Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 275/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137, art. 178 § 1, art. 179 § 2, art. 237, art. 294 § 5, art. 299 b § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 182 poz 1228
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 41 poz 214
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2014r. sprawy ze skargi T.S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do dokumentów - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia T.K. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] odmawiające wglądu do dokumentów wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny na podstawie art. 179 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012r., poz. 749 ze zm. – dalej "op").

Z akt sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 179 § 2 op, wynika że w toku postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] orzekającej zmianę rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. i 2009r. i 2010r., pełnomocnik skarżącego T. K. złożył w dniu 17.10.2013r. i w dniu 5.11.2013r. wnioski o wgląd do dokumentów będących materiałem dowodowym w sprawach zakończonych decyzjami wydanymi wobec spółek z o.o. A. oraz B., które to decyzje zostały wyłączone z akt sprawy postanowieniami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] oraz do dokumentów przekazanych przez Prokuraturę Okręgową Wydział Przestępczości Gospodarczej w postaci postanowień o przedstawieniu zarzutów J. W. i M. C., protokołów z przesłuchań tych osób jako podejrzanych, wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] oraz kopii aktów oskarżenia w sprawach [...] i [...] wyłączonych z akt sprawy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25.09.2013r.

Odnośnie dokumentów w postaci decyzji wydanych wobec spółek A. oraz B., pełnomocnik skarżącego argumentował, że przedłożone wraz z wnioskiem oświadczenie D. J. z dnia 14.10.2013r., reprezentującego obie spółki i wyrażającego zgodę na ujawnienie treści wszelkich dokumentów, w tym decyzji, wyklucza obecnie istnienie interesu publicznego chroniącego dane w nich zawarte przed ich ujawnieniem skarżącemu oraz jego pełnomocnikowi. Odnośnie dokumentów przekazanych przez Prokuraturę pełnomocnik argumentował, że materiały z akt postępowania przygotowawczego wykorzystane zostały bez jej zgody przy sporządzaniu protokołu kontroli i decyzji organu pierwszej instancji, a następczo uzyskana zgoda na ich wykorzystanie w postępowaniu podatkowym oznacza zgodę na ujawnienie ich treści wobec osób trzecich.

Uzasadniając odmowę wglądu do dokumentów przekazanych przez Prokuraturę organ podatkowy wskazał, że ich wyłączenie z akt sprawy motywowane było interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie poczucia bezpieczeństwa osobom trzecim i ochroną ich dobra, w tym prawa do prywatności. Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem pełnomocnika, że zgoda zawarta w piśmie Prokuratury z dnia 30.12.2010r. na wykorzystanie przekazanych przez nią dokumentów jest równoznaczna z obowiązkiem ich udostępniania stronie postępowania podatkowego, gdyż są w nich zawarte dane dotyczące osób i podmiotów gospodarczych, których postępowanie nie dotyczy.

Zasadą zaufania do organów podatkowych i zasadą ograniczonej jawności postępowania podatkowego organ uzasadnił także odmowę udostępnienia materiału dowodowego zebranego w toku postępowań zakończonych decyzjami wydanymi wobec spółek A. oraz B. Organ wskazał, że w toku postępowania kontrolnego pełnomocnik skarżącego również żądał wglądu do dokumentów w postaci decyzji skierowanych do tych spółek i na ówczesnym etapie sprawy odmowę zapoznania z tymi decyzjami rozstrzygnięto ostatecznym postanowieniem z dnia 22.02.2013r. Obecnie zgłoszone żądanie nie może być uwzględnione z tych samych co uprzednio względów. Wyłączenie wobec osób trzecich jawności dokumentów zawierających dane objęte tajemnicą skarbową uzasadnione jest bowiem zasadą ograniczonej jawności postępowania (art. 129 op) oraz zasadą praworządności, które gwarantują realizację zasady zaufania do organów podatkowych. Jeżeli osoba reprezentująca spółki A. i B. wyraża wolę udostępniania osobom trzecim dokumentów wykorzystywanych w postępowaniach dotyczących tych spółek, to może dokumenty te udostępnić samodzielnie, bez pośrednictwa organu podatkowego (art. 294 § 5 op).

W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 178 § 1 op poprzez odmowę wglądu do dokumentów wyłączonych z akt postępowaniami z dnia 7.11.2012r. i z dnia 25.09.2013r. oraz naruszenie art. 179 § 1 op poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanki w postaci interesu publicznego w ochronie informacji i danych zawartych w dokumentach wyłączonych z akt. Ograniczenie stronie postępowania podatkowego prawa dostępu do dokumentów stanowiących materiał dowodowy w tym postępowaniu powinno być uzasadnione poprzez wskazanie co w tym konkretnym wypadku stanowi interes publiczny uniemożliwiający zapoznanie się z aktami sprawy. Zdaniem autora zażalenia, pismo Prokuratury zawiera zgodę na zapoznanie strony postępowania podatkowego z przekazanymi dokumentami, a z pisma D. J. wynika, że skarżący, jak i jego pełnomocnik, upoważnieni zostali do wglądu w akta wszelkich spraw podatkowy prowadzonych wobec spółek A. i B.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy odmowę wglądu do dokumentów wyłączonych z akt sprawy. Wyjaśnił, że pod pojęciem "interesu publicznego", o którym mowa w art. 179 § 1 op, mieści się dobro osób trzecich, nie będących stronami postępowania, a których dotyczą informacje zawarte w wyłączonych z akt dokumentach.

Odnosząc się do poszczególnych dokumentów objętych wnioskami, organ wyjaśnił, że zawarte są w nich dane i informacje dotyczące osób i podmiotów gospodarczych będącymi osobami trzecimi, nie związanymi z prowadzonym wobec skarżącego postępowaniem, a dane zawarte w decyzjach podatkowych dotyczących innych podmiotów są objęte tajemnica skarbową. Organ podtrzymał ocenę, że wyrażenie zgody przez osobę trzecią na udostępnienie akt sprawy podatkowej innym osobom nie daje organowi podatkowemu podstawy do ujawnienia dokumentów z akt tej sprawy, gdyż postępowanie podatkowe jest jawne tylko dla strony i jej pełnomocników.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik T. K. zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 i art. 122 op w związku z art. 179 § 1 op poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że Prokuratura wyraziła zgodę na wykorzystanie dokumentów wytworzonych w postępowaniu przygotowawczym, a zgodę na wgląd w akta podatkowe spółek B. i A. wyraził ich reprezentant oraz poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że istotne dane dotyczące osób przesłuchanych przez Prokuraturę oraz spółek B. i A. znane są skarżącemu z otrzymywanych faktur i ujawnione zostały już wcześniej na etapie postępowania kontrolnego i w treści decyzji.

Zdaniem skarżącego, organ mógł zanonimizować pozostałe dane osób przesłuchanych przez Prokuraturę i ujawnić treść ich zeznań, gdyż są one związane ze sprawą poprzez uznanie zeznań za materiał dowodowy obrazujący niekorzystne dla skarżącego okoliczności.

W związku z tym zarzucono również naruszenie art. 6 ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. 2010r.182.1228) poprzez ujawnienie dokumentów, których dysponentem była Prokuratura oraz naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993.61.284) poprzez utrudnianie skorzystania z prawa wglądu do akt sprawy. Zdaniem skarżącego bezpodstawne było wyłączenie z akt wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13.03.2012r. sygn. akt [...] gdyż dostęp do treści tego dokumentu jest możliwy w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2014.782).

Zarzucono także naruszenie art. 33 ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej (Dz. U. 2011r.41.214 ze zm.) oraz art. 137 op poprzez pominięcie faktu, że decyzje podatkowe wydane wobec B. oraz A. nie były objęte tajemnicą skarbową od momentu wyrażenia przez spółki zgody na udostępnienie do wglądu akt spraw podatkowych, w których decyzje zostały wydane oraz poprzez nierozważnie czy pisemna zgoda osoby reprezentującej spółki na wgląd do akt ich spraw mogła być uznana za pełnomocnictwo udzielone w tych sprawach skarżącemu i jego pełnomocnikowi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie zgodne jest z prawem.

Zgodnie z art. 179 § 2 op podstawą odmowy realizacji uprawnienia strony do zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy może być fakt, że dokumenty te zawierają informacje niejawne lub okoliczność, że zostały one wyłączone z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

W niniejszej sprawie odmowa zapoznania skarżącego z częścią akt sprawy podatkowej, nie dotyczyła dokumentów niejawnych w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych, lecz dokumentów wyłączonych z akt sprawy podatkowej postanowieniami organów podatkowych z dnia 7.11.2012r. i z dnia 25.09.2013r.

Okoliczność ta jest bezsporna, stąd zastosowanie art. 179 § 2 op poprzez odmowę umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny oznacza, że organ podatkowy nie mógł naruszyć art. 6 ustawy o ochronie informacji niejawnych, gdyż przepisów tej ustawy nie stosował.

Ograniczenie prawa strony do zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy nie jest równoznaczne z pozbawieniem strony prawa do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, gwarantowanego również przez art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, bowiem wpływ ustawowo dopuszczonego wyłączenia jawności dowodów na sytuację procesową strony postępowania podatkowego i na treść decyzji badany jest zawsze przez sąd, gdy decyzja jest przedmiotem zaskarżenia. Wynika to wprost z art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002.153.1269 ze zm.) oraz art. 3 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm. – dalej "ppsa").

Sąd rozumie, że zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 33 ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej jest efektem omyłki, gdyż przepis ten dotyczy informacji udzielanych przez banki, towarzystwa funduszy inwestycyjnych i zakłady ubezpieczeń na żądanie organów kontroli skarbowej. Z uzasadnienia zarzutu wynika, że zdaniem skarżącego, zgoda osoby, której dotyczą informacje zawarte w dokumencie stanowiącym tajemnicę skarbową na jego udostępnienie wskazanej osobie oznacza, że wobec tej osoby dokument jest jawny. Wnioskować więc można, że skarżący miał na myśli art. 34 ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej stwierdzający, że do przestrzegania tajemnicy skarbowej nie są obowiązane osoby, których dotyczą informacje objęte tajemnicą skarbową. Jest to regulacja analogiczna jak zawarta we wskazanym w postanowieniu art. 294 § 5 op, w związku z którym organ podatkowy argumentował, że dokumenty objęte tajemnicą skarbową okazać może skarżącemu osoba, której dotyczą informacje zawarte w tych dokumentach. Przepisy wyżej wskazanych ustaw nie przewidują jednak możliwości ujawnienia tajemnicy skarbowej przez osoby lub organy zobowiązane do jej przestrzegania, nawet za zgodą osoby, której dotyczą informacje objęte tajemnicą, stąd zgoda takiej osoby na ujawnienie tajemnicy nie zwalnia z obowiązku jej przestrzegania.

Równocześnie zawierające taką zgodę pismo, złożone do akt sprawy prowadzonej wobec skarżącego, nie mogło być rozpatrywane jako pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 137 op, gdyż w tej sprawie reprezentowanym (mocodawcą) mógł być jedynie skarżący.

Zgodę na ujawnienie określonych informacji stanowiących tajemnicę skarbową, z wyłączeniem informacji stanowiących tajemnicę inną niż skarbowa, wyrazić może jedynie Minister Finansów na wniosek organu podatkowego złożony w warunkach określonych w art. 299 b § 2 op.

Podobnie unormowany jest tryb dostępu do dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania karnego, przy czym przekazanie ich przez prokuratora innym organom dla celów postępowań przez nie prowadzonych, nie oznacza zgody na ujawnienie informacji zawartych w tych dokumentach, a jedynie zgodę na włączenie do akt postępowania.

Ograniczenie jawności dokumentów składających się na akta postępowania przygotowawczego i akta sprawy karnej ma na celu ochronę informacji (danych) zawartych w tych dokumentach i wynika z art. 156 § 1 i § 5 kpk, gdyż ujawnienie okoliczności sprawy karnej osobom trzecim zagrażać może ważnemu interesowi prywatnemu, który nie jest sprzeczny z celami wymiaru sprawiedliwości realizowanymi w toku postępowania karnego.

Włączenie do akt postępowania podatkowego prowadzonego wobec skarżącego dokumentów wytworzonych w postępowaniach karnych prowadzonych wobec osób trzecich oznaczało, że stały się one częścią akt, do których skarżący ma prawo wglądu zgodnie z art. 178 § 1 op.

Jednakże prawo to zostało ograniczone, gdy organy podatkowe wyłączyły je z akt ze względu na interes publiczny na podstawie art. 179 § 1 op, przez czym postanowienia w tym przedmiocie podlegają kontroli instancyjnej i następnie sądowej w ramach kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie podatkowej, w toku której postanowienia wydano, a to z uwagi na treść art. 237 op i brak uprawnienia do ich odrębnego zaskarżenia. Taki właśnie tryb obrazuje okazana przez pełnomocnika na rozprawie decyzja wydana przez organ odwoławczy w sprawie innego podatnika.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem zaskarżenia jest natomiast postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 op, w którym organ wyjaśnił, że odmowę zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt na podstawie art. 179 § 1 op uzasadnia interes publiczny, polegający na obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej oraz obowiązku ochrony dóbr osób trzecich poprzez nieujawnianie dotyczących tych osób informacji uzyskanych w postępowaniach, w których osoby te były stronami lub uzyskanych od osób wobec których postępowania były prowadzone.

Organ zasadnie wskazał, że skoro ochrona dóbr osobistych dotyczy osób nie związanych ze sprawą podatkową prowadzoną wobec skarżącego to leży ona w interesie publicznym, gdyż gwarantuje zachowanie poczucia bezpieczeństwa przez te osoby i zachowanie zaufania do organów podatkowych, które mogą udostępniać jedynie niezbędne informacje o innym osobach.

Z tych względów nietrafny był zarzut naruszenia art. 120, art. 121 i art. 122 op, a zaskarżone postanowienie zgodne jest z art. 179 § 2 op w związku z § 1 tego artykułu.

W odpowiedzi na zarzut podpisania zaskarżonego postanowienia przez osobę nieupoważnioną organ dołączył do akt administracyjnych /k.66/ upoważnienie z dnia 4.06.2012r., stąd i ten zarzut jest nietrafny.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.