Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1546/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego T. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, po rozpatrzeniu wniosku Pana T. T. (skarżący) z dnia [...] lutego 2017 r. postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pan T. T. wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku strona szczegółowo przedstawiła przebieg swojej służby i realizowane zadania w poszczególnych komórkach organizacyjnych, tj. Służbie Bezpieczeństwa (SB), Milicji Obywatelskiej (MO) i Policji w latach 1976 - 2005. Pan T. T. podnosi, iż w SB znalazł się przez przypadek, nieświadomie i w wyniku nieporozumienia, a także braku wiedzy o funkcjonowaniu administracji oraz, jak się przyznaje - naiwności młodego człowieka. Jak informuje wnioskodawca, po wielu latach starań o przeniesienie z SB do MO, nastąpiło ono dopiero w roku 1983. Wtedy to powierzono ww. stanowisko do wykonywania zadań związanych z planowaniem obronnym i współdziałaniem

z Obroną Cywilną. Następnie po zmianie Komendy Wojewódzkiej Policji na Komendę Miejską Policji w [...] oraz wejściu w życie ustawy o ochronie informacji niejawnych, wnioskodawca tworzył od podstaw pion ochrony informacji niejawnych. Pan T. T. informuje, iż nigdy nie działał na rzecz totalitarnego państwa, nie brał udziału w działaniach represyjnych i nie popełnił w okresie służby czynu zabronionego prawem. Jednocześnie strona dodaje, że to właśnie on był represjonowany przez przełożonych za brak lojalności, niesubordynację, utratę zaufania, niewywiązywanie się z obowiązków służbowych – sprzecznych z jego poglądami oraz uczestnictwo w ceremoniach kościelnych. Kończąc, Pan T. T. podnosi, iż w 1989 r. uczestniczył w tworzeniu Zawiązku Zawodowego MO - późniejszego NSZZP, a za zasługi w służbie był wielokrotnie wyróżniany

i nagradzany, awansował w stopniach służbowych i na stanowiskach, wynikiem czego było odznaczenie go Złotym Krzyżem Zasługi i Brązowym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju. Odchodząc na emeryturę ze względów zdrowotnych otrzymał od Komendanta Miejskiego Policji w [...] list pochwalny.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pismem z dnia [...] października 2018 r., z zachowaniem ustawowego terminu, Pan T. T. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Pan T. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie (sygn. akt II SA/WA 445/20) uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...].

Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem

i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem [...] sierpnia 2020 r., wpłynął do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] września 2020 r.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2005 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono

z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma z dnia [...] sierpnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby

nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] listopada 1983 r., tj. 10 lat i 15 dni. W sprawie ustalono również, że całkowity okres służby ww. wynosi 31 lat, 3 miesiące i 10 dni. Ponadto do wysługi emerytalnej zaliczono również okres zasadniczej służby wojskowej, tj. 1 rok, 11 miesięcy i 13 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pan T. T. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki

w okresie pełnienia służby.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., (znak: [...]) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Pana T. T.. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wnioskującemu wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Ww. został również odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Srebrnym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń służbowych wykonywanych z narażeniem zdrowia i życia.

W dalszej części uzasadnienia organ dokonał analizy treści art. 8 a ustawy zaopatrzeniowej pod kątem zawartych w nim przesłanek. Wskazał, że w pierwszym rzędzie art. 8a nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Podsumowując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Prawidłowość powyższego wywodu, zdaniem organu, wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego

i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19,

w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę »szczególnie uzasadnionych przypadków«, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca

1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września

1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Organ przywołał również fragment powyższego wyroku NSA, z którego wynika, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem »służby na rzecz totalitarnego państwa« jest

w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego".

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że całkowity okres służby Pana T. T. wynosi 31 lat, 3 miesiące i 10 dni.

W sytuacji, w której służba zainteresowanego była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 10 lat i 15 dni to zdaniem organu nie można mówić tutaj

o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, nie może być oceniony jako krótkotrwały, mając na uwadze powyżej przytoczone znaczenie tego słowa. Dziesięcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Stwierdzić należy również, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Komendy Miejskiej i Powiatowej Milicji Obywatelskiej

w [...], zaś później nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza. Pozostając zatem na tym etacie, ww. był częścią ww. formacji,

z czego czerpał określone, wymierne korzyści. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, organ wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków przez Pana T. T. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania

i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone

w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, iż Pan T. T.

w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie przyznano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Ww. został również odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Srebrnym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych.

Organ podkreślił, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Rozpoczęcie przez Pana T. T. służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego (zob. pismo z dnia [...] października 1973 r. strona akt [...]). Jednocześnie bezpośrednio po przyjęciu do służby Pan T. T. był zobligowany do zapoznania się z dokumentami normującymi tok pełnienia służby na zajmowanym stanowisku oraz był uczestnikiem szeregu szkoleń i cykli doskonalenia zawodowego w trakcie wykonywania obowiązków służbowych w Służbie Bezpieczeństwa (zob. strony akt IPN [...]), co świadczyć może, iż przełożeni byli zadowoleni z uzyskiwanych przez ww. wyników w pracy inwestując w jego rozwój zawodowy, pokładając nadzieję na dobrego pracownika operacyjnego, wyrazem czego było skierowanie wnioskodawcy do Wyższej Szkoły Oficerskiej im. [...] w [...].

Organ wskazał, że Pan T. T. nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza. Pozostając zatem na tym etacie, wnioskodawca był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone, wymierne korzyści.

Podkreślono, że Pan T. T. podczas służby na rzecz totalitarnego państwa nie wykonywał czynności technicznych, lecz zajmował stanowisko operacyjne, które powierzano osobom zaufanym, sprawdzonym

i zweryfikowanym pod względem zaangażowania w realizację zadań i pod względem postawy ideologiczno-merytorycznej (zob. opinia służbowa z dnia [...] kwietnia 1973 r. strona akt [...]).

Skarżący był ponadto jak wskazał organ członkiem ZSMP i PZPR.

Organ podkreślił, że jak wynika z akt IPN przełożeni byli usatysfakcjonowani

z wyników, jak i poziomu realizowanych obowiązków służbowych przez Pana T. T.. Wnioskodawca, zdaniem organu, był w pełni świadomy co do zawodowej przynależności do SB, z czego czerpał konkretne korzyści.

Organ wskazał, że skarżący składał liczne raporty o przeniesienie jednak motywował jej swoim stanem zdrowia, nie powoływał się natomiast we wskazanych prośbach na ówcześnie panującą sytuację społeczno - polityczną i gospodarczą

w kraju, nie wskazał też, aby charakter wykonywanych przez niego zadań

i obowiązków w pracy w SB jemu nie odpowiadał oraz samo pełnienie służby w tym systemie było niezgodne z jego przekonaniami.

Reasumując mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organ stwierdził, że charakter służby Pana T. T. przed dniem 31 lipca 1990 r., a także przyjęta przez zainteresowanego określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie w służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz aktywne uczestnictwo w strukturach partyjnych, jak również brak spełnienia przesłanki krótkotrwałości przemawiają za uznaniem, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie

z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się przez organ odwoławczy do wiążących wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 445/20, co do wskazań Sądu dotyczących dalszego procedowania w sprawie poprzez brak dokonania szczegółowego ustalenia i oceny stanu faktycznego przez pryzmat istotnych okoliczności wskazanych we wspomnianym wyroku,

2. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że:

a) pojęcie "krótkotrwałości" w przesłance określonej w art. 8a. ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 tej ustawy, należy interpretować w oparciu o wykładnię językową, tj. słownikowe znaczenie tych pojęć, podczas gdy powinny być one interpretowane indywidualnie, w kontekście każdej ze spraw rozpatrywanych przez Organ, mając na względzie niepowtarzalność, różnorodność i specyfikę różnych stanów faktycznych,

b) krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres wielu lat w zależności od okoliczności sprawy, gdyż przesłankę tę należy rozpatrywać indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby, ale również okres życia i przyczyny odejścia ze służby Skarżącego.

3. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez sporządzenie przez Organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającej wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a, bez wyjaśnienia czym kierował się organ, uznając, że nie zachodzą "szczególne okoliczności" pozwalające na wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24 w stosunku do Skarżącego,

4. obrazę prawa postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:

a) brak uwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy faktu, że pracę na etacie w Służbie Bezpieczeństwa przez okres 10 lat, Skarżący traktował tymczasowo i stale domagał się przeniesienia na inne stanowisko, a służba dla Skarżącego była przypadkowa, niechciana oraz, że całkowity okres służby Skarżącego poza SB wynosił 21 lat 2 miesiące i 25 dni, oraz okres składkowy poza służbą w cywilu 6 lat oraz, że Skarżący nie pracował w SB do czasu jej rozwiązania, lecz został zwolniony z SB w wyniku swojej determinacji w dążeniu do przeniesieni do pracy w Milicji w 1983 roku,

b) nie uwzględnienie determinacji jaką Skarżący wykazał się, żeby ze służby odejść oraz towarzyszących tej służbie okoliczności życiowych i zawodowych, opisanych w piśmie z dnia [...].02.2017r. i pismach do wniosku z dnia [...].08.2017r. na które miał on bardzo ograniczony wpływ.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a lub art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik skarżącego w dniu [...] czerwca 2021 r. wystosował pismo stanowiące odpowiedź na odpowiedź na skargę, wskazując na brak wykonania zaleceń WSA zawartych w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 445/20. W wyroku poprzedzającym wydanie skarżonej decyzji WSA wskazał wyraźnie: "Brak jest stanowiska organu odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności wstąpienia do służby w SB i jego starań o zwolnienie (przeniesienie), które nastąpiło w 1983 r. Wykazywał on, że składając [...] października 1973 r. podanie o przyjęcie do służby, chciał pracować w Granicznym Punkcie Kontroli

w [...], a skierowany został do pracy w SB. Dlatego też starał się

o przeniesienie do w MO. Podniósł, że wielokrotnie, bezskutecznie składał

u przełożonego raporty o przeniesienie, choć komisja lekarska orzeczeniem

nr [...] uznała go za niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku. Dopiero po kolejnych prośbach o przeniesienie, z dniem [...] grudnia 1983 r. został zwolniony ze służby w SB i przeniesiony do MO. Wskazywał, że ubieganie się o przeniesienie ze służby w SB skutkowało represjami ze strony przełożonych, którzy zarzucali mu brak lojalności, niesubordynację, utratę zaufania i niewywiązywanie się z obowiązków,

a także wynikało z uczestnictwa w kościelnych ceremoniach, chrztu dzieci

i przystąpienia ich do I Komunii świętej. Został odsunięty od wykonywania obowiązków służbowych. Pozbawiano go premii, dodatków służbowych. Nie uczestniczył w odprawach służbowych i naradach. Pracował jedynie jako kierowca pojazdu służbowego. Bezpodstawnie oskarżono go o celowe uszkodzenie pojazdu służbowego obciążono wysoką kwotą pieniężną za rzekomą szkodę wyrządzoną na mieniu RSW, utrudniano mu kontynuowanie studiów cywilnych na U[...] w [...]. Zwrócił uwagę, że jako jedyny w województwie przemyskim został przeniesiony do MO. Przeniesienie z MO do SB było awansem, wyróżnieniem, natomiast odwrotnie degradacją, a nawet poniżeniem.

W skarżonej decyzji jak i w stanowisku zawartym w odpowiedzi na skargę próżno szukać wykonania powyższych zaleceń sądu i odniesienia się przez organ do powyższych kwestii. W stanowisku zawartym w odpowiedzi na skargę Organ powtórzył swoją wcześniejszą argumentację zasadzającą się na bezpodstawnych zarzutach, że Skarżący nie podejmował żadnych działań mających na celu usunięcie go ze służby, że czerpał wymierne – choć w żaden sposób nie wykazane – korzyści

z bycia w tej formacji, że utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Tymczasem Skarżący w sposób szczegółowy wykazał, że było dokładnie na odwrót, wskazał wszystkie podejmowane przez siebie próby przeniesienia się do pracy w Milicji, konsekwencje swoich działań, represjonowanie przez przełożonych. Co prawda Organ zauważa, że wnioskodawca składał kolejne raporty o przeniesienie, ale zarzuca Skarżącemu niewłaściwe pobudki, co świadczy po raz kolejny o tym, że sporządzający decyzję w przedmiotowej sprawie bezrefleksyjnie powtarzając te same "argumenty" charakteryzuje się głęboką nieznajomością tak poprzedniego systemu politycznego, jak realiów Państwa, w którym za krytykę ustroju można było spędzić wiele lat w więzieniu. Tylko w odniesieniu do uwarunkowań czasów komunizmu można podjąć próbę oceny zachowania Skarżącego, który mając na utrzymaniu rodzinę i małe dzieci nie wykazał postawy brawurowej i heroicznej, krytykując ustrój, tylko na miarę swoich możliwości robił wszystko by przenieść się

do pracy w MO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec T. T. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Decyzja ta została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 445/20. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy zaopatrzeniowej

w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., wskazując na naruszenie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 445/20 Sąd nie kwestionował oceny barku przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, wskazał, że samo przyjęcie przez organ, iż w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej, jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Sąd wskazał również, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby skarżącego pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa. Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] listopada 1983 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa, jako takiego w ramach służby publicznej. Sąd podkreślił również, że brak jest stanowiska organu odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności wstąpienia do służby

w SB i jego starań o zwolnienie (przeniesienie), które nastąpiło w 1983 r.

Sąd podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny, co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby T. T., jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia

i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., z uwzględnieniem charakteru

i okoliczności jej pełnienia.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając ponownie sprawę związany był treścią art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych

i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia

1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1115/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 170 w związku z art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej

i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2020 r.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis organ, pomimo zobowiązania Sądu, nie rozważył w sposób wnikliwy wszelkich okoliczności sprawy, a ponadto wbrew wrażonej ocenie prawnej dotyczącej przesłanki krótkotrwałości dokonanej przez Sąd nie ocenił, czy w okresie od dnia [...] listopada 1973 r. do dnia [...] listopada 1983 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa, jako takiego w ramach służby publicznej, a w konsekwencji naruszył reguły procesowe wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz prawo materialne

w postaci art. 8 a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 K.p.a.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził jedynie, że przedmiotowy (ponad 10-letni dopisek Sądu) okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okres, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby nie może być oceniony jako krótkotrwały, nie dokonał natomiast oceny zadań realizowanych w tym okresie. Czym dopuścił się naruszenia art. 170 w zw. z art. 153 p.p.s.a. W ocenie Sądu dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy istnieje konieczność precyzyjnego i indywidualnego oceniania czynów skarżacego i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka w ramach kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa".

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził ponadto, iż wnikliwa analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach osobowych o sygn. IPN [...] bezsprzecznie dowiodła, iż skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.

Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 wyjaśnił, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby

na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń

z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Na konieczność precyzyjnego i indywidualnego oceniania czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka w ramach kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa" zwrócił również uwagę Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20.

W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z dnia 5 listopada 2019 r.: sygn. akt: I OSK 636/20, I OSK 532/20; z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt: I OSK 1411/19, I OSK 1569/19; I OSK 1464/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19 (publ. CBOSA). Należy więc przyjąć, że przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma w orzecznictwie sądów administracyjnych charakter ugruntowany.

W ocenie Sądu, okoliczności, które organ wskazał z powołaniem się na akta osobowe skarżącego o sygn. IPN [...], nie uzasadniają stwierdzenia, że skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wynikającą

z wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2020 r. oraz z niniejszego wyroku.

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów prawa, zaś zarzuty i argumenty skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a..