od [...] do [...] r. budynkiem administrowała administracja znajdująca się przy ul. [...]. W czasie jej zamieszkiwania w mieszkaniu przy ul. [...] w okresie od [...] do około [...] roku okna w mieszkaniu zajmowanym przez Pana W. miały kształt prostokąta, tak jak okno znajdujące się w chwili obecnej w ścianie szczytowej od strony ulicy [...], o mniejszej powierzchni. Oba okna były takie jak w chwili obecnej mniejsze okno. J. S. zeznał, że od [...] roku zamieszkuje w budynku przy ul [...] w S. Pamięta, że okna w szczycie ściany od strony ulicy [...] istniały zawsze, nie pamięta natomiast czy kształt okien w tym mieszkaniu był zmieniony, czy istniały one w takim kształcie jak obecnie.

Uzyskano także informację z Miejskiego Zakładu Zasobów Lokalowych, że brak jest dokumentów dotyczących lokali mieszkalnych znajdujących się w części strychowej przedmiotowego budynku.

Decyzją z [...]r. PINB w S., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, nakazał współwłaścicielom nieruchomości przy ul. [...] zamurowanie przedmiotowych okien. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ II instancji decyzją z [...]r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo występujących w zeznaniach świadków rozbieżności, co do kwestii istnienia spornych okien, za uprawdopodobniony uznać należy fakt, iż okna te zostały zrealizowane w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Ponadto [...]WINB stwierdził, że PINB w S. w ogóle nie zbadał w zasobach archiwalnych, czy na wykonanie spornych okien zostało wydane pozwolenie na budowę, tym bardziej iż skarżący kwestionują nielegalny charakter robót, podnosząc iż zostały zrealizowane legalnie w latach pięćdziesiątych.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji zwrócił się do Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej UM w S. o udzielenie informacji czy w archiwum urzędu znajdują się decyzje o pozwoleniu na wykonanie lub powiększenie otworów okiennych usytuowanych w przedmiotowym budynku, wykonanych w okresie pomiędzy [...] a [...] rokiem. Dokumentacji takiej nie odnaleziono.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane PINB w S. ponownie nakazał współwłaścicielom nieruchomości przy ul. [...]: M. L., A. L., G. K. i M. K. zamurowanie okien w ścianie bocznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., która znajduje się w granicy działki od strony ul. [...], w celu dostosowania jej jako ściany oddzielenia pożarowego do przepisów zawartych w § 272 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołanie od decyzji wnieśli M. i A L.

Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i nakazał współwłaścicielom działki nr "1" zamurować cegłą ceramiczną na pełną grubość dwa otwory okienne w ścianie bocznej budynku mieszkalnego usytuowanej w granicy z działką sąsiednią lub wypełnić je materiałem przepuszczającym światło, przy czym powierzchnia wypełnionych otworów nie może przekraczać 10 % powierzchni ściany, a klasa odporności ogniowej wypełnienia nie powinna być niższa niż E 30. Określono termin wykonania robót do [...]r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 332 w zw. z art. 333 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego

1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. 1928 r. Nr 23, poz. 202), pozwolenia na budowę wymagały roboty budowlane polegające między innymi na przebudowie, przeróbkach oraz powodujących takie zmiany w istniejących budynkach, które wpływały na bezpieczeństwo od ognia. Natomiast zgodnie z art. 196 ww. rozporządzenia budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszonego w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 cm ponad dach. Także stosownie do art. 28 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38, poz. 229) w zw. z § 9 pkt 5b rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska (Dz. U. 1975 r. Nr 8, poz. 48) roboty budowlane których wykonanie mogłoby spowodować wprowadzenie, utrwalenie lub zwiększenie istniejących ograniczeń, uciążliwości, pogorszenie warunków ochrony środowiska, sanitarnych lub bezpieczeństwa ludzi lub mienia na terenach sąsiednich, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. 1980 r. Nr 17, poz. 62) wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.

Organ II instancji stwierdził, że realizacja przedmiotowych okien, niezależnie od tego czy zostały one wykonane w latach 50- tych czy też na początku lat 90-tych XX wieku, wymagała pozwolenia na budowę, bowiem zwiększała niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi oraz mienia, z uwagi na ich realizację w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, znajdującej się w granicy działki. Także zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409), obowiązującej od 1 stycznia 1995 roku, roboty budowlane stanowiące przebudowę - polegającą na przykład na realizacji otworów okiennych - wymagają pozwolenia na budowę. W żadnym okresie obowiązywania przepisów prawa budowlanego nie było także dopuszczalne wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku znajdującego się w granicy działki. Zarówno podczas obowiązywania:

-rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. 1928 r. Nr 23, poz. 202),

- rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r., nr 38, po.196),

- zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1966 r., nr 26, poz.157),

- rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.),

- rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1994 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) oraz

- rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690)

nie było i nie jest dopuszczalne sytuowanie ściany budynku z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią.

Samowolne zrealizowanie okien w obiekcie budowlanym, nawet jeśli zostały one wykonane przed dniem [...]r., czyli przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymaga przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego wedle przepisów obecnej ustawy - art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Pr. bud., a nie ustaw dotychczasowych - z daty realizacji.

Organ II instancji przyjął, że za uprawdopodobniony uznać należy fakt, iż okna w obecnym kształcie i rozmiarze zostały zrealizowane w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Przemawia za tym ocena tych zeznań dokonana z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności charakteru budownictwa w tym okresie i okoliczności podnoszone przez większość bezpośrednich świadków, którzy mieszkali w przedmiotowym budynku lub w jego okolicy, w szczególności L. L., M. K., J. W. i Z. F.

Natomiast jeżeli chodzi o zeznania pozostałych świadków i oświadczenia stron, niezależnie od oceny ich wiarygodności, stanowią one potwierdzenie, że w ścianie granicznej przedmiotowego budynku od lat 40-tych mogły istnieć niewielkie otwory pełniące funkcję wentylacyjną, których kształt i rozmiar uległ zmianie w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, wskutek wykonania w ścianie samowolnych robót budowlanych, mających na celu zwiększenie rozmiarów spornych otworów okiennych. W ocenie organu nie ma to jednak dla sprawy znaczenia, gdyż w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego nie jest dopuszczalne wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie wykonanych robót do stanu poprzedniego, gdyż byłoby to niezgodne z obecnie obowiązującymi przepisami prawa budowlanego.

Zebrany materiał potwierdza, że inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę na zrealizowanie spornych otworów okiennych, a roboty, niezależnie od tego czy zostały zrealizowane w latach 50-tych XX czy też 90-tych XX zostały wykonane "samowolnie" - bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i naruszają przepisy prawa budowlanego, zarówno obowiązujące w dacie ich wykonania, jak i w dacie orzekania. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa budowlanego, polegające na realizacji dwóch okien w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, znajdującej się w granicy działki, może być naprawione wyłącznie poprzez wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakładającej obowiązek zamurowania lub wypełnienia przedmiotowych okien, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem tzn. § 12 ust. 1, § 232 ust. 6 i § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz. U. 2002 r. Nr 75, poz. 690) Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi w stronę tej granicy. Natomiast stosownie do § 232 ust. 6 i § 272 ust. 3 rozporządzenia, budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5, przy czym w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, przy czym powierzchnia wypełnionych otworów nie może przekraczać 10 % powierzchni ściany, a klasa odporności ogniowej wypełnienia otworu w ścianie nie powinna być niższa niż E 30.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że decyzja nakazująca zamurowanie okien w ścianie granicznej przedmiotowego budynku mieszkalnego ma na celu doprowadzić ten budynek do stanu zgodnego z prawem, który pierwotnie został naruszony wskutek realizacji spornych otworów okiennych. Oznacza to, że decyzja nakazująca zamurowanie przedmiotowych okien, nie narusza przepisów § 57, 90 i 93 pkt 1 oraz 155 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczących oświetlenia naturalnego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gdyż legalizuje ona wyłącznie pierwotne naruszenie przepisów prawa budowlanego.

Skargi do sądu na decyzję organu odwoławczego wnieśli A. D. i P. D. oraz M. L., A. L., G. K. i M. K.. Zarządzeniem z 29 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Gl 516/14 skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

A. D. i P. D. zaskarżyli decyzję organu odwoławczego w części nakazującej współwłaścicielom działki nr "1" wypełnienie otworów okiennych w ścianie bocznej budynku materiałem przepuszczającym światło, zarzucając, że rozwiązanie to uniemożliwi skarżącym wykonanie rozbudowy ich budynku i w odróżnieniu od nakazu zamurowania okien, prowadzi do sanowania samowoli budowlanej. Przed wykonaniem aktualnie istniejących otworów, ściana boczna budynku była wykonana z cegły pełnej. Przepisy prawa budowlanego nie pozwalają na legalizację samowoli polegającej na wykonaniu okien w ścianie granicznej.

M. L. i A. L. oraz G. K. i M. K. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego i umorzenie postępowania. a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie zasady praworządności, błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący błędną wykładnią i zastosowaniem przepisów, w szczególności naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz § 93 pkt 1, § 155 i § 57 rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że objęte nakazem otwory okienne znajdują się w pomieszczeniach mieszkalnych przeznaczonych na pobyt ludzi. W uzasadnieniu wskazano, że organy nie wykazały faktu samowolnego wykonania okien i nie można wykluczyć, że powstały legalnie, stosowna decyzja mogła być wydana nawet wbrew zakazowi wynikającemu z przepisów. Organy nie uwzględniły interesu społecznego, w tym interesu najemców lokali mieszkalnych.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Skargi podlegały uwzględnieniu, chociaż nie z powodów wskazywanych przez strony skarżące. Dokonując kontroli decyzji, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co skutkuje obowiązkiem uwzględnienia naruszeń prawa dostrzeżonych przez sąd z urzędu, niezależnie od zasadności zgłoszonych zarzutów przez stronę skarżącą. Ograniczenie dla sądu zawiera przepis art. 134 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził przesłanek nieważności decyzji, ograniczenie z art. 234

§ 2 p.p.s. nie ma jednak zastosowania z tego względu, że decyzja została zaskarżona dwiema skargami, połączonymi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a interesy każdej ze stron skarżących są sprzeczne. Wyjaśnić też trzeba, że do kompetencji sądu administracyjnego nie należy załatwianie spraw administracyjnych co do istoty, zatem kierowanie żądania umorzenia postępowania, jeśli miałoby ono dotyczyć postępowania administracyjnego, nie znajduje oparcia w przepisach p.p.s.a.

Podstawą materialnoprawną decyzji wydanych przez organy obu instancji był przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U.

z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub prawem budowlanym. Mimo uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, także w II instancji, orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ zastosował wskazany przepis. Co do zasady należy zgodzić się, że sprawa podlegała załatwieniu na podstawie art. 51 prawa budowlanego. Sąd akceptuje ustalenia faktyczne przyjęte przez organy, że aktualnie istniejące sporne okna powstały w warunkach samowoli budowlanej, albowiem w żadnym reżimie prawnym obowiązującym w Polsce w czasie, jaki był wskazywany jako data wykonania okien, nie było dopuszczalne zlokalizowanie okien w ścianie granicznej. Nie było zatem możliwe, aby organ władzy publicznej udzielił zezwolenia na tego rodzaju roboty. Wnioski dotyczące legalność wykonanych okien, przyjęte na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych są uprawnione i nie naruszają zasad rozumowania praktycznego. Bezspornie właściciele nie dysponują żadną dokumentacją dotyczącą wykonania tych okien, dokumentacji takiej nie odnaleziono w archiwach. Tego rodzaju samowola, która nie jest budową obiektu budowlanego, podlega w aktualnym stanie prawnym usunięciu w trybie uregulowanym w art. 50 i 51 prawa budowlanego. Nie mogły przy tym znaleźć akceptacji tezy skargi małżonków L. i K., odnoszące się do kwestii legalności robót. Nie można przyjąć domniemania legalności w sytuacji, gdy nie ujawniono żadnego dokumentu potwierdzającego zgodę władz administracyjnych na wykonanie istniejących aktualnie okien, a stan prawny udzielenie takiej zgody wykluczał.

Należy jednak zastrzec, że art. 51 ustawy przewiduje trzy różne, alternatywne rodzaje rozstrzygnięć, w zależności od stanu faktycznego, wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1-3 ustawy. Właściwy organ w drodze decyzji:

1. nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2. nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3. w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Sytuacja uregulowana w pkt 3 nie ma znaczenie dla sprawy, rozważenia wymagają natomiast dwa pozostałe przypadki. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wtedy, gdy wykonane roboty można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, czyli je zalegalizować. Należy podkreślić, że przedmiotem legalizacji nie jest cały obiekt budowlany, ale wykonane roboty, nałożenie obowiązku wykonania robót lub czynności w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem nie może zastępować trybu z art. 66 prawa budowlanego. Wydane nakazy zamurowania okien, czy to cegłą pełną, czy też szklaną, w celu doprowadzenia ściany do standardów ściany oddzielenia pożarowego, nie mogą doprowadzić robót polegających na wykonaniu okien w ścianie granicznej, do stanu zgodnego z prawem. Okna w takiej ścianie, co nie budzi kontrowersji i nie wymaga szczegółowego wykazania, nie mogą w takiej ścianie zgodnie z warunkami technicznymi się znajdować. Inaczej mówiąc, nie jest możliwe doprowadzenie robót polegających na wykonaniu okien w ścianie granicznej do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie jakichś czynności czy robót. Możliwe jest, poprzez ich zamurowanie, doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem, jak jednak wyżej zastrzeżono, to nie budynek jest przedmiotem postępowania naprawczego.

W przypadkach, gdy wykonane roboty nie mogą zostać doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, zastosowanie winien znaleźć przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, przewidujący rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Usunięcia niedopuszczalnych otworów okiennych nie można dokonać poprzez rozbiórkę. Nakazem, który winien zatem zostać w sprawie wydany, jest nakaz przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, polegający na obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

O zasadność przedstawionego stanowiska w przekonaniu Sądu świadczy w niniejszej sprawie także regulacja art. 51 ust. 3 prawa budowlanego. Nakaz z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest wszak decyzją kończącą postępowanie legalizacyjne, w odróżnieniu od decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 1, która kończy postępowanie i może podlegać egzekucji. W przypadku podjęcia próby doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, nakaz wykonania określonych czynności stanowi tylko etap postępowania legalizacyjnego. Po upływie wyznaczonego terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku i wydaje decyzję, która kończy postępowanie legalizacyjne. W razie wykonania nakazanych robót lub czynności organ wydaje decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku, co legalizuje wykonane roboty. Natomiast w przypadku niewykonania obowiązku organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Dopiero ta decyzja podlega ewentualnemu wykonaniu przymusowemu. W sytuacji zatem, gdyby właściciele budynku, w którym wykonano przedmiotowe okna, nie wykonali nakazu orzeczonego zaskarżoną decyzją, konieczne byłoby orzeczenie o obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, nie byłoby możliwe wyegzekwowanie zamurowania okien wedle standardów i parametrów ustalonych decyzją z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Jak się bowiem podkreśla, nakaz rozbiórki lub przywrócenia stanu poprzedniego ma charakter restytucyjny, a nie represyjny. Jego celem jest przywrócenie obiektu do stanu sprzed etapu bezprawnej ingerencji, a nie doprowadzenie do prawidłowego stanu technicznego całego obiektu.

Wadliwie zatem w ocenie Sądu organy zastosowały w sprawie przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało wdrożeniem trybu legalizacji i wydaniem decyzji o treści, jakie w sprawie nie znajdowały zastosowania. Prowadząc ponownie postępowanie organy winny zastosować przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, orzekając na jego podstawie, z uwzględnieniem podanych powyżej uwag dotyczących dopuszczalnej treści decyzji. Poczynione w dotychczasowym postępowaniu ustalenia dotyczące istnienia otworów w ścianie szczytowej powinny zostać w miarę potrzeby zweryfikowane i sprecyzowane do stanu umożliwiającego wyegzekwowanie nakazu.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu pozbawione dla niej znaczenia są argumenty skargi małżonków L. i K. dotyczące naruszenia przepisów warunków technicznych dotyczących oświetlenia pomieszczeń na pobyt ludzi, przedmiotem sprawy nie była bowiem ani kwestia zmiany sposobu użytkowania, ani stan techniczny pomieszczeń mieszkalnych.

Nie mogły także zostać uwzględnione zarzuty podniesione w skardze małżonków A. i P. D. dotyczące ograniczenia w możliwości dokonania nadbudowy ich budynku, albowiem decyzja o warunkach zabudowy rozstrzyga kwestie urbanistyczne i ładu przestrzennego, a nie kwestie dopuszczalności udzielenia pozwolenia na budowę ze względu na kryteria warunków technicznych.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 134 § 1 oraz 135 i 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących M. L., A. L., G. K. i M. K. postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a., uwzględniając wniosek zawarty w ich skardze. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących A. D. i P. D. pomimo wniosku złożonego na rozprawie, zaniechanie to może zostać usunięte na wniosek strony w trybie art. 157 p.p.s.a. o uzupełnienie wyroku.