Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 100/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi [...] S.A. Oddział w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę [...] ([...])złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Starosta [...] (dalej - Starosta), na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000/98/1071 – j.t. ze zm., dalej - kpa) oraz art. 362 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008, nr 25, poz. 150 z późn. zm., dalej – POŚ), wszczął w dniu [...] marca 2011 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko oraz przywrócenia środowiska do stanu właściwego na [...] Sp z o.o. w [...] , Oddział w [...] (dalej – Spółka). Postępowanie zostało wszczęte z urzędu po kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2011 r. wspólnie z Inspektorami Ochrony Środowiska Delegatury w [...] , w trakcie której stwierdzono, że działalność Spółki powoduje negatywne oddziaływanie na środowisko poprzez nadmierną emisję pyłu węglowego z prowadzonych procesów technologicznych i jego osadzanie na powierzchni sąsiednich gruntów. Wszczęcie postępowania nastąpiło na skutek pisma firmy "[...] " S.A. Oddział w [...] (dalej - skarżąca, skarżąca Spółka) skierowanego do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w [...] (dalej – WIOŚ) z prośbą o "pomoc w zabezpieczeniu zakładu przed nadmierną emisją na teren działki pyłu węgłowego pochodzącego z sąsiadującej firmy [...] Sp. z o.o." oraz przeprowadzonej na skutek tego pisma kontroli Spółki przez WIOŚ z udziałem przedstawiciela Starosty.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 roku Starosta, działając na podstawie art. 362 ust. 1 i 2 POŚ nałożył na Spółkę "obowiązek ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, polegający na zaprzestaniu nadmiernej emisji pyłu węglowego na grunty sąsiednie z prowadzonych procesów technologicznych poprzez zastosowanie wszelkich możliwych metod zabezpieczenia". Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu podniesiono, że w wyniku prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej polegającej na przeładunku i sortowaniu węgla generowane są znaczne ilości pyłu węglowego, który przedostaje się na teren sąsiedni, będący w posiadaniu skarżącej, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa produkcji oraz ludzi pracujących w skarżącej Spółce. Z kolei ustalenia kontroli przeprowadzonej na terenie działalności Spółki pozwalały na stwierdzenie, iż zastosowane przez nią metody ograniczenia emisji pyłu są niewystarczające.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 180 § 1 kpa oraz art. 362 ust. 1 i 2 POŚ poprzez jego zastosowanie mimo braku wystąpienia przesłanek mogących być podstawą jego zastosowania, a gdyby nawet takie istniały, to brak określenia w zaskarżonej decyzji na czym ma polegać zaprzestanie nadmiernej emisji pyłu węglowego na grunty sąsiednie oraz wskazania określonych metod zabezpieczenia przed jego nadmierną emisją.

Skarżąca, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 roku, podniosła, że immisje pyłu węglowego z terenu Spółki niezaprzeczalnie przekraczają przeciętną miarę, zakłócając funkcjonowanie zakładu skarżącej. Wprawdzie brak jest ustawowych norm, które określałyby dopuszczalny poziom pyłu węglowego i niemożliwe było jednoznaczne wskazanie w decyzji przy jakim poziomie emisja przestanie być nadmierna, to jednak uciążliwość, jak wskazuje art. 144 ustawy POŚ, związana z eksploatacją instalacji powinna zamknąć się w granicach terenu będącego własnością inwestora.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej - SKO, Kolegium) decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 roku uchyliło w całości decyzje Starosty, a przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazało, że organ ten rozpatrując ponownie sprawę winien w pierwszej kolejności ustalić, czy zaistniały przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ, czy też przedmiotowa sprawa wyczerpuje znamiona uregulowania zawartego w art. 323 ust. 1 ustawy. Kolegium zwróciło też uwagę, że decyzja, o której mowa w art. 362 ust. 1 POŚ nie może zawężać się do ogólnego nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 roku Spółka zwróciła się do Starosty z wnioskiem o umorzenie postępowania, bowiem według Spółki zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia stwierdzenia nadmiernej emisji pyłu węglowego. Spółka podniosła, iż podejmuje wszelkie czynności aby wyeliminować emisję pyłu węglowego ze źródła jego powstawania. W sezonie letnim hałdy węgla są polewane (zraszane) wodą, natomiast w okresie zimowym pył jest likwidowany za pomocą armatek wodno-śniegowych. Spółka wyraziła nadto gotowość, niezwłocznego nasadzenia drzew gatunku tuja w pasie wzdłuż bocznicy kolejowej, od strony Zakładów skarżącej, te jednak nie wyraziły zgody na takie nasadzenia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 roku Starosta, działając na podstawie art. 362 ust. 1 i 2 POŚ, nałożył na Spółkę obowiązek ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko polegający na zaprzestaniu nadmiernej emisji pyłu węglowego na grunty sąsiednie z prowadzonych procesów technologicznych, poprzez zastosowanie wszelkich możliwych metod zabezpieczenia tj. ekrany, gęstsza zieleń izolacyjna, zmiana miejsca sortowania węgla.

W uzasadnieniu podniesiono, że wydając decyzję oparto się na faktach, które mimo braku uregulowań prawnych można było stwierdzić naocznie w trakcie przeprowadzonej kontroli. Udokumentowana zdjęciami sytuacja przedostawania się pyłu na grunty sąsiednie i potwierdzona stosownymi protokołami organów ochrony środowiska, stanowi wyraźny dowód, iż oddziaływanie Spółki nie zamykało się w granicach działki, do której posiada ona tytuł prawny. Wydanie decyzji było potrzebą chwili, podyktowane zagrożeniem bezpieczeństwa produkcji w sąsiednim zakładzie i zdrowia ludzi na niej pracujących. Sytuacja związana z emisją pyłu na grunty sąsiednie odbywała się przy specyficznych warunkach atmosferycznych (kierunek wiatru) i nie powtórzyła się od wszczęcia postępowania. Jednak problem emisji może powrócić z chwilą zmiany warunków pogodowych. Wprawdzie Spółka podejmuje działania w celu wyeliminowania emisji pyłu, jednak - zdaniem organu - przy silnym natężeniu zapylenia mogą się one okazać niewystarczające.

Od powyższej decyzji odwołanie Spółka, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności co do ustalenia kryterium pozwalającego na stwierdzenie nadmiernej emisji pyłu węglowego oraz w zakresie podejmowanych przez Spółkę czynności ograniczających nadmierną emisję,

2) art. 362 ust. 1 i 2 POŚ poprzez bezpodstawne jego zastosowanie.

Odwołująca podniosła m.in. że organ nie wskazał według jakiego kryterium (miernika) ustalił, iż emisja pyłu ma charakter nadmierny, przyznając jednocześnie, że brak jest uregulowań prawnych, które w jakikolwiek sposób tę kwestię regulują. W decyzji wskazał z jednej strony, że emisja pyłu nie powtórzyła się od wszczęcia postępowania, z drugiej strony zaznaczył, że problem emisji może powrócić z chwilą zmiany warunków pogodowych, a "wydanie decyzji było potrzebą chwili (...)". Wydanie decyzji w takich okolicznościach, tj. w trybie przypuszczającym, kiedy organ zakłada, iż może się dana okoliczność wydarzyć, nie znajduje, w ocenie Spółki, umocowania w obowiązujących przepisach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 roku uchyliło w całości decyzję Starosty i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Rozpatrując sprawę zważyło, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o przepis art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ. Celem postępowania, wszczętego z urzędu, jest wykazanie, że podmiot korzystający ze środowiska negatywnie na nie oddziaływuje. Ustalenia te nie mogą być oparte na ogólnym stwierdzeniu, że w odczuciu organu bądź właściciela sąsiedniej nieruchomości takie negatywne oddziaływanie występuje. Dopiero zidentyfikowanie negatywnego oddziaływania na środowisko co do jego zakresu lub skutków pozwala na zidentyfikowanie obowiązków, które na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ, będzie można nałożyć na podmiot, by to negatywne oddziaływanie ograniczyć. Kolegium podkreśliło, że w świetle ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożony obowiązek o charakterze niepieniężnym musi być jednoznacznie określony co do przedmiotu i terminu wykonania.

Zdaniem SKO organ I instancji nie wykazał istnienia negatywnego oddziaływania na środowisko w rozumieniu art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ, bowiem za takowe nie można uznać ogólnikowych stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Również istnienia takowych przesłanek, aby można było wszcząć postępowanie z urzędu na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ, nie zawiera włączony do materiału dowodowego protokół z kontroli.

Organ I instancji uzasadnił, że negatywne oddziaływanie na środowisko polega w szczególności na emisji pyłu węglowego na teren sąsiadującego zakładu, powodując zagrożenie dla bezpieczeństwa produkcji oraz zdrowia ludzi pracujących w tym zakładzie. Ta okoliczność, nie daje podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu przez Starostę i wydania decyzji w trybie art. 362 ust. 1 POŚ. Mogłaby być natomiast podstawą wszczęcia z urzędu, na podstawie art. 364 POŚ, postępowania przez organ, który taką kontrolę przeprowadził i takie okoliczności w trakcie tej kontroli stwierdził. Decyzje na podstawie art. 362 ust. 1 POŚ powinny być wydane dopiero wtedy (przy niewątpliwym stwierdzeniu i udokumentowaniu wszystkich przesłanek w nim określonych), gdy inne przepisy nie zawierają rozwiązań nakładających obowiązki bezpośrednio z mocy prawa lub nie pozwalają na nałożenie obowiązków dalej idących. Ponadto, jeżeli emisja pyłu na teren sąsiedniego zakładu stanowi dla tego zakładu uciążliwość, to zakład winien dochodzić usunięcia tej uciążliwości na drodze cywilnej, w oparciu o art. 323 w związku z art. 144 POŚ, a nie na drodze odpowiedzialności administracyjnej ustalanej z urzędu przez organ administracji publicznej.

Organ argumentował dalej, że skoro wszczęte z urzędu postępowanie nie wykazało przesłanek pozwalających na nałożenie w drodze decyzji obowiązków, o których mowa w art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ, to należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła skarżąca spółka [...] S.A. Oddział w [...] , reprezentowana przez pełnomocnika zarzucając naruszenie:

1) art. 362 POŚ poprzez jego błędną wykładnię i w związku z tym przyjęcie, iż nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie,

2) art. 77 w zw. z art. 7 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem I instancji i w związku z tym przyjęcie, iż nie był on wystarczający do stwierdzenia naruszeń pozwalających na wydanie decyzji w trybie art. 362 POŚ oraz poprzez brak wyczerpującej oceny materiału dowodowego i w związku z tym błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki pozwalające na wydanie decyzji w trybie art. 362 POŚ,

3) art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji kasatoryjnej i umarzającej postępowanie w pierwszej instancji pomimo braku przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącej fakt negatywnego oddziaływania na środowisko na skutek działalności Spółki został w sposób prawidłowy i niewątpliwy wykazany w postępowaniu dowodowym. Niepodważalnym dowodem jest protokół z kontroli przeprowadzonej na terenie zakładu Spółki oraz zakładu skarżącej. W konsekwencji wykazano, że zachodzą przesłanki z art. 362 POŚ. Skarżąca omówiła szeroko zagadnienie emisji niezorganizowanej. Wskazała następnie, że środki zapobiegawcze wskazane przez organ I instancji są konkretne i poddające się egzekucji administracyjnej. W ocenie skarżącej jedynie art. 362 POŚ daje obecnie możliwość kontroli w zakresie wprowadzania pyłu węglowego do powietrza. Jednocześnie wydanie na podstawie art. 364 POŚ decyzji przez WIOŚ jest zbyt daleko idące i jest rozwiązaniem znacznie bardziej inwazyjnym i kategorycznym w stosunku do decyzji zaskarżonej. Jednocześnie fakt wydania decyzji na podstawie art. 362 POŚ nie wyklucza, ani nie ogranicza możliwości dochodzenia przez skarżącą roszczeń cywilnoprawnych od Spółki.

Postępowanie dowodowe w sprawie czyni zadość przepisom postępowania administracyjnego, materiał dowodowy został zgromadzony prawidłowo i wszechstronnie zbadany. Wbrew zarzutom organ I instancji nie oparł się wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach, czy subiektywnych odczuciach, zaś decyzja kasatoryjna organu odwoławczego pozbawiona jest podstaw prawnych.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało tezy z uzasadnienia swojej decyzji z dnia [...] maja 2011 roku, która poprzedzała zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2011 roku, zaznaczając dodatkowo, że organ I instancji nie przeprowadził i nie dysponował własnym materiałem dowodowym na okoliczność zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 362 ust. 1 pkt 1 POŚ. Jedynym materiałem włączonym do akt sprawy były protokoły kontroli przeprowadzonej na prośbę skarżącej przez WIOŚ. Wprawdzie przedstawiciel Starostwa brał udział w kontroli, ale wyłącznie jako jej uczestnik, a nie kontrolujący. Kontroli dokonali pracownicy WIOŚ i to WIOŚ sporządził protokół, a w przypadku kontroli przeprowadzonej w Spółce zastosował sankcje. Z kolei Starosta w decyzji nakładającej obowiązki ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko powoływał się, że Spółka oddziałuje negatywnie na środowisko poprzez emisję pyłu węglowego na teren sąsiedniego zakładu skarżącej naruszając interes tego zakładu (bezpieczeństwo produkcji, zdrowie pracujących osób w tym zakładzie).

Jeżeli emisja pyłu na teren sąsiedniego zakładu stanowi dla tego zakładu uciążliwość, to zakład winien, zdaniem SKO, dochodzić usunięcia tej uciążliwości na drodze cywilnej, w oparciu o art. 323 w związku z art. 144 POŚ, a nie w drodze nakazu administracyjnego w trybie art. 362 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2012r. uczestnik postępowania [...] spółka z o.o. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi, popierając argumentację zawartą w decyzji organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich uchylenia (art. 145 § 1 i 2 ppsa).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r. Nr 25, poz.150), a w szczególności art.362 ust.1. W myśl tego przepisu każdy, komu przez bezprawne oddziaływanie na środowisko bezpośrednio zagraża szkoda lub została mu wyrządzona szkoda, może żądać od podmiotu odpowiedzialnego za to zagrożenie lub naruszenie przywrócenia stanu zgodnego z prawem i podjęcia środków zapobiegawczych, w szczególności przez zamontowanie instalacji lub urządzeń zabezpieczających przed zagrożeniem lub naruszeniem; w razie gdy jest to niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, może on żądać zaprzestania działalności powodującej to zagrożenie lub naruszenie. Dla prawidłowego stosowania tego przepisu niezbędne jest określenie w pierwszej kolejności zakresu podmiotowego jego obowiązywania. Zgodnie z treścią art.362 ust.1 POŚ obowiązki określone w tym przepisie mogą być nałożone na podmioty korzystające ze środowiska. Uwzględniając definicję tego pojęcia, zawartą w art.3 pkt 20 POŚ należy stwierdzić, że obowiązki wynikające z tego przepisu będą mogły być nałożone na bardzo szeroki krąg podmiotów zarówno prowadzących działalność gospodarczą, jak i takiej działalności niewykonujących. Biorąc natomiast pod uwagę zasięg negatywnego oddziaływania na środowisko oraz fakt, że wszczęcie postępowania na podstawie art.362 POŚ nastąpi już po wystąpieniu negatywnego oddziaływania na środowisko, należy uznać, że przymiot strony będą posiadały wszystkie podmioty władające nieruchomościami położonymi w zasięgu oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia, ponieważ posiadają one interes prawny w tym, aby taki stan rzeczy przestał istnieć. W związku z tym nie ulega wątpliwości, iż skarżąca spółka posiadała interes prawny. Następnie podkreślić należy, iż w ocenie Sądu, organ odwoławczy błędnie uznał, że organ I instancji nie wykazał negatywnego oddziaływania emisji na środowisko na skutek działalności uczestnika postępowania. Starosta wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy – protokół z przeprowadzonej kontroli na terenie zakładu uczestnika postępowania, jak również na terenie zakładu skarżącego. W jej trakcie stwierdzono, że w wyniku działalności spółki [...] z o.o. związanej z przeładunkiem i sortowaniem węgla, generowane są znaczne ilości pyłu węglowego, którego obecność stwierdzono na powierzchni gruntu należącego do skarżącego. Na gruncie tym znajdowała się zanieczyszczona pyłem zawiesina, pył przenoszony był wraz z wiatrem na teren zakładu skarżącego tworząc błoto powodujące niedrożność studzienek, a w konsekwencji jego zaleganie na powierzchni terenu. Nie można zatem zgodzić się z organem II instancji, iż nie dopatrzył się negatywnego oddziaływania na środowisko, co skutkowało w jego ocenie bezprzedmiotowością niniejszego postępowania. Przepis art.362 ust.1 POŚ dotyczy bowiem wszelkich postaci naruszenia środowiska w sposób prawem zakazany, a taka sytuacja w niniejszej sprawie ma miejsce. Błędnie zatem organ II instancji postępowanie odwoławcze umorzył.

Organ I instancji natomiast dokonując ustaleń, iż w związku z emisją pyłu węglowego istnieje negatywne oddziaływanie na środowisko powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy nie było już prowadzone przez inne organy administracyjne postępowanie ( np. w trybie art.364 czy 373 POŚ), w którym mogło zostać podjęte rozstrzygnięcie dalej idące, a także czy nie zachodzi konieczność wszczęcia takiego postępowania. Jeżeli takie postępowanie byłoby prowadzone lub zachodziłaby konieczność jego przeprowadzenia, organ uprawniony do orzekania na podstawie art.362 POŚ miałby podstawy do zawieszenia swojego postępowania na podstawie art.97 § 1 pkt.4 kpa. Bowiem przepis art.362 POŚ ma charakter uzupełniający i powinien być stosowany wówczas, gdy inne normy nie przewidują bardziej szczegółowych rozwiązań (tak wyrok NSA z 17.06.2011r., II OSK 1057/10). Dopiero w sytuacji wydania przez inny organ decyzji nakładającej dalej idące obowiązki postępowanie z art.362 POŚ stawałoby się bezprzedmiotowe w rozumieniu art.105 § 1 kpa. Natomiast jeżeli z ustaleń faktycznych wynikałoby, że jedyną możliwością zaprzestania negatywnego oddziaływania na środowisko lub usunięcia zmian, które w nim zaistniały, jest wydanie decyzji na podstawie art.362 POŚ, to trudno mówić o uznaniowości w działaniu organu administracyjnego. Uwzględniając zasady ogólne prawa ochrony środowiska, organ będzie wówczas zobowiązany do wydania decyzji nakładającej obowiązki określone w art.362 POŚ. Inne orzeczenie pozostawałoby bowiem w sprzeczności z zasadami ogólnymi. Takich ustaleń organy (w szczególności organ I instancji) w niniejszej sprawie w ogóle nie poczyniły. Ponadto brak w postępowaniu organu I instancji, a w związku z tym w wydanej przez niego decyzji skonkretyzowania obowiązku ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Samo wskazanie metod zabezpieczenia przed emisją pyłu węglowego poprzez postawienie ekranów, nasadzenie zieleni izolacyjnej, zmiana miejsc sortowania węgla, jest obowiązkiem nałożonym w sposób niedookreślony. W razie braku bowiem dobrowolnego jego wykonania nie nadaje się do wyegzekwowania w drodze egzekucyjnego postępowania administracyjnego. Decyzja musi więc precyzować i w uzasadnieniu dokładnie wskazywać jakiego rodzaju zieleń, o jakiej wysokości i gęstości winna zostać nasadzona, w których miejscach i w jakich odległościach. Ponadto winna wskazywać gdzie mają powstać ekrany izolacyjne i o jakiej wysokości, w jakie miejsca mają zostać przeniesione sortownie węgla na terenie zakładu. Nałożony obowiązek o charakterze niepieniężnym, aby mógł być wykonany przez podmiot, na który został nałożony (a jego wykonanie ocenione), musi być jednoznacznie określony, również i po to, by ewentualnie można było go wykonać zastępczo w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Również uszło uwadze organom dokładne zbadanie poziomu emisji pyłu węglowego. Organ I instancji nie posiłkował się w tym względzie żadną ekspertyzą, czy też opinią. Nie wiadomo więc jaki przyjął miernik i obliczenia w zakresie poziomu emisji pyłu węglowego. Brak zatem możliwości zweryfikowania czy jego ilość była nadmierna. Nadto na uwagę zasługuje również okoliczność, iż organ I instancji przeprowadził tylko jedną kontrolę na terenie zakładu i jak sam przyznał w swojej decyzji, nadmierna emisja pyłu była sytuacją jednorazową. Organ zatem winien wnikliwie rozpatrzyć jaka jest częstotliwość tego rodzaju emisji i w związku z tym czy istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania z urzędu, czy być może sprawa ma charakter ochrony interesu indywidualnego skarżącego i wyczerpuje jednak dyspozycję art.323 ust.1 POŚ. W tym względzie również brak jakichkolwiek ustaleń ze strony organu, które mogłyby zostać poddane ocenie Sądu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, wobec błędów zawartych w decyzjach organów obu instancji, Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego orzekając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

O punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł na podstawie w przepisu § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).