Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 418/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: M.P. 2012 poz 32 art. 5 ust. 2 i art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1
law: Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 730/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 14 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 730/12 po rozpoznaniu skargi W. K. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] lutego 2012 roku, nr[...] oraz decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2011 roku, nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] marca 2005 r. nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W. K. [...] czerwca 2004 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) na rok 2004. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Kierownik Biura ARiMR), po przeprowadzeniu kontroli na miejscu, decyzją z [...] marca 2005 r. przyznał W. K. płatność ONW na rok 2004 w wysokości 548,43 zł.

W dniu [...] listopada 2006 r. W. K. poinformował Kierownika Biura ARiMR, że 30 listopada 2004 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i z tym dniem zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Do oświadczenia został załączony akt notarialny umowy darowizny z [...] listopada 2004 r. oraz umowa cesji z [...] listopada 2004 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] października 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] marca 2005 r.

Następnie Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] lutego 2012 r., odmówił W. K. przyznania płatności ONW na rok 2004. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, że płatność przysługuje aktualnemu producentowi rolnemu, nie może być natomiast przyznana osobie, która wprawdzie w danym roku była producentem rolnym jednakże jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji wyzbyła się posiadania gospodarstwa rolnego i posiadanie to przeniosła w drodze umowy na innego producenta.

Dyrektor Oddziału ARiMR, po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez W. K., decyzją z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z § 2 ust. 1 płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: obszar ONW), na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb (§ 2 ust. 2). W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia, płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Warunkiem uzyskania płatności jest zatem prowadzenie działalności rolniczej (użytkowanie w wyżej określonej formie) przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Natomiast stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatność ONW, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnił warunku przyznania płatności ONW, określonego w § 2 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia ONW. W dniu [...] listopada 2004 r., tj. przed wydaniem decyzji o nr [...] z [...] marca 2005 r. przekazał gospodarstwo rolne następcy w zamian za rentę strukturalną. Przejmująca gospodarstwo rolne A. S. nie złożyła wniosku, o którym mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW. Wobec powyższego zachodzą podstawy do odmowy przyznania płatności ONW. Z § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Zdaniem organu, powołany przepis stał na przeszkodzie przyznaniu płatności ONW pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, w przypadku przekazania gospodarstwa przed rozstrzygnięciem o płatnościach. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżący – jako pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego - przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. K. uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania w sposób mający i mogący mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] października 2011 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły, że skarżący w dniu wydania decyzji przyznającej mu płatność ONW tj. [...] marca 2005 r. nie spełniał kryteriów określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW. W. K. nie był już wówczas użytkownikiem i posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych, gdyż przekazał je córce – A. S. w drodze umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego z [...] listopada 2004 r.

WSA zgodził się z organem odwoławczym, że dopłaty przysługują osobie, która posiada grunty rolne. Sąd nie podzielił jednak poglądu, że warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie gruntów na dzień wydania decyzji w tej sprawie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak jest podstawy normatywnej do przyjęcia takiego twierdzenia.

WSA zauważył, że płatność ONW jest ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego, na co wskazują użyte przez prawodawcę zwroty, np.: "płatności ONW w danym roku kalendarzowym", "wniosek składa się co roku". Decyzja w sprawie płatności ONW powinna, co do zasady, uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Wprawdzie istnieje możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 30 kwietnia), ale decydujące znaczenie będzie miał stan faktyczny istniejący na koniec roku wymienionego we wniosku.

Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy podkreślił, że skarżący do czasu zawarcia umowy darowizny użytkował rolniczo działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności, a wydanie gruntów nowemu właścicielowi nastąpiło po zakończeniu zbiorów. WSA powołując się na poglądy wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych stwierdził, że przeszkody do wypłaty płatności, nie stanowią zmiany stanu faktycznego, zaistniałe nawet po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego. W związku z tym, zdaniem Sądu, dla sprawy istotny jest stan faktyczny powstały w okresie od początku 2004 r. do dnia zakończenia w 2004 r. przez skarżącego wykonywania czynności na gruntach rolnych, tj. zakończenia zbiorów. W konsekwencji zmiany stanu faktycznego zaistniałe w listopadzie 2004 r. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd pierwszej instancji uznał, że przyjęcie poglądu przedstawionego przez organ prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, iż nawet gdyby skarżący gospodarował w danym roku i w wymaganym zakresie na gruntach ONW i zbył działki po zakończeniu roku, lecz przed wydaniem decyzji przez organ, płatność z tego tytułu nie przysługiwałaby nikomu. Według Sądu nie można zaakceptować stanowiska, które bez żadnego racjonalnego uzasadnienia prowadzi do zmniejszenia poziomu wykorzystania funduszy, z których realizowane są płatności ONW. Z niezwykle formalistycznego i pomijającego cel realizowania płatności ONW stanowiska organu wynika także niemożliwa do zaakceptowania konstatacja, iż to nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie.

W konkluzji Sąd stwierdził, że płatność ONW jest wypłacana już od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek (§ 6 pkt 6 rozporządzenia ONW) a to oznacza, że w danym roku kalendarzowym znaczenie ma tylko ta jego część, z upływem której kończy się w istocie wykonywanie na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego.

WSA zakwestionował pogląd organów Agencji, że płatności ONW nie należą się wnioskodawcy w sytuacji, gdy przed wydaniem rozstrzygnięcia co do tych płatności wnioskodawca przekazał gospodarstwo, a przejmujący to gospodarstwo rolne we wskazanym w przepisie rozporządzenia czasie nie złożył stosownego wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwotny wniosek przekazującego gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu dokonana przez organy interpretacja przepisów § 2 i § 7 rozporządzenia ONW jest błędna.

Dyrektor Oddziału ARiMR zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł., oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wnoszący skargę kasacyjną organ zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego w stopniu, którym ma istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 2 i art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm. – zwanej dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), w związku z § 2, § 4 ust. 2, w związku z § 7 rozporządzenia ONW w związku z art. 14 ust. 2 tiret drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999 r. – dalej: rozporządzenie Rady (WE) 1257/1999), przez błędne przyjęcie przez Sąd, że skarżący wnioskodawca – uwzględniając cel udzielania pomocy finansowej na wsparcie działalności rolniczej, jakim jest zapewnienie ciągłości korzystania z użytków rolnych, oraz zachowania terenów wiejskich, przez utrzymanie trwałych systemów gospodarki – nie był zobowiązany do posiadania i użytkowania gruntów rolnych w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, a przestrzeganie wymagań winno być przez organ rozpatrywane w okresie do końca roku kalendarzowego, gdzie przekazanie gospodarstwa rolnego zstępnemu, które miało miejsce w dniu [...] listopada 2004 r., nie miało wpływu na uprawnienia przekazującego do pomocy, gdyż zasadniczo nastąpiło po dokonaniu zbiorów i zakończeniu sezonu rolniczego, mimo że z powołanych wyżej przepisów wynika w sposób niewątpliwy, iż wnioskodawca nabywa uprawnienia gdy prowadzi działalność rolniczą na minimalnym areale, stosuje zwykłą dobrą praktykę rolniczą, oraz podejmuje się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, a uprawnienie w takim kształcie może przejść na przejmującego następcę prawnego po spełnieniu ściśle określonych warunków przedmiotowo czasowych, zatem nie sposób nie badać stanu posiadania gospodarstwa rolnego i prowadzenia działalności rolniczej na dzień wydania w sprawie decyzji;

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), i art. 151 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w związku z przepisem art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., przez błędne uchylenie zaskarżonych decyzji, oraz poprzedzającej je decyzji organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z powołaniem się na naruszenie przez organ administracji w niniejszej sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mimo, iż organ nie naruszył wyżej powołanych przepisów, a zaskarżone decyzje w tym decyzja stwierdzająca nieważność odpowiadały prawu, gdyż przyznanie pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na następcę prawnego, przed wydaniem decyzji i przed zakończeniem roku kalendarzowego, stanowi rażące naruszenie prawa to jest przepisów odnoszących się do wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, dlatego organ stojąc na straży prawa zobowiązany był podjąć takie nadzwyczajne rozstrzygnięcie, aby zapobiec niemożliwym do zaakceptowania skutkom społeczno-ekonomicznym, a naruszenie powołanych przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd właściwie zastosował wyżej powołany przepis kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddaliłby skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji przedstawił swoje stanowisko co do okresu posiadania przez producenta gospodarstwa rolnego niezbędnego do uzyskania płatności ONW niejasno. Z jednej strony stwierdził, że zasadniczo powinien to być rok kalendarzowy wskazany we wniosku o przyznanie płatności, z drugiej zaś uznał, że wystarczające jest posiadania gospodarstwa przez okres niezbędny do wykonania koniecznych czynności na gruntach rolnych. Jednocześnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie wszystkie czynności skarżący wykonał przed datą przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Nie jest jednak jasne na jakiej podstawie Sąd sformułował takie stanowisko, w szczególności jakie ustalenia organów orzekających w sprawie stanowiły podstawę do przyjęcia takiego poglądu.

W tym miejscu należy przypomnieć, że płatności ONW stanowią jeden z elementów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej unormowanej między innymi w obowiązujących w analizowanym okresie rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/ 1999, a także rozporządzeniu Komisji (WE) nr 817/2004.

Z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/99 wynika, że rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych przyznawanych na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy:

- prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony,

- podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz

- stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Jakkolwiek rozporządzenia unijne są tymi aktami wtórnego prawa wspólnotowego, które obowiązują wprost i nie wymagają implementacji to fakt ten nie wyklucza wydawania uzupełniająco aktów prawa krajowego.

Do takich aktów należy miedzy innymi rozporządzenie ONW, które w § 2 ust. 1 zawiera unormowanie bezpośrednio nawiązujące do przytoczonej regulacji unijnej i stanowiące, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

- który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), oraz

- jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Z zestawienia wymienionych przepisów wynika wprost, że regulacja krajowa dotyczy realizacji unormowań wspólnotowych.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW udziela się producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe.

Zauważyć należy, że płatności ONW przyznawane są na podstawie corocznie składanych przez rolników wniosków, mimo że zobowiązania jakie w związku z ubieganiem się o nie rolnik podejmuje nie zamykają się w granicach jednego roku, gdyż jednym z wymogów jest zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez okres przynajmniej pięciu lat i zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej (art. 14 ust. 2 drugie i 3 tiret rozporządzenia Rady (WE)1257/99).

Zbycie gospodarstwa rolnego w okresie objętym omawianym zobowiązaniem oznacza więc niewypełnienie zobowiązania i ma ten skutek, że zbywcy dopłaty nie przysługują.

Zarówno jednak prawo wspólnotowe, a za nim i prawo krajowe przewidziało możliwość uzyskania owej dopłaty przez nabywcę. Wynika to zarówno z rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, gdzie w art. 36 przewiduje się, że w przypadku gdy podczas ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres, jak i z prawa krajowego. Zgodnie bowiem z treścią § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW, w brzmieniu obowiązującym do 20 marca 2005 r., w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza rolnego.

Powyższe regulacje potwierdzają tezę, że przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy po przekazaniu gospodarstwa a pomoc, o którą ubiegał się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku, gdy w odpowiednim czasie zwróci się o jej wypłacenie i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzednika.

Płatności ONW są więc z jednej strony powiązane z rolnikiem (producentem rolnym), który corocznie o ich przyznanie aplikuje ale przede wszystkim są związane z użytkowaniem rolniczym działek rolnych i przyznawane temu rolnikowi nie jako uprawnienie o charakterze podmiotowym, lecz przekazywane do położonych na obszarze ONW działek rolnych na których prowadził on działalność rolniczą i utrzymywał grunty rolne w dobrej kulturze rolnej. Tak więc powiązanie z gospodarstwem rolnym powoduje, że mimo zmian podmiotowych, przedmiotowo płatności te powinny dotyczyć tego samego gospodarstwa a to oznacza, że jeżeli aplikujący o pomoc, w dacie jej przyznania nie posiadał już gospodarstwa rolnego, to pomocy nie może uzyskać. Przedstawione stanowisko jest zgodne z celem pomocy dla gruntów ONW wyartykułowanym w motywie 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, z którego wynika, że wsparcie dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania powinno przyczyniać się do ciągłości korzystania z użytków rolnych, zachowania terenów wiejskich, utrzymania i promowania trwałych systemów gospodarki rolnej. Jeszcze wyraźniej cele te zostały wyrażone w art. 13 omawianego rozporządzenia, gdzie stwierdza się, że chodzi o rekompensatę dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania z przyczyn naturalnych w celu miedzy innymi zapewnienia korzystania z użytków rolnych.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie gospodarstwa rolnego w roku kalendarzowym określonym we wniosku o przyznanie tej płatności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia ONW).

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, a uwzględnienie skargi przez Sąd pierwszej instancji było wynikiem naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga W. K. jest niezasadna.

Z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, że W. K. złożył [...] czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2004, zaś [...] listopada 2004 r., a więc przed upływem roku kalendarzowego, którego dotyczył wniosek przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz córki. W sprawie jest niewątpliwe, że przejmująca nie dopełniła czynności, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW. Zmiana stanu posiadania nastąpiła przed końcem roku 2004, co wykluczało przyznanie skarżącemu płatności ONW bezpośrednich na ten rok. W. K. nie spełnił bowiem podstawowego warunku uzyskania płatności ONW tj. posiadania gospodarstwa rolnego przez cały rok w relacji do którego płatność miała być przyznana.

W związku z powyższym należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja, odmawiająca przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2004 nie narusza prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną, że posiadanie gospodarstwa rolnego powinno trwać do daty wydania decyzji o przyznaniu płatności ONW. Uzasadniając ten pogląd, autor skargi kasacyjnej odwołał się do kwestii zobowiązania podejmowanego przez rolnika w związku z ubieganiem się o płatność ONW, to jest prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat i zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Należy się zgodzić, że istotnie, zbycie gospodarstwa rolnego w okresie podjętego przez rolnika zobowiązania co do zasady wiąże się z obowiązkiem zwrotu dotychczas przyznanych płatności ONW związanych z tym zobowiązaniem. Jeżeli jednak producent rolny w roku kalendarzowym, którego dotyczył wniosek spełniał wymogi do przyznania płatności ONW, to decyzja przyznająca mu taką płatność nie narusza prawa. Ewentualny obowiązek zwrotu płatności ONW nie będzie w takiej sytuacji skutkiem wadliwości decyzji o przyznaniu płatności, lecz będzie wynikał z niedochowania wspomnianego wyżej 5-letniego zobowiązania producenta rolnego do prowadzenia działalności zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).