Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 207/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta, Sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi: Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa- kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz pełnomocnika z urzędu- adwokata M. K. wynagrodzenie w kwocie 510,39 zł ( pięćset dziesięć trzydzieści dziewięć groszy ) brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozpoznawania sprawy Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny :

W dniu [...] 2009 r. Z. K. prowadzący od [...] 2000 r. działalność gospodarczą pod nazwą PHU "A" w zakresie sprzedaży art. spożywczych na straganach i targowiskach oraz w zakresie usług transportowych, złożył w Urzędzie Skarbowym w J. G. wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, które na dzień złożenia wniosku wynosiły:

- 2.300,00 zł - od zaległości w podatku od towarów i usług okres od czerwca do września oraz grudzień 2002 r., luty, od maja do października oraz grudzień 2003 r., od lutego do czerwca oraz od października do grudnia 2004 r., od kwietnia do września 2005 r., od lipca do września 2006 r. oraz za IV kwartał 2006 r., III i IV kwartał 2007 r., I, II, III, IV kwartał 2008 r. oraz I, II kwartał 2009 r. w łącznej kwocie 4.437,82 zł,

- 12,00 zł - od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 i 2008r. w łącznej kwocie 215,00 zł,

- 1.642,00 zł - od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów

ewidencjonowanych za lata 2002 - 2006 w łącznej kwocie 3.291,07 zł.

Jednocześnie stwierdził, że jego trudna sytuacja finansowa w stosunku do ustalonej we wcześniejszych postępowaniach w sprawie udzielenia ulg nie uległa zmianie i wniósł o uwzględnienie materiałów dowodowych znajdujących się w aktach spraw wszczętych wcześniejszymi wnioskami o ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Ponadto oświadczył, iż nie korzystał dotychczas z takiej formy pomocy publicznej, natomiast udzielona ulga w spłacie odsetek za zwłokę umożliwi wyjście z trudnej sytuacji życiowej.

Organ I instancji na podstawie zgromadzonych dotychczas materiałów dowodowych przyjął, iż Z. K. otrzymuje rentę w wys. miesięcznej 419,55 zł oraz uzyskuje dochód z działalności gospodarczej prowadzonej sporadycznie ze względu na stan zdrowia miesięczny w wys. 200,00 zł miesięcznie. Opłaty związane z eksploatacją lokalu wynoszą miesięcznie 100.00 zł. Ponadto podatnik posiada zabudowaną działkę gruntową o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w J.G., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] i na której została ustanowiona hipoteka przymusowa z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do września i grudzień 2002 r., luty, od maja do października i grudzień 2003 r., za okres od lutego do czerwca i od października do listopada 2004 r. oraz z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za lata 2002-2003. Z zeznań PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007 i 2008 wynika, że podatnik osiągnął w 2007 r. przychód z tytułu renty w wysokości 8.197,20 zł oraz z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 18.241,14 zł, natomiast w 2008 r. osiągnął przychód z tytułu renty w wysokości 8.866,00 zł oraz z działalności gospodarczej w wysokości 15.445,17 zł.

W piśmie z dnia z dnia [...] 2008 r. podatnik wniósł o rozpatrzenie jego sprawy "pod kątem podatnika i obywatela tego kraju oraz zgodnie z ustawą, która to stworzyła oddłużenia obywatela, który się znalazł w sytuacji trudnej zdrowotnej i finansowej". Zobowiązany stwierdził wówczas, że udzielenie ulgi w spłacie zaległości, o jaką prosi pozwoli mu na normalne funkcjonowanie w społeczeństwie i kontynuowanie leczenia, które przerwał z powodu braku wystarczających środków pieniężnych.

W aktach sprawy znajduje się również kopia wydanej w dniu [...] 2006 r. legitymacji rencisty oraz kopia zaświadczenia z dnia [...] 2003 r. o stanie zdrowia podatnika, wskazującego, że Z. K. od [...] r. jest leczony z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Organ podatkowy ustalił też, że Strona posiada również zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości oraz od środków transportowych w kwocie 3.309.80 zł oraz zadłużenie wobec [...] S.A. O/J. G. w kwocie 1.000,00 zł., a zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego oraz zryczałtowanego podatku dochodowego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonane zostało zajęcie świadczenia rentowego zobowiązanego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. odmówił umorzenia ww. odsetek za zwłokę decyzjami z dnia [...]r.:

- Nr [...] - od zaległości w podatku od towarów i usług,

- Nr [...] - od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych,

- Nr [...] - od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od

przychodów ewidencjonowanych, dając pierwszeństwo przesłance interesu publicznego przed przesłanką ważnego interesu podatnika wynikającą z jego sytuacji finansowo-zdrowotnej.

Pismem z dnia [...] 2009 r. Z. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Nr [...] zarzucając, iż jest ona w całości bezzasadna i uniemożliwia spłatę powstałego zadłużenia. Wskazał, iż "zgodnie z konstytucją naszego państwa każdy obywatel ma prawo do równego traktowania". Postawił pytanie "dla kogo cytowana ustawa, na którą się powołujecie nie znając znaczenia w tej formie ma służyć" oraz "dając urzędowi formę uznaniową to kto może otrzymać od Państwa pomocy, kolesie czy człowiek oczekujący pomocy." Podkreślił - "w moich poprzednich odwołaniach w sposób rzeczowy jak już nadmieniłem uzasadniłem swój sprzeciw wobec tak niesprawiedliwych decyzji, które są sprzeczne z cytowaną przez was decyzji". Powołując się na swój wiek ([...] lat) oraz trudną sytuację materialną, wskazał, iż trzykrotnie już ubiegał się o ulgę w spłacie zaległości podatkowych oraz wniósł o "rzeczowe i pozytywne" rozpatrzenie odwołania i ..umorzenie odsetek kwotowo niedużych".

Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że jak wskazują akta sprawy organ I instancji przeprowadził wymagane postępowanie dowodowe, w ramach którego dokonał analizy i oceny całości zgromadzonego materiału pod kątem istnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Podkreślił, iż zasadą jest płacenie podatków, a instytucji umorzenia nie można traktować jako powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty należnych Państwu danin. Umorzenie jest instytucją nadzwyczajną zatem wszelkie ulgi stanowiące wyjątek od zasady powszechności opodatkowania należy stosować jedynie w wyjątkowych sytuacjach, tak by podatnik nie był pochopnie zwalniany z obowiązku realizacji ciążących na nim zobowiązań. Podkreślił, iż Z. K. prowadząc działalność gospodarczą, pomimo obowiązku wynikającego z przepisów prawa podatkowego, świadomie nie dokonywał wpłat deklarowanych przez siebie należności zarówno w zryczałtowanym podatku dochodowym jak i podatku od towarów i usług, zatem bezprawnie zagarnął wówczas należne Państwu daniny za okres kilku lat. Podzielając stanowisko zarówno skarżącego jak i organu I instancji co do trudnej obecnie sytuacji finansowej podatnika, to jednak sposób w jaki skarżący przyczynił się do wygenerowania długów podatkowych, w ocenie organu, wyklucza przyznanie ulgi.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] r. Nr [...]. Podkreślił, że jest osobą w starszym wieku i chciałby uporządkować swoją trudną sytuację. Wskazał, iż tym razem miał nadzieję uzyskać korzystną decyzję jednakże zawiódł się "pomimo szczegółowego opisania w odwołaniu (w aktach sprawy) mojej trudnej sytuacji życiowej". Skarżący podkreślił ponadto, że "nieprawdą jest co do mojego udziału w procesie powstania zadłużeń i mojego świadomego nie dokonywania wpłat deklarowanych co stanowi niewłaściwą lub pominiętą analizę mat. dowodowego. "

W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wniósł o jej oddalenia podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 11.10.2010r. Skarżący zarzucił, że nie został poinformowany o terminie rozprawy. Wskazał, że już kilkukrotnie starał się o udzielenie ulg w spłacie zaległości podatkowych, ale zawsze spotykał się z odmową. Podkreślił, iż ma ponad [...] lat i chciałby uporządkować już swoje wszystkie sprawy i spłacić zaległości powstałe nie ze swej winy. Zdaniem Strony nie tylko Państwo, ale także obywatel od Państwa może wymagać pomocy, nie zważając na koszty. Zadaje także pytanie, dla kogo jest ustawa oddłużeniowa, dla ludzi potrzebujących pomocy czy dla kolesi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W myśl treści przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych decyzji i postanowień z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje i postanowienia podlegają uchyleniu (art.145 § 1 pkt.1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.- dalej w skrócie p.p.s.a.).

Odnosząc się na wstępie do zarzutu Skarżącego zawartego w piśmie procesowym z dnia 11.10.2010 r., iż nie został poinformowany o terminie rozprawy wskazać należy, że jest on nieuzasadniony. Sąd na wniosek Strony o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanowieniem z dnia 17 maja 2010r. sygn. akt I SA/Wr 207/10 przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu adw. M. K., która złożyła także do akt sprawy dokument pełnomocnictwa podpisany przez Z. K.. Zgodnie z art.67§5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika pisma należy jemu doręczać, a nie Skarżącemu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 20.10.2010 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Strony adw. M. K. w dniu 23.09.2010 r., która stawiła się na rozprawie.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe , odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl Art. 67b. § 1 pkt 2 organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Rozporządzenie Komisji Wspólnot Europejskich Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L379/5) w przepisie art. 2 ust. 1 stanowi, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 87 ust. 1 Traktatu i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 88 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełniają warunki określone w ust. 2 niniejszego artykułu. Ogólna kwota pomocy de minimis przyznana dowolnemu podmiotowi gospodarczemu nie może przekraczać 200.000 EUR w okresie trzech lat budżetowych. Pułap ten stosuje się bez względu na formę pomocy i jej cel, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana państwu członkowskiemu jest w całości czy w części finansowana z zasobów Wspólnoty (art. 2 ust. 2 rozporządzenia). W/w rozporządzenie wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis podmiotowi w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych. Z. K. jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą spełnia formalne wymogi aby ubiegać się o pomoc de minimis, gdyż jego firma nie jest w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UEC 244 z dnia 01.10.2004r.). Biorąc pod uwagę powyższe wniosek o umorzenie odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych rozpoznany został przez organy podatkowe w oparciu o przesłanki określone przez ustawodawcę w art.67a§1 w związku z art.67b§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Na wstępie wskazać należy, iż sądowa kontrola rozstrzygnięć podejmowanych w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej ograniczona jest do badania prawidłowości prowadzonego przez organy podatkowe postępowania i nie może wkraczać w tzw. uznanie administracyjne, opierające się przyznaniu organowi podatkowemu uprawnienia do podjęcia rozstrzygnięcia negatywnego dla podatnika, nawet wówczas gdy wystąpią przesłanki ustawowe. Teza ta niejednokrotnie była formułowana przez orzecznictwo sądowe. "Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67 (obecnie art.67a) Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.09.2003 r. III SA 2457/02 LEX nr 145036).

Poruszając się zatem w zakresie przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, a zatem brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Procedowanie w kwestii udzielenia podatnikowi ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, wszczęte jego wnioskiem, obliguje organ podatkowy do analizy zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej tj. ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W przypadku stwierdzenia, iż takie przesłanki nie zaistniały organ odmawia udzielenia wnioskowanej ulgi, w sytuacji jednak gdy takie okoliczności zaistnieją - w gestii organu leży decyzja w kwestii umorzenia bądź też nie zaległości.

Pierwszym krokiem jest zatem ocena stanu faktycznego i ustalenie czy wypełnia on ustawowe przesłanki. Nie ulega wątpliwości, iż oba użyte w art. 67a § pojęcia są nieostre i niedookreślone, jednakże przy ich odkodowaniu posłużyć się można sporym już dziś dorobkiem orzecznictwa i piśmiennictwa, które ukształtowało pomocne wskazówki interpretacyjne. "Użyte w art. 67 (obecnie art.67a) Ordynacji podatkowej pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.05.2003 r. III SA 2752/01 LEX nr 145004). Przesłanką decydującą o możliwości podjęcia decyzji w kwestii umorzenia muszą być zatem okoliczności szczególne i niezależne od podatnika, narażające go na zagrożenie egzystencji, jak również spowodowane błędnym czy opieszałym działaniem organów administracji państwowej. Nie bez znaczenia dla oceny istnienia przesłanek warunkujących podejmowanie decyzji w zakresie umorzenia są zatem okoliczności związane z powstaniem zaległości jak również okoliczności związane z niemożnością jej spłaty. Przy ich ocenie należy brać pod uwagę m. in. charakter zobowiązania w przedmiocie którego prowadzone jest postępowanie o udzielenie ulgi. Inaczej bowiem winny być ocenianie sytuacje odnoszące się do zaległości z tytułu podatków pośrednich - nie obciążających, co do zasady, podatnika, z uwagi na ich konstrukcję opartą na zasadzie potrącalności. Inaczej natomiast zobowiązania z tytułu podatków bezpośrednich. Oceniając okoliczności faktyczne organ winien kierować się zasadami przewidzianymi w przepisach ordynacji podatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 191 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zakłada, iż organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. By w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien m.in. kierować się przy ich ocenie prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.06.2000 r. I SA/Po 1342/99 LEX nr 43051).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż organy podatkowe nie uchybiły opisanym wyżej zasadom i w sposób prawidłowy dokonały oceny wskazanych przez Stronę faktów z punktu widzenia przesłanek wynikających z art. 67a§1 Ordynacji podatkowej. Podzielić należy pogląd organów podatkowych, iż przedstawione przez Skarżącego argumenty nie uzasadniają tezy, iż w sprawie zaistniały przesłanki ważnego interesu publicznego. Uzasadnione jest stanowisko organu podatkowego, że okoliczności, w jakich powstała zaległość podatkowa, mają znaczenia dla oceny wniosku o umorzenie odsetek od zaległości. Przesłankami determinującymi orzeczenie organu w tym przedmiocie są bowiem, jak wskazano już powyżej - zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej - "ważny interes podatnika lub interes publiczny." Zdaniem Sądu, ustalenia dotyczące okoliczności powstania zaległości podatkowej u wnioskującego o umorzenie odsetek od tej zaległości mieszczą się w zakresie badania istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi płatniczej, w szczególności zaś w zakresie przesłanki interesu publicznego. Nakaz uwzględniania interesu publicznego, o którym mowa w tym przepisie, oznacza bowiem dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt III SA 1838/01, Monitor Podatkowy 2003/7/43). Jedną zaś z takich wartości - uregulowanych konstytucyjnie - jest utrzymywanie Państwa. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W przepisie tym została wyrażona zasada powszechności opodatkowania, która zresztą koresponduje z powołaną przez podatnika zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Innymi wartościami konstytucyjnymi, wskazującymi na konieczność analizy postępowania podatnika w kontekście realizacji przez niego obowiązków podatkowych, są standardy demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji). W państwie prawa jedną z nadrzędnych wartości jest poszanowanie (przestrzeganie) prawa zarówno przez organy państwowe, jak i obywateli. Nie sposób więc przyjąć, że sposób powstania zaległości podatkowej - a więc np. to, czy był to skutek nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika okoliczności, czy też jego świadome działanie - nie może być brany pod uwagę przy ocenie przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Nie jest w konsekwencji słuszne stanowisko, z którego wynika, że w postępowaniu z art. 67a Ordynacji. organ powinien mieć na względzie przede wszystkim bieżącą sytuację materialną podatnika. Wprawdzie stan majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej (funktor "lub" jest uznawany za równoznacznik alternatywy nierozłącznej - zob. Z. Ziembiński: Logika praktyczna, Warszawa 1999, s. 87), jednakże z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej ("organ ... może") wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji podatkowej (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 570/05, Lex nr 187593).

Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie kwestionował w istocie istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, zważywszy na jego trudną sytuację finansową. Uznał jednakże, że przyznanie wnioskowanych ulg byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Zdaniem organu, w sytuacji gdy podatnik świadomie nie odprowadzał podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego, nie dokonując jego wpłat przez wiele lat (warto odnotować, że skarżący jakkolwiek tezę tę kwestionuje to jednak nie przywołuje żadnych okoliczności na poparcie swojego stanowiska), przyznanie ulgi podatkowej powodowałoby premiowanie zamierzonych przez podatnika działań niezgodnych z prawem. Organ uwzględnił więc, choć nie explicite, wspomniane wyżej wartości konstytucyjne. Tak sformułowanemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ rozważył bowiem - wbrew przekonaniu strony - zarówno przesłankę ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego w sprawie, a następnie rozstrzygnął na gruncie sprawy konflikt tych interesów na korzyść drugiego z nich, wskazując przy tym konkretne okoliczności faktyczne, przemawiające za takim postępowaniem (świadome nieprzestrzeganie prawa w zakresie obowiązków podatkowych, kosztem pozostałych podatników). Nie bez znaczenia jest także okoliczność, ze wniosek o umorzenie dotyczy odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług, którego konstrukcja polega na tym, że nie jest on zależny od wyników działalności, jest płacony przez nabywcę towaru, a podatnik (sprzedawca) ma jedynie obowiązek odprowadzić go do budżetu (po pomniejszeniu o podatek naliczony). Niewykonanie tego obowiązku oznacza więc zatrzymanie pieniędzy należnych budżetowi i samowolne przeznaczenie ich na własne cele. Działanie takie, t.j. ważenie interesu indywidualnego i publicznego na tle istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych i przy wzięciu pod uwagę wartości konstytucyjnych stanowi zgodną z przepisami prawnymi realizację upoważnienia do uznania (zob. J. Orłowski: Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 181). Fakt, że nie spełniono żądania skarżącej nie oznacza, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ może bowiem - w granicach tego uznania - nie uwzględnić wniosku strony, o ile sprecyzuje w sposób racjonalny (zgodnie z omówionymi wyżej wymogami) przyczyny tego stanu rzeczy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art.250 tejże ustawy.