Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 138 par. 2,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 88 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 64a, art. 64e, art. 151a par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu A. J. i B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz wnoszących sprzeciw A. J. i B. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1-5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.), wymierzył A. J. i E. J. oraz B. J. i M. J. solidarnie administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 47 sztuk drzew z gatunku: olcha szara (31 szt.), grab pospolity (9 szt.), czereśnia ptasia (5 szt.), klon jawor (1 szt.), buk pospolity (1 szt.), zgodnie z załącznikiem do decyzji, tabelą nr 1, z działki o nr ewidencyjnym nr [...] obręb K., gmina D. (podzielonej w dniu 27 stycznia 2021 r. na działki [...] i [...], obszar objęty wycinką stanowi obecnie część działki [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 3 listopada 2020 r., został powiadomiony o usunięciu drzew bez wymaganego zezwolenia na opisanej wyżej nieruchomości. Jednocześnie zwrócił uwagę, że chociaż w dniu 11 sierpnia 2020 r. wpłynęło do organu zgłoszenie właścicieli działki nr [...] dotyczące zamiaru "czyszczenia rowu melioracyjnego polegającego na wycince krzewin głogu oraz drobnej roślinności", to niemniej analizowany zakres wycinki przeprowadzonej na początku listopada 2020 r., znacząco wykroczył poza zakres niniejszego zgłoszenia.

Powołując się na informację z rejestru gruntów organ ustalił, że obszar działki nr [...] obręb K., która została podzielona w dniu 27 stycznia 2021 r. na działki [...] i [...] w części stanowi grunty rolne (RIIIb, RIVa, RIVb), pastwiska (PsIV), lasy (LsVI) oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (Lzr-RIIIb). Większa część działki użytkowana jest rolniczo, w bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się tereny rolne, a w niedalekiej odległości ok. 200 m na północ, znajduje się osiedle domków letniskowych/przyczep kempingowych.

Ponadto organ ustalił, że przedmiotowa działka położona jest w obszarze chronionego krajobrazu "Koszaliński Pas Nadmorski". Zgodnie z zapisem zawartym

w uchwale Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 66, poz. 1804 z późn. zm.), na obszarze chronionego krajobrazu pn. "Koszaliński Pas Nadmorski", obowiązuje m. in. zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych (...).

W toku postępowania właściciele działki złożyli w dniu 1 grudnia 2020 r. oświadczenie, iż celem wycinki krzewów i drzew było "odchwaszczenie jak

i uatrakcyjnienie terenu", zaś prace jakie zlecili były zgodne z protokołem wydanym przez Urząd Gminy w D. z dnia 9 sierpnia 2020 r. Ponadto wyjaśnili, że nielegalne usunięcie drzew było skutkiem bezprawnego działania firmy "L. ", której zostały zlecone prace wycinkowe.

Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w terenie dnia 9 grudnia 2020 r. właściciele nieruchomości potwierdzili cel wycinki podany w pisemnym oświadczeniu z dnia 1 grudnia 2020r. Uczestniczący w wizji lokalnej pracownik firmy "L. " oświadczył, że zakres prac zlecony przez właścicieli nieruchomości podczas spotkania w terenie, które odbyło się w sierpniu - obejmował kompleksowe wyczyszczenie terenu, tj. usunięcie drzew o średnicy 40-50 cm, co jest potwierdzeniem posiadanej umowy o dzieło zawartej pomiędzy firmą "L. ", a właścicielami.

W dniu 19 stycznia 2021 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na którą stawili się A. J. oraz T. J. - pełnomocnik B. J..

Na rozprawie A. J., przedstawił chronologię wydarzeń, z których wynikało, iż umowa o dzieło pomiędzy właścicielami działki a R. S. (właścicielem firmy "L. a także część prac związanych z przedmiotową wycinką zostały wykonane przed zgłoszeniem zamiaru wycinki drzew z działki. W dniu 7 sierpnia 2020 r. T. J. dokonał częściowej zapłaty. A. J. przyznał, iż od momentu zgłoszenia wycinki nie kontrolował zleconych prac i nie był na przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził również, że głównym celem zlecenia było wyczyszczenie lewej strony wąwozu, tj. rowu melioracyjnego, zaś wycinka miała służyć przywróceniu do użytkowania rolniczego. Obecne na rozprawie strony stwierdziły, że właściciel firmy "L. " miał trzymać się ustaleń z protokołu i przekroczył swoje uprawnienia.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji odwołując się do treści art. 88 ust. 1 pkt 1 wyjaśnił, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie zaś z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody - bez zezwolenia można usuwać zadrzewienia w przypadku przywracania gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Organ stwierdził, że odstępstwo z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody dotyczy tylko nieruchomości, które w całości są nieużytkowane. Nie jest więc dopuszczalne usuwanie zadrzewień na podstawie tego przepisu z nieruchomości, która w części jest już użytkowana, np. zadrzewień rosnących na miedzy na pastwisku, lub wzdłuż rzek, czy rowów melioracyjnych, dróg - na gruncie rolnym, który w części jest już uprawiany.

Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności za wycinkę organ nie podzielił stanowiska skarżących jakoby odpowiedzialność z tego tytułu ponosił właściciel firmy "L. ", gdyż zdaniem organu nie znajduje to oparcia w materiale dowodowym.

Wyjaśnienia A. J., złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 19 stycznia 2021 r, dotyczące ustalenia iż "p. S. zajmie się uzgodnieniami w urzędzie gminy i załatwieniem formalności" - nie znajdują potwierdzenia zarówno w pisemnym zleceniu, jak również w tym, że wskazana osoba nie została ustanowiona pełnomocnikiem stron w przedmiotowej sprawie. Uzgodnione w dniu 7 sierpnia 2020 r. czynności na działce miały dotyczyć drzew o średnicy do 40 cm, a nie tylko krzewów czy drobnej roślinności, którą potem, tj. 11 sierpnia 2020 r. zgłoszono w gminie. Z samych wyjaśnień stron wynika, że zlecenie zostało podpisane i częściowo opłacone już 7 sierpnia 2020 r., następnie zostały one powiadomione o wycince i dopiero w dniu 11 sierpnia 2020 r. dokonano zgłoszenia zamiaru wycinki krzewów i drobnej roślinności z dna rowu melioracyjnego. W zgłoszeniu właściciele nie wymienili zieleni, na której wycięcie wymagana jest zgoda organu, informują jedynie o planowanych pracach dotyczących utrzymania rowu.

Odwołując się do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych organ wskazał, że dla przyjęcia odpowiedzialność posiadacza, czy właściciela urządzeń za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że ww. wiedzieli o tym i na to się godzili. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie na usunięcie drzew i krzewów czy wręcz nakazanie ich wycinki, wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził.

Zdaniem Wójta, w analizowanym przypadku, w którym właściciele działki objętej wycinką - zlecili pisemnie prace właścicielowi firmy "L. " - nie może być mowy, iż o przedmiotowej wycince nie wiedzieli, tym samym bezsprzecznie ponoszą za nią odpowiedzialność, tym bardziej, że godzili się na zlecone prace. Jak wynika z zeznań z rozprawy administracyjnej część wykonanych prac została opłacona już w dniu podpisania zlecenia, tj. 7 sierpnia 2020 r. Natomiast sama wycinka została zgłoszona do organu w dniu 11 sierpnia 2020 r., jednakże zakres zamierzonej wycinki ze zgłoszenia okazał się dużo mniejszy aniżeli faktycznie dokonany.

Organ nie podzielił stanowiska stron odnośnie deklarowanego w piśmie z dnia

1 lutego 2021 r. celu wycinki sprowadzającego się do przywrócenia nieużytkowanego gruntu rolnego do użytkowania rolniczego, bowiem nie był powoływany zarówno w piśmie z dnia 11 sierpnia 2020 r. ani później przy podejmowanych czynnościach. Wskazany cel strony zdeklarowały dopiero przed samym wydaniem decyzji, którą organ ocenił jako mało wiarygodny i skierowany na zwolnienie od odpowiedzialności za nielegalne wycięcie drzew. Wcześniej strony deklarowały bowiem, że powodem wycinki było "odchwaszczenie i uatrakcyjnienie terenu", co organ uznał za działania prowadzone celem "wyczyszczenia" terenu z zieleni przed planowaną sprzedażą, na przykład pod działalność inwestycyjną (typową na tutejszym terenie, związaną z pobytem turystów - domki letniskowe, kempingi, który jest prowadzony w niewielkiej odległości od przedmiotowego terenu). Wójt stwierdził, że skoro właściciele nie wskazali jaki rodzaj wykorzystania rolniczego planują dla tego terenu, chociaż nie jest to obowiązkowe, to niemniej w jego ocenie świadczy ono za zamiarem uchylenia się od odpowiedzialności.

W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że nawet gdyby deklarowany zamiar przywrócenie tego terenu do użytkowania rolniczego był prawdziwy, z racji jaki rodzaj roślinności tam się znajduje i jaki jest charakter terenu, wycinka nie byłaby możliwa w trybie opisanym w art. 83f ust 1 pkt 3b ww. ustawy o ochronie przyrody. Tym samym, nawet abstrahując od planów współwłaścicieli, wycinka, która miała miejsce na tym terenie była nielegalna i w związku z tym nie ma możliwości umorzenia postępowania, o którą wnioskowały strony w piśmie z dnia 1 lutego 2021 r.

A. J. i E. J. oraz B. J. i M. J. odwołali się od powyższej decyzji wnosząc jednocześnie o jej uchylenie w całości

i umorzenie postępowania w sprawie usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83f pkt.3b oraz art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.). Jednocześnie zarzucili wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, podnosząc, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie z uwagi na brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R. S. jako osoby odpowiedzialnej za dokonanie wycinki oraz brak przeprowadzenia dowodów na okoliczność zawiadomienia dnia 9 grudnia 2020r. o wycince drzew bez zgody właściciela.

W uzasadnieniu odwołujący się podnieśli, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono dwie okoliczności, które wskazują na bezprzedmiotowość postępowania i które wpływają na prawny brak możliwości nałożenia kary. Po pierwsze, ustalono, z jakiego terenu wcięto drzewa, a jest to obszar który został przywrócony do użytkowania rolniczego, co oznacza, że strony nie były zobowiązane do uzyskania zezwolenia. Po drugie, zostało ustalone, że wycięcie drzew nastąpiło przez inny podmiot niż właściciel.

Podkreślili, że dnia 4 sierpnia 2020 r. zawarli umowę z R. S. zlecającą mu wycinkę drzew, a także uzyskanie stosownych aktów administracyjnych lub dokonania zgłoszenia. Tymczasem organ ograniczył postępowanie dowodowe do oświadczenia właściciela firmy "L. Natomiast w ocenie stron, ww. oświadczenie oraz brak stawiennictwa R. S. na rozprawie budzi poważne wątpliwości co do zakresu prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1098), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zdaniem Kolegium, odwołanie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Organ II instancji stwierdził, że odwołujący się są właścicielami nieruchomości, na której doszło do wycinki drzew, a R. S. (trudniący się tym zawodowo) był osobą, która wycięła drzewa.

Sporne w sprawie jest to czy strony wiedziały i godziły się na wycinkę drzew dokonaną przez R. S., czy też osoba trzecia przekroczyła granice zlecenia. Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w tym zakresie by móc wydać właściwe rozstrzygniecie. W tej sytuacji za zasadne uznał przesłuchanie R. S. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "L. " R. S.) na okoliczność zakresu umowy z dnia 7 sierpnia 2020 r. i to w reżimie przewidzianym w k.p.a. Okoliczności faktyczne sprawy, które mają być podstawą zastosowania wobec strony sankcji administracyjnej muszą być jasne i nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości.

Dopóki więc stan faktyczny pozostaje nieustalony bądź wątpliwy, to nie sposób stwierdzić, jakie normy prawa materialnego powinny być brane pod uwagę do jego oceny. Jeśli zaś, jak wynika z art. 81a k.p.a. wątpliwości takie istnieją i nie dadzą się usunąć, to nie mogą one pogarszać sytuacji strony, a muszą być rozstrzygane na jej korzyść, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca.

Wedle organu, z uwagi na rozbieżności w stanowiskach stron co do zakresu prac, należy przesłuchać osoby dokonujące wycinki, ponieważ dotychczasowe ustalenia są niejednoznaczne. Z umowy wynika, iż R. S. miał wyciąć drzewa do średnicy 40 cm, a z ustaleń organu wynika, iż wycięto też drzewa przewyższające ten parametr. Zatem istotne jest ustalenie czy R. S. dokonywał wycinki drzew przeważający ten parametr za zgodą i wiedzą odwołujących czy też nie. Zdaniem Kolegium, powinny zostać także rozwiane wątpliwości czy w przedmiotowym przypadku wycinka drzew była dokonywana w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9, 77, 80, 107 § 3 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ II instancji nie skorzystał z możliwości określonej w art. 136 § 1 k.p.a., bowiem w ocenie Kolegium, postępowanie uzupełniające w tak szerokim zakresie mogłoby godzić w zasadę dwuinstancyjności.

A. J. oraz B. J. złożyli sprzeciw od powołanej decyzji kasacyjnej oraz wnieśli o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Jednocześnie zarzucili podjętej decyzji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na błędnym zastosowaniu, w związku z przyjętą błędną interpretacją przepisu art. 83f pkt 3b oraz art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 55 z późn. zm., dalej: "u.o.p.").

Wnoszący sprzeciw co do zasady zgadzają się ze stanowiskiem Kolegium, jednak ich zdaniem zaistniała możliwość wydania merytorycznej decyzji w sprawie. Organ II instancji nie rozważył bowiem, że zgodnie z przepisem art. 83f ust. 1 pkt 3b) u.o.p przepisów art. 83 ust. 1 u.o.p. (dotyczących uzyskania zezwolenia) nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Podkreślili, że wycięte drzewa zostały usunięte z nieruchomości nr [...] obręb ewidencyjny K. , gm. D.. Na terenie powyższej nieruchomości zlokalizowane są grunty rolne klasy RIIIB, RIVA oraz Ps. Grunty, na których dokonano wycinki zostały przywrócone do użytkowania rolniczego.

Wnoszący sprzeciw zauważyli, że zaistniała sytuacja wyklucza także konieczność dokonania zgłoszenia wycinki drzew, bowiem zgodnie z art. 87f ust. 4 u.o.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1. Ustawodawca nie objął więc koniecznością uzyskania zgłoszenia sytuacji wskazanej w art. 83f ust. 1 pkt 3b) u.o.p.

Ustalenia organu I instancji jednoznacznie potwierdzają, że drzewa znajdowały się na terenach rolniczych. Powyższa okoliczność została także potwierdzona na przeprowadzonej rozprawie, z której protokół znajduje się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., mocą którego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylono decyzję organu I instancji wymierzającą A. J. i E. J. oraz B. J. i M. J. solidarnie administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 47 sztuk drzew z działki o ewidencyjnym nr [...] położonej w obrębie K., gmina D. i przekazano temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie do art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Dokonując kontroli takiego rozstrzygnięcia sąd nie odnosi się zatem do meritum sprawy oraz innych ewentualnych naruszeń prawa procesowego.

Przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasatoryjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się

w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasatoryjnej. Wyjaśnienia wymaga, że wydanie decyzji

o charakterze kasacyjnym stanowić winno wyjątek od zasady rozstrzygnięcia sprawy co do istoty i jej ostatecznego załatwienia.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy uznał, że Wójt Gminy D. nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych m.in. w zakresie, czy wycinka drzew na działce nr [...] w miejscowości K., dokonana przez R. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHU "L. R. S. została przeprowadzona za wiedzą i zgodą właścicieli nieruchomości, czy też dokonujący wycinki przekroczył granice zlecenia. Celem wyjaśnienia tej kwestii Kolegium uznało za zasadne przesłuchanie właściciela firmy – R. S. na okoliczność zakresu umowy z dnia 7 sierpnia 2020 r. Nadto organ zlecił przesłuchanie osoby dokonującej wycinki, gdyż z umowy o dzieło zawartej pomiędzy właścicielami nieruchomości a zleceniobiorcą wynikało, że miały zostać wycięte drzewa do średnicy 40 cm, organ zaś ustalił, że wycięto również drzewa przewyższające ten parametr. W tych okolicznościach Kolegium uznało za zasadne wyjaśnienie, czy R. S. dokonał wycinki drzew powyżej tego parametru za zgodą i wiedzą skarżących.

Oceniając przyczyny wydania zaskarżonej decyzji kasatoryjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaktualizowały się przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium nie wykazało bowiem, aby organ I instancji dopuścił się takich uchybień proceduralnych, które mogłyby być uznane za podstawę do uchylenia wydanej przez niego decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Inaczej rzecz ujmując zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie stanu faktycznego sprawy w powołanym zakresie.

Zastosowanie art. 138 § 2 warunkuje jedynie ustalenie, że organ I instancji dopuścił się uchybień natury proceduralnej, które wiązałoby się z koniecznością wyjaśnienia sprawy i to w zakresie przekraczającym kompetencję organu odwoławczego.

Analiza akt sprawy potwierdza, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w szerokim zakresie, w tym przeprowadził wizję lokalną oraz rozprawę administracyjną i zebrał obszerny materiał dowodowy. W aktach sprawy poza umową

o dzieło z dnia 7 sierpnia 2020 r., znajduje się także pisemne oświadczenie R. S. (k.54 akt administracyjnych), które wpłynęło do organu w dniu 19 stycznia 2021r., w którym właściciel firmy "L. " wyjaśnił, że zgodnie z ww. umową o dzieło – właściciel działki zlecił mu wycięcie wszystkich drzew do średnicy 40 cm znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości K.. Natomiast podczas rozmowy z pracownikiem firmy właściciel nieruchomości nakazał wyciąć wszystkie drzewa. Fakt ustnego zlecenia przez właściciela działki wycięcia wszystkich drzew na działce potwierdził również pracownik firmy "L. – A. G. w pisemnym oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2021 r. (k. 53 akt administracyjnych). Ustne zlecenie przez właściciela działki zakresu wycinki szerszego aniżeli ten wynikający z umowy zostało dodatkowo potwierdzone w oświadczeniu A. G. złożonym do protokołu z wizji w terenie z dnia 9 grudnia 2020 r. (k.40 akt administracyjnych).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji kasacyjnej nie może być wyłącznie ocena materiału dowodowego, wpisująca się w uprawnienia organu odwoławczego, którego rolą jest nie tyle skontrolowanie działań organu pierwszej instancji ale wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, o czym świadczą przyznane mu kompetencje reformacyjno – merytoryczne stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy brak było podstaw do wymagania od tego organu podjęcia czynności polegających na przesłuchaniu R. S., jak też jego pracownika celem ustalenia, czy dokonana wycinka drzew o parametrze wyższym aniżeli ten wynikający z umowy, czyli powyżej 40 cm nastąpiła za wiedzą i zgodą właścicieli, w sytuacji gdy odnośnie tej kwestii wskazane osoby złożyły już oświadczenia, a pracownik firmy, zajmujący się wycinką nawet dwukrotnie wypowiedział się w tej sprawie, jak wynika z oświadczenia z dnia 18 stycznia 2021 r. oraz protokołu z wizji w terenie przeprowadzonej w dniu 9 grudnia 2020 r.

Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że w razie powziętych wątpliwości co do złożonych oświadczeń organ II instancji mógł sam wezwać strony do złożenia dodatkowych zeznań. Jeżeli bowiem zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tego w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy jednak nie uczynił, choć przeprowadzenie w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, mieści się w jego uprawnieniach. Wobec tego Sąd uznał, że będące powodem uchylenia decyzji organu I instancji podniesione wyżej kwestie, Kolegium mogło wyjaśnić we własnym zakresie, co tym samym wyłączało dopuszczalność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Podobnie za nieuzasadnione Sąd przyjął nakazanie w decyzji kasatoryjnej wyjaśnienie wątpliwości, czy w przedmiotowej sprawie wycinka drzew została dokonana w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że przedmiotowa sprawa dotyczy nałożenia kary pieniężnej za usuniecie drzew bez zezwolenia stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098). W art. 83f pkt 3b powołanej ustawy przewidziano wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, który odnosi się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

W powyższym zakresie w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia A. J. oraz B. J. zawarte w piśmie z dnia 1 grudnia 2020 r. (k.33 akt administracyjnych), zgodnie z którymi celem wycinki było "odchwaszczenie

i uatrakcyjnienie terenu". Oświadczenia, że przyczyną wycinki było "odchwaszczenie

i uatrakcyjnienie terenu", wskazane strony złożyły również do protokołu z wizji w terenie przeprowadzonej w dniu 9 grudnia 2020 r. (k.40 akt administracyjnych). Właściciele zmienili deklarowany wcześniej powód wycinki drzew dopiero na etapie rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu 19 stycznia 2021 r., podczas której oświadczyli, że wycinka miała służyć przywróceniu terenu do użytkowania rolniczego. To, że wyjaśnienia składane przez poszczególne osoby są rozbieżne, a wyjaśnienia zainteresowanych określonym rozstrzygnięciem zmienne, nie musi oznaczać konieczności uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji. Rolą organu orzekającego, tu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, było dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego, również przez pryzmat innych okoliczności sprawy oraz zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a w razie konieczności przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ I instancji, że analizowana działka nr [...] (aktualnie podzielona na działki o numerach [...] oraz [...]) położona jest na obszarze chronionego krajobrazu. Zgodnie z zapisem § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego aktu, na obszarach, o których mowa w załączniku nr [...] do uchwały (obejmujących m.in. teren gminy D.), ustawodawca lokalny wprowadził zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub napraw urządzeń wodnych.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podnoszona przez organ odwoławczy wadliwość dokonanej przez Wójta oceny stanu faktycznego w zakresie legalności dokonanej wycinki wobec nieuwzględnienia powyższego zapisu aktu prawa miejscowego zakazującego likwidowania zadrzewień na przedmiotowym terenie, w realiach niniejszej sprawy była co najmniej przedwczesna.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny S. stwierdził, że sprzeciw okazał się zasadny, chociaż z innych powodów aniżeli w nim podniesione, a w rezultacie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.