Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 179/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8 i pkt 9, art. 52 par. 1 i par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Adamczyk, , Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 roku sprawy ze skargi W. R. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia właściciela urządzeń i charakteru tych urządzeń oddala skargę. Lp/


UZASADNIENIE

W. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Starosty [...] w zakresie braku podjęcia czynności zmierzających do formalnego ustalenia właściciela urządzeń wodnych/obiektów budowlanych liniowych znajdujących się na nieruchomości skarżącego, a także w zakresie braku ustalenia czy przebiegające przez nieruchomość skarżącego kanały stanowią urządzenia wodne czy obiekty budowlane liniowe, co w konsekwencji stanowi niewykonanie wytycznych zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OW 67/13.

Wobec powyższego skarżący zarzucił Prezydentowi Miasta P. naruszenie przepisów postępowania: art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – w skrócie: "k.p.a." i wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie Starosty [...] do podjęcia czynności zmierzających do formalnego ustalenia właściciela kanałów przebiegających przez nieruchomość skarżącego, a także zakwalifikowania ich w świetle obowiązujących przepisów prawa, bądź jako obiekty budowlane liniowe bądź jako urządzenia wodne, w określonym terminie. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że pismem z 22 marca 2012 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na likwidację kanału k-100, przebiegającego przez będącą jego własnością nieruchomość, położoną w P. przy ulicy A 61 (działka ewidencyjna 137). Starosta [...], do którego został złożony wniosek, przekazał go Prezydentowi Miasta P., a pomiędzy organami powstał w wyniku tego spór kompetencyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nastąpiło na mocy postanowienia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 września 2013 r. (sygn. akt II OW 67/13). Starosta [...] został wskazany jako organ właściwy do załatwienia sprawy, a w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że kanał o którego usunięcie od kliku lat zabiega skarżący może być zakwalifikowany w świetle przepisów prawa wodnego jako urządzenie wodne, a w świetle przepisów prawa budowlanego jako obiekt budowlany liniowy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż bezspornym jest że właścicielem kanału k-100 przebiegającego przez działkę skarżącego jest Miasto P. Podkreślono, że kanał przebiegający przez nieruchomość W. R. stanowi fragment infrastruktury miejskiej (fragment kanalizacji), niezaewidencjonowanej w planach miasta P., co jednak nie oznacza, że nie ma właściciela tego urządzenia.

Dalej skarżący wyjaśnił, że właścicielem przedmiotowego kanału, niezależnie od tego, czy zostanie zakwalifikowany jako urządzenie wodne czy jako obiekt budowlany liniowy (Naczelny Sąd Administracyjny w świetle okoliczności faktycznych sprawy dopuścił jedynie te dwie możliwości kwalifikacji kanałów), powinno uznać się Miasto P., wywodzące swój status miejski od XIII w. Nie ma więc żadnych uzasadnionych powodów, aby w tej sytuacji miasto P. jako wspólnota samorządowa nie przyznawało się do tego, że jest właścicielem fragmentu infrastruktury miejskiej (kanalizacji) z ubiegłego wieku. Formalne ustalenie właściciela spornego kanału jest niezbędne z uwagi na przepisy prawa wodnego oraz prawa budowlanego i powinno odbyć się w toku sprawy administracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wcześniejsze skargi W. R., jak i wniosek z dnia 22 marca 2012 r., powinny spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego i formalne ustalenie właściciela kanału, traktowanego czy to jako obiekt budowlany liniowy czy też jako urządzenie wodne. Ponadto wskazano, że przedmiotem prowadzonego postępowania powinno być usunięcie przedmiotowego kanału, a nie wyrażenie zgody na jego usunięcie przez skarżącego. Inicjatywę postępowania, jako właściciel kanału, powinno podjąć Miasto P.

Skarżący podkreślił, że do dnia dzisiejszego, żaden z wniosków składanych przez W. R., pomimo dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny i sformułowania jednoznacznych wytycznych co do dalszego postępowania, nie spowodował wszczęcia postępowania oraz podjęcia jakichkolwiek czynności przez Prezydenta Miasta P. Starosta również nie dokonał formalnego ustalenia właściciela kanałów znajdujących się na terenie nieruchomości skarżącego. Ponadto wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zakwalifikował ich w świetle obowiązujących przepisów prawa, ani jako urządzenia wodne, ani jako obiekty budowlane liniowe. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 r. organy administracji zostały zobligowane do likwidacji kanałów przebiegających przez nieruchomość skarżącego bądź w trybie likwidacji urządzeń wodnych bądź w trybie rozbiórki obiektów budowlanych liniowych (postępowanie miało zostać zainicjowane przez właściciela - Miasto P., a wydanie stosownego pozwolenia należało do kompetencji Starosty, który w toku postępowania administracyjnego miał jednocześnie dokonać formalnego ustalenia właściciela kanałów).

Z uwagi na trwającą bezczynność organów administracji publicznej skarżący, za pośrednictwem swojego pełnomocnika ponownie złożył do Starosty [...] wniosek o zobowiązanie Gminy Miejskiej P. do usunięcia kanału k-100 przechodzącego przez nieruchomość położoną w P., działkę ewidencyjną nr 137. Postępowanie zostało umorzone decyzją nr [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie oględzin terenowych ustalono, że kanał k-100 nie jest urządzeniem melioracji szczególnej, gdyż z chwilą przekształcenia terenów rolniczych na tereny budowlane, służy do odprowadzania wód opadowych rurociągiem deszczowym. Nie jest również urządzeniem wodnym, gdyż został włączony do miejskiego kolektora ogólnospławnego. Jednocześnie organ stwierdził, że w 2010 roku nastąpiło zaczopowanie kolektora, co przyczyniło się do podtapiania działki o numerze ewidencyjnym 137. Ponadto ustalono, że kanał ten służy do zbierania ścieków (opadowych lub komunalnych) z działek ewidencyjnych 108/3; 108/4; 108/2 oraz 179. Wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2012 r., pismem z 31 lipca 2017 r. Prezydent Miasta P. zajął stanowisko, zgodnie z którym z uwagi na brak dokumentów potwierdzających prawo własności, nie może on uznać się za właściciela przedmiotowego kanału. W oparciu o poczynione ustalenia faktyczne Starosta [...] uznał następnie, iż nie może zobowiązać Miasta P. do podjęcia określonych działań - właściwego utrzymania urządzenia wodnego, przywrócenia jego poprzedniej funkcji lub likwidacji szkód, gdyż taka możliwość zachodziłaby jedynie w przypadku stwierdzenia, że kanał k-100 jest urządzeniem wodnym.

W ocenie skarżącego, niewątpliwie składane od wielu lat przez niego skargi i wnioski, powinny doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego, pozwalającego na likwidację kanałów przebiegających przez stanowiącą jego własność nieruchomość. Likwidacji takiej powinien dokonać właściciel istniejących kanałów, natomiast skarżącemu zarówno w toku postępowania o uzyskanie pozwolenia na likwidację, czy to urządzenia wodnego czy obiektu budowlanego liniowego, przysługiwałby status strony. Brak podjęcia jakichkolwiek działań przez tak długi okres czasu, w tym niezastosowanie się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2013 r., stanowi naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), a także naruszenie zasady obowiązku działania organów administracji publicznej w sposób budzący do nich zaufanie obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że w obecnym stanie prawnym jest ona niedopuszczalna, bowiem wbrew art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. skarżący w żaden sposób nie wykazał, że spełnił przesłankę formalną "wyczerpania środków zaskarżenia" przed wniesieniem skargi do tut. Sądu. Załączone do skargi ponaglenie z 25 października 2018 r. w rzeczywistości zostało doręczone do Starosty Powiatowego w P. w tym samym dniu, w którym doręczona została skarga do sądu. Zdaniem organu nie ulega zatem wątpliwości, biorąc pod uwagę aktualną linię orzeczniczą, że skarga została złożona przed wyczerpaniem środka zaskarżenia, za które uznać należy rozpoznanie ponaglenia przekazanego przez Starostę 5 listopada 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. lub upływ terminu na jego rozpoznanie przez ten organ. W tym stanie rzeczy winna zostać odrzucona przez tut. Sąd jak niedopuszczalna z innych przyczyn, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Na wypadek, gdyby tut. Sąd nie podzielił ww. argumentacji za odrzuceniem skargi, organ wskazał, że skarga winna zostać oddalona.

Organ wyjaśnił, że wnioskiem z 22 marca 2012 r. skarżący wystąpił o wyrażenie zgody na likwidację kanału k-100 przebiegającego przez będącą jego własnością nieruchomość, położoną w P. przy ul. A 61 (działka ewidencyjna 137), który to wniosek został przekazany przez Starostę [...] według właściwości do Prezydenta Miasta P., co spowodowało powstanie sporu kompetencyjnego, rozstrzygniętego ostatecznie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2013r. , sygn. akt: II OW 67/13. Na podstawie ww. postanowienia NSA organem właściwym do załatwienia sprawy wyznaczony został Starosta [...], przy czym wskazane zostało przez NSA wyraźnie, iż podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania administracyjnego jest właściciel kanału, niezależnie od jego kwalifikacji jako urządzenie wodne, czy też obiekt budowlany. Za właściciela uznane został natomiast przez NSA Miasto P.

Mając na uwadze powyższe, pismem z 18 listopada 2013 r. Prezydent Miasta P., powołując się na ww. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwrócił Staroście [...] wniosek z 22 marca 2013 r. dotyczący wyrażenia zgody na likwidację niedrożnego kanału k-100. Prezydent Miasta P., lecz mimo wyraźnego wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zaniechał jednak złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na likwidację kanału (zainicjowania postępowania).

W związku z treścią ww. postanowienia NSA, jak i mając na uwadze zaniechanie złożenia przez właściciela wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie uzyskania pozwolenia na likwidację kanału, tudzież wyrażenia zgody na wydanie przedmiotowego pozwolenia na rzecz W. R., pismem z 21 listopada 2013 r. Starosta [...], mając na uwadze zasady wynikające z art. 9 k.p.a. wyjaśnił skarżącemu procedury obowiązujące przy wydawaniu pozwolenia na rozbiórkę, wskazując jednocześnie sposób załatwienia sprawy oraz konieczność uzyskania zgody właściciela kanału.

W odpowiedzi na pismo Starosty [...], skarżący skierował natomiast kolejne pismo z 7 stycznia 2014 r., którym zażądał dodatkowych wyjaśnień w sprawie.

Po uzyskaniu wyjaśnień Wydziału Architektury i Budownictwa oraz Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w P., Starosta [...] pismem z 20 stycznia 2014 r. ponownie udzielił skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi na skierowane do niego pytania, wskazując że Starosta nie ma uprawnień do wskazania inwestora i zobowiązania go do złożenia wniosku o rozbiórkę kanału. Raz jeszcze wskazane zostało natomiast, że z wnioskiem tym zwrócić winno się zgodnie z orzeczeniem NSA Miasto P., do którego o podjęcie takich działań winien zwrócić się skarżący. Wówczas też Starosta, jako organ właściwy będzie mógł wszcząć postępowanie, rozpatrzyć wniosek i wydać odpowiednią decyzję, która po uprawomocnieniu się może stanowić podstawę do przystąpienia do rozbiórki kanału.

Następnie pismem nr [...]. z 23 stycznia 2014 r.[...] Urząd Wojewódzki w Ł. wystąpił do Starosty [...] o przesłanie relacji z podjętych czynności w związku ze złożoną przez W. R. skargą dotyczącą niezałatwienia sprawy likwidacji kanału znajdującego się na jego działce, na które Starosta [...], załączając żądaną dokumentację sprawy odpowiedział pismem z 28 stycznia 2014 r. Akta sprawy zostały następnie zwrócone Staroście [...] przez [...] Urząd Wojewódzki 5 maja 2014 r.

Dalej organ wyjaśnił, że W. R. pismem z 11 czerwca 2014 r. wystąpił do Starosty [...] o wyrażenie zgody na zaczopowanie dopływów do kanału k-400, który to wniosek w trybie art. 65 § 1 k.p.a. pismem z 26 czerwca 2014 r. został przekazany do organu właściwego, jakim było Miasto P. Jednocześnie z akt sprawy Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w P. wynika, że w tym samy okresie (lata 2014-2016) skarżący występował w sprawie przedmiotowego kanału do organów inspekcji nadzoru budowlanego, które to organy ostatecznie zakończyły postępowanie ws. kanalizacji na działkach nr ewid. 105, 106, 107/1, 137 i 179 postanowieniem nr [...] z [...] r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, umarzając postępowanie.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnioskiem z 14 czerwca 2017 r. wystąpił do Starosty [...]z powołaniem się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2013 r. o zobowiązanie Gminy Miejskiej P. do usunięcia kanału k-100, przechodzącego przez nieruchomość położoną w P. przy ul. A 61, nr ewid. 137 albo przyłączenia kanału do odpowiedniej infrastruktury. Ostatecznie postępowanie wywołane wniesionym przez skarżącego wnioskiem o likwidację kanału k-100, położonego na jego działce, zgodnie z rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 r. zostało przeprowadzone przez Starostę [...] i zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z [...] r., na podstawie której organ umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Decyzja została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi skarżącego 28 września 2017 r., natomiast wobec zaniechania złożenia przez skarżącego odwołania od przedmiotowej decyzji, stała się ona ostateczna z dniem 17 października 2017 r.

Następnie skarżący 3 stycznia 2018r. skierował do Starosty [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z [...] r., nr [...], który to wniosek zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. został według kompetencji do nowoutworzonego ustawą z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne organu — Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarządu Zlewni w S.

W ocenie organu, mając na uwadze powyżej przedstawiony stan faktyczny nie sposób jest zatem przyznać racji skarżącemu, że po stronie Starosty [...] o doszło do bezczynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wskazany przez Naczelny Sąd Administracyjny organ właściwy do rozpatrzenia sprawy likwidacji kanału k-100 na działce skarżącego przeprowadził i zakończył ostateczną decyzją z dnia [...] r. stosowne postępowanie. Skarżący natomiast, mimo reprezentacji przez pełnomocnika od przedmiotowej decyzji nie odwołał się do organu II instancji, wskutek czego doszło do ostatecznego zakończenia postępowania w toku administracyjnym.

Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że Staroście [...] nie sposób jest zarzucić bezczynności tudzież przewlekłości postępowania także mając na uwadze treść postanowienia NSA rozstrzygającego spór kompetencyjny pomiędzy Starostą P. a Prezydentem Miasta P. Z treści uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wprost bowiem wynika, że wprawdzie właściwy do rozpoznania sprawy likwidacji kanału na nieruchomości skarżącego jest Starosta [...], jednakże inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania ma Prezydent Miast P. Mimo natomiast kierowanych przez Starostę obszernych wyjaśnień procedury uzyskiwania pozwolenia na likwidację kanału w trybie art. 28 ustawy Prawo budowlane, do chwili obecnej do Starosty [...] nie wpłynął wniosek o wydanie pozwolenia na rozbiórkę kanału przez jego właściciela tj. wskazane przez NSA Miasto P. W tym stanie rzeczy mając także na uwadze przedstawiony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym do bezczynności nie dochodzi między innymi wówczas, gdy nie doszło do wszczęcia postępowania w danej sprawie przyjąć należy, że wobec zaniechania inicjatywy wszczęcia postępowania przez wskazany przez NSA organ, organ kompetentny w osobie Starosty nie może być uważany za bezczynny, zwłaszcza że wielokrotnie wskazywał skarżącemu procedurę postępowania, jak i ostatecznie wobec zmiany treści wniosku przez skarżącego we wniosku pełnomocnika z 14 czerwca 2017 r. przeprowadził postępowanie w możliwym zakresie, ustalając wbrew treści skargi, że rzeczony kanał nie stanowi urządzenia wodnego, czego konsekwencją było wydanie decyzji o umorzeniu, której skarżący nie zaskarżył. W tym zakresie Starosta także wypełnił wytyczne nałożone nań postanowieniem NSA wskazując w toku przeprowadzonego postępowania, jak należy kwalifikować kanał, znajdujący się na działce skarżącego.

Organ podniósł również, że nie sposób natomiast zgodzić się z zarzutem zaniechania przeprowadzenia przez Starostę ustaleń odnośnie do prawa własności przedmiotowego kanału. W treści kierowanych do skarżącego pism z 7 stycznia 2014 r. oraz z 20 stycznia 2014 r. Starosta wskazywał bowiem, że w sprawie, w celu wszczęcia postępowania w przedmiocie likwidacji kanału w trybie przepisów prawa budowlanego konieczne jest złożenie wniosku przez Miasto P., uznane postanowieniem NSA za właściciela przedmiotowego kanału. Starosta [...] nie posiada narzędzi prawnych, pozwalających zmusić inny organ, w tym przypadku Prezydenta Miasta P. do złożenia stosownego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, to jest wówczas, gdy organy administracyjne mają obowiązek wydania decyzji, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu) oraz gdy organy podejmują inne, niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV,V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (dotyczy pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV,V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

W zakresie dopuszczalności przedmiotowej skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 k.p.a., tzn. winien wnieść ponaglenie. Natomiast skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji można wnosić w każdym czasie, gdyż samo przepis art. 52 § 2 p.p.s.a. skutek wniesienia środka zaskarżenia wiąże z wniesieniem środka zaskarżenia, a nie jego rozpatrzeniem przez organ.

W rozpoznawanej sprawie, badając spełnienie wymogów formalnych przedmiotowej skargi na bezczynność, Sąd uznał, że zostały one spełnione, bowiem skarżący skierował ponaglenie w dniu 25 października 2018 r., zaś skarga została złożona w dniu 26 października 2018 r., zatem wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest zasadny.

W judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (wyr. NSA z dnia 11 października 2017 r., I OSK 3328/15, z dnia 10 marca 2017 r., I OSK 13/16, CBOSA). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności i tego zaniechał.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z taką sytuacją w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi fakt, że pismem z 22 marca 2012 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na likwidację kanału k-100, przebiegającego przez będącą jego własnością nieruchomość, położoną w P. przy ulicy A 61 (działka ewidencyjna 137). Starosta [...], do którego został złożony wniosek, przekazał go Prezydentowi Miasta P., a pomiędzy organami powstał w wyniku tego spór kompetencyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nastąpiło na mocy postanowienia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 września 2013 r. (sygn. akt II OW 67/13). Starosta [...] został wskazany jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zawarł w uzasadnieniu postanowienia twierdzenia, które stały się dla skarżącego podstawą do dochodzenia od organów, m.in. Starosty [...] działania odpowiadającego w sposób niemal literalny tymże twierdzeniom, a które w jego ocenie miały rozwiązań problem istnienia kanału przebiegającego przez jego nieruchomość.

I tak, zdaniem skarżącego w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że kanał o którego usunięcie od kliku lat zabiega skarżący może być zakwalifikowany w świetle przepisów Prawa wodnego jako urządzenie wodne, a w świetle przepisów Prawa budowlanego jako obiekt budowlany liniowy, a Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż bezspornym jest że właścicielem kanału k-100 przebiegającego przez działkę skarżącego jest Miasto P., przy czym formalne ustalenie właściciela spornego kanału jest niezbędne z uwagi na przepisy Prawa wodnego oraz Prawa budowlanego i powinno odbyć się w toku sprawy administracyjnej.

Analizując zarzuty formułowane przez skarżącego w kontekście zapadłego w dniu 20 września 2013 r. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. II OW 67/13, nie można tracić z pola widzenia, że istotą postanowienia podjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 września 2013 r. było rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i wskazanie organu właściwego do załatwienia wniosku skarżącego. Rolą sądu rozstrzygającego spór o właściwość, jaki zaistniał między organami administracji publicznej nie jest natomiast formułowanie wytycznych co do sposobu i kierunku prowadzenia postępowania administracyjnego. Przypomnienia przy tym wymaga, że rozpoznając sprawę wskazany organ działa w granicach kompetencji przyznanych mu przepisem prawa. We wspomnianym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na możliwe tryby działania Starosty [...], jednak zwrócił uwagę, że "to, z których z w/w przepisów skorzysta w tej sprawie Starosta [...] zależy od ustaleń stanu faktycznego, co też należy do tego organu".

Poza sporem musi pozostawać fakt, że Starosta podjął działania zmierzające do załatwienia sprawy - w trakcie oględzin terenowych ustalono, że kanał k-100 nie jest urządzeniem melioracji szczególnej, gdyż z chwilą przekształcenia terenów rolniczych na tereny budowlane, służy do odprowadzania wód opadowych rurociągiem deszczowym, nie jest również urządzeniem wodnym. W oparciu o poczynione ustalenia faktyczne Starosta [...] uznał następnie, iż nie może zobowiązać Miasta P. do podjęcia określonych działań - właściwego utrzymania urządzenia wodnego, przywrócenia jego poprzedniej funkcji lub likwidacji szkód, gdyż taka możliwość zachodziłaby jedynie w przypadku stwierdzenia, że kanał k-100 jest urządzeniem wodnym. W konsekwencji postępowanie wywołane wniesionym przez skarżącego wnioskiem o likwidację kanału k-100, położonego na jego działce, zgodnie z rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 r. zostało przeprowadzone przez Starostę [...] i zakończyło się wydaniem w dniu [...] r. decyzji nr [...], mocą której organ umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Decyzja została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi skarżącego 28 września 2017 r. Od powyższej decyzji skarżący nie złożył odwołania, stała się ona ostateczna z dniem 17 października 2017 r.

Ponadto, Starosta [...] uznał, iż zobowiązanie właściciela spornego kanału do podjęcia określonych działań, tj. właściwego utrzymania urządzenia wodnego, przywrócenia jego poprzedniej funkcji lub likwidacji szkód, jest możliwe jedynie wówczas, gdy kanał byłby uznany za urządzenie wodne. Jeśli ustalenia faktyczne nie dały podstaw do uznania kanału za urządzenie wodne, to brak formalnego ustalenia właściciela kanału nie ma znaczenia dla sprawy.

Reasumując, należy stwierdzić, że postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 22 marca 2013 r. zostało zakończone – wydana została decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., co musi skutkować uznaniem wniesionej 26 października 2018 r. skargi za bezzasadną. Na zasadność skargi na bezczynność nie ma natomiast wpływu fakt, że decyzja Starosty [...] nie rozstrzyga wniosku skarżącego zgodnie z jego oczekiwaniami. Wyjaśnienia również wymaga, że rozpoznając skargę na bezczynność Sąd nie jest uprawniony do badania co do meritum prawidłowości decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. (a więc, czy organ trafnie ustalił, że kanał się stanowi urządzenia wodnego), od której nie wniesiono odwołania, gdyż skarga na bezczynność nie może zastępować środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

A.B.