Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 16/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. spółki cywilnej P.A., P.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

B. Spółka cywilna P.A., P.P., reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzję.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I wezwano stronę do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł (k.2).

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem wspólników Spółki

o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr przeznaczonym, między innymi, dla jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej.

Wspólnicy Spółki wskazali, że wnoszą o zwolnienie z kosztów sądowych ze względu na dramatyczną sytuację, w jakiej się znajdują.

Wspólnicy podali, że w ramach umowy Spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży samochodów, obecnie nie uzyskują dochodów z działalności gospodarczej, gdyż Urząd Celny uniemożliwił im działalność poprzez blokadę rachunków bankowych, a banki wypowiedziały kredyty obrotowe i kredyt hipoteczny. Wszystkie nieruchomości są obciążone hipotekami na rzecz banków, co w związku z sytuacją na rynku nieruchomości ma wpływ na bezskuteczność prób ich sprzedaży.

We wniosku podano, że Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] tys. zł, wypracowała ostatnio roczny zysk ok. 10 tys. zł, posiada zadłużenie w bankach ([...]) na łączną kwotę ok. [...]. zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wspólnicy podali, że mają na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 17 i 4 lat. Posiadają trzy mieszkania, w tym jedno w S. o pow. 130 m², a dwa w Ś. o pow. 40m² i 43 m² oraz działkę w R. o pow. 5000 m² (obciążoną kredytem hipotecznym). Wspólnicy oświadczyli, że w utrzymaniu pomagają im rodzice.

Uznając złożone oświadczenia za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony, wezwaniem z dnia 16 marca 2012 r. zobowiązano stronę do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń:

- wykazu środków trwałych wg stanu na koniec 2011 r. wraz z oświadczeniem czy składniki majątkowe stanowią źródło przychodu na podstawie np. najmu, czy dzierżawy,

- wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki i wspólników Spółki za okres od 15 stycznia do 15 marca b.r.

- dokumentów potwierdzających prowadzone wobec Spółki (wspólników) postępowanie egzekucyjne, w tym dokonane zajęcia ( m.in. rachunków bankowych ),

- wyciągu z prowadzonej dla potrzeb opodatkowania ewidencji przychodów, kosztów, dochodów prowadzonej działalności gospodarczej na koniec roku 2011 oraz wg stanu na koniec lutego 2012 r.

- deklaracji podatkowych Spółki dla potrzeb podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za październik, listopad, grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r.,

- dokumentów potwierdzających ewentualne zawieszenie lub likwidację prowadzonej działalności z dokumentami potwierdzającymi powyższe,

-dodatkowego oświadczenia czy nieruchomości wspólników opisane we wniosku z dnia 2 lutego 2012 r. (trzy mieszkania w miejscowościach S., Ś. oraz działka w R. o pow. 5000 m²) stanowią źródło przychodu na podstawie np. umowy najmu, czy dzierżawy z podaniem kwot dochodu wraz

z dokumentami potwierdzającymi powyższe,

- zaświadczenia właściwej ds. opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy wspólnicy spółki wraz dziećmi korzystają z pomocy społecznej i z jakiej pomocy korzystali w okresie ostatnich sześciu miesięcy,

- zeznań podatkowych wspólników spółki w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego,

- dodatkowego oświadczenia o wysokości kosztów utrzymania wspólników spółki wraz z dziećmi z dokumentami potwierdzającymi powyższe za ostatnie trzy miesiące, w terminie 10 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się

w aktach sprawy.

W/w wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 6 kwietnia 2012 r., strona przedłożyła w dniu 16 kwietnia 2012 r. część wymaganych dokumentów (t.j. wykaz środków trwałych na dzień 31.12.2011 r.- jeden samochód i dwa apartamenty w Ś., oświadczenie wspólników o okresowym wynajmie dwóch apartamentów w Ś., zaświadczenie Banku [...] S.A. o obciążeniu rachunku bankowego skarżącej tytułem egzekucyjnym, wyciąg z ww. rachunku bankowego za okres od 1 stycznia do 15 marca 2012 r.) wraz z wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń.

Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy przedłużył ww. termin do dnia 27 maja 2012 r., o czym poinformowano pełnomocnika strony.

We wskazanym terminie, ani dotychczas, strona skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów i oświadczeń w sprawie.

Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja określająca B. spółce cywilnej P.A., P.P. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za marzec 2005 r.

Nie budzi również wątpliwości, że na gruncie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) spółka cywilna jest podatnikiem tego podatku, jako jednostka niemająca osobowości prawnej (art. 11 ust. 1 wymienionej ustawy).

Skoro obowiązkiem uiszczenia podatku została obciążona Spółka, to stosownie do art. 25 § 3 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", stroną niniejszego postępowania sądowego jest również Spółka, a nie jej wspólnicy. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.

Skoro zaś stroną niniejszego postępowania sądowego jest spółka cywilna to, jest ona również podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 243 § 1 ab initio p.p.s.a.).

Powyższe wnioski rzutują na podstawę prawną, w oparciu o którą referendarz sądowy ocenia wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy. Mianowicie referendarz sądowy ocenia zasadność tego wniosku przez pryzmat przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 234/09, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Po 1144/08, postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007 r. sygn. akt II FZ 282/07 i II FZ 309/07).

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11).

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).

Zdaniem referendarza, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zasadność wniosku referendarz sądowy/Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować.

Na wstępie wskazać należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w zainicjowanych postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, t.j. w sprawach o sygn.

I SA/Sz 8/12- I SA/Sz 15/12, w łącznej kwocie [...] zł.

Przechodząc do możliwości płatniczych strony stwierdzić należy, że strona nie przedstawiła dokumentów i oświadczeń, które umożliwiłyby dokonanie ustaleń w tym zakresie.

Wspólnicy nie potwierdzili w szczególności, wbrew wezwaniu referendarza, braku dochodów z działalności gospodarczej (w ramach s.c. B. ). Wbrew wezwaniu nie przedłożyli bowiem wyciągu z prowadzonej dla potrzeb opodatkowania ewidencji przychodów, kosztów, dochodów prowadzonej działalności gospodarczej na koniec roku 2011 oraz wg stanu na koniec lutego 2012 r. oraz deklaracji podatkowych Spółki dla potrzeb podatku VAT oraz podatku akcyzowego za październik, listopad, grudzień 2011 r. i styczeń 2012 r.,

Skoro jak wynika z oświadczenia wspólników z dnia 13 marca 2012 r., zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł ok. [...] zł., Spółka nie przedłożyła dokumentów potwierdzających ewentualne zawieszenie lub likwidację prowadzonej działalności, istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia w przedmiocie dochodów Spółki (wspólników).

Wspólnicy nie wyjaśnili też, wbrew wezwaniu, jakie uzyskują dochody w związku z wynajmem nieruchomości (stanowiących środki trwałe spółki). Za zbyt ogólnikowe i lakoniczne należy uznać oświadczenie wspólników z 16 kwietnia 2012 r., o tym, że dwa apartamenty w Ś. stanowią okresowe źródło przychodu na podstawie sezonowego – krótkotrwałego najmu.

Udokumentowanie zajęcia rachunku bankowego Spółki oraz oświadczenie o obciążeniu nieruchomości hipotekami, nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Dalej wskazać należy, że dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także to, że wspólnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki (art. 864 k.c.). W sytuacji zatem gdy Spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej Spółki określoną w powołanym przepisie, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 70/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, w kierowanym do strony, opisanym wyżej wezwaniu, zobowiązano również Stronę do przedstawienia dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej wspólników Spółki, jednak i w tym zakresie wezwania nie wykonano.

Wskazać w tym miejscu należy na orzecznictwo NSA, w którym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając wszystko powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.