Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 620/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 58 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Kr 141/16 w sprawie ze skargi M. H. - redaktora naczelnego dziennika i portalu informacyjnego [...] na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: 1. sprostować rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w wersie dwunastym po słowach "M. H." dopisać słowa "redaktora naczelnego dziennika i portalu informacyjnego [...]"; 2. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 3. zwrócić M. H. - redaktorowi naczelnemu dziennika i portalu informacyjnego [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 października 2016 r. sygn. akt II SAB/Kr 141/16, w pkt 1 zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy S. do rozpoznania wniosku M. H. z dnia [...] lipca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, w pkt 2 stwierdził, że Burmistrz Miasta i Gminy S. dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w pkt 3 stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 4 zasądził od Burmistrza Miasta i Gminy S. na rzecz M. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. M. H. – redaktor naczelny dziennika i portalu Informacyjnego "I.", wniósł do Burmistrza Miasta i Gminy S. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

‒ zestawienia pracowników (imiona i nazwiska) Urzędu Miasta i Gminy S. z podziałem na Wydział/Biuro/Zespół/Stanowisko ze wskazaniem nazwy ukończonego kierunku studiów lub szkoły (specjalności i nazwa kierunku ukończonych studiów podyplomowych) oraz podania, w którym wydziale, biurze, zespole pracownik jest zatrudniony.

M. H. – redaktor naczelny dziennika i portalu Informacyjnego "I.", wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie nieudostępnieniu w terminie informacji publicznych, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie w całości informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w ustawowo określonym terminie. Wniósł o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, iż do dnia wniesienia skargi wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został zrealizowany. Zdaniem skarżącego za prawidłowy wniosek pisemny uznaje się również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet gdy do jej autoryzacji nie został użyty podpis elektroniczny ani nie zostanie wyraźnie zawarta podstawa prawna.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł o oddalenie skargi oraz stwierdził, iż bezczynność nie miała miejsca.

Podniósł, iż pismem z dnia [...] lipca 2016 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku w dniu [...] lipca 2016 r. o podanie danych wymaganych zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Wniosek nie został uzupełniony.

Organ podkreślił, że informacja, której domaga się skarżący, nie została wytworzona przez organ w celu publikowania jej na portalach internetowych lub dziennikach, czyli w prasie. Dane dotyczące wykształcenia pracowników Urzędu Miasta i Gminy S. zostały zebrane i są przetwarzane w celu ustalenia, czy osoba kandydująca na stanowisko pracownika samorządowego spełnia wymagania określone przepisami prawa oraz wymogami zawartymi w ogłoszeniu o konkursie, dotyczące kwalifikacji i wykształcenia pracowników.

Organ za zasadne uznał wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku z dnia [...] lipca 2016 r., bowiem dostęp do informacji publicznej nie uzasadnia ponownego jej wykorzystywania, natomiast wszystkie pisma oraz informacje publiczne udzielane portalowi "I." były ponownie wykorzystywane poprzez publikowanie ich na portalu z reguły jako temat artykułu z konkretną postawioną przez dziennik tezą. W ocenie organu odwoławczego uchwalenie ustawy o dostępie do informacji publicznej miało na celu zapewnienie obywatelom dostępu do informacji o zamierzeniach, działaniach organów władzy publicznej, majątku publicznym, a nie zapewnienie treści czy poczytności dziennikom oraz prasie szeroko rozumianej. Część wniosków o udostępnienie informacji składanych przez skarżącego służy do tworzenia na bazie tych informacji publicznych artykułów, będących polemiką z ich treścią. Organ podniósł również, że na portalu lnfoskawina.pl zamieszczone są reklamy komercyjne i z tego tytułu redakcja uzyskuje dochody. Takie wykorzystywanie informacji publicznych, w ocenie organu, stanowi wypaczenie idei ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nadto stanowi nadużycie prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Zdaniem organu portal lnfoskawina.pl nie spełnia przesłanek szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniających udzielenie stosownych informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w treści uzasadnienia wyroku z dnia 31 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Kr 141/16, stwierdził, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki formalne do wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność. Obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Nie wprowadzają też obowiązku wskazania, a tym bardziej wykazania interesu prawnego. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej.

Zdaniem Sądu I instancji, mimo że skarżący w piśmie z dnia [...] października 2016 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy, to uwzględniając treść art. 122 P.p.s.a., powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne.

W ocenie Sądu I instancji żądane przez skarżącego informacje dotyczące wykształcenia, tj. kierunków studiów, jakie ukończyły (ewentualnie studiów podyplomowych) osoby, które wprawdzie samodzielnie nie podejmują finalnych czynności decyzyjnych, ale mogą uczestniczyć w podejmowaniu tych czynności poprzez kształtowanie podstaw do ich podjęcia – stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacje wskazujące na poziom kompetencji pracownika (jego kwalifikacji) do sprawowania funkcji publicznej, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Informacje o kierunkach, jakie ukończyły osoby uczestniczące w wykonywaniu funkcji publicznych odzwierciedlają kompetencje danych osób i wskazują na poziom zdatności do wykonywania danych funkcji publicznych.

Burmistrz Miasta i Gminy S. jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a zatem był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego, o ile znajdowała się ona w jego dyspozycji.

WSA w Krakowie zaznaczył, że organ na kanwie niniejszej sprawy nie udzielił informacji publicznej zgodnie z żądaniem skarżącego. W sprawie miała miejsce bezczynność organu w ustawowym terminie do udzielenia informacji publicznej.

W ocenie Sądu, bezczynność, której dopuścił się organ, nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne, nacechowane złą wolą podmiotu zobowiązanego, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sąd I instancji wskazał, iż bezczynność wprawdzie zaistniała, ale była konsekwencją błędnego uznania przez Burmistrza, że nie ma obowiązku udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji, w związku z nieudzieleniem przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie o podanie danych wymaganych zgodnie z przepisem art. 24 ustawy z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego.

Nie można postawić znaku równości pomiędzy prawem do dostępu do informacji publicznej, a prawem do ponownego wykorzystania informacji publicznej, z uwagi na fakt, że inne są cele udostępnienia tych informacji. W przedmiotowej sprawie organ zakwalifikował żądanie skarżącego jako wniosek o ponowne wykorzystywanie informacji publicznej i zastosował regulację zawartą w ustawie z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego. Wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o podanie danych wymaganych zgodnie z art. 21 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego.

Z uwagi na niezłożenie przez skarżącego wniosku w żądanej formie podmiot zobowiązany na podstawie art. 21 ust. 6 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego, pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Taki tryb postępowania został zastosowany z uwagi na fakt, że z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej wystąpił redaktor naczelny dziennika i portalu informacyjnego "I.", który wykorzystywał uzyskane informacje publiczne w swoich publikacjach. Takie postępowanie organu nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Przepisy ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego nie naruszają prawa dostępu do informacji publicznej ani wolności jej rozpowszechniania. Organ nie może pozbawić wnioskodawcy prawa dostępu do informacji publicznej, samodzielnie ustalając, że wniosek dotyczy ponownego wykorzystywania informacji publicznej i pozostawić go bez rozpoznania w konsekwencji niespełnienia warunków formalnych. To wnioskodawca decyduje, czy występuje z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, do czego ma prawo zgodnie z art. 2 u.d.i.p, czy też o ponowne jej wykorzystywanie. To bowiem na wnioskodawcy ciąży ewentualna odpowiedzialność związana z wykorzystywaniem informacji publicznej niezgodnie z przepisami u.d.i.p.

Burmistrz Miasta i Gminy S. zobligowany jest rozpoznać wniosek skarżącego zgodnie z przepisami prawa. O tym, który z trybów udostępnienia informacji publicznej należy stosować w danym przypadku, decyduje charakter informacji publicznej, która jest przedmiotem tego wniosku i ocena, dla jakiego pierwotnego celu publicznego dana informacja publiczna została wytworzona.

Sąd I instancji zaznaczył, że jeśli celem wykorzystania informacji jest potrzeba wykorzystania tej informacji w pracy dziennikarskiej, nie oznacza to automatycznie, że chodzić będzie o jej wykorzystanie w celach innych niż pierwotny publiczny cel, do którego została wytworzona.

Każdy dostęp do jakiegokolwiek dokumentu urzędowego czy udzielenie informacji na wniosek jest wykorzystaniem w innym celu niż ten, do którego dokument czy informacja zostały pierwotnie przeznaczone. Natomiast w art. 2 ust. 2 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego, nacisk jest przez ustawodawcę położony na pojęcie "celów komercyjnych lub niekomercyjnych innych niż pierwotny publiczny cel, dla którego informacja została wytworzona", a nie w ogóle inny cel. Zaaprobowanie stanowiska organu oznaczałoby, że w istocie to pojęcie prawa do informacji publicznej stałoby się puste. Każde bowiem udostępnienie informacji publicznej stanowiłoby zarazem jej udostępnienie w celu ponownego wykorzystania.

Mylną ocenę prawną organu trudno uznać za rażące naruszenie prawa, zwłaszcza w kontekście bezzwłocznego podejmowania przez organ wszelkich czynności, co do których był przekonany, że jest obowiązany wykonać.

Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając go w całości oraz zarzucając naruszenie:

‒ art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że skarżący jest redaktorem naczelnym dziennika i portalu informacyjnego "I." a skarga nie zawierała braków formalnych,

‒ art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 3 i ust. 6 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego i przyjęcie, że należało rozpatrzyć wniosek skarżącego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wydanego orzeczenia oraz odrzucenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem organu stosownie do art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, czyli m.in. zawierać imię i nazwisko lub nazwę stron.

W przedmiotowej sprawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. H. – redaktor naczelny dziennika i portalu informacyjnego "I.", a nie M. H. – osoba fizyczna. Do skargi nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że M. H. jest redaktorem naczelnym dziennika i portalu informacyjnego, zatem Sąd – jak miało to miejsce w sprawie ze skargi M. H. redaktora naczelnego dziennika i portalu informacyjnego "I." w sprawie sygn. akt II SA/Kr 892/16 – winien wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, pod rygorem odrzucenia skargi. W sprawie rozpoznawanej pod sygn. akt II SA/Kr 892/16 skarżący, mimo prawidłowego wezwania, nie uzupełnił braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu "I.", zatem skarga podlegała odrzuceniu.

Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że w orzeczeniu wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek wniesienia przez M. H. skargi kasacyjnej (sygn. akt I OZ 1290/16) Sąd orzekł, iż skarga, aby została rozpoznana przez sąd administracyjny, powinna być kompletna oraz nie może zawierać braków formalnych jako pismo procesowe (a więc musi spełniać wymagania określone w art. 46, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 P.p.s.a.). W przypadku wniesienia skargi obarczonej brakiem formalnym, jak miało to miejsce w sprawie niniejszej, Sąd I instancji zasadnie wezwał stronę skarżącą do jego uzupełnienia. Skarżący w wymaganym terminie nie zastosował się do wezwania i nie uzupełnił braków formalnych skargi w sposób wskazany przez Sąd.

Poza powyższym skarżący kasacyjnie podniósł, że pismem z dnia [...] lipca 2016 r. organ wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o dane wymagane przepisami ustawy o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, bowiem analiza złożonego wniosku oraz przepisów powołanej ustawy prowadziła do ustalenia, iż winien on zostać rozpatrzony zgodnie z jej przepisami.

Skarżący nie uzupełnił wniosku z dnia [...] lipca 2016 r. ani nie oświadczył, że nie będzie powtórnie wykorzystywał informacji sektora publicznego. Zatem organ działając na podstawie art. 21 ust. 6 ustawy o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Skarżący kasacyjnie nie neguje faktu, że żądane informacje stanowią informację publiczną, a Burmistrz Miasta i Gminy S. jest organem obowiązanym do jej udostępnienia. W rozpatrywanym stanie faktycznym wobec powtórnego wykorzystywania przez skarżącego informacji publicznej w celach komercyjnych innych niż pierwotny cel, dla którego informacja została wytworzona, zastosowanie winny znaleźć przepisy ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego. Zaznaczył, że na portalu internetowym "I." zamieszczone są reklamy i ich cennik, co wyraźnie wskazuje na ponowne wykorzystanie informacji w celach komercyjnych.

Bezsprzecznie przedmiotowa informacja nie została wytworzona przez Gminę S. w celu publikowania jej na portalach internetowych lub dziennikach. Nie ma przy tym znaczenia również to, czy będzie ona wykorzystywana w celu komercyjnym czy niekomercyjnym. Dane dotyczące wykształcenia pracowników Urzędu Miasta i Gminy S. zostały zebrane i są przetwarzane w celu ustalenia, czy osoba kandydująca na stanowisko pracownika samorządowego spełnia wymagania określone przepisami prawa oraz wymogami zawartymi w ogłoszeniu o konkursie, dotyczące kwalifikacji i wykształcenia pracowników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że to wnioskodawca decyduje, czy występuje z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, do czego ma prawo zgodnie z art. 2 u.d.i.p. czy też o ponowne jej wykorzystywanie. Wobec powyższego organ zobligowany jest rozpoznać wniosek skarżącego zgodnie z przepisami prawa.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu z dnia [...] lipca 2016 r. do uzupełnienia wniosku złożonego w dniu [...] lipca 2016 r. ani nie oświadczył, że nie będzie powtórnie wykorzystywał żądanych informacji.

Wobec pouczenia wnioskodawcy o konsekwencjach nieuzupełnienia wniosku z dnia [...] lipca 2016 r. to sam wnioskodawca zdecydował, że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 21 ust. 6 cyt. ustawy. To jedynie od wnioskodawcy zależało, czy uzupełni wniosek, czy złoży oświadczenie, że nie będzie ponownie wykorzystywał informacji sektora publicznego. Z akt sprawy wynika, że skarżący milcząco zgodził się na pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Trudno w takim stanie rzeczy przypisywać organowi bezczynność.

M. H. – redaktor naczelny dziennika i portalu Informacyjnego "I." wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną Burmistrza Miasta i Gminy S. domagając się jej oddalenia jako nie znajdującej usprawiedliwionych podstaw. Skarżący nadmienił, że nie można zgodzić się z zarzutem, iż postępowanie przed Sądem I instancji było dotknięte wadą nieważności określoną w art.183 ust. 2 P.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zarówno składającym wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jak i skargę była ta sama osoba mająca zdolność sądową i procesową. Wobec ustawy o dostępie do informacji status dziennikarza jest irrelewantny, wniosek o udostępnienie informacji publicznej może złożyć każdy, stąd też skargę można składać zarówno jako osoba fizyczna, jak i redaktor naczelny dziennika. Aby sprawdzić status dziennikarza i redaktora naczelnego wystarczy wejść na prowadzone przez skarżącego strony internetowe lub rejestr dzienników i czasopism, gdzie zarejestrowane są wszystkie dane.

W dalszej kolejności zauważył, że twierdzenie organu, iż skarżący powinienem złożyć wniosek o ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego jest nieusprawiedliwione okolicznościami sprawy. Z treści wniosku nie wynika chęć ponownego wykorzystywania informacji. Opinia organu opiera się jedynie na domniemaniu, że ponieważ skarżący prowadzi dziennik i portal informacyjny, to będzie uzyskane informacje wykorzystywał w swojej pracy. Ustawa o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego w art. 7 stwierdza, iż tryb określony w tej stawie nie narusza zasad dostępu do informacji publicznej. Wskazuje to na odrębność trybu zawartego w obu ustawach. Wnioskodawca może żądać udostępnienia informacji, w zależności od tego czy zamierza ją ponownie wykorzystywać, czy też nie, w oparciu o jedną lub drugą ustawę.

Organ nie ma uprawnienia do wezwania osoby wnioskującej o zmianę wniosku. Nawet gdyby skarżący chciał wykorzystać uzyskane informacje w swojej pracy, to nie musiałby wnioskować o ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego. Bardziej sformalizowany tryb ponownego wykorzystywania informacji publicznego nie może również być nadużywany celem utrudnienia dostępu do informacji publicznych lub też aby zniechęcić wnioskodawców do wnioskowania o informacje. Postępowanie organu ma na celu zniechęcenie do wnioskowania o informacje, co należy uznać za niedopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, w sytuacji zaistnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a. Ponadto odstępstwo od zasady związania granicami skargi kasacyjnej przewiduje też art. 189 powołanej ustawy, który wyposaża Naczelny Sąd Administracyjny w kompetencję do uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, publ.: ONSAiWSA 2010 r. nr 3, poz. 40) Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi kasacyjnej, ma obowiązek zbadania, czy wojewódzki sąd administracyjny prawidłowo nadał sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania. Sąd administracyjny zobowiązany jest bowiem z urzędu do badania dopuszczalności skargi na każdym etapie rozpoznawania sprawy (w tym również w postępowaniu przed sądem drugiej instancji). Stwierdzenie niedopuszczalności skargi powoduje, że sprawa nie może być rozpoznawana w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie organ, oprócz zarzutu naruszenia prawa materialnego, podniósł zarzut naruszenia art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznej sprawie o sygn. akt I OZ 1290/16 stwierdził, że skoro – jako strona skarżąca – wystąpił podmiot określający się jako Redaktor Naczelny Portalu "I.", to za skarżącego nie może być uznany M. H. jako osoba fizyczna. Dlatego też Sąd I instancji zasadnie wezwał M. H. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, że jest on Redaktorem Naczelnym Portalu "I.". Wobec niezłożenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów, w ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił (I OZ 1290/16)).

Oceniając przedstawioną kwestię, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w rozpatrywanej sprawie zarządzeniem starszego referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2016 r. wezwano skarżącego – M. H. – Redaktora Naczelnego Dziennika i Portalu Informacyjnego "I." do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) poprzez "złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on Redaktorem Naczelnym Dziennika i Portalu Informacyjnego "I.".

Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 21 akt sądowoadministracyjnych). W piśmie z tego samego dnia, złożonym poprzez e-puap, stanowiącym odpowiedź na wezwanie, skarżący wyjaśnił między innymi, iż portal/czasopismo jest ujawniony w jawnym rejestrze dzienników i czasopism prowadzonym przez Sąd Okręgowy w W. pod adresem: http://www.warszawa.so.gov.pl/wyszukiwarka – czasopismpartii.html. Ponadto skarżący stwierdził, że już raz składał do WSA w Krakowie takie dokumenty.

Do pisma tego skarżący dołączył w formie elektronicznej kopię postanowienia Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2013 r. o wpisaniu do rejestru dzienników i czasopism pod numerem rejestru: [...] tytułu dziennika lub czasopisma I. http:// [...] oraz kopię postanowienia tego Sądu z dnia [...] marca 2014 r. zmieniająca adres redakcji wydawcy i redaktora naczelnego a także czasookres wydawania tytułu I..

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z treścią art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienie lub poprawienia w terminie [...] dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w Rozdziale I Działu III "Pisma w postępowaniu sądowym" określają wymagania formalne, jakim powinno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym. Wspomniane regulacje, a także zawarte w Rozdziale II tego Działu zatytułowanego "Skarga" (np. art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 3) wskazują, że przez "warunki formalne", o których mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. należy rozumieć warunki określone w art. 46-48 i art. 57 § 1 tej ustawy. Przedstawione unormowania prowadzą do wniosku, że skarga, aby została rozpoznana przez sąd administracyjny, powinna być kompletna oraz nie może zawierać braków formalnych jako pismo procesowe (a więc musi spełniać wymagania określone w art. 46, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 P.p.s.a.). W przypadku wniesienia skargi obarczonej brakiem formalnym, jak miało to miejsce w sprawie niniejszej, Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał stronę skarżącą do jego uzupełnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący w wymaganym terminie nie zastosował się do wezwania i nie uzupełnił braków formalnych skargi w sposób wskazany przez Sąd.

Zarządzenie referendarza sądowego o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on Redaktorem Naczelnym Portalu "I." było sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie. W takiej sytuacji nie może być wątpliwości odnośnie przedmiotu wezwania i rygoru grożącego w razie niezastosowania się do treści zarządzenia. Za uzupełnienie braków nie można uznać przedłożenia nieuwierzytelnionych kopii postanowień Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2013 r. i z dnia [...] marca 2014 r., co winno było skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Dodać należy, że zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 46 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarga zawiera imię i nazwisko lub nazwę stron. Skoro jako strona skarżąca wystąpił podmiot określający się jako Redaktor Naczelny Portalu "I.", to za skarżącego nie może być uznany M. H. jako osoba fizyczna. Podając nazwę strony skarżącej, sam skarżący ukierunkował dalsze czynności procesowe Sądu związane z badaniem, czy pismo procesowe spełnia wymogi formalne.

Nie jest też trafny pogląd strony skarżącej, iż wystarczające jest złożenie dokumentów potwierdzających fakt bycia redaktorem naczelnym czasopisma w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Strona zobowiązana jest zatem uzupełnić braki formalne pisma w każdej indywidualnej sprawie (por. postanowienia NSA: z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II FSK 1586/09 i z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1305/10).

W zaistniałej sytuacji odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego nie może wyjść ponad stwierdzenie, że odrzucenie skargi z powodu jej niedopuszczalności oznacza brak podstaw do merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a zatem stwierdzenie niedopuszczalności skargi wyklucza możliwość oceny zasadności zarzutu związanego z kwestią zgodności z prawem działania organu w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W związku z tym, że jak wyżej podano, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien był odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., czego nie uczynił, tylko rozpoznał ją merytorycznie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 189 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i skargę odrzucił.

O zwrocie wpisu od skargi na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Sprostowania wyroku Sąd dokonał w oparciu o art. 156 § 3 P.p.s.a.