Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 376/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1 pkt. 2 i 3, art. 33 pkt. 3 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędziowie Stanisław Gronowski NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Maciej Nawrocki po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1272/08 w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 maja 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1272/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. G. (zwanego dalej "skarżącym") na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r., [...] w przedmiocie uznania zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadny.

Sąd orzekał w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W stosunku do skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2007 r., związane z wystawieniem mandatu karnego z dnia [...] marca 2007 r. na kwotę 400 zł, za popełnienie wykroczenia – przekroczenia prędkości w obszarze zabudowanym o 68 km/h. Do toczącego się postępowania egzekucyjnego skarżący zgłosił zarzut, w którym wskazywał na konieczność umorzenia postępowania ze względu na błąd co do osoby zobowiązanego. W mandacie karnym jako osobę ukaraną określono bowiem P. G.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] nie uznał zgłoszonego przez skarżącego zarzutu jako zasadnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że mandatem karnym ukarany został P. G.. Błąd na formularzu mandatu, odnoszący się do pisowni nazwiska ukaranego (G. zamiast G.) stanowił omyłkę pisarską, zatem nie było podstaw do odstąpienia od dochodzenia należności od skarżącego.

Minister Spraw Wewnętrznych, powołanym powyżej postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm. – zwana dalej: u.p.e.a).

Organ stwierdził w uzasadnieniu zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do P. G. Zgodnie z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz.1148 ze zm.) mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru. Organ podał także, iż nieuiszczona należność mandatu karnego podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na skutek nieuiszczenia należności z tytułu mandatu karnego, w stosunku do skarżącego wystawiono tytuł wykonawczy. O prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego oraz mandatu świadczył numer PESEL, z którego jednoznacznie wynika, iż oba dokumenty dotyczą tej samej osoby, tj. P. G.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wskazał na błąd co do osoby zobowiązanego i związaną z tym konieczność umorzenia postępowania egzkucyjnego. Powołał się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 930/06, zgodnie z którym – w przypadku gdy pomiędzy treścią tytułu wykonawczego, a treścią orzeczenia będącego podstawą jego wystawienia (mandatu karnego) istnieje rozbieżność co do imienia oraz nazwiska osoby zobowiązanej, to taka sytuacja wypełnia przesłanki uznania, iż w sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, o którym mowa w art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak to wskazano na wstępie, oddalił skargę na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu wskazał, że zgłoszone w niniejszej sprawie przez skarżącego zarzuty dotyczyły błędu co do osoby zobowiązanego oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Powyższe zarzuty odnoszą się do treści art. 33 pkt 3 i 4 u.p.e.a. Sąd I instancji jako bezzasadny uznał pogląd, że tytuł wykonawczy będący podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zawiera wadę, polegającą na wskazaniu w jego treści jako zobowiązanej innej osoby, niż wymieniona w mandacie karnym, będącym podstawą do wystawienia tego tytułu wykonawczego. Powołując się na znajdującą się w aktach administracyjnych sprawy notatkę urzędową Sąd wskazał, że wystawiając mandat funkcjonariusz policji omyłkowo wpisał nazwisko ukaranego, tj. G. zamiast G. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że zarówno mandat karny, jak i tytuł wykonawczy dotyczą tej samej osoby, tj. P. G. W mandacie karnym z 19 marca 2007 r. oprócz imienia i nazwiska osoby ukaranej wskazano również jej numer PESEL. Sąd powołał się na treść art. 31a. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym Numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, jest to 11-cyfrowy, stały symbol numeryczny, jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, w którym sześć pierwszych cyfr oznacza datę urodzenia (rok, miesiąc, dzień), kolejne cztery - liczbę porządkową i płeć osoby, a ostatnia jest cyfrą kontrolną służącą do komputerowej kontroli poprawności nadanego numeru ewidencyjnego. Identyczny numer PESEL, tj. [...] został wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2007 r., wystawionym na postawie mandatu karnego z 19 marca 2007 r. Numer PESEL jednoznacznie identyfikuje P. G. Ze względu na powyższą okoliczność Sąd uznał błąd polegający na pominięciu jednej z liter nazwiska (G. zamiast G.) na formularzu mandatu, jako oczywistą omyłkę pisarską. W ocenie Sądu, nie można w związku z tym mówić o błędzie co do osoby zobowiązanego. Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 930/06 Sąd wskazał, że powołane orzeczenie zostało wydane w oparciu o odmienny stan faktyczny, bowiem w tamtej sprawie mandat karny oraz wystawiony na jego podstawie tytuł wykonawczy zostały skierowane do dwóch różnych osób. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie zarówno numer PESEL jak i pozostałe dane wskazane zarówno w mandacie karnym, jak i tytule wykonawczym są tożsame i należą do tej samej osoby. Sąd podkreślił, że skarżący nie kwestionował zasadności nałożenia mandatu karnego, ani nie wyjaśnił dlaczego pokwitował przyjęcie mandatu. Sąd uznał zatem, że sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, o którym mowa w art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Od powyższego wyroku skarżący (działający osobiście, jako adwokat) wniósł skargę kasacyjną, w której domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił – na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt. 2 i 3 u.p.e.a. oraz art. 33 pkt. 3 i 4 u.p.e.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, pomimo zarzutów zgłaszanych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony na P. G., podczas gdy mandat karny będący podstawą wydania tego tytułu wykonawczego wydany został na P. G. Wymieniona rozbieżność pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a mandatu karnego została usunięta przez Wojewodę [...], który nie wykazał umocowania prawego w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym do jej usunięcia.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy będący podstawą postępowania egzekucyjnego jest niezgodny z mandatem karnym, bowiem w jego treści jako zobowiązanego wskazano inną osobę niż wymienioną w mandacie. Został on bowiem wystawiony na nazwisko G., a nie G.. Zdaniem skarżącego świadczy to o naruszeniu art. 33 pkt. 3 i 4 u.p.e.a., bowiem określenie egzekwowanego obowiązku jest niezgodne z treścią obowiązku wynikającego z mandatu. Zachodzi zatem błąd co do osoby zobowiązanego oraz niezgodność treści obowiązku wynikającego z orzeczenia z określeniem egzekwowanego obowiązku – egzekucja przeciwko niewłaściwej osobie.

Odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 27 § 1 pkt. 2 i 3 u.p.e.a. skarżący wskazał na niezgodność tytułu wykonawczego z jego podstawą prawną, która wynika z innego nazwiska określonego w mandacie (art. 27 § 1 pkt. 2) oraz podstawy prawnej tego obowiązku (art. 27 § 1 pkt. 3). Skarżący nie zgodził się również z poglądem Sądu odnośnie braku zastosowania w jego sprawie poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 930/06. Jego zdaniem, skoro mandat został nałożony na osobę o nazwisku G., nie ma znaczenia pogląd Sądu I instancji dotyczący kwestii pokwitowania przyjęcia mandatu.

W kwestii oczywistej omyłki pisarskiej skarżący wskazał, że nie została ona sprostowana, a przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji nie przewidywały możliwości sprostowania mandatu karnego przez Wojewodę [...]. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji dokonał oceny zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] pod kątem słuszności, a nie legalności, jak to wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Na poparcie tego zarzutu skarżący powołał się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA 1599/03, WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2004, sygn. akt IV SA 4621/02 oraz NSA z dnia 13 grudnia 2006 sygn. akt II OSK 91/06)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna jest całkowicie bezzasadna.

Skarżący zarzucił Sądowi I instancji, że nie uchylił postanowień organów administracji dotyczących nieuwzględnienia zgłoszonych przez niego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu nieuwzględniającego naruszenia przez organy art. 27 § 1 pkt. 2 i 3 u.p.e.a. oraz art. 33 pkt. 3 i 4 tej ustawy. Wspomniany przepis art. 27 § 1 dotyczy elementów tytułu wykonawczego, który powinien zawierać m.in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację (art. 27 pkt. 2), a także treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek (art. 27 pkt.3). Powołane przez skarżącego przepisy pkt. 3 i 4 art. 33 u.p.e.a. odnoszą się natomiast do zarzutów, jakie może zgłosić strona w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym – podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być bowiem m.in. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (art. 30 pkt.3), a ponadto – błąd co do osoby zobowiązanego (art. 30 pkt. 4).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszenia w/w przepisów. Tytuł wykonawczy zawiera bowiem wszystkie elementy, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., co wynika wprost z akt sprawy, a w szczególności z dołączonej kopii tego tytułu, poświadczonej za zgodność z oryginałem. Zarzuty skarżącego zmierzają w istocie do zaakcentowania rozbieżności jaką można zauważyć w mandacie karnym a tytułem wykonawczym, odnoszącej się do nazwiska osoby zobowiązanej,

Związane z tą okolicznością zarzuty skarżącego i jego twierdzenia dotyczące błędu co do osoby zobowiązanej oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z mandatu karnego są całkowicie bezpodstawne.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bowiem w sposób niebudzący wątpliwości, że to skarżący P. G. został ukarany mandatem karnym za popełnienie wykroczenia, polegającego na przekroczeniu dozwolonej prędkości w obszarze zabudowanym, przy prowadzeniu pojazdu. Wprawdzie w mandacie karnym zapisano nazwisko "G.", zamiast "G.", jednak wskazana pomyłka nie świadczy o błędzie co do osoby zobowiązanej i skierowaniu egzekucji przeciwko niewłaściwej osobie. Skarżący w toku całego toczącego się postępowania (zarówno przed organami administracji publicznej, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym) podkreślał fakt wspomnianej rozbieżności twierdząc, że mandat karny został wystawiony na inne nazwisko niż skarżącego. Należy jednak podkreślić, że mandat karny – jako forma ukarania obwinionego w postępowaniu o wykroczenie – jest wystawiany w stosunku do konkretnej "osoby", a nie "nazwiska". W mandacie karnym – oprócz imienia i nazwiska osoby ukaranej – zostały zawarte inne dane, które pozwalają w sposób niewątpliwy ustalić tożsamość sprawcy wykroczenia. Taką informacją potwierdzającą, że to skarżący był osobą ukaraną jest numer PESEL. Sąd I instancji słusznie powołał w uzasadnieniu wyroku treść 31a. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten wskazuje bowiem, że numer PESEL jest przypisany do konkretnej osoby i w sposób niewątpliwy pozwala ustalić jej tożsamość. W analizowanym w sprawie mandacie karnym numer PESEL jest przypisany do skarżącego. Okoliczność ta – w zestawieniu z doniosłością pomyłki w nazwisku osoby ukaranej (G. zamiast G.), tj. pominięciu zaledwie jednej litery alfabetu – przesądza o prawidłowości ustaleń organów administracji i słusznym wystawieniu tytułu wykonawczego w stosunku do osoby skarżącego.

W przypadku rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w orzeczeniu i tytule wykonawczym, należy wziąć pod uwagę inne dane zawarte w orzeczeniu oraz rodzaj popełnionych uchybień. W niniejszej sprawie pomyłka polega na pomięciu zaledwie jednej litery, co wskazuje na jej oczywistość. Nie ma tutaj znaczenia – jak podnosi kasator – fakt, że omyłka ta nie została sprostowana, a przepisy u.p.e.a. nie przewidują dokonania korekty w mandacie karnym. W sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie organ rozpatrujący zarzuty strony miał obowiązek ocenić doniosłość pomyłki. Nie może być mowy o konieczności sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu choćby art. 113 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem (mającym w u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 18) organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z powyższego wynika, że organ egzekucyjny może dokonać sprostowania jedynie własnych rozstrzygnięć. W postępowaniu egzekucyjnym toczącym się na skutek wnoszonych przez stronę zarzutów organ nie mógł dokonać zatem sprostowania mandatu karnego. W takiej sytuacji organ prawidłowo wyjaśnił wszelkie wątpliwości, ustalając fakt zaistnienia omyłki pisarskiej oraz dokonał oceny rozbieżności danych pomiędzy mandatem karnym a wystawionym tytułem wykonawczym pod kątem przesłanki z art. 33 pkt. 3 i 4. W niniejszej sprawie ocena Sądu I instancji co do postępowania organów administracji w tym zakresie była prawidłowa.

Nie jest również zasadny argument skarżącego, że w jego sprawie powinien mieć zastosowanie pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt III 930/06. Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił, że stan faktyczny w tamtej sprawie był całkowicie odmienny od tego, jaki zaistniał w sprawie niniejszej. W sprawie o sygn. akt III SA/Wa 930/06 rozbieżność danych pomiędzy mandatem a tytułem wykonawczym polegała na tym, że mandat został wystawiony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym – zupełnie inne było imię i nazwisko osoby zapisane w mandacie, a inne w tytule wykonawczym. W żaden sposób nie można zatem porównać okoliczności tamtej sprawy z niniejszą. Należy w tym miejscu zauważyć, że sam kasator nie przytacza w tym zakresie żadnych argumentów. Podnosi bowiem jedynie, iż nie zgadza się ze stanowiskiem WSA, aby treść wyroku w sprawie III SA/Wa 930/06 nie miała w jego sprawie zastosowania, nie wskazując jednocześnie na żadne merytoryczne argumenty.

Prawidłowo również Sąd I instancji wziął pod uwagę zachowanie skarżącego, który na żadnym etapie postępowania nie kwestionował faktu prowadzenia pojazdu z nadmierną prędkością i pokwitowania przyjęcia mandatu. Całokształt okoliczności świadczy więc niezbicie o tym, że to skarżący popełnił wykroczenie i za to został ukarany mandatem, kwitując jego przyjęcie. W żadnym piśmie skierowanym do organu skarżący nie twierdził, że to nie on kierował pojazdem, ani że nie popełnił wykroczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego, jego postawa w tym zakresie również odnosi się do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organów administracji, co – jak powyżej podkreślono – wziął także pod uwagę Sąd I instancji. Nie sposób bowiem wyobrazić sobie sytuacji, że osoba, w stosunku do której zostałby wystawiony mandat karny, a nie była w rzeczywistości sprawcą wykroczenia, w żadnym piśmie procesowym nie podniosła takiej okoliczności. W niniejszej sprawie zachowanie skarżącego polegające na niekwestionowaniu faktu popełnienia wykroczenia ma tym większe znaczenie, bo wykonuje on zawód adwokata. Nie można zatem całkowicie pominąć tych okoliczności sprawy.

Niezasadny jest również zarzut skarżącego, jakoby Sąd I instancji dokonał kontroli postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. pod kątem słuszności, a nie legalności. Teza skarżącego nie została poparta żadnymi argumentami merytorycznymi, zatem zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Powołane przez skarżącego fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych dotyczą jedynie ugruntowanego od dawna w sądownictwie administracyjnym poglądu, zgodnie z którym kontrola sprawowana przez te sądy odbywa się pod względem legalności, tj. zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według zasad słusznościowych. Skarżący formułując tak postawiony zarzut powinien podać, na czym polegało, jego zdaniem, skontrolowanie przez WSA zaskarżonych decyzji pod względem słusznościowym. Jak wspomniano powyżej, kasator nie skonkretyzował tego zarzutu, zatem nie mógł on zostać uwzględniony.

Z powyższych motywów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.