Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2521/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2292/15 w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od L. R. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 czerwca 2016 r., I SA/Wa 2292/15 oddalił skargę L. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] lipca 2015 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości, położonej w miejscowości O. przy ul. H. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji były przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 z późn. zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl przepisów tej ustawy, przysługuje ich właścicielowi (art. 2), a w przypadku jego śmierci wszystkim jego spadkobiercom bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Z wniosku złożonego 13 maja 2015 r. w organie przez L. R. wynika, że jej matka A. K. zmarła 16 grudnia 1997 r., ona zaś jest jedyną jej spadkobierczynią na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy o stwierdzeniu nabycia spadku z 21 września 2005 r., IV Ns 1250/00.

Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Zatem warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Termin ten nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu wyjątkowo i tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie zawierają.

Prawidłowo również organ wskazał, że w tej sprawie nie może mieć zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. (SK 11/12) uznający art. 2 pkt 1 cyt. ustawy za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnośnie obowiązku zamieszkiwania na byłym terytorium Państwa Polskiego. Nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy o prawie do rekompensaty wprowadzona została ustawą z 12 grudnia 2013 r. na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie sądu treść art. 2 ustawy zmieniającej oznacza, że osoby, którym odmówiono przyznania prawa do rekompensaty wyłącznie z uwagi na fakt nie spełnienia przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogą na skutek powołanego wyroku i wprowadzonej nowelizacji do ustawy o prawie do rekompensaty ubiegać się o wznowienie postępowania, zaś osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. mogą złożyć nowy wniosek, o ile wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP mają wpływ zmiany dokonane w tej ustawie. Termin na złożenie takich wniosków został przewidziany na okres od 27 lutego 2014 r. do 27 sierpnia 2014 r. W tym terminie nie wpłynął wniosek L. R. Zaś Trybunał nie zajmował się więc oceną konstytucyjności art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Nie można również podzielić stanowiska, że skarżącej nie dotyczy termin określony w ustawie, tj. 31 grudnia 2008 r., gdyż jej matce prawo do rekompensaty zostało już przyznane, a ona sama odziedziczyła prawo do niezrealizowanej części rekompensaty, w sprawie nie ma bowiem zastosowania art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. Aktualnie obowiązująca ustawa o realizacji prawa do rekompensaty (...) ma za zadanie uregulowanie roszczeń zabużańskich w sposób ostateczny. Z tej przyczyny w art. 27 ustawy postanowiono, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przedmiotowa problematyka była zaś w ciągu kilkudziesięciu lat, które minęły od czasu zakończenia II Wojny Światowej, wielokrotnie regulowana w licznych aktach prawnych. Początkowo regulacje te miały charakter cząstkowy, z czasem zaś doczekały się ujęć całościowych jak np. regulacje zawarte w ustawie z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) i ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Następnie tematyce tej poświęcone zostały odrębne ustawy, tj. ustawa z 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.) oraz aktualnie obowiązująca ustawa zabużańska z 8 lipca 2005 r. Istotne zaś jest to, że choć całość regulacji, dotyczącej praw Zabużan cechuje ogólnie zbieżność, związana z jej celem, to jednak pomiędzy poszczególnymi aktami prawnymi występują także istotne rozbieżności. Podstawą nabycia przez A. K. połowy nieruchomości położonej w P. przy ul. M. [...] było rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z 12 sierpnia 1957 r. w sprawie trybu dokonywania sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i innych nieruchomości. Z decyzji nr [...] z [...] lutego 1962 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. wynika, że A. K. jako repatriantce, która pozostawiła poza granicami Państwa Polskiego nieruchomość o wartości 327 300 zł, przyznano w zamian nieruchomość państwową o wartości 171 789 zł. Jednak sprawa wszczęta wnioskiem skarżącej z 13 maja 2015 r. stanowi sprawę odrębną od sprawy zakończonej wydaniem decyzji z [...] lutego 1962 r. na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie ustawy z 2005 r. Postępowanie wszczęte na wniosek A. K. nie było zatem wszczęte i zakończone, nie ma zatem do takiej sytuacji zastosowanie art. 27 ustawy z 2005 r., który dotyczy jedynie spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Częściowa realizacja prawa do ekwiwalentu na podstawie wcześniej obowiązujących regulacji nie zamykała drogi do dochodzenia tego prawa na podstawie dziś obowiązującej ustawy zabużańskiej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła L. R., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o wydanie wyroku reformatoryjnego i uwzględnienie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia od Skarbu Państwa według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej są zgodne z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:

1. art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej przez błędne przyjęcie, że prawo L. R. do reszty rekompensaty, zależy od złożenia przez nią wniosku o rekompensatę w trybie art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, tj. w terminie do 31 grudnia 2008 r.;

2. art. 27 ustawy zabużańskiej przez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej nie jest kontynuacją wniosku o rekompensatę złożonego przez jej matkę przed dniem wejścia ustawy w życie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestionowany wyrok zapadł z naruszeniem art. 27 ustawy zabużańskiej, zgodnie z którym postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przywołana decyzja nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z [...] lutego 1962 r. jest niebudzącym wątpliwości dowodem, że sprawa o rekompensatę wszczęta została przed wejściem w życie ustawy zabużańskiej. Wydana też została wcześniej decyzja o przyznaniu rekompensaty i jej wysokości. Ponieważ wysokość ta ustalona została w cenach z 1962 r. rzeczą organu pozostaje tylko waloryzacja wartości reszty rekompensaty zgodnie z tą ustawą. Naruszenie prawa w tym przypadku polega na niezastosowaniu art. 27 ustawy zabużańskiej.

Zaskarżony wyrok podnosi w związku z oddaleniem skargi z powodu niezłożenia wniosku w terminie do 31 grudnia 2008 r., że L. R. nie złożyła wniosku również w terminie od 27 lutego 2014 r. do 27 sierpnia 2014 r., to jest w terminie wskazanym w ustawie z 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże L. R. nie korzystała z tej możliwości, gdyż odmowa przyznania rekompensaty w jej przypadku pozostawała bez związku z kwestią wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej (art. 2 pkt. 1 ustawy).

Podstawę prawną wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym zgodności stosowanych przepisów z Konstytucją RP jest art. 193 w związku z art. 45 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Według art. 193 tej ustawy, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio, przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zaś według art. 45, dotyczącym postępowania przed sądem wojewódzkim, pisma postępowaniu sądowym (pisma sądowe) obejmują wnioski i oświadczenia stron.

Jeżeli chodzi o meritum tego wniosku, to chodzi o zapobieżenie stosowania w tych sprawach, przepisów, które jawią się jako niekonstytucyjne już na pierwszy rzut oka, czyli nawet bez bliższej analizy. Chodzi o przepisy ustawy zabużańskiej, które wprawdzie nie zostały uchylone przez Trybunał Konstytucyjny, ale których treść w sposób oczywisty nasuwa ocenę, że są niekonstytucyjne w świetle dotychczasowych wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących rekompensaty. Zacieśniając uzasadnienie, ze względu na granice skargi kasacyjnej, do spadkobierców po osobach, którym rekompensata została już przyznana, chodzi o następujące przepisy ustawy zabużańskiej: a/ art. 5 ust. 1 i 2, według których spadkobierca obowiązany jest złożyć wniosek o rekompensatę w terminie do 31 grudnia 2008 r.; b/ art. 13 ust. 2 i 3, według których zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości; wysokość świadczenia pieniężnego wynosi 20% wartości pozostawionych, nieruchomości (ust. 1), a zasadę tę stosuje się również wtedy, gdy uprawnionych do rekompensaty jest więcej niż jedna osoba (ust. 3).

W sprawie obowiązującej ustawy zabużańskiej Trybunał Konstytucyjny orzekał tylko raz w sprawie SK 11/12 (OTK ZU nr 9A, poz. 107). W wyroku z 23 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny uchylił jako niekonstytucyjny art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej dotyczący tzw. domicylu. Skutkiem tego wyroku była wymieniona zmiana ustawy zabużańskiej. Sprawa SK 11/12, poza monograficznym uzasadnieniem, nie odnosi się do materii niniejszej skargi kasacyjnej. Wprost przeciwnie kwestia ta przedstawia się, jeżeli chodzi o wyrok TK z 15 grudnia 2004 r., K 2/04 (OTK ZU Nr 1lA/2004, poz. 117).Wyrok w tej sprawie w twórczy sposób przyswaja dorobek teoretyczny sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym K 33/02 (OTKZU Nr 7A/2002, poz. 97), rozstrzygniętej wyrokiem z 19 grudnia 2002 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 1, poz. 15), i chociaż odnosi się do poprzednio obowiązującej ustawy zabużańskiej, to wynikają z niego daleko idące oceny przepisów ustawy zabużańskiej. Przede wszystkim wyrok w sprawie K 2/04 uchyla art. 3 ust. 2 ustawy z 2003 r., według którego zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego dokonuje się w wysokości równej 15% wartości tych nieruchomości, przy czym wysokość zaliczonej kwoty nie może przewyższać 50 000 PLN. W ustawie zabużańskiej kwestię wysokości rekompensaty regulują art. 13 ust. 2 i 3, według których zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych dokonuje się w wysokości równiej 20% ich wartości, a zasadę tę stosuje się również do świadczenia pieniężnego. Zasadę tę stosuje się również, jeżeli uprawnionych do rekompensaty jest więcej osób. Różnica pomiędzy ustawami z 2003 r. i ustawą z 2005 r. jest więc tylko taka, że ustawa z 2005 r. podnosi wysokość rekompensaty o 5%, czyli z 15% do 20%.

W uzasadnieniu uchylenia wymienionego przepisu Trybunał Konstytucyjny powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z 13 kwietnia 1999 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 34, poz. 320), w sprawie sygn. akt K 36/98 (OTK ZU nr 3/1999, poz. 40), według którego na ustawodawcy spoczywa nie tylko pozytywny obowiązek ustanowienia przepisów i procedur udzielających równej ochrony prawom majątkowym, ale także obowiązek negatywny "powstrzymywania się od przyjmowania regulacji, które owe prawa mogłyby pozbawić ochrony prawnej lub też ochronę tę ograniczać". Biorąc pod uwagę również to stanowisko, Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 2/04. uznał, że ograniczenie wysokości rekompensaty w przepisie art. 3 ust. 2 ustawy z 2003 r. jest nadmierne i niesprawiedliwe, a konsekwencji naruszające postanowienia art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Stanowisko to przedstawia się całkowicie aktualne przy obecnej regulacji wysokość rekompensaty zawartej w art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z 2005 r. W sprawie K 2/04 Trybunał nie uchylił art. 4 ust. 1 ustawy z 2003 r., według którego wniosek o rekompensatę należy złożyć nie później niż do 31 grudnia 2005 r. Samo przez się narzuca się podobieństwo tego przepisu do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 2005 r., według których wniosek o rekompensatę należy złożyć nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Ale należy wziąć pod uwagę, że w sprawie K 2/04 wystąpiła formalna przeszkoda do zajmowania się terminem złożenia wniosku do 31 grudnia 2005 r., gdyż nie zaskarżono tego przepisu. Należy więc samodzielnie określić podstawę zaskarżenia art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 2005 r., które wymagają, aby wniosek o rekompensatę w terminie do 31 grudnia 2008 r. złożył również spadkobierca po spadkodawcy, którego prawo do rekompensaty zostało już potwierdzone, a tylko niewykorzystane. Stosowane takiego wymagania do spadkobierców posiadających takie cechy przedstawia się jako niepotrzebne. Zachodzi bowiem sytuacja, że wszystko co najistotniejsze jest już ustalone. Do ustalenia pozostały tylko kwestie o charakterze porządkowym, w tym udokumentowanie prawa do spadku i aktualizacja wyceny. Obecne podejście do takiego spadkobiercy, a mianowicie wymaganie od niego złożenia wniosku w terminie do 31 grudnia 2008 r. jest sprzeczne z istotą prawa do spadku, jako prawa bezterminowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej są zgodne z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej został oddalony, ponieważ skład orzekający w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej nie naruszają wartości wynikających ze wskazanych w tym wniosku przepisów Konstytucji RP. Przepis art. 193 Konstytucji upoważnia każdy sąd do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego m.in. z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. W postanowieniu o wystąpieniu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego skład orzekający uzasadnia wątpliwości, co do zgodności aktu niższego rzędu z przepisami aktu wyższego rzędu, a ponadto wskazuje, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie prawne może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą pytanie to jest postawione. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że jednym z warunków koniecznych do wystąpienia z takim pytaniem jest powstanie – w ocenie składu orzekającego w danej sprawie – wątpliwości co do konstytucyjności kwestionowanych przepisów. Postanowienie o skierowaniu pytania prawnego skład orzekający przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu wraz z aktami sprawy za pośrednictwem prezesa sądu – § 60 regulaminu NSA. Wynika z tego, że kwestię wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym pozostawiono uznaniu sądu administracyjnego. Nie jest on również w tej kwestii związany żądaniem stron postępowania – por. wyrok NSA z 29 lipca 2004 r., OSK 533/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 11. Nie musi więc on kierować takiego pytania do Trybunału, jeżeli jest przekonany, że mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisy są zgodne z Konstytucją. W takiej sytuacji, wystarczy, że sąd da wyraz swemu przekonaniu w uzasadnieniu orzeczenia i wcale nie musi w tej kwestii polemizować ze stanowiskiem strony, ani też wyjaśniać jej, że jej pogląd o niezgodności zastosowanych przepisów z Konstytucją jest błędny, ponieważ badanie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Natomiast w wykonywaniu sądowej kontroli administracji sędziowie sądów administracyjnych są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 Konstytucji RP i art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.), a więc dokonują jej wedle przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej przez błędne przyjęcie, że prawo L. R. do reszty rekompensaty, zależy od złożenia przez nią wniosku o rekompensatę w trybie art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, tj. w terminie do 31 grudnia 2008 r. jest bezzasadny, ponieważ na podstawie przytoczonych przepisów warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Termin ten nie podlega przywróceniu. Uchybienie zaś temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia prawa do rekompensaty, które ma charakter materialny. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Mówiąc innymi słowy, skoro matka skarżącej nie wystąpiła we wskazanym terminie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do "reszty rekompensaty", to skarżąca, ażeby móc dochodzić tego prawa, musiała wystąpić ze stosownym wnioskiem w terminie do 31 grudnia 2008 r.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 27 ustawy zabużańskiej przez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej nie jest kontynuacją wniosku o rekompensatę złożonego przez jej matkę przed dniem wejścia tej ustawy w życie, ponieważ – po pierwsze – sprawa z wniosku matki skarżącej została zakończona decyzją ostateczną. Po drugie zaś, nie można mówić o tożsamości spraw skarżącej i jej matki ze względu na brak identyczności dwóch spośród trzech elementów konstrukcyjnych sprawy administracyjnej. Wspólnym elementem spraw z wniosków A. K. i L. R. jest tylko przedmiot obu tych spraw. Natomiast sprawy te różnią się zarówno elementem podmiotowym (różne osoby są stronami w tych sprawach), jak i podstawą prawną (obie sprawy podlegały rozpoznaniu i rozstrzygnięciu na podstawie różnych aktów normatywnych).

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sąd postanowił odstąpić w całości od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.