Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 733/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 roku przy udziale sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 stycznia 2018 r. nr [...] Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, wskazując na art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471, dalej jako u.g.h.) wymierzył R. M. karę pieniężną w wysokości 84 000 zł za urządzanie, poza kasynem gry, gier na siedmiu automatach.

Rozpoznając odwołanie R. M., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, decyzją nr [...] z 03 marca 2021 r., wskazując na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 2 ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli, tj. 27 kwietnia 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając DIAS napisał, że 27 kwietnia 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie gier hazardowych, urządzanych w lokalu przy ul. [...] w K.. Tytuł prawny do kontrolowanego lokalu użytkowego - na podstawie umowy najmu z dnia 1 kwietnia 2016 roku podpisanej z właścicielem lokalu G. B. - posiadał R. M., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą S. R. M. (dalej także jako skarżący). W lokalu znajdowało się siedem automatów do gry, które nie posiadały numerów poświadczenia ich rejestracji, zgodnie z przepisami u.g.h., ani informacji o zezwoleniu lub o koncesji na prowadzenie przez uprawniony podmiot działalności w zakresie gier na automatach.

Dalej DIAS napisał, że na widok umundurowanego funkcjonariusza Służby Celnej jeden z obecnych w lokalu mężczyzn oddalił się do sąsiadującego z lokalem pomieszczenia, zaryglował się w nim, po czym w lokalu zgasło światło i zostało wyłączone zasilanie elektryczne w całym pomieszczeniu. Ponieważ mężczyzna ten okazał się osobą obsługującą lokal z ujawnionymi automatami, lecz nie odzywał się i nie odpowiadał na wezwania funkcjonariuszy, przed przystąpieniem do przeszukania lokalu wezwano Straż Pożarną i wyważono drzwi do pomieszczenia, w którym zamknął ww. mężczyzna (Z. C.). Wówczas okazało się, że w zamkniętym pomieszczeniu znajdowała się także K. K..

Na okoliczność eksploatacji ujawnionych w lokalu automatów przesłuchano w charakterze świadków trzy osoby obecne podczas kontroli: obsługującego lokal z automatami Z. C., M. S. i E. J.. K. K. "z uwagi na stan emocjonalny oraz brak warunków" została przesłuchana dopiero w toku postępowania przygotowawczego - w dniu 27 lipca 2016 r.

Przesłuchiwany w charakterze świadka M. S. oświadczył, że gdy przyszedł do lokalu z automatami, to automaty były włączone. Wrzucił do jednego z nich 20 zł i rozgrywał gry. Świadek wyjaśnił, że gra polegała na tym, że on naciskał przycisk start i bębny w automacie same się kręciły, a gracz nie miał wpływu na układ figur i symboli na zatrzymywanych bębnach. "W pewnym momencie weszli funkcjonariusze Policji i Służby Celnej i automaty zgasły. Pan Z. - obsługa lokalu - uciekł na zaplecze.". Również E. J. potwierdziła, że gdy weszła do lokalu to automaty były włączone oraz, że ona zagrała na automacie. Wyjaśniła też, że jak grała na automacie to jej rola dotyczyła tylko tego, by nacisnąć guzik start, podnosić lub obniżać stawkę za którą chciała zagrać. "W chwili gdy do lokalu weszli funkcjonariusze maszyny zostały wyłączone. Do automatu wrzuciłam 20 PLN. Automat zdążył mi wypłacić 5 zł i został wyłączony przez pana z obsługi, który uciekł na zaplecze i zamknął za sobą drzwi na zamek.".

Z powodu wyłączenia przez Z. C. zasilania prądem w kontrolowanym lokalu, funkcjonariusze celni nie mieli możliwości przeprowadzenia eksperymentu procesowego na automatach do gier. Zostały one odebrane i przewiezione do magazynu depozytowego Urzędu Celnego w K., gdzie funkcjonariusze w tym samym dniu, tj. 27 kwietnia 2016 r. podjęli próbę przeprowadzenia eksperymentu procesowego. Udaną próbę, polegającą na odtworzenia możliwości gier przeprowadzono tylko na jednym automacie - o nazwie B. H. (bez numeru). W wyniku tego eksperymentu funkcjonariusze potwierdzili, że gry oferowane na ww. urządzeniu są grami na automatach, urządzanymi dodatkowo z naruszeniem przepisów u.g.h. Pozostałe automaty były nieaktywne, mimo podłączenia do sieci elektrycznej.

Organ zaznaczył, że z działań w kontrolowanym lokalu została sporządzona notatka urzędowa, z której wynika, że po zakończonych czynnościach, w trakcie powrotu, na przejściu kolejowym w miejscowości K. podjechał samochód, z którego wysiadł mężczyzna, podszedł do osób przewożących automaty i nakazał zjechać na pobocze oraz otworzyć samochód bo chcą wyciągnąć pieniądze z automatów. Powiadomieni o tym fakcie funkcjonariusze celni polecili osobom z firmy transportowej nie zatrzymywać się i jechać, a sami ruszyli w ich kierunku, prosząc Policję o skierowanie patroli w rejon zagrożenia. Transport z automatami bezpiecznie dowieziono do magazynu depozytowego Urzędu Celnego w K..

Świadek M. S., który był obecny (jako gracz na automatach) podczas kontroli lokalu, zeznawał w charakterze świadka po raz drugi. Z jego zeznań wynika, że jak przyszedł (w dniu 27 kwietnia 2016 r.) do ww. lokalu to automaty były włączone. Świadek potwierdził, że w lokalu grał często. Opisując gry wyjaśnił, że "na pięciu bębnach były jakieś owoce. To były te starsze automaty. Żeby zagrać trzeba było wrzucić pieniądze. Po zakończeniu gry na automatach nie było możliwe jej kontynuowanie bez wrzucenia pieniędzy (monety lub banknotu)". Gdy w toku przesłuchania świadkowi okazano zeszyt z odręcznymi notatkami dotyczącymi wygranych na automatach, zatrzymany podczas przeszukania ww. lokalu, M. S. potwierdził, że w zeszycie są jego dane i numer telefonu, jednak zaprzeczył jakoby miał kiedyś wygraną w wysokości 1700 zł.

Dalej DIAS napisał, że funkcjonariusze przesłuchali 27 lipca 2016 r. w charakterze świadka również R. M., który zeznał do protokołu, że: "(,..) Przy [...] to ja tam wstawiłem automaty. To są automaty firmowe. Automaty sam wstawiłem na swoją firmę. Nikomu dalej tego lokalu nie podnajmowałem. Przedkładam na powyższą okoliczność do wglądu oryginał umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 01.04.2016 r. (...) Ja wynająłem lokal a prowadzę działalność już dłużej. Automaty wstawiłem do lokalu jakoś po podpisaniu umowy, ale dokładnie kiedy to nie pamiętam. Oprócz automatów był jeszcze monitoring." Zapytany, czy posiada dokumenty dotyczące prawa własności do automatów do gier zatrzymanych 27 kwietnia 2016 r. przy ul. [...] świadek odpowiedział, że nie posiada faktur zakupu automatów, które były w tym lokalu, i które należą do niego. Na dalsze pytania, dotyczące m.in. obsługi ujawnionych automatów, ich serwisowania, sposobu realizacji wygranych, znajomości z osobami związanymi z urządzaniem gier na automatach, skarżący odmówił odpowiedzi na podstawie art. 183 kpk. Ponadto skarżący przekazał organowi prowadzącemu przedmiotowe postępowanie kopie siedmiu umów zatytułowanych "Umowa dzierżawy powierzchni w lokalu użytkowym w celu urządzania gier na automatach poza kasynami". Przedłożone umowy zostały zawarte na okres od dnia 01 kwietnia 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r. pomiędzy A. sp. z o.o. (dzierżawcą) a wydzierżawiającym, określonym jako "[...], ul. [...]". W § 4 każdej z umów wydzierżawiający oświadczył, że włada lokalem użytkowym w lokalu przy ul. [...] w K. gdzie zostanie zainstalowane urządzenie wymienione w § 7 danej umowy, natomiast w § 7 kolejnych umów określono nazwę zainstalowanego urządzenia. Do każdej z ww. umów załączony był protokół instalacji, podpisany przez prezesa A. sp. z o.o. Z. R., poświadczający że w lokalu o nazwie "[...]" w K. przy ul. [...], na podstawie umowy dzierżawy (nr kolejno: od 01 do 07) zainstalowano urządzenie - odpowiednio o wskazanych powyżej typach i numerach. DIAS wskazał, że powyższe protokoły potwierdzają zapisy każdej z ww. umów dzierżawy, że każda z siedmiu ww. umów dotyczyła jednego z siedmiu automatów do gry, zatrzymanych przez funkcjonariuszy w dniu 27 kwietnia 2016 r. w przedmiotowym lokalu.

W celu ustalenia charakteru gier na ww. zatrzymanych urządzeniach organ I instancji wykorzystał również inne dowody, w tym protokół oględzin-otwarcia automatu [...] (bez numeru) z 09 maja 2016 r. Z ww. protokołu wynika, że otwarcia automatu dokonano przy użyciu kompletu kluczy zatrzymanych wraz z ww. automatem. Podczas oględzin urządzenia funkcjonariusze stwierdzili w nim brak kaset z pieniędzmi oraz brak hoppera. Pozostałe klucze zatrzymane podczas kontroli lokalu nie umożliwiały otwarcia innych zajętych automatów.

Następnie organ I instancji powołał biegłego sądowego z zakresu informatyki przy Sądzie Okręgowym w Słupsku, mgr. inż. W. K., w celu przeprowadzenia oględzin sześciu urządzeń, na których funkcjonariuszom nie udało się przeprowadzić eksperymentu procesowego. Biegły stwierdził, że automat do gier [...] bez numeru jest urządzeniem elektronicznym, sterowanym przez wbudowany komputer z dedykowanym oprogramowaniem pełniącym funkcję generatora losowego. Na monitorze automatu wyświetlana jest grafika przedstawiająca bębny z symbolami lub karty, będąca symulatorem klasycznego automatu bębnowego oraz gry w pokera. Po przeprowadzeniu szeregu gier testowych biegły ustalił, że zasada rozgrywania wszystkich gier bębnowych jest taka sama, zmienia się tylko grafika ekranowa i ilość bębnów (od 3 do 5). Aby rozegrać grę, automat należy zasilić środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptora monet lub banknotów. Środki którymi zasilono automat, przeliczane są na punkty kredytowe niezbędne do rozgrywania gier. Rozegranie gry polega na wybraniu stawki, która musi być mniejsza bądź równa ilości posiadanych punktów kredytowych (im wyższa stawka tym więcej jest wygrywających linii i zwiększa się prawdopodobieństwo wygranej) oraz naciśnięciu przycisku "START" w celu uruchomienia bębnów wyświetlanych na ekranie lub rozpoczęcia losowania kart. Biegły wyjaśnił, że bębny zatrzymują się samoczynnie bez żadnego udziału gracza. Jeżeli końcowy układ symboli na bębnach (lub układ kart) nie będzie w żadnym z układów premiowanych wygraną (zgodnie z tabelą wygranych dla danej gry), wtedy ilość posiadanych punktów kredytowych jest zmniejszana o wysokość stawki - postawione punkty kredytowe zostały przegrane i są odejmowane od posiadanych punktów. Jeżeli natomiast końcowy układ symboli na bębnach (układ kart) będzie zgodny z jednym z układów premiowanych wygraną, do wyboru są dwie możliwości: podjęcie wygranej - punkty uzyskane w wyniku wygranej są dodawane do posiadanych punktów kredytowych i mogą być wykorzystywane w kolejnych grach, albo poddanie wygranej tzw. "gamblingowi" czyli podwajaniu - automat losuje kartę, a gracz ma wskazać, czy będzie ona czerwona czy czarna, wciskając jeden z dwóch przycisków. Jeżeli gracz wskaże kolor wylosowanej karty prawidłowo, jego wygrana jest podwajana. Jeżeli natomiast wskaże kolor wylosowanej karty nieprawidłowo, traci całą wygraną.

Grając na badanym automacie można uzyskać wygraną w postaci punktów kredytowych. Punkty uzyskane w wyniku wygranych są dodawane do punktów uzyskanych za pieniądze, którymi zasilono automat i mogą być wykorzystane do prowadzenia kolejnych gier. Punkty te nie przedłużają maksymalnego wykupionego czasu gry, ale przedłużają rzeczywisty czas gry. Pozwalają na rozpoczęcie kolejnej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze, bez konieczności wpłacania dodatkowych pieniędzy.

Biegły stwierdził także, że badany automat, mimo że posiada akceptory monet i banknotów oraz przycisk "Wypłata", nie umożliwia realizacji wypłat wygranych pieniężnych bezpośrednio z urządzenia, ponieważ nie posiada zamontowanego urządzenia "hopper", które potrafiłoby liczyć monety i wypłacać odpowiednią ich ilość. Dodał jednak, że przedmiotowy automat udostępnia funkcję "wypłaty z ręki" ("wypłaty z klucza"), która umożliwia wypłacanie wygranych pieniężnych przez obsługę automatu. Funkcja ta uruchamiana jest specjalnym kluczem serwisowym i polega na skasowaniu punktów kredytowych posiadanych przez gracza i dopisaniu ich do licznika wypłat przy jednoczesnej wypłacie wygranej. Porównanie liczników wpłat i wypłat umożliwia rozliczenie pomiędzy właścicielem automatu a jego obsługą.

Dalej organ napisał, że w swojej ekspertyzie biegły potwierdził charakter komercyjny gier urządzanych na przedmiotowym automacie, zwracając uwagę na to, że urządzenie posiada liczniki wpłat i wypłat oraz, że przed przystąpieniem do gry, niezbędne jest zasilenie automatu środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptorów monet lub banknotów, przy czym ilość uzyskanych do dyspozycji punktów kredytowych oraz czas gry na automacie ograniczony jest przez ilość i nominał wrzuconych do niego monet i banknotów. Po wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków pieniężnych automat uniemożliwia dalszą grę.

Organ ocenił, że gracz nie miał żadnego wpływu na wynik, jak też na szybkość działania licznika czasu. W badanym urządzeniu biegły sądowy nie stwierdził żadnego elementu zręcznościowego lub innego, za pomocą którego grający mógłby osiągnąć lepszy wynik.

Ponadto biegły przeprowadził oględziny zewnętrzne pozostałych pięciu automatów, jednak nie udało się ich uruchomić. Według biegłego, przyczyny mogły być następujące: automaty były uszkodzone, w automatach doszło do rozłączenia kabli (modułów elektronicznych), albo automaty posiadały dodatkowy, zdalnie sterowany wyłącznik wewnętrzny umożliwiający zdalne włączanie i wyłączanie urządzeń. W efekcie, 26 sierpnia 2016 r. funkcjonariusze dokonali siłowego otwarcia sześciu automatów. Przeprowadzili ich oględziny i stwierdzili wewnątrz monety i banknoty pochodzące z urządzania gier.

DIAS ocenił, że spór w sprawie sprowadza się zarówno do kwestii, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym, organ pierwszej instancji słusznie uznał, że gry urządzane na przedmiotowych automatach były grami na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. jak również - czy organ ten zasadnie uznał R. M. za "urządzającego gry" na ww. automatach poza kasynem gry, i w konsekwencji, czy organ prawidłowo wymierzył mu karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ww. ustawy.

Dalej DIAS wskazał, że zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier, m.in. gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie. Powyższa norma oznacza, że tego rodzaju działalność podlega reglamentacji przez udzielanie odpowiednich koncesji, zezwoleń lub zgłoszeń. W rozdziale dziesiątym ustawy o grach hazardowych określone zostały kary pieniężne w przypadku urządzania gier hazardowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś kara ta - zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy - wynosi 12 000 zł od każdego automatu. W myśl art. 90 ust. 1 u.g.h. (w stanie prawnym przed dniem 01 marca 2017 r.) kary pieniężne, wymierzał, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania była urządzana gra hazardowa. Od dnia 01 marca 2017 r., w związku z wejściem w życie m. in. przepisu art. 222 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, organem właściwym do wymierzania ww. kar jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze działania była urządzana gra hazardowa.

Dalej DIAS ocenił, że w przypadku automatu do gier o nazwie [...] (bez numeru) funkcjonariusze dowiedli, że prowadzenie gry sprowadzało się do wyboru gry oraz na naciśnięciu jednego przycisku uruchamiającego poszczególną grę. Grający nie mógł przewidzieć jaka konfiguracja symboli ustawi się na ekranie po zakończeniu gry, ani nie miał na nią żadnego wpływu, bowiem wynik gry nie zależał od zręczności gracza (którego rola sprowadzała się jedynie do naciśnięcia przycisku start), lecz od losowego wytypowania symboli przez program zainstalowany w automacie.

W przypadku automatu do gier o nazwie [...] (bez numeru) DIAS uznał ocenę biegłego, że automat jest urządzeniem elektronicznym symulującym gry na klasycznych automatach bębnowych oraz grę w pokera. Z ekspertyzy biegłego wynika bezsprzecznie, że gry na badanym automacie mają charakter losowy, końcowy układ symboli na bębnach (układ kart) nie zależy od zręczności gracza - ma charakter wyłącznie losowy, oprogramowanie automatu zawiera generator losowy. Ponadto automat ten udostępnia funkcję "AUTOSTART" umożliwiającą rozgrywanie ciągu gier całkowicie bez udziału gracza.

W przypadku pięciu pozostałych automatów, których nie udało się uruchomić, DIAS ocenił, biorąc pod uwagę okoliczności przeprowadzenia kontroli w lokalu, włącznie z jej celowym utrudnieniem poprzez wyłączenie zasilania elektrycznego, okoliczności zajęcia przedmiotowych automatów (w tym prowadzenie działalności w lokalu, który od dłuższego czasu kojarzony był z "salonem gier", czy utrudnianie przewiezienia automatów do Magazynu Depozytowego urzędu celnego), a także mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że nie można przyznać racji pełnomocnikowi odwołującego, że tych pięciu automatów definitywnie nie można uznać za urządzenia oferujące gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.

Zdaniem DIAS gry na wszystkich siedmiu automatach urządzane były w celach komercyjnych, co ma potwierdzenie w materiale dowodowym. W protokole oględzin zajętych automatów z 29 kwietnia 2016 r. przy opisie każdego z ww. urządzeń znajduje się informacja, że automat posiada m.in. wrzutnik monet, czytnik banknotów. Natomiast po siłowym otwarciu automatów - których nie można było otworzyć z powodu braku kluczy - funkcjonariusze stwierdzili wewnątrz wszystkich urządzeń środki pieniężne, w postaci monet i banknotów, pochodzące z urządzania gier.

Na opisane rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. M., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pełnomocnik zarzucił:

1. obrazę przepisów art. 91 u.g.h. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 191 oraz art. 199 O.p., polegającą na braku wszechstronnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym brak przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, mających istotne znaczenie w sprawie, w tym między innymi dowodu z przesłuchania R. M. w charakterze strony, brak dopuszczenia dowodu z dokumentów akt Sądu Rejonowego w Kępnie II K 235/17, co zdaniem pełnomocnika doprowadziło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne przyjęcie, że R. M. urządzał gry na automatach poza kasynem gry bez wymaganej koncesji w przedmiotowym lokalu,

2. obrazę przepisów art. 191 O.p. w zw. z art. 2 ust. 3-5 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.g.h., wyrażającą się przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne przyjęcie, że R. M. urządzał gry na 7 automatach poza kasynem gier bez wymaganej koncesji w przedmiotowym lokalu, podczas gdy jedynym dysponentem i urządzającym działalność w tym lokalu tego dnia i w okresie poprzedzającym był wyłącznie Z. C. oraz reprezentowana przez niego firma "[...]", jak również A. sp. z o.o., prowadzący tam działalność gospodarczą, zaś R. M. nie organizował ani nie urządzał gier na zatrzymanych urządzeniach, jak i nie udostępniał nikomu przedmiotowego lokalu do potrzeb organizowania i urządzania gier na zatrzymanych urządzeniach;

3. obrazę art. 191 O.p. w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2, i ust. 2, art. 90, art. 91 u.g.h. poprzez dowolne przyjęcie, że w dniu 27 kwietnia 2016 r. w przedmiotowym lokalu urządzane były gry na 7 automatach do gier o charakterze losowym, podczas gdy na sześciu urządzeniach nie były prowadzone gry, bowiem po podłączeniu do sieci elektrycznej były one nieaktywne, nadto jeden z nich nie posiadał kasety z pieniędzmi i hoppera;

4. obrazę art. 91 u.g.h. w zw. z art. 200a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 180, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia rozprawy przed organem odwoławczym, mimo że zachodziła potrzeba wyjaśnienia istotnych, spornych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale i po przesłuchaniu Z. C. oraz po przesłuchaniu skarżącego a także wykonania oględzin 7 automatów;

5. obrazę art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez rozpoznanie odwołania mimo braku ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia odwołań i skarg skarżącego, dotyczących braku zawieszenia niniejszego postępowania, co wynikało z błędnego uznania, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Kępnie o sygn. akt II K 235/17, podczas gdy kwestia, ewentualnej winy i odpowiedzialności karnej skarżącego, jak również dowody, którą są i będą przeprowadzane w toku postępowania karnego, mają ścisły i bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie ewentualnego wymierzenia wymienionemu kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a w konsekwencji rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie prawidłowej decyzji, opartej na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, jest w sposób bezpośredni uzależnione od rozstrzygnięcia w powołanej sprawie karnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 03 marca 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję o nałożeniu na R. M. kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach, poza kasynem gry.

Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, gromadząc niezbędne dowody, i prawidłowo zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podziela ocenę prawną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji i stwierdza, że ocena DIAS nie nosi znamion dowolności. Nie ulega wątpliwości, że w wynajmowanym przez skarżącego lokalu stwierdzono automaty do gier, że wszystkie siedem urządzeń służyło do urządzania gier. Świadczą o tym dowody, obszernie opisane w zaskarżonej decyzji: eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy 27 kwietnia 2016 r. w magazynie depozytowym na jedynym z automatów, który udało się uruchomić funkcjonariuszom, ekspertyza przeprowadzona przez biegłego 25 maja 2016 r. co do automatu [...] a także oględziny poczynione przez funkcjonariuszy w dniu 26 sierpnia 2016 r., po siłowym otwarciu pozostałych automatów, w których stwierdzono wewnątrz automatów monety i banknoty. Sąd podziela ocenę, że były to środki pieniężne pochodzące z urządzania gier.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia przedmiotowej kontroli, tj. 27 kwietnia 2016 r.), karze pieniężnej podlegał urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w takim przypadku wynosiła, stosownie do obowiązujących wówczas uregulowań art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., 12.000,00 zł od każdego automatu. Jedynie, jak wynika z art. 141 u.g.h., w odniesieniu do organizowania zgodnie z art. 129 - 140: 1) gier na automatach w salonach gier na automatach, 2) gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych - art. 89 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się.

Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu. Urządzanie gier na automatach to nie tylko udostępnianie swojego urządzenia, ale także umożliwianie grającym korzystanie z niego, nawet jeżeli stanowi ono cudzą własność. Warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, którzy na podstawie zawartej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier.

W tym zakresie organy administracji zasadnie przyjęły, że R. M. był "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W kontekście zgromadzonego materiału dowodowego przyjęta przez organy kwalifikacja okazała się prawidłowa. W szczególności potwierdzają to ustalenia dotyczące lokalu przy ulicy [...] w K., który został wynajęty i przekazany R. M. przez właściciela, G. B., co potwierdził G. B. podczas przesłuchania go w charakterze świadka w dniu 06 września 2016 r. Zeznał wówczas, że po opuszczeniu i opróżnieniu lokalu przez A. sp. z o.o., na ogłoszenie o lokalu do wynajęcia zgłosił się R. M., któremu od 01 kwietnia 2016 r. udostępnił lokal wraz z kluczami. W dniu zawarcia umowy wynajmujący wpłacił właścicielowi lokalu kaucję w wysokości 1200 zł. Właściciel lokalu dodał, że skarżący wynajmuje ten lokal dotąd i cały czas płaci.

Sąd podziela ocenę DIAS, że powyższe zeznanie właściciela lokalu uzupełnia zeznanie R. M., przesłuchiwanego 27 lipca 2016 r. w charakterze świadka. Skarżący oświadczył wówczas do protokołu, że po podpisaniu umowy z 01 kwietnia 2016 r., wstawił on sam na swoją firmę automaty do lokalu. Przesłuchiwany nie posiadał jednak faktur zakupu automatów, które były w tym lokalu, ale które (jak podkreślił) należą do niego. Oprócz automatów w lokalu był jeszcze monitoring. Zgodnie z treścią zeznania do ww. protokołu, skarżący wynajął ten lokal 01 kwietnia 2016 r., ale działalność prowadzi już dłużej.

Nadto DIAS słusznie ocenił, że wspomniane przez skarżącego prowadzenie działalności związane z automatami, już przed dniem podpisania ww. umowy najmu, znajduje potwierdzenie w zeznaniu przesłuchiwanej w dniu 18 marca 2016 r. P. T., która odpowiedziała na ogłoszenie o pracę w Internecie, na stronie OLX, po czym zadzwoniła na podany w ogłoszeniu numer telefonu - należący do R. M. i została przez niego zatrudniona (od dnia 13 marca 2016 r.) "w salonie gier" w K. przy ul. [...]. Jej praca miała polegać na "stróżowaniu obiektu i utrzymaniu go w jego czystości". Świadek wyjaśniła, że lokal miał być ogólnie dostępny, a ona miała oddzielne, niedostępne dla klientów pomieszczenie, gdzie był monitoring.

Zdaniem Sądu słusznie przyjął DIAS, że przed dniem 01 kwietnia 2016 r. prawo do dysponowania lokalem posiadała A. sp. z o.o. i w lokalu tym urządzano gry na automatach, a jednocześnie że skarżący zajmował się co najmniej wyszukiwaniem obsługi lokalu - powszechnie uznawanego za "salon gier", zatem istniała współpraca pomiędzy urządzającą gry ww. spółką a skarżącym. Nadto, podczas przesłuchania 27 lipca 2016 r. skarżący zapewniał, że nikomu dalej nie podnajmował lokalu, co przeczy twierdzeniu skarżącego, że działalności w ww. lokalu nie prowadził on, lecz wyłącznie Z. C..

Dalej Sąd stwierdza, że słusznie organy oceniły, mając na uwadze ww. zeznania skarżącego, że siedem umów dzierżawy powierzchni w lokalu użytkowym w celu urządzania gier na automatach poza kasynem, o numerach od [...] - mających obowiązywać od 01 kwietnia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r., zawartych pomiędzy A. sp. z o.o. jako dzierżawcą a wydzierżawiającym określonym jako "[...]" pod adresem K. ul. [...] (nie wpisano innych danych wskazanych do wypełnienia w polu dla wydzierżawiającego) faktycznie zostały zawarte pomiędzy skarżącym, jako wydzierżawiającym, a spółką jako dzierżawcą. Z analizy - tożsamych - zapisów ww. umów (które różnią się od siebie tylko nazwami zainstalowanych urządzeń) wynika jednoznacznie, że przedmiotem każdej umowy była dzierżawa 1 m2 na cele działalności gospodarczej spółki z o.o. A., w szczególności na zainstalowanie oraz użytkowanie automatu w celu urządzania gier poza kasynem (§ 2). Zgodnie z umową wydzierżawiający miał otrzymywać miesięcznie kwotę 250,00 zł od każdego automatu, a płatność miała nastąpić tylko w przypadku, jeżeli urządzenie jest eksploatowane (§ 5 i 6). Wydzierżawiający zobowiązał się do zapewnienia klientom nieskrępowanego dostępu do urządzeń i swobodnego korzystanie z nich (§ 12). Natomiast w przypadku zniszczenia, uszkodzenia, awarii lub zaginięcia urządzenia wydzierżawiający przyjął obowiązek niezwłocznego telefonicznego informowania właściciela urządzenia (§ 13). Ponadto, wydzierżawiający zobowiązał się nie prowadzić działalności konkurencyjnej w czasie trwania niniejszej umowy oraz do 3 miesięcy po jej zakończeniu w stosunku do dzierżawcy na terenie lokalu (§ 14).

Zdaniem Sądu organy słusznie przyjęły, że skarżący postanowił na własny rachunek prowadzić działalność polegającą na urządzaniu gier na automatach wydzierżawionych od ww. spółki, osobiście wynajmując lokal, który był już znany na terenie K. jako salon gier i miał stałych graczy. Drugą możliwością jest wspólne działanie R. M. w porozumieniu z przedstawicielami spółki, którzy po podziale ról, urządzali w przedmiotowym lokalu gry na automatach, wbrew przepisom u.g.h. Zdaniem Sądu obie analizowane możliwości skutkują uznaniem skarżącego za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i nie ma znaczenia, która z możliwości jest słuszna.

Dalej Sąd ocenia, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 91 u.g.h. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 i art.191 oraz art. 199 O.p., polegającym na braku wszechstronnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania podjęto bowiem wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie okoliczność urządzania przez stronę gier na przedmiotowych automatach, poza kasynem gry, została w sposób wystarczający udowodniona w oparciu o materiał dowodowy, zgromadzony w aktach sprawy. Organ dokonał oceny na podstawie zebranych dowodów, a dana okoliczność została udowodniona. Nie można było w tym względzie nakładać na organ podatkowy nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów. Postępowanie zostało prowadzone starannie i merytorycznie poprawne. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego materiału, składania wniosków. W toku postępowania organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i dokonano prawidłowej subsumpcji przepisów materialnoprawnych, po wyjaśnieniu wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Organ podatkowy nie był skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ale swobodnie ocenił wiarygodność i moc dowodową powiązanych ze sobą poszczególnych środków dowodowych, na których oparł swoją decyzję. Nie miał obowiązku przeprowadzania wszelkich możliwych do przeprowadzenia dowodów, ale tylko tych, które były istotne dla ustalenia stanu faktycznego. Nie miał zatem obowiązku ich przeprowadzania, jeżeli stan faktyczny został już wyjaśniony innymi dowodami zgodnie z tym, co ma wynikać z dowodów nowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że organ zgromadził i wykorzystał taki materiał dowodowy, który pozwolił mu uzyskać pewność w zakresie stanu faktycznego sprawy. Organ w sposób logiczny i nie noszący cech dowolności dokonał również, wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny tych dowodów. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, byłby zasadny tylko wówczas, gdyby oceny i wnioski wyprowadzone przez organ nie odpowiadały prawidłowości logicznego rozumowania. Z taką sytuacją natomiast w rozpoznawanej sytuacji nie ma do czynienia, gdyż wnioski sformułowane przez organy obu instancji pozostają spójne i wypełniają wymogi analitycznego argumentowania.

W kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia art. 91 u.g.h. w zw. z art. 200a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 180, art. 121 § 1 i 122 O.p., poprzez odmowę przeprowadzenia rozprawy przed organem odwoławczym, należy stwierdzić, że organ administracji w granicach określonych prawem przyjął i uzasadnił, że w prowadzonym postępowaniu zgromadzony został wyczerpujący materiał dowodowy, a strona złożyła wcześniej wyjaśnienia, zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w odwołaniu. Nie pozbawiono w ten sposób skarżącego prawa złożenia zeznań w charakterze strony, co do okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu organ odwoławczy zgodnie z prawem odmówił przeprowadzenia rozprawy, gdyż nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego w takiej formie. Brak rozprawy nie czynił niemożliwym, ani też w najmniejszym stopniu nie utrudniał, możliwości kontestowania okoliczności potwierdzonych dowodami pozyskanymi z postępowania karnego. Skarżącemu zapewniono możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Dalej Sąd wskazuje, że ocenia jako bezzasadny zarzut naruszenia art. 201 § 1 O.p. poprzez rozpoznanie odwołania strony, pomimo braku ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia odwołań i skarg R. M., dotyczących braku zawieszenia niniejszego postępowania, w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, do czasu rozstrzygnięcia postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Kępnie pod sygn. akt II K 235/17. Wynik postępowania karnego nie ma wpływu i nie przesądza o wyniku postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Na gruncie odpowiedzialności za delikt administracyjny istotne jest tylko to, czy skarżący faktycznie podejmował działania, które opisane zostały w przesłankach deliktu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Reasumując należy stwierdzić, wbrew twierdzeniom skarżącego, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie właściwie zebranego materiału dowodowego i ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W rezultacie DIAS, dokonując prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, w granicach przewidzianych prawem, na podstawie przepisów u.g.h., zasadnie wymierzył karę pieniężną za urządzanie gier na spornych automatach poza kasynem gry.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi.