Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 766/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 przy udziale sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla decyzję I i II instancji. 1


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 3, art. 6 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), § 2 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3, § 3 ust. 1, ust. 2, ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. decyzji Wójta Gminy G. nr [...]z dnia [...]r. i ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, Wójt Gminy G. odmówił przyznania H. R. dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazał, iż decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie przyznania H. R. dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]zł miesięcznie, płatnego od dnia [...]r. do dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Jak podał organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu wniosku i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że wydatki H. R. na utrzymanie zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego w miesiącu [...] kształtowały się następująco: opłata za wywóz śmieci za 1 m-c [...]zł (rachunek za I kwartał [...]r.), należność za wodę i odprowadzanie ścieków [...]zł (ze względu na stosowany przez ZGK G. sposób 2 miesięcznego rozliczania należności za wodę i odprowadzanie ścieków przyjęto i przeliczono na okres miesięczny ostatni wystawiony rachunek tj. za miesiąc [...]). Nadto organ, który wydał decyzję zaznaczył, że ze względu na przysługujące H. R. zwolnienie nie jest naliczany czynsz za zajmowany przez niego lokal mieszkalny (pismo Administracji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa L.dz. [...] z dnia [...]r.). Dodał również, iż wydatki na gaz pochodzący z butli i prąd wykazywane przez wnioskodawcę nie zostały uwzględnione, gdyż zgodnie z art.6 ust. 4a pkt 2 cytowanej na wstępie ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie stanowią wydatków stanowiących podstawę wyliczeń.

Z kolei dochody R. R. wykazanego w deklaracji o wysokości dochodów osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego H. R. w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r., tj. 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynosiły: [...]zł. Dochody te zaś, na podstawie art. 3 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy winny zostać wliczone do dochodu osoby wykazanej w deklaracji o dochodach.

Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami poniesionymi przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowanym lokalem mieszkalnym, a kwotą stanowiącą (w 3-osobowym gospodarstwie) 12 % średniego miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego.

Jak stwierdził organ pierwszej instancji, z danych zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożonego w dniu [...]r. przez H. R., przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz wyliczeń wynikających z wyżej cytowanej ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych wynika, że wydatki miesięczne za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiące podstawę do wyliczenia dodatku mieszkaniowego wynoszą [...]zł, a 12 % dochodów gospodarstwa stanowi kwota [...]zł.

W związku z tym, że kwota dochodów przewyższa kwotę wydatków, organ wydający decyzję stwierdził, że niniejszy dodatek H. R. nie przysługuje.

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...]r.Nr [...] H. R. zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów wskazanych w podstawie prawnej decyzji oraz przepisu 368 kpc i wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu odsetek za zwłokę na skutek wstrzymania od miesiąca [...]r. wypłacanego już, poprzednio naliczonego, dodatku mieszkaniowego.

W odwołaniu podniósł, iż wszelkie kwestie związane z ustaleniem dochodu wnuka – R. R. - charakteryzują się nieprawidłowościami, które szczegółowo w nim przedstawił.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817, z późn. zm.).

Jak podał organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 2 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4:

1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,

2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,

3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,

5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Jednocześnie, jak wskazał dalej, z treści art. 5 ust. 5 ustawy wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni użytkowej o więcej niż 30% bądź o 50% pod warunkiem jednak, że powierzchnia pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 % powierzchni użytkowej tego lokalu.

Nadto zaznaczył, iż uprawnienie do otrzymania dodatku mieszkaniowego w [...]r. ustawodawca uzależnił od wysokości dochodu przypadającego na członka gospodarstwa domowego wskazując w treści art. 3 ust. 1 ustawy, że świadczenie przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8, określając jednocześnie w treści art. 6 ust. 1, iż dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości odpowiednio:

- 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym;

- 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4 osobowym;

- 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził zatem, że strona jest uprawniona do otrzymania dodatku mieszkaniowego jedynie w sytuacji, gdy spełnia łącznie wszystkie wskazane powyżej warunki.

Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a określoną procentowo kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3.

Regulując kwestię ustalenia wysokości wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową lokalu, w sytuacji, gdy wnioskodawca jest najemcą lokalu mieszkalnego, ustawodawca zawarł w treści przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 wskazanego wcześniej rozporządzenia określając rodzaje wydatków, stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wskazał czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych.

Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego, na podstawie § 2 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, przyjmuje się 90% naliczonych i ponoszonych wydatków, które wylicza się uwzględniając normatywną powierzchnię użytkową lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych).

Jednocześnie, jak dalej wskazał organ odwoławczy, w sytuacji gdy zajmowany przez wnioskodawcę lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną dla celów grzewczych, instalację ciepłej wody lub instalację gazu przewodowego ustalony zostaje, w oparciu o treść § 3 powoływanego rozporządzenia, ryczałt na zakup opału.

Dalej organ II instancji ustalił, że H. R. jest najemcą lokalu mieszkalnego o powierzchni [...]m2, pozostającego w zasobie Agencji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W związku z eksploatacją mieszkania nie ponosi on opłat z tytułu czynszu.

W zajmowanym lokalu H. R. zamieszkuje wspólnie z córką –A. R. oraz wnukiem – R. R. Mieszkanie nie posiada instalacji gazu przewodowego, centralnego ogrzewania ani centralnej ciepłej wody. Jak wynika z akt sprawy, średni miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł [...]zł (w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego [...]zł miesięcznie).

Jak podano, H. R. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...]r. Z uwagi na fakt, iż dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się każdorazowo wydatki za lokal z miesiąca, w którym składany jest wniosek, do obliczenia wnioskowanego świadczenia należało przyjąć, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia, wydatki z tytułu opłat za wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych za miesiąc [...]r.

W oparciu o załączoną do akt sprawy fakturę VAT Nr [...] z dnia [...]r., organ prowadzący postępowanie ustalił, że opłata za wodę oraz odbiór nieczystości płynnych wyniosła [...]zł. Uwzględniając jednak fakt, iż kwota ta obejmuje wydatki za miesiąc [...]r., ustalono wydatki z tytułu opłaty za wodę oraz odbioru nieczystości płynnych w miesiącu [...]r.

W toku postępowania odwoławczego, w oparciu o fakturę VAT Nr [...]z dnia [...]r., obejmującą rozliczenie za zużycie wody oraz odbiór nieczystości płynnych w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. - ustalono, że wydatki poniesione przez H. R. z tytułu opłaty za wodę oraz odbioru nieczystości płynnych w miesiącu [...]r. wyniosły [...]zł.

Wobec powyższych ustaleń, do obliczenia wnioskowanego świadczenia przyjęto wydatki gospodarstwa domowego na utrzymanie lokalu w kwocie [...]zł (woda, odbiór nieczystości płynnych - [...]zł oraz odbiór nieczystości stałych -[...]zł).

Uwzględniając fakt, iż lokal, w którym zamieszkuje H. R. z rodziną przekracza normatywną powierzchnię przewidzianą dla trzyosobowego gospodarstwa domowego (zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - 45 m2), dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego ustalono wysokość wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową ([...]zł : [...]m2 x [...] m2 = [...]zł) a następnie - uwzględniając dyspozycję § 2 ust. 2 cytowanego wcześniej rozporządzenia - wyliczono 90% naliczonych i ponoszonych wydatków ([...]zł x 90% = [...]zł).

Ponieważ, jak stwierdził organ II instancji, zajmowany przez H. R. lokal nie jest wyposażony w instalację centralnego ogrzewania - zgodnie z zasadami określonymi w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. - obliczono ryczałt na zakup opału, w kwocie stanowiącej równowartość 5 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych na 1 m2 normatywnej powierzchni użytkowej ([...] kWh x [...] m2 x [...]zł = [...]zł).

Jednocześnie, mając na uwadze, że lokal, w którym zamieszkuje H. R., nie jest również wyposażony w instalację centralnej ciepłej wody, organ odwoławczy ustalił, w oparciu o treść § 3 ust. 2 powoływanego rozporządzenia, przysługujący ze względu na brak instalacji ciepłej wody ryczałt w kwocie stanowiącej równowartość 20 kilowatogodzin energii elektrycznej, według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na każdego członka rodziny (20 kWh x [...] x [...]zł = [...]zł).

Uwzględniając fakt, że mieszkanie nie jest wyposażone w instalację gazu przewodowego, wyliczono również, na podstawie § 3 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, ryczałt na zakup opału w kwocie stanowiącej równowartość 10 kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym, według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, oraz równowartość 2 kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę (14 kWh x [...]zł = [...]zł).

Zdaniem organu orzekającego, z powyższych obliczeń wynika, iż w miesiącu [...]r., łączna kwota wydatków poniesionych przez H. R. za zajmowany lokal wyniosła [...]zł ([...]zł + [...]zł + [...]zł + [...]zł).

W przypadku trzyosobowego gospodarstwa domowego, ustawodawca określił udział środków własnych gospodarstwa domowego w wydatkach ponoszonych na utrzymanie zajmowanego lokalu, na poziomie 12 % (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy). Strona więc, we własnym zakresie, zobowiązana jest do partycypowania w kosztach eksploatacji mieszkania, przeznaczając na jego utrzymanie [...]zł ([...]zł x 12 %).

Mając na względzie treść powołanego wyżej art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ II instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż kwota stanowiąca dwunastoprocentowy udział dochodów gospodarstwa domowego w wydatkach poniesionych na utrzymanie mieszkania ([...]zł) przekracza bowiem kwotę wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu ([...]zł).

Ustosunkowując się do zarzutów H. R. podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że w prawidłowy sposób ustalona została wysokość dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego. Zaś uwzględniając datę złożenia wniosku jak również fakt, iż dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się każdorazowo średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego uzyskany w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę jego złożenia, do obliczenia wnioskowanego świadczenia należało przyjąć dochód gospodarstwa domowego za okres od miesiąca [...]r. do miesiąca [...]r.

Jak ustalono, średni miesięczny dochód osiągnięty przez gospodarstwo domowe H. R. w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł [...]zł (w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego - [...]zł miesięcznie).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że dochodem strony jest renta wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w L. Pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń oraz zatajenie prawdy, H. R. podał w deklaracji o dochodach, że jego dochód w okresie od miesiąca [...]r. do miesiąca [...]r. wyniósł [...]zł. Na potwierdzenie czego załączył odcinki przekazów pocztowych potwierdzających wypłatę świadczenia, z których wynika, że jego miesięczny dochód wyniósł na przestrzeni tego okresu [...]zł. miesięcznie. W oparciu o powyższe dane, zasadnie przyjęto, że w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, dochód H. R. wyniósł [...]zł.

Nadto organ orzekający podał, iż w odwołaniu H. R. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż błędnie przyjął dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego, że dochodem R. R. za okres od miesiąca [...]r. do miesiąca [...]r. było stypendium za okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...]zł, wypłacone mu w dniu [...]r.

W ocenie Kolegium zasadne było wliczenie do dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego stypendium za okres od miesiąca [...]r. do miesiąca [...]r., które - jak wynika z załączonego do akt sprawy pisma Zespołu Szkół Samochodowych i Budowlanych w G. z dnia [...]r. Nr [...] - zostało wypłacone R. R. w dniu [...]r.

Jak dalej wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu - zgodnie z dyspozycją zdania drugiego powołanego przepisu - nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.

Podstawowe znaczenie określenia "wszelkie przychody" obejmuje zaś to, co zostało uzyskane faktycznie. Inne znaczenie tego określenia wymagałoby specjalnej wskazówki interpretacyjnej w samej ustawie. Nie można określenia "przychody", które stanowią podstawę do obliczenia dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego, wiązać z przychodem i dochodem w rozumieniu przepisów o podatkach lub o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego, ponieważ ustawa o dodatkach mieszkaniowych w tym zakresie nie odsyła do innych ustaw (uchwała NSA z dnia 20 maja 2002r., sygn. akt OPK 23/02).

W świetle powyższego organ orzekający stwierdził, że kwota [...]zł wypłacona R. R. w dniu [...]r. niewątpliwie stanowiła jego przychód w miesiącu [...]r.

Wskazał również, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wliczenia do dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego świadczeń otrzymywanych przez H. R. na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem syna – R. R.

Jak wynika z treści art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, póz. 59, z późn. zm.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 ustawy). Rodzice - zgodnie z art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie [...].

Z powyższego wynika, że H. R. ma obowiązek dostarczać środki na utrzymanie syna, aktualnie zamieszkującego z dziadkiem.

Jednocześnie organ II instancji wskazał, iż - jak wynika z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...]r. Nr [...] – H. R. w okresie od miesiąca [...]r. do miesiąca [...]r. otrzymała zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem syna – R. R. - w kwocie [...] zł.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255, z późn. zm.), zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jak wynika z art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

Świadczenia, które otrzymuje H. R. - córka H. R. - winny zostać zgodnie z ustawą przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem R. R. Ponieważ R. R. aktualnie zamieszkuje z dziadkiem – H. R., niniejsze świadczenia winny zostać uwzględnione w ogólnej kwocie dochodów jego gospodarstwa domowego.

Organ wskazał także, iż przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby (art. 4 ustawy).

Odnosząc się do wskazanej kwestii, należy podkreślić, że H. R. we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego podał, iż zamieszkuje wspólnie z córką oraz wnukiem. Wobec faktu, że R. R. jest osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą z H. R., jego dochody również należało wliczyć się do dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego.

Dalej organ wskazał, że H. R. jest najemcą lokalu pozostającego w zasobie Agencji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jak wynika z pisma Agencji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...]r. Nr [...], zarządca w związku z eksploatacją lokalu zajmowanego przez H. R. nie pobiera czynszu. Uwzględniając powyższe jak również fakt, iż zajmowane mieszkanie nie jest wyposażone w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, instalację ciepłej wody oraz instalację gazu przewodowego, do obliczenia dodatku mieszkaniowego należało przyjąć opłaty za wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych (art. 6 ust. 4 pkt 6 ustawy) oraz wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału (art. 6 ust. 4 pkt 7 ustawy).

Zgodnie z art. 6 ust. 4a pkt 2 ustawy, nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. W świetle powyższego brak więc jest podstaw do uwzględnienia opłat za gaz w butli oraz za prąd w ogólnej kwocie wydatków za lokal, uwzględnianych przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego. A z uwagi na fakt, iż zajmowany lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, instalację ciepłej wody lub instalację gazu przewodowego został ustalony, w oparciu o § 3 powoływanego rozporządzenia, ryczałt na zakup opału.

Na niniejszą decyzję H. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie przez nią prawa materialnego oraz istotne uchybienia procesowe. W szczególności wskazał na nadużycie w postaci zastosowania przepisów art. 128, 129 i 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), a także błędną ich wykładnię.

Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podniósł, że kluczowym zarzutem skargi jest powoływanie się przez organy na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 128, 129 i 133), które zakładają udział jego córki H. R. w kosztach ponoszonych na utrzymanie lokalu mieszkalnego.

Wskazał, że co prawda pobiera ona świadczenie socjalne na syna R. w kwocie [...] zł, ale mieszka osobno i ta kwota przeznaczana jest na "pełne utrzymanie i wyposażenie szkolne" wnuka.

Zaznaczył również, iż co prawda wnuk otrzymuj stypendium w kwocie [...] zł miesięcznie, ale jest to jedynie kwota nominalna i jeszcze nigdy nie otrzymał on jej w terminie i w pełnej wysokości, a kwotę tę i tak przeznacza na utrzymanie skarżącego.

Dalej wskazał, że R. R. obecnie jest pełnoletni i nie wyraża zgody na udział swej matki na uczestniczenie w ponoszeniu ciężaru utrzymania skarżącego, nadto podał, iż wyprowadził się on w miesiącu [...]r., a skarżący pozostał w zajmowanym lokalu mieszkalnym z córką A. R., która jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.

Skarżący podniósł także, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie wyliczyło jego trzymiesięczny dochód ([...]zł), gdyż według niego, na podstawie posiadanych odcinków renty, dochód ten wyniósł [...]zł.

H. R. stwierdził również, że Kolegium niesłusznie przyjęło, iż otrzymane przez R. R. w miesiącu [...]r. stypendium za [...] i [...]r. w kwocie [...]zł stanowi dochód z miesiąca [...]r. Niesłusznie też, jak stwierdził, jako dochód jego gospodarstwa domowego potraktowana została kwota [...] zł, z tytułu pobieranego przez H. R. zasiłku na utrzymanie syna R. Zaś dochód miesięczny, wyliczony przez organ orzekający, na poszczególnych członków gospodarstwa domowego, wydał mu się niewiarygodny.

W związku z powyższym uważa swą skargę za zasadną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie na podstawie argumentów wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Nadto, ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, jakoby na odcinkach przekazów pocztowych wskazana była zarówno kwota brutto jak i kwota netto świadczenia, organ wskazał, że przewidziane przez ustawodawcę w treści przepisu art. 3 ust. 3 zdanie drugie ustawy o dodatkach mieszkaniowych świadczenia, które nie są wliczane do dochodu, zostały ujęte w katalogu zamkniętym. Ponieważ składki na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek, nie zostały w tym katalogu wskazane, brak było podstaw dla ich wyłączenia z ogólnej kwoty dochodu uzyskanego przez stronę.

Jak dalej wskazało Kolegium, wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie istniały również podstawy do wliczenia do dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego świadczeń otrzymywanych przez H. R. na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem syna – R. R.

Podkreślono również fakt, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego nie działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że podejmując w sprawie rozstrzygnięcie, jest związany wyłącznie obowiązującymi we wskazanym zakresie przepisami.

Z uwagi zatem na fakt, iż przepisy regulujące problematykę dodatków mieszkaniowych w sposób jednoznaczny określają zasady przyznania świadczenia oraz sposób obliczenia jego wysokości, w niniejszej sprawie brak było podstaw do obliczenia wnioskowanego świadczenia - z uwzględnieniem argumentacji wskazanej przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują.

Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Stosownie zaś do art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotychczas przyjmowano jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 /01).

Pogląd ten pozostaje także aktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, to jest także na tle obowiązywania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b wyżej powołanej ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ powołał przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.).

Organy decyzyjne, jako podstawę prawną, powołały również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.).

Uściślając, niniejsze decyzje wydane zostały m.in. w oparciu o niektóre z przepisów art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który mówi że:

1. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których owa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości:

1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym,

2) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4 osobowym,

3) 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5 osobowym i większym.

2. Jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art.3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1. wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości:

1) 20% dochodów gospodarstwa domowego- w gospodarstwie jednoosobowym,

2) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4 osobowym,

3) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5 osobowym i większym.

3. Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.

4. Wydatkami, których mowa w ust. 3, są:

1) czynsz,

2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej,

3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną,

4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego,

5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego,

6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych,

7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału.

4a. Nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu:

1) ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,

2) opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe.

5. (uchylony).

6. Jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się:

1) wydatki, które wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy,

2) opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu.

7. Jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego.

8. Jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę.

9. Jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 lub w ust. 2 pkt 1-3.

10. Wysokość dodatku mieszkaniowego, łącznie z ryczałtem, o którym mowa w ust. 7, nie może przekraczać, z zastrzeżeniem ust. 11, 70% wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70% faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni.

11. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć lub obniżyć, nie więcej niż o 20 punktów procentowych, wysokość wskaźników procentowych, o których mowa w ust. 10.

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły również niektóre z przepisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Zgodnie z jego brzmieniem:

1. Podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego stanowią następujące rodzaje wydatków w gospodarstwach domowych:

1) najemców i podnajemców oraz innych osób mających tytuł prawny do używania lokalu, z wyjątkiem wymienionych w pkt 2-5 - czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych,

2) członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, niebędących członkami spółdzielni mieszkaniowych, oraz właścicieli lokali mieszkalnych w budynkach spółdzielni mieszkaniowych - opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej , z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,

3) właścicieli lokali mieszkalnych - opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów,

4) osób używających lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych stanowiących ich własność oraz właścicieli domów jednorodzinnych - opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych,

5) zajmujących lokal bez tytułu prawnego i oczkujących na dostarczenie przysługującego im lokalu zamiennego lub socjalnego - odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów.

2. Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków.

3. Wydatki naliczone i ponoszone za okres dłuższy niż jeden miesiąc przelicza się na okresy miesięczne.

4. Jeżeli wnioskodawca zajmuje część lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, przy ustalaniu wydatków na mieszkanie uwzględnia się jedynie wydatki przypadające na tę część lokalu lub domu.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2006r. sygn. akt K P 4/05 (Dz.U. z 2006r. Nr 84, poz. 587) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734, z 2002r. Nr 216, poz. 1826 oraz z 2003r. Nr 203, poz. 1966) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.

W konsekwencji powyższego § 2 ust. 2, na którym m.in. oparte zostały decyzje obydwu instancji, utracił moc z dniem 18 maja 2006r.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej wprost przewiduje retroaktywne skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niekonstytucyjności przepisu prawa w zakresie, w jakim umożliwia wznowienie postępowania i w konsekwencji uchylenie aktu stosowania prawa wydanego na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów (art. 190 ust. 4). Sąd zaś winien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniach niezakończonych prawomocnym rozstrzygnięciem, pomijając zastosowanie przepisu, który utracił moc obowiązującą w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Tak więc, Sąd pragnie podkreślić, iż to, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w okresie, gdy jeszcze nie stwierdzono niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą rozstrzygnięcia w sprawie nie oznacza, iż wydana w oparciu o ten przepis decyzja, nie może zostać uchylona.

Skoro więc przepis będący podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji został uznany za niekonstytucyjny, stwarza to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 kpa), w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 250 wyżej cytowanej ustawy § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).