Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 864/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-09-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 1 i 3,  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie K. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł skargi w ponad 400 sprawach dotyczących decyzji Dyrektora Izby Celnej we W., w związku z czym łączna wysokość wpisów sądowych, do uiszczenia których jest zobowiązany, przekracza kwotę [...] zł. Stąd też - z uwagi na termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego - nie jest w stanie zgromadzić odpowiedniej kwoty celem uiszczenia należnej opłaty sądowej. Skarżący podał, że jego stan majątkowy pozwala na opłacenie jedynie 20 skarg. Poniesienie zaś dalszych opłat sądowych spowodowałoby uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego rodziny, w skład której wchodzą żona oraz dwoje małoletnich dzieci. Wnioskodawca dowodził, iż jego majątek nie może zostać spieniężony, gdyż jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną ([...] ha) oraz dwa lokale użytkowe. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi. Jako przedmiot o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód [...] , rocznik [...]. Skarżący zadeklarował, że uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto i z tytułu diety radnego w kwocie [...] zł, z kolei jego żona, jako nauczyciel otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto.

Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, pismem z dnia [...] r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej.

Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący przedłożył fotokopie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego żonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zeznań podatkowych małżonków za lata 2007 i 2008 z załącznikami, informacji PIT-11 za 2008 r. o dochodach żony, karty wynagrodzeń żony za luty, marzec i kwiecień 2009 r. oraz nie opatrzonej podpisem podatnika deklaracji skarżącego na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za marzec 2009 r. Fotokopia wyciągu rachunku bankowego żony wnioskodawcy dotyczy kwietnia 2009 r.

W świetle przedłożonych dokumentów wnioskodawca w 2007 r. rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych częściowo w formie zryczałtowanej i częściowo na zasadach ogólnych. Z zeznania podatkowego, w którym rozliczał się z tytułu podatku dochodowego na zasadach ogólnych wynika, że uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł i dochód – [...] zł. Natomiast z zeznania o należnym ryczałcie wynika, że przychód wyniósł [...] zł. W 2008 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie [...] zł i dochód w wysokości [...] zł. W marcu 2009 r. dochód wnioskodawcy wyniósł [...] zł. Żona skarżącego w 2008 r. uzyskała dochód z czterech stosunków pracy w łącznej kwocie [...] zł, natomiast z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł. Zgodnie z kartą wynagrodzeń gminnego gimnazjum żona wnioskodawcy uzyskała w lutym, marcu i kwietniu 2009 r. dochód netto w kwocie odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Wnioskodawca posiada cztery rachunki bankowe w PLN i dwa rachunki prowadzone w EURO (związane z prowadzoną działalnością gospodarczą). Jego żona dysponuje natomiast jednym rachunkiem, obciążonym bankową notą memoriałową na kwotę [...] zł, z tym, że przedłożony wyciąg z tego rachunku obejmuje okres 1-30 kwietnia 2009 r., a nie okres ostatnich trzech miesięcy, jak wskazano w wezwaniu.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2009 r. odmówiono K. B. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.

W dniu [...] r. wnioskodawcy doręczono wezwanie do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, danych o posiadanych środkach transportu, informacji czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego, informacji o sposobie wykorzystania nieruchomości rolnej oraz lokali użytkowych wskazanych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ze wskazaniem wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy.

Na powyższe wezwanie wnioskodawca nie odpowiedział.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd - mając na uwadze zebrany materiał dowodowy - ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p. p. s. a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów sądowych.

Instytucja prawa pomocy jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się szczególnie trudną sytuacją majątkową spowodowaną, np. brakiem dochodów, brakiem majątku czy skutkami negatywnymi wynikającymi ze zdarzeń losowych. Osoba posiadająca miesięczne dochody powinna w ocenie Sądu w miarę możliwości partycypować w kosztach sądowych. W tym celu obowiązana jest poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wnioskodawca zarządzeniem z dnia [...] r. został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, których złożenie pozwoliłoby Sądowi na dokonanie wyczerpującej i nie budzącej wątpliwości oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Wobec niewykonania wskazanego wezwania ocena możliwości płatniczych skarżącego musi zostać dokonana na podstawie stanu faktycznego wynikającego ze złożonego wniosku oraz przedłożonych dokumentów.

Z analizy akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Według oświadczenia ich miesięczny dochód wynosi [...] zł. W ocenie Sądu wskazana kwota pozwala na ponoszenie przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle którego, ocenę stanu faktycznego, przedstawionego przez skarżących w przedłożonych dokumentach i złożonych oświadczeniach, należy odnieść do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów jakie ponosi dana rodzina (post. NSA z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 414/04). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym kosztów sądowych, natomiast zwolnienie od kosztów sądowych stanowi rodzaj ulgi w daninie publicznej. Stąd też odmowa zwolnienia od kosztów sądowych osób posiadających znacznej wartości majątek nieruchomy oraz ponoszących miesięczne wydatki na utrzymanie czteroosobowej rodziny w wysokości [...] zł odpowiada prawu i nie ogranicza konstytucyjnego prawa skarżących do sądu. Udzielenie prawa pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli.

Odnośnie podnoszonej przez skarżącego argumentacji dotyczącej wielości zainicjowanych przez skarżącego spraw sądowych, w których łączna wysokość wpisów wynosi około [...] zł, Sąd zwraca uwagę na możliwości poczynienia przez skarżącego znacznych oszczędności w dokonywanych wydatkach i tym samym wygospodarowania należnej kwoty bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Za powyższym przemawia fakt, że wnosząc około 400 skarg na rozstrzygnięcia organu podatkowego skarżący powinien był przewidzieć, iż inicjatywa ta wiąże się z partycypacją w kosztach postępowania sądowego. W sytuacji zatem nieposiadania przez skarżącego środków finansowych niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych, zamiar zainicjowania tak dużej ilości skarg powinien w ocenie Sądu zostać poprzedzony zgromadzeniem stosownych środków pieniężnych. Poczynienie takich oszczędności było natomiast realne z uwagi na fakt, iż w 2008 r. skarżący uzyskał dochód w kwocie ponad [...] zł, zaś w marcu 2009 r. w wysokości [...] zł.

Ponadto, dla oceny zasadności wniosku, istotny jest fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości gruntowej o znacznej powierzchni która, mimo zadeklarowanej niezbędności dla prowadzenia działalności, stanowi obiektywne źródło uzyskania środków pieniężnych na opłacanie kosztów sądowych w sprawach wszczętych ze skarg wnioskodawcy, również w przypadku ewentualnego pogorszenia finansowych wyników prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Z powyższych względów Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dysponuje on bowiem regularnymi dochodami pozwalającymi na poczynienie stosownych oszczędności celem zgromadzenia środków koniecznych do uiszczenia kosztów sądowych.

Z tych też względów Sąd orzekł jak w sentencji.