Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 958/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 49 ust. 4 akapit 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1329/13 w sprawie ze skargi K. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 1329/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), oddalił skargę K. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] stycznia 2013 r. o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconych przez Agencję Rynku Rolnego ([...] zł) i zobowiązaniu skarżącej spółki do zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie. Organy te ustaliły, że w dniu [...] lutego 2005 r. do Agencji Rynku Rolnego wpłynął wniosek K. S.A. o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. do ilości 100 000 kg cukru, wywiezionego na podstawie wyciągu z udzielonego skarżącej spółce pozwolenia nr [...] na wywóz cukru. Do wniosku spółka załączyła m.in. kirgiską deklarację celną nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. (nr druku [...]), zawierającą w polu nr 1 zapis IM-40 (oznaczający dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu), w polu nr 37 kod procedury 4000 70, zaś w polu 47 opłatę celną (0,15%) oraz zapis o opłatach: cło importowe (10%) i VAT (20%). W dniu [...] września 2005 r. Agencja Rynku Rolnego zrealizowała na rzecz skarżącej płatność w wysokości [...] zł - zgodnie z rachunkiem przedstawionym przez stronę.

W celu zapewnienia poprawności przebiegu procesu naliczania i wypłaty refundacji wywozowych Agencja Rynku Rolnego podjęła następnie działania dotyczące porównania importowych dokumentów celnych przedłożonych przez skarżącą spółkę z analogicznymi dokumentami znajdującymi się w Republice Kirgiskiej. Na skutek działań podjętych w ramach zagranicznej pomocy prawnej uzyskano od kirgiskiej administracji celnej kopię deklaracji o numerze druku [...]. Dokument ten w polach nr 1 i nr 37 zawierał odpowiednio kod procedury IM-71 i 7100 50, tj. kod wprowadzenia towaru do wolnego obszaru gospodarczego (wymienianego w prowadzonej korespondencji również jako: wolna strefa ekonomiczna, swobodna strefa ekonomiczna lub wolny obszar celny), natomiast w polu nr 47 znajdował się zapis o opłacie celnej (0,15%) oraz odręczne zapisy. Agencja Rynku Rolnego otrzymała również potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pisma administracji celnej Republiki Kirgiskiej z dnia [...] października 2009 r., w którym strona kirgiska stwierdziła, że wskazana wyżej deklaracja celna jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) dokonanej przez organy celne Republiki Kirgiskiej. Ponadto z przekazanej przez władze Republiki Kirgiskiej dokumentacji wynikało, ze towar objęty wspomnianą deklaracją importową odprawiono z zastosowaniem procedury IM-71 (wolny obszar gospodarczy). W konsekwencji Prezes Agencji Rynku Rolnego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 633, ze zm.; dalej powoływana jako "ustawa o ARR") oraz z uwzględnieniem przepisów art. 49 ust. 1 i art. 15 - 17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. L 186 z dnia 17 lipca 2009 r., s. 1 z późn. zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 612/2009"), ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej do wniosku z dnia [...] lutego 2005 r. oraz zobowiązał skarżącą spółkę do zwrotu wymienionej kwoty wraz z należnymi odsetkami. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organów administracji, sporna deklaracja celna importowa - przedłożona przez skarżącą jako dowód dokonania przywozu towaru do kraju przeznaczenia - jest nieautentyczna i nie może stanowić o uprawnieniu do refundacji. Według deklaracji wystawionej przez kirgiską administrację towar został jedynie wprowadzony na terytorium Kirgistanu - Specjalnej Strefy Ekonomicznej, natomiast deklaracja nie potwierdza spełnienia wymogu z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 102 z dnia 17 kwietnia 1999 r., str. 11; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 800/1999") (odpowiednio art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009), warunkującego otrzymanie refundacji wywozowej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że system refundacji wywozowych jest instrumentem wspólnej polityki rolnej finansowanym z budżetu unijnego. Zasady tego systemu zostały unormowane w obowiązującym od 6 sierpnia 2009 r. rozporządzeniu nr 612/2009, które uchyliło uprzednio obowiązujące rozporządzenie nr 800/1999. W art. 16 ust. 3 pierwszego z tych rozporządzeń i art. 15 ust. 3 drugiego z nich zdefiniowano pojęcie "przywóz", określając że produkt uważa się za przywieziony, jeśli formalności celne w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim zostały dokonane. Natomiast w pkt 20 preambuły rozporządzenia nr 612/2009 wskazano, że dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim.

Sąd stwierdził ponadto, że na mocy prawa wspólnotowego państwa członkowskie są upoważnione do przeprowadzania kontroli popłatnościowych dotyczących prawidłowości realizowanych mechanizmów, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami, zaś w przypadku stwierdzenia, że eksporter uzyskał refundację nadmierną lub nienależną organ właściwy w zakresie danej palności wdraża stosowną procedurę dotyczącą zwrotu środków otrzymanych nienależnie. WSA wskazał, że zwrot nienależnie wypłaconej refundacji określa art. 49 rozporządzenia nr 612/2009, który w ust. 1 stanowi, że bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem. Sąd zauważył także, że przepisy wspomnianego rozporządzenia zawierają meterialnoprawne uregulowania dotyczące zwrotu nienależnej refundacji wywozowej, jednakże nie zawierają procedur regulujących postępowanie w przedmiocie zwrotu refundacji, bowiem realizacja tych procedur należy do państw członkowskich. Uzupełnieniem regulacji wspólnotowych w tym zakresie są przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, ze zm.). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 4 tej ustawy, w myśl którego w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") z wymienionymi w tym przepisie wyłączeniami (m.in. art. 78 - 88 k.p.a.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy administracji prawidłowo uznały, że refundacja w stosunku do towaru objętego wnioskiem WPR1 nr [...] jest nienależna i zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 podlegała zwrotowi wraz z odsetkami. Złożenie przez skarżącą nieautentycznego dokumentu celnego będącego podstawą refundacji wywozowej stanowi bowiem - zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312 z dnia 23 grudnia 1995 r., s. 1; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne – Rozdział 1, Tom 1, str. 340; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 2988/95") - nieprawidłowość, która spowodowała nieuzasadniony wydatek z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej w postaci nienależnie wypłaconej refundacji wywozowej.

Zdaniem Sądu, za nietrafny należało uznać zarzut skarżącej, wskazujący że w sprawie należało zastosować wyłączenie, o którym mowa w art. 49 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 612/2009, zgodnie z którym obowiązek zwrotu zabezpieczenia nie ma zastosowania, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze i płatność została dokonana wskutek błędu właściwego organu państw członkowskich lub innych władz i jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że zmiana kodów na druku deklaracji celnej (tj. zmiana zapisów na dokumencie urzędowym, której władze celne Republiki Kirgiskiej nie potwierdziły w oficjalnych pismach) nie może być uznana za błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych władz. Zmianę tę należało zatem uznać za nieuprawnioną, zaś przedłożony przez skarżącą dokument za nieautentyczny.

Za niezasadne uznał Sąd pierwszej instancji również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się na zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Sąd stwierdził, że postępowanie Prezesa Agencji Rynku Rolnego cechowała należyta staranność w gromadzeniu materiału dowodowego, gdyż organ ten ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w sposób wyczerpujący do podjęcia rozstrzygnięcia, w oparciu o dokumenty uzyskane w ramach pomocy prawnej, oficjalną drogą urzędową, które uznał za wiarygodne. Sąd podkreślił, że uzyskane oficjalną drogą dyplomatyczną kopie kirgiskich deklaracji celnych należało traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych, mając na uwadze również wyjaśnienia właściwych władz krajów trzecich, udzielone w tym zakresie w oficjalnych pismach urzędowych. Skoro organ uznał, że dana okoliczność została wystarczająco ustalona i znajduje to odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, to nieuprawnionym jest czynienie organowi zarzutu, że powinien dalej poszukiwać dowodów, które potwierdzałyby wersję satysfakcjonującą stronę skarżącą. Sąd uznał również, że Prezes Agencji Rynku Rolnego po zebraniu materiału dowodowego dokonał oceny tego materiału, wskazując fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, którym odmówił wiarygodności i dlaczego. W ocenie Sądu, przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania, organ nie przekroczył zasady swobodnej oceny materiału dowodowego.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła K. S.A. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne wydanie wyroku przez Sąd pierwszej instancji, pomimo niewyjaśnienia należycie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim okoliczności i zdarzeń mających wpływ na odpowiedzialność spółki,

2) art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą poprzez nieuprawnione zastosowanie tego przepisu i w konsekwencji błędne zaakceptowanie stanowiska organów administracji, że wyłączenia z zastosowania przepisów k.p.a. przewidziane przez ten przepis, a w szczególności wyłączenie z zastosowania art. 80 k.p.a., znajduje zastosowanie w sprawie rozliczenia refundacji wywozowej,

3) art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji tego przepisu i uznanie za prawidłowe stanowiska organów administracji, zgodnie z którym działanie spółki związane z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu stanowi nieprawidłowość, a wypłacona spółce refundacja została pobrana z naruszeniem prawa, co w konsekwencji doprowadziło o nałożenia na spółkę obowiązku zwrotu otrzymanej refundacji wywozowej wraz z należnymi odsetkami,

4) art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji tego przepisu i bezpodstawne przyjęcie, że do działań spółki związanych z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu ma zastosowanie wyrażone w tym przepisie domniemanie, że "działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi".

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że zaskarżony wyrok został wydany w sytuacji, w której naruszono zasadę prawdy obiektywnej, gdyż nie dokonano pełnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W sprawie występowały bowiem (wskazane w piśmie Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2012 r. skierowanym do Dyrektora Generalnego MSZ) wątpliwości co do: 1) podstawy ustaleń władz kirgiskich w sprawie fałszerstwa kirgiskich deklaracji celnych, 2) przeznaczenia cukru wywiezionego przez spółkę do Republiki Kirgistanu, 3) zastosowanych wobec cukru wywiezionego przez spółkę procedur celnych w Republice Kirgistanu, 4) wniesionych opłat celnych wobec cukru wywiezionego przez spółkę do Republiki Kirgistanu.

Zdaniem strony skarżącej, w sprawie nie znajdowało zastosowania wyłączenie stosowania niektórych przepisów k.p.a., określone w art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Katalog wyłączeń, o którym mowa w art. 4 i art. 11 wspomnianej ustawy będzie miał zastosowanie tylko w sprawach pozwoleń wydawanych w ramach środków handlowych ustanowionych przez Wspólnotę oraz w sprawach środków administrowania obrotem towarowym.

W ocenie spółki, w toku postępowania nie wykazano również żaden sposób, że działania strony stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, np. poprzez stwierdzenie, że rozbieżność w treści kirgiskiej deklaracji celnej jest wynikiem działania lub zaniedbana spółki. Nie ma bowiem żadnego orzeczenia lub decyzji stwierdzającej jakikolwiek związek spółki z tymi rozbieżnościami. Żaden z pracowników spółki, ani osób występujących w jej imieniu, a także klientów spółki (partnerów handlowych w transakcjach związanych z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu) nie został w żaden sposób pociągnięty do odpowiedzialności za bezpośrednie lub pośrednie naruszenie prawa. Dowody przeprowadzone w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji wskazywały natomiast, że związek z rozbieżnościami w treści kirgiskich deklaracji celnych mieli wyłącznie kirgiscy urzędnicy celni, za co spółka nie może ponosić żadnej odpowiedzialności.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli instancyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, jest zdeterminowany granicami środka zaskarżenia. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie, a jedynie w świetle podniesionych zarzutów.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta w przeważającej części na zarzutach naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że powołana na tę okoliczność argumentacja, odnosząca się do ustaleń w zakresie kirgiskiej deklaracji celnej, nie dowodzi jeszcze tego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast, w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W stanie sprawy organ był zobowiązany, w świetle przepisów prawa unijnego i krajowego, do kontroli prawidłowości realizacji przez beneficjenta przyznanej mu refundacji wywozowej z tytułu wywozu cukru poza obszar celny Wspólnoty, a w przypadku stwierdzenia naruszeń w tym zakresie do orzeczenia o jej zwrocie oraz nałożenia kary pieniężnej. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające nie narusza wspomnianych wcześniej reguł postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ dokonał ustaleń z uwzględnieniem materiału dowodowego uzyskanego w ramach pomocy prawnej od kirgiskich władz państwowych. Z przesłanych dokumentów wynika, że przedłożone przez beneficjenta deklaracje celne mające potwierdzić wywóz cukru poza obszar celny Wspólnoty zostały sfałszowane.

Z pism administracji celnej Republiki Kirgiskiej (z [...] października 2009 r., z [...] lipca 2010 r., z [...] sierpnia 2011 r.) wynika bowiem, że będąca przedmiotem zapytania m.in. deklaracja nr [...] jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) dokonanej przez organy celne Republiki Kirgiskiej. Z przekazanej przez władze Republiki Kirgiskiej dokumentacji wynika też, że towar objęty deklaracją importową nr [...] odprawiono z zastosowaniem procedury IM-71 (wolny obszar gospodarczy).

Opisana nieprawidłowość miała kluczowe znaczenie dla załatwienia sprawy. Potwierdzała ona brak wymaganego przepisami prawa dokumentu, z którego wynikałoby, że cukier został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty, a także, że został wprowadzony do swobodnego obrotu na terytorium Republiki Kirgiskiej lub innego kraju trzeciego.

Stąd też - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania przedmiotowych decyzji, a jego legalność nie powinna budzić uzasadnionych wątpliwości, skoro pochodzi w zasadniczej części od kirgiskich władz państwowych i został uzyskany w ramach międzypaństwowej pomocy prawnej, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Natomiast wnosząca skargę kasacyjną, poza ogólnikową argumentacją, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dokumentów, które podważałyby ich wiarygodność.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie znajduje on również oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963) mają zastosowanie, w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, do obrotu towarami z krajami trzecimi, w takim zakresie, w jakim obrót ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami prawa (art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy). Z jej treści wynika, że ma ona zastosowanie m.in. do spraw, w których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty z zastosowaniem refundacji (art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy).

Przez obrót towarami z krajami trzecimi, według art. 2 pkt 5 powołanej ustawy, należy rozumieć przywóz towarów pochodzących z kraju trzeciego na obszar celny Wspólnoty lub wywóz towarów do kraju trzeciego z obszaru celnego Wspólnoty niezależnie od sposobu ich przemieszczania przez granicę, a także związane z tym nadawanie upoważnień podmiotom dokonującym takiego obrotu w zakresie towarów rolno-spożywczych. Natomiast krajem trzecim w rozumieniu art. 2 pkt 13 tej ustawy są kraje niebędące członkami Wspólnoty Europejskiej.

Za chybiony należy zatem uznać pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą mają zastosowanie wyłącznie do postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia, czy też zastosowania środków administracyjnych, a więc w bardzo ścisłym zakresie, natomiast w pozostałym zakresie należy stosować przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.). Z przepisów ustawy powołanej jako druga (art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. c oraz rozdziału 6) wynika bowiem, że odwołuje się ona do rynku producentów cukru, a nie wymiany towarowej cukru z krajami trzecimi.

W stanie sprawy przedmiotem postępowania było wymierzenie kary pieniężnej, co nastąpiło po tym jak organ ustalił, że strona zawnioskowała o nienależną refundację wywozową na wywóz cukru do Republiki Kirgiskiej.

Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. W myśl tego przepisu z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Tym samym w sprawie brak było podstaw do stosowania art. 80 k.p.a., statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów.

Na marginesie wypada jedynie zauważyć, że gdyby hipotetycznie przyjąć, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, a nie przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, to z uwagi na treść art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych brak byłoby podstaw do zastosowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na których został oparty zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 tej ustawy, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Tak więc sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, w sposób nawzajem się wykluczający, podważa również ich skuteczność.

Z powyższych względów zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi pierwszej instancji błędne zaakceptowanie nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i uznanie za nieprawidłowy wywóz przez spółkę cukru do Republiki Kirgiskiej, co w pełni nie odpowiada ustawowym wymogom.

Z treści art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że jest on przepisem materialnym (określa cel regulacji oraz wprowadza definicję "nieprawidłowości"), a nie procesowym, a więc zarzut naruszenia tego przepisu (przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) powinien być oparty na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., ewentualnie w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie jak przyjął autor skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z faktu wyraźnego rozdziału w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych na materialne (pkt 1) i procesowe (pkt 2). W każdym bądź razie jego niewłaściwe zastosowanie powinno wynikać z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a nie wykreowanego przez stronę na potrzeby skargi kasacyjnej, co miało miejsce w rozpoznawanej skardze kasacyjnej.

Dodać też trzeba, że wskazany przepis składa się z dwóch jednostek redakcyjnych: "W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego" (ust. 1) oraz "Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem" (ust. 2).

Obligowało to wnoszącą skargę kasacyjną, stosownie do art. 176 p.p.s.a., do wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która w jej ocenie została naruszona przez Sąd, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania właściwej podstawy kasacyjnej, czy też do jej poszerzania.

Na marginesie powyższych rozważań wypada jedynie zauważyć, że z argumentacji podniesionej w ramach tego zarzutu wynika, iż autor skargi kasacyjnej próbował w ten sposób zakwestionować przypisywane spółce nieprawidłowości w związku z wywozem cukru do Republiki Kirgiskiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagało to jednak wskazania konkretnych okoliczności, popartych dowodami, jak też konkretnych przepisów procesowych, których naruszenia miałby dopuścić się Sąd pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Według pierwszego z wymienionych przepisów sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem, wnosząca skargę kasacyjną powinna była wykazać, że Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według niedopuszczalnych kryteriów lub też z przekroczeniem dopuszczalnych granic tej kontroli, w wyniku czego doszło do zastosowania niewłaściwego środka, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że w myśl art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009 działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi.

Ustalenia w tym zakresie należą do sfery faktów. Tym samym kwestionując ustalenia w tym zakresie wnosząca skargę kasacyjną powinna była wskazać konkretne przepisy procesowe, które jej zdaniem zostały naruszone, co miałoby doprowadzić w konsekwencji do podjęcia wadliwego orzeczenia, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Jak wcześniej zostało wykazane zarzut oparty na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. okazał się nieskuteczny.

Natomiast wyrażone przez stronę stanowisko co do braku podstaw przypisywania jej odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Trzeba bowiem podkreślić, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność, na jakim etapie i w wyniku jakich działań doszło do sfałszowania deklaracji celnej, która następnie została przedstawiona przez beneficjenta refundacji wywozowej do rozliczenia. Jak wynika bowiem z powołanego wcześniej przepisu, konsekwencje prawne, bez względu na okoliczności sprawy, obciążają beneficjenta.

W sprawie nie ma natomiast wątpliwości, że beneficjentem refundacji wywozowej była skarżąca spółka, a skoro tak to wszelkie stwierdzone nieprawidłowości, które spowodowały lub mogły spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem, obciążają spółkę.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej.

Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.