Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 615/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 13 ust. 1 lit. d
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi KJ jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [.] marca 2016r. nr BP [.] o nałożeniu kary pieniężnej, którą wydano w następujących okolicznościach:

W dniu 18 września 2015 r. funkcjonariusze [.] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [.] w miejscowości MK przeprowadzili kontrolę pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej R [.] kierowanego przez SK. W oparciu o wyniki kontroli zawiadomiono KJ prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F.H. "A" KJ w H. o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Decyzją z dnia [.] października 2015 r. nr [.],[.] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [.] nałożył na KJ karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za: wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (8 000 zł) i nierejestrowanie za pomocą tachografu na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (5 000 zł). Opisane naruszenia stwierdzono podczas kontroli drogowej, dlatego karę ograniczono do 10 000 zł. W podstawie prawnej powołano art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) zwana dalej ustawą.

Z ustaleń faktycznych organu I instancji wynika, że kierujący pojazdem SK wykonywał w imieniu pracodawcy przewóz drogowy artykułów spożywczych na potrzeby własne KJ, gdyż prowadził w jego imieniu handel obwoźny. Przedsiębiorca nie posiadał jednak zaświadczenia potwierdzającego prawo wykonania niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne oraz licencji na wykonywanie transportu drogowego. W pojeździe znajdowała się również matka KJ, która zajmowała się sprzedażą towarów.

W odwołaniu KJ zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Pominięto jego wniosek o odbycie przejazdu ("wizję"), aby ujawnić specyfikę prowadzonej działalności w postaci handlu obwoźnego "sklepobusem". Pominięto fakt, że SK był nowym pracownikiem, który dopiero przyuczał się do pracy i zaniechano przesłuchania pasażerki. Błędnie też zakwalifikowano wykonywany przejazd. Nie był to przejazd pomocniczy w stosunku do prowadzonej działalności, gdyż działalność ta polega właśnie na prowadzeniu handlu obwoźnego. Strona nie posiada zaś stacjonarnych punktów sprzedaży. Sklepobus jest miejscem sprzedaży, magazynem i miejscem wykonywania działalności. Sklepobus nie pełnił więc funkcji pomocniczej do prowadzonej działalności. Jeżeli chodzi zaś o używanie tachografu to podano, że sprzedaż jest realizowana zawsze na tej samej trasie, której długość nie przekracza 50 km i trwa w godzinach od 6 do 13. Nie mogło zatem dojść do naruszenia czasu pracy kierowcy, który połowę czasu pracy kieruje pojazdem, a połowę zajmuje się sprzedażą wożonych towarów. Pojazd ten zwolniony jest z obowiązku stosowania urządzeń rejestrujących czas pracy kierowcy.

Opisaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23) zwana dalej w skrócie k.p.a.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że kierowca był pracownikiem skarżącego i wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy, a nie okazał do kontroli wymaganego zaświadczenia, którego przedsiębiorca nie uzyskał. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekraczała zaś 3,5 Mg i dlatego winien być również wyposażony w tachograf. Pojazd był wyposażony w takie urządzenie, jednak kierowca nie miał włożonej do niego wykresówki. Pojazd używany przez skarżącego nie jest objęty zwolnieniem od obowiązku używania tachografu.

W skardze KJ, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił:

1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art.80 i art. 81 k.p.a. poprzez brak zebrania kompletnego materiału dowodowego, w tym zaniechanie przesłuchania pasażera pojazdu i strony, nieprzeprowadzenie "wizji lokalnej" (przejazdu po trasie sprzedaży obwoźnej) dla ustalenia charakteru prowadzonej działalności oraz pominięcie dowodu z opinii biegłego na okoliczności związane z brakiem czynów polegających na fałszowaniu, likwidowaniu, niszczeniu danych z urządzenia rejestrującego czy manipulowaniu nim,

2. pozbawienie go możliwości obrony swych praw poprzez wskazanie różnych naruszeń w protokole kontroli i decyzji pomimo, że podstawę wydania decyzji stanowiły wyniki kontroli, jak też poprzez to, że zastrzeżenia do protokołu kontroli może wnieść wyłącznie kontrolowany pracownik skarżącego, który nie jest przecież stroną niniejszego postępowania i którego interes prawny nie jest zbieżny z interesem strony - pracodawcy,

3. niewłaściwą wykładnię art. 13 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 92b ustawy o transporcie drogowym, ponieważ korzystał on ze zwolnienia od obowiązku wyposażenia pojazdu w tachograf.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.

Mając na względzie wyżej powołane przepisy, które wyznaczają grancie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt administracyjnych prawy wynika, że w dniu 18 września 2015 r. około godz. 07:05 w miejscowości MK przeprowadzona zastała kontrola samochodu ciężarowego marki MERCEDES-BENZ o nr rej. [.], którym kierował SK. Wymienionym pojazdem KJ prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowa [.] z siedzibą w [.] wykonywany był krajowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne na trasie H. - MK i przewożono artykuły spożywcze. Z przeprowadzonej kontroli i przesłuchania świadka sporządzono protokół kontroli drogowej oraz załącznik do protokołu zawierający opis stwierdzonych naruszeń i obydwa dokumenty bez zastrzeżeń podpisał bez uwag kierowca.

Spór dotyczy określenia charakteru wykonywanego przewozu, który był przedmiotem kontroli i został opisany w ww. protokole. Skarżący w skardze podniósł, że wykonywany przewóz nie narusza art. 4 ust. 4 ustawy i dlatego też nie został naruszony art. 33 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy przez pojęcie "transportu drogowego" rozumie się krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Natomiast w myśl art. 33 ust. 1 ustawy, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm. - art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Z powołanych przepisów wynika zatem, że ustawodawca wyodrębnił z pojęcia transportu drogowego niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne), który uzależnił od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 4 lit. a-d, co oznacza, że niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość zakwalifikowania konkretnego przejazdu jako przewozu na potrzeby własne, nawet jeśli jest on wykonywany przez przedsiębiorcę jednorazowo i pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, na co wskazuje wprost art. 4 pkt 3 lit. a ustawy. O ile zatem przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo do podstawowej działalności, spełniający przesłanki określone w art. 4 pkt 4 ustawy wymaga, stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy, uzyskania odpowiedniego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, o tyle wykonywanie takiego przewozu, niespełniającego warunków określonych w art. 4 pkt 4 ustawy, wymaga - zgodnie z art. 5 ust. 1 oraz art. 5b ust. 1 i 2 - uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bądź odpowiedniej licencji.

Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić przyjdzie, że stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a potwierdzają go zgromadzone przez organy administracyjne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Bezspornym jest, że strona w dniu 18 września 2015 r. wykonywała przewóz na potrzeby własne rzeczy - artykułów spożywczych, stanowiącej jej własność, które były zbywane bezpośrednim odbiorcom znajdującym się na trasie przejazdu. Ustalono, że strona nie posiadała zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne, a to wskazuje na niespełnienie wszystkich warunków wynikających z art. 4 pkt 4 ustawy. Podstawową działalnością skarżącego jak wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych (PKD 47.11.Z). Dlatego pomocniczą działalnością skarżącego w stosunku do sprzedaży detalicznej jest ich przewóz (dowiezienie na miejsce sprzedaży) do bezpośrednich odbiorców. Zasadnie też organ odwoławczy podał, że okoliczność w postaci wpisu do dowodu rejestracyjnego, że pojazd jest "samochodem specjalnym". O wykonywaniu przewozu drogowego decydują przepisu ustawy o ruchu drogowym i dlatego adnotacje zawarte w dowodzie rejestracyjnym, jeżeli ustawodawca nie wiąże z nimi określonych skutków nie powodują wyłączenia w stosunku do takiego pojazdu przepisów o ruchu drogowym. Przewóz był wykonywany pojazdem o dmc powyżej 3,5 tony. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i ustalenia przyjęte za podstawę orzekania uprawniały do przyjęcia popełnienia naruszenia opisanego w załączniku nr 3 pod poz. sankcjonowanego karą w wysokości 8.000 zł.

Za prawidłowe też Sąd uznał nałożenie kary za naruszenie określone w załączniku nr 3 z poz. 6.2.1 za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w wysokości 5.000 zł. Stosownie do art. 3 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach, zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 ma zastosowanie do przewozu rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony (art. 2 ust. 1 pkt a rozporządzenia). W kontrolowanym pojeździe był zamontowany tachograf analogowy, jednak nie był wyposażony w wykresówkę. Kierowca nie używał wykresówki, gdyż był przekonany, że nie podlega przy wykonywaniu przewozu tym samochodem obowiązkowi rejestrowania swojej aktywności. Podzielić należy ustalenia kontroli, że w dniu kontroli kierowca zasadniczo zajmował się prowadzeniem pojazdu.

Kara została wymierzona w wysokości odpowiadającej treści art.92a ust. 2 ustawy i nie przekroczyła kwoty 10.000 zł.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., co wynika z podejmowanych czynności przez organy orzekające i dokładnego ich opisania w kontekście zastosowanych przepisów prawnych. Taki obowiązek wynika z art. 107 § 3 k.p.a. i dlatego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja zwiera uzasadnienie faktyczne i prawne, co służy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 9 k.p.a., aczkolwiek skarżący może nie zgadzać sie z podjętym rozstrzygnięciem i argumentami uzasadnienia. Bez wpływu na wynik sprawy jest również nieprzeprowadzenie wskazanego przez skarżącego zgłoszono już na etapie postępowania administracyjnego dowodu z przesłuchania pasażera przebywającego w czasie kontroli w pojeździe, wizji lokalnej "sklepobusu", podstawę do zastosowania jednej z norm z art. 92b i art. 92c ustawy, a także pominięcie dowodu z opinii biegłego na okoliczności związane z brakiem czynów polegających na fałszowaniu, likwidowaniu, niszczeniu danych z urządzeń rejestrujących czy manipulowaniu urządzeniem rejestrującym, a które to czyny stanowiły wskazany w protokole kontroli z 18 września 2015 r. opis naruszeń, których miał się dopuścić skarżący.

Odnosząc się do postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania organ odwoławczy wyjaśnił, że materiał dowodowy jest kompletny i zawiera wszystkie istotne okoliczności sprawy, dlatego przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów nie zmieniłoby ustaleń dotyczących charakteru przewozu z dnia kontroli. Wskazać należy, że kontrola została przeprowadzona poza siedzibą przedsiębiorcy, dokumenty nadesłane przez skarżącego do akt sprawy, a także protokół kontroli nie budzą wątpliwości, co do charakteru czynności kierowcy, które polegały w tym dniu na prowadzeniu pojazdu. Z tych samych przyczyn niezasadnym było przeprowadzanie wizji lokalnej jak i zasięganie opinii biegłego odnośnie prawidłowego działania urządzenia rejestrującego. Fakt nierejestrowania aktywności kierowcy jest niewątpliwy (brak wykresówek w tachografie), a przyczyny nierejestrowania nie mają wpływu na odpowiedzialność przedsiębiorcy za delikt administracyjny.

Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Słusznie zatem organy przyjęły, że wnioskowane dowody nie wnoszą nic istotnego do stanu faktycznego sprawy ustalonego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie nie została też naruszona zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a., co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżący nie został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, gdyż korzystał ze środków zaskarżenia, w sprawie wypowiedziały się organy obydwu instancji. Rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie z oczekiwaniem skarżącego nie oznacza, że decyzja narusza przepisy prawa.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia art. 13 ust. 1 lit. d rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 92b ustawy o transporcie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił przyczyny, dla których w niniejszej sprawie należy stosować wymienione przepisy oraz wyjaśnił, że skarżący nie jest podmiotem operatorem świadczącym usługę powszechną w rozumieniu art. 2 ust. 13 dyrektywy 97/67 WE i podlega wyłączeniu spod tej regulacji, Sąd aprobuje argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Szczegółowo też organy obydwu instancji odniosły się do przyczyn, dla których w przypadku skarżącego nie może być zastosowany art. 92b ustawy.

Mając an względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.