Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1245/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 71, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 141 § 4, art. 174 pkt 1, art. 190.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61, art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 140 aa ust. 1 i ust. 4 pkt 1a i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1975/17 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1975/17, oddalił skargę D. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lipca 2013 r. o godz. 14:50 w miejscowości B. na drodze powiatowej nr [...]: L. – D., granica województwa kujawsko-pomorskiego, na której dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8,0 t, zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy, składający się z 2-osiowego ciągnika samochodowego marki D. oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej marki H.. Pojazdem kierował D. A., który jako przedsiębiorca wykonywał przejazd z ładunkiem piasku. W wyniku ważenia stwierdzono:

a) rzeczywisty nacisk pojedynczej osi nienapędowej ciągnika samochodowego mieszczący się w wartości dopuszczalnej na danej drodze (8,0 t);

b) rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego wynoszący 10,200 t, a zatem przekraczający wartość dopuszczalną na danej drodze o 2,2 t, tj. o 27,50%.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na D. A. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Organ uznał, że stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenia stanowiły naruszenie dopuszczalnych wartości wskazanych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262, ze zm.; powoływanym dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych) oraz w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, ze zm.; powoływanej dalej jako; u.d.p.).

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ, odnosząc się do argumentu, iż wagami SAW nie można dokonać pomiaru masy całkowitej pojazdu, podniósł, iż procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budziły wątpliwości. GITD wskazał na obowiązek przestrzegania norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu oraz na to, że ich naruszenie skutkuje nałożeniem kar pieniężnych. Zdaniem organu, brak było podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych przeprowadzono nieprawidłowo. Ponadto organ podniósł, iż zgodnie z instrukcją producenta przedmiotowych wag, w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji ważenia wag SAW wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. A. wniósł o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2131/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. WSA za zasadne uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; powoływanej dalej jako: k.p.a.), co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia. Wskazał, iż jeszcze w toku postępowania administracyjnego skarżący kwestionował wynik ważenia. Strona zarzucała, że proces ważenia zespołu pojazdów odbył się niezgodnie z obowiązującymi przepisami, bowiem rażącym błędem było ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdu na podstawie zsumowania poszczególnych nacisków osi, gdzie każda z nich była ważona oddzielnie. Sąd podkreślił, że ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów w taki sposób może bardzo znacznie odbiegać od stanu faktycznego. W ocenie Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia, istotnym było zgromadzenie dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych, jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta. Koniecznym było także odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów istotnych z punktu nałożenia kary pieniężnej za przekroczenia nacisków osi oraz DMC pojazdu. Sąd uznał, że wskazanie w decyzji II instancji, iż strona podpisała protokół kontroli bez zastrzeżeń nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że wyniki pomiarów mogły być podstawą nałożenia kary pieniężnej. Argumentacja organu nie jest wystarczająca do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów DMC oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów. W ocenie WSA, w wyjaśnieniach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia DMC spornego zespołu pojazdów oraz nacisku osi wielokrotnej, organ nie wykazał, że inne są zasady pomiaru wartości DMC dwiema wagami do pomiarów statycznych oraz pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej. W przypadku identyczności zasady przeprowadzenia ww. pomiarów wykluczone jest zastosowanie wag przenośnych do pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej, skoro waga ta nie może być użyta do pomiaru masy całkowitej. Zdaniem Sądu, organ nie wykazał również, że waga nadaje się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych.

Sąd wskazał, że w "Instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych" wprowadzonej zarządzeniem Głównego Inspektora nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu SAW i LP), o 200 kg i 2%, celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. Zdaniem WSA, kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, wynikających ze świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów, należy uznać za działanie wadliwe. Powyższe unormowania mają wyłącznie charakter wewnętrzny i nie mają statusu norm powszechnie obowiązujących. Tymczasem wartość pomiaru nacisków osi oraz DMC ustalonego w niniejszej sprawie, przekładająca się na wysokość kary pieniężnej, została stwierdzona nie tylko na podstawie przeprowadzonego ważenia, ale również przy zastosowaniu współczynnika korygującego podanego w ww. zarządzeniu (wynika to z protokołu kontroli). Zdaniem WSA, już tylko z tego powodu pomiar nie może być uznany za prawidłowy, a jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.

Sąd stwierdził, że każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta. W tym celu producent wag typu SAW serii II wydał Instrukcję Obsługi, której wymogi zostały pominięte przez organ. Organ nie wyjaśnił, dlaczego ważenie z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w Instrukcji Obsługi wag SAW serii II, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników uzyskanych w czasie kontroli. Brak wyjaśnienia tej kwestii, zdaniem WSA, stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło również prowadzić do naruszenia art. 80 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że wynik ważenia był podstawą nałożenia kary pieniężnej w myśl art. 13g ust. 1 u.d.p. Podkreślił przy tym, że z dokumentów i aktów prawnych, na które powołuje się organ nie wynika, aby przy pomocy dwóch połączonych wag SAW 10C/II można mierzyć naciski na osie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych pomiarów. Wątpliwości tych nie usuwa także uzyskana przez wagi ocena zgodności, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach posiadających więcej niż trzy osie oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów.

Naczelny Sąd Administracyjny, wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r., sygn. II GSK 2638/15, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że w kontroli zespołu pojazdów stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego dla drogi nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu samochodowego, nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy ciężarowej oraz przekroczenie dopuszczalnej, całkowitej masy. Wskazał przy tym, że do nałożenia kary pieniężnej upoważnia wyłącznie uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić wątpliwości co do ch przeprowadzenia, bowiem jest to zasadniczy dowód do pociągnięcia do odpowiedzialności strony. NSA podkreślił, że organy oparły się na pomiarach zarówno (1) osi pojazdu, jak i jego (2) całkowitej masy, dokonanych za pomocą elektronicznej przenośnej wagi samochodowej typu SAW10 C/II. Użyte wagi posiadały aktualne świadectwa legalizacji ponownej, a nadto świadectwo to posiadał również przymiar wstęgowy, użyty do pomiaru w trakcie kontroli. Jak wynika z instrukcji obsługi wagi SAW 10 C/II, przeznaczona ona została do statycznego pomiaru nacisku kół i osi pojazdów. Istnieje możliwość pomiaru, za pomocą jednej pary wag, zarówno ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających dwie osie, jak również ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających trzy osie. Za pomocą tego urządzenia istnieje więc możliwość pomiaru zespołu pojazdów, składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy. Natomiast, w zakresie pomiaru masy całkowitej pojazdu, jak wynika z informacji przedstawiciela producenta wagi wynika, że technicznie możliwe jest wyznaczanie tej wartości, jednakże z uwzględnieniem błędu wagi. Jak wynika z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi tej wagi, przeznaczona ona została wyłącznie do statycznego pomiaru nacisku kół i osi pojazdów. Sam producent nie wskazał w instrukcji, że wagi tego typu mogą być także przeznaczone do określania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i ta okoliczność powinna być oceniona przez WSA, z uwzględnieniem również informacji Głównego Urzędu Miar w zakresie wyników tego typu wag.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. D. A. uzupełnił skargę podnosząc dodatkowe zarzuty oraz poszerzając swoją argumentację.

Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że w działaniu organów nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i w zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy rozstrzygnięcia, a argumentacja jest wyczerpująca. Sąd wskazał na treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zgodnie z którym jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

WSA przypomniał, że droga powiatowa nr [...] stanowi drogę, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Sąd przywołał treść regulacji normujących materię sprawy i stwierdził, że organ prawidłowo nałożył karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii VII. W ocenie Sądu, wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu jest pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania.

Mając to na uwadze Sąd uznał na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, że kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiarów pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca został zapoznany z instrukcją ważenia pojazdu, a odczytu wskazań dokonano w jego obecności. Nadto miejsce, w którym dokonano kontroli legitymuje się dokumentem potwierdzającym spełnienie warunków koniecznych do wykonywania pomiarów. Pojazd zważono jednokrotnie, zaś kierowca nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu.

WSA wskazał, że zgodnie z instrukcją producenta wag użytych podczas kontroli w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami);

2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że zalecane w instrukcji ważenie równoczesne nie oznacza, iż instrukcja nie dopuszcza od takich pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe, wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji).

WSA wskazał również, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie świadectw legalizacji ponownej wag użytych w sprawie, z których wynika, że są to wagi IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. Stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152; powoływanego dalej jako: rozporządzenie z 31.01.2008 r.), błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie jest to więc 150 kg. Tymczasem w sprawie wyniki ważenia każdej osi pomniejszono o 2 % zaokrąglone do 0,11 w górę. Sąd wskazał również, iż ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag SAW wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych, służących do określania masy będącej podstawą obliczania kar lub podobnych opłat. W konsekwencji Sąd uznał, że wagami tymi organ mógł ustalić zarówno naciski osi wielokrotnych, jak i masę całkowitą kontrolowanego pojazdu. Sąd podniósł, że tabela w pkt 2.5 instrukcji wag przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdów wieloosiowych. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie. Powołując się na orzecznictwo NSA, Sąd I instancji stwierdził, że zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest działaniem prawidłowym. Także pomiar DMC przy użyciu 1 pary wag został wykonany w sposób technicznie prawidłowy, zaś algebraiczne zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest działaniem prawidłowym.

Sąd podkreślił, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, iż nieautomatyczne wagi typu SAW 10C/II mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i pomiaru nacisku osi. Podkreślił przy tym, że kontrolowany pojazd (pojazd dwuosiowy z naczepą trzyosiową) jest pojazdem o takiej konfiguracji osi, jaka została przewidziana w punkcie 2.5 instrukcji. W związku z powyższym, zdaniem WSA, ważenie pojazdu przeprowadzono prawidłowo.

W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji przywołał treść art. 140ab ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określającego wysokości kar pieniężnych za brak zezwoleń określonych kategorii oraz art. 140aa ust. 4 tej ustawy, określającego przesłanki wyłączenia odpowiedzialności podmiotu za stwierdzone naruszenia w przedmiotowym zakresie. WSA stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przewożono piasek (ładunek sypki) i przypomniał, że kontrola - obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu - wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. W konsekwencji uznał, że w sprawie nie znajduje zastosowania powyższy przepis.

Sąd wskazał, że w sprawie niniejszej organ inspekcji drogowej działał w warunkach uznania związanego, zgodnie z którym stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. WSA podzielił również stanowisko organu, że skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podniósł przy tym, że okoliczności wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinien udowodnić podmiot wykonujący przejazd, bowiem to on wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki. Nie wystarczy bowiem zakwestionowanie swojej odpowiedzialności, ponieważ należy przedstawić jeszcze dowody na dochowanie w tym zakresie należytej staranności. Brak winy musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność musi wykazać dołożenie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej zgodnie z prawem. Sąd wskazał, że organ szeroko odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika i wyjaśniał, jak należy rozumieć dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia. Nie uznał zatem za chybione lub nieprawidłowo wskazane argumentów organu przedstawionych w tym zakresie. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Zaostrzony wzorzec staranności wpływa więc na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego przewozy. Przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność go obciążającą i wyłącza możliwość umorzenia na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem WSA, naruszenie norm prawa bezwzględnie obowiązującego świadczy o niedochowaniu przez stronę należytej staranności oraz o jej wpływie na powstanie naruszenia. Skoro przewoźnik podejmuje się transportu, może go rozpocząć po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia przepisów. WSA przypomniał raz jeszcze, że odpowiedzialność załadowcy jest odpowiedzialnością odrębną od odpowiedzialności przewoźnika, wobec czego przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności własnej jedynie poprzez wskazywanie na nieprawidłowe załadowanie towaru przez załadowcę.

Odnośnie pojęcia "braku wpływu" Sąd I instancji wskazał, że brak wpływu na powstanie naruszenia ma miejsce, gdy naruszenie następuje na skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot przy dochowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć. Brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby działalność ta była wykonywana zgodnie z przepisami prawa. W ocenie Sądu, skarżący nie przedstawił w toku postępowania okoliczności ani dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Reasumując WSA stwierdził, że decyzje obu instancji nie naruszają art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. A., zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przez Sąd I instancji:

I. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego (pkt 2a, 2b i 2c skargi z dnia 2 czerwca 2014) i skupienie się w uzasadnieniu jedynie na zarzutach proceduralnych - legalności ważeń i możliwości zastosowania wag i nieodniesienie się do nie mniej ważnych zarzutów naruszenia prawa materialnego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez petryfikowanie naruszenia przez organ wskazanych poniżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego:

a) art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonej w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej i zasady legalizmu poprzez nałożenie kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu bez podstawy prawnej w oparciu o wyniki ważenia – pomiar uzyskany przy użyciu wag typu SAW 10 C/II, jednak dokonane niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonym w świadectwie legalizacji oraz instrukcji producenta, a ponadto w oparciu o Zarządzenie nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz sprawozdanie "Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia "oś po osi" przy użyciu pary wag statycznych z dnia [...].11.2015 r.", które nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa;

b) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonej w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej i zasady legalizmu poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w oparciu o wyniki ważenia – pomiar uzyskany przy użyciu wag typu SAW 10 C/II, posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonane niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonym w świadectwie legalizacji oraz instrukcji producenta (tj. wag, które w układzie jednej pary nie są przeznaczone do dokonywania pomiarów masy całkowitej), a tym samym naruszenie zasady legalizmu, która miała istotny wpływ na wynik sprawy;

c) art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do faktów mających znaczenie dla sprawy, a podniesionych w odwołaniu i tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów oraz zasady przekonywania, podczas gdy kompleksowe uzasadnienie decyzji jest warunkiem niezbędnym dla wydania decyzji zgodnej z prawem w zgodzie z obowiązującymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego;

d) art. 8 k.p.a., art. 71 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wprowadzenie do materiału dowodowego dowodu sprzecznego z prawem, tj. protokołu kontroli i wymierzenie na jego podstawie kary pieniężnej, a który sporządzony został w sposób nieprawidłowy i nie został odpowiednio skorygowany przed jego podpisaniem przez funkcjonariusza;

e) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o dokument pt. "Sprawdzanie błędów pomiaru nacisku osi wielokrotnej oraz masy całkowitej pojazdu samochodowego metodą ważenia "oś po osi" przy użyciu pary wag statycznych z dnia [...].11.2015 r." i przyjęcie na jego podstawie, iż waga typu SAW 10C/II służyć może do pomiaru masy całkowitej pojazdu, podczas gdy w/w dokument jest dokumentem prywatnym, który nie może mieć waloru dowodu mającego kluczowe znaczenie dla prawidłowości dokonanych pomiarów, wbrew homologacji i instrukcji producenta wagi, a tym samym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. W sprawie były wymagane wiadomości specjalne i organ powinien powołać biegłego.

II. prawa materialnego, tj.:

1. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; zwanej dalej: p.r.d.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na petryfikowaniu naruszenia organu polegającego na wymierzeniu kary w wysokości 15.000 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej i potrójnej osi w sytuacji gdy przewożony był materiał sypki, a zatem w przypadku przekroczenia zarówno masy całkowitej, jak i nacisku osi pojazdu kara powinna zostać wymierzana w wysokości właściwej dla przekroczenia masy całkowitej (o mniej niż 10 %), a nie przekroczenia nacisku osi, bowiem zgodnie z ratio legis art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. towar sypki może się przemieszczać i decydujące znaczenie zarówno dla nałożenia kary, jak i ewentualnie jej wysokości ma masa całkowita, a nie nacisk na osie, który może się zmieniać wraz z przemieszczeniem się materiału sypkiego;

art. 140aa ust. 4 pkt 1a w zw. z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na petryfikowaniu naruszenia organu polegającego na wymierzeniu stronie kary pieniężnej za popełnienie deliktu administracyjnego w sytuacji gdy zachowanie strony nie spowodowało naruszenia dobra prawnego stanowiącego przedmiot ochrony przepisów administracyjno-karnych ustawy p.r.d., a tym samym nałożenie kary w sytuacji gdy zachowanie strony nie wyczerpało wszystkich znamion deliktu administracyjnego, których tylko łączne wyczerpanie może uzasadniać zastosowanie sankcji;

art. 140aa ust. 4 pkt 1a w zw. z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na petryfikowaniu naruszenia organu polegającego na wymierzeniu stronie kary pieniężnej za popełnienie deliktu administracyjnego w sytuacji gdy zachowanie strony nie było społecznie szkodliwe, nie było bezprawne, a stronie nie można przypisać braku należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a tym samym nie zostały spełnione wszystkie warunki uzasadniające zastosowanie sankcji administracyjno-karnej.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione w skardze kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 71 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., jak i przepisów prawa materialnego, tj. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz art. 140aa ust. 4 pkt 1a w zw. z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Związanie wykładnią prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji w praktyce oznacza, że Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, nie może jej pominąć. Nie jest również uprawniony do podejmowania próby jej podważania i kontestowania.

Sąd pierwszej instancji może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w następujących przypadkach: zmiany stanu faktycznego, zmiany stanu prawnego oraz w przypadku podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75).

W rozpoznawanej sprawie żaden z powołanych przypadków nie wystąpił. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz że nie można było oprzeć skargi kasacyjnej od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej został poddany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydany na skutek ponownego rozpoznania sprawy przekazanej temu Sądowi w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2017 r. o sygn. II GSK 2638/15 przesądził, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), uwzględniając skargę. Dokonał również bardzo obszernej oceny ustaleń faktycznych sprawy.

NSA we wskazanym orzeczeniu podkreślił, że "z instrukcji obsługi wagi użytej w sprawie - SAW 10 C/II przeznaczona ona została do statycznego pomiaru nacisku kół i osi pojazdów. Dodał również, że z instrukcji tej wynika, że istnieje możliwość pomiaru, za pomocą jednej pary wag, zarówno ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających dwie osie, jak również ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających trzy osie. We wskazanym orzeczeniu podkreślono, iż za pomocą tego urządzenia istnieje więc możliwość pomiaru zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy.

W uzasadnieniu wskazanego wyroku NSA podkreślono także, że oceniona przez WSA powinna być informacja uzyskana od przedstawiciela producenta wagi w zakresie pomiaru DMC i ta okoliczność powinna być oceniona przez Sąd I instancji – w płaszczyźnie oceny wartości dowodowej - biorąc pod uwagę także informacje Głównego Urzędu Miar w zakresie wyników tego typu wag.

NSA wyraźnie również dodał, że z instrukcji tej wynika, że istnieje możliwość pomiaru, za pomocą jednej pary wag, zarówno ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających dwie osie, jak również ciężarówki lub ciągnika, przyczepy lub naczepy - posiadających trzy osie. Za pomocą tego urządzenia istnieje więc możliwość pomiaru zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy. Ponadto wskazano, iż "Sąd I instancji zobowiązany będzie dokonać ponownej kontroli judykacyjnej działalności organów administracji publicznej uwzględniając powyższe uwagi w zakresie przede wszystkim przydatności i wartości dowodowej pomiarów uzyskanych za pomocą wag typu SAW, użytych w sprawie administracyjnej, a dotyczących zarówno określania pomiaru obciążenia osi, jak i masy całkowitej pojazdu przy uwzględnieniu ilości elementów składowych pojazdu członowego (tj. dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności, w świetle oceny stanu faktycznego dokonanej przez NSA w wyroku, a zaprezentowanej powyżej, dokonał oceny kwestii czy wagami SAW 10 C/II organ administracji mógł ustalić zarówno naciski osi wielokrotnych jak i masę całkowitą kontrolowanego pojazdu.

Zauważyć należy, iż zaprezentowana przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia prawa wiązała w tej sprawie Sąd pierwszej instancji i wiązała również strony postępowania, które stosownie do zakazu określonego w zdaniu drugim art. 190 p.p.s.a. nie mogły oprzeć skargi kasacyjnej na podstawach z nią sprzecznych. Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej analiza wszystkich zarzutów obejmujących naruszenie prawa procesowego prowadzi do konstatacji, że stanowią one polemikę z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, co w świetle art. 190 in fine p.p.s.a. uznać należy za niedopuszczalne.

W tym stanie rzeczy także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. ocenić należało jako nieuzasadniony, gdyż zawarty w uzasadnieniu wyroku WSA wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko Sądu, a brak nadmiernej rozwlekłości rozważań wręcz ułatwia przeprowadzenie jego kontroli. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art, 140ab ustawy prawo o ruchu drogowym. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

NSA w mniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na zakończenie należy się odnieść do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zdaniem NSA nietrafny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego naruszenia art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez ich niewłaściwą wykładnię. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w sprawie doszło do nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, w sytuacji gdy przewożony był materiał sypki, a zatem w przypadku przekroczenia zarówno masy całkowitej, jak i nacisku osi pojazdu kara powinna zostać wymierzana w wysokości właściwej dla przekroczenia masy całkowitej, a nie przekroczenia nacisku osi.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że mimo, iż kontrolowanym pojazdem przewożono piasek, który niewątpliwie stanowi ładunek sypki, wobec stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu powoduje, że w sprawie nie znajduje również zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że w przypadku, gdy kontrola obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, co jest wskazane w protokole kontroli, to nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., a zatem organ miał podstawy do nałożenia kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), a nie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d. (zob. tez wyrok NSA z 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 967/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kolejnych zarzutach prawa materialnego Skarżący kasacyjnie podnosi naruszenie treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 140aa ust. 4 pkt 1a w związku z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. Naruszenia tych przepisów ujmuje w dwóch wariantach, po pierwsze wskazuje, że doszło do nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, w sytuacji gdy nie doszło do wypełnienia znamion deliktu administracyjnego uzasadniającego jej nałożenia, po wtóre twierdzi, że działaniu, które stało się podstawą nałożenia kary nie można było przypisać bezprawności, bo dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.

Odnosząc się do tego zarzutu Sąd II instancji stwierdza, że on również postawiony został wadliwie. Z treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni albo na niewłaściwym zastosowaniu. Skarga kasacyjna musi jednoznacznie wskazywać jakiego rodzaju naruszenia dopatruje się w stosowaniu tego prawa. Analiza uzasadnienia rozpoznawanej skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że ten warunek nie został spełniony. Przede wszystkim w zakresie podnoszonego naruszenia strona kwestionuje ustalenia faktyczne, a więc wskazuje na wadliwość ważenia pojazdu. Wady w zakresie ustaleń faktycznych nie mogą być podnoszone w ramach naruszeń prawa materialnego. Stanowisko takie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, a jego skutkiem musi być uznanie tak stawianego zarzutu za niezasadny, jako nie spełniającego warunków określonych w ustawie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z tego więc powodu zarzut materialny w tej części należało uznać za nietrafny.

Natomiast odnosząc się do kwestii należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, należy przyjąć, że zarzut jest w tym zakresie merytorycznie nietrafny. Jego istota, co daje się ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, polega na niezastosowaniu treści art. 140aa ust. 4 pkt 1a do sytuacji faktycznej, w której znalazł się skarżący kasacyjnie, gdyż wykonywał przewóz po drodze, która na podstawie umowy między Powiatem W. a konsorcjum budującym autostradę została zawarta w zakresie korzystania z drogi powiatowej. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że treść umowy nie odnosi się do zasad przejazdu pojazdów nienormatywnych. Sąd II instancji zauważa, że strona skarżąca kasacyjnie tak postawiony zarzut uzasadnia odwołaniem się do naruszeń prawa procesowego, a w ramach zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. formułuje pogląd o wpływie umowy na ocenę kwestii materialnej jaką jest uchylenie odpowiedzialności z deliktu opisanego w art. 140aa ust. 1 p.r.d. Tak skonstruowane zarzuty nie odpowiadają wymogom ustawy, a to nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej (w istocie analogiczne zarzuty prawa materialnego rozpatrywał już NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2202/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału radcy prawnego reprezentującego Głównego Inspektora Transportu Drogowego w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organowi za udział w rozprawie nowo ustanowionego pełnomocnika profesjonalnego zasądzono koszty w wysokości 75 % stawki minimalnej – 3.600 zł, co dało kwotę 2.700 zł.