Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 264/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], odmawiającą B. Ł. (dalej również jako "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ciotką L. S.

Z akt sprawy wynika, że B. Ł. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną ciotką.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. organ l instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, uzasadniając to faktem, że na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby pozostającej pod opieką oraz tym,

że niepełnosprawność L. S. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta skarżąca podniosła, że pozostająca pod jej opieką niepełnosprawna ciotka jest jednocześnie jej matką zastępczą, z którą łączą ją silne więzy emocjonalne. Zarzuciła, że organ w sposób nieuprawniony uzależnił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, w jakim wieku osoba pozostająca pod opieką stała się niepełnosprawna. Ponadto stwierdziła, że różnicowanie co do rodzica biologicznego i zastępczego jest naruszeniem zasady równości, z tych względów jest sprzeczne z Konstytucją RP. Skarżąca wskazała, że Pani L. S. jest jej ciotką (siostrą biologicznej matki) i była dla niej matką zastępczą w okresie 1975 r. do 1990 r. Jest ona dla skarżącej najbliższą osobą, z którą łączą ją silne więzy rodzinne. Podopieczna jest silnie związana uczuciowo z całą rodziną skarżącej i została przez nich otoczona opieką.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Kolegium wskazało, że pozostająca pod opieką skarżącej ciotka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, bowiem legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że niepełnosprawność jej istnieje od maja 2012 r., czyli od 82 roku życia. Kolegium nie kwestionowało faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawną ciotką ani silnych więzi emocjonalnych łączących skarżącą z jej ciotką, powstałych w okresie pełnienia przez ciotkę funkcji rodziny zastępczej, jednak zdaniem organu okoliczności te nie uprawniają siostrzenicy do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium stwierdziło, że w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.) enumeratywnie wymieniono osoby, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

W przypadku osób młodszych wiekiem od podopiecznego w grę wchodzi jedynie pkt 2 tego przepisu, czyli osoba ubiegająca się o świadczenie winna wchodzić w krąg osób, na których - na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - ciąży obowiązek alimentacyjny. Co do zasady obowiązek taki obciąża krewnych

w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 Kodeksu). Z powyższego wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mają osoby spokrewnione z osobą wymagającą opieki. Skarżąca jest siostrzenicą osoby, którą się opiekuje, nie jest więc krewną

w linii prostej ani siostrą osoby pozostającej pod jej opieką. Istniejący w sprawie stosunek pokrewieństwa, czyli siostrzenica - ciotka, to bezspornie stosunek pokrewieństwa w linii bocznej, i to trzeciego stopnia (pomiędzy ciotką, a jej siostrzenicą występują bowiem trzy urodzenia: urodzenie rodzica danej osoby, jej siostry i dziecka siostry). Skarżąca nie jest zatem uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoją ciotką.

Organ zauważył, że przez pewien okres czasu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym występowała rozbieżność w kwestii wykładni omawianego przepisu i w kilku wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zajęte stanowisko, że literalna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie osobom wymienionym w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, narusza zasadę równości wobec prawa, ale obecnie w orzecznictwie, zwłaszcza po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu

9 grudnia 2013 r. uchwały w składzie siedmiu sędziów, został ugruntowany pogląd, zgodnie z którym osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1

i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (vide: uchwała z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt l OPS 5/13 i np. wyroki NSA: z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt l OSK 64/14, z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt l OSK 2996/13).

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w skardze złożonej do tut. Sądu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji

do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta B., w sytuacji w której organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 pkt 4 a także art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich błędne zastosowanie;

2. art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niepodjęcie właściwych kroków przez organ

I instancji do właściwego uzasadnienia zaskarżonych postanowień, jak również nadwyrężenie zaufania obywatela wobec państwa,

3. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a więc zasady równości obywatela wobec prawa, poprzez różne traktowanie obywateli pozostających w tej samej sytuacji prawnej.

Skarżąca wyraziła pogląd, że drugorzędna jest relacja pokrewieństwa występująca między siostrzenicą a ciotką. Najistotniejszym jest natomiast to, że L. S. wraz z mężem przez 15 lat pełnili funkcję rodziny zastępczej dla skarżącej. Rodzice zastępczy pełnią rolę quasi rodzica dla przyjętych pod opiekę dzieci, starają się wypełniać role jak prawdziwi rodzice. W sensie faktycznym między skarżącą a ciotką wytworzyła się relacja jak między matką a córką, pomimo, że z punktu widzenia prawnego, w ramach systemu całkowitej opieki rodzinnej nad dzieckiem, funkcjonowały w formie rodziny zstępczej. Dlatego w kontekście ustawy

o świadczeniach rodzinnych należy interpretować rozszerzająco art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określający treść obowiązku alimentacyjnego i choć rodzice zastępczy nie są krewnymi w linii prostej, to bez wątpienia na dziecku pozostającym przez większość swojego życia w pieczy zastępczej ciąży moralny obowiązek opieki, dostarczania środków życiowych rodzicom zastępczym. Skarżąca znajduje się w sytuacji analogicznej w jakiej znajdowałaby się córka wobec matki. Skarżąca nie może być niejako ofiarą tego, że była wychowywana w rodzinie zastępczej, a nie została przysposobiona w sposób pełny przez ciotkę i wuja, wówczas byłaby uprawniona do uzyskania przedmiotowego świadczenia.

Zdaniem skarżącej, nieuzasadnioną i niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP dyskryminację stanowi pominięcie wśród osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego osób innych niż rodzice, które obciąża obowiązek alimentacyjny wobec członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niewątpliwie z konstytucyjnej zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. Nie ulega też wątpliwości, że relewantnymi cechami wspólnymi opiekunom, których dotyczy art. 17 ust. 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i opiekunom tym przepisem nieobjętym są po pierwsze - sprawowanie opieki nad dzieckiem (także dorosłym) wymagającym stałej pielęgnacji, po drugie - niepodejmowanie z tego powodu pracy i po trzecie - osiąganie przez rodzinę niskich dochodów. Sytuacja skarżącej jest sytuacją podobną do sytuacji w jakiej mogłoby się znaleźć dziecko wobec matki. Gdyby sytuacje "podobne" zostały przez prawo potraktowane odmiennie, to wskazuje to na możliwość naruszenia zasady równości.

W zakresie powyższej argumentacji skarżąca odwołała się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 roku o sygn. P 27/07 oraz z dnia

15 listopada 2006 r. sygn. P 23/05.

Skarżąca wskazała ponadto, że organ I instancji błędnie powołał się na fakt,

że niepełnosprawność L. S. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia i w związku z tym na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy niezasadnie i wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 odmówił jej przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola działania administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, odbywa się z uwzględnieniem kryterium zgodności z prawem. Sąd administracyjny w swoim orzekaniu nie może uwzględniać zasad współżycia społecznego, ani też zasad słuszności, czy też celowości. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest skontrolowanie legalności zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej w tej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwzględnieniem tych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu.

Rozpatrywany przypadek dotyczy rozstrzygnięcia organów w zakresie wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną ciotką.

Stan faktyczny w sprawie nie jest kwestionowany i nie budzi wątpliwości. Skarżąca opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym ciotką, która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od maja 2012 r., czyli od 82 roku życia. Z akt wynika przy tym, że L. S. wraz ze swoim mężem była ustanowiona rodziną zastępczą skarżącej (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 1975 r. sygn. akt [...]).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,

z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie

ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei stosownie do treści art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że organ I instancji błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b ustawy, bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn

w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Pomimo tego zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Nie może bowiem ujść uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

Zdaniem Sądu, który podziela aktualnie dominujący kierunek wykładni

art. 17 ust 1 i art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ugruntowany po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r.

w sprawie I OPS 5/13 (ONSAWiA 2014/3/36), przepisy te, poprzez odesłanie do ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji.

Skarżąca, będąc siostrzenicą pani L. S., którą się na co dzień opiekuje, nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Na skarżącej nie ciąży bowiem wobec ciotki obowiązek alimentacyjny, w związku z czym, nie zostały przez nią spełnione przesłanki warunkujące otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Przytoczone przepisy pozwalają na przyznanie żądanego świadczenia krewnemu w linii prostej, a spośród krewnych w linii bocznej - jedynie rodzeństwu (vide: art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i świadczeniach rodzinnych). Dalsze pokrewieństwo w linii bocznej wyklucza możliwość przyznania świadczenia i to niezależnie od tego, czy osoba wnioskująca sprawuje rzeczywistą opiekę, ani też od tego, czy istnieją krewni w linii prostej, którzy taką opiekę sprawują i potencjalnie mogą lub nie mogą ubiegać się o świadczenie. Obowiązek alimentacyjny w razie przysposobienia określony został natomiast

w art. 131 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, tym niemniej z akt sprawy nie wynika, aby państwo S. przysposobili skarżącą, ustanowieni zaś zostali w latach 70-tych XX wieku rodziną zastępczą. Według Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego wobec rodziców zastępczych obowiązek alimentacyjny nie ciąży.

W przywołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że

w przepisach art. 17 ust. 1 i 1a ustawy, został zawarty ściśle oznaczony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Pierwotnie świadczenie to przysługiwało tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (OTK-A 2008, nr 6, poz. 107) i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt

P 41/07 (OTK-A 2008, nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niepełnosprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki, ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. W każdej jednak z kolejnych wersji prawnych przyjmowano warunek, by osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca uznawał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia, jest to, aby opiekę wykonywała osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym, i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił.

Kontynuując swój wywód Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przez odesłanie do przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przepisy art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. W ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego bez wątpienia miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku

z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 (OTK-A 2006, nr 10, poz. 151), jak

i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego warunku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem bowiem tych uregulowań jest to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonywaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Wyniki w wykładni gramatycznej omawianych przepisów, ich znaczenie językowe, są zgodne z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej.

W końcowej części rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń.

Powołana uchwała została wprawdzie podjęta na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., jednak zmianie nie uległ zapis uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, zamieszczony wcześniej w art. 17 ust. 1 pkt 2, a obecnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Z tego tez względu wyrażony w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. pogląd prawny wraz z argumentacją na jego poparcie, zachowuje aktualność również

w obecnym stanie prawnym i skład orzekający w niniejszej sprawie aprobuje go

i przyjmuje jako własny.

Wobec powyższego powtórzyć trzeba, że na skarżącej jako siostrzenicy nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ciotki. Warunkiem koniecznym ubiegania się

o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jest natomiast przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego. Brak obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się

o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie powołanych przepisów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania takiego świadczenia. Powyższego nie może zmienić okoliczność, że ciotka była dla skarżącej rodzicem zastępczym i jest nadal osobą bliską. Moralny obowiązek opieki i dostarczania środków życiowych nie jest wystarczający do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można przy tym, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Przypomnieć trzeba, że Trybunał Konstytucyjny w wyrokach przytoczonych przez skarżącą nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego warunku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym. Natomiast jeżeli pośród osób, na których zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny znajduje się grupa niejednakowo traktowana przez ustawodawcę może to świadczyć o naruszeniu zasady równości. W takiej sytuacji skarżąca jednak się nie znajduje, bowiem brak obowiązku alimentacyjnego wobec ciotki wyklucza ją z grona osób, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Niewątpliwie postawa skarżącej, która faktycznie opiekuje się niepełnosprawną ciotką jest z moralnego punktu widzenia godna naśladowania, jednak nie może być brana pod uwagę z prawnego punktu widzenia odnoszącego się do ustawowych przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale, niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń. Rozumiejąc

w pełni argumenty skarżącej Sąd nie może jednak postąpić wbrew prawu i dokonać niedozwolonego sądowego prawotwórstwa.

W tym stanie rzeczy zarzuty zawarte w skardze nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącą skutku. Skoro zaś zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325).