Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 320/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 155 poz 1109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych  w celu złagodzenia skutków suszy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) As. sąd.Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 27 grudnia 2006 r. nr [...] /-/I. Kucznerowicz /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz - Frymus


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 13 września 2006r. Z. R. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą 2006r. w kwotach 1000zł i 392 zł.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr SKO[...] z 30 listopada 2006r. uchylono decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] z dnia 13 października 2006r. odmawiającą przyznania Z. R. jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w oparciu § 2 - § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. z 2006r., nr 155, poz. 1109, dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r.), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją nr [...] z 27 grudnia 2006r. odmówił przyznania skarżącej jednorazowego zasiłku celowego w kwocie 1000 zł. Organ I instancji wskazał, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 7 ha fizycznych i zgodnie z zaświadczeniem KRUS z 21 grudnia 2006r. od 1 stycznia 1991r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jednocześnie w oparciu o protokół szkód w gospodarstwie rolnym, organ ustalił, że szkody spowodowane suszą w uprawach rolnych wyniosły średnio powyżej 30 %. Odmowę przyznania zasiłku organ motywowałbym, że skarżąca mimo spełniania warunku bycia rolnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 1998r., nr 7, poz. 25 ze zm., dalej: u.s.r.), to jednak nie podlega ona ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy.

W odwołaniu z dnia 3 stycznia 2007r. Z. R. podniosła, że wskazana decyzja pierwszoinstancyjna jest dla niej krzywdząca. Skarżąca wskazała, że K. R. jest rolnikiem i pracuje w gospodarstwie i nie posiada innych źródeł utrzymania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z 16 lutego 2007r. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Natomiast syn skarżącej – K. R., jak wynika z zaświadczenia KRUS z 20 października 2006r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako domownik, a nie rolnik.

W skardze z dnia 7 marca 2007r. Z. R. wskazała na naruszenie przepisu § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. oraz art. 6 ust. 1 i ust. 2 u.s.r. Skarżąca podniosła, ze skoro syn ma status domownika, to tym samym ona winna być uznana za rolnika w myśl przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nadto skarżąca podniosła, że jej syn spełnia również przesłanki uznania za rolnika i od chwili przejścia skarżącej na rentę z ZUS, pracuje na gospodarstwie na własny rachunek.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są trafne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć obu instancji był § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. Wskazany przepis uzależnia udzielenie pomocy rodzinie rolniczej, której gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą w 2006 r., od tego, czy co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy.

Jak wynika z przytoczonego przepisu, podstawą do ustalenia treści pojęć w nim wskazanych winny być regulacje zawarte w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Artykuł 6 u.s.r. jest tzw. "słownikiem ustawowym", zawierającym definicje legalne pojęć istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 6 pkt 1 u.s.r. za rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia, natomiast w myśl art. 6 pkt 2 u.s.r. pojęciem domownika określa się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Mając na uwadze powyższą definicję rolnika, organy winny ustalić kto wobec tego – na gruncie niniejszej sprawy – jest rolnikiem. Natomiast z dowodów przeprowadzonych przez organy wnika jedynie, że skarżąca nie jest objęta rolniczym ubezpieczeniem społecznym od 1 stycznia 1991r., a K. R. od tej daty podlega temu ubezpieczeniu jako domownik rolnika. Nadto organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nr [...] z 16 lutego 2007r. stwierdza, że skarżąca nie spełnia wymagań określonych w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r., albowiem nie jest rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd zwraca uwagę, że przyjęcie stanowiska organu odwoławczego jest wewnętrznie sprzeczne – albowiem syn skarżącej, co stwierdza sam organ, podlega ubezpieczeniu jako domownik rolnika. Kierując się zatem wskazaniami organu, należałoby uznać, że syn skarżącej jest objęty ubezpieczeniem rolniczym jako domownik rolnika, przy czym jednocześnie skarżąca rolnikiem tym nie jest. Przy czym należy podkreślić, że w toku postępowania administracyjnego organy nie ustaliły, kto w niniejszej mógłby zostać uznany za rolnikiem, dzięki któremu K. R. objęty jest ubezpieczeniem rolniczym jako domownik. W świetle przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.r. i art. 16 ust. 1 pkt 2 u.s.r. tylko domownik rolnika korzysta z ubezpieczenia społecznego.

W tym zakresie, w ocenie Sądu, organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 75 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaświadczenia wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową, objęte są domniemaniami przypisanymi dokumentom urzędowym w art. 76 k.p.a. Sąd wskazuje jednak, że art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach, a sygnałem do przeprowadzenia takiego dowodu winno być już odwołanie skarżącej, w którym wskazała ona na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jak chociażby prowadzenie gospodarstwa przez syna. Nadto istotnym naruszeniem w okolicznościach sprawy jest brak rozstrzygnięcia przez organy o całym żądaniu skarżącej wyrażonym we wniosku z 13 września 2006r.

Sąd wskazuje, że skarżąca wyraźnie określiła swoje żądanie przyznania jej zasiłku celowego w wysokości 1000zł i 392 zł, co znajduje uzasadnienie w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. - § 5 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 2. Odnośnie kwoty 392 zł, należy wskazać, że ani organ I, ani II instancji nie przeprowadziły dowodów i w żaden sposób nie odniosły się też do kwestii spełniania przez stronę przesłanek określonych w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Organ I instancji wypowiedział się w istocie co do części żądania odmawiając przyznania jedynie kwoty 1000 zł, w decyzji nr GOPS-8121/S/20/06 z 27 grudnia 2006r. brak jest rozstrzygnięcia o pozostałej części żądania. Oczywistym jest, że na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. żądania skarżącej są powiązane, zdaniem Sądu jednak obok wskazanych już zasad ogólnych, art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na organy obowiązek wyczerpującego formułowania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

Z wyżej wyrażonych przyczyn uznać należało, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powieliło błędy proceduralne organu I instancji, w szczególności nie zajmując stanowiska co do żądania przyznania pomocy zwiększonej o 392 zł.

Niezależnie od wskazanych powyżej naruszeń, które organy winny wyeliminować przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Sąd za celowe uznał odniesienie się do pojęcia rolnika na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W myśl powołanej na wstępie definicji zawartej w art. 6 pkt 1 u.s.r. i w oparciu o okoliczności niniejszej sprawy organ winny były rozważyć, czy K. R. spełnia warunki do uznania go za rolnika. Organy nie ustaliły bowiem, czy K. R. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, którego dotknęły skutki suszy w 2006r. i czy osobiście i na własny rachunek, prowadzi działalność rolniczą w pozostającym w tym gospodarstwie. Sąd zwraca uwagę, że do ustalenia tych okoliczności nie wystarczająca jest znajdująca się w aktach administracyjnych decyzja w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2006r. skierowana do Zdzisławy i Jana R. przez Wójta Gminy. Przepis art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 136, poz. 969 ze zm., dalej: u.p.r.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami gruntów oraz posiadaczami samoistnymi gruntów. Przyjęte przez ustawodawcę w art. 3 ust. 1 u.p.r. zastrzeżenie, nie wyklucza sytuacji, w której w ewidencji gruntów widnieje jedynie właściciel skutkiem czego to on jest zobowiązany jako podatnik, natomiast w rzeczywistości gospodarstwo rolne prowadzi posiadacz.

Reasumując powyższe rozważania, Sąd wskazuje, że zasady doświadczenia wskazują, że wiek skarżącej w kontekście podawanych przez nią okoliczności faktycznych, w tym też wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzasadniają konieczność przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. Powinno ono w szczególności pozwolić na określenie, czy K. R. może być uznany za rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz czy w konsekwencji nie powinien być objęty tym ubezpieczeniem z mocy ustawy jako rolnik, a nie domownik.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzje ją poprzedzająca, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus

JH