Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 741/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez D A sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: "skarżąca", "strona"), będącą następcą prawnym T A spółka z o.o.

z siedzibą w B (dalej: "spółka", "T A"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 listopada 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 (dalej: "płatność ONW").

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez T A w dniu 15 maja 2012 r.,

w którym żądała przyznania ww. płatności na rok 2012. Wniosek obejmował deklarację gruntów rolnych o powierzchni wynoszącej [...] ha.

Pismem z dnia 18 lutego 2013 r. organ I instancji wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień, kto w 2012 r. wykonywał prace na gruntach zadeklarowanych do płatności oraz dokumentów na potwierdzenie posiadania tych gruntów w powyższym roku.

W dniu 25 marca 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo prezesa Zarządu spółki, P M, w którym wyjaśnił, iż prace rolne na zadeklarowanych

w przedmiotowym wniosku gruntach wykonywane były przez odrębne podmioty zewnętrzne na zlecenie i na rzecz spółki - na podstawie umów cywilnoprawnych. Ponadto niektóre czynności prowadzone były przez inne osoby w ramach wzajemnej pomocy lub współpracy, zlecenia dokumentowane były dodatkowo protokołem,

a wykonanie prac weryfikowane przez inspektora akredytowanej przez Ministra Rolnictwa jednostki certyfikującej z zakresu rolnictwa ekologicznego. Do pisma spółka dodatkowo załączyła kopie:

- protokołu z dnia 1 sierpnia 2012 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi;

- protokołu zlecenia wykonania usługi z dnia 26 kwietnia 2012 r.,

- raportu powykonawczego za usługi rolnicze w 2012 r. dla T A

- umowy o świadczeniu usług z dnia 26 kwietnia 2012 r., zawartej między zleceniobiorcą P M, działającym jako właściciel N., przedsiębiorstwa świadczącego usługi rolnicze oraz w imieniu G spółki z o.o. z siedzibą w B jako jej prezes Zarządu, a zleceniodawcą, T A, reprezentowaną przez prokurenta D M,

- 3 faktur za usługi rolnicze i sprzedaż pozostałości po zbiorach za rok 2012

z dnia 4 stycznia 2013 r.,

- 1 faktury VAT Nr 11/06/2012 z dnia 18 czerwca 2012 r. dotyczącej zakupu prosa.

W ww. piśmie z dnia 23 marca 2013 r. spółka wniosła również o przesłuchanie

w charakterze świadków osób uczestniczących w istotnych czynnościach spółki, tj. Ł M, M P, M D, D M oraz P M na okoliczność wykazania posiadania

i użytkowania przez T A zgłoszonych do płatności działek.

W dniu 22 lipca 2013 r. spółka wniosła pismo (datowane na 18 lipca 2013 r.),

w którym zarzuciła organowi, że nie przeprowadził dowodów osobowych zgłoszonych przez stronę, a uznając stan faktyczny za ustalony - oparł się na materiale dowodowym dołączonym do akt sprawy w sposób nieprawidłowy (do akt sprawy dołączono 350 kart zaczerpniętych z innych postępowań, prowadzonych z reguły wobec innych podmiotów). Jednocześnie ponowiła wniosek o przesłuchanie świadków oraz wniosła

o uzupełnienie materiału dowodowego przez włączenie do akt sprawy sprawozdań finansowych spółki na okoliczność jej ekonomicznej odrębności, odrębnego prowadzenia na własny rachunek i ryzyko produkcji, sprzedaży i wszelkich czynności gospodarczych. Ponadto zażądała wystąpienia przez organ do firm, których pracownicy świadczyli prace w gospodarstwie rolnym spółki w ramach zleconych dla ich pracodawców usług, o nadesłanie dokumentów zatrudnienia tych pracowników. Wnosiła również o wystąpienie do usługobiorców o przekazanie informacji o używanych do wykonania usług pojazdach i maszynach w konkretnych gospodarstwach i okresach oraz przedłożenie dokumentów zatrudnienia pracowników świadczących prace, m.in. na przedmiotowych da sprawy gruntach.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR odmówił spółce przyznania płatności ONW na rok 2012 ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem ONW") w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z dnia 28 stycznia 2011 r. dalej: "rozporządzenie nr 65/2011").

Organ I instancji uznał, że posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego przez spółkę do płatności jest P M, który uzyskiwał przychody i ponosił wydatki związane z działalnością rolną. Był on posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Grunty zgłoszone przez spółkę do płatności nie stanowią więc odrębnego i samodzielnego gospodarstwa rolnego, zatem przyznanie płatności skarżącej byłoby sprzeczne z prawem.

Pismem z dnia 24 grudnia 2013 r. (data wpływu do organu) spółka, reprezentowana przez prezesa Zarządu D P, złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę. Ponowiła wniosek o przeprowadzenie dowodu

z wnioskowanych świadków oraz dodatkowo z zeznań świadka R T na wskazane wcześniej okoliczności, jak również celem ustalenia, na czyją rzecz

i rachunek oraz w imieniu kogo prowadzone było gospodarstwo zgłoszone

w przedmiotowym wniosku, jak również celem wykazania, że prowadzenie działalności rolniczej przez spółkę było uzasadnione okolicznościami, a przyjęta przez Zarząd forma działania, kontraktowania i wykonywania usług na rzecz spółki wynikała

i miała pełne oparcie w rachunku ekonomicznym (dążenia do zmniejszenia kosztów, wyboru formy i sposobu działalności z maksymalizacją). W piśmie z dnia 24 marca 2014 r. (data wpływu do organu) uzupełniającym odwołanie spółka wskazała, że organ

I instancji dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, bez uwzględnienia wytycznych wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiego (TSUE) z dnia 12 września 2013 r., wydanego w sprawie C – 434/12. Podniosła również, że w niniejszej sprawie jej działalność przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym

z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co wyklucza możliwość zastosowania przez organy ARiMR art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Ponownie wniosła o przeprowadzenie zgłoszonych wcześniej dowodów osobowych.

Pismem z dnia 16 maja 2014 r. (data wpływu do organu) skarżąca, w imieniu której działał prezes Zarządu P M, poinformowała Dyrektora ARiMR, że jest następcą prawnym spółki. Jednocześnie wstąpiła w jej miejsce do toczącego się postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia 22 listopada 2013 r., wskazał, że spółka nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P M i były przez niego zarządzane. To P M prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo spółki zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy wskazał, że sztuczny podział dużego gospodarstwa na mniejsze umożliwia łącznie uzyskanie znacząco wyższej kwoty płatności ONW. Pozyskane przez organy ARiMR w toku prowadzonych postępowań o przyznanie płatności dane, zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), na przestrzeni lat 2007-2012 pozwoliły na ustalenie, że T A jest podmiotem sztucznym, wykreowanym na potrzeby uzyskania dotacji ze środków unijnych. Zgodnie z zarządzeniem Prezesa ARiMR z dnia 9 marca 2010 r., począwszy od roku 2010 wnioskodawca lub beneficjent płatności składa jeden wniosek o przyznanie trzech płatności, w tym płatności OB, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz PRŚ lub płatności

z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Dyrektor ARiMR ustalił, że wspólnikami spółki były dwie inne spółki z o.o. (D A oraz D A), których to z kolei wspólnikami byli: P M oraz D M. P M został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów (stan na 2012 r.), w tym spółek z o.o. i cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów, prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą N., a także jest właścicielem K L S.A. P M i R M, pozostający wówczas w związku małżeńskim, posiadali odrębnie numery

w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Utworzyli oni dodatkowo 10 spółek, których są jedynymi współwłaścicielami oraz 50 spółek cywilnych i spółek

z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również ich syn - D M został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz w 2009 r. dodatkowo jako wspólnik 14 spółek

z o.o., w których wraz z P M są jedynymi wspólnikami. Począwszy zaś od 2010 r. zarejestrowano kolejnych 30 spółek, przy czym dwie z nich (D A sp. z o.o. oraz D A sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami 13 ze spółek z o.o. utworzonych przez ww. osoby w 2012 r. Łącznie w 2009 r. numery w ewidencji producentów posiadało 60 podmiotów, w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, zaś w 2012 r. było ich już 90.

Organy ARiMR dokonały analizy podmiotów, u których osoba P M występuje w powyższych rolach oraz deklarowanych przez nie w roku 2012 powierzchni, które podlegają modulacji. Z tej analizy wynika, że P M

w 2012 r. występował jako wspólnik bądź prezes Zarządu w 90 spółkach (cywilnych

i z o.o.), przy czym spółki te w roku 2012 ubiegały się o płatność ONW do łącznej powierzchni [...] ha, natomiast w pakietach: 2 – rolnictwo ekologiczne do powierzchni [...] ha oraz 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone do powierzchni [...] ha.

Organ odwoławczy z powyższego wyciągnął wniosek, że gdyby P M złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do powierzchni [...] ha, to otrzymałby płatność jedynie do [...] ha, przy czym dla strefy I o najniższej stawce wynoszącej 179 zł. do ha byłaby to wówczas płatność w wysokości [...] zł, zaś składając wnioski w powyższy sposób przez osobne spółki suma płatności

z uwzględnieniem modulacji dla płatności ONW i przy najniższej stawce obowiązującej dla strefy I wyniosłaby [...] zł. Tym samym stworzenie przez P M wielu spółek, zgłaszających działki rolne, miało na celu uzyskanie wyższych kwot płatności, aniżeli gdyby te działki zostały zgłoszone łącznie w jednym wniosku

o przyznanie płatności.

Dalej Dyrektor ARiMR zauważył, że spółka składała wnioski o przyznanie płatności, począwszy od 2012 r. Przedmiotem deklaracji spółki w 2012 r. były działki

o numerach: [...] obrębu P oraz [...] i [...] obrębu P, obie położone

w gminie Ł, województwo l. Jak wynika z danych aplikacji ZSZiK, w latach 2005 – 2013 o płatności do powyższych działek ubiega się (poza stroną postępowania) łącznie 9 różnych podmiotów. Tak więc działki, do których o płatności za rok 2012 wystąpiła spółka, były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P M. W latach 2009 – 2013 o płatności do powyższych gruntów ubiegały się 4 odrębnie zarejestrowane podmioty, które łączy wspólnik – P M. W ocenie organu, przeniesienia posiadania powyższych działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW przez spółki, których P. M, występując we własnym imieniu, nie otrzymałby.

Organ odwoławczy wskazał, że rejestrowane na przestrzeni lat 2005 – 2012 spółki podawały jako swoje siedziby ten sam adres: ul. K 2 w B lub ul. Ż w B, będący adresem zamieszkania P M, względnie F 133. Ponadto na 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. w 87 podano jedno konto bankowe nr [...] w [...], w którym jako właściciela konta wskazano P M lub D M.

Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez osoby: P M, R M oraz D M. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają w nich wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P M prowadzi działalność pod firmą N, który to podmiot jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez inne spółki działkach. Organ odwoławczy podkreślił przy tym nieograniczoną decyzyjność ww. osoby, która występuje jako bezpośredni lub pośredni wspólnik w 90 różnych spółkach oraz pełni w nich powyższe funkcje.

Pomimo wystosowania wezwania spółka, w ocenie organu odwoławczego,

w żaden sposób nie potwierdziła prowadzenia produkcji płodów rolnych jako odrębny od P M podmiot. Brak jest dokumentów potwierdzających samodzielne zarządzanie, jak również dowodów i dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa. Złożone przez spółkę w toku postępowania dokumenty dowodzą, że prace rolne w 2012 r. na deklarowanych gruntach na zlecenie spółki wykonywała N, której właścicielem jest P M oraz GPR A E sp. z o.o., której P M jest wspólnikiem i prezesem. Ponadto złożony protokół Nr G/001761/2012 z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność

z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia wszystkich przesłanek do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych, są to bowiem odrębne zagadnienia. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej.

Wprawdzie w transakcjach pomiędzy podmiotami, w których P M jest właścicielem lub wspólnikiem, brały udział inne osoby, m.in. M P, M P, K G, M i, czy M W, niemniej jednak działały one na zlecenie wspólników, m.in. P M.

W konsekwencji przyjąć należy, że grunty rolne zgłoszone przez spółkę są de facto zarządzane przez tę samą osobę – P. M, a grunty zgłaszane przez P M oraz spółki, w których jest wspólnikiem nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Zadeklarowane do płatności przez spółkę grunty nie były zatem w jej posiadaniu, tylko we władaniu P M, stanowiły one część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. To P M prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności ONW i uzyskania wyższych płatności, dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego,

a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Tym samym stworzył sztuczne i pozorne warunki sprzeczne z celami danego działania, wymagane do otrzymania takich płatności. Przyznanie więc spółce wnioskowanych płatności byłoby sprzeczne

z § 2 rozporządzenia ONW. Posiadanie w świetle tego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Posiadaczem można określić osobę, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, tzn. rolnikiem, który rolniczo użytkuje posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a nadto stosuje zwykłą, dobrą praktykę rolniczą. Warunkiem przyznania płatności jest więc faktyczne, a nie tylko pozorne, posiadanie działek rolnych.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez spółkę

o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko, organ odwoławczy ich nie uwzględnił, bowiem ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy,

a prowadziłyby tylko do przedłużenia postępowania wyjaśniającego. Tak samo organ odwoławczy ocenił inne wnioski dowodowe zgłaszane przez spółkę. Organy obu instancji przyznały, że należy odróżnić samodzielny byt spółki jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego, jak wykazano powyżej, spółka nie czyniła. Organy nie kwestionowały przy tym, iż spółka jako osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko, jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Natomiast nie wyklucza to prowadzenia innej działalności, jako że spółka z o. o. może być zawiązana

w jakimkolwiek celu dopuszczonym prawem.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada, określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej: "ustawa

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ww. ustawy, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

W związku z tym uznać należy, że organy ARiMR, orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego, uczyniły zadość wymogom stawianym przez ww. przepis, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Organy ARiMR przyznały, że zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców nie narusza żadnych przepisów krajowych, czy unijnych. Jednak ustalony

i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami, wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej (prowadzenie przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza) nie pozwala na przyjęcie stwierdzenia, iż działalność w formie licznych spółek, których wspólnikiem był P M, była uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Poza tym organy uznały, że korzyść w postaci ominięcia przepisów modulacyjnych była jedyną uzyskaną przez stronę. Stworzenie sztucznych warunków skutkujących ominięciem modulacji jest sprzeczne z celem równoważonego rozwoju jako jednego z celów Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, reprezentowana przez prezesa Zarządu T F. Zarzuciła organom: błędy w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego, błędną wykładnię i stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a także niekonstytucyjne stosowanie tych przepisów w sprawie. Wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty skargi jej autor podkreślił, że wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodów osobowych złożone przez stronę w postępowaniu stanowią realizację prawa strony. Ciężar dowodu, który spoczywa na stronie nie oznacza, że organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter dowodu nie może tego dowodu przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę. Przeprowadzenie dowodów osobowych było więc niezbędne, ponieważ nie można określać woli uczestników czynności prawnych i osób działających w imieniu, na rzecz i ryzyko osób prawnych wbrew treści dokumentów potwierdzających te czynności, bez odebrania żądanych przez spółkę dowodów osobowych. Takie działanie organów stanowi dowolność administracyjną i nie może zostać zaakceptowane. Skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR nie oceniły wyczerpująco dokumentów złożonych przez spółkę, zostały one zignorowane lub wybiórczo skwitowane. Organy błędnie ustaliły, że przenoszenie posiadania działek było fikcyjne, że to nie spółka, była posiadaczem deklarowanego do płatności gospodarstwa rolnego, tylko P M. Arbitralnie stwierdziły, iż to P M ponosi nakłady i czerpie zyski z prowadzonej na zgłoszonych przez spółkę gruntach. Do akt sprawy nie włączono sprawozdań finansowych spółki, dokumentów dotyczących przekazania posiadania przedmiotowych działek rolnych oraz decyzji wydanych za lata poprzednie, a dotyczących realizacji wieloletnich zobowiązań ONW i PRŚ na ww. działkach.

W ocenie strony, dla zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy przeanalizować wyrok TSUE z dnia 12 września 2013 r., sygn. C - 434/12,

z którego wynika, że samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów danego wsparcia. Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę. Zdaniem skarżącej, działalność wnioskodawcy nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co wyklucza zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.

Skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR, wypełniając treść klauzul generalnych, ograniczyły się do wykazania zmian we władaniu określonymi gruntami (czego zresztą strona skarżąca decyzję nigdy nie podważała), zupełnie pomijając cel dokonywania tych zmian. Organy uznały a priori, iż celem spółki było ominięcie prawa, bez próby zbadania rzeczywistego celu, zamiaru i woli wnioskodawcy. Świadczy o tym również bezpodstawne nieuwzględnienie przez organy wniosków dowodowych składanych przez spółkę. Praktyka stosowania nieprecyzyjnych i niejednoznacznych przepisów świadczy o tym, że w rzeczywistości tworzą one jedynie szkielet instytucji prawnej, której treść w istotnym stopniu zostaje ukształtowana dopiero w praktyce (vide rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyrokach: z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie SK 18/09 oraz z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie K 4/03). Z powyższych przyczyn wskazane przepisy, a szczególnie sposób ich stosowania przez organy w sprawie, nie spełniają wymagań wzorca, wywodzonego z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2012. Zdaniem organów, nastąpiło to na skutek dokonanych ustaleń, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w § 2 rozporządzenia ONW w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego w celu uzyskania wyższych płatności ONW.

Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi, który podjął zobowiązanie, o którym mowa w punkcie 1 tego przepisu, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha, do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych wynoszącej w ww. dniu nie więcej niż 300 ha, jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z kolei art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, na który powołały się organy

w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, wskazuje, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, organy winny wykazać

w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Zdaniem Sądu, w czynnościach organów podejmowanych w niniejszej sprawie w celu ustalenia faktów, będących podstawą odmowy przyznania żądanej płatności, zabrakło przekonywujących dowodów, dających się zweryfikować przez Sąd. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia sztucznych warunków

w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Istotne jest również, że każde ustalenie organu, w tym wynikające z systemu informatycznego winno wynikać z dowodów zebranych w konkretnej sprawie. Dopiero wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje będzie można uznać za przekonywujące, zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). W przeciwnym razie ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a. (swobodną ocenę dowodów) oraz art. 8 k.p.a. (zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów Państwa).

Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 k.p.a., obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, że rzeczywiście spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu.

Uzasadnienie odmowy przyznania płatności w przedmiotowej sprawie jest nieprecyzyjne, ponieważ organy w tym zakresie wskazały niejako na dwie przyczyny takiej odmowy. Z jednej strony jest to niespełnienie warunków z § 2 rozporządzenia ONW (brak posiadania przez spółkę zadeklarowanego gospodarstwa rolnego),

a z drugiej stworzenie przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zdaniem Sądu, wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą podstawę do odmowy płatności. Dopiero gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności. Jeśli więc organy uznały brak przesłanek z § 2 rozporządzenia ONW, to zbędne było wówczas wykazywanie stworzenia przez stronę sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W tym miejscu należy wskazać, że przepisy rozporządzenia ONW nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie

w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się

o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie

z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, faktycznie nimi władają, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw,

o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres i intensywność użytkowania typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt. Poza tym w przypadku gruntów rolnych posiadaczem jest ten, kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Bardzo ważny jest również psychiczny element posiadania. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych, czy jednostek organizacyjnych, takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, których świadomość i wola musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie.

Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej, czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również można brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy, czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji z obiektywnymi okolicznościami dotyczącymi zewnętrznych przejawów działalności tych podmiotów.

Powyższe wywody Sądu organy ARiMR powinny mieć na uwadze przy ustalaniu, czy podmiot ubiegający się o płatności ONW jest posiadaczem deklarowanych gruntów rolnych.

Na organach administracyjnych spoczywa również obowiązek wykazania przez beneficjenta stworzenia sztucznych warunków. Muszą wówczas ustalić występowanie łącznego istnienia elementu obiektywnego (ogół okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel przez nie realizowany nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Taką wykładnię terminu "sztucznych warunków", o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, wskazuje TSUE w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12.

Organy administracji powinny precyzyjnie i przekonywująco wykazać, mając na uwadze ww. wyrok TSUE, w jaki sposób beneficjent sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie, w oparciu o ww. przepis, na spółkę nałożony został obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jej uprawnienia do otrzymania płatności. Jednak należy zgodzić się ze skarżącą, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na jej żądanie dowodów osobowych (z zeznań świadków wskazanych przez nią kilkakrotnie

w pismach w toku postępowania wyjaśniającego). Strona nie może przeprowadzić tego dowodu bez udziału organu. Organy zaniechały również przeprowadzenia innych dowodów z dokumentów, o które wnosiła spółka uznając, że przedłuży to postępowanie, a dowody nie wniosą nic istotnego do sprawy.

Zdaniem Sądu, zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę, w tym ze źródeł osobowych, na okoliczności, które podważa organ, jest realizacją spoczywającego na niej ciężaru dowodu jako na podmiocie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżąca zgłaszała wnioski o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Tymczasem organy administracji orzekające w tej sprawie arbitralnie uznały, że spółka w dacie składania przedmiotowego wniosku nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P M, on je prowadził, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski. Natomiast spółka została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności.

Powyższych ustaleń organy dokonały na podstawie danych z systemu ZSZiK, odmawiając realizacji inicjatywy dowodowej skarżącej spółce, która chciała wykazać istotne okoliczności przeciwne, a więc zmierzające do przyznania płatności. Niezrozumiałe jest w tym zakresie stanowisko organów, które z jednej strony stoją na stanowisku, że strona powinna swoim działaniem udowodnić twierdzenia, przedstawić materiał dowodowy świadczący przeciwko twierdzeniom organu, a z drugiej strony odmawiają jej prawa do przeprowadzenia wskazanych przez nią dowodów z góry przesądzając, iż w zderzeniu z ich danymi z systemu informatycznego, ewentualne zeznania świadków nie wpłynęłyby na pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Nie można w takim układzie, w ocenie Sądu, zgodzić się z organami, że stojąc na straży praworządności rozpatrzyły wyczerpująco cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków", bo z tych okoliczności chcą wywieść odpowiednie skutki prawne, wynikające z obowiązku badania, czy środki finansowane

z budżetu Unii Europejskiej są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

Zauważyć również należy, że niniejsza sprawa dotyczy płatności ONW na 2012 r., o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. W polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia

w tej sprawie "sztucznych warunków", o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, na podstawie obiektywnych informacji znajdujących się

w KRS.

Organy winny również wyjaśnić, czy spółka jako poprzedniczka skarżącej, prowadziła w 2012 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika

w rozumieniu § 2 rozporządzenia ONW. W tym zakresie nie poczyniono przekonywujących i jednoznacznych ustaleń, skupiając się jedynie na zestawieniu podmiotów, które deklarowały działki do płatności wymagających modulacji,

a jednocześnie miały w swoim składzie osobowym P M (w różnych rolach: wspólnika, prezesa zarządu, prokurenta). Zdaniem Sądu, organy orzekające

w sprawie są nieobiektywne, gdy zaprzeczają, że spółka była posiadaczem deklarowanych do przedmiotowych płatności działek rolnych, nie umożliwiając jednocześnie skarżącej wypowiedzenia się w tym zakresie. Uznanie na podstawie danych z ZSZiK, że posiadaczem tego gospodarstwa rolnego był wyłącznie P M jest - w ocenie Sądu - dowolne, a co najmniej przedwczesne.

Organy ustaliły, że na 90 spółek, funkcjonujących w 2012 r., w 87 wskazano jedno konto bankowe w [...], w których jako właściciela konta wskazano P M i jego syna D M. Zatem, w ocenie organów, środki pieniężne z tytułu płatności dla poszczególnych spółek w większości przekazywane są na jedno konto bankowe. Takie ogólne ustalenia nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia; nie wykazują ani braku posiadania przez spółkę prawa handlowego, działającą przez swoje organy, deklarowanych do płatności bezpośrednich gruntów, ani stworzenia "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania tej płatności.

Argumentem za stworzeniem "sztucznych warunków" w przedmiotowej sprawie nie może być również okoliczność podnoszona przez organy, że P M oraz jego była żona R M jako małżeństwo posiadali dwa odrębne numery

w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Jak wywiódł WSA

w Warszawie w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie VIII SA/Wa 915/11, błędne nadanie numeru producenta (odrębnego dla każdego z małżonków) przez organ ewidencyjny nie może obciążać rolnika negatywnymi skutkami, o ile spełnione są prawnomaterialne warunki przyznania płatności, gdyż stanowi to naruszenie zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasady zaufania (art. 8 k.p.a.). NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie II GSK 976/12 (publ. CBOSA) oddalił skargę kasacyjną

w ww. sprawie, złożoną przez Dyrektora ARiMR. Z tych orzeczeń sądowych wynika, że kwestia posiadania dwu odrębnych numerów przez małżonków pozostaje bez wpływu na uprawnienie każdego z osobna do płatności, z tym że płatność za te same grunty za dany rok kalendarzowy może być przyznana tylko raz.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez T A w toku postępowania dokumenty, mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P M, nie jest, w ocenie Sądu, wystarczająca do uznania, że spółka nie prowadziła samodzielnie działalności rolniczej. Ocena dokumentów złożonych przez spółkę została dokonana przez pryzmat danych znanych organom z urzędu, zawartych w ZSZiK.

Aby ustalić brak przesłanki posiadania przez spółkę deklarowanych do płatności gruntów, nie wystarczy powołanie się na dane ZSZiK oraz analiza osobowa wymienionych w tabelach podmiotów. Dowolne przy takim uzasadnieniu są również ustalenia organów, że przenoszenie posiadania poszczególnych działek pomiędzy podmiotami było fikcyjne. Organy winny w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów zadeklarowanych do płatności na 2012 r., a więc: czy użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, czy miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie dotacje występować ze środków unijnych. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej, organy winny zbadać sprawozdanie finansowe spółki (bilans) za 2012 r., jak również przeprowadzić inne dowody osobowe i z dokumentów wnioskowane przez spółkę w pismach, wskazanych na wstępie uzasadnienia.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, za dowolne, a co najmniej przedwczesne, należy uznać stwierdzenie organów, że poprzedniczka skarżącej nie prowadziła samodzielnej działalności, ale była organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi

i prowadzonymi przez P M, co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. W sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez spółkę w toku postępowania administracyjnego celem ustalenia posiadania i samodzielnego prowadzenia zadeklarowanego w przedmiotowym wniosku gospodarstwa rolnego, jak również ocenić zebrany materiał dowodowy w sposób wszechstronny, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Za przedwczesne, w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów, uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń z uwzględnieniem wytycznych Sądu,

a następnie wyjaśnić istotne, sporne kwestie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy w taki sposób, aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt trzeci wyroku).