Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4354/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II SA/Op 302/18 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II SA/Op 302/18 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] poprzedzającą jej wydanie.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że w dniu

[...] października 2017 r. J. B. złożył w Miejskim Centrum Świadczeń w [...] dwa osobne wnioski, jeden o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a drugi o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego; oba w związku z opieką nad matką A. W. urodzoną [...] lipca 1925 r. i legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W dniu [...] listopada 2017 r. wnioskodawca złożył pisemne oświadczenie,

że w przypadku zbiegu uprawnienia do obydwu świadczeń wybiera świadczenie korzystniejsze, tj. świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], przyznano J. B. specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., w związku z opieką nad A. W.

W dniu [...] grudnia 2017 r. wydana została także decyzja nr [...] odmawiająca przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. W. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2014 r. wynika, iż A. W. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a orzeczenie wydano na stałe, jednak nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności.

W związku z tym organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) – zwanej dalej "ustawą". Organ dostrzegł, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny uznał wskazany przepis za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednak, w ocenie organu, wejście w życie tego wyroku nie spowodowało uchylenia ani utraty mocy art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenia decyzji przyznających świadczenia, nie wykreowało też "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych niepełnosprawnych osób, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała

w okresie dzieciństwa. Trybunał zaadresował rozstrzygnięcie do ustawodawcy, który powinien poprawić stan prawny bez zbędnej zwłoki.

Od powyższej decyzji J. B. wniósł odwołanie, w którym kwestionując odmowę przyznania prawa do świadczenie pielęgnacyjnego, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyjaśnił, że zrezygnował z przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał też na trudną sytuację finansową związaną

z opieką nad niepełnosprawną matką, która poważnie choruje.

W odpowiedzi na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. J. B. oświadczył, że w chwili obecnej otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy i nie wnosi odwołania od decyzji przyznającej to świadczenie.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał regulacje art. 17 ust. 1, 1b i 5 ustawy. Następnie wskazał,

że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie stosowania wyroku TK. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1 b ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP

w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Dlatego, nie ulega wątpliwości, że art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany

w dotychczasowym kształcie po wejściu w życie omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r.

Kolegium uznało, że nieprawidłowa była odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek do otrzymania tego świadczenia z art. 17 ust. 1b ustawy. W tej sytuacji należało ocenić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki, wynikające z ustawy, których spełnienie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonując oceny

w tym zakresie organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, że decyzją z dnia

[...] grudnia 2017 r., w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. W., przyznano J. B. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skoro natomiast decyzja ta pozostaje w obrocie w dacie rozstrzygania w przedmiotowej sprawie, uznać należy, że istnieje negatywna przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 5 ustawy, wystąpienie której wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji gdy w dacie orzekania w sprawie odwoławczej dotyczącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest możliwe przyznanie J. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy dostrzegł co prawda, że strona złożyła przed organem pierwszej instancji oświadczenie o wyborze korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego, ale w postępowaniu odwoławczym wnioskodawca oświadczył, że nie wnosi odwołania od decyzji przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie

w przypadku, gdy w obrocie prawnym nie będzie funkcjonowała decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Jeżeli wolą strony jest otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego, winna wystąpić do organu pierwszej instancji o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy i złożyć ponowny wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, albo ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po upływie okresu świadczeniowego, na który przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w uzasadnieniu wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną w I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 17

ust. 1 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżący jest synem osoby wymagającej opieki i stąd zasadnie organy obu instancji uwzględniły wskazany przepis. Prawidłowo też dostrzegły, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jak słusznie uznało Kolegium

w zaskarżonej decyzji, nie do zaakceptowania była ocena dokonana w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji na podstawie tego przepisu. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko Kolegium, uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), którym orzeczono o niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno co do jego skutków, jak i kluczowego znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, a to z uwagi na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki skarżącego. Z tego powodu, rozpoznając niniejszą sprawę, organy zobowiązane były uwzględnić wskazany wyrok, którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32

ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wyrok ten wszedł

w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. i nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącego i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych

z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji zgodził się z oceną Kolegium, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 17 ust. 1 b ustawy.

Jednakże Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego co do wskazanej

w uzasadnieniu decyzji materialno-prawnej podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, zaistniałej w związku z posiadaniem przez skarżącego ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd wyjaśnił, że wprawdzie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, niemniej jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno

z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany)

w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 kwietnia

2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 6/18, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach faktycznych sprawy istotne znaczenie ma to, że skarżący wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożył tego samego dnia, a przed rozpoznaniem obydwu spraw, w dniu [...] listopada 2017 r. złożył także oświadczenie, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu prawa do obydwu świadczeń wybiera świadczenie dla niego korzystniejsze, tj. świadczenie pielęgnacyjne. Pomimo takiego oświadczenia organy obydwu instancji pominęły regułę z art. 27 ust. 5 ustawy, a organ odwoławczy dodatkowo uznał, że wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania świadczenia zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy. Tymczasem, na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy skarżący mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia i takiego wyboru dokonał, i to jeszcze przed przyznaniem któregokolwiek ze świadczeń. Realizacja tego prawa została jednak skarżącemu uniemożliwiona. Sąd uznał za nieuprawnioną

i naruszającą art. 27 ust. 5 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślił, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, zwłaszcza, gdy tak jak w kontrolowanej sprawie, mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła,

że wybiera świadczenie bardziej korzystne. W realiach sprawy objętej skargą, fakt uzyskiwania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, w świetle oświadczenia skarżącego o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie mógł stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia. Sąd zauważył, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił oświadczenia strony o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego wobec błędnego zastosowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy. Organ drugiej instancji dostrzegając tę wadliwość, w dalszym ciągu nie uwzględnił złożonego oświadczenia. Takie działanie spowodowało, że naruszone zostało prawo skarżącego do dokonania wyboru świadczenia. Nie miało przy tym znaczenia, że organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na brak spełnienia warunku, o którym mowa

w art. 17 ust. 1b ustawy, a nie z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki z ust. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Ocena organu pierwszej instancji w tym zakresie była bowiem nieprawidłowa i została dokonana z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy

w zw. z wyrokiem TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Fakt dokonania nieprawidłowej oceny nie może natomiast stanowić uzasadnienia dla będących jej konsekwencją kolejnych, nieprawidłowych działań organu odwoławczego, naruszających przepisy prawa. Skarżący miał prawo oczekiwać od organów,

że te podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania mu drugiego korzystniejszego świadczenia. Z drugiej natomiast strony organy nie mogły wymagać od skarżącego, aby ten w celu naprawienia wadliwych działań organu zrezygnował

z przysługujących mu uprawnień, w tym z pobierania przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jak wyjaśnił, stanowi jedno z podstawowych źródeł dochodów jego i jego matki. Co do wyjaśnienia Kolegium zawartego w zaskarżonej decyzji dotyczącego konieczności wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem

o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy Sąd zauważył, że organy uprawnione są do podejmowania z urzędu odpowiednich działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji, w tym na podstawie art. 33 ustawy organ właściwy do przyznania świadczenia może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję organu pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji podyktowane było tym, że rozpoznanie niniejszej sprawy zgodnie z przepisami prawa wymaga podjęcia dodatkowych działań, które wykraczają poza granice sprawy i zakres postępowania odwoławczego.

We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd wyjaśnił, że ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i zbadać, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy. Zobowiązany jednak będzie uwzględnić powyższą ocenę i pominąć tę część normy art. 17 ust. 1b ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia

21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Następnie, w przypadku spełnienia przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia, uwzględni oświadczenie skarżącego o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego. W tym celu zobowiązany będzie podjąć z urzędu takie działania, które będą zmierzały do tego, aby dokonany przez skarżącego wybór świadczenia został urzeczywistniony. Organ uwzględni, że w świetle tego wyboru fakt uzyskiwania przez skarżącego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego nie może być przeszkodą do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zauważył, że w przypadku zbiegu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego celem działań organu może być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres specjalny zasiłek opiekuńczy (np. poprzez wygaszenie decyzji wydanej w tym przedmiocie), a następnie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką zgodnie ze złożonym wnioskiem. Organ powinien jednak zwrócić uwagę na treść przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Należy też pamiętać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało skarżącemu odebrane na rzecz prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na skutek niewłaściwego zastosowania regulacji z art. 17 ust. 1 b ustawy i braku uwzględnienia jego oświadczenia, a więc z naruszeniem art. 27 ust. 5 ustawy. Żaden z przepisów ustawy nie przewiduje natomiast wyjątków od zasady wynikającej

z art. 24 ust. 2 ustawy. Skoro skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa

w art. 27 ust. 5 pkt. 5 ustawy, to nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu. Sąd zaakceptował jednak możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony, przyznanym zgodnie z jej wyborem. W konsekwencji zalecił organom rozważenie przyznania skarżącemu – za okres od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do czasu wypłaty specjalnego zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. – świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego, który otrzymywał za ten sam okres.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w [...], żądając uchylenia wyroku w całości oraz oddalenia skargi. Kolegium podniosło następujące zarzuty:

1) zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.:

a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 145

§ 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. w wyniku czego Sąd błędnie uznał, że pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza możliwości przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy ustawa

o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny, w art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. b stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego;

b) art. 27 ust. 5 ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że przepis art. art. 27 ust. 5 ustawy może być podstawą do weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie opiekuńcze;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 134 § 1 i art. 141§ 4 P.p.s.a. poprzez ustalenie stanu prawnego sprawy

z pominięciem zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywnej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

b) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez ustalenie okoliczności faktycznych sprawy

w sposób sprzeczny z treścią materiału dowodowego,

c) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewykazanie,

że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego – art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych- w sposób mający wpływ na wynik sprawy administracyjnej,

d) art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. poprzez wskazanie co do dalszego postępowania możliwości zastosowania art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w uzasadnieniu wyroku błędnie wskazano art. 33 tej ustawy)

w stosunku do decyzji w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, poprzez uznanie, że przepis ten pozwala organowi na zmianę decyzji ostatecznej z urzędu, w sytuacji gdy przepis ten nie może mieć

w sprawie zastosowania, a także wskazanie na możliwość wygaszenia decyzji w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego

w sytuacji, gdy wygaszenie takie nie znajduje zastosowania

w obowiązujących przepisach prawa.

Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] złożyło na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. oświadczenie, że zrzeka się rozprawy.

W dniu [...] marca 2019 r. organ odwoławczy przesłał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kopię oświadczenia J. B. złożonego organowi I instancji

w dniu [...] lutego 2019 r. z którego wynika, że matka skarżącego A. W. zmarła [...] lutego 2019 r.

Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi WSA w Opolu naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r.,

I OSK629/17).

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga także uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez ustalenie stanu prawnego sprawy z pominięciem zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywnej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tych zarzutów, gdyż WSA w Opolu

w sposób czytelny i jednoznaczny uzasadnił, dlaczego organy mają ponownie zająć się sprawą i wyjaśnił, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego

i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5 ustawy).

Sąd I instancji wyjaśnił też, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b stanowi,

co prawda, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak zwrócił też uwagę, dlaczego w niniejszej sprawie organy muszą ponownie zająć się wnioskiem skarżącego.

Sąd I instancji nie dopuścił się też naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. przez ustalenie stanu faktycznego w sposób sprzeczny z zebranymi w sprawie dowodami.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł, aby w sprawie doszło do ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym.

Natomiast WSA w Opolu dostrzegł, że organy, od początku prowadziły sprawę

z naruszeniem podstawowych norm postępowania administracyjnego i to było powodem uchylenia decyzji przez Sąd I instancji.

Nie mógł zatem osiągnąć skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewykazanie, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego – art. 27 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych w sposób mający wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

WSA w Opolu trafnie uzasadnił, że skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tego samego dnia oraz złożył oświadczenie, z którego jednoznacznie wynika,

że w przypadku zbiegu prawa do obydwu świadczeń wybiera świadczenie dla niego korzystniejsze.

Pomimo tak jednoznacznego oświadczenia organy pominęły normę wynikającą

z przepisu art. 27 ust. 5 ustawy.

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi

o świadczeniach przyznawanych na wniosek i stąd organy są związane treścią wniosku i nie mogą samodzielnie decydować, szczególnie, wybierając wersję mniej korzystną dla skarżącego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Opolu nie naruszył też

art. 134 § 1, art. 141 § 4 i 153 P.p.s.a. przez wskazanie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zastosowania celem przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy

o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza możliwości przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji nigdzie nie zaprezentował takiego stanowiska, a zarzut wskazuje na niezrozumienie istoty rzeczy przez skarżącego kasacyjnie.

Powodem uchylenia decyzji przez WSA w Opolu nie było przyjęcie przez Sąd interpretacji przepisu prawa materialnego przedstawionej w opisanym wyżej zarzucie kasacyjnym, lecz błędna kwalifikacja wniosku skarżącego co trafnie uzasadnił Sąd I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.