Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 731/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 140, art 143 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1072
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi C.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 22 lipca 2022 r. nr PR.5432.32.2022 ldz.21084/07/2022/GB w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., nr PR.5432.32.2022 ldz.21084/07/2022/GB, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes WUG, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: organ I instancji) z 30 maja 2022 r., nr [...], ustalającą C. K. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną w wysokości 47 761 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 1809,12 ton kopaliny - piasku drobnoziarnistego na części działki o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości K. oraz o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości W., gmina G., powiat k. województwo p.

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1072 ze zm., dalej: p.g.g.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 13 sierpnia 2021 r., na skutek zawiadomienia otrzymanego od Starosty K., pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w G. przeprowadzili wizję terenową na działce o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości K., gmina G., powiat k., województwo p. Podczas wizji stwierdzono ślady prowadzonej w ostatnim czasie eksploatacji kopaliny, w wyniku której powstało wyrobisko wgłębne, wchodzące nieznacznie od północy na teren działki drogowej nr [...] w obrębie miejscowości W. Nadto stwierdzono, że przy górnej krawędzi skarpy wyrobiska znajdowała się koparka hydrauliczna [...] na podwoziu gąsienicowym, a w pobliżu niej zdeponowane były odpady w postaci tzw. płyty obornickiej, grzejnika elektrycznego i innych częściowo spalonych odpadów przysypanych piaskiem. W wyrobisku oraz po jego górnej krawędzi były świeże ślady urabiania kopaliny tj. kruszywa w postaci piasków pylastych i drobnoziarnistych. Za nakład uznano warstwę gleby o średniej miąższości około 0,2 m. Podczas wizji wykonano fotografie oraz przeprowadzono pomiar sytuacyjno-wysokościowy rzędnych terenowych.

W toku podjętych czynności wyjaśniających, w oparciu o dane zamieszone w Ewidencji Gruntów i Budynków ustalono, że działka o nr [...] stanowi własność R. K. Nadto z informacji uzyskanych od Starosty K. wynikało, że w odniesieniu do działek i nr [...] oraz [...] i [...] nie zostały wydane decyzje lub pozwolenia z zakresu prawa geologicznego i górniczego, prawa budowlanego, o ochronie gruntów rolnych i leśnych, prawa wodnego oraz prawa ochrony środowiska.

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji zawiadomił R. K. o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej z wydobywanie kopaliny bez zezwolenia, jednocześnie wzywając go do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi z 2 listopada 2021 r. R. K. wyjaśnił, że na działce nr [...] przygotowywany był teren pod kopiec, zaś znajdująca się tam koparka jest własnością jego syna – C. K.

Podczas przeprowadzonych 24 listopada 2021 r., przy udziale stron postępowania tj. R. K. i C. K., oględzin działki nr [...] stwierdzono, że stan wyrobiska uległ zmianie względem ostatniej wizji przeprowadzonej 13 sierpnia 2021 r. Wyrobisko zostało w większości uzupełnione przez masy ziemi, zaś teren od zachodu został wyrównany. W spągu wyrobiska, na jego pozostałej części zaparkowana była ładowarka teleskopowa, zaś obok niewielka pryzma ziemniaków wymieszana z ziemią. W trakcie podejmowanych czynności C. K. poinformował, że jest użytkownikiem działki nr [...] od 2017 r. Większość prac związanych z wykonywaniem dziury pod kopiec miała miejsce w 2021 r. i polegała na wykopaniu ziemi, która następnie została użyta do zasypania innych dziur na tej samej działce, przy gospodarstwie, nie potrafi jednak określić ilości przywiezionej ziemi. Prace zostały wykonane przez niego samodzielnie przy wykorzystaniu koparki, ładowarki teleskopowej, które są jego własnością, nie stwierdził przy tym obecności osób trzecich na działce. Z kolei, R. K. wskazał, że nie przebywa na przedmiotowej działce i nie posiada informacji o pracach wykonywanych w jej obrębie. Działkę udostępnił synowi – C. K. na podstawie umowy ustnej.

Powyższe ustalenia były podstawą wszczęcia w dniu 2 grudnia 2021 r. wobec C. K. postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] w miejscowości K. Natomiast postanowieniem z 20 stycznia 2022 r. organ I instancji połączył do wspólnego rozpoznania i prowadzenia postępowania wszczęte wobec R. K. i C. K., a następnie pismem z 9 lutego 2022 r. zawiadomił strony postepowania o rozszerzeniu przedmiotu postępowania administracyjnego o działalność polegającą na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji prowadzoną także na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości W. Wymienione działki pomimo położenia w różnych miejscowościach i obrębach geodezyjnych, bezpośrednio ze sobą sąsiadują

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy organ I instancji uznał, że wydobycie kopaliny prowadził C. K. i decyzją z dnia 30 maja 2022 r. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 47 761 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 1 809,12 ton piasku drobnoziarnistego na działce nr [...] położonej w miejscowości K. oraz działce nr [...] położonej w miejscowości W. Jednocześnie organ I instancji, odrębną decyzją, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wobec R. K.

W odwołaniu od decyzji skarżący zakwestionował ustalenia organu w zakresie czynności wykonanych na działce [...] wskazując, że nie jest właścicielem tej działki i nigdy nie wykonywał na niej jakichkolwiek czynności. Nadto wskazał, że jest rolnikiem i na działce nr [...] wykonywał prace ziemne w celu wyrównania terenu pod działalność rolniczą. Zaprzeczył aby wykonywał jakiekolwiek prace związane z wydobywaniem kopalin. Skarżący poddał także w wątpliwość ustalenia organu I instancji w zakresie rodzaju i ilości wydobywanej kopaliny, podkreślając że obszar działki [...] nie był wcześniej dokumentowany pod względem obecności na nim złóż piasku, a nadto nie pobrano próbek dla określenia rodzaju kopaliny i poddania jej do analizy biegłego specjalisty. Organ I instancji nie wskazał także rodzaju urządzenia za pomocą którego dokonano pomiarów, jego specyfikacji i certyfikatu oraz uprawnień geodezyjnych osoby wykonującej pomiary.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Prezes WUG utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołał te same przepisy p.g.g., co organ I instancji i na ich podstawie wywiódł, że zachodziła konieczność wymierzenia opłaty podwyższonej. Doszło bowiem do odłączenia kopaliny od złoża, co wymagało uzyskania koncesji. Żadne z wykonanych prac nie były prowadzone w oparciu o decyzje administracyjne uzasadniające ich wykonanie. Tym samym organ nie dał wiary tłumaczeniom skarżącego, że na działce prowadzone były prace polegające na usunięciu ziemi i warstw pospółki w celu wykonania prac rolniczych i kopca. Organ odwoławczy podkreślił również, że w niniejszej sprawie prawidłowo została określona strona postępowania. Sam skarżący przyznał bowiem, że użytkuje działkę o nr [...], której właścicielem jest jego ojciec na podstawie ustnej umowy. Przyznał także, że prace na działce wykonywał samodzielnie, bez wiedzy właściciela działki.

Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu argumentów, Prezes WUG wyjaśnił, że przyczyną objęcia postępowaniem działki nr [...] było przekroczenie granicy tej działki pracami związanymi z powstaniem wyrobiska na działce nr [...], wyrobisko wgłębne weszło bowiem nieznacznie od północy na teren działki [...], co potwierdziły przeprowadzone w dniu 13 sierpnia 2022 r. przez organ I instancji pomiary geodezyjne. Podkreślił, że prawidłowość gwarantują zarówno kwalifikacje wykonującego pomiar geodezyjny jak i wykorzystany do tego sprzęt pomiarowy. Obmiar wyrobiska został wykonany przez pracownika organu I instancji, posiadającego uprawnienia mierniczego górniczego przy wykorzystaniu zestawu GPS firmy [...] (odbiornik [...] wraz z kontrolerem [...]) oraz stacji referencyjnej [...]. Z pomiaru wynika, że w północnej części wyrobiska górna krawędź skarpy przekroczyła granicę działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...]. Organ odwoławczy zwrócił jednocześnie uwagę, że naruszenie powierzchni działki o numerze ewidencyjnym [...] jest minimalne, tj. wynosi ono mniej niż 1 % w stosunku do całej powierzchni wyrobiska dlatego też nie zakwestionuje twierdzeń skarżącego, że nigdy nie wykonywał jakichkolwiek czynności na działce o numerze ewidencyjnym [...]. Tym niemniej w związku z naruszeniem jej powierzchni w wyniku robót prowadzonych na działce o numerze ewidencyjnym [...], wskazanie w zaskarżonej decyzji również na część działki sąsiedniej jest w pełni uzasadnione.

Za prawidłowe organ odwoławczy uznał także ustalenia w zakresie w ilości wydobytej kopaliny, a co za tym idzie ustalenia wysokości opłaty podwyższonej, objęcia postępowaniem części obydwu działek, określenia rodzaju wydobytej kopaliny. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie było zatem konieczności powołania biegłego specjalisty. W tym kontekście podkreślił, że organ I instancji dysponuje fachowymi pracownikami - specjalistami z dziedziny miernictwa górniczego i geologii, którym w niniejszej sprawie powierzono ustalenie charakteru prac, rodzaju kruszywa oraz wykonanie pomiarów.

Prezes WUG nie podzielił argumentacji skarżącego dotyczącej braku udokumentowania i umieszczenia złoża piasku wydobywanego w miejscowości K. w Centralnej Bazie Danych Geologicznych oraz informatycznej bazie złóż kopalin w Polsce (MIDAS), przez co piasek ten nie może zostać uznany za kopalinę. Wyjaśnił, że o tym, czy dana skała jest kopaliną, czy też nie, nie decyduje stopień jej rozpoznania i zaewidencjonowania, ale forma i sposób nagromadzenia. Obowiązek koncesjonowania działalności wyłącznie w odniesieniu do rozpoznanych złóż kopalin prowadziłby do zupełnego zaniechania ich dokumentowania.

Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie argument, że dla określenia rodzaju kopaliny występującej na działkach nie pobrano jakiejkolwiek próbki, ani nie poddano jej analizie przez biegłego specjalistę - geologa. Zarówno bowiem w wizji terenowej przeprowadzonej przez pracowników organu I instancji, w miejscu prowadzonego wydobycia w dniu 13 sierpnia 2021 r., jak i w oględzinach przeprowadzonych w dniu 24 listopada 2021 r. brała udział uprawniona geolog górniczy - mgr inż. E. K., która posiada nie tylko kierunkowe wykształcenie geologiczne, ale też lata praktyki, wiedzę i umiejętności, poparte egzaminem zawodowym. Posiada zatem wiadomości specjalne, o których mowa w odwołaniu. Za chybiony został uznany także zarzut dotyczący przyjęcia wątpliwych podstaw i metod obliczeniowych dla ustalenia ilości wydobytej kopaliny i jej cech z uwagi, iż materiał na nieruchomości ulegał przemieszczeniom. Objętość wydobytego piasku została ustalona jako różnica modelu terenowego nienaruszonego robotami ziemnymi (w oparciu o ortofotomapy z 30 sierpnia 2017 r., 4 czerwca 2019 r., 7 kwietnia 2020., 12 sierpnia 2021 r.) oraz modelu terenu z 13 sierpnia 2021 r. na podstawie wykonanego pomiaru GPS. Wyniki bezpośrednich pomiarów geodezyjnych wraz z ich graficznym przedstawieniem na mapach, zastosowane narzędzia obliczeniowe, sposób obliczeń oraz ich wyniki zawarto w sporządzonej przez organ I instancji "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji [...]" z dnia 14 marca 2022 r., a pomiary zostały sporządzone przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje przy pomocy urządzeń spełniających wymogi UE.

Organ odwoławczy odmówił także wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego, że powstanie wyrobiska związane było z pracami ziemnymi w celu wyrównania terenu pod działalność rolniczą. Celowi związanemu z wyrównywaniem terenu, przede wszystkim przeczy sam fakt wykonania przez skarżącego nieregularnego wyrobiska wgłębnego o powierzchni ponad 500 m2 i głębokości dochodzącej do 4 m, z którego wydobyto piasek. Nadto jak wynika z analizy rzędnych terenu sprzed eksploatacji na mapie sytuacyjno-wysokościowej pozyskanej ze Starostwa w K. oraz zdjęcia lotniczego (ortofotomapy), dołączonych do "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej (...)" teren działki przed eksploatacją był wyrównany i nie wymagał niwelacji. To roboty ziemne wykonane przez skarżącego spowodowały pogorszenie ukształtowania terenu (rzędna w wykopie z pierwotnej wartości 107,1 m n.p.m. zmieniła się na 102,6 m n.p.m.) i wręcz uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej w miejscu powstania wyrobiska. Budując tzw. "kopiec ziemny" skarżący zamiast ziemniaków, gromadził w nim odpady różnego pochodzenia, zaś sama budowa kopca, jak to określono w odwołaniu "wgłębnego" trwała kilka lat, co w ocenie organu II instancji tym bardziej czyni wyjaśnienia skarżącego się niewiarygodnymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.;

- art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 p.g.g. przez pozbawione podstaw prawnych i faktycznych ustalenie skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji,

- art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. poprzez zastosowanie wobec skarżącego regulacji prawa górniczego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie prowadził on działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin na obszarze wskazanych działek,

- art. 140 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że prowadzono działalność polegającą na wydobyciu kruszywa w postaci piasku drobnoziarnistego bez wymaganej koncesji, która z definicji powinna mieć charakter zorganizowany, ciągły i być nastawiona na zysk, podczas gdy faktyczna działalność na gruncie była ściśle związana z działalnością rolniczą, polegającą na usunięciu ziemi oraz warstw pospółki, w celu wykonania ziemnych prac - przekopów oraz kopca pod składowanie płodów rolnych, co nie stanowi eksploatacji kopalin w rozumieniu przywołanej ustawy,

- art. 143 ust. 3 p.g.g. poprzez jego niezastosowanie w zakresie obejmującym działkę nr 66 wobec okoliczności, że nie jest ona własnością odwołującego się, lecz podmiotu trzeciego,

- art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 461) przez ich niezastosowanie i pominięcie statusu rolnika osoby odwołującej się

2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 61 § 1 i § 4 k.p.a., art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. - w zw. art.138 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a. przez jednostronną i kierunkową ocenę przez organ drugiej instancji zarzutów odwołania, skrajnie powierzchowne odniesienie się do nich oraz dowolną i błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a tym samym naruszenie zasady, że strona ma prawo do obiektywnego postępowania administracyjnego oraz do rzetelnej analizy podnoszonych przez nią zarzutów, w tym odwołaniu od wydanej w sprawie decyzji.

W rozwinięciu zarzutów skargi strona powtórzyła argumentację zawarta w odwołaniu od decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że skarżący nie posiadał koncesji na działalność wydobywczą, co czyniło go stroną postępowania. Spór między stronami koncentrował się natomiast w przede wszystkim na ustaleniach faktycznych dotyczących obszaru, na którym prowadzone było wydobycie, celu prowadzonych robót jak i wykorzystania kopaliny – piasku drobnoziarnistego wydobywanej na przedmiotowych działkach. W ocenie Sądu jednak poczynione przez organ ustalenia faktyczne są prawidłowe i Sąd przyjmuje je za własne.

Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 1072). Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 tej ustawy, złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od złoża stanowi jej wydobycie. Jak stanowi natomiast art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 1. p.g.g. przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednak ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 p.g.g. W przypadku naruszenia ww. wymagań właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 (art. 4 ust. 3 p.g.g.)

Zatem w odniesieniu do wydobycia kopalin istnieje sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 p.g.g. przewiduje naliczenie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych. Organami właściwymi w tych sprawach jest m.in. właściwy organ nadzoru górniczego w zakresie niewymienionym w pkt 1 (art. 140 ust. 2 pkt 2). Natomiast opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (art. 140 ust. 3 pkt 3).

Ponadto w świetle art. 143 ust. 2. p.g.g. w sprawach określonych w dziale VII, tym tych dotyczących opłaty podwyższonej, stroną postępowania jest odpowiednio przedsiębiorca (pkt 1) albo podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych (pkt 3), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (4). W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3 art. 143).

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że bezsporne jest, to że skarżący nie był właścicielem ani też użytkownikiem wieczystym nieruchomości na których wydobywano kopalinę, dlatego też w sprawie nie mógłby znaleźć zastosowania art. 4 p.g.g., który pozwala na stosowanie złagodzonego rygoru prawa górniczego w przypadku wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi w powyższym zakresie Sąd uznał za całkowicie niezasadne, organ nie mógł bowiem potraktować działań skarżącego jako wydobycia kopaliny na potrzeby własne niepodlegającego podwyższonej opłacie. Oceny tej nie zmienia również podnoszona przez skarżącego okoliczność posiadania statusu rolnika, gdyż przepisy ustawy p.g.g. nie przewidują szczególnych zwolnień lub uprawnień dla rolników w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. Jednocześnie Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego jakoby prowadzone prace miały na celu wyrównanie terenu pod działalność rolniczą. Świadczy o tym przede wszystkim stan wyrobiska zobrazowany na zdjęciach jak również analiza rzędnych terenu przed eksploatacją na mapie sytuacyjno-wysokościowej pozyskanej ze Starostwa w K. oraz znajdujące się w aktach sprawy ortofotomapy, z których jednoznacznie wynika, że teren działki przed eksploatacją był równy i nie wymagał niwelacji. Prowadzone zaś przez skarżącego roboty ziemne, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, doprowadziły jedynie do znacznego pogorszenia ukształtowania terenu, co w żaden sposób nie sprzyja prowadzeniu działalności rolniczej. Dodatkowo tezie skarżącego o zamiarze wykonania kopca wgłębnego dla przechowywania znacznej ilości ziemniaków ze zbiorów przeczą znaczne rozmiary wyrobiska, które ma głębokość dochodzącą do 4 m i zajmuje powierzchnię ponad 500m2.

Odnosząc się natomiast do zarzuty nieprowadzenia działalności gospodarczej

i nieuzyskiwania korzyści z eksploatacji kopaliny wyjaśnić trzeba, że z wydobyciem mamy do czynienia wówczas, gdy substancja została odłączona od złoża. Kwestia przeznaczenia czy powodu dokonywania prac wydobywczych nie jest cechą istotną. Również zbywanie wydobytego materiału nie stanowi przesłanki uznania odłączenia kopalin za ich wydobycie. Z wydobyciem mamy do czynienia zarówno w przypadku zbycia uzyskanych kopalin, jak i wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży, nie ma też znaczenia sposób zagospodarowania oddzielonych kopalin. Przesądzające dla ustalenia opłaty podwyższonej jest wydobycie wykonywane bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych, co też miało miejsce w niniejszej sprawie, jak bowiem ustalono skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie takiej działalności. Podobnie zawarte w art. 21 ust. 2 p.g.g. odesłanie do stosowania w sprawach nieuregulowanych w p.g.g. do koncesjonowania działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2022 r. poz. 24), z wyjątkiem art. 32 tej ustawy, wbrew twierdzeniom skarżącego nie oznacza, że dla nałożenia opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji konieczne jest ustalenie wykonywania działalności w zakresie wydobycia kopaliny ze złóż w sposób ciągły i zorganizowany.

Za całkowicie bezzasadny zdaniem Sądu jest także zarzut skargi w zakresie uznania, że działka [...] w obrębie W. stanowi własność skarżącego. Zarówno bowiem z decyzji organu I instancji jak i organu odwoławczego jednoznacznie wynika, że właścicielem działki jest powiat k. Okoliczność tą potwierdza także znajdujący się w aktach administracyjnych wypis z rejestru gruntów.

W niniejszej sprawie istotne jednak jest to, że wykonując prace wydobywcze skarżący nieznacznie naruszył granicę działki [...] sąsiadującej z działką [...] i chociaż naruszenie te związane jest wyłącznie z robotami zmiennym wykonywanymi na działce [...], to wbrew twierdzeniom strony legitymowało to organ do rozszerzenia przedmiotu postępowania również o działkę nr [...]. Fakt przekroczenia granicy działki potwierdzają przede wszystkim pomiary wykonane w dniu 13 sierpnia 2021 r. przez pracownika OUG, posiadającego uprawnienia mierniczego górniczego oraz mapa sytuacyjno-wysokościowa, zawarte w sporządzonej 14 marca 2022 r. "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji [...]". Skarżący nie miał zezwolenia na działalność wydobywczą zarówno w odniesieniu do działki nr [...] jak i [...], zgodnie zatem z art. 143 ust. 1 pkt 2 p.g.g. czyniło go to stroną postępowania niezależnie od prawa własności działek. Należy przypomnieć, że podmiot prowadzący działalność bez wymaganej koncesji jest stroną postępowania w pierwszej kolejności. Dopiero w razie nieustalenia tej osoby obowiązek uiszczenia opłaty eksploatacyjnej przechodzi na właściciela.

W ocenie Sądu organ nie dopuścił się także uchybienia przepisom postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Skarżący bowiem

w skardze podnosił, że organ nie zapewnił mu prawa do czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania podkreślając, że stosownych pomiarów dokonano podczas pierwszych oględzin działki 13 sierpnia 2021 r., zatem przed formalnym wszczęciem postępowania wobec skarżącego, co miało miejsce dopiero 9 lutego 2022 r. Również podczas drugich oględzin - 24 listopada 2021 r. nie występował jako strona postępowania, a jedynie jako pełnomocnik ojca R. K. W tym kontekście wyjaśnić należy, że przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że pierwsze oględziny zostały dokonane przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie. Nadto przed tą datą organ pozyskał informację dotyczące właścicieli działek [...] i [...] oraz braku koncesji na prowadzenie prac na ww. działkach, a które to informacje stały się podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Nie jest jednak zasadny zarzut skarżącego, że te czynności stanowią o wadliwości zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia organu. Sąd miał na uwadze fakt, że skarżący wziął udział w oględzinach 24 listopada 2021 r. Oświadczył wówczas, że jest użytkownikiem działki nr [...], stanowiącej własność jego ojca R. K. i że to on prowadził samodzielnie roboty związane z budową kopca pod ziemniaki, zaprzeczył przy tym, jakoby prowadził na tej działce wydobycie piasku (protokół z dnia 24 listopada 2021 r.). Organ dokonując ustaleń faktycznych, co do rodzaju i ilości wydobytej kopaliny prawidłowo oparł się na obu protokołach oględzin oraz na pomiarach dokonanych podczas oględzin 13 sierpnia 2021 r. przez pracowników OUG mimo, iż zostały one dokonane przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie. Zostały jednak przeprowadzone w toku kontroli. Skoro jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, to nie ma podstaw, by kwestionować oględziny i pomiary dokonane przed wszczęciem postępowania, lecz włączone w poczet materiału dowodowego sprawy, omówione i poddane wnikliwej analizie.

Co istotne w sprawie podczas oględzin przeprowadzonych 24 listopada 2021 r. stwierdzono, że stan wyrobiska uległ zmianie względem ostatniej wizji przeprowadzonej 13 sierpnia 2021 r. Doszło bowiem do zasypania części wyrobiska, co bez wątpienia uniemożliwiło dokonanie ponownych pomiarów. Gdyby zatem organ nie odniósł się do pierwszych oględzin i dokonanych wówczas pomiarów, to niemożliwym byłoby ustalenie prawidłowej ilości wydobytej kopaliny. Nie byłoby bowiem możliwości dokonania pomiarów wskutek częściowego zasypania wyrobiska.

Nadto należy zauważyć, że podczas pierwszych oględzin dokonano pomiarów, których prawidłowość nie była kwestionowana przez skarżącego, sporządzono dokumentację fotograficzną, sporządzono mapę sytuacyjno – wysokościową, której prawidłowości również skarżący nie kwestionował. Wszystkie te ustalenia zwarto w sporządzonej 14 marca 2022 r. "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji [...]", a skarżący przed wydaniem decyzji miał możliwość ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego, z możliwości tej nie skorzystał. Wskazany materiał został omówiony w uzasadnieniu decyzji, nie sposób zatem podważyć prawidłowość procedowania przez organ w tym zakresie.

Jako gołosłowne muszą jawić się stwierdzenia skarżącego, że organ nie wykazał na jakiej podstawie dokonał wyliczenia objętości wydobytej kopaliny. Temu właśnie posłużyły dokonane pomiary podczas pierwszych oględzin, które zostały opisane w ww. dokumencie. To na ich podstawie ustalono wysokość stropu i spągu złoża, sporządzono mapę sytuacyjno-wysokościową, a uzyskane wyniki porównano z mapą sprzed eksploatacji. Dokonana zaś analiza archiwalnych ortofotomap aktualnych na dzień: 30 sierpnia 2017 r., 4 czerwca 2019, 7 kwietnia 2020 r. i 12 sierpnia 2021 r. pozwoliła na prawidłowe określenie czasowych ram wydobywania kopaliny.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w G. upoważnieni i uprawnieni do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Sąd nie znalazł również podstaw do tego by podważyć rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i ilości wydobytej kopaliny. Nie zachodziła także potrzeba pobierania próbek wydobytej kopaliny w celu określenia jej rodzaju. Sporządzona dokumentacja jest w ocenie Sądu przekonująca, fachowa i pełna. Oględziny przeprowadziły osoby posiadające uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Nie budziło wątpliwości Sądu posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację. Również wykorzystane urządzenia pomiarowe posiadały stosowne atesty.

Odnosząc się do zarzutu niepowołania przez organ niezależnego biegłego celem określenia rodzaju i wyliczenia objętości wydobytej kopaliny oraz stwierdzenia czy wykonane przekopy i prowadzone prace ziemne o charakterze rolniczym stanowią wydobycie stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Zgodnie z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Gromadząc materiał dowodowy organ jest zobowiązany, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wszechstronny i kompletny, odzwierciedlający rzeczywisty przebieg zdarzeń mających istotne znaczenie dla sprawy, a także przed podjęciem rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Natomiast żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Stronie nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu. Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. W związku z tym w ocenie Sądu organ nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z dodatkowej opinii biegłego, albowiem nie wymagał tego stan sprawy.

W ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i ocenionego materiał dowodowy. Organy nie przekroczyły granic ich swobodnej oceny. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. A zatem wbrew postawionym zarzutom, nie doszło do naruszenia zasad postępowania powołanych w skardze. Decyzje zawierają wszystkie elementy umożliwiające kontrolę wydanych rozstrzygnięć. Organ dokonał prawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych do przepisów materialnych zawartych w p.g.g. Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, iż doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na wskazanych działkach uznał za uprawnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.