Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 785/97
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1998-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: poz. 130
journal: Dz.U. 1992 nr 3 poz. 0
journal: Dz.U. 1995 nr 7 poz. 34
Teza: Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż na gruncie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. - w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny tych środków /Dz.U. nr 30 poz. 130/ oraz - po dniu 1 stycznia 1995 r. - rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 7 poz. 34/ wartość początkowa budowli winna być obliczana z uwzględnieniem prawem przewidzianej aktualizacji wyceny środków trwałych czyli winna to być "wartość brutto", przyjęta w pierwotnym obliczeniu przez skarżącą Spółkę. Tym samym podzielić należy pogląd organów podatkowych, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiła nadpłata.

TEZY

Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż na gruncie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. - w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny tych środków /Dz.U. nr 30 poz. 130/ oraz - po dniu 1 stycznia 1995 r. - rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 7 poz. 34/ wartość początkowa budowli winna być obliczana z uwzględnieniem prawem przewidzianej aktualizacji wyceny środków trwałych czyli winna to być "wartość brutto", przyjęta w pierwotnym obliczeniu przez skarżącą Spółkę. Tym samym podzielić należy pogląd organów podatkowych, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiła nadpłata.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 1998 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładów Tworzyw Sztucznych "G." S.A. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 maja 1997 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1995-1996 - skargę oddala. III RN 95/99


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 lutego 1997 r. (...) Burmistrz Miasta w J. - po rozpatrzeniu wniosku Zakładów Tworzyw Sztucznych "G." S.A. w J. - odmówił zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1995-1996 w kwocie 931.980,10 zł. Jako podstawę prawną podano m.in. art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. W uzasadnieniu zaś stwierdzono, że Spółka prawidłowo wyliczyła podatek od nieruchomości w zakresie podatku od budowli. Dokonana przez Trybunał Konstytucyjny - w uchwale z dnia 15 maja 1996 r. /W 2/96/ - wykładnia art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./ i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ nie pozwala na zmniejszenie wartości początkowej budowli po przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa o kwotę odpisów amortyzacyjnych dokonanych przez to przedsiębiorstwo. Ponadto organ zauważył, że decydujące znaczenie ma sentencja uchwały Trybunału, a nie jej uzasadnienie.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka ponownie powołała się na uzasadnienie cytowanej wyżej uchwały Trybunału Konstytucyjnego /W 2/96/, z którego - jej zdaniem - wynika, że wartość początkowa budowli stanowiąca podstawę wymiaru podatku od nieruchomości nie może uwzględniać przeszacowania wartości początkowej środków trwałych. Ani aktualizacja wyceny środków trwałych, ani odpisy amortyzacyjne nie mogą mieć wpływu na określenie wartości początkowej budowli dla celów podatku od nieruchomości. Inaczej mówiąc Spółka powinna płacić podatek od nieruchomości od wartości "historycznej" brutto budowli. Spółka deklarując nowy wymiar podatku od nieruchomości przyjęła za podstawę opodatkowania taką właśnie wartość.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 5 maja 1997 r. (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając odmowę zwrotu podatku od nieruchomości organ odwoławczy zauważył, że z cytowanej wyżej uchwały Trybunału jednoznacznie wynika, iż podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości przekształconego przedsiębiorstwa państwowego stanowi wartość początkowa budowli określona według zasad przewidzianych w odrębnych przepisach dla celów amortyzacji, chociażby były one całkowicie zamortyzowane. Z tych przyczyn w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji dotyczącej zwrotu nadpłaconego podatku.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż w sentencji cytowanej uchwały Trybunał Konstytucyjny uznał jedynie, że w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa wartość początkowa budowli powinna być przyjęta z ksiąg przekształcanego przedsiębiorstwa państwowego bez jej pomniejszania o odpisy amortyzacyjne dokonane przez to przedsiębiorstwo, a więc winna to być wartość brutto. Sprecyzowanie pojęcia wartości brutto nastąpiło dopiero w uzasadnieniu cytowanej uchwały. Wynika z niego - zdaniem Spółki - iż winna to być wartość początkowa, nie uwzględniająca mechanizmu przeszacowania wartości nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W niniejszej sprawie Spółka wystąpiła z wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1995-1996.

Wniosek taki powoduje wszczęcie szczególnego postępowania administracyjnego w trakcie którego organ najpierw ustala prawidłową wysokość podatku a następnie - jeśli okaże się że zobowiązanie podatkowe zostało nadpłacone - zarządza na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zwrot nadpłaty lub zaliczenie jej na zaległe zobowiązania podatkowe podatnika. Jeżeli natomiast przeprowadzone postępowanie wykaże, że podatnik obliczył i uiścił podatek od nieruchomości we właściwej wysokości, wówczas organ wydaje decyzje o odmowie zwrotu podatku na podstawie art. 29 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Uzasadniając w niniejszej sprawie odmowę zwrotu podatku od nieruchomości organy podatkowe stwierdziły, że Spółka zadeklarowała i uiściła podatek od nieruchomości we właściwej wysokości. Spółka przyjęła bowiem pierwotnie, że podstawę opodatkowania stanowi wartość początkowa budowli, aktualizowana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Występując z wnioskiem o zwrot nadpłaty Spółka zażądała - zdaniem organów bezzasadnie - aby podstawę opodatkowania stanowiła wartość początkowa budowli, ale bez jej aktualizacji.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy o opłatach i podatkach lokalnych - w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie - podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowiła wartość początkowa budowli określona według zasad przewidzianych w odrębnych przepisach dla celów amortyzacji, chociażby budowla została całkowicie zamortyzowana. Przepis ten nie wyjaśnia wprawdzie pojęcia "wartość początkowa", jednakże na podstawie par. 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości /Dz.U. nr 10 poz. 35/ oraz art. 31 ust. 1 - obowiązującej od dnia 1 stycznia 1995 r. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości /Dz.U. nr 121 poz. 591/ wartością początkową budowli dla celów opodatkowania była ich cena nabycia lub koszty poniesione na ich wytworzenie, przebudowę, nadbudowę i modernizację. Wartość początkowa - co wyraźnie podkreślił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 15 maja 1996 r. /W 2/96/ - nie ulegała zmianie wraz z przekształceniem przedsiębiorstwa państwowego w spółce Skarbu Państwa, co oznacza, że nie była pomniejszona o wartość odpisów amortyzacyjnych dokonanych wcześniej przez przedsiębiorstwo państwowe.

Zaznaczyć wszakże należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy o opłatach i podatkach lokalowych wartość początkowa budowli - dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości - winna być określana według zasad przewidzianych w odrębnych przepisach. Posługując się w tym przypadku techniką odesłania ustawodawca nie wskazał o jakie odrębne przepisy chodzi. Kwestia ta była przedmiotem wielu kontrowersji i sporów, w tym również jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że odrębnymi przepisami mogły być - w spornym okresie - wyłącznie przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. - w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny tych środków /Dz.U. nr 30 poz. 130/ oraz - po dniu 1 stycznia 1995 r. - przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 7 poz. 34/. Innych, odrębnych przepisów prawnych wydanych "dla celów amortyzacji" - w spornym okresie nie było.

Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż na gruncie ww. rozporządzeń Ministra Finansów wartość początkowa budowli winna być obliczana z uwzględnieniem prawem przewidzianej aktualizacji wyceny środków trwałych czyli winna to być "wartość brutto", przyjęta w pierwotnym obliczeniu przez skarżącą Spółkę. Tym samym podzielić należy pogląd organów podatkowych, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiła nadpłata.

W ocenie Sądu stanowisko organów podatkowych - zaprezentowane w niniejszej sprawie - nie pozostaje w sprzeczności z wywodami i ocenami Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego /patrz cytowana uchwała z dnia 15 maja 1995 r. W 2/96/, postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 stycznia 1998 r. /K 33/97/, uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1997 r. /FPK 2/97/ uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1997 r. /FPK 12/97/, uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1998 r. /FPK 26/97/.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - orzekł jak w sentencji.