Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1895/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 156 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Marek Wroczyński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] października 2010 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie nr [...], działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] maja 1991 r., stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, własności nieruchomości szczegółowo opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], jako działka nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej wystąpiły M.K. i M.Z., reprezentowane przez adw. W.S..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] października 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., wskazując, że przedmiotowa decyzja komunalizacyjna dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa.

A.Z. pismem z dnia 4 lipca 2012 r. zwrócił się do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z dnia [...] października 2010 r. i z dnia [...] lutego 2011 r.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., wystąpił A.Z. wskazując, że w jego opinii zaskarżone decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawą, a w szczególności przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (...). Wydane decyzje (w opinii wnioskodawcy) naruszają także rażąco kpa oraz inne przepisy prawa.

Minister Administracji i Cyfryzacji rozpoznając ponownie sprawę stwierdził, że decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. nie narusza prawa.

Organ podkreślił, że rozpatrując sprawę należało mieć na uwadze, iż w wyniku skargi A.Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2169/12, uchylił postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2012 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] marca 2012 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2011 r. i wskazał, że w zaistniałej sytuacji żądanie A.Z. powinno być ocenione w trybie przepisów dotyczących art. 156 kpa. Niniejsza decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. stanową wypełnienie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Organ podkreślił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez A.Z. w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nie zawiera żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nie przedstawia nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia. W ocenie organu koniecznym było odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2010 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., dotyczącej komunalizacji działki nr [...], ponieważ z akt sprawy jednoznacznie wynika, że własność przedmiotowej nieruchomości nigdy nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa i przysługuje osobom fizycznym (spadkobiercom E.R.), zaś w/w kontrolowane decyzje nie wypełniają przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.

Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] została wydana na podstawie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.

Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zaznaczył, że zgodzić się należy z twierdzeniem wnioskodawcy, iż działka nr [...] na podstawie decyzji z dnia [...] września 1980 r., nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat od daty zawarcia umowy notarialnej [...] tj. od dnia [...] września 1980 r. J. i M. małż. K.. Następnie na podstawie umowy darowizny z dnia [...] marca 1982 r. [...] użytkownikiem wieczystym w 1/2 części stał się A.K.. Z kolei aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] października 1991 r. M. i J. małż. K. oraz A.K. przenieśli całe swoje udziały w użytkowaniu wieczystym działki nr [...] na rzecz A.Z..

Samo oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i obrót tym prawem nie ma jednakże żadnego znaczenia dla unieważnienia decyzji komunalizacyjnej, ponieważ skutkiem decyzji organu nadzoru jest niejako "skasowanie" prawa własności gminy bez odnoszenia się do kwestii użytkowania wieczystego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1906/08).

Tym samym – zdaniem Ministra - nie można było uznać, że przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], jest bezpośrednim skutkiem prawnym decyzji komunalizacyjnej. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. i z dnia [...] października 2010 r., stwierdzających nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A.Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o unieważnienie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. i z dnia [...] października 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił m.in., że decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. jest nieważna, ponieważ doręczona została na jego nazwisko i adres, w chwili gdy właścicielem działki nr [...] była jego córka A.Z.. W chwili doręczenia skarżący nie był więc strona postepowania, co narusza art. 156 § 1 pkt 4 kpa. W sprawie rażąco naruszony został również art. 156 § 2 kpa, bowiem decyzja z dnia [...] maja 1991 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Zdaniem skarżącego Minister Administracji i Cyfryzacji nie uwzględnił postanowień uzasadnienia wyroku z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2169/12, który nakazał rozpoznanie sprawy w trybie art. 156 § 1 i n. kpa. Postępowanie przed organem nie uwzględniało także "wady prawnej ostatecznej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (...), jak też sugestii, co do trybu weryfikacji tej decyzji zawartych w piśmie Rzecznika Praw Obywatelskich". W ocenie skarżącego organ naruszył ponadto art. 7, 8 i 9 kpa oraz rażąco pominął uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 90/10. Decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] i nr [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Poza sporem jest to, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], stwierdzająca nieodpłatne nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie nr [...] jako działka nr [...] rażąco naruszała przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Wobec skutku jaki wywołała ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], stwierdzająca, że nieruchomość oznaczona jako parcele nr [...] i [...] – później oznaczona jako działka nr [...], następnie działka nr [...], z której z kolei wydzielono m.in. działkę nr [...] (wykaz synchronizacyjny działki nr [...] z dnia [...] września 2006 r.), nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej, doszło do tego, że w dacie 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowego gruntu, ponieważ nie doszło do nabycia spornej nieruchomości z mocy prawa w trybie wyżej wymienionego przepisu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej. Wobec tego prawidłowo Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził w zaskarżonej decyzji, wskazując, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzjach nr [...] (pierwszoinstancyjna) i nr [...] (odwoławcza) trafnie zastosował przepis art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i stwierdził, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], jest obciążona wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Zdaniem Sądu, rację należało też przyznać Ministrowi Administracji i Cyfryzacji, co do tego, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...] nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa i w związku z tym nie zachodziła podstawa do zastosowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przepisu art. 158 § 2 Kpa (stwierdzenia wydania decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa).

Sąd zwraca uwagę, że prawo użytkowania wieczystego obciążające przedmiotowy grunt powstało znacznie wcześniej, niż wprowadzenie przez ustawodawcę instytucji komunalizacji mienia Skarbu Państwa. Prawo to powstało w dniu [...] września 1980 r. (data wpisu do księgi wieczystej) na mocy umowy cywilnoprawnej z tej samej daty. Obrót cywilnoprawny tym prawem przez pierwotnych użytkowników wieczystych na rzecz skarżącego A.Z. nastąpił zaś w dniu [...] grudnia 1991 r. na mocy umowy z dnia [...] października 1991 r. (odpis zupełny z Kw nr [...]).

Przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na skarżącego - mimo, że dokonane kilka miesięcy po wydaniu decyzji komunalizacyjnej - było jednak konsekwencją wcześniej zawartej umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, a nie decyzji komunalizacyjnej. Skarżący pomija to, że przedmiot decyzji komunalizacyjnej w żaden sposób nie dotyczył wcześniej ustanowionego prawa użytkowania wieczystego (wynika to z osnowy tej decyzji). Komunalizacja dotyczyła jedynie prawa własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a decyzja ta miała charakter jedynie deklaratoryjny. Wobec tego nie można uznać, że pomiędzy decyzją kumunalizacyjną, a nabyciem przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego wystąpił związek przyczynowo – skutkowy, który można by zakwalifikować jako wywołanie przez decyzję komunalizacyjną nieodwracalnego skutku prawnego (art. 156 § 2 Kpa). Skarżący nie dostrzega tego, że instytucja nieodwracalnych skutków prawnych ma charakter wyjątkowy, ponieważ wyłącza zasadę dopuszczalności weryfikacji decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności. Wobec tego interpretacja tej przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji musi mieć charakter ścieśniający. W ocenie Sądu, aby decyzja administracyjna wywołała nieodwracalny skutek prawny następujący po niej obrót cywilnoprawny musi dotyczyć prawa, którego ta decyzja dotyczy i obrót tym prawem musi być normalnym i bezpośrednim skutkiem decyzji o charakterze konstytutywnym (np. przepisy prawa wymagają wydania decyzji przed zawarciem aktu notarialnego bądź decyzja niejako stwarza warunki do zadysponowania nabytym na jej podstawie prawem na rzecz osoby trzeciej). W niniejszej sprawie te warunki nie zostały spełnione: decyzja komunalizacyjna miała charakter jedynie potwierdzający transfer prawa własności na rzecz gminy z mocy samego prawa, rozstrzygnięcie tej decyzji nie dotykało prawa użytkowania wieczystego, późniejszy obrót prawem użytkowania wieczystego nie był skutkiem decyzji komunalizacyjnej, ale następstwem wcześniejszej umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Z kolei przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz A.Z. umożliwiło przekształcenie tego prawa w prawo własności na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. Następnie decyzja uwłaszczeniowa z 2009 r. stworzyła warunki do przeniesienia przez skarżącego na podstawie umowy darowizny z dnia [...] stycznia 2011 r., Rep. [...] prawa własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz córki A.Z.. Wobec tego również zdarzenia prawne w postaci przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i darowizna przedmiotowej nieruchomości na rzecz córki nie mogły być kwalifikowane jako nieodwracalne skutki prawne decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...].

Nawet gdyby przyjąć za zasadne stanowisko skarżącego, co do tego, że decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne (tego poglądu Sąd nie podziela), to i tak nie byłoby możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Trudno uznać, aby przepis art. 156 § 2 Kpa, w zakresie w jakim normuje instytucję nieodwracalnych skutków prawnych, mógł być naruszony w warunkach rażącego naruszenia prawa. Skarżący pomija to, że zwrot "decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne" jest zwrotem niedookreślonym przez co może być różnie rozumiany. Stosowanie przepisu art. 156 § 2 Kpa w zakresie tej przeszkody do stwierdzenia nieważności wymaga wykładni na tle konkretnej sprawy. Wobec tego wątpliwe jest, aby w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej powyższy przepis został naruszony w sposób oczywisty – rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wobec tego nie można zgodzić się z A.Z., że Minister Administracji i Cyfryzacji winien unieważnić wcześniejsze decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] i nr [...] jako rażąco naruszające przepis art. 156 § 2 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił stanowiska A.Z., co do tego, że decyzja nr [...] jest obciążona wadą kwalifikowanego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, czego nie dostrzegł Minister Administracji i Cyfryzacji. Poza sporem jest to, że na mocy umowy darowizny z dnia [...] stycznia 2011 r. A.Z. przeniósł prawo własności do spornej nieruchomości na rzecz córki A.Z.. Nie budzi wątpliwości Sądu także to, że kilkanaście dni później ([...] lutego 2011 r.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję odwoławczą nr [...], gdzie jako adresata wskazał A.Z.. Uszło jednak uwadze skarżącego, że o wystąpieniu podstawy nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa (skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie) można mówić w przypadku, gdy decyzja administracyjna orzeka o nadaniu lub odebraniu, przekształceniu, ograniczeniu praw materialnych danej osoby, mimo, że ta osoba nie powinna nabyć danych praw lub praw tych nie posiada. Tak sytuacja może mieć miejsce także w sytuacji, gdy organ rozstrzygnie o nałożeniu obowiązków materialnych na osobę, na którą te obowiązki nie powinny być nałożone. Tymczasem decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] zapadła w postępowaniu nadzorczym, w którym kontrolowano decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], która nie orzekała o prawach materialnych skarżącego (prawie użytkowania wieczystego). Decyzja nr [...] w sposób bezpośredni nie rozstrzygała w osnowie o nadaniu lub odebraniu, przekształceniu, ograniczeniu prawa własności A.Z.. Wobec tego błędne doręczenie decyzji nr [...] A. Z., zamiast A.Z., nie mogło być potraktowanie jako działanie organu w warunkach z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Jeżeli natomiast A.Z. uważała, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pominął jej udział w postępowaniu odwoławczym jako właściciela działki nr [...], to taka sytuacja mogłaby świadczyć o wadzie postępowania administracyjnego wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa (czego Sąd w niniejszej sprawie nie oceniał), a nie jako kwalifikowana wada samej decyzji administracyjnej z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.

Sąd nie podzielił zarzutu niezastosowania się przez Ministra Administracji i Cyfryzacji do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2169/12. Minister przeprowadził postępowanie i wydał decyzję w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a więc w trybie weryfikacji decyzji jakiego domagał się A.Z.. W wyroku tym Sąd nie przesądził, że prawidłowe jest stanowisko prezentowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. w zakresie wywołania przez decyzję komunalizacyjną nieodwracalnych skutków prawnych, ani też, że decyzja nr [...] obciążona jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. W wyroku tym Sąd, uznając interes prawny A.Z. we wniesieniu skargi, nakazał organowi nadzoru rozpoznanie wniosku skarżącego w trybie art. 156 § 1 i n. Kpa, co też organ uczynił.

Jeżeli chodzi o zarzut nieuwzględnienia przez Ministra Administracji i Cyfryzacji uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 90/10 Sąd zwraca uwagę, że ocena prawna zaprezentowana w tej uchwale nie przeczy stanowisku Ministra Administracji i Cyfryzacji zaprezentowanemu w zaskarżonej decyzji. Treść tej uchwały udziela odpowiedzi na pytanie: czy użytkownik wieczysty wpisany do księgi wieczystej jest chroniony zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), w sytuacji gdy, w następstwie później wydanych decyzji administracyjnych, rodzących skutki wsteczne, odpadł tytuł własności Skarbu Państwa, a następnie jednostki samorządu terytorialnego, a przy tym konstrukcja prawna użytkowania wieczystego zakłada istnienie tegoż prawa tylko jako obciążenie gruntów skarbowych lub samorządowych? W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę użytkowania wieczystego, także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela nieruchomości. Zaprezentowana wyżej ocena prawna zapadła na tle sprawy cywilnej o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ukwh).

Zdaniem Sądu, nie można utożsamiać instytucji nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 Kpa) z instytucją rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 10 ust. 1 ukwh). Ta pierwsza instytucja funkcjonuje w prawie administracyjnym, ta druga w prawie cywilnym. Organ nadzoru rozpoznający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ma kompetencje do ustalenia, czy kontrolowana decyzja obarczona jest wadą nieważności z art. 156 § 1 Kpa, a jeżeli tak to, czy nie występują przeszkody do stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 § 2 Kpa. Organ administracji nie ma kompetencji do oceny, czy podmiot wpisany do księgi wieczystej jako użytkownik wieczysty, czy właściciel chroniony jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych i w związku z tym oceny, czy jego prawo w przyszłości pozostanie nienaruszone. To sąd powszechny w postępowaniu cywilnym jest władny czynić ustalenia i oceniać, czy w konkretnej sprawie rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę prawa i w tym zakresie badać, czy rozporządzenie prawem miało charakter odpłatny i czy nabywca działał w dobrej wierze (art. 6 ust. 1 i 2 ukwh). To zagadnienie wykraczało zatem poza przedmiot spraw administracyjnych, rozpoznawanych, czy to przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, czy Ministra Administracji i Cyfryzacji. W ocenie Sądu, zagadnienie ochrony nabywcy prawa wynikające z zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych staje się aktualne na etapie sprawy cywilnej, w której sąd powszechny dokonuje oceny, czy wpis w księdze wieczystej nabywcy prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej pozostaje, czy będzie podlegał wykreśleniu. Wówczas to dochodzi z reguły do konkurencji praw spadkobierców poprzedniego właściciela gruntu dochodzących ich wpisu do księgi wieczystej jako uprawnionych z prawem osoby wpisanej do księgi wieczystej, która powołuje się na ochronę wynikającą z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wobec tego stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, samo przez się, nie powoduje skutku w postaci wykreślenia prawa rzeczowego wpisanego do księgi wieczystej. Stwierdzenie nieważności eliminuje jedynie skutki jakie wywołała decyzja komunalizacyjna (nabycie przez gminę prawa własności nieruchomości). To zaś jakie będą losy wpisów w księdze wieczystej, prowadzonej dla spornej nieruchomości zależeć będzie od wyniku postępowania, czy też postępowań prowadzonych przed sądem powszechnym.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.