Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 717/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędziowie NSA Zbigniew Czarnik Cezary Pryca (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1079/13 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. M. na rzecz Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 800 (osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1079/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2008.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

J. M. [...] kwietnia 2008 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w C. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008 .

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z [...] listopada 2008 r. przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości 43.470,92 zł (JPO i UPO).

Przyznane środki zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2008 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik ARiMR wznowił postępowanie administracyjne w związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie tj. otrzymaniem informacji o zawartej przez skarżącego umowie dzierżawy.

Postępowaniem ustalono, iż skarżący na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] lipca 2005 r. wydzierżawił D. G. grunty rolne o pow. 72,3551 ha na okres 10 lat. Wydzierżawione grunty rolne stanowiły te same nieruchomości, które wskazane zostały, jako przedmiot wniosku skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z [...] stycznia 2010 r. uchylił decyzję dotychczasową z [...] listopada 2007 r. i odmówił przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008.

J. M. od decyzji wniósł odwołanie do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., który decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozpoznając skargę na ww. decyzję organu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. badając sprawę pod sygnaturą akt V SA/Wa 1060/10, wyrokiem z 16 listopada 2010 r. oddalił skargę J. M..

W związku z uprawomocnieniem się wskazanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. pismem z [...] października 2012 r. powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowanie administracyjnego w sprawie ustalania nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2007 w wysokości 43.470,92 zł w tym 24.389,60 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 19.081,32 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

J. M. złożył odwołanie od decyzji określającej zwrot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z [...] listopada 2008 r. (którą przyznano przedmiotowe dofinansowanie) została uchylona, a w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja z [...] stycznia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu tych dopłat. Tym samym, w ocenie organu, kwota płatności przekazana na rachunek strony w dniu [...] grudnia 2008 r. na mocy pierwotnej decyzji, stanowi płatności pobrane nienależnie. Następnie wskazał, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.; zwanej dalej: ustawą o płatnościach). W myśl postanowień tego przepisu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz.U. UE l 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie ustalona skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (42.569,07 zł) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006.

Organ administracyjny II instancji ustosunkowując się do zarzutów odwołania stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

J. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. żądając jej uchylenia wraz z rozstrzygnięciem organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

WSA wskazał, że na rachunek skarżącego zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2008 rok z tytułu JPO pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu UPO z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie organ administracyjny zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności. Po ujawnieniu nowych okoliczności Kierownik ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie [...] stycznia 2013 r., wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

W ocenie Sądu I instancji organ administracyjny orzekający w sprawie zasadnie uznał, że skarżący utracił prawo do uzyskania płatności na rok 2008, skoro decyzja z [...] listopada 2008 r. przyznająca jemu te płatności została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego z jednoczesną odmową ich przyznania. Tak więc organ słusznie przyjął, że uzyskana przez skarżącego płatność na rok 2008 uznana za nienależnie pobraną podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Odnosząc się zaś do zarzutów strony Sąd wskazał, iż w zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (...).

W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego nie wynikały bowiem z pomyłki ARiMR. Płatności w tej wysokości skarżący uzyskał na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z [...] listopada 2008 r. Natomiast w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR – jak wynika z akt sprawy – nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działki ewidencyjne objęte przedmiotowym wnioskiem zostały wydzierżawione na mocy umowy dzierżawy na rzecz D. G. i nie są faktycznie użytkowane przez skarżącego. Okoliczność ta stała się wiadoma organowi dopiero po uzyskaniu informacji od Biura Wsparcia Inwestycyjnego M. Oddziału ARiMR w dniu [...] maja 2009 r. Odnosząc się do podnoszonej w toku postępowania przez skarżącego okoliczności jakoby ARiMR posiadała pełną wiedzę o umowie dzierżawy – bowiem D. G. złożył umowę dzierżawy w toku innego postępowania administracyjnego - wskazać należy na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. przedstawione w wyroku z 16 listopada 2010 r. V SA/Wa 1060/10. W wyroku tym zasadnie podkreślono, iż skarżący w żaden sposób nie udokumentował, iż taka umowa została przedstawiona organowi I instancji do daty wydania decyzji, co do której następnie wznowiono postępowanie.

Reasumując WSA, odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego stwierdza, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

J. M. złożył skargę kasacyjną na orzeczenie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego - art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji ...... (rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004), w związku z art. 1 ust. 1 i art. 5 a ust 1, ust 2, 2a ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 264 ze zm.).. - poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni polegającej na uznaniu, że Kierownik Biura Powiatowego wydający decyzją o przyznaniu płatności bezpośrednich nie wydał jest wskutek pomyłki, bowiem nie posiadał żadnej informacji o umowie dzierżawy w dacie wydawania tej decyzji, podczas gdy przy prawidłowej wykładni przyjąć należy, że w dacie wydawania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich posiadał wiedzę o tej umowie dzierżawy, bowiem umowa ta była w posiadaniu jednostek organizacyjnych Agencji – M. Oddziału Regionalnego, co spowodowało, - nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przez jego pomniecie i uznanie, że Kierownik Biura Powiatowego w Ciechanowie otrzymał informację od innego organu w dacie [...] maja 2009 roku, co stanowiło, że Kierownik Biura w C. nie wydał wymienionej decyzji o płatnościach wskutek pomyłki, a błąd ten nie mógł być wykryty przez skarżącego;

2) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) poprzez nie uznanie naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanego w pkt. 1 zarzutów, co w konsekwencji spowodowało oddalenie skargi,

3) naruszenia przepisów postępowania:

- art. 134 § 1, 133 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną oraz orzekając na podstawie akt nie wyszedł poza ich granice, nie rozważył i nie dokonał wszechstronnej wykładni przepisu art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004; nie rozważył i nie wyjaśnił wszechstronnie, podnoszonych w skardze od decyzji Dyrektora Oddziału M. Regionalnego okoliczności faktycznych i prawnych, związanych z pomyłką Kierownika Biura Powiatowego w C., wynikającej z wydania decyzji o przyznaniu płatności, pomimo, wiedzy o umowie dzierżawy nieruchomości, akceptując niezasadnie stanowisko organów administracyjnych, dokonanych z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, oraz art. 9 kpa, prowadzące do nieuzasadnionego ustalenia, że skarżący nie zawiadomił Kierownika Powiatowego Biura w C. o umowie dzierżawy, bez rozważenia i wyjaśnienia na podstawie akt sprawy, czy wiedza o umowie dzierżawy znajdowała się dyspozycji kierownika Biura Powiatowego w C. - a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy skarga w tym zakresie podlegała uwzględnieniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił szczegółową argumentację wniesionych zarzutów.

Organ administracji nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania wskazane w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 134 § 1, 133 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. Według autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną oraz orzekając na podstawie akt, nie wyszedł poza ich granice, nie rozważył i nie dokonał wszechstronnej wykładni przepisu art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie.

Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika zaś, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący w istocie polemizuje ze stanowiskiem Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, czego skutecznie uczynić nie można (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1099/13).

Sąd I instancji nie naruszył również art. 134 § 1 p.p.s.a., do którego może dojść wówczas, gdy Sąd I instancji wyszedł poza granice danej sprawy, nie rozpoznał zarzutów skargi, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, albo dokonał kontroli tylko w granicach zarzutów, mimo istnienia wad kontrolowanego aktu nie podniesionych w skardze (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt II GSK 860/12). Innymi słowy chcąc skutecznie postawić zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie powinien był wykazać, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11). Jednakże taki stan rzeczy w niniejszej sprawie nie zachodzi. Natomiast podnoszone przez autora skargi kasacyjnej argumenty, które mają uzasadniać naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 p.p.s.a, zmierzają w istocie do przedstawienia własnej oceny regulacji zawartej w art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz do podważania ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, czego nie można skutecznie dokonywać za pomocą zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 647/14).

Całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Wynikający z art. 133 § 1 p.p.s.a. obowiązek Sądu wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza wyłącznie niemożność wyjścia przez Sąd poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach. Brak jest podstaw do przyjęcia, by w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał na podstawie materiału dowodowego, który nie znajdował się w posiadanych przez niego aktach.

Zamierzonego skutku nie mogą również odnieść zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. podniesione w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Z treści tego zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów poprzez nie uznanie przez Sąd I instancji, że w sprawie został naruszony art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Przede wszystkim należy wskazać, że art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem wyznaczającym zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. W przepisie tym określono właściwość rzeczową sądów administracyjnych i przewidziano w ramach kontroli stosowanie ustawowych środków. Naruszenie tego przepisu mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowanie środka nieznanego ustawie, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Ponadto przepis ten nie może być więc naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli – niedostrzeżenie naruszenia przepisów postępowania czy prawa materialnego (por. wyroki NSA z dnia: 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1025/06; 21 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 1047/06).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę i skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa oraz władczo rozstrzygnął spór co do treści stosunku publicznoprawnego. Zarzut naruszenia powyższego przepisu nie może być zatem uznany za usprawiedliwiony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2687/14). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się ze stanowiskiem Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do naruszenia ww. przepisu.

Odnosząc do zarzucanego art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. należy wskazać, że przepis ten reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy i dotyczy naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści tego zarzutu autor kasacyjnej wiąże go z naruszeniem art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Zatem zarzut ten pomimo postawienia go w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - odnosi się do błędnej wykładni prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanie w ten sposób podstawy kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika uniemożliwia Sądowi merytoryczne jej rozpoznanie. Wymaga bowiem podkreślenia, że zarzuty skargi kasacyjnej należy oprzeć, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo formułując zarzuty, kasator powinien więc jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty, czy podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, czy postępowania. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, należy również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu, czy jego niewłaściwe zastosowanie. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1795/11, z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12).

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, określonych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie są one zasadne.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 74 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu miało polegać na dokonaniu nieprawidłowej jego wykładni i uznaniu, że Kierownik Biura Powiatowego wydający decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich nie wydał jej wskutek pomyłki, bowiem nie posiadał żadnej informacji o umowie dzierżawy w dacie wydawania tej decyzji, podczas gdy przy prawidłowej wykładni przyjąć należy, że w dacie wydawania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich posiadał wiedzą o tej umowie dzierżawy, bowiem umowa ta była w posiadaniu jednostek organizacyjnych Agencji – M. Oddziału Regionalnego.

Wobec tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że kontrolą Sądu I instancji została objęta decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia 22 lutego 2013 r., utrzymująca w mocy, wydaną m.in. na postawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2008.

Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub środków krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z UE, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej decyzją administracyjną - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Postępowanie mające na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest odrębnym postępowaniem, mającym na celu określenie jedynie wielkości tychże nienależnie pobranych środków.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynika z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 3.

Od powyższego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności istnieje odstępstwo, o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Stosownie do treści tego przepisu, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyrok NSA z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10). Pomyłka organu może zaś zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem "jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek, których łączne spełnienie uzasadniałoby odstąpienie od obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności.

Ustalony w sprawie i skutecznie niepodważony przez skargę kasacyjną stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącego za rok 2008 wynikała z pomyłki organu wydającego pozytywną dla skarżącej decyzję o płatnościach. To właśnie wskutek zaniechania strony, polegającego na niepowiadomieniu organu o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem – doszło do bezpodstawnej wypłaty, czego dowodzi ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie podjęte we wznowionym postępowaniu.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, że ARiMR posiadała pełną wiedzę o umowie dzierżawy, bowiem D. G. złożył umowę dzierżawy w toku innego postępowania administracyjnego. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał, aby taka umowa została przedstawiona organowi I instancji do daty wydania decyzji, co do której następnie wznowiono postępowanie.

Trzeba przy tym przypomnieć, że nałożony na wnioskodawcę obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do przyznania płatności, zwłaszcza tak istotnej jak dzierżawa gruntów objętych wnioskiem, nie wynika jedynie z faktu podpisania przez wnioskodawcę na formularzu oświadczenia w tym zakresie, ale także z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Zgodnie z tym przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania, określone w przepisach k.p.a. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. To nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11). Jednocześnie trzeba pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09).

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, każde postępowanie administracyjne ma charakter indywidualny i to zarówno co do przedmiotu jak i osoby, a zatem organ nie ma obowiązku i niekiedy możliwości dopasowywać dokumentów z jednych indywidualnych postępowań do drugich prowadzonych przez ten sam organ, a tym bardziej przez inny niezależny organ. Jak wynika bowiem z akt sprawy umowa dzierżawy została złożona przez dzierżawcę – D. G. do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w toku innego postępowania administracyjnego, natomiast decyzję w przedmiocie przyznania płatności do gruntów podjął Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C..

Ponadto w sprawie niezaistniała druga przesłanka, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika – co pomija autor skargi kasacyjnej i czego w sposób wyraźny nie zaakcentował Sąd I instancji. W tym kontekście należy wskazać, że skarżący w chwili przyznania płatności wiedział, że nie był posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o ich przyznanie. Wynika to dobitnie z zestawienia sekwencji zdarzeń mających znaczenie w niniejszej sprawie. Mianowicie w dniu [...] kwietnia 2008 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. Następnie umową z dnia [...] lipca 2005 r. skarżący wydzierżawił D. G. na okres 10 lat te same grunty, które wskazał w ww. wniosku o przyznanie płatności. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przyznano skarżącemu wnioskowane płatności, a [...] grudnia 2008 r. przelano przyznaną kwotę na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego. Zatem na przed wydaniem decyzji przyznającej wnioskowane płatności i przed przekazaniem przyznanej kwoty - skarżący doskonale wiedział, że nie spełnia warunku posiadania gruntów, jednakże zdecydował się niepoinformować o tym fakcie właściwego organu. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący składając wniosek podpisywał oświadczenie, że niezwłocznie poinformuje na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego oraz że znane jej są zasady przyznawania płatności. Zatem to na skarżącym ciążył obowiązek poinformowania właściwego organu o wydzierżawieniu gruntów, czego skarżący nie uczynił.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana okoliczność jest na tyle ewidentna, że rolnik ową nieprawidłowość mógł z łatwością "wykryć".

W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.