Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 727/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 § 2, art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta m. st. Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 736/10 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Prezydenta m. st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia (...) marca 2010 r. nr (...)


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 736/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Prezydenta m. st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 20 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga Prezydenta m. st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) o ustaleniu na rzecz G. i L. S. odszkodowania w kwocie 18 332 770 zł. za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Warszawie, oznaczoną jako działki nr (...) , przeznaczoną pod budowę węzła (...).

Pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jako płatnik ustalonego odszkodowania zobowiązany jest do szczególnej staranności w wydawaniu publicznych środków finansowych i w zarządzaniu mieniem ogólnonarodowym. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezbędne z uwagi na niebezpieczeństwo naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez nienależyte wypłacenie odszkodowania za grunt. W chwili obecnej wypłata tak dużego odszkodowania, mogłaby doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw np. do trwałego rozdysponowania kwotą odszkodowania.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż wskazane we wniosku przez skarżącego jako źródło szkody - obowiązek wypłaty przez podmiot publicznoprawny odszkodowania z tytułu wywłaszczenia (przejęcia nieruchomości z mocy prawa), nie może być uznany za źródło potencjalnej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 ppsa. Ustalenie odszkodowania jest to bowiem wyrazem realizacji konstytucyjnej zasady wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP - wywłaszczania tylko za słusznym odszkodowaniem. Skoro w wyniku decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, nieruchomość prywatna przeszła na własność m. st. Warszawy, to obecnie konieczne jest wypłacenie ustalonego odszkodowania i zdaniem Sądu pierwszej instancji czynność ta nie może być uznana za źródło potencjalnej szkody dla podmiotu publicznoprawnego zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.

Z realizacji konstytucyjnej zasady prawa do odszkodowania nie można bowiem czynić źródła szkody, zwłaszcza że odszkodowanie wypłaca podmiot publicznoprawny. Takie rozumienie art. 61 P.p.s.a. i instytucji ochrony tymczasowej wypacza jej sens. Przy tym art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) reguluje wprost sytuacje, kiedy ostateczna i wykonalna decyzja o ustaleniu odszkodowania została uchylona, przewidując obowiązek zwrotu wypłaconej kwoty po waloryzacji. Dlatego jakiekolwiek obawy wnioskodawcy nie znajdują uzasadnienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Prezydent m. st. Warszawy podniósł, iż nie kwestionuje konieczności wypłaty odszkodowania w ogóle za wywłaszczoną nieruchomość, kwestionuje natomiast wysokość odszkodowania. Podmiot publicznoprawny nie może zapłacić rażąco zawyżonego odszkodowania, a jedynie słuszne odszkodowanie, co podniósł w uzasadnieniu sąd. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że odszkodowanie ustalone zaskarżoną decyzją zostało ustalone w sposób rażąco zawyżony, co zostało wykazane poprzez wskazanie błędów, którymi jest obarczony dowód w postaci operatu szacunkowego oraz złożenie wraz ze skargą zestawienia cen transakcyjnych nieruchomości położonych w dzielnicy W. za rok 2008 i 2009 opartych na operatach szacunkowych z lat 2008 i 2009r. Wycena, na której oparły się organy ustalające odszkodowanie, została zawyżona o ponad 100 %. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezbędne z uwagi na niebezpieczeństwo naruszenia dyscypliny finansów publicznych polegające na nienależytym wypłaceniu odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną, w sytuacji ewidentnego zawyżenia wysokości należnego odszkodowania. Bez wątpienia wypłata odszkodowania może spowodować trudne do odwrócenia skutki np. trwałe rozdysponowanie kwotą odszkodowania i niemożliwość uzyskania zwrotu uiszczonej kwoty. W następstwie wypłaty zawyżonego odszkodowania powrót do stanu poprzedniego mógłby nastąpić ewentualnie po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (ewentualne postępowania sądowe, wysokie koszty postępowań sądowych), co oznacza trudne do odwrócenia skutki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, iż chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.

W przedmiotowej sprawie analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślenia bowiem wymaga, że wnioskodawca działając we własnym, procesowym interesie wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien jedynie uprawdopodobnić, że na skutek jego wykonania takie konsekwencje mogą nastąpić, wskazując okoliczności uzasadniające powyższe przypuszczenie.

We wniosku Prezydent m. st. Warszawy wskazał, że konieczność jego złożenia wynika z obawy wyrządzenia znacznej szkody w majątku, której skutki byłyby trudne do odwrócenia w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione argumenty dotyczące wystąpienia w sprawie niebezpieczeństwa wypłaty odszkodowania w zawyżonej wysokości, świadczą o wystąpieniu w sprawie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że jednorazowa wypłata przez Prezydenta m. st. Warszawy odszkodowania w wysokości 18 332 770 zł spowoduje jednoczesne naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz może spowodować trudności w odzyskaniu powyższej kwoty od podmiotu wywłaszczonego, w przypadku uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury. Wykonanie decyzji przed podjęciem przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia co do zasadności wniesionej skargi może zatem prowadzić do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Konieczność zapłacenia przez Prezydenta m. st. Warszawy odszkodowania w wysokości 18 332 770 zł wiąże się bowiem z utratą środków finansowych przeznaczonych na inne cele, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania.

W sprawach o wywłaszczanie nieruchomości źródłem obowiązku dla zapewnienia słusznego odszkodowania musi być przede wszystkim konieczność właściwego wyważenia interesów - publicznego i prywatnego. Obowiązek ten przewiduje wprost art. 7 K.p.a. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę wysokość odszkodowania przyznanego decyzją Ministra Infrastruktury należy zauważyć, że interes publiczny przemawia za wstrzymaniem jej wykonania. Z kolei interes prywatny właścicieli wobec tego nie ucierpi, ponieważ spór w niniejszej sprawie toczy się jedynie o wysokość zasądzonego odszkodowania, a nie o uprawnienie do jego otrzymania. Tak więc odszkodowanie zostanie skarżącym niewątpliwie wypłacone po zakończeniu postępowania przed Sądem pierwszej instancji w zwaloryzowanej wysokości na dzień jego zapłaty, zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.