Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1584/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1584/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009r., sprawy ze skargi Spółdzielni "N" w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 października 2008r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 64 e § 2 i art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółdzielni Inwalidów "N" w K. w wysokości 41.309,85 zł.

Organ wskazał w uzasadnieniu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28.11.2007 r. (sygn. akt I SA/Kr 1422/06) uchylił wydane poprzednio w sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. Sąd nakazał uzupełnić materiał dowodowy w celu dokonania pełnej analizy sytuacji finansowej Spółdzielni oraz rozważenia czy w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego. Wykonując powyższe organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do przedłożenia stosownych dokumentów. Organ uznał na podstawie zebranej dokumentacji, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, za umorzeniem nie przemawia ważny interes publiczny, nie zaistnieją niewspółmierne wydatki egzekucyjne).

Uzasadniając poszczególne przesłanki organ szczegółowo wskazał aktywa wnioskodawcy i podał, że zobowiązana Spółdzielnia posiada majątek, z którego możliwa jest skuteczna egzekucja całości przedmiotowych wierzytelności. Organ szczegółowo ustalił przy tym, że zobowiązany podmiot prowadzi dużych rozmiarów przedsiębiorstwo (zatrudnia 1.893 pracowników), a ze swojej działalności osiągnął w latach 2005-2007 zyski znacznie przekraczające wysokość przedmiotowych wierzytelności. Spółdzielnia nawet w chwili składania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych posiadała środki finansowe znacznie przekraczające wysokość kosztów egzekucyjnych. Ponadto organ ustalił wysokość zobowiązań Spółdzielni wskazując, że obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi nie może przyczynić się do zachwiania działalności. Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu publicznego organ egzekucyjny podał, że liczba zatrudnionych pracowników jest bardziej uzależniona od posiadanych kontraktów niż od naliczania kosztów egzekucyjnych (spółdzielnia w pierwszym kwartale 2008r. zwiększyła wysokość zatrudnienia). Ponadto należności z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowią przychód Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z których finansowane są między innymi koszty wypłaty bieżących świadczeń osobom uprawnionym. Należności te zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań, a w konsekwencji zapobiegają powiększeniu długu publicznego. Rezygnacja organu egzekucyjnego z pobrania kosztów egzekucyjnych pozbawia ten organ środków na zapewnienie jego funkcjonowania.

Spółdzielnia Inwalidów "N" w K. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na powołane wyżej postanowienie zarzucając, iż organ egzekucyjny nie zbadał przesłanek pozwalających na umorzenie kosztów na dzień złożenia wniosku tj. [...] kwietnia 2006 r., a opłacenie kwoty kosztów spowoduje znaczny uszczerbek w jej majątku. Strona skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny nie poniósł żadnych kosztów egzekucyjnych poza skierowaniem zajęcia rachunku bankowego, a wszystkie wpłaty zostały dokonane dobrowolnie. Spółdzielnia zakwestionowała brak interesu społecznego w umorzeniu kosztów egzekucyjnych.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 2 października 2008r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz 1954 z późn. zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ocena sytuacji ekonomicznej strony została dokonana przez organ I instancji w sposób prawidłowy. Z zestawienia kwoty zobowiązań Spółdzielni i przedmiotowych kosztów egzekucyjnych wynika, że stanowią one niewielki procent. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynikają również okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółdzielnię.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że konieczność zapłaty kosztów egzekucyjnych powstaje wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wysokość kosztów określana jest na podstawie przepisów prawa i organ egzekucyjny nie może ich uzależniać od rzeczywiście poniesionych kosztów czy sytuacji finansowej zobowiązanego. Spółdzielnia Inwalidów "N" poza tym, że posiada status zakładu pracy chronionej jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, podlegającym takim samym zasadom prawa jak inne podmioty. Status zakładu pracy chronionej daje wystarczająco uprzywilejowaną pozycję wobec innych jednostek i firm, pozwala korzystać z ulg i pomocy niedostępnej dla "zwykłych" podmiotów. Zarząd Spółdzielni odpowiada za prawidłowe zarządzanie jednostką tak, aby działalność była rentowna i uzasadniona gospodarczo. Zadaniem Zarządu Spółdzielni jest dostosowanie stanu zatrudnienia do potrzeb firmy. Zdaniem organu odwoławczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest podmiotem w sensie "interesu społecznego" uprzywilejowanym. Z wpływów jakie uzyskuje finansowane są wszelkie wypłaty dla osób uprawnionych w tym również dla osób niepełnosprawnych, rencistów itd. Pojęcie "interesu społecznego" powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Udzielenie Spółdzielni "N" pomocy w postaci układu ratalnego stanowiło znaczną ulgę, a stosowanie dalszej pomocy budzi wątpliwości, tym bardziej, że na złą sytuację finansową Spółdzielnia powołuje się od długiego czasu, a jej solidność jako płatnika składek podważa fakt nieterminowych spłat rat objętych umową ratalną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może kosztem innych osób uprawnionych pozbawić się środków niezbędnych do funkcjonowania.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółdzielnia Inwalidów "N" w K. zarzucając naruszenie:

1) art. 64 e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niesłuszne przyjęcie, że skarżący nie wykazał w toku postępowania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) art. 64 e § 2 pkt 2 w/w ustawy, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż za umorzeniem kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącego nie przemawia ważny interes publiczny,

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 k.p.a. przez naruszenie reguły swobodnej oceny dowodów, a co za tym idzie przyjęcie przez organ orzekający oceny dowodów, która jest sprzeczna w szczególności z zasadami współżycia społecznego, doświadczenia społecznego oraz logicznego rozumowania, a także przez niezachowanie w toku postępowania zasad praworządności, przez co został naruszony słuszny interes stron, a także interes społeczny;

- art. 8 k.p.a. wobec wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego polegającego na uznaniu za prawnie relewantnych istotnych okoliczności świadczących za istnieniem interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego, co konsekwencji naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Skarżąca ponownie podniosła kwestię nieproporcjonalności nałożonych na nią kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu egzekucyjnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w kontrolowanej sprawie postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy czyni zadość wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny oraz szczegółowo uzasadniły motywy rozstrzygnięcia. W szczególności zaskarżone postanowienie organu II instancji spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie prawidłowości sporządzenia uzasadnienia i odniesienia się w nim do zarzutów zawartych w zażaleniu, a zatem nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty w zakresie naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Z przepisu tego wynika, że przesłanki do umorzenia powinny być interpretowane w sposób ścisły, a umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach. Przepis oparty jest przy tym na konstrukcji uznania administracyjnego.

Zdaniem Sądu organy w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że strona skarżąca nie wykazała w toku postępowania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 28.11.2007 r. (I SA/Kr 1422/06) organy uzupełniły materiał dowodowy i dokonały pełnej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej, ustalając stan aktywów, zobowiązania oraz zyski osiągane przez Spółdzielnię "N". W oparciu o powyższe zasadnym jest stanowisko organów, iż przedmiotowe koszty egzekucyjne stanowią niewielki ułamek wszystkich ponoszonych kosztów w prowadzonej działalności gospodarczej oraz w stosunku do majątku Spółdzielni, a zatem poniesienie przez stronę skarżącą kosztów egzekucyjnych w kwocie 41.309,85 zł, nie spowoduje znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej.

Ustawodawca wskazując natomiast "ważny interes publiczny " jako przesłankę umorzenia, posłużył się pojęciem nieostrym, a zatem ocena czy spełniona została owa przesłanka musi zostać przeprowadzona przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy. "Interes publiczny" o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien być oceniany zatem z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa (por. wyrok WSA w Warszawie z 4.08.2005r. III SA/Wa 646/05 opubl. LEX nr 1908180). Ustawodawca pozostawił przy tym organom pewien stopień "luzu decyzyjnego" przy dokonywaniu takiej wykładni.

Zdaniem Sądu organy podatkowe prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego nie wystąpiła. Sam status zakładu pracy chronionej nie może oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zakłady tego rodzaju w związku ze swoim statusem mogą korzystać z ulg i pomocy niedostępnej dla "zwykłych" podmiotów, co oznacza uprzywilejowanie w stosunku do "innych" podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W związku z tym dodatkowe uprzywilejowanie, jakim byłoby umorzenie kosztów egzekucyjnych, bez zaistnienia innych dodatkowych nadzwyczajnych okoliczności nie jest społecznie uzasadnione. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest również podmiotem, którego celem podstawowym jest realizacja "interesu społecznego" i w związku z tym nie można w rozpoznawanym przypadku ograniczać przysługujących mu środków, niezbędnych do jego funkcjonowania.

Pozostałe zarzuty dotyczące "rzeczywistych" kosztów egzekucyjnych, nie mogą również w ocenie Sądu prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych jest niezależny od zapłaty należności głównej, wysokość takich kosztów określana jest na podstawie przepisów prawa, przy czym organ egzekucyjny ma obowiązek je egzekwować. Ustawodawca nie uzależnia ich wysokości od rzeczywiście poniesionych wydatków.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.