Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 305/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Sędziowie : WSA Ewa Frąckiewicz, asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), , Protokolant Andrzej Siwek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Agencji Wydawniczej "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny 555 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2002r. 2. orzeka o niewykonywaniu uchylonych decyzji


UZASADNIENIE

Agencja Wydawnicza "[...]" Sp. z o.o. z [...] zgłosiła w dniu [...] sierpnia 2001 roku za numerem [...] znak towarowy słowny "555". Przeznaczony do oznaczenia broszur, czasopism, czasopism – tytułów czasopism z krzyżówkami, książek z krzyżówkami (klm16).

Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badań stwierdził, że w/w oznaczenie nie jest znakiem towarowym w rozumieniu art. 120 i art. 129 ustawy Prawo własności przemysłowej, gdyż nie ma znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, o czym zawiadomił zgłaszającego w piśmie z dnia [...] czerwca 2002 roku. Zgłaszający nie określił swojego stanowiska w wyznaczonym przez Urząd terminie.

Decyzją z dnia [...] października 2002r. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "555" zgłoszony przez Agencję Wydawniczą "[...]" Spółka z o.o. z [...] pod numerem [...]. W uzasadnieniu podano między innymi, że:

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić. Może nim być wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy. Warunkiem jednak uznania danego określenia za znak towarowy musi być możliwość odróżniania oznaczonych nim towarów określonego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Oznacza to, że jako znak towarowy może być zarejestrowany jedynie znak, który ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego.

Istnienie dostatecznych znamion odróżniających jest więc podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego. Jest to ogół cech pozwalających zindywidualizować dany towar na rynku. Osiągnąć to można poprzez nadanie mu cech, które utkwią w świadomości przeciętnego odbiorcy, jako wskazania, że towar ten pochodzi zawsze od tego samego przedsiębiorcy.

Zgłoszona jako znak towarowy liczba "555" nie spełnia pod żadnym względem tego warunku.

Znak winien charakteryzować się cechami pozwalającymi zindywidualizować towar nim oznaczony spośród innych towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z innego źródła, Musi więc utrwalać się w pamięci potencjalnych odbiorców, Natomiast sama liczba nie ma ani jednej takiej cechy.

Dodatkowym argumentem przeciwko udzieleniu ochrony na pozbawioną jakichkolwiek znamion odróżniających liczbę "555" jest również niebezpieczeństwo zawłaszczenia jej przez jedną firmę. Można więc powiedzieć, że przyznanie praw ochronnych na napisaną nie stylizowaną czcionką liczbę zamknęłoby dostęp do rynku tym firmom, które zechcą później użyć takiej liczby jako jednego z elementów występujących w zgłoszonych znakach.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka "[...]" podnosząc między innymi, że znak towarowy "555" posiada wtórną zdolność rejestrową.

Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Ustawa Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2001 roku, artykuł 120 stwierdza jakie oznaczenie może być uznane za znak towarowy. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które można wyrazić w sposób graficzny jeżeli oznaczenie to będzie odróżniać towary jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorców. Natomiast art.129 pwp stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w obrocie towarów.

W związku z powyższym Urząd Patentowy - Izba Odwoławcza stwierdza, że przedmiotowe oznaczenie "555" nie spełnia ustawowych warunków. Zgłoszone oznaczenie stanowi jedynie cyfrowy zapis liczby "555" - pięćset pięćdziesiąt pięć. Taka postać znaku zdaniem Izby Odwoławczej nie indywidualizuje konkretnego przedsiębiorcy a co za tym idzie towaru oznaczanego w ten sposób. Prosty cyfrowy zapis liczby wskazany jako znak słowny nie posiada dostatecznych znamion odróżniających pozwalających odróżnić pochodzenie towarów jednego przedsiębiorcy od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorców.

Ponadto należy wskazać, że przytoczone przez Zgłaszającego przykłady udzielonych rejestracji i praw ochronnych dotyczą znaków słownych, które są literowym zapisem określonych wyrazów. Jednocześnie należy podkreślić, że seria numerycznych oznaczeń może być poprawna pod względem marketingowym natomiast Urząd Patentowy, bada czy zgłoszone oznaczenie jest znakiem towarowym spełniającym przepisy prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Agencja Wydawnicza "[...]" sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. Powyższej decyzji zarzuciła między innymi:

1. nieprzeprowadzenie pełnego badania zdolności rejestrowej znaku 555 przez Urząd Patentowy RP , który ograniczył się tylko do tzw. pierwotnej zdolności rejestrowej,

2. ocena pierwotnej zdolności odróżniającej przedstawiona przez Urząd jest, zdaniem skarżącego, błędna i niezgodna z utrwaloną praktyką. Sprowadza się do lakonicznego stwierdzenia, że zgłoszony znak stanowi "...Prosty zapis liczby wskazany jako znak słowny nie posiada dostatecznych znamion odróżniających pozwalających odróżnić pochodzenie towarów jednego przedsiębiorcy od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innych przedsiębiorców..." Zarzut, że zgłoszenie do rejestracji znaku słownego dokonano prostym pismem jest bezzasadny, nie ma żadnej potrzeby, aby znak fonetyczny-słowny był zgłaszany w podaniu o rejestrację pismem stylizowanym - taki rodzaj grafiki obowiązuje przy zgłoszeniach znaków słowno-graficznych. Nie jest też prawdą, że znak słowny w postaci cyfry nie posiada zdolności rejestrowej. Utrwaloną praktyką Urzędu Patentowego RP jest rejestrowanie słownych znaków towarowych składających się z samych cyfr, dowód:

18 [...]/znak słowny

18,5 [...]/znak słowny

21 [...]/znak słowny

222 [...]/znak słowny

777 [...]/znak słowny

3. W razie wątpliwości co do pierwotnej zdolności odróżniającej, z czym się absolutnie skarżący nie zgadza. Urząd Patentowy powinien ocenić tzw. wtórną zdolność odróżniającą znaku z uwagi na jego używanie. Zgłaszający znak "555" [...] Agencja Wydawniczą "[...]" jest największym wydawnictwem szaradziarskim w kraju, wydaje najpopularniejszą w Polsce tzw. numeryczną serię tytułów prasowych:

100 panoramicznych

200 panoramicznych 300 panoramicznych

400 panoramicznych

500 panoramicznych

1000 panoramicznych

popularnie nazywanych przez nabywców: 100-tka, 200-tka, 300-tka, itd.

Zgłoszony do rejestracji znak 555 [...] jest odmianą tej popularnej numerycznej serii. Wg badań firmy SMG/KRC towary uprawnionego oznaczone numerycznymi znakami, są znane 18.616.520 Polakom (dowód zał. Nr 1). Numeryczna seria znaków jest używana na obszarze całego kraju i jest jednoznacznie kojarzona z uprawnioną do tych znaków Agencją Wydawniczą "[...]" - udział towarów w rynku z tymi znakami wynosi ok. 48% (47,89%), prawie monopol. Jest niewiele znaków towarowych w Polsce, nie tylko wśród tytułów prasowych, posiadających tak duże zdolności odróżniające i kojarzone z uprawnionym do oznaczeń. Twierdzenie Urzędu Patentowego, o braku nawet dostatecznej zdolności odróżniającej mija się całkowicie z prawdą. Znak towarowy nie jest czymś abstrakcyjnym i ma służyć bardzo praktycznemu celowi, odróżnieniu towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw, ostatecznie to rynek decyduje o zdolności odróżniającej znaku, co potwierdzają w/w fakty, a nie subiektywne odczucie takiego czy innego specjalisty, który może i ma prawo się mylić - rynek nigdy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Urząd przeprowadził pełne badanie zdolności odróżniającej i rejestrowej zgłoszonego znaku. Wydając decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie Urząd wskazał jako podstawę art. 120 i art. 129 pwp. przepisy te stanowią o braku znamion odróżniających oznaczenia. Według tych przepisów znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny oraz posiadające dostateczne znamiona odróżniające w obrocie towarami. Wypełnienie tychże przesłanek stanowi o pierwotnej zdolności odróżniającej oznaczenia. Zdaniem Urzędu przedmiotowe oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Cyfrowy zapis liczby pięćset pięćdziesiąt pięć nie jest dostatecznym wyróżnieniem tym bardziej, że dotyczy to zgodnie ze zgłoszeniem, oznaczenia słownego. Natomiast Skarżący zarzucił brak odpowiedniej analizy wtórnej zdolności rejestrowej (art. 130 pwp.), oznaczenia "555". Na poparcie tego zarzutu dołączono materiały zawierające badanie znajomości tytułów 100 panoramicznych, 200 panoramicznych, 300 panoramicznych, 400 panoramicznych, 500 panoramicznych, 1000 panoramicznych, a więc nie dotyczących znajomości oznaczenia "555".

Odnosząc się do udzielonych wcześniej praw z rejestracji na znaki słowne zawierające cyfry stwierdzono, że każde oznaczenie jest rozpatrywane w indywidualnym trybie postępowania. Na praktykę Urzędu ma wpływ wiele czynników, podlega ona modyfikacjom zwłaszcza w obecnym czasie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "555" -zgłoszony przez Agencję Wydawniczą "[...]" Spółka z o.o. w dniu [...] sierpnia 2001r. Znak ten został zgłoszony w klasie 16 dla towarów: broszury, czasopisma-tytuły czasopism z krzyżówkami, książki z krzyżówkami jako znak słowny.

Ustawa -Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 (Dz. U. Nr 119, poz.1117 z 2003r.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Tak więc przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego "555", są zatem przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 119 , poz.1117 z 2003 r..).

Urząd Patentowy RP podejmując decyzję administracyjną w sprawie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "555" , był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 256 p.w.p.). Zasada ta obowiązywała również na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego (§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 kwietnia 1993r. Dz.U. Nr 36 poz.160 ze zm.). Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy RP jest obowiązany do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych wart. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art.120 ust. l i 2 cytowanej powyżej ustawy prawo własności przemysłowej:

1. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw.

2. Znakiem towarowym, w rozumieniu ust. 1, może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy

Znakiem towarowym jest więc oznaczenie połączone z towarem pozwalające odróżnić towar jednego przedsiębiorcy od towaru drugiego przedsiębiorcy. Istnienie znamion odróżniających jest podstawową przesłanką przyznania prawa ochronnego na znak towarowy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze znakiem słownym tj. oznaczeniem postrzeganym za pomocą wzroku i słuchu. Znaki takie mogą być utworzone z liter, liczb, słów, sloganów. Mogą mieć konotację pojęciową, ale również mogą stanowić całkowity abstrakt pojęciowy.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 prawa własności przemysłowej:

1. Nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które:

1) nie mogą być znakiem towarowym;

2) nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Oceniając przedmiotowy znak Urząd Patentowy ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia że powyższe oznaczenie nie posiada znamion odróżniających. Zdaniem Urzędu oznaczenie "555" nie spełnia ustawowych warunków, nie indywidualizuje konkretnego przedsiębiorcy a co za tym idzie towaru oznaczonego w ten sposób. W zasadzie były to całe rozważania Urzędu na temat pierwotnej zdolności rejestrowej. Mimo podniesionego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji zarzutu istnienia wtórnej zdolności rejestrowej znaku "555" nabytej w wyniku długotrwałej i intensywnej reklamy, na co skarżący przedłożył stosowne badania. Urząd Patentowy w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii w zaskarżonej decyzji. W sprawie tej zajął stanowisko dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak odpowiedź na skargę nie stanowi w ocenie składu orzekającego uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Znane są poglądy doktryny opowiadające się za rejestracją takich oznaczeń, a także rejestracje powyższych oznaczeń dla innych klas towarów I. Wiszniewska artykuł PPH 2001/12/1- t. l Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej.

"Litery i cyfry bywają ważnymi znakami towarowymi. Wystarczy tu wskazać na takie znane znaki, jak "555" (dla papierosów), "No 5" (dla perfum), "5-10-15" (dla programów telewizyjnych). W rzeczywistości nie ma żadnego wystarczającego powodu, by wykluczyć je z ochrony lub uzależnić przyznanie im ochrony od jakichś szczególnych okoliczności".

Wobec faktu, że w zaskarżonej decyzji nie poczyniono żadnych ustaleń w powyższej kwestii - wtórnej zdolności rejestrowej znaku towarowego "555", a ustalenia dotyczące pierwotnej zdolności rejestrowej są niewystarczające Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Żeby rozstrzygniecie to ocenić w sposób prawidłowy Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienia do wszystkich zarzutów odwołania. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę

Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych mu przez art. 107 § 3 k.p.a. (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa), gdyż jedynie w znikomym stopniu odnosi się do wniosku. Urząd Patentowy RP nie uzasadnił, zdaniem Sądu, w sposób dostateczny dlaczego odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "555".

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § l pkt l lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

O wykonalności wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.