Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 827/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr SKO.4115.256.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 827/22

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 29 kwietnia 2022 r. nr SKO.4115.256.2022 dotycząca odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że 29 września 2021 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że A.B. sprawuje opiekę nad matką O.B. poprzez ubieranie, przygotowywanie i podawanie posiłków, higienę i pielęgnację, podawanie leków. Z powodu amputacji nogi matka wnioskodawcy porusza się na wózku inwalidzkim. O.B. jest wdową i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym [...] lipca 2020 r. na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. Wg orzeczenia, nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 lipca 2020 r. Ponadto w toku wywiadu ustalono, że A.B. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do 31 października 2023 r. Wnioskodawca oświadczył, że nie zawiesi prawa do renty i ponowił wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości na okres od dnia jego złożenia (21 września 2021 r.).

Pierwotna decyzja Wójta Gminy [...] z 18 października 2021 r. nr GOPS.5211.38.2.2021 o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad matką O.B. została uchylona przez SKO decyzją z 24 listopada 2021 r. nr SKO.4115.13.28.2021.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z 10 lutego 2022 r. nr GOPS.5211.38.2.2021 ponownie odmówił przyznania A.B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką O.B.. Wskazał na niespełnienie warunku powstania niepełnosprawności do ukończenia przez nią 25 roku życia oraz prawo wnioskodawcy do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W odwołaniu od decyzji Wójta z 10 lutego 2022 r. A.B. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), nieuwzględniające wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Zarzucił też błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez przyjęcie, że pobieranie przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 29 kwietnia 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium, Wójt odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia nieprawidłowo oparł na fakcie, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. przewiduje, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Istotnym w sprawie jest, że wyrokiem z 21 października 2014 r. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Należy więc przyjąć, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia - jako zgodny z Konstytucją - powinien mieć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Tak samo będzie w przypadku, kiedy nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty powstania niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie zaistniała jednak wskazana przez organ I instancji jako uniemożliwiająca ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wg tej regulacji, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Posiadanie prawa do jednego z tych świadczeń, w tym przypadku renty, wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia wskazanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość renty.

TK w wyroku z 26 czerwca 2019 r. sygn. OTK-A 2019/36 wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten we wskazanym zakresie utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zdaniem Kolegium, skoro przepis ten wskazuje na niemożność pobierania dwóch świadczeń, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o możliwości zawieszenia renty w celu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Korelatem tak wskazanego obowiązku jest regulacja zawarta w art. 79a § 1 k.p.a. nakazująca organowi w postępowaniu wszczętym na żądanie strony informowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także zobowiązanie do wskazania przesłanek zależnych od strony które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń rentowych do systemu świadczeń rodzinnych.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że pismem z 20 grudnia 2021 r. nr GOPS.5211.38.4.2021 Wójt Gminy [...] poinformował odwołującego się o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do pobieranej przez niego renty, co wyeliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołujący się w oświadczeniu z 14 stycznia 2022 r. poinformował, iż prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie zawiesi i podtrzymał żądania przedstawione w odwołaniu dotyczące przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wprowadza przesłanki negatywne po stronie osoby sprawującej opiekę, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ odwołujący się został poinformowany przez organ I instancji o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do pobieranej przez niego renty, jak też że przyznana mu renta jest jedną z negatywnych przesłanek powodujących odmowę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Wójt był uprawniony i zobowiązany do wydania decyzji odmownej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.B. (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) zarzucił decyzji Kolegium z 29 kwietnia 2022 r. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez jego zastosowanie, mimo derogacyjnego skutku orzeczenia TK z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że fakt pobierania świadczenia rentowego nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. TK wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17 orzekł niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W punkcie II wyroku Trybunał orzekł utratę mocy obowiązującej tego przepisu we wskazanym zakresie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok opublikowany został 8 lipca 2019 r., a więc skutek derogacyjny wyroku nastąpił 9 stycznia 2020 r. Od tego dnia przesłanka negatywna w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził w szczególności, że świadczenie pielęgnacyjne de lege lata jest jednym z instrumentów realizowania przez ustawodawcę obowiązku wyznaczonego w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Obowiązek ten dotyczy osób o słabszych niż przeciętne zdolnościach adaptacyjnych do nowych warunków społecznych. W świetle tych okoliczności, zdaniem Trybunału, ograniczenie możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna który ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ale jednocześnie pracy tej nie podejmuje z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, stanowi przejaw niewłaściwego zinterpretowania przez ustawodawcę nałożonego nań konstytucyjnego obowiązku wsparcia osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W odniesieniu do dominującej obecnie linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zakresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających renty i emerytury wskazać należy, iż pogląd co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu prawa do renty lub emerytury nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie w związku ze stwierdzeniem niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) w zakresie wskazanym powyżej, ponieważ nie istnieje przepis prawa, który stwierdzałby, że niemożliwe jest jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Trybunał wskazał dodatkowo, że ustawa o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych reguluje przypadki, w których osoby uprawnione do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy podejmują zatrudnienie (gdyż generalnie są osobami zdolnymi do jego podjęcia, z tym że w ograniczonym zakresie). Ustawa ta w Dziale VIII Rozdziale 2 określa możliwość zawieszenia i zmniejszenia pobieranego świadczenia. Zgodnie z jej art. 104 ust. 7, prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ulega zawieszeniu w przypadku osiągnięcia przez uprawnionego przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zaś zgodnie z ust. 8 tego artykułu, renta ulega zmniejszeniu w przypadku uzyskiwania przychodów przekraczających 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wyżej wymienione kwoty od 1 grudnia 2021 r. wynosiły odpowiednio 7354,50 zł i 3960,20 zł. Mając na uwadze derogacyjny skutek orzeczenia TK oraz regulacje dotyczące zawieszania i zmniejszania rent stwierdzić należy, iż uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej skarżącemu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Od 9 stycznia 2020 r. przesłanka negatywna w postaci uprawnienia wnioskodawcy do renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo, zawieszenie wypłaty renty stanowiłoby naruszenie uprawnień skarżącego w zakresie przychodów jakie może osiągać będąc uprawnionym do tej renty. Zgodnie z art. 104 ustawy o emeryturach i rentach mógłby on, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, osiągać przychód na poziomie 3960,20 zł zanim w ogóle doszłoby do zmniejszenia kwoty wypłacanej mu renty lub 7354,50 zł zanim renta zostałaby mu zawieszona. Obie te kwoty są znacznie wyższe niż świadczenie pielęgnacyjne, które w 2022 r. wynosi 2119 zł. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero po zawieszeniu renty (mimo wyeliminowania tej negatywnej przesłanki przez TK) doprowadziłoby do sytuacji, w której osoba częściowo zdolna do pracy dla świadczenia w wysokości 2119 zł musiałaby pozbawić się wypłaty renty, którą zgodnie z przepisami zawieszono by jej dopiero po osiągnięciu przychodu powyżej kwoty 7354,50 zł.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona.

Decyzjami tymi organy odmówiły przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1. Organ I instancji odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jako przyczynę – wywodzoną z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – wskazał, że skoro z w/w orzeczenia z 26 stycznia 2022 r. nie wynika data powstania niepełnosprawności dziecka, to wobec informacji że ma ona związek z doznanym przez niego w 2014 r. wylewem, brak jest podstaw do uznania, że powstała ona do 18 (25) roku życia.

Odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o tę okoliczność trafnie zweryfikował organ odwoławczy, prawidłowo wywodząc w oparciu o wyrok TK z 21 października 2014 r. K 38/13 (wszedł on w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r.), że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do takiej odmowy (zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia).

TK we wskazanym wyroku stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje wprost skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Powoduje jednak konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa, które pozostają zgodne z Konstytucją RP przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa tak, aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Stosując więc taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten – jako zgodny z Konstytucją – powinien znaleźć zastosowanie.

Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W tej sytuacji, mimo że art. 17 ust. 1b nie został usunięty z u.ś.r. i nadal zachowuje dotychczasowe brzmienie, okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w terminach określonych w tym przepisie, nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Oparcie się więc przez Wójta przy wydawaniu decyzji z 10 lutego 2021 r. wyłącznie na literalnej wykładni tego przepisu nie znajduje żadnego uzasadnienia, tym bardziej, że okoliczności z tym związane znalazły się już wśród przyczyn wyszczególnionych przez organ odwoławczy w decyzji z 24 listopada 2021 r., które uzasadniały uchylenie wydanej w sprawie pierwotnej decyzji Wójta o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z 18 października 2021 r. (Wójt powołując się ponownie przy wydawaniu decyzji z 10 lutego 2022 r. na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sposób niedopuszczalny zignorował wiążącą go ocenę prawną organu odwoławczego i wytyczne w zakresie wykładni przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie; zgodnie z art. 138 § 2a k.p.a, jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów).

2. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący występując z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku z czym organ I instancji pismem z 20 grudnia 2021 r. skierował do reprezentującego go pełnomocnika wezwanie do doręczenia w zakreślonym terminie decyzji o jej zawieszeniu, co eliminowałoby negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że wyrokiem TK z 26 czerwca 2019 r. SK 2/17 art. 17 ust. 5 pkt lit. a) u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem, z dniem 9 stycznia 2020 r. wymieniony przepis stracił moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Skarżący nie zaprzestał pobierania świadczenia rentowego, co przesądza o zaistnieniu przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., chyba że zgodnie z w/w wyrokiem TK z 26 czerwca 2019 r. zostałoby wykazane, że dysponuje on realną możliwością podjęcia lub kontynuowania pracy zarobkowej, ale pomimo tego nie podejmuje pracy lub rezygnuje z niej w celu sprawowania opieki nad niepełnoprawną matką. Trybunał w ww. orzeczeniu uznał bowiem, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jednak zastrzegł jednocześnie, że nie w każdej sytuacji niemożność nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy narusza wzorce konstytucyjne. W ocenie Trybunału niedopuszczalne jest wyłączenie "opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych" pod warunkiem, że "sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem". Oznacza to, że będąca rencistą osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi wykazać, że nie podejmuje ona realnie dostępnego zatrudnienia lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W rozpoznawanej sprawie nie zostało to przez wnioskodawcę wykazane (powołał się on jedynie na prawne możliwości wykonywania pracy oraz kwoty dochodów, których osiągnięcie powoduje zmniejszenie kwoty pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy lub jej zawieszenie), co wyłącza dopuszczalność przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, brak stwierdzenia naruszeń prawa materialnego i procesowego

uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z obrotu prawnego przemawiał za oddaleniem skargi jako nieuzasadnionej, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.