Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1128/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 84 ust.1,4, 5
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 7,77 par. 1, art. 80,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] w sprawie umorzenia opłaty w wysokości [...]zł za usunięcie [...] sztuk drzew z działek o nr [...]obręb ewidencyjny [...], nałożonej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] – uchyliło pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie umorzyło należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Burmistrz Miasta i Gminy z dnia [...]udzielił A. zgodę na usunięcie [...] sztuk drzew z działek nr [...]. Opłata za usunięcie drzew została jednocześnie odroczona na okres [...]lat pod warunkiem nasadzeń zastępczych w ilości [...] sztuk drzew z gatunków rodzimych na działkach nr [...]. Odbioru nasadzeń zastępczych dokonano w dniach [...]r. Z uzasadnienia decyzji wynika również, że w okresie [...]lat od dokonania ww. nasadzeń doszło do trwałej utraty [...] drzew w skutek aktów wandalizmu ([...] drzew) i kradzieży ([...] drzew). Powyższy fakt został zgłoszony przez stronę organom ścigania w dniu [...]r., co potwierdza zaświadczenie wydane przez Komendę Powiatową Policji.

W dniu [...]r. A. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy z wnioskiem o umorzenie ww. opłaty. Do wniosku strona dołączyła kopię dokumentacji potwierdzającej dokonanie i utrzymanie nasadzeń, w tym ekspertyzę wykonaną przez J.Z. z Katedry Dendrologii i Kształtowania Terenów Zieleni ZUT. Z oceny stanu zdrowotnego drzew wynika, że w dniach [...] dokonał on przeglądu nasadzeń zastępczych i stwierdził, że liczne drzewa (ok. [...] szt.) uschły na skutek żerowania zwierzyny. Ponadto, na liściach i pędach niektórych drzew występowały objawy raka bakteryjnego oraz leukostomozy. Liczne drzewa z gatunku kasztanowiec posiadały ślady żerowania szrotówka kasztanowcowiaczka. W końcowej części opracowania autor wyprowadził wniosek, że zdiagnozowane schorzenia — w jego ocenie - mogą doprowadzić do szybkiego zamierania drzew. Jednocześnie, dokonał analizy danych meteorologicznych za lata [...] i stwierdził, że we wskazanym wyżej okresie występowały długie okresy suszy, które są wyjątkowo niekorzystne dla wegetacji drzew.

Z kolei, we [...]r. dr inż. M.K. z Pracowni Dendrologiczno - Projektowej na zlecenie organu I instancji dokonał wyceny strat przyrodniczych na podstawie wartości dendrologicznej drzew trwałe zniszczonych lub usuniętych z terenu zieleni w [...] (działki nr [...]). Z analizy tej wynika, że trwale zostało zniszczonych [...] drzew, w tym [...] zostało złamanych, [...] ściętych, a [...] drzewa zostały wyrwane z korzeniami. Ponadto [...] drzew było uschniętych, bądź uszkodzonych oraz stwierdzono występowanie [...] miejsc ubytków w zadrzewieniu (dołów po usuniętych drzewach).

Następnie, w [...]r. organ zlecił W.M. Inspektorowi Nadzoru ds. pielęgnacji i ochrony drzew ozdobnych sporządzenie ekspertyzy nasadzeń na działkach nr [...]. Biegły dokonał analizy dokumentów w przedmiotowej sprawie, analizy glebowej oraz dokumentacji fotograficznej. W końcowych wnioskach ekspertyzy autor stwierdził, że dla rozwoju drzew duże znaczenie miało źle wykonane formowanie koron, błędne palikowanie i mułczowanie, a także nieregularne podlewanie i odchwaszczanie.

Organ I instancji opierając się na ww. dokumentach w dniu [...]. wydał decyzję znak: [...], w której orzekł o umorzeniu w części naliczonej opłaty, tj. kwoty w wysokości [...]zł w stosunku do [...] drzew i jednocześnie o odmowie umorzenia w części naliczonej opłaty w wysokości [...]zł w stosunku do [...] drzew. Organ ten stwierdził bowiem, że skoro ilość nasadzonych drzew wynosiła [...] sztuk, [...] sztuk drzew było zniszczonych i ukradzionych — o takiej liczbie powiadomiono organy ścigania, to różnica wynosząca [...]drzew stanowi ilość suchych drzew, pomimo że w wyniku końcowych oględzin, które odbyły się w dniu [...]r. stwierdzono, że ilość drzew uschniętych wynosi [...] sztuki.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się A. i wniosła odwołanie od tej decyzji.

Strona podniosła, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 80 K.p.a. oraz art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie skarżącej w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających w sposób jednoznaczny, że utrata żywotności [...] drzew nastąpiła z przyczyn zależnych od strony. Zdaniem Spółki nie można przyznać słuszności twierdzeniom organu, że nie dokonywała ona zabiegów pielęgnacyjnych mających na celu zachowanie żywotności drzew. W odwołaniu podniesiono również zarzut nieuwzględnienia przez organ I instancji zasady zrównoważonego rozwoju, która sprowadza się do jak najmniejszej ingerencji człowieka w procesy przyrodnicze.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Uzasadniając powyższe stanowisko Kolegium stwierdziło, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż organ I instancji nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, jaka liczba drzew utraciła żywotność z winy leżącej po stronie odwołującej się. W konsekwencji - w ocenie organu odwoławczego - w niniejszej sprawie uchybiono zasadzie prawdy obiektywnej określonej w art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji przerzucił bowiem na stronę, ciążące na nim obowiązki w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do przyczyn niezachowania przez drzewa żywotności, które można by zaliczyć do niezależnych od posiadacza nieruchomości. Powołane uchybienia wskazują na brak właściwej analizy stosowanych w przedmiotowym postępowaniu przepisów prawa, które skutkuje w szczególności brakiem prawidłowych ustaleń, co do faktu jaka liczba drzew nie zachowała żywotności, jakie są tego przyczyny oraz czy nastąpiło w konkretnych okolicznościach z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Z uwagi na powyższe organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie umorzenia opłaty w wysokości [...]zł za usunięcie [...] sztuk drzew z działek o nr [...], nałożonej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...], w trakcie którego uzyskał uzupełniającą ekspertyzę W.M. odnośnie do przyczyn niezachowania żywotności drzew oraz przesłuchał trzech świadków, a mianowicie L.Z. pełnomocnika P.U.H. E., M.L. właściciela firmy Centrum Ogrodnicze [...] oraz A.K. pełnomocnika A.

W ocenie organu nadzoru powyższe czynności dowodowe wykazały, że powodem obumarcia [...] sztuk drzew było niezachowanie przez stronę należytej staranności. W związku z tym, że przyczyny tej nie można zaliczyć do przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, uzasadniających umorzenie opłaty za usunięcie drzew (do takich przyczyn można bowiem jedynie zaliczyć czynnik żywiołu, nie zaś czynnik ludzki) organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia w części naliczonej opłaty w wysokości [...]zł, stanowiącej [...]% opłaty wynoszącej [...] zł, nałożonej na stronę na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A.

W uzasadnieniu odwołania ponownie podniosła, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 80 K.p.a. oraz art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Spółki w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających w sposób jednoznaczny, że utrata żywotności [...] nastąpiła z przyczyn zależnych od strony.

Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło pkt 2 i 3 decyzji organu I instancji i w tym zakresie rozstrzygnęło sprawę co do istoty, umarzając należność z tytułu ustalonej opłaty.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wywiązanie się przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłaty z warunków nałożonych w zezwoleniu nie powoduje automatycznego zwolnienia z nałożonego zobowiązania. Zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat.

Zdaniem organu odwoławczego z powyższego przepisu wynika, że po pierwsze w rozpoznawanej sprawie wynikające z zezwolenia drzewa gatunku rodzimego winne zostać posadzone w zamian za drzewa usunięte. Od posadzenia musiałyby zachować żywotność po upływie 3 lat lub musiałyby zostać posadzone i nie zachować żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W przypadku wystąpienia jednej z powyższych okoliczności należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się dowód na posadzenie drzew przez osobę zobowiązaną na mocy zezwolenia z dnia [...]r., a mianowicie protokół z oględzin terenu.

Organ wskazał dalej, że terminy 3 lat ustalone w art. 84 ust. 4 i ust. 5 ustawy nie są tożsame i nie pokrywają się. Odroczenie opłaty pod warunkami określonymi w zezwoleniu następuje na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia. Termin wynikający z art. 84 ust. 4 wiąże organ administracji i daje mu kompetencje kontrolne po upływie 3 lat od dnia wydania zezwolenia w celu oceny stanu faktycznego, czy w ogóle doszło do wykonania obowiązku wynikającego z zezwolenia, tj. tak, jak w rozpoznawanej sprawie obowiązku posadzenia nowych drzew.

W zależności od stwierdzonego stanu faktycznego przepisy prawa przewidują dalsze działania organu na podstawie art. 84 ust. 5 lub 84 ust. 5a ustawy. Jeżeli w sprawie zostanie spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 84 ust. 5 ustawy organ wszczęte postępowanie kończy decyzją umarzającą należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. W sytuacji, gdy nie zostanie spełniona żadna z przesłanek wynikających z powyższego przepisu, organ realizuje postanowienia wynikające z art. 84 ust. 5a ustawy, tj. jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew. Od momentu dokonania nowych, nasadzeń strona miała obowiązek dochowania należytej staranności o nowe nasadzenia.

W ocenie organu, podstawa umorzenia opłat, w ocenie organu, związana jest po pierwsze z posadzeniem drzewa, po drugie z zachowaniem jego żywotności. Zachowanie żywotności nakłada na osobę zobowiązaną dołożenie należytej dbałości o roślinę, jej podlewanie, opryski, przycinanie, a więc pielęgnację. Nie wystarczy samo posadzenie. Natomiast, druga przesłanka wynikająca z art. 84 ust. 5 ustawy to niezachowanie żywotności drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (należy mieć tu na uwadze posiadacza, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy, a więc w chwili wydania zezwolenia). Ustawa nie określa jakiego rodzaju będą to przyczyny. Nie określa czy będzie to działanie siły wyższej, czy też czynnik ludzki. Niezachowanie żywotności, zdaniem Kolegium, będzie związane z czynnikiem żywiołu, a nie ze świadomym działaniem człowieka. Tym bardziej, że niszczenie przyrody obwarowane jest karami uregulowanymi w ustawie.

Konsekwencją prawną odroczenia terminu płatności opłat za usunięcie drzew lub krzewów jest konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia lub w przypadku stwierdzenia przed upływem tego terminu, że przesadzone lub posadzone drzewa lub krzewy, nie zachowały żywotności (art. 84 ust. 5a ustawy o ochronie przyrody). Zgodnie, bowiem z art. 84 ust. 5 ustawy organ administracji właściwy do wydania zezwolenia powinien umorzyć opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli te podlegające przesadzeniu lub nowo nasadzone zachowały swoją żywotność. Postępowanie w sprawie umorzenia opłaty jest postępowaniem w nowej sprawie administracyjnej z punktu widzenia procesowego.

W wyniku analizy akt rozpatrywanej sprawy, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ponownie przeprowadzając postępowanie nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości, że drzewa w liczbie [...] sztuk utraciły żywotność z winy leżącej po stronie Spółki. Z załączonego do akt sprawy uzupełnienia ekspertyzy W.M. z dnia [...]r. wynika jedynie, że - w jego ocenie - w ekspertyzie dotyczącej stanu żywotności drzew rosnących na działkach nr [...] udowodnione zostało, że ich pielęgnacja była źle prowadzona, a wysadzony materiał roślinny nie spełniał norm. Ponadto rzeczoznawca stwierdził, że z tego powodu żywotność utraciło [...] sztuk drzew spośród [...]sztuk posadzonych. Pozostałe zachowały żywotność z uwagi, że "podobnie, jak u ludzi niektórzy wytrzymują w ekstremalnych warunkach, inni nie".

W ocenie organu odwoławczego twierdzeniu temu można by było przyznać słuszność w sytuacji odwrócenia proporcji w ilości drzew, które utraciły żywotność. Mając bowiem na względzie ogólną wiedzę (nie specjalistyczną) i doświadczenie życiowe, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że [...]% drzew było w nadzwyczajnie dobrej kondycji w chwili posadzenia, pozwalającej im przetrwać ekstremalnie trudne warunki, natomiast jedynie niespełna [...]% z nich było na poziomie normy przewidzianej dla tego rodzaju roślin. Tym samym powyższe proporcje stanowią o tym, że pielęgnacja drzew była prowadzona w sposób prawidłowy, pozwalający ponad [...]% roślinom zachować żywotność. Ponadto z protokołów z przesłuchania świadków, tj. L.Z. - pełnomocnika P.U.H. E., M.L. - właściciela firmy Centrum Ogrodnicze [...]oraz A.K. - pełnomocnika A. w żaden sposób nie wynika, że niezachowanie żywotności drzew spowodowane było przyczynami zależnymi od posiadacza nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii umorzenia opłaty Kolegium wskazało, że wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów wymaga uprzedniego ustalenia przyczyn utraty żywotności roślin. Ustalenie to winno nastąpić w oparciu o wszelkie dostępne możliwości dowodowe, natomiast gdy jak w rozpatrywanej sprawie - nie ma dowodu, który w sposób nie budzący wątpliwości przesądza o przyczynach utraty żywotności należy przyjąć domniemanie na korzyść strony.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Prokurator Okręgowy, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji Prokurator zarzucił wydanie jej – z mającym istotny wpływ na wynik sprawy – naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 K.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia z urzędu ile z [...]drzew posadzonych przez A. w ramach nasadzeń kompensacyjnych za usunięcie drzew z działek nr [...]zachowało żywotność po upływie [...] lat od momentu ich posadzenia, jak również z przyczyn niezachowania żywotności przez pozostałe drzewa, w szczególności, czy doszło do tego w wyniku okoliczności niezależnych od strony.

Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że w świetle uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 K.p.a.) postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie prawdy obiektywnej. Oznacza to, że organ administracji obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego i załatwieniu sprawy. Zasada ta obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji. Organ II instancji nie jest bowiem zobowiązany jedynie do kontroli zaskarżonego aktu, ale również ma obowiązek ponownie merytorycznie rozpatrzeć sprawę.

Zdaniem Prokuratora Okręgowego w niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję administracyjną, opierając ją na niekompletnym materiale dowodowym, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując zaskarżone orzeczenie powtórzyło ten błąd. Kolegium przyjęło bowiem, że materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia z urzędu w kwestiach kluczowych, a mianowicie ustalenia ilości drzew, które zachowały żywotność po upływie [...] lat od ich posadzenia, przyczyn niezachowania żywotności przez pozostałe drzewa, w szczególności czy doszło do tego w wyniku okoliczności niezależnych od strony. Naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. przez Kolegium miało zatem istotny wpływ na wynik sprawy. Ostatecznie organ II instancji nie skasował decyzji pierwszoinstancyjnej i nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania, co nakazywała zasada prawdy obiektywnej.

Odnosząc się do kwestii umorzenia opłaty ustalonej za usunięcie drzew Prokurator wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.) za usunięcie drzew lub krzewów opłaty ponosi posiadacz nieruchomości. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów ustala wysokość opłaty (art. 84 ust. 2 ). Organ może odroczyć, na okres [...] lat od wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami (art. 84 ust. 4). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 5 ). Ponadto od 15 listopada 2008 r. obowiązuje art. 84 ust. 5a ustawy, zgodnie z którym, jeżeli przesadzone lub posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. Ustawodawca nie określił natomiast co należy rozumieć przez pojęcie przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W piśmiennictwie przyjmuje się, że przyczyną taką będzie siła wyższa, kataklizmy, a także susza.

W ocenie Prokuratora, zwrócić należy uwagę, że upływ terminów określonych w art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody dla odroczenia płatności opłaty oraz w art. 84 ust. 5 i 5a) tej ustawy dla ustalenia żywotności nasadzeń kompensacyjnych, mimo że przedstawiają tożsamą wartość czasu (3 lata), to z uwagi na odmienne daty początkowe obliczania ich biegu, nie następuje w tym samym momencie. W praktyce prowadzi to do sytuacji, gdy mimo ustalenia wymagalności opłaty nie będzie możliwe orzeczenie w przedmiocie jej umorzenia. Problem ten dostrzec można także w niniejszej sprawie. Wymagalność opłaty nastąpiła bowiem w dniu [...], natomiast umorzenie jej mogło mieć miejsce dopiero po [...]r., a przede wszystkim dopiero po tej dacie możliwe było ustalenie zasadniczej przesłanki umorzenia opłaty, a więc żywotności nasadzeń dokonanych przez Spółkę A. Tymczasem organ I instancji nie dokonał oceny żywotności nasadzeń po dniu [...]r., a zdecydowanie wcześniej. Oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r., zdaniem Prokuratora, nie sposób jest uznać za dowód kompletny i wystarczający, skoro przeprowadzono je po [...]roku od momentu posadzenia drzew. Podobnie należy traktować wyniki oględzin drzewostanu dokonane przez biegłego powołanego w niniejszej sprawie, bowiem opinia została sporządzona w [...]r.

Zdaniem Prokuratora Okręgowego, konieczne i możliwe do przeprowadzenia są co najmniej następujące dowody: oględziny miejsc nasadzeń, dowody i dokumenty zgromadzone przez Gminę [...] po dacie [...]r., związane z przejęciem drzewostanu od A. (inwentaryzacja drzewostanu, dokumenty dotyczące stanu zdrowotnego drzew, wskazujące na potrzebę podjęcia zabiegów pielęgnacyjnych, dokonania nowych nasadzeń itp.), przesłuchanie w charakterze świadka właściciela P.U.H. E. uzyskanie od niego dokumentacji dotyczącej przekazania drzewostanu A. po upływie okresu obowiązywania między nimi umowy dotyczącej pielęgnacji drzew.

W świetle powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegając tak istotnego naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. przez organ I instancji, samo uchybiło wymogom ww. przepisów prawa procesowego, dyskwalifikując własne orzeczenie. Tym samym nieuprawnione jest przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowiska, że wyczerpane zostały możliwości dowodowe dotyczące ustalenia przez Burmistrza Miasta i Gminy przyczyn niezachowania żywotności przez część drzew. W konsekwencji Kolegium niesłusznie przyjęło za organem I instancji, że cześć drzew ([...] sztuk) nie zachowała żywotności z przyczyn niezależnych od strony (kradzież i zniszczenie drzew przez nieustalonych sprawców), co dało mu podstawę do odstąpienia od uchylenia decyzji Burmistrza również w zakresie umorzenia znacznej części opłaty. Dotychczasowy materiał dowodowy natomiast wskazuje z równym prawdopodobieństwem na to, że drzewa obumarły, a następnie zostały usunięte z działki przez pracowników Centrum Ogrodowego [...]. Ponadto Kolegium błędnie uznało, że przy braku dowodów wskazujących na obumarcie [...] drzew z winy A. należy domniemywać korzystnie dla strony, iż tak nie było. W efekcie organ II instancji zamiast przekazać sprawę do ponownego rozpoznania błędnie rozstrzygnął co do istoty sprawy, umarzając część opłaty w kwocie [...]zł.

Prokurator podkreślił dalej, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż istnieje szereg dowodów możliwych do przeprowadzenia, które realnie mogą pozwolić na wyjaśnienie przyczyn niezachowania żywotności przez wszystkie wymienione drzewa. Przede wszystkim w dotychczasowym postępowaniu zaniechano wyjaśnienia szczegółów dotyczących usuwania przez pracowników Centrum Ogrodniczego [...]drzew na zlecenie pracodawcy. Z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w dniu [...]r. wynika bowiem, że zastani na miejscu pracownicy centrum ogrodniczego – Z.R, M.B. oraz W.D. oświadczyli, że usuwają około [...] suchych drzew. Nadto strona w piśmie z dnia [...]r. ustosunkowując się do opisanych zdarzeń wskazała, że ww. pracownicy wykonywali prace związane z usuwaniem suchych drzew i nasadzaniem nowych (drzewa były usuwane już czwarty dzień). Wskazane powyżej dokumenty mają niebagatelne znaczenie dla kluczowych w sprawie ustaleń. Są to bowiem dokumenty sporządzone nie dla celów niniejszego postępowania, a więc nieintencjonalnie. Sporządzono je bezpośrednio po zdarzeniu.

Zdaniem Prokuratora wnioski płynące z powyższych dokumentów są zbieżne i uprawniają tezę, że w pierwszej połowie [...]r. około [...] drzew nie podjęło wegetacji, w związku z czym strona zdecydowała się usunąć je z działki i dokonać nowych nasadzeń. Inną sprawą jest, iż o fakcie tym nie poinformowano Burmistrza Miasta i Gminy [...], co rodzi przypuszczenie, że wolą strony było uniknięcie w przyszłości sytuacji, kiedy z uwagi na obumarcie [...] drzew znaczna część ustalonej opłaty nie będzie mogła zostać umorzona. Wniosek ten jest tym bardziej zasadny jeżeli zwróci się uwagę na wnioski płynące z porównania opinii sporządzonej na zlecenie Gminy [...] przez eksperta dr inż. M.K. w przedmiocie wysokości szkody w drzewostanie z pismem M.L. do A. z dnia [...]r.

Mianowicie biegły dr inż. M.K. w dniach [...]r. dokonał oględzin drzew, sporządził ich szczegółowe fotografie i ustalił, że [...] drzew jest zniszczonych, w tym [...] złamane, [...] ścięte, [...] wyrwane z korzeniami. Ponadto zlokalizował [...] miejsca po usunięciu drzew (doły), drzew suchych było zaledwie [...]. Natomiast dwa miesiące później, w [...]r., M.L. poinformował A.., że [...] drzew jest suchych, [...] drzew jest połamanych martwych, [...] połamanych żywych, a [...] drzew skradziono. Nie wskazał, że [...] drzewa zostały skradzione (sugerowały to [...] doły po drzewach), a liczba drzew zniszczonych zdecydowanie odbiega od tej, ustalonej przez eksperta.

Porównanie powyższych liczb, w ocenie Prokuratora, wskazuje, że we [...]drzewa zostały trwale z gruntu usunięte, natomiast po dwóch miesiącach dołów tych już nie było, co należy rozumieć, iż dokonano w to miejsce nowych nasadzeń. Wzmacnia to zasadność słuszność tezy, że strona dokonywała nowych nasadzeń w miejsce obumarłych drzew, które pracownicy M.L. zdołali usunąć z działki w czerwcu [...] r. O skali dokonanych przez nich prac świadczyć powinny stwierdzone [...] doły po drzewach.

Dodatkowo Prokurator zwrócił uwagę, że w [...]r. Spółka zawiadomiła Komendę Powiatową Policji o kradzieży w okresie od [...] r. zaledwie [...] drzew. Logicznym jest, że gdyby stwierdzone przez biegłego [...]doły po drzewach oznaczały kradzież [...] drzew Spółka A. z pewnością zawiadomiłaby organy ścigania o kradzieży [...] drzew, a nie [...]. Faktem jest, iż strona twierdzi, że kradzieży drzew było więcej niż te zgłoszone policji, jednakże pozostałe kradzieże dotyczyły drzew obumarłych i nieprzedstawiających wartości, dlatego nie zawiadomiono o tym policji (pismo pełnomocnika strony z dnia [...].). Tymczasem okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć takiego wyjaśnienia za wiarygodne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że firma ogrodnicza, której zlecono pielęgnację drzew nie prowadziła szczegółowej ewidencji znacznej przecież ilości nowych nasadzeń, która nadto zawierałaby cykliczne opisy stanu drzew, tak by pracownicy stwierdzając ubytek (dół po drzewie) mogli jednoznacznie rozstrzygnąć, czy skradziono drzewo żywe, bądź martwe. Poza tym o braku możliwości indywidualnego odniesienia się do konkretnego drzewa zeznawał L.Z. podając, że nie wie, czy obumarłe drzewa wykazane w protokole oględzin z dnia [...]r., to są te drzewa, które M.L. wykazywał w [...] r. jako [...] suchych drzew.

Konieczne jest zatem wyjaśnienie okoliczności usuwania drzew przez pracownik centrum ogrodniczego, w szczególności należy ustalić ile drzew zakwalifikowano do usunięcia i dlaczego. Czy były to drzewa, które obumarły i nie rokowały podjęcia wegetacji, czy też były to drzewa żywe, a jedynie połamane. Ta ostatnia wersja, zdaniem strony skarżącej, jest wątpliwa z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, bowiem młodych drzew, które mimo złamania wciąż żyją nie usuwa się, a jedynie przy zastosowaniu prostych i tanich zabiegów pielęgnacyjnych doprowadza się do pełnej regeneracji w ciągu 1- 2 okresów wegetacji (odpowiednie cięcie, zabezpieczenie miejsc cięcia, pozostawienie jednego bocznego odrostu celem ukształtowania z niego pnia, odpowiednie palikowanie, kolejne cięcie celem ukształtowania korony). Ponadto należy ustalić ile drzew pracownicy ci zdołali już usunąć zanim prace wstrzymano (uwzględniając przy tym fakt, że był to już czwarty dzień ich pracy - sami podali, że usuwają [...] suchych drzew, a we [...]r. stwierdzono [...] doły po drzewach).

Konieczne jest również wyjaśnienie, czy zdołano dokonać nowych nasadzeń, jeżeli tak, to ile i kiedy. Ustaleń tych można dokonać w drodze następujących dowodów: przesłuchania świadków – Z.R., M.B., W.D., M.L., A.K., a także funkcjonariuszy Straży Miejskiej – A.J. i A.R.; dokumentów pochodzących z akt postępowania o wykroczenie prowadzonych przez Komendę Powiatową Policji (Ldz. [...]) oraz dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania o przestępstwo z art. 278 § 1 K.k. i 288 § 1 K.k., nadzorowanych przez Prokuraturę Rejonową (Dz. [...]), w tym zwłaszcza protokołów przesłuchań wszystkich osób, protokołów oględzin, dokumentacji fotograficznej, pisemnych stanowisk A.

Jednocześnie w przypadku gdyby potwierdziła się teza, że Spółka A. bez wiedzy organu usuwała z działki obumarłe drzewa, przyjąć należy, iż tym samym strona świadomie uniemożliwiła przeprowadzenie dowodu, co do powodów niezachowania żywotności przez usunięte w ten sposób drzewa, zatem ewentualne braki dowodowe w tym względzie nie mogą skutkować przyjęciem wersji korzystniejszej dla strony.

Niezbędne jest również wyjaśnienie, w drodze uzupełniającego przesłuchania M.L., danych dotyczących stanu drzew, które świadek zawarł w swoich pismach kierowanych w [...] r. do A. W dniu [...]r. wskazywał on bowiem, że zaledwie [...] drzewa nie podjęły wegetacji, w dniu [...]r. drzew obumarłych było już [...], a w dniu [...]r. oprócz [...] suchych drzew było aż [...] drzew połamanych i martwych. W świetle powyższego Prokurator podkreślił, że nawet bez wiedzy specjalistycznej wiadomym jest, że młode, zdrowe drzewo nie straci żywotności w tak krótkim okresie tylko dlatego że zostało złamane. Tym bardziej kiedy jest pod permanentną opieką fachowego podmiotu, który w odpowiednim czasie dokona zabiegów pielęgnacyjnych uniemożliwiających wnikanie bakterii i grzybów przez miejsce złamania, a także zabiegów stymulujących drzewo do odbudowy korony. Możliwość zachowania żywotności przez połamane drzewa potwierdza zresztą fakt, że z [...] żywych i połamanych drzew (dane z [...]r.) do czasu ostatnich kontroli przeprowadzonych [...]r. przetrwało aż [...]. Z tego powodu bardziej logicznym jest wniosek, że ww. [...]drzewa najpierw obumarły, a później uległy złamaniu. Jeżeli tak, zastanawiająca jest przyczyna obumarcia tak znacznej ilości drzew w bardzo krótkim okresie.

Strona skarżąca wskazała dalej, że rozważyć również należy i taką ewentualność, iż dane z [...]r. o mniejszej ilości martwych drzew były nierzetelne. Za koniecznością wzięcia pod uwagę takiej tezy, w ocenie Prokuratora, przemawia fakt, że pracownicy centrum ogrodniczego usuwający pod koniec [...]r. drzewa z działki podali, że ich praca dotyczyła około [...]martwych drzew.

Zasadnym wydaje się również uzyskanie z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej informacji, czy w okresach wskazywanych przez stronę jako krytyczne dla drzewostanu, tj. [...]r., średnie miesięczne temperatury powietrza oraz miesięczne sumy opadów w rejonie [...] odbiegały znacząco od przeciętnych wartości z innych lat, a jeżeli tak, to czy świadczą one o występującej na tym terenie suszy.

Prokurator Okręgowy zwrócił też uwagę, że po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego należy zasięgnąć uzupełniającej opinii biegłego z zakresu dendrologii, któremu w stosownym postanowieniu należy zadać precyzyjne pytania zmierzające do ustalenia przyczyn niezachowania żywotności przez ustaloną w ponownym postępowaniu ilość drzew. Biegły powinien w szczególności wypowiedzieć się czy do niezachowania żywotności doszło na skutek nieprawidłowej pielęgnacji drzew, a jeżeli tak na czym polegały uchybienia w zakresie pielęgnacji, a ponadto, czy istnieją chemiczne lub fizyczne metody walki z rakiem bakteryjnym, leukostomozą oraz ze szrotówką kasztanowcowiaczkiem (choroby i pasożyty stwierdzone przez eksperta A. na obumarłych drzewach), których zastosowanie pozwala zachować żywotność drzewa i jaka jest ich skuteczność. Jeżeli tak, to ustalić należy, czy Spółka A. zastosowała je, czy stosowała środki profilaktyczne w tym względzie, a także czy warunki atmosferyczne ustalone na podstawie danych z IMGW pozwalały poprzestać na naturalnym nawadnianiu drzew, czy należało je dodatkowo podlewać, a jeżeli tak, w jakim okresie, jaka winna być to ilość wody i czy stwierdzone podlewanie przez firmy ogrodnicze zajmujące się pielęgnacją drzewostanu wystarczało. Jeżeli nie, to czy miało to wpływ na obumarcie części drzew. Biegły winien nadto wypowiedzieć się, czy w literaturze fachowej wskazuje się na odsetek naturalnych ubytków związanych z niepodjęciem wegetacji przez kilkuletnie drzewa przesadzone w nowe miejsce, a jeżeli tak, to czy odsetek ten dotyczy ubytków ustalonych już w okresie kiedy drzewa rozpoczynają drugi rok wegetacji, czy też obejmuje ubytki mogące wystąpić w kolejnych latach, a jeżeli tak, jaka jest granica czasowa.

Reasumując Prokurator zwrócił należy uwagę na kwestię, że podmiot, któremu odroczono termin płatności opłaty za usuniecie drzew w związku z zobowiązaniem się do dokonania nowych nasadzeń musi uczynić coś więcej niż tylko posadzić drzewa, by móc w przyszłości skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia opłaty. Konieczne są zatem odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne, do których należy nie tylko podlewanie, nawożenie, czy cięcie drzew, ale również stosowanie chemicznych środków profilaktycznych, a przede wszystkich zastosowanie odpowiednich środków chemicznych w przypadku wystąpienia objawów chorobowych, czy śladów żerowania pasożytów. Jedynie jeżeli w przypadku prawidłowej pielęgnacji doszło do niezachowania żywotności przez drzewa można stwierdzić, że nastąpiło to niezależnie od podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. uczestnik postępowania – Spółka A. wniosła o oddalenie skargi. Zdaniem Spółki zaskarżona decyzja jest słuszna i winna się ostać w obrocie prawnym. Tym samym zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 7 i 77 K.p.a. jest całkowicie chybiony. Organ ten przeprowadził bowiem kompleksową analizę zebranego materiału dowodowego, dokonał oceny biegu terminów istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności osoby zobowiązanej do nasadzeń zastępczych, ustalił również ilość drzew, co do których organ I instancji nie wykazał, aby utraciły żywotność z winy leżącej po stronie A. Proponowany przez Prokuratora zakres postępowania dowodowego, który miałby być przeprowadzony, jako skutek postawionego zarzutu niezebrania całości materiału dowodowego, w ocenie Spółki, w istocie zmierza do zebrania tego, co w sprawie jest już zebrane i wymaga jedynie merytorycznej oceny, czy organ II instancji dokonał właściwej oceny tego materiału, a nie czy zebrał go w pełni. W aktach sprawy znajdują się bowiem protokoły oględzin miejsca nasadzeń, opinie biegłych ilustrujące stan faktyczny, jak też inwentaryzację drzewostanu,a także materiał dowodowy wystarczający do oceny przyczyn utraty żywotności drzew.

Odnosząc się do kwestii terminu 3 lat, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w ocenie strony, w obecnym stanie faktycznym, a więc po upływie prawie 2 lat brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego celem byłaby ocena, czy wnioskodawca dochował należytej staranności, aby nasadzenia zachowały swą żywotność przez okres 3 lat. Przede wszystkim, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, możliwość poczynienia jednoznacznych ustaleń została wyłączona przez upływ czasu, jaki minął od [...]r., kiedy to dokonano oględzin nasadzeń i oddano teren we władanie Gminy Miasto [...]. Od tego momentu, wnioskodawca nie miał wpływu na to co działo się z przedmiotowymi nasadzeniami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, a także okoliczności wynikające z akt administracyjnych sprawy w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, niniejszą skargę uznać należało za zasadną, a podniesione w niej zarzuty za trafne.

Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do treści art. 7 K.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów.

Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., która jednak musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Dopiero ustalenie, że materiał dowodowy został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący, przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, może uwolnić organ od zarzutu naruszenia przepisów regulujących naczelne zasady postępowania administracyjnego.

Takich ustaleń zabrakło w zaskarżonej przez Prokuratora Okręgowego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii ile z [...]drzew posadzonych przez A. w ramach nasadzeń kompensacyjnych za usunięcie drzew z działek nr [...] zachowało żywotność po upływie 3 lat od momentu ich posadzenia, jak również do kwestii przyczyn niezachowania żywotności przez pozostałe drzewa, w szczególności, czy doszło do tego w wyniku okoliczności niezależnych od strony, a w konsekwencji, czy ustalona opłata za usunięcie drzew winna podlegać umorzeniu.

Materialnoprawną podstawę niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", w tym art. 84 ust. 5. Zgodnie treścią tego przepisu jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Jednocześnie stosownie do art. 84 ust. 5a jeżeli przesadzone lub posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości obowiązany jest niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew.

Sąd zauważa, że obowiązująca ustawa o ochronie przyrody nie określa terminu, w jakim, w razie odroczenia opłaty, należy przeprowadzić kontrolę żywotności drzew. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuję się, że wykładnia przepisów regulujących nakładanie kar nie może być wykładnią rozszerzającą. W sytuacji zatem, gdy ustawa nie określała wprost terminu przeprowadzenia kontroli żywotności drzewa termin ten należy ustalić w sposób uwzględniający zarówno termin posadzenia drzew, jak i termin odroczenia obowiązku uiszczenia opłaty, a w szczególności, jeśli z różnych przyczyn nie było możliwości oceny żywotności drzew, na przykład z uwagi na ich okres wegetacyjny, należy wnikliwie ustalić stan faktyczny sprawy. Celem regulacji wprowadzającej opłaty za usunięcie drzew z możliwością ich odroczenia jest bowiem zachowanie ich żywotności przez okres trzech lat od momentu ich posadzenia.

Rolą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie umorzenia opłaty jest więc ustalenie, czy drzewa zachowały swoją żywotność na dzień upływu trzyletniego okresu, czy też nie oraz jakie są ewentualnie przyczyny niezachowania ich żywotności.

Ten skomplikowany charakter przepisów znajduje odzwierciedlenie również w aktach rozpatrywanej sprawy, w której w odniesieniu do tych samych drzew sformułowane zostały rozbieżne opinie i zebrane różne dane. Mianowicie z akt sprawy wynika, że:

- w dniu [...]r. dokonano odbioru nasadzeń kompensacyjnych [...] drzew;

- w dniu [...]r. w wyniku kontroli stanu zadrzewienia przez "A. stwierdzono [...] drzew uschniętych, [...] drzew połamanych, [...]drzew skradzionych;

- w dniu [...]r. funkcjonariusze Straży Miejskiej wskazali, że uzyskali informację od pracowników Centrum Ogrodniczego [...]iż na polecenie przełożonego usuwają uschnięte drzewa w ilości około [...] sztuk, jednakże na skutek reakcji pracowników Urzędu Gminy prace zostały wstrzymane; w sporządzonej notatce służbowej nie ma jednak informacji, ile drzew zostało wyciętych;

- zgodnie z opinią dr inż. M.K. z dnia [...]r., sporządzoną na zlecenie organu I instancji, stwierdzono [...] drzew trwale zniszczonych (w tym [...] złamanych, [...]ściętych i [...] wyrwanych z korzeniami), [...] drzew uschniętych lub uszkodzonych (przewrócone i pochylone) i [...] ubytków po w zadrzewieniu (pozostawionych dołów po uschniętych dołach);

- w dniu [...]r. w wyniku kontroli stanu zadrzewienia przez A. stwierdzono [...] drzew obumarłych z przyczyn naturalnych, [...] drzew połamanych martwych, [...]drzewa połamane żywe i [...] drzew skradzionych;

- w dniu [...]r. pracownik A. złożył zawiadomienie do Komendy Powiatowej Policji o popełnieniu przestępstwa na szkodę Spółki, tj. o uszkodzeniu [...] sztuk drzew; jednocześnie Spółka złożyła wniosek (z dnia [...]r.) do organu I instancji o dokonanie nowych nasadzeń na działkach nr [...], położonych w obrębie [...] w ilości [...] sztuk;

- w dniu [...]r., tj. po upływie czasu, na który zapłata opłaty za usunięcie drzew została odroczona, jednakże przed upływem 3 lat od dnia dokonania odbioru nasadzeń kompensacyjnych, stwierdzono, że brakuje [...] drzew, a [...] drzewa są suche.

Organ I instancji wydając decyzję o częściowym umorzeniu opłaty przyjął natomiast, że skoro ilość nasadzonych drzew wynosiła [...] sztuk, [...] drzew utraciło żywotność wskutek wandalizmu i kradzieży, a na gruncie pozostało [...] sztuk żywych drzew. Tym samym różnica wynosząca [...] sztuk stanowi ilość drzew, które utraciły żywotność z przyczyn zależnych od wnioskodawcy. W ocenie organu utrata żywotności [...] sztuk drzew to czynniki niezależne od wnioskodawcy, na które nie miał on wpływu. Organ ten uznał, że dalszego wyjaśnienia wymaga kwestia ustalenia przyczyny braku [...] sztuk drzew, stanowiących część ze [...] sztuk obumarłych drzew, wykazywanych w dokumentacji załączonej do wniosku o umorzenie opłaty w ilości [...] sztuk.

Z akt sprawy nie wynika jednak co stało się z brakującymi [...] drzewami, nie przeprowadzono też pełnej inwentaryzacji drzew. Jednocześnie L.Z.- pełnomocnik właściciela Firmy Usługowo- Handlowej E. jako przyczynę rozbieżności pomiędzy trzema raportami składanymi A. w okresie [...]r. wskazał, że prawdopodobnie doszło do pomyłki w liczeniu drzew, jak również w kwalifikacji poszczególnych sadzonek pod kątem ich stanu zdrowotnego (protokół z przesłuchania świadka z dnia [...] r.).

Jednocześnie ze znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy sporządzonej na zlecenie A. wynika, że część drzew została uszkodzona w wyniku aktów wandalizmu, żerowania zwierzyny, występowania chorób i szkodników. Zdaniem sporządzającego ekspertyzę na przebieg chorób drzew wpływ mogła mieć wysoka temperatura i suchość występująca w latach [...]. Natomiast w opinii wykonanej na zlecenie organu wskazano na szereg nieprawidłowości związanych z niektórymi pracami pielęgnacyjnymi drzew, stwierdzając, że mogło to mieć istotny wpływ na niezachowanie żywotności nasadzeń.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozostawia wątpliwości odnośnie do ustalenia ilości drzew, które zachowały żywotność po upływie trzech lat od dnia ich posadzenia, a także ilości drzew, które nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Podniesione wyżej okoliczności powodują, że rozstrzygnięcie w kwestii umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty uznać należy za przedwczesne.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko Prokuratora Okręgowego odnośnie do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzez między innymi poprzez zasięgnięcie uzupełniającej opinii biegłego z zakresu dendrologii celem ustalenia przyczyn niezachowania żywotności drzew przez ustaloną w ponownym postępowaniu ich ilość. Zasadnym wydaje się również uzyskanie z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej informacji, czy w okresach wskazywanych przez stronę jako krytyczne dla drzewostanu, tj. [...] średnie miesięczne temperatury powietrza oraz miesięczne sumy opadów w rejonie [...] odbiegały znacząco od przeciętnych wartości z innych lat, a jeżeli tak, to czy świadczą one o występującej na tym terenie suszy. Wyjaśnić też trzeba okoliczności usuwania drzew przez pracowników centrum ogrodniczego. Należy w szczególności ustalić ile drzew zakwalifikowano do usunięcia i dlaczego.

Możliwość przeprowadzenia powyższych dowodów, w ocenie Sądu, przeczy stanowisku organu odwoławczego o braku dowodu, który w sposób nie budzący wątpliwości przesądza o przyczynach utraty żywotności drzew i w konsekwencji pozwolił przyjąć domniemanie na korzyść strony.

Reasumując, skoro organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z treścią art. 7 i art. 77 K.p.a., organ odwoławczy na mocy art. 138 § 2 K.p.a. zobligowany był wydać decyzję uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawę orzeczenia zawartego w pkt II wyroku stanowi art.152 tej ustawy.