Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 468/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 28a
journal: Dz.U. 2017 poz 1856
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jerzy Drwal WSA Robert Hałabis Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Inne z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M., Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na następujące okoliczności stanu faktycznego sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2006 r. S. M. (dalej jako: "skarżący") złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, w którym zadeklarował przekazanie w formie darowizny na rzecz R. M. posiadane gospodarstwo rolne, zaś decyzją z dnia [...] października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej jako: "organ I instancji") przyznał skarżącemu rentę strukturalną od września 2006 r. do sierpnia 2016 r. Decyzja była zmieniana w zakresie wysokości świadczenia (waloryzacja).

W dniu [...] października 2015 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS") z dnia [...] lipca 2017 r., znak [...], w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa do emerytury od dnia 1 maja 2015 r. W decyzji wskazano, że wypłata świadczenia podlega zawieszeniu z uwagi na pozostawanie skarżącego w zatrudnieniu. W dniu [...] listopada 2015 r. do organu I instancji wpłynęła kolejna decyzja ZUS z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...], o ustaleniu wysokości i podjęciu wypłaty emerytury.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. organ I instancji wstrzymał skarżącemu wypłatę renty strukturalnej od dnia 1 listopada 2015 r. z uwagi na uzyskanie przez niego świadczenia w wyższej wysokości z ZUS.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] (doręczoną w dniu [...] czerwca 2016 r.) organ I instancji zawiesił skarżącemu wypłatę renty strukturalnej w okresach w których podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego tj. w okresie od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. oraz od miesiąca stycznia 2014 r. do miesiąca października 2015 r. Decyzja została utrzymana decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2016 r. Nr [...]. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1289/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

W dniu [...] lutego 2018 r. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rent strukturalnych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że bezspornym jest, że S. M. w okresie od 3 grudnia 2012 r. do 12 listopada 2013 r. i od 2 stycznia 2014 r. do 31 października 2015 r. równolegle pobierał rentę strukturalną przyznaną decyzją nr [...] z dnia [...].10.2006 r. i jednocześnie podlegał obowiązkowemu ubezpieczenia społecznego (podjął zatrudnienie). Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w umowach o pracę, świadectwach pracy i kartach przychodów. W tym stanie, zgodnie z § 15 ww. rozporządzenia, renta strukturalna w tych okresach nie powinna być wypłacana. Skarżący w decyzji przyznającej rentę strukturalną (z dnia [...] października 2006 r.) został w sposób prawidłowo pouczony o obowiązku informowania organu I instancji o okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. Stosownie zaś do art 3 ust. 1 akapit drugi okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, jeśli jednak nieprawidłowość ma charakter ciągły, to okres ten biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała.

W opinii organu odwoławczego momentem dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego to dzień, w którym podjął on zatrudnienie tj. 3 grudnia 2012 r. W dniu [...] grudnia 2015 r. nastąpiło doręczenie skarżącemu wezwania z dnia [...] grudnia 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Następnie w dniu [...] czerwca 2016 r. skarżący otrzymał decyzję o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...]. Wtedy nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia i termin zaczął biec od nowa od dnia 23 czerwca 2016r. Natomiast decyzja organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu 26 marca 2018 r., czyli przed upływem 4 - letniego terminu przedawnienia.

Dalej wskazano, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, mający zastosowanie do płatności wypłaconych w latach 2012-2014 oraz w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, mający zastosowanie do płatności wypłaconych w latach 2015 i następne, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez S. M. nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W omawianym przypadku żadna z płatności nie została zrealizowana w wyniku błędu tego rodzaju. Wypłata wsparcia została dokonana prawidłowo w świetle wiedzy organu na dzień wypłaty, albowiem kwoty uznane za nienależnie wypłacone zostały przekazane stronie w warunkach braku świadomości po stronie organu, że istniały przesłanki do zawieszenia wypłaty wsparcia. Okoliczność, że przesłanki takie zaistniały została zatajona przez skarżącego a wiedzę o nich organy ARiMR powzięły z innych źródeł.

Odnosząc się do zarzutu braku właściwego pouczenia ze strony organu o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty strukturalnej , ARiMR przypomniał stronie, że wielokrotnie informowany był o konieczności powiadomienia organu o wszelkich faktach mających wpływ na wysokość przyznanej renty strukturalnej. Po raz pierwszy w druku złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej z [...] kwietnia 2006 r. pouczenie zobowiązywało go do poinformowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich faktach mających wpływ na przyznanie renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Pod tym pouczeniem skarżący się podpisał. Kolejne pouczenie o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zostało udzielone stronie w doręczonej decyzji z [...] października 2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej. Ponadto w punkcie 2 powyższej decyzji zobowiązano beneficjenta do informowania organu (Kierownika BP ARiMR) o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia. Pouczenie to znajdowało się w kolejnych wydawanych decyzjach o zmianie wysokości przyznanej renty.

W konkluzji stwierdzono, że wskazana powyżej kwota płatności z tytułu renty strukturalnej, przekazane na rachunek S. M. na podstawie decyzji nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L., stanowią płatność nienależnie pobraną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i art. 7 ust.1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Zdaniem organu, nie zachodzą przy tym negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 oraz 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Dlatego też uzyskane płatności uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie polegające na zwieszeniu renty strukturalnej w całości i ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, nie zaś w części równiej otrzymywanemu wynagrodzeniu z tytułu umowy o prace, co doprowadziło do znacznego, wykraczającego ponad konieczność ograniczenia prawi i wolności obywatela, a tym samym naruszyło konstytucyjną zasadę proporcjonalności;

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji tj. art. 7, art. 8, art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.) dalej jako: "k.p.a" poprzez brak wystarczającego pouczenia o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty strukturalnej skutkujące naruszeniem interesu prawnego skarżącego;

- art. 7b, art. 8 k.p.a. przez ich niezastosowanie polegające na zawieszeniu renty strukturalnej w całości i ustaleniu kwoty niezależenie pobranych płatności z tytuły renty strukturalnej, nie zaś w części równej otrzymywanemu wynagrodzeniu z tytułu umowy o pracę, co doprowadziło do nieadekwatnego i nieproporcjonalnego zastosowania środków przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza naruszających proporcję między stopniem naruszenia uprawnień jednostki, a rangą interesu publicznego, który ma w ten sposób podlegać ochronie, podczas gdy cel ten można osiągnąć stosując środki w mniejszym stopniu ograniczające prawa i wolności.

Skarżący wniósł również o zadanie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawnego w zakresie zgodności art. 13 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. – o rentach strukturalnych w rolnictwie (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r.) z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP).

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że nie został w sposób prawidłowy pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty strukturalnej. Podkreślił, że świadczenie nie zostało pobrane w złej wierze. W ocenie skarżącego zasada proporcjonalności została naruszona w ten sposób, że jego wynagrodzenie wynikające z umów o prace było znacznie niższe od wysokości renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Po dokonaniu według wyżej opisanych zasad kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami, o których mowa w wyżej powołanych przepisach.

W sprawie nie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji w niniejszej sprawie znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym i właściwie ocenionym materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Rozstrzygając w sprawie organy nie dopuściły się także mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1220) dalej jako: "rozporządzenie" tryb ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., 2137 z późn. zm.), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Przepis ten zawiera samoistną przesłankę wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Z treści tego przepisu wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniu o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej.

W odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji zawiesił wypłatę renty strukturalnej skarżącemu w okresach w których podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego tj. w okresie od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r. i stycznia 2014 r. do października 2015 r. Decyzja została utrzymana decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ odwoławczy") z dnia 12 września 2016 r. Nr [...]. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1289/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Jednakże istotną okolicznością w tej sprawie jest fakt zawieszenia wypłaty renty strukturalnej ostateczną decyzją. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Bezsporną okolicznością jest, że skarżący S. M. w okresie od 3 grudnia 2012 r. do 12 listopada 2013 r. i od 2 stycznia 2014 r. do 31 października 2015 r. równolegle pobierał rentę strukturalną przyznaną ww. decyzją z dnia [...] października 2006 r. jak i wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, zawartej z P.H.U. [...] Ł. M., od którego to wynagrodzenia odprowadzono składki tytułem ubezpieczenia społecznego. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje.

A zatem, zgodzić się należy z organem, że ww. bezsporne okoliczności odpowiadają sytuacji przewidzianej w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzeniu, zgodnie z którym wpłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, że S. M. w złożonym wniosku o przyznanie renty strukturalnej z dnia 21 kwietnia 2006 r. w części D "oświadczenia i zobowiązania rolnika i małżonka" oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania i wypłaty renty strukturalnej oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń (k. 6 akt adm.).

Ponadto w decyzji przyznającej rentę strukturalną z dnia 20 października 2006 r. skarżący został pouczony o obowiązku informowania organu I instancji o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia (pkt 2 pouczenia k. 166 akt adm.) oraz o fakcie zawieszenia wypłaty renty strukturalnej w przypadku zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (pkt 6 a pouczenia k. 165 akt adm.). Powyższe przeczy zarzutom skargi o nienależytym poinformowaniu S. M. o przyczynach zawieszenia renty strukturalnej.

Jedną z zasad jest przymus zawieszenia świadczenia w przypadku uzyskiwania przez beneficjenta jakichkolwiek dochodów podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, innych niż uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej. Okoliczności te zostały ustalone przez organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości i potwierdzają je zgromadzone w aktach sprawy umowy o pracę (k. 262-264 akt adm.), świadectwa pracy (k. 259-261 akt adm.) i karty przychodów (k. 254-257 akt adm.). Słusznie zatem organ uznał, że skarżący musiał mieć świadomość, że pobierając wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę będzie naruszać warunki wypłaty renty, nie wykonywał bowiem obowiązków nałożonych na niego decyzją z dnia [...] października 2006 r. przyznającą skarżącemu rentę strukturalną. Tym samym, należy podzielić zdanie organów orzekających w niniejszej sprawie, że nie sposób uznać, by strona działała w dobrej wierze, skoro pomimo ciążącego na niej obowiązku nie poinformowała organu o podjęciu zatrudnienia. Niedopełnienie obowiązków świadczy o zaniedbaniu strony, a nie pozostawaniu w błędnym, usprawiedliwionym przekonaniu, że płatność jej się należy. Tym bardziej, że strona dobrowolnie wnioskowała o przyznanie świadczenia, a zatem powinna była zapoznać się z aktami prawnymi regulującymi tę pomoc. Ponadto, strona jak wskazano powyżej podpisała oświadczenie we wniosku o przyznanie renty strukturalnej, zgodnie z którym zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o: wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń; każdej zmianie danych zawartych we wniosku. W konsekwencji w oparciu o okoliczności sprawy organy uznały, że strona nie była w dobrej wierze a pobrane świadczenie jest świadczeniem pobranym nienależnie.

Sąd zwraca uwagę, że pojęcie "dobrej wiary" nie zostało zdefiniowane i wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, istotą których jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym.

Co oczywiste, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony.

Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11).

W niniejszym postępowaniu organy prawidłowo uznały, że skarżącemu nie można przypisać działania w dobrej wierze. Skarżący podpisał oświadczenie, w którym potwierdził, że znane mu są zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych. Wyrażając zatem chęć otrzymania renty strukturalnej w następstwie wniosku o przyznanie płatności skarżący zdawał sobie sprawę, a przynajmniej dochowując należytej staranności powinien był zdawać sobie sprawę z tego, że jego prawa i obowiązki są regulowane w omawianym zakresie przez regulacje, których znajomość skarżący zadeklarował. Zestawienie faktu podjęcia przez skarżącego zatrudnienia z faktem podpisania wskazanego powyżej oświadczenia wyklucza w ocenie Sądu uznanie, że skarżący nie miała świadomości co do tego, że otrzymywanie wynagrodzenia za pracę uniemożliwia uzyskanie renty strukturalnej.

Bezzasadne są także pozostałe zarzuty skargi, w tym te w zakresie nieadekwatnego i nieproporcjonalnego zastosowania środków przekraczających pewien stopień uciążliwości przez ustalenie kwoty niezależenie pobranych płatności z tytuły renty strukturalnej w całości a nie w części równej otrzymywanemu wynagrodzeniu z tytułu umowy o pracę.

Sąd zauważa, że nie ulega wątpliwości, iż istnieje dysproporcja między wysokością kwot, jakie skarżący uzyskiwał z tytułu umowy o prace a wartością wsparcia, które na mocy decyzji nr [...] zostało uznane za nienależnie wypłacone i z tego względu podlega zwrotowi. Jednakże jeśli z przepisów wynika, że zaistniałe okoliczności stanowią podstawę do zwolnienia danego wnioskodawcy z obowiązku dokonania zwrotu pobranego świadczenia, organ ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę w taki właśnie sposób. Analogicznie - jeśli z przepisów wynika, iż w zaistniałej sytuacji dany beneficjent otrzymał nienależne lub nadmierne wsparcie w określonej wysokości, to obowiązkiem organu jest ustalić tej osobie taką właśnie kwotę. Zdaniem Sądu organ nie ma możliwości podwyższenia lub obniżenia tej kwoty, niezależnie od tego, czy obowiązek zwrotu będzie stanowił poważne obciążenie dla budżetu danej osoby. Podobnie jest w sytuacji, gdy - jak w niniejszym przypadku - dochody wiążące się z wpłatą na ubezpieczenie społeczne uzyskane przez beneficjenta renty strukturalnej są relatywnie nieduże w stosunku do kwoty renty, jaka tej osobie została przyznana. Prawodawca nie stworzył jakiejkolwiek reguły, na podstawie której właściwy organ miałby dokonać oceny, czy uzyskane przez beneficjenta renty strukturalnej dochody są na tyle błahe, że nie powinny wpływać na czasową utratę prawa do renty. Przepis mówi jedynie o działalności zarobkowej. Sam fakt jej podjęcia i uzyskanie w ten sposób dochodu podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego stanowi podstawę do zawieszenia renty. Stąd - niezależnie od wskazanej dysproporcji między dochodami uzyskanymi przez stronę na bazie umów o pracę a wysokością świadczeń rentowych uznanych za nienależnie wypłacone - w opinii Sądu istnieją przesłanki do odzyskania od S. M. kwoty 60 306,26 zł wypłaconych z tytułu renty strukturalnej za okres od 3 grudnia 2012 r. do 12 listopada 2013 r. oraz od 2 stycznia 2014 r. do 31 października 2015 r.

Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, obowiązkiem organu jest jej wydanie, jeżeli do nienależnego pobrania doszło, a nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych uzasadniających odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania ich zwrotu.

W ocenie sądu nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP art. 2 i art. 31 ust. 3. Ponadto zarzuty te dotyczyły sprawy administracyjnej w przedmiocie zawieszenia wypłaty renty strukturalnej i wykraczały poza ramy niniejszej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Ponadto Sąd w sprawie III SA/Lu 1289/16 odniósł się do identycznych zarzutów które i w tamtej sprawie zostały sformułowane w skardze i Sąd rozpoznając sprawę o zwrot nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w całości podziela rozważania w tym przedmiocie.

Dodać tylko należy odnosząc się do naruszenia zasady proporcjonalności w wyniku niezastosowania art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP, że zasada proporcjonalności w polskim systemie prawnym jest jedną z zasad wyznaczających granice dopuszczalnego ograniczenia wolności i praw podmiotowych. Z zasady tej wynika, że chociaż konstytucyjne wolności i prawa podmiotowe nie mają charakteru bezwzględnego i podlegają ograniczeniom ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP). Jednak między celem ingerencji ograniczającej konstytucyjne prawa podmiotowe a zastosowanymi środkami musi być zachowana zgodność i wyważone proporcje. Zasada proporcjonalności dotyczy wobec tego zasadniczo problematyki ograniczania praw i wolności, podczas gdy w niniejszej sprawie chodzi o skutki związane z obowiązkiem poinformowania organu o podjęciu pracy zarobkowej przez beneficjenta pomocy w postaci renty strukturalnej. Nawet gdyby wyprowadzić z powyższej konstytucyjnej reguły wnioski dla zakresu nałożonego obowiązku, to trzeba mieć na względzie, że wymóg oświadczeń został wprowadzony by właśnie zapobiec takim sytuacjom jak w sprawie niniejszej gdzie strona pracuje i pobiera rentę strukturalną co stawia ją w uprzywilejowanej pozycji do innych beneficjentów pomocy z funduszy Unii Europejskiej.

Organy prawidłowo stwierdziły, że brak jest podstaw do całkowitego odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, stosownie do art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856) w zakresie płatności zrealizowanych w ramach PROW 2007-2013 i PROW 2014-2020, ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności znacznie przekracza równowartość 100 euro.

Świadczenia nienależne za kolejne lata podlegają zwrotowi stosownie do powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzeń unijnych, to jest:

- w odniesieniu do płatności na lata 2011 - 2014 – art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.),

- w odniesieniu do płatności na rok 2015 i następne - art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).

Powołane wyżej przepisy przewidują obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności. Obowiązek zwrotu nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Przepisów o obowiązku zwrotu nie stosuje się bowiem, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014). Zauważyć należy, że przepisy wszystkich wymienionych wyżej rozporządzeń mówią o pomyłce właściwego organu lub innego organu.

Sąd w całości podziela ocenę organu drugiej instancji, iż w okolicznościach sprawy płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu ani innego organu, a jest następstwem ujawnienia, po wydaniu decyzji przyznającej rentę strukturalną, nowych okoliczności faktycznych, to jest faktu kontynuacji zatrudnienia powziętego przez organ I instancji wraz z decyzją ZUS (data wpływy do organu I instancji [...] października 2015 r.). Wskazać należy, że obowiązkiem skarżącego przy zachowaniu choćby minimalnej staranności było powiadomienie organu o podjęciu zatrudnienia, zwłaszcza w sytuacji złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej oświadczenia, iż znane są skarżącemu zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych oraz zobowiązania się skarżącego do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń. Niezależnie od tego wskazać należy, że to skarżący posiadał wiedzę o zatrudnieniu poza rolnictwem i przy zachowaniu właściwej staranności powinien o tym fakcie powiadomić właściwe organy. Możliwość wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego leżała w tym przypadku właśnie po stronie skarżącego.

Zatem organy obu instancji w niniejszej sprawie prawidłowo zakwalifikowały wypłacone skarżącemu środki jako nienależne.

Sąd podziela zdanie organów, iż nie ma podstaw do odstąpienia w niniejszej sprawie od dochodzenia należności z uwagi na upływ terminu przedawnienia. W uzasadnieniach wydanych decyzji organy orzekające szeroko przedstawiły przedmiotową problematykę zestawiając realia faktyczne sprawy z treścią stosownych regulacji normatywnych. Sąd stoi na stanowisku, że w dniem dopuszczenia się przez skarżącego nieprawidłowości był dzień podjęcia zatrudnienia tj. 3 grudnia 2012 r., natomiast w dniu 23 czerwca 2016 r. nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia bowiem doręczono skarżącemu decyzję o zawieszeniu renty strukturalnej zatem w tym dniu miało miejsce pierwsze powiadomienie przez właściwą władzę o nieuzasadnionym charakterze płatności.

Przeprowadzone przez organy oby instancji postępowanie doprowadziło do trafnych wniosków, że skarżący nienależne pobierał płatności z tytułu renty strukturalnej bowiem świadczył pracę i podlegał z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu. Świadczenia nienależne za kolejne lata podlegają zaś zwrotowi stosownie do powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzeń unijnych, to jest art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.) i art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r., Nr .227, poz. 69 z dnia 2014.07.31).

Z omówionych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również właściwe uzasadnienie prawne. Organy, orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, prawidłowo określiły kwotę podlegającą zwrotowi jak również zgodnie z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami określiły obowiązek zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Skierowanie takiego pytania zależy od oceny sądu, w szczególności od tego, czy ma on wątpliwości co do konstytucyjności stosowanych w sprawie przepisów. W badanej sprawie skład orzekający takich wątpliwości nie ma.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę