Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1312/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 153,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1, art.2,
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Protokolant: referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... kwietnia 2010 r., nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez S. P. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z dnia ... kwietnia 2010 r. Nr ... o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z ... lutego 2010 r. Nr ... o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

S. P. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym).

Decyzją z ... sierpnia 2000 r. Nr ... Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pieniężnego. Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że w sprawie zastosowanie ma art. 2 pkt 2 lit ,,a’’ ustawy o świadczeniu pieniężnym, który stanowi, że represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W ocenie organu strona nie spełniła warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium RP.

Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z ... stycznia 2001 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, że praca wykonywana na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje.

S. P. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 14 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 564/01, skargę oddalił.

Wnioskiem z ... stycznia 2010 r. S. P. wystąpił do Kierownika Urzędu o wznowienie postępowania dotyczącego świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę. We wniosku powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07 (Dz. U. Nr 220, poz. 1734).

Postanowieniem z ... lutego 2010 r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia ... stycznia 2010 r. o odmowie przyznania uprawnienia do przyznania świadczenia. Uzasadniając postanowienie wskazał, że wyrokiem z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie Kierownik Urzędu decyzją z ... lutego 2010 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia ...stycznia 2001 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym – wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową (...) szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych.

Kierownik Urzędu stwierdził, że strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w obrębie stałego miejsca zamieszkania, w miejscowościach: K. i W. . Praca ta nie przybrała szczególnie dotkliwej formy o której mówi Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu), ,,wyrwaniem’’ z dotychczasowego środowiska.

S. P. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i złożył, w wymaganym prawem terminie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek wskazał, że 26 czerwca 1942 r. Niemcy po spacyfikowaniu okolicy zagrabili wszystkie nieruchomości i ruchomości – cały dobytek. Większość mieszkańców wywieziono do Polenlagrów i na przymusowe roboty w głąb III Rzeczy, część przesiedlono do innych domów będących już własnością osiedlonych bauerów a pozostałą część pozostawiono jako lokatorów w budynkach będących już własnością osiedlonych bauerów. Podał, że pozostawieni jako darmowa i niewolnicza siła robocza skazani zostali dodatkowo na cierpienia moralne i fizyczne, bo musieli patrzeć jak rozgrabia się ich życiowy dorobek. Do pracy zmuszani byli każdego dnia – 7 dni w tygodniu od świtu do zmroku, nie pozwolono im chodzić do szkoły, nie było czasu na kontakty ze znajomymi i rodziną. W drugim – uzupełniającym wysiedleniu pod koniec listopada 1942 r. deportowano ich do innej miejscowości z wyraźnym zakazem odwiedzania, pod karą śmierci lub wywozu do obozu Auschwitz. Zdaniem strony nie można stawiać warunku odległości deportacji gdyż w wyroku Trybunału Konstytucyjnego takiego warunku nie ma. Z racji zakazu odwiedzin było to bardzo dalekim deportowaniem – za żelazną kurtyną bezwzględnego prawa okupanta. Deportowanie to połączone było z wysiedleniem i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.

W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał na zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny art. 2 pkt 2 lit ,,a’’ ustawy o kombatantach, który stanowi, że represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Kierownik Urzędu odniósł się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2009 r., zgodnie z którym wyrok ten ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów ,,geograficznych’’ (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczenia przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i ,,wyrwaniem’’ z dotychczasowego środowiska. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które prace tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego rodzaju pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do ,,zwykłej’’ pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m. in: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji, co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze.

Dalej organ stwierdził, że S. P. mieszkał przed wojną w K. W czerwcu 1942 r. po przejęciu gospodarstwa przez Niemca został zmuszony wraz z rodzicami do pracy. W listopadzie 1942 r. zostali wyrzuceni i osiedlili się w szkole w W. Tam pracowali dorywczo u okolicznych gospodarzy. W lipcu 1944 r. ponownie musieli zmienić miejsce zamieszkania i trafili do opuszczonego budynku w miejscowości P. Rodzice strony zostali zobowiązani do pracy przy budowie umocnień przez 4 dni w tygodniu, natomiast S. P. pracował przy kopaniu okopów codziennie. Dzięki temu nie został deportowany do III Rzeszy. Praca w niewielkim oddaleniu od miejsca swojego zamieszkania nie stanowi szczególnie dotkliwej formy o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r. Przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. P. (dalej: skarżący) stwierdził, że ustawa po zmianie wprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny, nie ogranicza minimalnej odległości deportacji byle był zachowany warunek punktu 2 a: ,,.... na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945’’.

Skarżący oświadczył, że deportowany był do W. , ... . W tym czasie miejscowość ta leżała w granicach III Rzeszy, a mocno strzeżona granica z GG była daleko na wschód. Był dwukrotnie wysiedlany z przymusową zmianą miejsca pobytu i otrzymał nakaz przymusowej – niewolniczej pracy, przy kopaniu okopów, od świtu do zmroku, 7 razy w tygodniu, bez zapłaty, bez zakwaterowania i wyżywienia. Został wyrwany z dotychczasowego środowiska, do którego pod karą śmierci, łącznie z wywiezieniem do Auschwitz pozostałej rodziny, nie miał wstępu. W nowym środowisku pozbawiony został swych kolegów i koleżanek. Ulokowano ich (8 osób) w sali lekcyjnej carskiej szkoły nieprzystosowanej do zamieszkania. Dla dwunasto letniego dziecka była to okolica nieznana, a samo miejsce nieprzyjazne, bo do ubikacji trzeba było chodzić pod oknami rodziny komendanta posterunku Żandarmerii.

W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została podjęta w sposób rutynowy i z założenia naciągana na niekorzyść pokrzywdzonego. Na koniec skarżący podał, że Fundacja ,,Polsko-Niemieckie Pojednanie’’ uznała go uprawnionym do uzyskania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym złożonym na rozprawie skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.’’), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym. Przepis art. 1 tej ustawy przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Rodzaje represji, których doznanie, z zastrzeżeniem wymagań art. 1 ustawy, uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują:

1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 – 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;

2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:

a. III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945;

b. Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Kierownik Urzędu po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, odmówił przyznania takiego uprawnienia (decyzja ostateczna z ... stycznia 2001 r.) z powodu nie spełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 2 pkt 2 lit a) ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Prawidłowość decyzji z ... stycznia 2001 r. potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 14 listopada 2001 r. oddalił skargę wniesioną przez skarżącego. Sąd rozstrzygnął o istotnych i spornych - także w rozpatrywanej sprawie, prowadzonej w tzw. trybie wznowieniowym - kwestiach dotyczących deportacji (wywiezienia) skarżącego. Sąd stwierdził m. in., że brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego w niemieckim przedsiębiorstwie, które położone było na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., lecz będącego pod okupacją III Rzeszy w latach 1939 – 1945, uprawnia do przewidzianego w ustawie świadczenia pieniężnego jeśli osoba przymusowo zatrudniona nie była do pracy deportowana. Kryterium wyróżniającym grupę osób uprawnionych do świadczenia z tytułu pracy przymusowej stanowi bowiem obiektywnie trudniejsza sytuacja osób przymusowo zatrudnionych, wyrwanych z dotychczasowego środowiska. Odmienna – zdaniem NSA – rozszerzająca wykładnia omawianego przepisu art. 2 pkt 2 lit. ,,a’’ ustawy nie byłaby uprawniona, jako sprzeczna z brzmieniem przepisu, który nie przewiduje wyjątków od warunku deportacji, i wykraczająca poza wskazany w tytule ustawy zakres regulacji, a ponadto prowadząca do zbędności art. 2 pkt 1, skoro praktycznie każda praca przymusowa, wykonywana przez co najmniej 6 miesięcy na rzecz III Rzeszy w latach 1939- 1945, uprawiałaby do świadczenia. Rozważania NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku doprowadziły ten Sąd do wniosku, że niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1942 – 1945 małoletniego S. P. w niemieckich gospodarstwach rolnych położonych na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę, nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. ,,a’’ cyt. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej... Natomiast zdaniem NSA kwestia formalnego włączenia przez władze okupacyjne B. i powiatu b. do III Rzeszy, jest w sprawie nieistotna.

Sąd rozpoznający skargę na decyzję Kierownika Urzędu w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z ... stycznia 2001 r., wydaną w następstwie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją ostateczną jest, na podstawie art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną wyrażoną w przytoczonym wyroku NSA z 14 listopada 2001 r. zarówno co do wykładni przepisu prawa materialnego jak i rozstrzygnięcia - że przymusowa praca wykonywana przez skarżącego nie była związana z jego deportacją (wywiezieniem). Z tych samych powodów za uwzględnieniem skargi nie może przemawiać twierdzenie skarżącego, że W. koło B. były włączone do III Rzeszy bowiem w ocenie NSA kwestia włączenia B. jak i powiatu b. do III Rzeszy jest w sprawie nieistotna.

Dla powyżej przedstawionego stanowiska, co do związania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oceną prawną wyrażoną przez NSA w rozpoznawanej sprawie, nie ma istotnego znaczenia sytuacja prawna, która powstała po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. Wyrokiem tym trybunał orzekł, że art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu Kierownik Urzędu w sposób prawidłowy przeanalizował uzasadnienie omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w zakresie jaki pozwalał na zrozumienie i zinterpretowanie pojęcia deportacja (wywiezienie) na gruncie art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Nie sposób nie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Poza tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że pewne wątpliwości z punktu widzenia zasady pewności prawa budzi także trafność zastosowania określenia "deportacja" w odniesieniu do rodzaju represji, który uprawnia do otrzymania świadczenia na podstawie badanej ustawy. Wskazał, że w języku potocznym "deportacja jest karą polegającą na skierowaniu skazanego do odległej miejscowości na przymusowy pobyt; zesłanie" (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, Warszawa 1988, t. 1, s. 328; definicja zacytowana w wyroku o sygn. akt II SA/Wr 1166/03; podobnie np. Słownik wyrazów obcych PWN, red. J. Tokarski, Warszawa 1978 r., s. 145 - "zesłanie skazanego, zwł. do odległej, izolowanej miejscowości na przymusowy pobyt"). Z przytoczonych cytatów wyraźnie wynika, że pierwotnym celem tak rozumianej deportacji jest wymierzenie sankcji w postaci pozbycia się z danego terytorium osób niepożądanych i ich ukarania przez izolację od dotychczasowego środowiska. Dla określenia sytuacji, w których celem przymusowej zmiany miejsca pobytu jest zmuszenie do wykonywania pracy, stosowane jest raczej określenie "wywiezienie do pracy przymusowej" (potocznie: "na roboty"). Dodatkowo należy także uwzględnić geograficzne i historyczne konotacje omawianych wyrażeń. O "zesłaniu" mówi się głównie w odniesieniu do przesiedleń na dalsze odległości w kierunku wschodnim w okresie od zaborów do czasów tuż powojennych, podczas gdy "wywiezienie na roboty" łączy się z raczej z przesiedleniami w kierunku zachodnim, dokonywanymi przez III Rzeszę w okresie II wojny światowej. Trybunał Konstytucyjny nie miał zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i ‘’wyrwaniem’’ z dotychczasowego środowiska.

Uwzględniając argumentację Trybunału Konstytucyjnego oraz zebrane w sprawie dowody Kierownik Urzędu miał podstawy by przyjąć, że wobec skarżącego obowiązek wykonywania pracy przymusowej nie przybrał szczególnie dotkliwej formy, o której mowa w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przy czym ani organ orzekający ani Sąd nie kwestionują niewątpliwie trudnej sytuacji osobistej i ekonomicznej w jakiej znalazł się skarżący wraz z rodziną, w okresie okupacji niemieckiej, podczas II wojny światowej. Z niespornego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący mieszkał przed wojną w K.. W czerwcu 1942 r. po przejęciu gospodarstwa rodziców skarżącego przez Niemca skarżący wraz z rodzicami zmuszony został do pracy w gospodarstwie. Zamieszkiwali w tym gospodarstwie jako lokatorzy. W listopadzie 1942 r. skarżący wraz z rodzicami wyrzuceni zostali i osiedlili się w starej szkole w W. , które - jak wynika z załączonego do akt administracyjnych wydruku mapy - oddalone były od K. o ok. 2 km. w linii prostej. Tam skarżący wraz z rodzicami pracowali dorywczo u okolicznych gospodarzy. W lipcu 1944 r. skarżący wraz z rodziną po raz kolejny zmuszeni zostali do zmiany miejsca zamieszkania i zajęli opuszczony budynek w miejscowości P., położonej w odległości ok. 1 km. w linii prostej od W., co również wynika z mapy sytuacyjnej. W tamtym czasie rodzice skarżącego pracowali przy budowie umocnień przez 4 dni w tygodniu, zaś skarżący pracował przy kopaniu okopów codziennie. Należy w tym miejscu podkreślić, że przez cały okres czasu od czerwca 1942 r. do stycznia 1945 r. tj. do wyzwolenia omawianego obszaru, skarżący mieszkał wraz z rodziną, w niewielkiej odległości od rodzinnej miejscowości. Skarżący wykonywał pracę niewolniczą w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania oraz w otoczeniu najbliższej rodziny. Okoliczności powyższe wskazują, że w sytuacji skarżącego, nie zaistniała deportacja o jakiej mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Wobec powyższego nie ma racji skarżący, który twierdzi, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r. nie ogranicza minimalnej odległości deportacji. W wyroku tym mowa jest o ,,wyrwaniu’’ osoby z dotychczasowego środowiska, co jak już wykazano nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Za uwzględnieniem skargi nie mogą przemawiać argumenty skarżącego potwierdzające jego trudną sytuację, związaną z utratą przez rodzinę skarżącego całego posiadanego gospodarstwa oraz dorobku życia, a także wskazujące na charakter pracy przymusowej i trudności w zaspokajaniu potrzeb egzystencjonalnych. Podobnie jak fakt przyznania przez Fundację ‘’Polsko Niemieckie Pojednanie’’ świadczenia pieniężnego skarżącemu z tytułu pracy przymusowej nie są to okoliczności prawne, które w świetle rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ewentualnie mogłyby uzasadniać uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego i wydania pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.

Mając na względzie wszystko powyższe Sąd stwierdza, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja - wydana po wszczęciu postępowania wznowieniowego – w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej odpowiada prawu. Organ zasadnie stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej w związku z wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2009r. i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.