Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1325/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, 1b, 3
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.
article: art. 66
journal: Dz.U. 2004 nr 253 poz 2531
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. F. i C. F. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ), dalej jako "K.p.a", art. 1 ust. 1 i 1b, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 83.), Prezydent Miasta P. orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie: obręb P., ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. 1 527 m2, zapisanej w KW nr [...], położonej w P., przy Alei N., przysługującego p. p. A. i C. małż. F., w prawo własności.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w dniu 16 stycznia 2012 r. P. W. - działający jako pełnomocnik A. i C. małż. F., złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowanie wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. Na podstawie zebranych materiałów dowodowych ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji Wojewody P. z dnia [...] 1995 r. na rzecz A. S A w W. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127), art. 40 ust. 3 i art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przedmiotowa działka stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego przez A. S.A. w W. Wskazano, iż z powyższego wynika, że w 1995 r. A. S.A. w W., jako państwowa osoba prawna, została "uwłaszczona", czyli państwowy grunt będący w zarządzie A. S.A. w W., został jej przekazany w użytkowanie wieczyste. Aktem notarialnym z dnia [...] 2011 r. Rep. A nr [...] "A." S.A. z siedzibą w W. zbyła prawo użytkowania wieczystego na rzecz p. p. A. i C. małż. F.

W dalszej kolejności wywiedziono, iż zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1b ustawy z dnia z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 83), możliwość dokonania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w stosunku do państwowych i samorządowych osób prawnych, spółek handlowych w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/12 uznano, że zbycie nieruchomości przez podmiot określony w ust. 1b na rzecz innego podmiotu nie wyłącza zakazu przekształcenia, określonego w powyższym przepisie, na co wskazuje wprost przepis art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wskazano, że przepis ten nie wymienia podmiotów określonych w art. 1 ust. 1b ustawy, zatem podmioty te zostały wyłączone z przekształcenia. W świetle przepisów art. 1 ust. 1b, ust. 2 i 3 ustawy prawo użytkowania wieczystego tych nieruchomości ma pozostać nieprzekształcone wówczas, gdy podmiotami tego prawa będą podmioty wymienione w ust. 1b pkt 1 i 2 jak również ich następcy prawni. Dla poparcia tego stanowiska organ odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej oraz opracowania prof. M. S. z dnia 31.08.2012 r. Zdaniem organu, wobec niespełnienia przez wnioskodawców przesłanek ustawowych, należało odmówić przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. i C. F., reprezentowani przez adw. P. W.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie polegające na przyjęciu, iż art. 1 ust. 1b pkt 2 ograniczający możliwość uzyskania prawa własności nieruchomości ma zastosowanie również do osób prywatnych będących następcami prawnymi podmiotów publicznych, które były użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dacie 13 października 2005 r.; naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez jego niezastosowanie przy ocenie spełnienia przez Odwołujących - jako następcy prawnego A. S.A., przesłanek wymaganych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sposób pomijający istotne okoliczności sprawy. Zdaniem odwołujących decyzję wydano w wyniku wadliwej i nieuzasadnionej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

W uzasadnieniu odwołania powołano się na zmianę ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, dokonaną ustawą z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 r. Nr 187 poz. 1110), która rozszerzyła zakres rodzajów nieruchomości, co do których użytkownik wieczysty może wystąpić z żądaniem przekształcenia dotychczasowego prawa w prawo własności nieruchomości. Wskazano, iż w stanie prawnym przed nowelizacją uprawnienie to dotyczyło nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub nieruchomości zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową lub garażową oraz nieruchomości o przeznaczeniu rolnym. Po nowelizacji żądaniem przekształcenia mogą być objęte wszystkie nieruchomości, bez względu na ich rodzaj i przeznaczenie. Rozszerzeniu po nowelizacji uległ także zakres podmiotowy stosowania ustawy, na wszystkich użytkowników wieczystych, w tym też osoby prawne, z zachowaniem dwóch wyłączeń określonych właśnie w art. 1 ust. 1b ustawy. Wskazano, że przepis ten, dodany ustawą zmieniającą, zasadniczo odpowiada projektowi przedstawionemu drukiem sejmowym nr 4325 z 2011 r. Odwołując się do uzasadnienia tego projektu podkreślono, że wyłącznie przewidziane w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy. Skarżący wskazali, iż prawo użytkowania wieczystego jest zbywalne, ustawodawca przewidział zatem, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Podniesiono, iż argument Prezydenta Miasta P., że przepis art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie wymienia następców prawnych osób wymienionych w ust. 1b pkt 2 ustawy, jest bezpodstawny, albowiem przepis art. 1 ust. 1b nie wylicza podmiotów mogących wystąpić z żądaniem przekształcenia, a wręcz odwrotnie, wskazuje na wyłączenia podmiotowe. Przepis art. 1 ust. 3 odsyła natomiast do art. 1 ust. 1 i 1a oraz ust. 2. Przepisy te zawierają wskazanie wszystkich grup podmiotów, do których ustawa znajduje zastosowanie. Natomiast między przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 1b ustawy zachodzi relacja lex specialis - lex generalis; art. 1 ust. 1 zawiera regułę ogólną, zaś przepis art. 1 ust. 1b ustawy regułę szczególną, która dla określonej klasy osób będących w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości przewiduje inny skutek (brak możliwości wystąpienia z żądaniem o przekształcenie). Podkreślono, że ograniczenie to ma zastosowanie tylko do podmiotów, których reguła szczególna dotyczy. Wobec tego odesłanie w art. 1 ust. 3 ustawy do art. 1 ust. 1 jest wystarczające, jeżeli podmiot spełnia kryteria ogólne, a nie jest kwalifikowany pod zakres działania reguły szczególnej. Odwołujący nie są podmiotem, o jakim mowa w art. 1 ust. 1b ustawy, natomiast są następcą prawnym podmiotu, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, czyli użytkownika wieczystego, któremu to prawo przysługiwało w dniu 13 października 2005 r. Wadliwe jest stanowisko Prezydenta Miasta P., że użytkownik wieczysty uprawniony do złożenia wniosku w wyniku nowelizacji ustawy, swoje uprawnienie wywodzi od podmiotu, będącego użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r., którego jest następcą. Następstwo prawne dotyczy wyłącznie prawa użytkowania wieczystego, a nie uprawnienia do przekształcenia. W dacie 13 października 2005 r. zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy był diametralnie inny. Argumentacja organu zakłada retroaktywne działanie zmiany wprowadzonej ustawą zmieniającą, przyjmując powstanie skutków prawnych pod postacią uprawnienia do przekształcenia na rzecz podmiotów, które były użytkownikami w przeszłości. Uprawnienie do przekształcenia nie przysługuje aktualnemu użytkownikowi wieczystemu w wyniku przeniesienia go przez zbywcę użytkowania. Jego źródłem jest przepis prawa, który taką możliwość przewiduje, przy czym dla zasadniczej grupy osób prawnych możliwość taka istnieje dopiero od dnia 9 października 2011 r., pod warunkiem że są użytkownikami wieczystymi co najmniej od dnia 13 października 2005 r., lub też są następcami prawnymi osoby, której w tym dniu prawo użytkowania wieczystego przysługiwało. Ograniczenie określone art. 1 ust. 1b ustawy dotyczy wyłącznie podmiotów tam wymienionych, pod warunkiem, że mają nieruchomości w użytkowaniu wieczystym. Odwołując się doi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Gl 993/2012 wskazano, że tożsame stanowisko prezentowane jest w sądownictwie administracyjnym.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dodatkowo podniósł, że uprawnienie odwołujących do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności należy odnieść do art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r. W jego treści nie można doszukać się odwołania do następstwa prawnego po podmiotach wymienionych w ust. 1b pkt 1 i 2. Literalna wykładnia tegoż przepisu wskazuje, iż w sytuacji, gdy następstwo prawne pochodzi po podmiotach wymienionych w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, możliwość przekształcenia została wyłączona. Przy czym wyłącznie możliwości przekształcenia odnosi się do każdoczesnego użytkownika wieczystego takiego gruntu. Wskazując na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie wykładni obowiązujących od dnia 9 października 2011 r. przepisów przedmiotowej ustawy Wojewoda wyjaśnił, że nie jest uprawniony do ich rozszerzającej interpretacji, gdyż każde działanie organu administracji winno być oparte na podstawie prawnej. Skoro ustawodawca nie przewidział w art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r. możliwości wystąpienia z żądaniem przekształcenia przez następców prawnych podmiotów wskazanych w ust. 1b przywołanego przepisu, to tym samym pozbawił organy orzekające w sprawie podstawy prawnej do wydania orzeczenia korzystnego z punktu widzenia strony.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. i C. F. reprezentowani przez adw. P. W. Żądając uchylenia wydanych w sprawie decyzji skarżący podtrzymali zarzuty podniesione w odwołaniu i przytoczoną tam argumentację.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w jej brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania wniosku skarżących.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Skarżący w dniu 16 stycznia 2012 r. zwrócili się do Urzędu Miasta P., z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonych w P. przy ul. Aleje N., oznaczonych geodezyjnie: działki nr [...] obręb P., arkusz mapy [...], o powierzchni odpowiednio 0.0898 i 0.1527 ha. W sprawie bezsporne jest również, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] 2011 r., Nr Rep. [...], skarżący nabyli prawo użytkowania wieczystego ww. działek od Spółki "A. S.A. z siedzibą w W. Prawo własności powyższych nieruchomości wpisane jest w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa. Z zapisów tych wynika ponadto, że przedmiotowe nieruchomości stały się z mocy prawa – na podstawie art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz.U. nr 253/2004 poz. 2531 ze zm.), przedmiotem użytkowanie wieczystego Spółki A. S.A., ustanowionego do dnia 31 grudnia 2092 r.

W tym miejscu wskazać należy, iż w odniesieniu do każdej z opisanych nieruchomości wydane zostały odrębne decyzje. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2013 r. znak [...]. Skarga na to rozstrzygnięcie wpłynęła do tut. Sądu i została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Po 1324/13. Wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1324/13 Sąd skargę oddalił, orzekając w tym samym składzie, co w niniejszej sprawie.

Istota sporu w niniejszej sprawie, obejmującej działkę nr [...], wynika z odmiennej oceny, czy w aktualnym stanie prawnym skarżącym A. i C. małż F. przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowanie wieczystego nieruchomości, które nabyli w dniu [...] 2011 r. od A. S.A. w Warszawie, w prawo własności. Wniosek o przekształcenie złożony został w dniu 16 stycznia 2012 r. i był rozpatrywany w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu nadanym ustawą nowelizująca z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 187 poz. 1110).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 9 października 2011 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. Nr 15, poz. 83), z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpić mogą osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Przepis art. 1 ust. 3 ustawy przyznaje prawo do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie również następcom prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 1 przedmiotowej ustawy.

Z kolei ust. 1b art. 1 formułuje negatywną przesłankę przekształcenia, wyłączając z tego zakresu, m.in. w pkt 2, nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, spółkom handlowym w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym. Zatem zgodnie z art. 1 ust. 1b ww. ustawy, jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to żądanie przekształcenia nie przysługuje.

Z powyższego wynika, iż aby osoba fizyczna lub prawna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji singularnej (tak, jak skarżący w niniejszej sprawie w drodze umowy sprzedaży), mogła żądać przekształcenia nabytego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podmiot, od którego prawo to nabyła, musi spełniać kryteria określone w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Wyłącznie w takim przypadku można uznać, że osoba taka jest następcą prawnym w rozumieniu art. 1 ust. 3 tej ustawy i z faktu tego wywodzić prawo do przekształcenia. Jak wyżej wskazano, na mocy art. 1 ust. 3 przedmiotowej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2 ustawy. Przepis art. 1 ust. 3 nie wymienia podmiotów określonych w art. 1 ust. 1b, zatem podmioty te zostały wyłączone, bowiem enumeratywne wyliczenie dotyczy osób fizycznych i prawnych będących następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a. Brzmienie bezpośrednie powołanych wyżej przepisów, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie budzi w tym zakresie żadnych wątpliwości, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni, aniżeli językowej (gramatycznej). Wykładnia rozszerzająca jest zatem w takiej sytuacji niedopuszczalna. Zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez podmiot określony w ust. 1b na rzecz innego podmiotu nie wyłącza zakazu przekształcenia wynikającego z art. 1 ust. 1b ustawy. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w tym zakresie stanowisko przyjęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/12 (dostępny na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego w: Baza orzeczeń).

Za taką wykładnią przepisów przemawia również istota zmian wprowadzonych w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jaka miała miejsce w 2011 r. W wyniku tej nowelizacji w art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy rozszerzono zakres podmiotowy oraz przedmiotowy działania ustawy. Zgodnie z ust. 1 art. 1 przyjęto, że uprawnienie do przekształcenia obejmie każdą nieruchomość będącą w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych w dniu 13 października 2005 r. – z wyłączeniem nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 1b. Odpowiednio do tych zmian dostosowano przepis ust. 3, stanowiącego o uprawnieniach następców prawnych osób wymienionych 1a w ust. 1, ust. 1a i ust. 2. Redagując nowe brzmienie ust. 3 nie musiano powtarzać wykluczenia z ust. 1b, bowiem zabieg taki był zbędny wobec jednoznacznej intencji ustawodawcy, który uprawnienie do przekształcenia wiąże ze statusem nieruchomości i jej użytkownika w dniu 13 października 2005 r. W tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w P. przy Alei N. - działki nr [...], była A. S.A., w której to Spółce Skarb Państwa posiadał (i nadal posiada) pozycję dominującą, a tym samym nieruchomość ta nie podlegała pod zakres przedmiotowy ustawy.

Skarżący odwołują się do wykładni celowościowej wskazując, że jak wynika z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy (przedłożonego Sejmowi RP VI kadencji, nr druku 4352), celem ustawodawcy było jedynie wyłączenie możliwości nabywania własności nieruchomości przez podmioty publiczne. Uznano bowiem, że prawo użytkowania wieczystego jest bowiem na tyle "silnym" prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizacje celów gospodarczych, do których zostały powołane państwowe i samorządowe osoby prawne. Ponadto wskazano, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa, m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały sią w zarządzie tych osób. Zwrócono uwagę, że powyższe "uwłaszczenie" nie zostało jeszcze zakończone i nadal toczą sią postępowania administracyjne, potwierdzające nabycie prawa użytkowania wieczystego przez te podmioty.

W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę przytoczona argumentacja nie może stanowić o konieczności przyjęcia wykładni celowościowej omawianych przepisów. Ustawodawca dokonał bowiem wyraźnego wyłączenia z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności takich nieruchomości, które w dniu 13 października 2005 r. były w użytkowaniu wieczystym podmiotów publicznych. Za takim założeniem przemawiają również stenogramy z posiedzeń komisji sejmowych – Komisji Infrastruktury, Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, z których wynika, że celem zmian ostatecznie uchwalonych w dniu 28 lipca 2011 r. było danie prawa do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym – z paroma wyjątkami – którzy w dniu 13 października 2005 r. byli już użytkownikami wieczystymi nieruchomości (sprawozdanie posła S. H. - przewodniczącego podkomisji powołanej przez trzy ww. Komisje –Biuletyn nr 5364/VI – posiedzenie Komisji w dniu 14 lipca 2011 r.). W uzasadnieniu przyjętego do procedowania projektu zmiany ustawy nie znajdziemy wyjaśnienia istotnej dla niniejszej sprawy kwestii. Zważyć jednakże należy, iż celem przyjętych rozwiązań nie była likwidacja instytucji użytkowania wieczystego. Instytucja ta nadal funkcjonuje w polskim systemie prawnym, jej charakter określają w pierwszej kolejności przepisy art. 232-243 k.c., natomiast zasady sprzedaży i oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. 2010 Nr 102 poz. 651 ze zm.) – Rozdział 3, art. 27-36. Nowelizacja ustawy miała na celu dostosowanie jej przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt K 9/08, w którym Trybunał orzekł, że art. 4 ust. 8 i 9 ustawy w zakresie, w jakim wskazuje, że udzielenie bonifikaty jest obowiązkiem organu jednostki samorządu terytorialnego właściwego do wydania decyzji przekształceniowej, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Nowelizacja dostosowuje brzmienie ustawy do powyższego wyroku uchylając art. 4 ust. 8 i modyfikując odpowiednio ust. 9 ustawy, tak by zastrzeżona przepisami ustawy bonifikata w wysokości 50% nie dotyczyła nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Jak wyżej wskazano, nowelizacja rozszerzyła również zakres podmiotowy i przedmiotowy działania ustawy, wprowadzając zarazem wyłączenia w tym zakresie, określone w przepisie art. 1 ust. 1b ustawy. Przeprowadzona w ten sposób wykładnia historyczna omawianych norm wprost prowadzi do wniosku, iż dokonanie zmiany art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie miało na celu poszerzenia zakresu tego przepisu o następców prawnych podmiotów, którym uprawnienie do przekształcenia nie przysługiwało przed nowelizacją i w świetle wprowadzenia do ustawy wyłączenia z art. 1 ust. 1b nadal nie przysługuje. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest również brak przepisów intertemporalnych, bowiem zgodnie z art.5 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych, a prowadzonych na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. W tych uwarunkowaniach pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Ustalając jednakże znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74).

Uwzględniając ten kontekst Sąd uznał, iż przyjęcie w rozpatrywanym przypadku rozszerzającej wykładni przedmiotowych przepisów stanowiłoby niedozwoloną ingerencję w prawo własności, przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego na podstawie przepisów Konstytucji (art. 165). Pozbawiłoby bowiem te podmioty kontroli nad nieruchomościami oddanymi w użytkowanie wieczyste, zmuszając do automatycznego akceptowania każdego wniosku o przekształcenie. Zarządzając swoim majątkiem, jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć na względzie potrzeby całej wspólnoty samorządowej, stosownie do art. 166 ust. 1 Konstytucji. Można sobie wyobrazić sytuacje, w których w interesie wszystkich mieszkańców danej gminy byłoby nieuwzględnienie wniosku o uwłaszczenie, chociażby z uwagi na przyszłe ważne inwestycje komunalne na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste, planowane do realizacji po upływie czasu, na który zawarto umowę o ustanowienie tego prawa rzeczowego, albo potrzeba sprawowania kontroli nad sposobem wykorzystania tych nieruchomości w większym stopniu niż byłoby to możliwe po przekształceniu. Stosunek użytkowania wieczystego, łączący właściciela nieruchomości z użytkownikiem, ma charakter cywilnoprawny i jest oparty na zasadzie równości stron, zatem taka ingerencja musi jednoznacznie wynikać z przyjętych rozwiązań prawnych.

W opinii Sądu w tych uwarunkowaniach przyjęte rozgraniczenie w zakresie możliwości przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zależności od tego, od jakiej grupy podmiotów dokonane zostało nabycie nieruchomości, nie może zostać uznane za naruszające normy konstytucyjne i pozostaje w zgodzie z pozostałymi przepisami, właściwymi dla kształtowanej prawnie materii.

Dnia 13 października 2005r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w Poznaniu przy Alei N. była A. S.A., w której to Spółce Skarb Państwa posiadał (i nadal posiada) pozycję dominującą. Organy obu instancji prawidłowo zatem przyjęły, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przekształcenia określona w art. 1 ust. 1 b ustawy i żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 3 skarżącym, jako podmiotom które nabyły od tej Spółki prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości, nie przysługuje.

Tym samym Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi oraz przedstawionego w niej stanowiska odnośnie wykładni przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 9 października 2011 r.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.