Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1749/99
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 244-245
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Przyjęta konstrukcja prawna wygaśnięcia długu celnego z mocy prawa oznacza, że dla powstania tego skutku zbędne jest wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Możliwe jest wydanie decyzji deklaratoryjnej ale tylko wówczas gdy występują przesłanki wygaśnięcia długu celnego.

TEZY

Przyjęta konstrukcja prawna wygaśnięcia długu celnego z mocy prawa oznacza, że dla powstania tego skutku zbędne jest wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Możliwe jest wydanie decyzji deklaratoryjnej ale tylko wówczas gdy występują przesłanki wygaśnięcia długu celnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marcina W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 6 września 1999 r. (...) w przedmiocie wygaśnięcia długu celnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 września 1999 r. (...) na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ i art. 87 ustawy z dnia 28 października 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, w związku z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. po rozpatrzeniu odwołania Marcina W. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. (...) z dnia 2 lutego 1999 r. umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku z dnia 22 grudnia 1998 r. o orzeczeniu o wygaśnięciu długu celnego - zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w dniu 10 listopada 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. dokonał odprawy celnej samochodu marki Jeep Cherokee według dowodu odprawy celnej (...) wymierzając należności celne w kwocie 80.231,40 zł ponieważ stwierdził brak podstaw do uznania samochodu za wolny od cła na mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. Marcin W. wniósł odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnosząc o zwolnienie od cła ww. samochodu.

W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przedłożony przez Marcina W. w Urzędzie Celnym w Sz. dokument dot. ubezpieczenia samochodu Jeep Cherokee nie jest autentyczny. W związku z powyższym akta sprawy zostały przesłane w dniu 12 kwietnia 1996 r. do Urzędu Celnego w Sz. w celu wszczęcia postępowania karno-skarbowego.

Przedmiotowy samochód został zajęty w postępowaniu karno-skarbowym na poczet ciążących na nim należności i umieszczony na parkingu w K.

W związku z tym, że samochód marki Jeep Cherokee nie był zarejestrowany za granicą na nazwisko Marcina W. oraz z uwagi na to, że przedłożony przez skarżącego przy odprawie celnej dokument ubezpieczeniowy okazał się dokumentem nieautentycznym, w dniu 3 czerwca 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. stwierdzając, iż brak było podstaw do uznania, że przedmiotowy pojazd służył Marcinowi W. do użytku w czasie pobytu za granicą oraz dla uznania go za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego. W dniu 5 sierpnia 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok SA/Sz 1333/97 oddalający skargę Marcina W. na powyższą decyzję, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W toku postępowania administracyjnego samochód Jeep Cherokee został skradziony z parkingu w K. w nocy z 14/15 stycznia 1997 r.

Pismem z dnia 22 grudnia 1998 r. Marcin W. zwrócił się do Urzędu Celnego w Sz. o wydanie orzeczenia o wygaśnięciu długu celnego w kwocie 80.231,40 zł stanowiącego należności celno-podatkowe wymierzone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. z dnia 10 listopada 1995 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej (...).

W uzasadnieniu wniosku Marcin W. podał, że postępowanie karne w sprawie kradzieży samochodu zostało umorzone przez prokuraturę Rejonową w K. w dniu 21 czerwca 1997 r. wobec nie wykrycia sprawców kradzieży. Wnioskodawca stwierdza, że wobec faktu, iż towar zgłoszony do procedury celnej został ostatecznie utracony, ze względu na wypadek losowy, zachodzi konieczność orzeczenia o wygaśnięciu długu celnego w trybie art. 244 kodeksu celnego.

Decyzją z dnia 2 lutego 1999 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. na podstawie art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej /ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku Marcina W. z dnia 22 grudnia 1998 r. o orzeczenie o wygaśnięciu długu celnego.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że należności celne wymierzone od przedmiotowego samochodu nie są kwotą wynikającą z długu celnego lecz daniną określoną na podstawie art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. Decyzja o umorzeniu tych należności może być wydana jedynie w oparciu o przepis art. 87 Prawa celnego, wobec czego brak jest możliwości rozpatrzenia wniosku w sposób władczy.

Po rozpatrzeniu odwołania Marcina W. podtrzymującego stanowisko, iż organ celny wobec kradzieży samochodu zobowiązany jest na mocy art. 244 pkt 4 lit. "b" kodeksu celnego orzec o wygaśnięciu długu celnego, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcin W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił decyzji Prezesa GUC naruszenia przepisu art. 289 Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż należności celne wymierzone decyzją (...) z dnia 10 listopada 1995 r., nie są długiem celnym, a daniną określoną w art. 2 pkt 15 ustawy Prawo celne, które może być umorzone jedynie w przypadkach określonych w art. 87 prawa celnego. Skarżący podniósł, że należności celne są długiem celnym w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 2 kodeksu celnego, spełnione zostały zatem przesłanki do orzeczenia o wygaśnięciu długu celnego w trybie art. 244 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł powołując argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadnioną.

Bezsporne w sprawie jest, że samochód marki Jeep Cherokee dopuszczony do obrotu decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. z dnia 10 listopada 1995 r., a zajęty w postępowaniu karno-skarbowym i przekazany na parking został skradziony z tego parkingu w nocy z 14 na 15 stycznia 1997 r.

Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Sz. z 10 listopada 1995 r. została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 3 czerwca 1995 r. i z tym dniem stała się decyzją ostateczną i prawomocną, co oznacza że postępowanie w tej sprawie zostało zakończone.

Kodeks celny - ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. /Dz.U. nr 23 poz. 117/ weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. z wyjątkiem przepisów podanych w art. 298 ustawy.

Przepis art. 289 Kodeksu celnego stanowi, postępowanie wszczęte i nie zakończone przed wejściem w życie niniejszej ustawy podlega rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych z wyjątkiem postępowań dotyczących wydawania koncesji na prowadzenie agencji celnych i pozwoleń na prowadzenie składów celnych.

Wniosek z dnia 22 grudnia 1998 r. wniesiony do Urzędu Celnego 23 grudnia 1998 r. nie był więc wnioskiem złożonym w toku niezakończonej sprawy, lecz wszczynał nowe postępowanie w odrębnej sprawie o wygaśnięcie długu celnego, podlegającego przepisom kodeksu celnego obowiązującego od 1 stycznia 1998 r. Przepis art. 289 kodeksu celnego nie miał więc zastosowania w tej sprawie.

Nie jest trafne stanowisko organów celnych co do różnicy pomiędzy długiem celnym według kodeksu celnego, a należnościami celnymi według Prawa celnego. W prawie celnym pojęcie należności celnych oznaczało cła i inne opłaty przewidziane w ustawie /art. 2 pkt 15/, natomiast dług celny według kodeksu celnego to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przypisanych lub wykazanych /art. 3 par. 1 pkt 2/,którymi są: cła i inne opłaty związane z przywozem lub wywozem towarów /art. 3 par. 1 pkt 8 i 9/.

Nie ma zatem żadnej różnicy znaczeniowej między tymi określeniami, co oznacza, że należności celne ustalone w decyzji wymiarowej z 10 grudnia 1995 r. obecnie pod rządem kodeksu celnego powinny być traktowane jako dług celny, a wniosek podlegał rozpatrzeniu na podstawie art. 244 Kc. Przepis ten stanowi o wygaśnięciu długu celnego /z mocy prawa/ w wyczerpująco wyliczonych przypadkach, w tym m.in. w pkt 4b, na który powołuje się skarżący, a który dotyczy wygaśnięcia długu celnego w sytuacji gdy towary zgłoszone do procedury celnej określenia należności celnych, przed ich zwolnieniem, zostały zajęte i orzeczono ich przepadek, zniszczono je na polecenie organu celnego, stały się przedmiotem zrzeczenia na rzecz Skarbu Państwa, zostały zniszczone lub ostatecznie utracone ze względu na ich charakter, wypadek losowy lub działania siły wyższej. Jak wynika z przytoczonej treści przesłanki wygaśnięcia długu celnego muszą wystąpić przed zwolnieniem towaru tj. przed czynnością organu celnego umożliwiającą użycie towaru w celach określonych przez procedurę celną jaką zostały objęte /art. 3 par. 1 pkt 25 kodeksu celnego, art. 75 Kc i nast./. Sytuacja taka z oczywistych względów nie była przewidziana w Prawie celnym, a odprawa celna dokonana została decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z 10 grudnia 1995 r. zawierającą rozstrzygnięcia o dopuszczenie samochodu do obrotu na polskim obszarze i stała się ostateczna z dniem 3 czerwca 1997 r. Utrata samochodu nastąpiła nie w trakcie trwającego postępowania celnego, lecz po jego ostatecznym zakończeniu. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki wygaśnięcia długu celnego wskazane przez skarżącego ani inne wymienione wyczerpująco w art. 244 i art. 245 Kodeksu celnego.

Przyjęta konstrukcja prawna wygaśnięcia długu celnego z mocy prawa oznacza, że dla powstania tego skutku zbędne jest wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Możliwe jest wydanie decyzji deklaratoryjnej ale tylko wówczas gdy występują przesłanki wygaśnięcia długu celnego.

Wobec braku ustawowych przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia długu celnego postępowanie okazało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze wobec stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy i w swej istocie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, skargę oddalił.