Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 998/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2, art. 64,
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Wójt Gminy W. na podstawie art. 54 ust.4, art. 59, art. 60 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1,2 i 3 ust 2e, 2f, 3, art. 62, art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2019. poz. 1507 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358) ustalił odpłatność za pobyt S. P. w Domu Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w [...] w ten sposób, że w pkt 1 zobowiązał E. R. od 8 lipca 2019 r. do 29 lutego

2020 r. do wnoszenia opłaty w kwocie [...] zł miesięcznie, przy czym opłata za lipiec 2019 r. wynosi [...] zł. W pkt 2 zobowiązał ww. do wnoszenia opłaty w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 1 marca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] ustalił odpłatność za pobyt S. P. w Domu Pomocy Społecznej zobowiązując do odpłatności córki: E. R., K. J. i Z. G.. Z uwagi na to, iż dochód rodzinny A. P. i B. B. był niższy niż 300% kryterium dochodowego, zostali oni zwolnieni z odpłatności. Powyższa decyzja, na skutek odwołania stron, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie, po dokonaniu weryfikacji sytuacji rodzinnej pensjonariusza, ustalono, że ma on pięcioro dzieci, które w pierwszej kolejności (przed gminą) powinny zostać zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS, zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ustalono, że S. P. jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności w wysokości 70% swojego dochodu, który nie pokrywa pełnej odpłatności za jego pobyt w DPS. Zgodnie z zarządzeniem nr [...] Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w [...] na 2019 r. odpłatność za pobyt w DPS wynosi [...] zł miesięcznie. Odpłatność dla pensjonariusza od [...] sierpnia 2019 r. wynosi więc [...] zł. Po zmianie ww. zarządzenia powyższa odpłatność wynosi [...] zł miesięcznie, a odpłatność dla pensjonariusza od 1 marca 2020 r. wynosi [...] miesięcznie.

Następnie organ I instancji wskazał, iż weryfikacja sytuacji dochodowej zobowiązanej nastąpiła w oparciu o przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego dokumenty. Nadto strona poinformowała, że uzyskiwany dochód jest uzależniony od przepracowanych godzin i dostarczyła przetłumaczone zaświadczenie z marca

2020 r., które przyjęto jako dowód do sprawy. Organ wyjaśnił, iż nie uwzględnił wydatków na zakup żywności (paragonów) z uwagi na to, iż nie są one rachunkami imiennymi. Z zaświadczenia zaś wynika, że dochód rodzinny wynosi [...] euro miesięcznie, a kwota zobowiązań miesięcznych wynosi [...]). Z uwagi na zamieszkiwanie strony poza granicami Polski nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. zobowiązał stronę do przesłania dokumentacji niezbędnej do ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej, załączono również umowę zgodnie z art. 103 ww. ustawy. Strona nie wyraziła zgody na zawarcie umowy nr [...] dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca S. P. w Domu Pomocy Społecznej (oświadczenie z dnia [...].03.2020 r.).

Zdaniem Wójta, E. R. jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Ustalono, że strona uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] euro, co w przeliczeniu, zgodnie z kursem NBP na dzień 26 maja

2020 r. ([...] kurs), wynosi [...] zł na 2 osoby. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi więc [...] euro). Różnicując kwotę dochodu na osobę w rodzinie i kwoty stanowiącej równowartość 300% kryterium na osobę w rodzinie ([...] zł) ustalono, że kwota [...] zł stanowi maksymalną opłatę, której uiszczenia może się domagać się od strony. Z uwagi na fakt, iż oprócz E. R. istnieją inni zstępni w równym stopniu zobowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS zobowiązał ww. do uiszczania opłat w wysokości jak na wstępie.

Ponadto organ I instancji podał, że E. R. mieszka na stałe w [...], prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką S. R. uczennicą szkoły średniej. Samotnie wychowuje córkę i nie otrzymuje alimentów od ojca dziecka, jak również nie potwierdziła, czy jest uprawniona jest do świadczeń rodzinnych na córkę. Strona złożyła wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w DPS, powołując się na status matki samotnie wychowującej dziecko, posiadanie licznych zobowiązań finansowych oraz poinformowała o złych relacjach z ojcem i braku więzi rodzinnych. Jednakże, w ocenie organu, nie ma przesłanek do zwolnienia strony z ponoszenia odpłatności. Wydatki ponoszone przez stronę w wysokości [...] euro (kredyt na dom, podatek, ubezpieczenie rodzinne, internet, telefon, woda, elektryka i gaz, czynsz za mieszkanie, bilet córki, ubezpieczenie w kasie chorych) to wydatki, które nie należą do szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Wydatki na utrzymanie i zaspokojenie podstawowych potrzeb wkalkulowane zostały bowiem przez ustawodawcę do granicy 300% kryterium dochodowego. Poza tym, z akt nie wynika, aby S. P. był pozbawiony względem E. R. władzy rodzicielskiej, a w zakresie więzi rodzinnych rozstrzygające znaczenie ma wyłącznie wyrok sądu powszechnego niwelujący więzi rodzinne.

Od decyzji odwołanie wniosła E. R., reprezentowana przez radcę prawnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 7, 7a § 1, art. 77 § 1 oraz art 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, iż:

- posiada środki finansowe pozwalające jej na uiszczanie comiesięcznych dopłat do pobytu S. P. w Domu Pomocy Społecznej,

- koszt życia w [...] kształtuje się na takim samym poziomie jak w Polsce, co skutkowało przeliczeniem dochodu na polskie złote, a następnie odniesienie wyliczonej kwoty do polskiego kryterium dochodowego, co jest krzywdzące i nie pozwala na zachowanie minimum socjalnego w kraju jej stałego pobytu, w którym koszt życia jest znacznie wyższy aniżeli w Polsce;

- stałe wydatki nie mają znaczenia w kwestii zwolnienia od ponoszenia ustalonej odpłatności, podczas gdy na terenie [...] obowiązują inne standardy dochodowe, a obecne wydatki są tak wysokie, że przeznacza na nie całą wypłatę.

Strona zarzuciła też organowi brak ustaleń w zakresie więzi rodzinnych, a w szczególności pominięcie wieloletniego i nieakceptowalnego społecznie, nagannego sposobu życia jej ojca i jego zachowania względem niej, rodzeństwa i mamy, znęcania się nad rodziną a także nie utrzymywania jakichkolwiek relacji z rodziną.

Ponadto skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 64 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i dokonanie dowolnej oceny przesłanek uzasadniających zwolnienie od obowiązku płatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej oraz nieuwzględnienie zasad współżycia społecznego w kontekście sytuacji życiowej (matka samotnie wychowująca córkę) oraz majątkowej, co w konsekwencji doprowadziło do całkowicie niezasadnego i niesprawiedliwego obciążania jej obowiązkiem, z uwagi też na przyjęcie przez organ, iż sam fakt, że S. P. jest biologicznym ojcem uzasadnia obciążenie jej kosztami jego pobytu w DPS.

Skarżąca wyjaśniła, że jedynym źródłem dochodu rodziny jest jej wynagrodzenie z tytułu pracy jako sprzątaczka. Jej dochody są różne - w zależności od ilości przepracowanych godzin. Z uwagi na koronawirusa, miała przestój w pracy, ilość godzin pracy uległa znacznemu zmniejszeniu, z związku z czym zmianie uległo także wynagrodzenie. Poza bieżącymi wydatkami, posiada liczne stałe zobowiązania, które zostały udokumentowane we wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty, są miesiące kiedy brakuje na opłaty. Ponadto strona wyjaśniła, że S. P. znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie, nigdy nie mogła liczyć na pomoc oraz wsparcie swojego ojca, nie zna on swoich wnuków, nigdy ich nie widział.

Zdaniem strony, powyższe okoliczności, uzasadniają zwolnienie jej od ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) oraz art. 60 ust. 1, 2 pkt 2, art.. 61 ust. 1, 2 pkt 1-3, ust. 2e, ust. 2f, ust. 3, art. 62, art. 64 i art. 64a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło na wstępie uzasadnienia, że w dniu [...] listopada 2019 r. organ I instancji wydał decyzję, w której ustalił zstępnym odpłatność za pobyt S. P. w Domu Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w [...]. W wyniku odwołania córek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na nieuwzględnienie, że osoba zobowiązana, która spełnia kryterium dochodowe, nie ma obowiązku ponosić opłaty w części na nią nie przypadającej, a przypadającej na rodzeństwo zwolnione z tego obowiązku. Ponadto w decyzji kasacyjnej wskazano, że obowiązki zstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej uzależnione są, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy, wydana została kwestionowana decyzja, w której organ ustalił odpłatność E. R. i dodatkowo rozpoznał wniosek o zwolnienie jej z tej odpłatności, uznając, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 64 i 64a ustawy o pomocy społecznej. Strona wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji, które - zdaniem organu odwoławczego - nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego S. P. został skierowany do domu pomocy społecznej i na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w [...] (DPS), na czas nieokreślony. Opłata wnoszona przez pensjonariusza nie pokrywa pełnej odpłatności za jego pobyt w DPS, a zatem należało ustalić należało krąg osób obowiązanych do ponoszenia tej odpłatności. Ustalono, że zstępnymi S. P. są: A. P., B. B., K. J., Z. P. i E. R., przy czym A. P. i B. B. uzyskują dochód na osobę w rodzinie w wysokości nieprzekraczającej 300 % kryterium na osobę w rodzinie, a zatem w obu przypadkach zachodzą podstawy do zwolnienia z ponoszenia opłat. E. R. uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] który przekracza 300% kryterium dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym kwota [...] zł jest - jak słusznie wskazał organ I instancji - maksymalną kwotą opłaty, do której strona może zostać zobowiązana tytułem opłaty za pobyt ojca w DPS.

W ocenie Kolegium, powyższe oznacza, że wskazane w decyzji opłaty są prawidłowe.

Kolegium podkreśliło dalej, że obowiązki zstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej uzależnione są zgodnie z art. 61 ust. 2 ww. ustawy wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej czy wzajemnej relacji zstępnych z ojcem nie mogą mieć tu znaczenia. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty. W ocenie organu II instancji, twierdzenie strony o tym, że jej ojciec stosował wobec rodziny przemoc, nie interesował się ich życiem i w związku z tym jest dziś osobą dla nich obcą z którą w ogóle nie chcą mieć do czynienia, nie mają (i nie mogą mieć) wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Natomiast wskazywane przez stronę okoliczności winny stać się przedmiotem oceny organu w odrębnym postępowaniu, ale - co należy podkreślić - tylko w sprawie zainicjowanej odrębnym wnioskiem, na podstawie art. 64 ww. ustawy. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej musi odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego jako błędne należy uznać działanie organu I instancji, który jednym postępowaniem administracyjnym objął zarówno kwestię ustalenia odpłatności oraz zwolnienia z tej odpłatności.

Jednocześnie Kolegium zaakcentowało, że użyty w art. 64 ww. ustawy zwrot "w szczególności" oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową. W tej sytuacji również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia ww. opłaty.

Na powyższą decyzję E. R., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę w której, tak jak w odwołaniu, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że posiada środki finansowe pozwalające jej na uiszczanie comiesięcznych dopłat do pobytu S. P. w Domu Pomocy Społecznej, błędne zrównanie kosztów życia w [...] do poziomu jak w Polsce oraz wadliwe uznanie, że stałe wydatki nie mają znaczenia w kwestii zwolnienia jej od ponoszenia ustalonej odpłatności, podczas gdy na terenie [...] obowiązują inne standardy dochodowe. Skarżąca powtórzyła w skardze również zarzut w zakresie braku ustaleń w zakresie więzi rodzinnych, w szczególności pominięcie w zaskarżonej decyzji wieloletniego i nieakceptowalnego społecznie zachowania ojca względem rodziny, znęcania się, a także nieutrzymywania jakichkolwiek relacji.

Nadto, ponowiła zarzut naruszenia art. 64 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie przesłanek uzasadniających zwolnienie jej od obowiązku płatności oraz nieuwzględnienie zasad współżycia społecznego w kontekście sytuacji życiowej (matka samotnie wychowująca córkę) oraz majątkowej, co - w jej ocenie - doprowadziło do pominięcia przez organ odwoławczy zbadania legalności decyzji organu I Instancji w kwestii niezasadnego obciążania jej obowiązkiem uiszczenia comiesięcznych opłat za pobyt S. P. w DPS.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę skarżonej decyzji poprzez nieobciążanie jej opłatą, ewentualnie o całkowite zwolnienie jej z ponoszenia przedmiotowej opłaty lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I Instancji i przekazanie spawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi strona, podobnie ja w odwołaniu, opisała swoją sytuację rodzinną, majątkową, dochodową oraz relacje rodzinne z ojcem, podkreślając, że jej obecna sytuacja majątkowa nie pozwala na przeznaczanie jakichkolwiek środków celem dopłaty za pobyt S. P. w DPS. Zdaniem skarżącej niezwykle krzywdzącym oraz nieznajdującym żadnego uzasadnienia jest utożsamianie kryterium dochodowego, od którego zależy wysokość oraz ewentualna dopłata do pobytu mieszkańca w DPS obowiązującego w Polsce z kryterium dochodowym obowiązującym w [...]. Zauważalna jest bowiem różnica cenowa obowiązująca w tych dwóch państwach. Ponadto, obciążenie jej opłatą za pobyt w PPS osoby, z którą łączy ją jedynie formalna więź jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz stwarza po jej stronie poczucie niesprawiedliwości społecznej.

W ocenie strony, na kanwie jej sprawy należało zastosować przepis art. 64 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, który wśród przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zwalniającej z ponoszenia opłat za osoby mieszkające w DPS, wskazuje osoby samotnie wychowujące dzieci. Łożenie tytułem dopłaty za pobyt S. P. w DPS pozbawi rodzinę minimum socjalnego oraz sprawi, że znajdzie się ona w niedostatku. Poza tym przy wykładni i stosowaniu omawianego przepisu nie można pominąć, zasady sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Z punktu widzenia tej zasady nie sposób z kolei zaakceptować sytuacji, w której dziecko doświadczające ze strony rodzica przemocy, braku pomocy, zainteresowania jego życiem nie miałoby prawnej możliwości z tych właśnie powodów ubiegania się o zwolnienie od obowiązków ponoszenia przedmiotowych kosztów. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ przyjął, że decydującym przy ustaleniu opłaty z tytułu pobytu w DPS są jedynie kryteria dochodowe, czym dopuścił się przekroczenia granic uznaniowości przyznanej mu ww. przepisem.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. ), zwanej dalej

w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd uwzględnia skargę i eliminuje z obrotu zaskarżony akt jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1).

Powyższa kontrola obejmuje w szczególności ocenę, czy zaskarżony akt został wydany w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny a organ dokonał prawidłowej subsumcji obowiązujących w dacie wydania norm prawa materialnego odnoszących się do danej materii oraz czy samo postępowanie było obarczone uchybieniami mogącymi mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawą rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy, znajdującej się w jego kompetencji, jest stan faktyczny i prawny istniejący

w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę w aspekcie wspomnianego wyżej kryterium legalności decyzji administracyjnych, Sąd nie stwierdził podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obszernie przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy, przywołując również pełną treść mających w sprawie zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s.".

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 u.p.s. ust. 2).

Z powyższych przepisów wynika, że zstępni pozostający w rodzinie ponoszą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej podopiecznego tylko w sytuacji, jeżeli mieszkaniec z własnych środków nie jest pokryć kosztów odpłatności, natomiast posiadany dochód zstępnych w rodzinie na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynika, że ojciec skarżącej - S. P. został skierowany do domu pomocy społecznej i na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w P. z siedzibą [...] (DPS), na czas nieokreślony. Opłata wnoszona przez pensjonariusza nie pokrywa pełnej odpłatności za jego pobyt w DPS, a zatem ustalono, że do kręgu osób obowiązanych do ponoszenia odpłatności zostali zaliczeni zstępni S. P.: A. P., B. B., K. J., Z. P. i E. R.. Dochody uzyskiwane na osobę w rodzinach A. P. i B. B. nie przekraczały 300 % kryterium na osobę w rodzinie, a zatem w obu przypadkach zstępni ci zostali z mocy ustawy zwolnieni z ponoszenia opłat. Dochód skarżącej E. R. organy ustaliły w wysokości [...] (w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] z), który przekracza 300% kryterium dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że skarżąca może ponosić odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej w kwotach wskazanych w decyzji organu I instancji.

Skarżąca kwestionowała nałożenie na nią obowiązku dotyczącego ponoszenia odpłatności za pobyt jej ojca w DPS podkreślając, iż jest obywatelką [...], mieszka wraz z uczącą się jeszcze córką w [...] i dochody, które organ wziął pod uwagę ustalając jej obowiązek do ponoszenia opłat są w realiach kraju, w którym zamieszkuje niewielkie. Realizacja obowiązku spowoduje, że znajdą się z córką w niedostatku.

W rozpoznawanej sprawie ustalając obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS organ nie mógł wziąć pod uwagę tego, iż skarżąca zamieszkuje w [...], gdzie koszty utrzymania są niewątpliwie wyższe. Jedynym kryterium, którym organ mógł się w tym postępowaniu kierować, jest dochód uzyskiwany przez skarżącą i rozliczany w taki sposób, jak w odniesieniu do pozostałych wstępnych S. P.. Skoro dochód ten jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a jednocześnie kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie jest niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, nie zaistniały żadne przeszkody prawne do jego ustalenia.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła szereg istotnych argumentów dotyczących zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia odpłatności, między innymi dotyczących wysokości kosztów utrzymania, specyficznych ze względu na miejsce zamieszkania, czy zobowiązań finansowych związanych z zaciągnięciem kredytu na mieszkania. W tej sprawie powyższe te argumenty nie mają wpływu na opłatę, którą skarżąca obowiązana jest wnosić.

Kolegium prawidłowo w swojej decyzji wskazało, że informacje skarżącej o dochodach oraz ponoszonych koniecznych wydatkach mogą mieć znaczenie w sprawie o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia odpłatności. W myśl art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

Katalog przypadków wyszczególnionych w art. 64 u.p.s. nie ma charakteru zamkniętego, na co wskazuje zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", jednakże kwestia ta może być rozważana tylko w odrębnym postępowaniu, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu skarżącej, iż zobowiązana jest do ponoszenia opłaty za ojca, z którym łączy ją tylko więź formalna i z którym nie utrzymuje kontaktu ze względu na znęcanie się fizyczne i psychiczne w przeszłości, wskazać należy, że okoliczność ta w postępowaniu o ustalenie odpłatności od zstępnego mieszkańca również nie ma znaczenia.

Obowiązki zstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. uzależnione są wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Dlatego okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej czy wzajemnej relacji z ojcem nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia samego obowiązku ponoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną. Ustawodawca oparł powyższe zobowiązanie wyłącznie na więzach pokrewieństwa. Brak jakichkolwiek relacji z ojcem czy niegodziwe zachowanie się ojca wobec córki w przeszłości nie mają żadnego znaczenia w perspektywie powstania obowiązku wnoszenia opłaty.

Podkreślić ponownie należy, mając na uwadze zarzuty skargi, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło ustalenia osoby zobowiązanej i określenia wysokości opłaty miesięcznej za pobyt, a dopiero później, gdy taka decyzja stanie się prawomocna, w odrębnym postępowaniu prowadzonym na wniosek strony można żądać zwolnienia z opłaty. W tym postępowaniu organ nie naruszył więc wskazywanych w skardze przepisów.

Podsumowując, orzekające w sprawie organy w sposób wnikliwy i wyczerpujący ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, trafnie przypisując je z zachowaniem przepisów postępowania do mających zastosowanie norm prawnych w zakresie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej, daty zaistnienia obowiązku ponoszenia opłaty oraz jej wysokości obciążającej skarżącą, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom sformułowanym w skardze, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniałoby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z podanych wyżej względów skarga podlegała zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.