Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2658/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 353(1), art. 750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej "M." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, nazywanej dalej "k.p.a."), utrzymał w całości w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2013 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia, że Pan W. K., podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu, nazwanych przez strony umowami o dzieło, zawartych z M. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (nazywanej dalej "Skarżącą" "skarżącą Spółką"), w okresach:

1) od 10.06.2005 r. do 21.06.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].06.2005 r.,

2) od 10.09.2005 r. do 17.09.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].09.2005 r,

3) od 20.09.2005 r. do 24.09.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].09.2005 r,

4) od 1.10.2005 r. do 8.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].10.2005 r.,

5) od 25.10.2005 r. do 28.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].10.2005 r.,

6) od 10.11.2005 r. do 15.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].11.2005 r.,

7) od 15.11.2005 r. do 5.12.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].11.2005 r.,

8) od 2.02.2006 r. do 3.03.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].02.2006 r.,

9) od 11.02.2006 r. do 15.03.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].02.2006 r.,

10) od 1.06.2006 r. do 14.06.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].06.2006 r.,

11) od 20.03.2007 r. do 18.04.2007 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].03.2007r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (nazywany dalej "ZUS") pismem z [...] lipca 2009 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Pana W. K., który w ww. okresach wykonywał pracę na podstawie, zawartych ze Skarżącą umów cywilnoprawnych o charakterze zlecenia - nazwanych "umowami o dzieło". Z tytułu wykonywania pracy w ramach ww. umów, Pan W. K. nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z [...] października 2009 r. nr [...], stwierdził, że Pan W. K., podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w ww. okresach z tytułu wskazanych umów cywilnoprawnych.

Prezes NFZ w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Skarżącą od decyzji z [...] października 2009 r., decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, stwierdzając, że Skarżąca nie była stroną postępowania.

Na decyzję z [...] listopada 2009 r., Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 7 lipca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 113/10 uchylił zaskarżoną decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1349/10 oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ od wyroku Sądu pierwszej instancji z 7 lipca 2010 r., przesądzając, że Skarżąca była stroną prowadzonego postępowania i nakazując rozpatrzyć odwołanie merytorycznie.

Prezes NFZ w wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącej decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] października 2009 r.

Decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1056/12 uchylił decyzję Prezesa NFZ z [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] października 2009 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] stwierdził, że Pan W. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu, nazwanych "umowami o dzieło", zawartych ze Skarżącą w okresach:

1) od 10.06.2005 r. do 21.06.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].06.2005 r.,

2) od 10.09.2005 r. do 17.09.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].09.2005 r.,

3) od 20.09.2005 r. do 24.09.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].09.2005 r.,

4) od 1.10.2005 r. do 8.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].10.2005 r.,

5) od 25.10.2005 r. do 28.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].10.2005 r.,

6) od 10.11.2005 r. do 15.11.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].11.2005 r.,

7) od 15.11.2005 r. do 5.12.2005 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].11.2005 r,

8) od 2.02.2006 r. do 3.03.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].02.2006 r,

9) od 11.02.2006 r. do 15.03.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].02.2006 r,

10) od 1.06.2006 r. do 14.06.2006 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].06.2006 r.,

11) od 20.03.2007 r. do 18.04.2007 r. z tytułu umowy nr [...] z dnia [...].03.2007r.

Mając na uwadze treść umów oraz wyjaśnienia wykonawcy określającego czynności jako "przygotowania określonej długości i z określonego gatunku drewna patyków", organ przyjął, że przedmiotem umów było cięcie i załadunek gałęzi leszczyny. Treść umów wskazywała, że były to umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu.

Pismem z [...] lipca 2013 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ nr [...], wnosząc o jej uchylenie.

Strona zarzuciła naruszenie art. 7 i 9 k.p.a. oraz błędne założenie, że do stosunku prawnego istniejącego między stronami miały zastosowanie przepisy o umowach o świadczenie usług, do których odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, w sytuacji, gdy zawarto umowy o dzieło. Skarżąca odwołała się do art. 3531 k.c. wyrażającego zasadę swobody umów, ograniczonej bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy, właściwościami (naturą) stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego. Zawarcie umów nastąpiło w wyniku zgodnego porozumienia stron o świadczeniu na podstawie umowy o dzieło.

Prezes NFZ, rozpatrując wniesione odwołanie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1056/12. W wyniku uchylenia decyzji obu instancji, dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zobowiązany był ponownie przeprowadzić postępowanie zainicjowane wnioskiem ZUS z [...] lipca 2009 r. o wydanie decyzji ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Pana W. K. Wniosek był pochodną ustaleń kontroli przeprowadzonej u płatnika składek – Skarżącej – w trakcie której ustalono, że Pan W. K. wykonywał pracę na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych nazywanych "umowami o dzieło" w określonych okresach w latach 2005-2007.

Z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o dzieło, Pan W. K. nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Do wniosku z [...] lipca 2009 r. ZUS załączył kserokopie przedmiotowych umów wraz z rachunkami do tych umów.

Z wniosku ZUS wynikało również, że Pan W. K. w czasie wykonywania ww. umów posiadał inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. był osobą wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz:

1) G., siedzibą w S. w okresie od 3 stycznia 2005 r. do 21 sierpnia 2005 r.,

2) P. z siedzibą w K., w okresie od 22 sierpnia 2005 r.,

3) G. z siedzibą w O., w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.

Nadto, w piśmie ZUS z [...] sierpnia 2009 r. wskazano, że kontrola przeprowadzona w ww. zakładzie wykazała, że osoby, z którymi zawierał on umowy cywilnoprawne nazwane "umowami o dzieło" wykonywały pracę w sposób wskazujący na typowe świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c., co oznaczało, że osoby te podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako zleceniobiorcy. W toku kontroli ustalono, że Skarżąca w zakresie swojej działalności, produkuje i wytwarza zabawki oraz inne drobne elementy z drewna, które sprzedaje zagranicznym odbiorcom na terenie całego świata.

Po dokonaniu oceny treści umów zawartych przez Skarżącą z Panem W. K., w szczególności po dokonaniu oceny zakresu nałożonych na niego obowiązków, Prezes NFZ, uwzględniając przepisy art. 627-646 k.c. oraz art. 734-750 k.c., uznał, że do zawartych umów miały zastosowanie przepisy o umowie zleceniu.

Prezes NFZ stwierdził, że zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Dzieło może mieć charakter materialny lub niematerialny, musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Umowa taka jest bez wątpienia umową rezultatu, co odróżnia ją od umowy zlecenia (art. 734 i następne k.c.) oraz od umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.).

Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego.

Przy umowie o dzieło chodzi zaś o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c. jest przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady.

Przyjęta przez Prezesa NFZ wykładnia umowy o dzieło wykluczała zakwalifikowanie ocenianych umów do umów o dzieło. Zwłaszcza, że w umowach była mowa o czynnościach, które przyjmujący zamówienie zobowiązany był wykonywać w objętym umową czasie.

Przedmiotem umów było "cięcie i załadunek gałęzi z leszczyny". W ich treści wskazano termin rozpoczęcia i ukończenia dzieła (zgodnie z okresami przyjętymi przez ZUS). W umowach określono wynagrodzenie za wykonanie umów.

Celem ustalenia faktycznego wykonywania pracy na podstawie omawianych umów [...] Oddział Wojewódzki NFZ zwrócił się do Pana W. K. oraz do Pana A. N. - płatnika składek (pisma z dnia [...] stycznia 2013 r.) o wskazanie rodzaju czynności wykonywanych w ramach umów, miejsca, godzin, sposobu rozliczania usług oraz nadzoru nad wykonaną pracą.

W piśmie z [...] lutego 2013 r. płatnik wskazał, że przedmiotem umów zawartych z Panem W. K. było doprowadzenie powierzonej ilości rzeczy (lamp) do określonego stanu poprzez ich oklejenie. Ponadto usługodawca wykonywał dzieło wg własnego uznania w miejscu przez siebie wskazanym np. w domu. W ocenie organu złożone wyjaśnienia nie pokrywały się z treścią umów, w których czynności określono jako cięcie i załadunek gałęzi z leszczyny. W związku ze wskazanymi sprzecznościami, poproszono płatnika składek o udzielenie dodatkowych wyjaśnień, do której to prośby nie ustosunkował się.

W odwołaniu płatnik wskazał, że w umowach był określony rezultat pracy w postaci pocięcia leszczyny.

Płatnik zaznaczył, że przedmiotem zobowiązania zainteresowanego nie było podejmowanie działań zmierzających do oklejenia lamp, który to rezultat nie musiał być osiągnięty, aby zobowiązanie zostało wykonane, ale skuteczne ich oklejenie.

Natomiast Pan W. K. w piśmie z [...] września 2009 r. wskazał, że umowy dotyczyły przygotowania patyków określonej długości, z określonego gatunku drewna, niezbędnych do produkcji wyrobów wytwarzanych przez Skarżącą. Nie odniósł się natomiast do prośby organu o doprecyzowanie wyjaśnień dotyczących wykonywanych czynności w ramach omawianych umów. Nie stawił się również na wezwanie do osobistego stawienia się celem przesłuchania w charakterze strony.

Wobec stwierdzonych rozbieżności w złożonych wyjaśnieniach w zakresie określenia rodzaju wykonywanej pracy na podstawie umów, organy obu instancji przyjęły, że ich przedmiotem było cięcie i załadunek gałęzi z leszczyny, na co wskazuje treść umów oraz wyjaśnienie wykonawcy określającego czynności jako "przygotowania określonej długości i z określonego gatunku drewna patyków". Podobnego sformułowania użyto w odwołaniu od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] października 2009 r. - "przedmiotem umów było doprowadzenie powierzonej ilości rzeczy do określonego stanu w postaci ich pocięcia".

Strony nie sprecyzowały w sposób zindywidualizowany konkretnego dzieła. Określono jedynie prace poprzez charakter czynności polegających na cięciu i załadunku gałęzi. Pan W. K. wykonywał powtarzalne, proste czynności fizyczne. Nie wykonywał żadnego dzieła. Uczestniczył jedynie w jednym z etapów produkcji konkretnych produktów. Czynności zobowiązany był wykonywać starannie, otrzymując zapłatę. Organ podkreślił, że wykonywane przez zainteresowanego czynności nie wymagały od niego posiadania specyficznych cech czy umiejętności.

Prezes NFZ podkreślił, że sama terminologia, jaką posługiwał się wnioskodawca w umowach, określonych jako umowy o dzieło, pozostaje bez znaczenia dla interpretowania i oznaczania faktycznego stosunku prawnego łączącego strony. Dosłowne brzmienie umów nie wskazuje na ich charakter prawny, dopiero treść kontraktów i sposób ich faktycznego wykonywania pozwala na ich odpowiednią kwalifikację.

W świetle powyższego Prezes NFZ potwierdził zasadność zastosowania w sprawie przez organ I instancji art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. Określając przedział czasu, w którym zleceniobiorca podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, organ odwołał się do art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Ponieważ Pan W. K. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia na rzecz G. z siedzibą w S., w okresie od 3 stycznia 2005 r. do 21 sierpnia 2005 r., P. z siedzibą w K. [...], w okresie od 22 sierpnia 2005 r., G. z siedzibą w O., w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., ubezpieczenie społeczne miało dla Pana W. K. charakter dobrowolny, natomiast ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu miało charakter obowiązkowy, stosownie do art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2013r., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności:

a) art. 734-750 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że umowy cywilnoprawne zawarte przez Skarżącą były umowami zlecenia podczas, gdy wszystkie zawierane przez stronę umowy były umowami o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.,

b) art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że osoby świadczące usługi na rzecz Skarżącej podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu w ramach w/w przepisu podczas, gdy nie wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, bowiem świadczenie usług następowało w ramach umowy o dzieło.

2) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez:

a) sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym w wyniku ustalenia, że świadczenie usług na rzecz Skarżącej odbywało się w ramach umów zlecenia podczas gdy zarówno treść samych umów jak również charakter świadczonych usług wskazują wprost na istnienie umów o dzieło,

b) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i ustalenie, że umowa wiążąca zainteresowanego ze Skarżącą była umową o świadczenie usług, do której odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy o zleceniu, w sytuacji gdy na podstawie całokształtu okoliczności w sprawie należało przyjąć, że umowa zawarta z zainteresowanym – W. K. była umową o dzieło, a tym samym osoba zainteresowana nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Skarżąca powtórzyła argumenty podniesione w uzasadnieniu odwołania z [...] lipca 2013 r. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] czerwca 2013 r. nr [...], podkreślając, że organ nie wyjaśnił dlaczego umowy zostały zakwalifikowane do umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Skarżąca zaznaczyła, że art. 750 k.c. nie mówi o bezpośrednim, ale odpowiednim stosowaniu przepisów o zleceniu do stosunków prawnych, polegających na umownym świadczeniu usług. Takie sformułowanie przepisu będzie rodziło sytuację stosowania określonych przepisów wprost, bądź wyłączania ich z uwagi na odmienne cechy danego przypadku, wynikające ze swobodnego ukształtowania przez strony stosunku prawnego, zgodnie z art. 3531 k.c. W stanie faktycznym sprawy nawiązanie stosunku zlecenia nie było zamiarem stron, na co wskazują użyte (napisane) sformułowania i pojęcia oraz systematyka i struktura aktu umowy.

Obie strony były zainteresowane zawarciem umowy o dzieło, składając oświadczenia woli tej treści, co znalazło odzwierciedlenie w pisemnej umowie stron – w jej nazwie oraz przedmiotowo istotnych dla umowy o dzieło elementach. Nadto, faktyczne zachowanie strony w postaci oklejania określonej ilości lamp i podejmowanie przez zainteresowanego związanych z ich wydaniem doraźnych czynności świadczyło o woli zawarcia stosunku umowy o dzieło.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Co więcej, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).

Podkreślenia ponadto wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił wydane w tej sprawie decyzje organów Narodowego Funduszu Zdrowia. Organy te, tak jak i Sąd, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., związane są zatem oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1065/12, w którym Sąd stwierdził, że organy, wydając decyzje obu instancji dopuściły się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Organy, według Sądu nie wyjaśniły w sposób dostatecznie jasny, na jakiej podstawie przyjęły, iż sporne umowy cywilnoprawne zawarte pomiędzy skarżącą Spółką a uczestnikiem postępowania – W. K. stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 750 k.c), a w konsekwencji - dlaczego, pomimo nieprzeprowadzenia jednoznacznych ustaleń - przyjęły, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do uznania, iż uczestnik postępowania – W. K. podlegał, w okresach szczegółowo wskazanych w decyzjach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Sąd, analizując ponownie niniejszą sprawę doszedł do wniosku, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione w skardze. Sąd uznał, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie wykonały w pełni zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 27 wrześnie 2012 r. i nie ustaliły w wyczerpujący sposób stanu faktycznego, jak również nie odniosły się do wszystkich okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie, przez co analizując charakter umów cywilnoprawnych zawartych pomiędzy skarżącą Spółką a uczestnikiem postępowania – W. K., nie uwzględniły wszystkich elementów stanu faktycznego, co mogło mieć i istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. W świetle przepisu art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

W świetle przytoczonych przepisów, kluczową kwestią, dla ustalenia podlegania, uczestnika postępowania – W. K., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jest rozstrzygnięcie czy umowy cywilnoprawne zawarte w niniejszej sprawie pomiędzy skarżącą Spółką a Panem W. K., były umowami o dzieło, czy też umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Jak wskazały organy NFZ w decyzjach obu instancji, odnosząc się do art. 3531 k.c., stanowiącego podstawę swobody zawierania umów, nazwa umów nie przesądza o rodzaju stosunku prawnego. O charakterze umowy decyduje jej treść w zakresie wszystkich elementów zobowiązania oraz faktyczna realizacja przez strony wzajemnych praw i obowiązków. Przeprowadzając analizę treści przedmiotowych umów, nazwanych umowami o dzieło, zawartych przez skarżącą Spółkę z Panem W. K., organy obu instancji wskazały, że ich przedmiotem było "cięcie i załadunek gałęzi z leszczyny", że wskazano w nich termin rozpoczęcia i ukończenia dzieła, jak i wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu umowy. Organy obu instancji jednak, co wymaga podkreślenia, nie uwzględniły faktu, iż przedmiot umowy nie został zredagowany w ten sam sposób we wszystkich umowach. Tylko w

trzech umowach, spośród jedenastu, przedmiot umowy został zredagowany w wyżej wskazany sposób: "cięcie i załadunek gałęzi z leszczyny", w pozostałych umowach został on doprecyzowany poprzez wskazanie konkretnej, wyrażonej w jednostkach masy, ilości gałęzi z leszczyny, które miały zostać pocięte i załadowane.

Wobec rozbieżności podczas postępowania administracyjnego, odnośnie tego, czego tak naprawdę dotyczyły przedmiotowe umowy, organ I instancji wykonując zalecenia Sądu, zawarte w wyroku z 27 września 2012 r. zwrócił się do Skarżącej oraz do Pana W. K. o wyjaśnienie tej kwestii. Wyjaśnienia te nie wyeliminowały rozbieżności, Skarżąca bowiem wskazała, że przedmiotem umów było doprowadzenie powierzonej ilości rzeczy (lamp) do określonego stanu w postaci ich oklejenia, co stoi w sprzeczności z treścią zapisów zawartych w umowach, natomiast Pan W. K. wskazał, że umowy dotyczyły przygotowania określonej długości i z określonego gatunku drewna patyków niezbędnych do prowadzonej przez Skarżącą produkcji. W ocenie Sądu organy NFZ, wobec powyższych rozbieżności, które pojawiły się również w odwołaniu od decyzji I instancji z [...] czerwca 2013 r., jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, słusznie oparły się w tej kwestii na zapisach umów oraz wyjaśnieniach ich wykonawcy. Jednak i w tym momencie organy NFZ pominęły istotną okoliczność wynikającą z wyjaśnień Pana W. K., że patyki niezbędne do produkcji wyrobów Skarżącej z określonego gatunku drewna, które miał przygotować wykonawca umów, miały mieć określoną długość.

W ocenie Sądu zatem, organy NFZ rozstrzygnęły o charakterze umów cywilnoprawnych nie uwzględniając pełnej treści zapisów w nich zawartych oraz nie uwzględniając wszystkich okoliczności wykonania tych umów przez Pana W. K., uznając przy tym, że umowy wyraźnie wskazują na czynności jakie wykonujący był zobowiązany wykonać w objętym umową czasie oraz że strony nie sprecyzowały w sposób zindywidualizowany konkretnego dzieła, a jedynie czynnościowo określono prace, mające być wykonane przez wykonującego w postaci cięcia i załadunku gałęzi.

Organy NFZ, zatem doszły do wniosku, że wykonawca umów wykonywał powtarzalne, proste czynności fizyczne, nie wymagające od wykonawcy posiadania specyficznych cech czy umiejętności. Nie wykonywał zatem żadnego dzieła, a jedynie uczestniczył w jednym z etapów produkcji konkretnych produktów, w związku z czym wymagano od niego wykonania czynności starannie i z tego był rozliczany – z wykonanej pracy.

Powyższa konstatacja organów NFZ, ma stanowić wykonanie zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 27 września 2012 r., odnośnie szczegółowej analizy cech dominujących spornych umów oraz szczegółowego i precyzyjnego uzasadnienia dlaczego podważają one stanowisko skarżącej Spółki. Tymczasem, w ocenie Sądu, z powyższych stwierdzeń organów NFZ nie wynika dlaczego wykonywanie powtarzalnych, prostych czynności fizycznych, nie wymagających od wykonawcy posiadania specyficznych cech czy umiejętności, ma rozstrzygać o fakcie niemożności realizacji umowy o dzieło. Podobnie organy nie wyjaśniają, dlaczego o tym fakcie ma rozstrzygać uczestniczenie przez wykonawcę spornych umów w jednym z etapów produkcji konkretnych produktów Skarżącego, a więc dlaczego umowa o dzieło nie może obejmować wykonania pewnych elementów, które służą do wykonania innego produktu. Organy NFZ, nie wyjaśniły również na jakiej podstawie doszły do wniosku, że wykonawca spornych umów cywilnoprawnych, rozliczany był z wykonania czynności starannie, a nie z rezultatu swojej pracy. Z wywodów organów NFZ wynika, iż przekonanie o rozliczaniu wykonawcy umów z wykonania czynności starannie, wynika z faktu przyjęcia przez organy NFZ, iż sporne umowy cywilnoprawne nie są umowami o dzieło. Powyższe wady uzasadnienia wydanych decyzji obu instancji, stanowią naruszenie art 107 § 3 k.p.a.

W zaskarżonej decyzji Prezes NFZ dokonuje szerokiej teoretycznej analizy istoty umowy o dzieło jak i umowy o świadczenie usług, jednakże oceny charakteru spornych umów cywilnoprawnych dokonuje bez uwzględnienia tej analizy. Nie ulega wątpliwości, że istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu. Przyjmuje się jednak, że rezultat ten musi być z góry określony, mieć samoistny byt, być obiektywnie osiągalny i pewny, powinien istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić go od innych przedmiotów ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Powinien ponadto istnieć w postaci umożliwiającej poddanie umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Cechą charakterystyczną umowy o dzieło jest również brak występowania pomiędzy jej stronami jakiegokolwiek stosunku zależności lub podporządkowania. Tymczasem cechą charakterystyczną umowy o świadczenie usług jest wykonanie określonej czynności bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, przez co przyjmujący zamówienie nie bierze na siebie ryzyka

pomyślnego wyniku spełnienia czynności i odpowiada za właściwe wykonanie umowy na zasadzie starannego działania. Prezes NFZ, przytaczając powyższe stwierdzenia doktryny jak i orzecznictwa, poprzestaje w istocie wyłącznie na ogólnym przedstawieniu doktrynalnych różnic pomiędzy konkretnymi rodzajami umów cywilnoprawnych, bez dokonania szczegółowej i pełnej oceny istotnych cech spornych w niniejszej sprawie umów. W efekcie Prezes NFZ, nie wykonuje zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 27 września 2012 r.

Co więcej, organy NFZ nie dopatrzyły się w spornych umowach zindywidualizowanego rezultatu. Dokonując jednak oceny tego elementu, pominęły zawarty w większości spornych umów zapis o ilości ciętych gałęzi oraz faktyczny sposób realizacji umów w postaci pocięcia gałęzi leszczyny na patyczki o określonej długości. W ocenie Sądu okoliczności te mogą mieć istotny wpływ na ocenę istnienia zindywidualizowanego rezultatu przedmiotowych umów, a działanie organów NFZ obarczone jest naruszeniem art. 80 k.p.a., na podstawie, którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Powyższe uchybienia stanowią ponadto, iż organy NFZ rozstrzygając w niniejszej sprawie naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., jak również wynikającą z art. 8 k.p.a., zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, Prezes NFZ uwzględniając całokształt okoliczności istotnych w niniejszej sprawie oceni przez pryzmat przytoczonych już przez siebie poglądów doktryny i orzecznictwa, charakter spornych umów w odniesieniu do istotnych cech decydujących o ich rodzaju. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ rozstrzygnie czy w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do uznania, iż uczestnik postępowania Pan W. K. podlegał, w okresach wskazanych w decyzjach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.