Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 482/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-08-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6202 Zakłady opieki zdrowotnej
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Ustanowiono pełnomocnika z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie likwidacji Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - p o s t a n a w i a - I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; II. ustanowić adwokata.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 482/09

U z a s a d n i e n i e

D. S. wnioskiem złożonym osobiście w dniu 17 lipca 2009 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 482/09 wydanym przez referendarza sądowego zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości i odmówiono ustanowienia adwokata.

Od wyżej opisanego postanowienia skarżąca wniosła w dniu 3 sierpnia

2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) sprzeciw domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jako okoliczności mające uzasadniać wniosek wskazała, że nie jest w stanie ponieść jakiekolwiek kosztów sądowych i kosztów związanych z obroną adwokata. Zwróciła uwagę, że sama nie jest w stanie skutecznie bronić swych praw przed Sądem, biorąc pod uwagę swoje wykształcenie. Skarżąca wyjaśniła, że posiadana nieruchomość nabyta została od rodziców,

zaś mieszkanie męża nabyte zostało w postępowaniu spadkowym. Obecnie

w mieszkaniu tym mieszka rodzina męża, a skarżąca wraz z mężem nie uzyskują

z tytułu posiadania tejże nieruchomości żadnych korzyści finansowych. Skarżąca podkreśliła, że "nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż nie ma takiej potrzeby jak na razie, gdyż uzyskiwane dochody wystarczają wprawdzie od pierwszego dnia miesiąca do ostatniego, ale nie wystarczają na inne sprawy". W konkluzji skarżąca wyjaśniła, że nie ma możliwości pożyczyć środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

– określanej dalej jako P.p.s.a., w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu,

tj. gdy nie został on odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych

i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane

ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a.

Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego

i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594).

Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż wniosek D. S. zasługuje na częściowe uwzględnienie, uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części oraz ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ustalił, że D. S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i trójką dzieci w wieku 18, 21 i 23 lat. Rodzina utrzymuje się z renty A. S. - męża skarżącej w kwocie 980 zł miesięcznie

i czynszu skarżącej w kwocie 1600 zł, co daje im łączny dochód w kwocie 2580 zł miesięcznie. Przy czym dzieci skarżącej pobierają naukę i nie uzyskują dochodów. Posiadane przez nich wartościowe składniki majątkowe obejmują dom o pow. 188 m², mieszkanie o pow. 37,5 m², a także działka o pow. 4a oraz 200 m². Z podanych przez skarżącą danych wynika, że średnie wydatki jej rodziny związane z opłatami rachunków za gaz, energię elektryczną, wodę i inne wynoszą około 530 zł. Płacą podatek dochodowego z tytułu uzyskiwanych środków finansowych w wysokości 330 zł miesięcznie i około 135 zł za podatek od nieruchomości w przeliczeniu na miesiąc. Skarżąca ponosi również wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży oraz zakup lekarstw w związku z chorobą męża. Z informacji podanych przez skarżąca wynika, że zaciągnęła ona kredyt w 2008 r. w wysokości 8000 zł płatny w comiesięcznych ratach w okresie czteroletnim, przezanczony na remont domu.

W ocenie Sądu D. S. w sposób wystarczający uwiarygodniła, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku

w koniecznym utrzymaniu siebie. W pismach skierowanych do Sądu skarżąca podkreślała w szczególności, że potrzebuje pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, gdyż nie jest w stanie sama skutecznie zabezpieczyć swoich praw

w tej sprawie.

Dlatego też biorąc pod uwagę powyższe, Sąd przychylił się do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata z u rzędu oraz zwolnił ją od ponoszenia kosztów sądowych w 1/2 ich wysokości.

Analizując zawarte w aktach sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd uznał, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

w całości nie mógł zostać uwzględniony. Sytuacja skarżącej nie jest na tyle zła, aby nie mogła ona partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku

w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł. Ponadto koszty te obejmować mogą opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie

i doręczenie uzasadnienia wyroku - w przypadku jej oddalenia (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej - w przypadku jej wnoszenia (150 zł) - przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia koszty te wynieść mogą 275 złotych.

Natomiast w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej przysługuje prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (w tym wpisu od skargi) - art. 200 P.p.s.a.

Z tych względów, na podstawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.