Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 215/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 77 par. 1; art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków PFRON do zakupu sprzętu w ramach likwidacji barier technicznych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].03.2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

P. Z. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy F. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier technicznych roweru trójkołowego handbike napędzanego siłą mięśni rąk. Do wniosku dołączył fakturę zakupu wózka za cenę 29.000 zł, a także orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Prezydent B. decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...] odmówił Skarżącemu wnioskowanego dofinansowania ze środków PFRON, wyjaśniając, że Skarżący nie wskazał żadnych utrudnień natury technicznej, których usunięcie można by zakwalifikować jako likwidację barier technicznych, zaś uczestnictwa w wycieczkach rowerowych lub pokonywania znacznych odległości nie można uznać za uzasadnione potrzeby wynikające z niepełnosprawności Skarżącego.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ nakazał ustalenie, czy i w jakim stopniu likwidacja zgłoszonej potrzeby jako technicznej jest uzasadniona potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności Skarżącego i rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu dofinansowania z Funduszu. Organ wskazał, że likwidacja wnioskowanej bariery technicznej może nastąpić przy spełnieniu przesłanki z § 6 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia tj. jeżeli umożliwi lub ułatwi w znacznym stopniu wnioskodawcy wykonywanie podstawowych czynności codziennych lub kontaktów z otoczeniem i pod warunkiem, że mieści się w możliwościach finansowych organu.

Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] Prezydent B. ponownie odmówił Skarżącemu wnioskowanego dofinansowania. W ocenie tego organu, brak jest uzasadnienia konieczności zakupu przedmiotu do celów wskazanych we wniosku, czyli do przemieszczania się na dalsze odległości oraz uczestnictwa w wycieczkach rowerowych. Organ wskazał, że rower tego typu jest rowerem sportowym, wykonanym z kompozytów węglowych przez co jest lekki i wytrzymały. Jego składowy element – widelec RevoX, jak podaje producent, został zaprojektowany tak, aby znacząco zmniejszyć opory aerodynamiczne i w połączeniu ze specjalną ramą pozwalającą usiąść głębiej, umożliwia osiąganie dużych prędkości przy jednoczesnym zachowaniu stabilności. Rowery tego typu, wykonane są kompozytów węglowych, mają szerokie zastosowanie w wyczynowym sporcie osób niepełnosprawnych. Zgłoszone potrzeby, jak przemieszczanie się na znaczne odległości oraz udział w wycieczkach rowerowych, wykraczają poza codzienne funkcjonowanie i nie mają charakteru podstawowego. Zdaniem organu, kontakty z otoczeniem umożliwia posiadany wózek inwalidzki do poruszania się na co dzień. Przeznaczenie roweru trójkołowego typu handbike, przedstawionego w ofercie - Revox Basic, wykorzystywanego do uprawiania sportu osób niepełnosprawnych, do celów wskazanych we wniosku nie mieści się w przesłankach dofinansowania barier technicznych. Zakup roweru trójkołowego typu handbike (jakiegokolwiek modelu) nie likwiduje barier technicznych, natomiast może likwidować bariery transportowe, a te nie podlegają dofinansowaniu w ramach zadań powiatu.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący podniósł, że nie ma legalnej definicji barier technicznych, która wykluczałaby dofinansowanie roweru handbike. Tego typu rower spełnia przesłanki likwidacji bariery technicznej, ponieważ jako osoba niepełnosprawna nie jest on w stanie korzystać z "normalnego" roweru przeznczonego dla użytku przez osoby pełnosprawne. Skarżący wskazał też, że brak jest legalnej definicji "barier transportowych". Jedyne bariery transportowe, które udało mu się odnaleźć to te wymienione w programie "Aktywny samorząd" prowadzony przez PFRON, jak pomoc w zakupie i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu oraz pomoc w uzyskaniu prawa jazdy kategorii B. Natomiast nie odnajduje w tych zadaniach możliwości dofinansowania roweru trójkołowego typu handbike ani podobnych urządzeń. Skarżący zauważył, że MOPS we W. taki rower traktuje jako likwidację bariery technicznej umożliwiającej funkcjonowanie w życiu codziennym. Jego zdaniem obowiązujące przepisy powinny być interpretowane i stosowane w sposób jednolity przez wszystkie organy administracji publicznej. Udział w wycieczkach rowerowych jest elementem życia codziennego i pozwala na aktywne uczestniczenie w życiu społecznym, a jednocześnie jest jedną z form rehabilitacji. Fakt, że tego typu rower jest wykorzystywany do uprawiania sportu przez osoby niepełnosprawne nie powoduje, że z korzystania z roweru tego typu wyłączone są inne osoby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ przywołał przepis art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 511 ze zm.) a także § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U z 2015r. poz. 926) oraz wskazał, że Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym - na stałe, ze wskazaniem: konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Z powyższych wskazań wynika, że z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność wymaga wsparcia ułatwiającego samodzielną egzystencję przez powołane do tego instytucje.

Organ zauważył, że z treści przedstawionego zaświadczenia lekarskiego wynika, że Skarżący jest po urazie rdzenia kręgowego z niedowładem czterokończynowym, porusza się na wózku inwalidzkim, rower trójkołowy napędzany siłą mięśni rąk - według pacjenta - może ułatwić poruszanie się szczególnie na większą odległość. Wnioskodawca oświadczył, że od dwóch lat mieszka i jest zameldowany w B., przeciętny miesięczny dochód z tytułu renty socjalnej wynosi 862,68 zł, w latach 2010 - 2013 korzystał ze środków Funduszu na czesne na studia.

Kolegium oceniło jednak, że zakup roweru handbike RevoX nie jest formą likwidacji bariery technicznej, bowiem nie ułatwi Skarżącemu w znacznym stopniu podstawowych codziennych czynności. Posiada on środek do poruszania się (wózek inwalidzki), więc ma możliwość poruszania się i nawiązywania kontaktów z otoczeniem. Natomiast zgłoszone potrzeby przemieszczania się na znaczne odległości oraz udział w wycieczkach rowerowych wykraczają poza codzienne funkcjonowanie i nie mają charakteru podstawowego w życiu Skarżącego.

Bariera techniczna, w rozumieniu Kolegium, to przeszkoda wynikająca z braku zastosowania lub niedostosowania odpowiednich do rodzaju niepełnosprawności przedmiotów lub urządzeń i ich likwidacja powinna powodować sprawniejsze warunki funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Organ uznał, że Skarżący zamierza uzyskać środki na podniesienie standardu życiowego osoby niepełnosprawnej, a nie na likwidację bariery technicznej w związku ze swoimi indywidualnymi potrzebami w codziennym życiu. Zgłoszona potrzeba nie likwiduje zasadniczych trudności technicznych w bieżącym funkcjonowaniu, a rozwijanie relacji społecznych poprzez uczestnictwo w wycieczkach rowerowych, czy aktywizacji poprzez uprawianie sportu, wykracza poza zakres bieżących trudności technicznych, mających bezpośredni związek z wykonywaniem podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Kolegium podzieliło pogląd organu l instancji, iż wskazany cel zakupu nie likwiduje barier technicznych, natomiast może likwidować bariery transportowe, a te nie podlegają dofinansowaniu w ramach zadań powiatu. Wskazał ponadto, że treść § 6 rozporządzenia została zmieniona rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2003r. Nr 100, poz. 930) i nie przewiduje dofinasowania ze środków funduszu barier transportowych przez powiat.

W skardze złożonej do Sądu Skarżący podniósł, że w obu decyzjach organy wydające nie wykazały, na jakiej podstawie prawnej opierają twierdzenie, iż "rower trójkołowy handbike nie likwiduje barier technicznych, natomiast może likwidować bariery transportowe". Wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. traktuje dofinansowanie trójkołowego roweru jako likwidację bariery technicznej oraz dofinansowuje jego zakup ze środków PFRON. Stwierdził, że czuje się on dyskryminowany ze względu na miejsce zamieszkania oraz uważa, że jego prawa do dofinansowań ze środków publicznych PFRON są ograniczane.

Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie zachodzi.

Organ w przedmiotowej sprawie naruszył w sposób znaczny przepisy postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając wszystkich jej aspektów, czym naruszył zasady wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w toku prowadzonego postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. obliguje organ do oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, te właśnie procedury zostały naruszone. Organ nie wyjaśnił bowiem, na jakiej podstawie nie traktuje dofinansowania na zakup roweru typu "hand-bike", jako pomocy w likwidacji barier technicznych, szczególnie że, na co słusznie wskazuje Skarżący, nie ma legalnej definicji tego zagadnienia, a organ nie próbuje jej nawet wyprowadzić. Poza tym, na co również słusznie wskazuje Skarżący, na stronie internetowej MOPR we W. ośrodek wskazuje, iż "bariery techniczne to bariery uniemożliwiające lub utrudniające osobie niepełnosprawnej funkcjonowanie społeczne. Likwidacja tych barier powinna powodować sprawniejsze działanie tej osoby w społeczeństwie, umożliwienie lub ułatwienie w korzystaniu z przestrzeni życiowej. Likwidacja barier technicznych polega m.inn. na [...] umożliwieniu funkcjonowania w życiu codziennym (np. rower trójkołowy, tandem)". Organ w decyzjach nie odnosi się do tego zagadnienia. Organ ponadto nie sprawdził, czy faktycznie inne ośrodki dofinansowują tego typu rowery. Nadmienić należy, że Skarżący wystąpił o dofinansowanie konkretnego modelu ze względu na jego wagę oraz stopień niepełnosprawności ruchowej Skarżącego. Organ natomiast wskazał w uzasadnieniu, iż są to rowery wykorzystywane sportowo.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) uchylił zaskarżoną decyzję, uznając że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt II na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy