Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2499/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant starszy asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 470/12 w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Wysokomazowieckiego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...]; 3) zasądza na rzecz skarżącego E. S. od Wojewody Podlaskiego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 10 dnia kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 470/12, oddalił skargę E. S. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z 25 kwietnia 2012 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Starosta Wysokomazowiecki, po rozpatrzeniu wniosku E. S., postanowieniem z 8 marca 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Wysokomazowieckiego nr [...]/2011, z [...] maja 2011 r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą T. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz studni kopanej na działce nr [...]/2 położonych w m. Żebry Wielkie gm. Klukowo.

Wojewoda Podlaski, po rozpatrzeniu zażalenia E. S., postanowieniem z 25 kwietnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wyjaśnił, że inwestycja zatwierdzona decyzją Starosty Wysokomazowieckiego zlokalizowana jest na działce nr ew. [...]/2. Z projektu zagospodarowania terenu oraz kopii mapy zasadniczej wynika, że najbliżej działki nr [...]/2, położona jest niezabudowana działka nr [...]9 i działka nr [...]/1 (droga), które są oddzielone od nieruchomości zainwestowanej działką nr [...]/3. Odległość budynku mieszkalnego od granicy działki nr [...]9 wynosi 9,5 m, a od granicy działki nr [...]/1 wynosi 18 m, natomiast studni kopanej od granicy z działką nr [...]9 wynosi 10,5 m, a od działki nr [...]/1 – 30 m.

Zdaniem organu wnioskodawca nie może przymiotu strony wywodzić z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, gdyż nie jest żadnym z podmiotów określonych w tym przepisie, tj. inwestorem bądź właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedmiotowego obiektu budowlanego. Skarżący nie brał też udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Wysokomazowieckiego z [...] maja 2011 r. Ponadto organ zaznaczył, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, kończy jedynie tzw. postępowanie wstępne mające na celu zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu reguły postępowania administracyjnego ustalone w k.p.a. mają zastosowanie jedynie w ograniczonym zakresie.

Ponadto w obecnym stanie prawnym, według organu, naruszenie przepisów postępowania może stać się powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko, jeżeli konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miałby istotny wpływ na jej rozstrzygniecie.

Organ odwoławczy ocenił, że wprawdzie Starosta Wysokomazowiecki uzasadnił odmowę wszczęcia postępowania jedynie brakiem oddziaływania inwestycji na działkę nr [...]/1, pomijając w nim pozostałe nieruchomości skarżącego, zwłaszcza działkę nr [...]9, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., jednak naruszenie to nie ma istotnego wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Wnioskodawca nie posiada bowiem legitymacji do zainicjowania postępowania w sprawie wznowienia postępowania w sprawie decyzji Starosty Wysokomazowieckiego.

E. S. w skardze na powyższe postanowienie zarzucił:

– naruszenie art. 7 k.p.a. przez zaniechanie przez organy I i II instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym pominięcie faktu, że podział działki [...]/1 na działki [...]/2 i [...]/3 jest podziałem fikcyjnym "na papierze" oraz, że na działce nr [...]/2 planowana jest budowa nie tylko domu, ale także oczyszczalni ścieków;

– naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez uchylenie się organów obu instancji od wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym podanie nieprawidłowych odległości budowanych obiektów od granicy działki nr [...]9, pominięcie faktu lokalizacji oczyszczalni ścieków na działce nr [...]/2 oraz, że właścicielem działki nr [...]/3 jest K. M. rodzony brat inwestora T. M. i że obie te działki są w rzeczywistości jedną działką i jedną nieruchomością;

– rażące naruszenie art. 80 k.p.a. przez całkowicie dowolną i stronniczą ocenę dotychczas zebranych dowodów w tym dowodów z dokumentów w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z 31 grudnia 2010 r., w sprawie [...] i fotomapy tego obszaru złożonej przez wnioskodawcę, z których to wynika, że działka nr [...]9 i część działki nr [...]/3 będącej własnością i będącej w posiadaniu wnioskodawcy graniczy z działką nr [...]/2;

– rażące naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i zupełnie bezpodstawne uznanie, że nie jest skarżący właścicielem nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanych obiektów budowlanych w sytuacji, kiedy obiekty te zlokalizowane są w następujących odległościach od nieruchomości skarżącego: dom ok. 4 m, studnia ok. 4,5 m., oczyszczalnia ścieków – ok. 4 m.;

– obrazę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, kiedy postanowienie Starosty z 8 marca 2012 r. podlegało uchyleniu.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 61a k.p.a. gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stroną nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie każdy podmiot biorący udział w postępowaniu, w którym wydano rzeczoną decyzję, a inny podmiot, jeżeli wykaże się przymiotem określonym w art. 28 k.p.a. W sytuacji, gdy podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest zbadać treść żądania podmiotu wnoszącego podanie. W sytuacji gdy wskazane przez wnioskodawcę elementy określające jego legitymację do złożenia wniosku w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu interesu prawnego, organ administracji uprawniony jest do odmowy wszczęcia danego postępowania.

Na podstawie art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy konkretny podmiot jest stroną postępowania administracyjnego ma określenie, czy podmiot ten legitymuje się w tym postępowaniu interesem prawnym lub obowiązkiem. Cechami interesu prawnego będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny musi być oparty na normie prawnej należącej do prawa materialnego. Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad co do określenia przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie zawsze bowiem osoba, która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i odwrotnie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu prawnego czy faktycznego mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Natomiast na mocy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Ustawodawca rozumie pod pojęciem obszar oddziaływania obiektu – teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (art. 3 pkt 20 p.b.).

Sąd podkreślił dalej, że prawidłowe określenie obszaru oddziaływania obiektu jest niezbędne do zdefiniowania interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o pozwolenie na budowę. Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, z uwzględnieniem treści nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych. Do przepisów odrębnych należy zaliczyć nie tylko przepisy techniczno-budowlane, czy dotyczące dopuszczalnych norm hałasu, ale także np. ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Jak zaznaczył organ, skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Wysokomazowieckiego z [...] maja 2011 r. Nie był też inwestorem bądź właścicielem, użytkownikiem wieczystym bądź zarządcą nieruchomości znajdującym się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego.

Organ odnosząc się do problematyki obszaru oddziaływania obiektu, wskazał, że w jego przekonaniu, brak jest przepisu prawa materialnego w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który by w związku z przedmiotową inwestycją wprowadzał ograniczenia w zagospodarowaniu działek skarżącego. W szczególności nie wynika to z § 12 bądź § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżącemu nie przysługiwał status strony postępowania, co obligowało organ do wydania na podstawie art. 61a k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bez analizy kwestionowanej decyzji pod kątem przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

E. S. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

naruszeniu prawa materialnego przez:

a) niezastosowanie § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane i przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. Karolowi M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz studni kopanej, gdy skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektów, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego;

b) niezastosowanie § 31 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane i przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz studni kopanej, gdy skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektów; o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego;

c) niezastosowanie § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane i przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz studni kopanej, gdy skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektów; o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego,

naruszeniu przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody Podlaskiego, gdy organ ten w toku postępowania nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

T. M. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Podstawowym zagadnieniem, wokół którego koncentrują się zarzuty kasacyjne jest legitymacja procesowa skarżącego, jako podmiotu żądającego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wraz z towarzyszącymi urządzeniami budowlanymi. Sąd Wojewódzki zaakceptował stanowisko organów obydwu instancji, zgodnie z którym skarżący nie może przymiotu strony wywodzić z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego bowiem nieruchomości których jest właścicielem nie leżą w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji.

Kierując się ustaleniami co do odległości usytuowania budynku mieszkalnego i studni od granicy działek należących do skarżącego – Sąd Wojewódzki zgodził się z wnioskowaniem organów, że brak jest przepisu prawa materialnego w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który by w związku z przedmiotową inwestycją wprowadzał ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącego. Zauważyć jednak trzeba, że wyrażając taką ocenę w kontrolowanych postanowieniach ograniczono się wyłącznie do powołania unormowań wyznaczających odległości w jakich należy sytuować budynki od granicy z działkami sąsiednimi, bądź w stosunku do innych obiektów (§ 12 i § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.), przy czym stwierdzono, że obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji zamyka się na działce inwestora.

Sąd Wojewódzki akceptując takie wnioskowanie organów obydwu instancji naruszył przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz pominął istotne okoliczności faktyczne, podnoszone przez skarżącego w toku postępowania.

Z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w sprawach pozwolenia na budowę stronami – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – są podmioty wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tak więc inwestor oraz właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Z powyższego wynika, że przy określaniu kręgu stron w sprawach pozwolenia na budowę, prowadzonych w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym, zagadnieniem kluczowym jest właśnie ustalenie obszaru oddziaływania obiektu planowanego przez inwestora.

Według ustawowej definicji zawartej w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu;

Zaznaczyć należy, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu wymienionego wyżej przepisu należą nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska oraz zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2011 r., II OSK 1296/10; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06; wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II OSK 1613/11; wyrok NSA z 15 lutego 2013 r., II OSK 2171/11; wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r., II OSK 841/13 i wyrok NSA z 21 sierpnia 2014 r., II OSK 449/13).

Istotne jest również zwrócenie uwagi na to, że przy interpretacji art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, stanowiącego ustawową definicję "obszaru oddziaływania obiektu" przepis ten interpretować należy łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora związane z budowanym obiektem są więc także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 k.c.).

W wyrokach NSA wielokrotnie wskazywano, że przy ustalaniu kręgu stron postępowania analiza oddziaływania oznaczonej inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może sprowadzać się do badania, czy przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania prowadzą do naruszenia określonych norm.

Trzeba bowiem przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu działek sąsiednich, to właściciele takich nieruchomości mają status strony. Natomiast okoliczność, czy wykonywanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu czy konkretny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz z zapewnieniem wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie jest więc uprawnione rozstrzyganie tylko o statusie procesowym danej osoby, gdy właśnie podnoszone przez nią zarzuty wobec oznaczonej inwestycji wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Weryfikacja zarzutów zgłaszanych przez właściciela powinna być dokonana przy merytorycznym rozpatrywaniu sprawy a nie na etapie badania jego legitymacji procesowej (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11, wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11, wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10, wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, wyrok NSA z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05, wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10, wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12, wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13, wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2010 r., II SA/Gl 983/09, wyrok WSA w Gliwicach z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Gl 250/11).

Z podanych wyżej względów za wadliwą należało uznać ocenę Sądu Wojewódzkiego co do legalności konkretnych postanowień. Organy obydwu instancji nie ustaliły w sposób właściwy obszaru oddziaływania spornej inwestycji, pomijając w szczególności, że według dokumentacji projektowej przedsięwzięcie obejmuje nie tylko budynek mieszkalny i studnię, ale też przydomową oczyszczalnię ścieków.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zarówno organy, jak też Sąd Wojewódzki nie uwzględniły regulacji § 31 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., wyznaczającej m.in. odległości usytuowania studni od zbiorników przeznaczonych do gromadzenia nieczystości, w sytuacji gdy okoliczność ta była podniesiona w zarzutach skargi. Ponadto Sąd Wojewódzki powtórzył w uzasadnieniu wyroku ustalenia organów w zakresie odległości przedmiotowego budynku od nieruchomości skarżącego pomijając, że zostały one w skardze zakwestionowane.

Sąd Wojewódzki nie zwrócił ponadto uwagi na to, że przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania spornej inwestycji nie mógł mieć decydującego znaczenia fakt, iż nieruchomość skarżącego oddzielona jest od terenu inwestycji działką stanowiącą kilkumetrowy pas gruntu o nr ew. [...]/3. Sąd zignorował również fakt istnienia wyroku Sądu Rejonowego z 31 grudnia 2010 r., sygn. akt I C 40/10, z którego wynika, że w trybie ochrony posesoryjnej przywrócono skarżącemu posiadanie określonej części gruntu w obrębie działki nr [...]/3, co miało z kolei świadczyć o bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestora z gruntami należącymi do skarżącego. W takim stanie sprawy całkowicie nieuprawnione było stanowisko organów administracji, które orzekając w sprawie stwierdziły brak legitymacji skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Starosty z [...] maja 2011 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę.

W rezultacie trafne okazały się zarzuty kasacyjne co do naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz przepisów art. 7 i 77 k.p.a., skutkującego wadliwym oddaleniem skargi, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola sądowa powinna doprowadzić do uchylenia zaskarżonych postanowień.

Uwzględniając wniosek kasacyjny należało uchylić zaskarżony wyrok, przy czym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne jednoczesne rozpoznanie skargi.

Niezależnie od omówionych wyżej naruszeń prawa, których dopuściły się organy orzekające w sprawie, stwierdzić należało wadliwe zastosowanie w sprawie art. 61a § 1 k.p.a., jako podstawy wydania postanowień.

Mianowicie w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ po wstępnym etapie badania wniosku wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania bądź postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i § 3 k.p.a.).

W ramach omawianego trybu nadzwyczajnego nie ma zatem zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., przewidujący możliwość odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Tej wadliwości nie dostrzegł Sąd Wojewódzki, który w uzasadnieniu wyroku zawarł nieadekwatne do niniejszej sprawy rozważania dotyczące postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156–159 k.p.a.).

Mając na względzie przedstawiony stan rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, że brak było przesłanek do odmowy wznowienia postępowania. Przede wszystkim wskazać trzeba, że w analizowanym przypadku nie można mówić o oczywistym braku legitymacji podmiotu występującego z żądaniem wznowienia postępowania, co ewentualnie mogłoby stanowić przesłankę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Pomijając w tym miejscu kontrowersje doktrynalne i orzecznicze dotyczące etapu właściwego do badania statusu strony w przypadku powołania podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie właściwy organ powinien rozpoznać zgłoszony wniosek, przy założeniu, że pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z [...] maja 2011 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a.