Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 431/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i 3, art. 78 § 1, art. 79a § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zo ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 591
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tekst jednolity.
article: art. 18 i n.
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 11 pkt 2 i 3.
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

L. B. (dalej jako skarżący, wnioskodawca, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS, Zakład) z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r..

Jak wynika z nadesłanych akt sprawy skarżący złożył 4 marca 2021 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za ww. okres. Zaznaczył w części I formularza wniosku, że według stanu na 30 listopada 2020 r. prowadzi jako przeważającą pozarolniczą działalność gospodarczą wg kodu PKD 49.39.Z.

Zakład ww. decyzją z "[...]" r. odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.. Powołał w sentencji art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej ustawa kryzysowa), "§ 10 ust. 1/ust. 2" rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371), dalej rozporządzenie o wsparciu, oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), dalej u.s.u.s..

Przedstawił w uzasadnieniu decyzji treść § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 11 pkt 2 i 3 rozporządzenia o wsparciu. Podał, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami wymienionymi w treści tego przepisu, m.in. kodami z grupy 49.xx: 49.32.Z i 49.39.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na wymienione w tym przepisie Fundusze, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

ZUS wskazał, że skarżący zaznaczył w omawianym wniosku, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z. Jednak organ ustalił w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), że przeważająca działalność gospodarcza strony na dzień 30 listopada 2020 r. oznaczona była kodem PKD 49.31.Z.

Zauważył, że zmiana w CEIDG została zgłoszona dopiero 4 stycznia 2021 r. na przeważającą działalność o kodzie PKD 49.39.Z. Z uwagi na zgłoszenie zmiany po 30 listopada 2020 r. Zakład stwierdził, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia i wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r..

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tut. Sądu skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy lub uchylenie decyzji i przyznanie prawa do zwolnienia z opłacania omawianych składek za ww. okres.

Zarzucił, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący zestawił treść kodów PKD 49.31.Z i 49.39.Z. Wyjaśnił, że w całym okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie świadczył usług wymienionych pod kodem PKD 49.31.Z. Jego działalność gospodarcza polega na okazjonalnym wynajmie autobusu z kierowcą, przewozach wycieczkowych i turystycznych oraz realizacji innych okazjonalnych przewozów autobusowych kursujących bez ustalonego rozkładu. Powyższe wynika z wystawionych faktur VAT.

Podał, że 4 stycznia 2021 r. w dziale CEIDG Urzędu Miasta "[...]" dokonał korekty błędnego kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej firmy z kodu 49.31.Z na kod 49.39.Z. Z uwagi na powyższe i fakt, że faktyczne, jedyne i przeważające przychody w latach 2020 i 2021 uzyskuje w ramach PKD 49.39.Z - spełnia warunki do zwolnienia z ZUS za wnioskowany okres.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, łączne rozpoznanie sprawy wraz ze skargą od decyzji ZUS rozpoznawaną przed tut. Sądem pod sygn. akt I SA/OI 293/21, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zakład podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Powołał § 10 ust. 3 rozporządzenia o wsparciu w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji. Podkreślił, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r..

Podał, że z akt sprawy oraz danych zapisanych w CEIDG na 30 listopada 2020 r. wynika, że prowadzona przez skarżącego przeważająca działalność, zgodnie z wpisem, oznaczona była kodem PKD 49.31.Z, który nie został wymieniony w enumeratywnym katalogu w § 10 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, zaś zmiana wpisu na kod PKD 49.39.Z została zgłoszona dopiero 4 stycznia 2021 r. tj. po dniu, na który badane są uprawnienia do zwolnienia z opłacania składek, o czym wprost stanowi § 10 ust. 3 rozporządzenia. W związku z czym fakt zmiany kodu PKD po dniu na który badane są uprawnienia (tj. po 30 listopada 2020 r.) nie może powodować skutków prawnych w postaci zwolnienia z opłacenia składek.

Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w terminie czternastu dni od zawiadomienia go przez WSA w Olszynie o złożeniu wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, co wynikało z pouczenia zawartego w piśmie z 31 maja 2021 r., przy którym tut. Sąd doręczył odpis odpowiedzi organu na skargę (k. 13 i 18 akt sądowych).

Zarządzeniem z 27 września 2021 r. (k. 20) Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" r. odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r.

Sąd podziela poglądy zawarte w wyroku z 17 czerwca 2021r., sygn. akt I SA/OI 293/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Olsztynie, w którym została uwzględniona skarga L. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z "[.1.]" r., nr "[.1.]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r..

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 11 pkt 2 i 3 rozporządzenia o wsparciu. ZUS podał, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami wymienionymi w treści tego przepisu, m.in. kodami z grupy 49.xx: 49.32.Z i 49.39.Z, art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie ZUS nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego. ZUS wskazał, że skarżący zaznaczył w omawianym wniosku, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z. Według ZUS w rzeczywistości skarżący prowadzał działalność gospodarczą o kodzie 49.31.Z.

Skarżący natomiast wskazywał, że w całym okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie świadczył usług wymienionych pod kodem PKD 49.31.Z. Wskazał, że jego działalność gospodarcza polega na okazjonalnym wynajmie autobusu z kierowcą, przewozach wycieczkowych i turystycznych oraz realizacji innych okazjonalnych przewozów autobusowych kursujących bez ustalonego rozkładu. Powyższe wynika z wystawionych faktur VAT.

Podał, że 4 stycznia 2021 r. w dziale CEIDG Urzędu Miasta "[...]" dokonał korekty błędnego kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej firmy z kodu 49.31.Z na kod 49.39.Z. Tymczasem ZUS nie wyjaśnił tej kwestii i przyjął na podstawie danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), że przeważająca działalność gospodarcza strony na dzień 30 listopada 2020 r. oznaczona była kodem PKD 49.31.Z.

Sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

W myśl zatem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.), decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja z "[...]" r. zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję po której następuje część nazwana: "Uzasadnienie".

Zakład przedstawił w uzasadnieniu decyzji treść § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 11 pkt 2 i 3 rozporządzenia o wsparciu. Podał, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami wymienionymi w treści tego przepisu, m.in. kodami z grupy 49.xx: 49.32.Z i 49.39.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na wymienione w tym przepisie Fundusze, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tut. Sądu skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący zestawił treść kodów PKD 49.31.Z i 49.39.Z. Wyjaśnił, że w całym okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie świadczył usług wymienionych pod kodem PKD 49.31.Z. Jego działalność gospodarcza polega na okazjonalnym wynajmie autobusu z kierowcą, przewozach wycieczkowych i turystycznych oraz realizacji innych okazjonalnych przewozów autobusowych kursujących bez ustalonego rozkładu. Powyższe wynika z wystawionych faktur VAT.

Podał, że 4 stycznia 2021 r. w dziale CEIDG Urzędu Miasta "[...]" dokonał korekty błędnego kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej firmy z kodu 49.31.Z na kod 49.39.Z. Z uwagi na powyższe i fakt, że faktyczne, jedyne i przeważające przychody w latach 2020 i 2021 uzyskuje w ramach PKD 49.39.Z - spełnia warunki do zwolnienia z ZUS za wnioskowany okres.

Taki sposób uzasadnienia – w ocenie Sądu – nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu.

Zdaniem Sądu, organ nie może bezkrytycznie przyjmować danych statystycznych zawartych w rejestrze REGON, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego na dzień 30 listopada 2020 r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKO) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze i w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności.

Inne rozumienie mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w przepisach prawa mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Zdaniem Sądu, zawarte w przepisie prawa materialnego sformułowanie "prowadzona działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie było wprost określanych odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miało zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.).

Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.

Dodatkowo zauważyć należy, że jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS (www.zus.pl), ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych.

Zatem organ powinien był realizować , uregulowaną w art. 10 k.p.a., zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. W świetle powyższego w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości że w przedmiotowej sprawie doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).

Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z "[...]" r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; nie wyjaśnił również stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego.

Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.

W świetle powyższych wywodów aby rozstrzygnąć sprawę Sąd musiałby najpierw ustalić jej stan faktyczny a następnie dokonać subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis prawa materialnego. Wskazywanie w odpowiedzi na skargę dalszych argumentów prawnych nie może zastępować uzasadnienia decyzji administracyjnej

Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję jako wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem prawnym i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu, zawartymi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, wyda stosowne rozstrzygnięcie zawierające uzasadnienie odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.