Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1234/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.59 par.1pkt2, par.2, art.58 par.2, art.56 par.1 pkt 1, art.18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.120, art.123par.1,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.78,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.6, art.10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Sędziowie WSA Karol Pawlicki as. sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2009r. sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ Sz.Widłak /-/ K.Nikodem /-/ K.Pawlicki


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P.- W. dnia [...]2007r. wszczął przeciwko I. B. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych nr [...], [...] obejmujących zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego określonych decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] i [...], dokonując zajęcia wierzytelności w C. Domu Maklerskim.

W dniu [...]2007 r. I. B. złożyła wniosek o uchylenie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] 2007 r., uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie wystawionych tytułów oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] 2007 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze. Zobowiązana wskazała, że z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] 2007 r. nr [...]wynika, że wykonalność decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2007 r. uległa z mocy prawa wstrzymaniu.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnej - zajęcia wierzytelności w C. Domu Maklerskim.

Na powyższe postanowienie I. B. wniosła zażalenie , wskazując, że wniosek z dnia [...] 2007 r. winien zostać pozytywnie rozpatrzony, ponieważ wykonalność decyzji wymiarowych na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze uległa wstrzymaniu z dniem [...] 2007 r. W uzupełnieniu zażalenia strona podniosła, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Ustawodawca łączy umorzenie postępowania jedynie z wymagalnością należności podatkowej, a nie jej faktycznym istnieniem lub też nieistnieniem.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny winien rozpatrzyć wniosek o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i ustosunkować się do przesłanek zawartych w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzją z dnia [...] 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na podstawie wniosku z dnia [...] 2007 r. w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych, wskazując, że organ egzekucyjny kwestię uchylenia czynności egzekucyjnych rozpatrzył już postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2008 r.

Strona złożyła odwołanie na powyższą decyzję.

Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w P. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] 2008 r. nie było ostateczne, dlatego też organ bezpodstawnie przyjął, że kwestia uchylenia czynności egzekucyjnych została już rozstrzygnięta.

Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych. Czynności te pozostają w mocy. Organ egzekucyjny może uchylić czynności egzekucyjne, jeżeli przemawia za tym interes ważny interes zobowiązanego, a interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie. Uchylenie czynności egzekucyjnych ma charakter fakultatywny. W przedmiotowej sprawie uchylenie czynności egzekucyjnych naruszyłoby interes wierzyciela.

Na powyższe postanowienie strona złożyła w ustawowym terminie zażalenie, w którym wniosła ponownie o uchylenie dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] i SM [...] czynności egzekucyjnych, wskazując ponownie, że wykonalność decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej uległa wstrzymaniu, co winno skutkować uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych. W ocenie strony organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, czym naruszył przepisy postępowania.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W ocenie organu odwoławczego I. B. nie podała konkretnych przepisów prawnych, które w jej ocenie naruszył organ egzekucyjny rozpatrując wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że zasadniczą rolę w rozstrzygnięciu badanej sprawy odgrywa zawieszenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na wstrzymanie z mocy prawa decyzji podatkowej, będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nr SM [...]

i [...]. Podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanej, wskazując na uregulowanie art.58 § 2 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. - Dz.U. z 2005 nr 229 poz.1954 ze zm.;dalej: u.p.e.a.), który to przepis stanowi, że organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. W ocenie organu odwoławczego zobowiązana nie wykazała, że uchylenie zajęcia rachunku inwestycyjnego w C. Biurze Maklerskim PKO SA w W. jest uzasadnione jej ważnym interesem, uzasadniając jedynie swoje stanowisko faktem wstrzymania wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny słusznie uznał, iż uchylenie dokonanego zajęcia naruszałoby ważny interes wierzyciela, tym bardziej, że zajęcie rachunku inwestycyjnego było jedynym skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca zarzuca organowi naruszenie przepisów prawa proceduralnego poprzez bezzasadną i sprzeczną z postanowieniami Dyrektora Izby Skarbowej z [...]2007r. i z [...]2008r. odmowę uchylenia czynności i tytułów egzekucyjnych oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności dotyczących uchylenia czynności egzekucyjnych. Nadto zarzuciła naruszenie art.120, art.123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.- Dz.U.z 2005r nr 8 poz.60 ze zm.; dalej: O.p.), art.6, art.10 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. - Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz naruszenie art.78 ustawy z dnia 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997r. nr 78, poz.483 ze zm.) poprzez pominięcie jej osoby w postępowaniu prowadzonym przez organ drugiej instancji oraz nieinformowanie o przebiegu postępowania podatkowego.

Uzasadniając postawione zarzuty, skarżąca ponownie powołała się na wstrzymanie z mocy prawa wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej jako podstawowej przesłanki do uchylenia spornych tytułów wykonawczych oraz dokonanych czynności egzekucyjnych. Zarzuciła, że nadal prowadzona egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. -W. pozbawia jej możliwości korzystania z zajętych środków zgromadzonych na rachunku w C. Domu Maklerskim. Wskazuje, że środki pieniężne, pomimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego, dalej są przekazywane na rachunek Urzędu Skarbowego P. - W., do czego nie odniósł się organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...]2008r. W ocenie skarżącej należność podatkowa nie istnieje, nie jest wymagalna i nie może być egzekwowana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

Sąd w niniejszej sprawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy rozpatrywaniu sprawy w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych.

Na wstępie należy zauważyć, że organ egzekucyjny, orzekając w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych na podstawie art.58 § 2 u.p.e.a. działa jako samodzielny organ rozstrzygający zagadnienie wpadkowe, do których zalicza się uchylenie czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie ma charakter uznaniowy i powinno być oparte na wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie poszanowania praworządności oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W ocenie Sądu zarzuty skargi są nieuzasadnione. Skarżąca zarzuca, że odmowa uchylenia czynności i tytułów egzekucyjnych jest sprzeczna z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...]2007r. Nr [...]. W tym miejscu Sąd zauważa, że wymienione postanowienie w ogóle nie odnosi się do kwestii uchylenia czynności egzekucyjnych natomiast rozstrzyga o utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...]2007r. Nr [...] odmawiającej wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z [...]2007r. Nr [...] ze wskazaniem na wystąpienie okoliczności uzasadniającej wstrzymanie wykonania powyższej decyzji z mocy prawa na podstawie art.225 O.p. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej jakoby wstrzymanie wykonania decyzji z mocy prawa, określającej zobowiązanie podatkowe winno automatycznie skutkować uchyleniem czynności egzekucyjnych. Takie stanowisko nie znajduje w żadnej mierze oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Sąd zauważa, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W., uzyskawszy informację o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowych, zgodnie z obowiązującym prawem zawiesił postępowanie egzekucyjne postanowieniem z [...]2007r. Nr [...], na podstawie art. 56 § 1 pkt.1 u.p.e.a. Rozpatrując zaś wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych oparł się na regulacji zawartej w art. 58 u.p.e.a.. Przepis art. 58 § 1 stanowi wyraźnie, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne. Wskazana ustawa w art. 58 § 2 dopuszcza możliwość uchylenia czynności egzekucyjnych , ustanawia jednak warunki, które muszą być spełnione, aby dokonać takiego uchylenia. Skarżąca wnosząc o uchylenie czynności egzekucyjnych nie wykazała w jakikolwiek sposób, że prowadzenie w dalszym ciągu czynności egzekucyjnych narusza jej ważny interes. Powoływała się wyłącznie na okoliczność, że z mocy prawa wstrzymane jest wykonanie decyzji wymiarowych w zakresie podatku dochodowego stanowiących podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca nie wskazała zarówno we wniosku z dnia [...] 2007 r. jak i w zażaleniu z dnia [...] 2008 r. na postanowienie w sprawie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych żadnych informacji, które uzasadniałyby uchylenie czynności egzekucyjnych, tj. ważny interes podatnika przemawiający za uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych oraz że interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie. Okoliczności wskazane dopiero na etapie skargi nie mogą być brane pod uwagę przez Sąd.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji należy wskazać, że przepisy Ordynacji podatkowej w postępowaniu egzekucyjnym w ogóle nie mają zastosowania. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP stanowiący, że każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, bowiem akta sprawy wskazują, że w toku prowadzonych postępowań strona była pouczana przez organy o przysługujących jej środkach zaskarżenia i z tego prawa zawsze korzystała. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa, wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Należy wziąć pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne z uwagi na cel jego prowadzenia wykazuje swoiste odrębności w odniesieniu do postępowania podatkowego. Postępowanie egzekucyjne jako tryb wykonawczy ma na celu zaspokojenie wierzyciela, poprzez wyegzekwowanie od dłużnika wierzytelności. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie wszystkie regulacje tej ustawy znajdą zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, do tych, które znajdą zastosowanie można zaliczyć zasadę praworządności, prawdy obiektywnej, zasadę zaufania do organów prowadzących postępowanie. Nie znajdują natomiast zastosowania w toku postępowania egzekucyjnego zasada czynnego udziału strony umożliwiająca dostęp do akt sprawy, wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia, co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszonych żądań. Nie mniej jednak z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny i organ odwoławczy informowały stronę o dokonywanych rozstrzygnięciach, załączając wymagane przepisami prawa pouczenia.

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/ Sz.Widłak /-/ K.Nikodem /-/ K.Pawlicki