Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 224/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 4 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 122/05 uchylił decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 31 stycznia 2005 r., [...] oraz decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 2 grudnia 2004 r., nr [...] odmawiające ST. chor. Szt. B. P. przyznania dodatku specjalnego za dyżury bojowe pełnione na stanowisku nawigatora systemu lądowania.

Był to kolejny wyrok w tej sprawie. Decyzje organów wojskowych w przedmiocie przyznania spornego dodatku uchylane były wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 1268/99 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt 3II SA/Gd 244/02.

Każdorazowo sąd administracyjny stwierdzał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało przez organy wojskowe obu instancji z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązując organy do zebrania materiału dowodowego na okoliczność organizacji służby skarżącego, jej czasu oraz stanowiska, na jakim była pełniona. Wskazywał także, że wydane decyzje nie spełniały wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia 4 grudnia 2004 r., nr [...], na podstawie pkt 1 i 4 załącznika nr 4 do wytycznych Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 1988 r. w sprawie przyznawania dodatku specjalnego żołnierzom zawodowym (Dz. Rozk. MON z 1991 r., poz. 58), § 23a ust. 3 zarządzenia Nr 30/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Rozk. MON z 1993 r., poz. 61 ze zm.) w brzmieniu nadanym zarządzeniem Nr 74/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 października 1997 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Rozk. MON z 1997 r., poz. 162) oraz § 1 pkt 7 zarządzenia Nr 28/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON z 1996 r., poz. 3), odmówił B. P. zwiększenia dodatku specjalnego z tytułu pełnienia dyżurów bojowych za okres od 4 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1997 r. oraz przyznania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów na stanowisku "nawigator-operator stanowisko dowodzenia sztab" za okres od stycznia 1998 r. do września 2000 r.

Na podstawie akt personalnych B. P. organ I instancji ustalił, że pełnił on zawodową służbę wojskową w: [...] Pułku Lotnictwa Myśliwskiego na stanowiskach p.o. kapitana lądowania, w stopniu etatowego kapitana w okresie od 1 lutego 1991 r. do 22 stycznia 1994 r., nawigatora-operatora sekcji służb, w stopniu etatowego chorążego w okresie od 23 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1994 r., [...] Batalionie Zabezpieczenia Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej jako nawigator-operator, stanowisko dowodzenia, sztab, w stopniu etatowego chorążego w okresie do 1 stycznia 1995 r. do 28 lutego 2003 r. Z dniem 28 lutego 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Dowódca jednostki wojskowej powołał się na zeznania świadka – J. S., pełniącego w latach 1995-2002 funkcję dowódcy [...] Batalionu Zabezpieczenia BLMW, a w latach 2003-2007 – Jednostki Wojskowej [...], z których wynika, że B. P. zajmował stanowisko służbowe zaliczane do tzw. etatowych dyżurnych i wyznaczany był na dyżury bojowe w ramach całodobowego dyżuru etatowego. Okoliczność tę potwierdzają także zapisy przebiegu służby strony dokonane w jej aktach personalnych. Świadek wyjaśnił, że Nawigator Kontroli Strefy Bliższej (NKSB) i Nawigator Systemu Lądowania (NSL) to jedynie różne funkcje wynikające ze sposobu organizacji ruchu lotniczego, nie zaś różne stanowiska. Wskazał także, że B. P., jak wszyscy nawigatorzy, był ujęty w miesięcznych grafikach służb i w związku z powyższym nie wykonywał obowiązków w ramach ośmiogodzinnego dnia pracy.

Problematyka należności z tytułu pełnienia dyżurów bojowych, zasady i tryb ich wypłaty do dnia 31 grudnia 1997 r. uregulowana była w wytycznych Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 1988 r. w sprawie przyznawania dodatku specjalnego żołnierzom zawodowym. Organ I instancji podkreślił, że świadczenie to miało charakter uznaniowy, w związku z czym stronie nie przysługuje roszczenie w tym zakresie.

Przedmiotowy dodatek stał się obligatoryjny od dnia 1 stycznia 1998 r. na mocy zmian wprowadzonych zarządzeniem Nr 74/MON z dnia 15 października 1997 r. do zarządzenia Nr 30/MON z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Zgodnie z § 23a ust. 3 wymienionego zarządzenia, przy ustalaniu prawa do dodatku z tytułu pełnienia przez żołnierzy zawodowych całodobowych dyżurów bojowych (służb dyżurnych) w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych) uwzględnia się tyko dziewiąty i następne dyżury (służby) w miesiącu kalendarzowym. Przy czym podkreślono, że dodatek, o którym mowa w powołanym przepisie przysługuje za pełnienie całodobowej służby (dyżuru bojowego) niezależnie od funkcji wykonywanej przez żołnierza w jej ramach.

Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 6 w zw. z art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 50, poz. 500) powyższa regulacja obowiązywała do dnia 1 lipca 2000 r. Tym samym po tej dacie brak było podstaw do wypłacania żołnierzom będących na etatach stałych służb dyżurnych dodatku za służby ponadnormatywne. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005) nie przewidywało bowiem dodatku za pełnienie służb i dyżurów.

Mając na uwadze stan prawny oraz dokonane na podstawie dzienników rozkazów dziennych JW [...] (później JW [...]) ustalenia organ stwierdził, że stronie przysługiwał dodatek za pełnienie dyżurów ponadnormatywnie za okres od 1 stycznia 1998 r. do 1 lipca 2000 r. W tym czasie B. P. zajmował stanowisko służbowe "nawigator-operator, stanowisko dowodzenia, sztab", pełniąc etatowe dyżury. Przedmiotowy dodatek za dziewiąty i następne dyżury został mu wypłacony w łącznej kwocie 2 325,75 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik B. P. podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie następujących okoliczności, do których ustalenia organ zobowiązany został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 122/05:

- czy czas służby odwołującego się był zorganizowany zgodnie z § 4 ust. 1 zarządzenia Nr 28/MON z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych, czy też w inny sposób,

- czy odwołujący się służby na stanowisku NKSB pełnił w stałym systemie dyżurów i czy służby na stanowisku NSL pełnił w ramach obowiązków wynikających z zajmowania stanowiska służbowego NKSB,

- czy służby na stanowisku NKSB odwołujący się pełnił w ramach obowiązków wynikających z zajmowania stanowiska NKSB i czy stanowisko to zajmował w stałym systemie dyżurów.

Natomiast w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazał, iż w sprawie uchybiono regulacjom zawartym art. 2 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz § 23a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 zarządzenia Nr 30/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. W ocenie pełnomocnika organ I instancji dokonując wykładni prawa bezpodstawnie zastąpił pojęcie "stanowiska służbowego" pojęciem "funkcji". Tym samym nie została wyjaśniona kwestia czy odwołujący się pełniąc całodobowe dyżury bojowe na stanowisku NKSB i NSL pełnił je na zajmowanym stanowisk służbowym, czy też w ramach dyżurów dodatkowych poza zajmowanym stanowiskiem służbowym. Pełnomocnik wskazał również, że etatowego stanowiska nawigator-operator nie można utożsamiać ze stanowiskami NKSB i NSL, w ramach których pełnił dyżury bojowe w systemie całodobowym. Nadto, zdaniem pełnomocnika w niniejszej sprawie nie miał zastosowania § 23a ust. 3 zarządzenie Nr 30/MON i zawarte w nim ograniczenia, gdyż strona wykonywała obowiązki służbowe określone zakresem obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym nawigator-operator, a poza godzinami służby, tj. poza obowiązkami wynikającymi z zajmowanego stanowiska służbowego, pełnił całodobowe dyżury bojowe w systemie obrony przeciwlotniczej i ratownictwa morskiego (NSL, NKSB). Tym samym organ winien zastosować § 23a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 zarządzenia Nr 30/MON.

Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej decyzją z dnia 4 kwietnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia 4 grudnia 2004 r. Organ odwoławczy, tak jak i organ pierwszej instancji, uznał, że B. P. w okresie obowiązywania przepisów regulujących kwestie dodatków za pełnienie służb i dyżurów, tj. od 1 stycznia 1998 r. do 10 października 2000 r. zajmował stanowisko tzw. etatowego dyżurnego, co uzasadniało zastosowanie dyspozycji § 23a ust. 3 zarządzenia Nr 30/MON. Dowódca brygady podkreślił, że jedynym kryterium uznania za etatowego dyżurnego jest to czy dane stanowisko może być uznane za pozostające w stałym systemie dyżurów (służb), a więc obciążone jest jedynie obowiązkiem pełnienia takich służb (dyżurów). Ponieważ regulacje zawarte w zarządzeniu Nr 30/MON przewidują tylko dwa rodzaje dodatków – za służby pełnione nieetatowo i za służby pełnione etatowo to za bezpodstawny uznać należy zarzut, iż organ I instancji posłużył się pojęciem "funkcji". Nie ma bowiem znaczenia okoliczność czy służby pełnione były na stanowisku (funkcji) NSL i NKSB. Organ odwoławczy wskazał, że przyjęcie stanowiska odwołującego się, że pełnił on dyżury poza normalnym czasem służby nie tylko nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, ale także oznaczałoby, że pełnił on obowiązki służbowe w czasie przekraczającym 24 godziny od chwili przybycia na miejsce wykonywania obowiązków do momentu opuszczenia jednostki. Skoro strona wielokrotnie pełniła po dziewięć albo więcej dyżurów 24-godzinnych (co potwierdza zebrany materiał dowodowy) to tym samym nie miała możliwości wykonywania obowiązków w normalnym czasie służby.

W dalszej części uzasadnienia dowódca brygady podtrzymał argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wytycznym zawartymi w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2005 r. przeprowadzone zostały dowody z przesłuchania świadków – J. S., J. G. i P. P. oraz przesłuchania strony. Stwierdził, że zeznania świadków są spójne i logiczne. Natomiast pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami odwołującego się. Przy czym z uwagi, że strona nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających powoływane przez siebie okoliczności organy wojskowe odmówiły im wiarygodności.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł pełnomocnik B. P., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji oraz o: (1) dopuszczenie dowodu z teczki akt personalnych skarżącego, (2) dopuszczenie dowodu z książki etatów poz. sw. 20612, (3) dopuszczenie dowodu z akt postępowania przed sądem administracyjnym w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 1268/99, sygn. akt 3II SA/Gd 244/02 i sygn. akt III SA/Gd 122/05, (4) zobowiązanie organu do przedłożenia dokumentów wskazanych powyżej. Pełnomocnik podniósł, że organy wojskowe nie wyjaśniły czy skarżący wyznaczany był do pełnienia całodobowych dyżurów bojowych na stanowiskach NSL i NKSB w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego nawigatora-operatora, etat chorąży, czy też poza tym stanowiskiem. Nie wskazały także przyczyn, dla których skarżący do pełnienia dyżurów bojowych na stanowisku NSL wyznaczany był odrębnym rozkazem, w sytuacji gdy obowiązek ich pełnienia – według organów – wynikał z zajmowanego stanowiska służbowego i był funkcją związaną z zajmowanym stanowiskiem. Pełnomocnik strony podkreślił, że skarżący został on przeniesiony z uprzednio zajmowanego stanowiska kierownika lądowania, etat kapitan na stanowisko nawigator-operator, etat chorąży. Okoliczność ta, w jego ocenie, wyłączała możliwość wykonywania obowiązków kierownika lądowania w ramach zajmowanego stanowiska służbowego. Z tego względu skarżący mógł pełnić całodobowe dyżury bojowe NSL jedynie po wyznaczeniu go do ich pełnienia stosownym rozkazem, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zatem nie pełnił ich w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego nawigator-operator, etat chorąży, ani też w ramach funkcji związanej z zajmowanym stanowiskiem służbowym. W konsekwencji organy nie ustaliły zakresu obowiązków służbowych wynikających z zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego nawigator-operator, etat chorąży. Zdaniem pełnomocnika skarżącego prawnie istotne jest nie to czy dyżur bojowy lub służba dyżurna dotyczy żołnierza pełniącego służbę stałym systemie dyżurów (tzw. etatowych dyżurów), czy też nie – jak wywodzą organy – ale to czy pełnienie całodobowych dyżurów bojowych lub służb dyżurnych dotyczy obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego. Nie zgodził się również ze stanowiskiem organu odwoławczego, który podważył ilość pełnionych przez skarżącego służb. Czas ten wprawdzie znacznie przekraczał normy określone zarządzeniem Nr 28/MON z dnia 9 czerwca 1992 r., jednakże zdarzenia takie nierzadko miały miejsce w wojsku. Pozostała argumentacja skargi powiela zarzuty podniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym tak w zakresie naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W złożonym piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej prowadzi polemikę z argumentacją przedstawioną przez dowódcę brygady. Jednocześnie wniósł o załączenie do akt sprawy rozkazów z okresu pełnienia przez skarżącego służby w [...] Eskadrze Ratowniczo-Łącznikowej, JW [...] i JW [...] o wyznaczeniu do służby zabezpieczenia lotów szkolno-bojowych. Przedłożył także następujące dokumenty: organizacja i zasady pełnienia służby oraz zakres obowiązków NKSB.

Na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sąd wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodów z akt II SA/Gd 1268/99, 3II SA/Gd 244/02 i III SA/Gd 122/05 oraz oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z książki etatów poz. sw 20612 oraz o przeprowadzenie dowodów z rozkazów z okresu pełnienia przez skarżącego służby w [...] Eskadrze Ratowniczo-Łącznikowej, JW [...] i JW [...] o wyznaczeniu do służby zabezpieczenia lotów szkolno-bojowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2005 r. Sygn. akt III SA/Gd 122/05. Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że orzekając w sprawie ponownie organy uwzględniły wytyczne zawarte w w/w wyroku. Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ pierwszej instancji – dokonując przesłuchania skarżącego i świadków oraz dołączając do akt sprawy wyciągi z rozkazów dziennych oraz rozkazy dzienne za okres od dnia 30 grudnia 1997 r. do dnia 31 sierpnia 2000 r. - zebrał dodatkowy materiał dowodowy na okoliczność organizacji służb skarżącego, czasu tych służb i na jakim stanowisku były one pełnione. Zgodnie z zleceniami Sądu do akt sprawy dołączono pełne teksty aktów prawnych, na które powołały się organy w swoich orzeczeniach.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zasadnie organy obu instancji odnosząc się do sformułowanego we wniosku skarżącego żądania wypłaty dodatkowego uposażenia z tytułu pełnienia pozaetatowych dyżurów bojowych za okres od dnia 4 stycznia 1994 r. do września 2000 r., wskazały na fakt, że uposażenie takie, jedynie w odniesieniu do służby odbywanej przez niego w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. było obligatoryjnym elementem wynagrodzenia żołnierza zawodowego. W pozostałych okresach miało ono albo charakter fakultatywny, albo przepisy prawa w ogóle nie przewidywały takiego dodatkowego uposażenia.

W myśl § 1 ust. 1 Wytycznych Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 1988r. w sprawie przyznawania dodatku specjalnego żołnierzom zawodowym ( t.j. Dz. Rozk. MON z 1991 r. poz. 58) dodatek specjalny przyznają żołnierzom zawodowym dowódcy jednostek wojskowych o uprawnieniach co najmniej dowódcy pułku. Z brzmienia pkt 4 Załącznika nr 4 do Wytycznych: Tabela zwiększeń dodatku specjalnego – poza limitem finansowym – z tytułu pełnienia dyżurów bojowych lub lekarskich oraz służb dyżurnych wynika, że pełnienie tych dyżurów i służb mogło spowodować zwiększenie dodatku specjalnego, nie następowało to jednak obligatoryjnie. Również przepisy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy ( Dz. Rozk. MON, poz. 35) stanowiły, że dodatek specjalny ma charakter uznaniowy i powinien być wykorzystywany jako instrument bodźcowego oddziaływania na żołnierzy.

Stan prawny uległ zmianie z dniem 1 stycznia 1998 r., kiedy weszło w życie zarządzenie Nr 74/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 października 1997 r. zmieniające zarządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Rozk. MON, poz. 162). W/w zarządzeniem wprowadzono nowy dodatek do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych: dodatek za służby i dyżury. Kwestia ta znalazła szczegółowe uregulowanie w dodanym do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON nowym tytule "Dodatek za służby i dyżury", znajdujący się tam § 23 a stanowi, że żołnierzom zawodowym z tytułu pełnienia dyżurów bojowych lub lekarskich oraz służb dyżurnych przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2-5, za każdy pełniony dyżur lub służbę dyżurną dodatek w wysokości 5% uposażenia bazowego za każdy dyżur bojowy i służbę dyżurną ( ust. 1 pkt 1). W myśl ust. 2 pkt 1 § 23 a zarządzenia dodatek taki przysługuje z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów bojowych w systemie obrony powietrznej, obrony przeciwlotniczej, ratownictwa powietrznego(...). Przy ustalaniu prawa do dodatku z tytułu pełnienia przez żołnierzy zawodowych całodobowych dyżurów bojowych (służb dyżurnych) w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych) uwzględnia się tyko dziewiąty i następne dyżury (służby) w miesiącu kalendarzowym ( ust. 3).

Zatem od dnia 1 stycznia 1998 r. dodatek za służby i dyżury, w tym za całodobowe dyżury bojowe, stał się obligatoryjnym elementem uposażenia żołnierzy i stan taki obowiązywał do dnia 1 lipca 2000 r. Z tym dniem, zgodnie z treścią art. 6 w zw. z art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 50, poz. 500), zarządzenie Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON utraciło moc. Art. 6 cytowanej ustawy stanowił bowiem, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, co nastąpiło w dniu 1 lipca 1999 r., zachowują moc przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z jej przepisami.

Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005) określono rodzaje, wysokość oraz warunki przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, nie wymieniając wśród nich dodatku za pełnienie służb i dyżurów.

Mając na uwadze obowiązujący - w okresie objętym wnioskiem skarżącego wszczynającym postępowanie - stan prawny, organy wydając rozstrzygnięcie w sprawie zastosowały cytowane wyżej przepisy prawa, wskazując przy tym na przyczyny, z powodu których rozpoznając wniosek co do meritum skupiły się na okresie wykonywania przez skarżącego służby od stycznia 1998 r. do września 2000 r. Odmawiając skarżącemu przyznania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów na stanowisku operator - nawigator stanowisko dowodzenia sztab za okres od stycznia 1998 r. do września 2000 r. organy powołały się na § 23 a ust. 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Z jego brzmienia wynika, że w przypadku pełnienia przez żołnierzy zawodowych całodobowych dyżurów bojowych (służb dyżurnych) w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych) przy ustalaniu dodatków uwzględniano tylko dziewiąty i następne dyżury. Dodatek za każdy dyżur bojowy, zgodnie treścią ust. 1 w zw. z ust. 3 § 23 a powołanego zarządzenia, przysługiwałby skarżącemu zatem wówczas, gdyby pełnił on dyżury bojowe, w ramach których wykonywałby obowiązki niewynikające z zajmowanego przez niego stanowiska. Właśnie ta kwestia była głównym przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym, a orzekającymi w sprawie organami.

Zgodnie z § 4 ust. 1 zarządzenia Nr 28/MON z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych ( t.j. Dz. Rozk. MON z 1996 r., poz. 3 ze zm.) dowódca jednostki wojskowej ustala dla żołnierzy pełniących etatowe dyżury plan dyżurów na kolejne 28-dniowe okresy rozliczeniowe, tak aby na każdego z nich przypadało łącznie po 160 godzin służby, w tym: 1) 6 etatowych dyżurów, 2) 6 godzin szkolenia doskonalącego, 3) 10 godzin do dyspozycji dowódcy. Żołnierzom pełniącym więcej niż 6 etatowych dyżurów w okresie rozliczeniowym udziela się jednego dnia wolnego w zamian za każdy dodatkowy dyżur ( § 4 ust. 3 zarządzenia).

Jakkolwiek organ sam przyznaje, że - z uwagi na znaczny upływ czasu – nie istnieje już dokument określający zakres obowiązków dla stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego, to jednak opierając się na zgromadzonych w sprawie dowodach, w tym zwłaszcza na zeznaniach świadka J. S. - byłego dowódcy jednostek wojskowych, w których skarżący pełnił służbę, zeznaniach świadków J. G. i P. P., jak również wyjaśnieniach skarżącego, ustalono, że skarżący w okresie od 1 stycznia 1995r. do 28 lutego 2003 r. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym nawigator – operator stanowisko dowodzenia sztab, stopień etatowy chorąży i było to stanowisko tzw. etatowego dyżurnego. Personel nawigatorski, do którego zaliczał się również skarżący, pełnił służbę w ramach 160 godzin wynikających z etatowego systemu pełnienia dyżurów, a więc zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami zarządzenia w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych. Wszyscy nawigatorzy byli ujęci w miesięcznych grafikach służb i pełnione przez nich dyżury bojowe były dyżurami etatowymi. W sytuacji zatem, gdy skarżący zajmował stanowisko etatowego dyżurnego, do zakresu jego obowiązków należało pełnienie całodobowych dyżurów bojowych i jak wynika z akt sprawy, skarżący takie dyżury pełnił, jak również, zgodnie z § 23 a ust. 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON, otrzymywał dodatek za dyżury dziewiąte i następne. Tym samym należy stwierdzić, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie znajdują oparcia twierdzenia skarżącego jakoby pełnił służbę wojskową na stanowisku służbowym nawigator – operator stanowisko dowodzenia sztab w ramach 8 - godzinnego dnia służby.

Nadto skarżący twierdzi, że ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego był on zobowiązany do pełnienia dyżurów jedynie na stanowisku nawigatora kontroli strefy bliższej (NKSB). Dyżury pełnione przez niego na stanowisku nawigatora systemu lądowania (NSL) były - jego zdaniem – dyżurami nieetatowymi i za nie winien był otrzymywać dodatek każdorazowo, tak jak wynika to brzmienia § 23 a ust. 1 zarządzenia Nr 30/MON.

W tym miejscu Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że aprobuje stanowisko, jakie zajęły w powyższej kwestii organy orzekające w sprawie. Analiza treści § 23 a zarządzenia Nr 30/MON prowadzi do wniosku, że wyróżniono w nim dwa rodzaje dodatków: za dyżury pełnione etatowo i dyżury pełnione nieetatowo. Jak słusznie zauważył organ drugiej instancji, przepis ten nie daje możliwości przyznania dodatku z tytułu wykonywania, w ramach pełnionego dyżuru bojowego, określonych funkcji, lecz za sam fakt pełnienia dyżuru. Przyjęcie odmiennego poglądu spowodowałoby powstanie sytuacji, w której osoba pełniąca dyżur bojowy, w zależności od rodzaju wykonywanych w czasie jego trwania czynności – w zależności od ich rodzaju - byłaby jednocześnie traktowana jako osoba pełniąca dyżury etatowe i nieetatowe, co z kolei nie daje się pogodzić z istniejącym podziałem na służby etatowe i pozaetatowe oraz niemożnością ich jednoczesnego pełnienia przez tę samą osobę. Bezsporne jest zatem, że, bez względu na to do pełnienia jakiego rodzaju obowiązków, tj. czy na stanowisku NKSB czy NSL, skarżący był rozkazem dziennym wyznaczany, zawsze działo się to w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego nawigator – operator stanowisko dowodzenia sztab.

Należy też zauważyć, że, wbrew twierdzeniom skargi, skarżący nie był wyznaczany do pełnienia dyżurów bojowych odrębnymi rozkazami, lecz rozkazami dziennymi, tak jak wszystkie służby. Nadto, na co zwrócił uwagę pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r., w dniach objętych rozkazami dziennymi znajdującymi się w aktach sprawy skarżący był wyznaczony do pełnienia tylko tej funkcji, która była w nich wymieniona i nie mogło dojść do wydania w tym dniu kolejnego rozkazu dziennego. Tym samym również zarzut skargi, jakoby w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono przyczyn wyznaczania skarżącego odrębnym rozkazem do pełnienia dyżurów na stanowisku NSL jest niezasadny.

Reasumując powyższe Sąd stwierdził nadto, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organu przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a merytoryczna decyzja wydana została w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony obszerny materiał dowodowy. Co za tym idzie, Sąd oddalił zgłoszone w skardze wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów uznając, że nie zachodziła w tym przypadku konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

W końcu Sąd pragnie się odnieść do treści pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 29 października 2008 r., w którym na str. 2 stwierdzono, że w zaskarżonej decyzji daty pełnienia dyżurów nie mogły dotyczyć tzw. etatowych dyżurów, gdyż jest ich mniej niż 6. Sąd z powyższym twierdzeniem się nie zgadza, należy bowiem zauważyć, że z treści zaskarżonej decyzji – co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym - wynika, że wymieniono w niej pełnione przez skarżącego dyżury bojowe w wymiarze przekraczającym 8 dyżurów miesięcznie - były to zatem dyżury dziewiąty i następne.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.

Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.