Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1012/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 r. sprawy ze skarg M. G. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej M. G. kwotę 713,76 (siedemset trzynaście 76/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10, art. 21, art. 23a, art. 25, art. 29, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: - Dz.U. 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971r. ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (D.Urz. WE L 74 z dnia 27 marca 1972 ze zm.), § 15 ust. 7 i ust. 8, § 17, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r., nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 K.p.a., Marszałek Województwa [...] orzekł w stosunku do M. G. :

1. o braku prawa do świadczeń rodzinnych:

a. zasiłków rodzinnych na dzieci P. G. i P. G. w kwocie po 43 zł miesięcznie na każde z dzieci w okresie od dnia 8 maja do dnia 31 sierpnia 2006r.;

b. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko P. G. w kwocie 280 zł w okresie od dnia 11 maja 2006r. do dnia 31 maja 2006r. oraz w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 31 sierpnia 2006r.;

2. o uznaniu za nienależne pobranych w/w świadczeń rodzinnych;

3. przypisał do zwrotu kwotę należności głównej w wysokości 1.738,00 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi, wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 609,35 zł. Wskazał przy tym, że wysokość odsetek naliczana jest od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Kwota odsetek wynosi 0,62 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 2.347,35 zł (1.738,00 zł kwota główna i ustawowe odsetki 609,35 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 16 lipca 2009r. do dnia spłaty, zaś zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Marszałek Województwa [...] orzekł w stosunku do M. G. :

1. o braku prawa do świadczeń rodzinnych:

a. zasiłków rodzinnych na dzieci P. G. i P. G. w kwocie po 48 zł miesięcznie na każde z dzieci w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2006r.;

b. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko P. G. w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2006r.;

2. o uznaniu za nienależne pobranych w/w świadczeń rodzinnych;

3. przypisał do zwrotu kwotę należności głównej w wysokości 1.984,00 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi, wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 625,60 zł. Wskazał przy tym, że wysokość odsetek naliczana jest od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Kwota odsetek wynosi 0,71 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 2.609,60 zł (1.984,00 zł kwota główna i ustawowe odsetki 625,60 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 16 lipca 2009r. do dnia spłaty, zaś zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (sygn akt II SA/Łd 10015/09).

Decyzją z dnia [...], nr [...], Marszałek Województwa [...] orzekł w stosunku do M. G. :

1. o braku prawa do świadczeń rodzinnych:

a. zasiłków rodzinnych na dzieci P. G. i P. G. w kwocie po 48 zł miesięcznie na każde z dzieci w okresie od dnia 1 marca do dnia 31 sierpnia 2007r.;

b. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko P. G. w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 marca do dnia 31 sierpnia 2007r.;

2. o uznaniu za nienależne pobranych w/w świadczeń rodzinnych;

3. przypisał do zwrotu kwotę należności głównej w wysokości 2.976,00 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi, wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 739,45 zł. Wskazał przy tym, że wysokość odsetek naliczana jest od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Kwota odsetek wynosi 1,06 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 3.715,45 zł (2.976,00 zł kwota główna i ustawowe odsetki 739,45 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 16 lipca 2009r. do dnia spłaty, zaś zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (sygn akt II Sa/Łd 1013/09).

Decyzją z dnia [...], nr [...], Marszałek Województwa [...] orzekł w stosunku do M. G. :

1. o braku prawa do świadczeń rodzinnych:

a. zasiłków rodzinnych na dzieci P. G. i P. G. w kwocie po 48 zł miesięcznie na każde z dzieci w okresie od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r.;

b. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko P. G. w kwocie 400 zł miesięcznie od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r.;

2. o uznaniu za nienależne pobranych w/w świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 września 2007r. do dnia 29 lutego 2008r.;

3. przypisał do zwrotu kwotę należności głównej w wysokości 2.976,00 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami ustawowymi, wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 665,06 zł. Wskazał przy tym, że wysokość odsetek naliczana jest od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Kwota odsetek wynosi 1,06 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 3.641,06 zł (2.976,00 zł kwota główna i ustawowe odsetki 665,06 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 16 lipca 2009r. do dnia spłaty, zaś zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (II SA/Łd 1014/09).

Z uzasadnień ww decyzji Marszałka Województwa [...] wynika, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. przyznał M. G. świadczenia rodzinne na dzieci: P. G. i P. G. kolejnymi decyzjami powołanymi w przytoczonych wyżej sentencjach na okres od dnia 1 stycznia 2006r. do dnia 31 sierpnia 2008r. W dniu 7 lutego 2008r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynął formularz z norweskiej instytucji łącznikowej, na podstawie którego ustalono, że S. G. podjął zatrudnienie w Norwegii od dnia 8 maja do dnia 31 grudnia 2006r. oraz w okresie od dnia 1 marca 2007r. W dniu 30 września 2008r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęło z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. pismo, w sprawie uznania się niewłaściwym rzeczowo i przekazania sprawy marszałkowi województwa w celu jej rozpatrzenia, bowiem sprawy, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podlegają dochodzeniu przez marszałka województwa (art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy zadania z zakresu:

1) pełnienia funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego,

2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego,

należą do właściwości samorządu województwa. Na podstawie uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 6 [...] nr [...] powyższe zadania wykonuje w imieniu Marszałka Województwa [...] – Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. Od dnia 1 maja 2004r., tj. od chwili przystąpienia do Unii Europejskiej – art. 2 ust. 2 Traktatu akcesyjnego (Dz.U. nr 90, poz. 864 ze zm.) z mocy jego art. 3 ust. 1 Rzeczpospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa unijnego w całym dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. Koordynacji w polskim systemie zabezpieczenia społecznego podlegają wszystkie świadczenia rodzinne przyznawane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, oprócz jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, która została wyłączona od dnia 7 lipca 2008r. (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 592/2008 z dnia 17 czerwca 2008r. zmieniające rozporządzenie Rady 1408/71). W niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa unijnego w związku z podjęciem zatrudnienia przez członka rodziny na terenie Norwegii. Problematyka świadczeń rodzinnych w prawie unijnym uregulowana jest w rozporządzeniu Rady EWG z dnia 14 czerwca 1971r. nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. Wymienione wyżej rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa zatrudniającego rodzica aktywnego zawodowo w sytuacji, gdy drugi z rodziców przebywający w innym kraju jest nieaktywny zawodowo, jak również normy kolizyjne pozwalające na uniknięcie sytuacji, w której uprawnieni do świadczeń rodzinnych członkowie rodziny są przebywając na terenie różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie. Oznacza to, że gdy osoba jest nieaktywna zawodowo w Polsce, państwem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych jest państwo wykonywania pracy drugiego z rodziców. Kwestie te uregulowane są w art. 73 (8) rozporządzenia nr 1408/71. Świadczenia rodzinne udzielane są w przypadkach określonych w art. 73 przez instytucję właściwą państwa, którego ustawodawstwu podlega pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek zgodnie z przepisami stosowanymi przez te instytucje, niezależnie od tego, czy osoba fizyczna lub prawna, której mają być wypłacane świadczenia zamieszkuje lub przebywa na terytorium państwa właściwego lub innego Państwa członkowskiego (art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71).

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że M. G. w okresie od dnia 8 maja 2006r. do dnia 31 sierpnia 2006r. była w Polsce osobą aktywną zawodowo, zatrudnioną w Firmie Handlowej A. Z uwagi na konieczność uzupełnienia dokumentacji Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. wystąpiło pismem z dnia 10 września 2008r. do M. G. z prośbą o przesłanie w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania danych na temat sytuacji dochodowej męża tj. dochodu netto za 2006r. osiągniętego z tytułu podjęcia zatrudnienia w Norwegii za pierwszy pełny przepracowany miesiąc tj. czerwiec 2006r. i marzec 2007r. oraz dochód netto osiągnięty przez pana S. G. w Norwegii za cały 2006r. Poinformowano stronę, że nie uzupełnienie dokumentacji spowoduje uznanie pobranych świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W piśmie skierowanym do strony zawarto także pouczenie o treści art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. M. G. nie przekazała stosownych dokumentów do Regionalnego Centrum, pomimo odebrania pisma w dniu 24 września 2008r. Nadto organ I instancji wskazał, że decyzje z dnia [...] i [...]. Prezydenta Miasta P., którymi przyznano stronie świadczenia zawierały pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie rodzinne. Pomimo podjęcia zatrudnienia przez S. G. w Norwegii od dnia 8 maja 2006r. strona nie dopełniła obowiązku powiadomienia o tym fakcie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. i pobierała świadczenia rodzinne do dnia 31 sierpnia 2006r.

W odwołaniach od każdej z ww decyzji M. G. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, iż pobrała świadczenia rodzinne niezgodnie z prawem. Podniosła również, iż nie otrzymała żadnego pisma z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. z dnia 10 września 2008r. z prośbą o przesłanie danych dotyczących sytuacji dochodowej męża, a w dniu 24 września 2008r. pismo nie zostało przez nią odebrane.

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 1 ust. 3, art. 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/7, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...], dotyczącą okresu od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2006r. (II SA/Łd 1015/09);

Decyzją z dnia [...], nr [...], SKO w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji nr [...], dotyczącą okresu od dnia 1 marca do dnia 31 sierpnia 2007r.;

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] nr [...], dotyczącą okresu od dnia 1 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2008r. (sygn akt II SA/Łd 1014/09).

Podzielając stanowisko organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że S. G. został zatrudniony na terenie Norwegii w okresie od dnia 8 maja do dnia 31 grudnia 2006r. oraz w okresie od dnia 1 marca 2007r., zaś M. G. nie wykonała ciążącego na niej obowiązku poinformowania właściwego organu pomocy społecznej o podjęciu zatrudnienia w Norwegii przez ojca jej dzieci.

W skardze na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. G. podała, iż od dnia 8 maja do dnia 31 grudnia 2006r. dochód netto jej męża S. G. nie przekroczył kwoty 15.782,4 zł, co dokumentuje rozliczenie męża za 2006r. Dochód na jedną osobę wynosił zatem 328,8 zł, a stanowisko organów administracji, że świadczenia w tym okresie zostały pobrane nienależnie jest bezpodstawne. Natomiast w 2007r. dochód był wyższy, ale koszty jego uzyskania również były wysokie, co dokumentuje rozliczenie za pierwszy pełny przepracowany miesiąc od dnia 12 marca do 15 kwietnia 2007r. oraz umowa o wynajem mieszkania. Skarżąca powołała się również na inne poniesione koszty, np. prąd, kablówkę, podatek drogowy, bramki na autostradach, bilety lotnicze oraz jedzenie, których nie może udokumentować. Poza tym, zdaniem skarżącej, jeśli organ norweski stwierdził, że S. G. przysługuje zasiłek w Norwegii i wystąpił do RCPS w Polsce z wnioskiem w sprawie świadczeń rodzinnych, to świadczy to o tym, że nie przekroczył on najniższego norweskiego dochodu. Instytucja norweska chciała uzyskać informację od polskiego organu w jakiej wysokości skarżąca otrzymuje zasiłek rodzinny, aby odjąć tę kwotę od należnego w Norwegii zasiłku. Działania te miały na celu wyeliminowanie pobierania tych samych świadczeń w dwóch państwach członkowskich. Nadto skarżąca ponownie oświadczyła, że w dniu 24 września 2008r. nie odbierała pisma i nie mogła wysłać potrzebnych dokumentów.

W odpowiedzi na skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 roku w sprawach II SA/Łd 1013/09, II SA/łd 1014/09 i II SA/Łd 1015/09 sąd postanowił zarządzić połączenie każdej z tych spraw ze sprawą II SA/Łd 1012/09 w celu ich łącznego rozpoznania do rozstrzygnięcia w trybie art. 111 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że bezspornie pozostają one w ścisłym związku faktycznym i prawnym, dotyczą tego samego kręgu osób, tych samych świadczeń, przyznanych uprzednio w różnych okresach.

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 roku skarżąca oświadczyła, że otrzymuje świadczenia w Norwegii od daty wstrzymania świadczeń w Polsce. Podniosła również, iż organy rozstrzygające w sprawie jako podstawę działania wskazały przepisy dotyczące państw członkowskich Unii Europejskiej, której Norwegia nie jest członkiem. Wniosła również o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów przyjazdu na rozprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a

Skargi są uzasadnione.

Marszałek Województwa [...] prowadził postępowanie w niniejszych sprawach z mocy art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j.Dz.U. z 2006r.nr 139 poz.992 ze zmianami) . Stosownie do powyższego przepisu w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa.

W sprawach, zakończonych zaskarżonymi do sądu decyzjami brak ustaleń, z których wynika zasadność zastosowania powyższego unormowania. Organy odwołały się bowiem bezpośrednio do regulacji unijnych.

Przede wszystkim trafnie skarżąca podnosi, iż Norwegia nie jest członkiem Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie nie mają zatem bezpośredniego zastosowania powołane jako podstawa prawna rozporządzenia unijne. Organ winien był ustalić, czy i w jakim zakresie do osób podejmujących zatrudnienie w państwie innym niż państwo członkowskie UE mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemu zabezpieczenia, ewentualnie jakie umowy wiążą Norwegię z UE, czy i w jakim stopniu jest ona państwem stowarzyszonym. To zagadnienie jest fundamentalne dla oceny działań organu w kontrolowanych postępowaniach oraz dla ustalenia właściwości orzekających w sprawie organów. Nawet jeżeli istotnie Norwegia jest objęta systemem koordynacji organ winien to ustalić z podaniem podstawy prawnej, jak również wyczerpująco wyjaśnić zakres stosowania przepisów unijnych w tej konkretnej sprawie. Niewyjaśnienie tych okoliczności faktycznych i stanu prawnego skutkuje koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonych decyzji, jak i poprzedzających je decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., jako wydanych przedwcześnie, bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Ponadto, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu stwierdza, że - abstrahując od tego, czy wskazane akty mają zastosowanie i na jakiej podstawie- zarówno zaskarżone decyzje, jak i poprzedzające je decyzje organu I instancji dotknięte są wadą naruszenia normy art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać m.in. wskazanie podstawy prawne rozstrzygnięcia. Podstawę prawną decyzji stanowi nie akt prawny, a konkretne, zamieszczone w nim przepisy i tylko wskazanie, które przepisy organ zastosował w danej spawie stanowi prawidłowe przytoczenie podstawy prawnej,. Wynika to także z unormowania art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów zarówno prawa formalnego, jak i materialnego, wraz z powołaniem źródeł jego publikacji (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia. 08.04. 1999r. w sprawie III SA 8192/98, LEX nr 46242). Decyzja, w której nie podano podstawy prawnej, jest wadliwa, nawet jeśli taka podstawa prawna w rzeczywistości istnieje. Tymczasem zarówno w decyzjach, jak i ich uzasadnieniach organ powołuje jedynie rozporządzenia RE, bez wskazania konkretnych regulacji. Uwaga ta dotyczy wszystkich decyzji, poddanych kontroli sądu w połączonych postępowaniach. Taka ogólnikowość wskazania utrudnia zarówno kontrolę, jak i stawianie zarzutów dotkniętych tą wadą decyzji, jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania - art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 7, 8, k.p.a. Taka decyzja nie spełnia wymogów wyczerpującego informowania obywatela o przesłankach podjętej decyzji, nie sprzyja pogłębianiu zaufania obywateli do Państwa. Stwierdzone powyżej uchybienia stanowią przesłankę do uchylenia decyzji zarówno organu odwoławczego, jak i poprzedzających je decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.

Kolejnym uchybieniem postępowań jest to, że organ dokonał ustaleń na podstawie dokumentu nieznanej treść. Pismo z norweskiej instytucji - formularz E401, E411 norweskiej instytucji pomocowej opatrzony datą 28 stycznia 2008r. - nie zostało bowiem przetłumaczone na język polski, tymczasem stało się podstawą ustaleń o fundamentalnym znaczeniu w sprawie.

W aktach sprawy brak jest dowodu, że organy administracji obu instancji zapewniły stronie czynny udział, możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Stanowi to naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez organy obu instancji. Mogło ono mieć wpływ na wynik postępowania. Jak wynika bowiem z wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie, mąż jej stał się beneficjentem świadczeń rodzinnych w Norwegii dopiero od daty wstrzymania wypłat przez stronę polską. Skarżąca ponadto w skardze wywodziła, iż wprawdzie mąż podjął zatrudnienie, niemniej jednak, przynajmniej w pierwszym okresie rodzina skarżącej nie przekroczyła kryterium dochodowego. Te okoliczności mogłyby zostać wyjaśnione w toku postępowania, gdyby skarżącą pouczono w trybie art. 10 k.p.a.

Należy przy tym wskazać, iż beneficjent świadczeń rodzinnych obowiązany jest powiadamiać organ pomocy społecznej niezwłocznie o zmianie sytuacji rodzinnej, majątkowej, mającej wpływ na uprawnienie do świadczeń. Skarżąca istotnie uchybiła temu obowiązkowi, wynikającemu wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale dokonując samodzielnie obliczeń dochodu zmierzała do wykazania, iż podjęcie zatrudnienia nie wpłynęło automatycznie na prawo do świadczeń rodzinnych.

Poza tym okoliczność, że skarżąca nie powiadomiła niezwłocznie organu o tym, że jej mąż uzyskał w Norwegii dochód nie może automatycznie powodować wydania decyzji o braku prawa do świadczeń rodzinnych, nie powoduje, że są one nienależne, wniosku takiego nie da się wysnuć z treści art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a na to zdaje się wskazywać treść uzasadnień decyzji organów administracji wydanych w niniejszych sprawach. W uzasadnieniach kwestionowanych decyzji brak też wyczerpujących ustaleń i wyjaśnień w tej kwestii.

Podkreślenia wymaga, że organy nie rozważyły, czy rzeczywiście w tej konkretnej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji, a także od kiedy mąż skarżącej podlegałby ustawodawstwu norweskiemu w zakresie analogicznych świadczeń. Obowiązek ten wynika z regulacji art. 23a ust.5 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosownie do której marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis ten nie daje podstaw do automatycznego stosowania regulacji art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jedynie od daty ustalenia od kiedy konkretnym przypadku dana osoba podlega systemowi świadczeń w innym kraju, to jest od kiedy nabywa tam uprawnienia. Celem przepisów o koordynacji jest bowiem zapobieganie sytuacjom podwójnego uposażania osób uprawnionych do tego typu świadczeń i zapobieganie sytuacjom kolizyjnym.

Z akt administracyjnych oraz uzasadnień decyzji organów administracji obu instancji nie wynika ponadto, aby zostały wydane decyzje ostateczne o uchyleniu decyzji przyznających świadczenia rodzinne w związku z nabyciem, przez męża skarżącej uprawnień do tożsamych świadczeń w Norwegii. Są tylko decyzje o uchyleniu ich realizacji, lecz ustawie o świadczeniach rodzinnych taka forma rozstrzygnięcia nie jest znana. Nie wiadomo poza tym, czy te decyzje o uchyleniu realizacji są ostateczne, brak takiej informacji w aktach sprawy, a same organy milczą na ten temat w uzasadnieniach wydanych w sprawach rozstrzygnięć Status męża skarżącej jako osoby uprawnionej w Norwegii do tych świadczeń także nie został potwierdzony, a jedyny w aktach sprawy dokument jest sporządzony w języku norweskim i brak jest jego tłumaczenia. Nie wynika z akt sprawy w sposób bezsporny, czy i od kiedy otrzymał on tam tego rodzaju świadczenia.

Ponadto organy w jednej decyzji rozstrzygnęły i o braku prawa do świadczeń, o uznaniu ich za nienależnie pobrane, jak i o "przypisaniu do zwrotu" Rozstrzygnięcia te, w świetle zawartych we wcześniejszej części uzasadnienia rozważań są przedwczesne. Ponadto z unormowania art. 30 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, obowiązana jest do ich zwrotu. W ustępie 2. tego przepisu zawarto legalną definicję świadczeń nienależnie pobranych, wśród których w punkcie 3. wymienia się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Rozstrzyganie o obowiązku zwrotu świadczeń przed prawomocnym przesądzeniem kwestii, o których nowa w cytowanym przepisie należy uznać za przedwczesne.

Na marginesie podnieść należy, że organ odwołał się do zasady pierwszeństwa kraju zatrudnienia, którą stosuje się przy rozstrzyganiu o świadczeniach rodzinnych (na pewno w obrębie unii Europejskiej) w przypadku gdy drugi ze współmałżonków pozostaje nieaktywny zawodowo. Tymczasem M. G. pozostawała w stosunku zatrudnienia od dnia 1 marca 2005r. do dnia 31 grudnia 2008r, co wynika z załączonych do akt administracyjnych umowy o pracę skarżącej z dnia 1 marca 2005r. i 1 marca 2006r.

Z uwagi na powyższe, sąd uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a. z mocy art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Na zasądzone na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. koszty postępowania składają się zwrot wydatków poniesionych na tłumaczenie dokumentów z języka norweskiego ( 960 koron norweskich według średniego kursu walut NBP w styczniu 2010 r., który wynosił 0,4986 zł oraz maksymalna kwota zwrotu kosztów przejazdu 240 zł ).

Przy ponownym rozpatrzeniu spraw organy winny zastosować się do wskazanych wcześniej uwag, w szczególności rozważyć podstawę prawną rozstrzygnięć, właściwość organów, uzupełnić ustalenia faktyczne zgodnie ze wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu.