Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 112/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2b
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 19 czerwca 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2020 r. K. S. ("skarżąca") złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ("organ") wniosek z 4 maja 2020 r. o zwolnienie jej

z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Pismem z 2 czerwca 2020 r. organ poinformował skarżącą, że złożony przez nią wniosek jest niepoprawny. Poproszono o wyjaśnienie w kwestii: "Płatnik opłacający składki tylko za siebie ma ubezpieczonego zgłoszonego z innym kodem tytułu iż prowadzący działalność" w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Pismo przekazano do wysłania listem zwykłym w dniu 4 czerwca 2020 r. (adnotacja na piśmie).

Organ wydał w dniu 19 czerwca 2020 r. decyzję nr 170000/71/368854/2020/[...]/3 na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm. – dalej "ustawa COVID") w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm. – dalej "u.s.u.s."), w której odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności

z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie za okres marzec – maj

2020 r.

Organ przytoczył treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID i podał, że skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego od 10 marca 2020 r. z kodem 0540 (ulga na start). Organ wskazał, że osoba korzystająca z ulgi na start na dzień złożenia wniosku nie mogła skorzystać ze zwolnienia z opłacenia składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID, osoby zwolnione przez 6 miesięcy z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (tj. korzystające z tzw. ulgi na start) stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. nie są uznawane za osoby prowadzące pozarolnicza działalność

w rozumieniu przepisów u.s.u.s. Organ wskazał, że poinformował skarżącą

o nieprawidłowościach w złożonym wniosku pismem z 2 czerwca 2020 r. Skarżąca nie złożyła stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Decyzje doręczono skarżącej w dniu 6 lipca 2020 r.

W dniu 7 lipca 2020 r. skarżąca wniosła pismo, w którym poprosiła organ o korektę wniosku RDZ z 14 maja 2020 r. w pkt II.2, przez zaznaczenie wszystkich miesięcy marzec, kwiecień, maj 2020 r. oraz uzupełnienie kwoty przychodu- [...] zł oraz o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek za marzec – maj.

Pismem z 24 listopada 2020 r. organ powiadomił skarżącą, m.in. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień w sprawie.

Organ wydał w dniu 17 grudnia 2020 r. decyzję nr 170000/1225719/2020,

w której utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 19 czerwca 2020 r.

Organ powołał się na art. 31zo ust. 2 ustawy COVID w zw. z art. 8 ust. 6 u.s.u.s. i art. 31zp ust. 1 ustawy COVID i wskazał, że skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego od 10 marca 2020 r. z kodem 0540 (ulga na start), a zatem jako osoba zwolniona przez 6 miesięcy z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie jest uznawana za osobę prowadzącą działalność w rozumieniu przepisów u.s.u.s. Był to stan prawny obowiązujący do 16 maja 2020 r. W dniu 16 maja 2020 r. wszedł w życie ust. 2b do art. 31zo ustawy COVID i osobom, korzystającym

z ulgi na start przyznano prawo do zwolnienia z opłacania składek zdrowotnych za kwiecień i maj 2020 r. Organ przytoczył treść ww. przepisu i wskazał, że na dzień złożenia wniosku skarżąca nie posiadała statusu osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. i nie złożyła po zmianie przepisów nowego wniosku o zwolnienie za okres od kwietnia do maja 2020 r. Organ zatem odmówił jej decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r. zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020. Organ, rozpoznając sprawę ponownie stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej decyzji z dnia 19 czerwca 2020 r. Stan prawny w dacie złożenia wniosku, tj. 14 maja 2020 r. nie uprawniał ZUS do zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia składek, zaś po zmianie przepisów za okres od kwietnia 2020 r. skarżąca miała prawo złożyć stosowny wniosek w terminie do 30 czerwca 2020 r., czego nie uczyniła.

Wnioskodawczyni złożyła skargę na ww. decyzję i wskazała, że jest ona dla niej krzywdząca. Wniosła o zmianę decyzji przez zwolnienie z opłacenia należnych składek za okres od kwietnia do maja 2020 r. Skarżąca wyjaśniła, że jej księgowa upewniała się u pracownika organu, czy skarżąca może złożyć wniosek o zwolnienie opłacania składek za ww. trzy miesiące i otrzymała odpowiedź twierdzącą. Skarżąca wskazała, że złożyła wyjaśnienia na piśmie na wezwanie organu z 2 czerwca 2020 r.

i nie wie czemu organ ich nie uznał. Nie posiada jednak stosownego potwierdzenia nadania tego pisma. Po otrzymaniu decyzji z dnia 19 czerwca 2020 r. złożyła wniosek o korektę, lecz nie mogła dotrzymać terminu złożenia wniosku (do 30 czerwca

2020 r.), gdyż decyzję organu otrzymała po tym terminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Skarga wpłynęła do WSA w Warszawie i została w dniu 9 lutego 2022 r. przekazana WSA w Szczecinie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lutego 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1090), zwrócono się do stron czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnych, gdyż w innym wypadku Sąd skieruje sprawę na posiedzenie odmiejscowione (zdalne), lecz wówczas strony musza posiadać odpowiednie urządzenia techniczne oraz wskazać adresy ePUAP. Strony nie udzieliły Sądowi odpowiedzi na ww. pismo. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 kwietnia 2022 r. sprawę przekazano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów. Strony poinformowano o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości odmowy zwolnienia skarżącej

z obowiązku opłacania przedmiotowych składek.

Na wstępie należy przeanalizować stan prawny w sprawie.

Od 16 kwietnia 2020 r. do 15 maja 2020 r. - art. 31zo ustawy COVID miał brzmienie:

"1. Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

1a. Na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

1b. Na wniosek płatnika składek, będącego spółdzielnią socjalną zwalnia się

z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 kwietnia 2020 r.

2. Na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się

z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany

w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

3. Na wniosek duchownego będącego płatnikiem składek zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne należne z tytułu bycia duchownym, za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

4. W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do osoby wykonującej pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i osoby z nią współpracującej, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota.

6. Liczbę ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1 i 1a, oblicza się nie uwzględniając ubezpieczonych będących pracownikami młodocianymi."

Takie brzmienie miał art. 31zo ustawy COVID w chwili złożenia wniosku przez skarżącą w dniu 14 maja 2020 r.

Od 16 maja do 23 czerwca 2020 r. - art. 31zo ustawy COVID miał brzmienie:

"1. Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

1a. Na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

1b. Na wniosek płatnika składek, będącego spółdzielnią socjalną zwalnia się

z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 kwietnia 2020 r.

2. Na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się

z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany

w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

2a. Na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia

2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:

1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek

o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz

2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek

o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

2b. Na wniosek płatnika składek będącego przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1:

1) nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo

2) był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie

z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

3. Na wniosek duchownego będącego płatnikiem składek zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne należne z tytułu bycia duchownym, za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

4. W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2b i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do osoby wykonującej pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i osoby z nią współpracującej, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota.

6. Liczbę ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1 i 1a, oblicza się nie uwzględniając ubezpieczonych będących pracownikami młodocianymi.

7. W przypadku gdy płatnik składek zgłosił do ubezpieczeń społecznych wyłącznie pracowników młodocianych, zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek następuje na zasadach określonych w ust. 1."

Była to istotna dla rozpoznania niniejszej sprawy zmiana przepisu art. 31zo związana z wprowadzeniem, m.in. ust. 2b (od 16 maja 2020 r.)

Takie brzmienie miał art. 31zo ustawy COVID w dniu wydania decyzji przez organ w I instancji.

Stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a. Zgodnie z art. 8 ust. 6a u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu niniejszej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm., dalej "u.p.p."), przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych (art. 18 ust.2).

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do przedsiębiorców spełniających warunki określone w art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 i 782) (art. 18 ust. 3).

Przepis art. 18 u.p.p. określany jest jako tzw. "ulga na start". Celem ustawodawcy było wprowadzenie uproszczeń oraz ułatwień dla przedsiębiorców rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej. Ulga ta pozwala na nieopłacanie składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze sześć miesięcy prowadzenia przedsiębiorstwa. W sytuacji kiedy osoba fizyczna skorzysta z ulgi, wówczas nie będzie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a przedmiotowy brak płatności składek przez okres korzystania z ulgi spowoduje brak prawa do świadczeń za ten okres w przyszłości. Podkreślić, że zwolnienie dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne, tj. składek na ubezpieczenie emerytalne; składek na ubezpieczenie rentowe; składek na ubezpieczenie chorobowe; składek na ubezpieczenie wypadkowe. Ulga nie obejmuje jednak swym zakresem składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynikało z akt, skarżącą zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 10 marca 2020 r. i korzystała, tzw. ulgi na start, tj. zwolniona była z obowiązku ponoszenia składek, oprócz składki zdrowotnej.

Oznacza to, że na dzień złożenia wniosku, skarżąca nie spełniała przesłanki

z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID. W dniu 16 maja 2020 r. wszedł zaś w życie ust. 2b ww. przepisu dotyczący osób korzystających z ulgi na start.

Powstało więc pytanie czy skarżąca, żeby skorzystać ze zwolnienia z art. 31zo ust. 2b ustawy COVID zobowiązana była złożyć nowy wniosek (tak uważa organ), czy też organ sam winien rozpoznać jej wniosek z 14 maja 2020 r. już w oparciu

o korzystniejszy dla niej przepis, tj. 31zo ust. 2b ustawy COVID.

W tym miejscu podkreślić należy, że z treści wezwania organu z 2 czerwca 2002 r. (mimo, że nastąpiło to już po wejściu w życie art. 31zo ust. 2b ustawy COVID) wynikało, że wyjaśnienia strony miałby dotyczyć brzmienia art. 31zo ust. 2 ustawy COVID. Organ zatem nie poinformował skarżącej przed wydaniem decyzji w I instancji o zmianie przepisów ww. ustawy oraz o tym, że uważa, iż skarżąca winna złożyć nowy wniosek w oparciu o art. 31zo ust. 2b ustawy COVID do 30 czerwca 2020 r. zgodnie

z art. 31zp ust. 1 pkt 1 ustawy COVID.

W ocenie Sądu, zmiana art. 31zo ustawy COVID przez dodanie ust. 2b nie była zmianą interpretacyjną, lecz wprowadziła nowy rodzaj zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek przez osoby korzystające z "ulgi na start". Powyższe nie oznacza jednak, że skarżąca winna złożyć nowy wniosek. Zdaniem Sądu, organ winien rozpoznać złożony przez nią wniosek na podstawie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. w oparciu o art. 31zo ust. 2b ustawy COVID. Do takiego wniosku Sąd doszedł, analizując druk przedmiotowego wniosku. Jak wynikało z jego nazwy dotyczył zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. Ponadto w treści wskazano do zaznaczenia przez wnioskodawcę - miesiące 2020 r. (odrębne pola dla marca, kwietnia i maja 2020). Wniosek ten nie zawiera odwołania się do art. 31zo ustawy COVID, lecz jedynie w sposób ogólny do przepisów ustawy COVID (bez ich uszczegółowienia). Jak wynikało ze strony internetowej ZUS – druk wniosku RDZ - aktualny na dzień orzekania przez organ w I instancji został opublikowany w dniu 10 maja 2020 r. i taki też druk wniosku został przez skarżącą wypełniony. Organ ponosi zatem odpowiedzialność za treść udostępnionego druku wnioskodawcom. Podkreślić należy, że w zarówno dniu złożenia wniosku przez skarżącą, jak i orzekania przez organ w I instancji – wniosek mógł być złożony w formie dokumentu papierowego, jak i dokumenty elektronicznego (art. 31zp ust. 4 ustawy COVID; zmiana tego przepisu nastąpiła dopiero w dniu 24 czerwca 2020 r. – obecnie istnieje tylko możliwość złożenia wniosku w drodze dokumentu elektronicznego).

W ocenie Sądu, organ, rozpoznając wniosek skarżącej na podstawie art. 31zo ust. 2b ustawy COVID, powinien odmówić jej zwolnienia z uiszczenia składek za marzec 2020 r., gdyż art. 31zo ust. 2b ustawy COVID przewiduje jedynie możliwość zwolnienia z opłacania składek od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zaś w pozostałym zakresie – rozpoznać wniosek merytorycznie, badając czy skarżąca spełniła przesłanki z ww. przepisu.

W ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania przez organ, które miały wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.- dalej "K.p.a.") oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy K.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany jest uwzględnić wskazania Sądu.

W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenie przez organ norm postępowania, opisanych powyżej, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu decyzji organu wydanych w obu instancjach.