Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1152/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w J. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] działając w oparciu o art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) na skutek odwołania – skarżącej – L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymania mocy decyzji Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r. cofającej zezwolenie wydane w dniu [...] grudnia 2004 r. przez Prezydenta W. Nr [...] na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym usytuowanym przy ul. C. w W. z terminem ważności od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] stycznia 2015 r.

Organ odwoławczy powołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473, z późn. zm.).

Organ I instancji wskazał, że "L. Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością" spółka komandytowa z siedzibą [...] J., ul. P., posiada zezwolenie Nr [...] na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie wielobranżowym usytuowanym przy ul. C. w W., z terminem ważności od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] stycznia 2014 r.

Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.), organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku "nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym, nieletnim, na kredyt lub pod zastaw".

W dniu [...] czerwca 2010 r. około godziny 13.40 funkcjonariusze V Oddziału Terenowego Straży Miejskiej W., podczas wykonywania obowiązków służbowych ujawnili przypadek sprzedaży napojów alkoholowych (wódka "Gieroj" - 1 butelka o poj. 1 litra) osobie nieletniej, która oświadczyła, że zakupu dokonała w sklepie "L." przy ul. C. w W..

W toku przeprowadzonego postępowania zebrano następujący materiał dowodowy w postaci dokumentów: notatkę służbową funkcjonariusza Straży Miejskiej - str. W. S.; stanowisko strony z dnia [...] sierpnia 2010 r., kopie wydruków z kas rejestrujących transakcje sprzedaży w sklepie "L." i pismo strony z dnia [...] września 2010 r., pismo Prokuratury Rejonowej W. nr [...] datowane na dzień [...] kwietnia 2011 r.; końcowe stanowisko strony odnoszące się do zebranego materiału dowodowego wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania z dnia [...] maja 2011 r..

Ponadto w postępowaniu wyjaśniającym w charakterze świadków przesłuchano: - F. R. - nieletni ur. [...] lipca 1994 r., str. P. B. - funkcjonariusza SM, str. W. S. - funkcjonariusza SM,-M. C. - nieletni ur. [...] września 1994 r., P. M. - nieletni ur. [...] stycznia 1994 r., st. sierż. M. B. - funkcjonariusz Policji, st. str. K. W. - funkcjonariusza SM, I. R. - pracownika sklepu "L." , M. S. - kierownika sklepu "L."

W ocenie organu I instancji zeznania świadków korespondują ze sobą oraz z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z niekwestionowanymi przez organ zeznaniami funkcjonariuszy SM, którzy podjęli interwencję. Zgodne są one w kwestii, że osoby nieletnie wskazały miejsce zakupu alkoholu - sklep L. przy ul. C. w W.. Obaj świadkowie potwierdzili zgodnie, że ekspedientka przyznała się do faktu sprzedaży alkoholu wskazanemu nieletniemu. W zeznaniach świadków oraz kopii wydruków z kasy fiskalnej potwierdzony jest fakt, że nieletni zakupili butelkę wódki "Gieroj" o poj. 1 litra. Zdaniem organu zeznania te są wiarygodne, albowiem są spójne i nie zawierają wewnętrznych sprzeczności co do opisu elementów stanu faktycznego. Są one zgodne co do przedziału czasowego dokonania transakcji (niewielkie rozbieżności czasowe są wynikiem upływu czasu - pomiędzy wystąpieniem zdarzenia a przesłuchaniami świadków upłynęły 4 miesiące). Wszyscy świadkowie zgodnie potwierdzili fakt, że nieletni P. M. przyznał się do zakupu alkoholu i bezspornie wskazał jako miejsce zakupu sklep wielobranżowy "L." usytuowany przy ul. C. w W.. Wszyscy wskazali, że nieletni zakupił wódkę. Świadkowie są również zgodni co do faktu przyznania się sprzedawczyni ze stoiska alkoholowego w sklepie "L." do sprzedaży alkoholu osobie wskazanemu nieletniemu. Nie można podważyć zeznań osób nieletnich w kwestii zakupu alkoholu w sklepie L.. Wprawdzie dwóch z nieletnich F. R. i M. C. nie byli bezpośrednimi świadkami transakcji, ale widzieli kolegę wchodzącego do sklepu L. i wychodzącego z zakupionym alkoholem. Nie pamiętają nazwy zakupionego alkoholu, niemniej wszyscy wskazują na wódkę bądź alkohol wysokoprocentowy.

Przesłuchana w dniu [...] lutego 2011 r. w charakterze świadka sprzedawczyni, Pani I. R. zeznała, że nie pamięta czy sprzedała alkohol osobie nieletniej. Z jej zeznań wynika, że nie przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, odpowiedziała tylko na pytanie SM, że obsługiwała kasę na stoisku alkoholowym.

Zeznania Pani K. jak i zeznania Pana W. dotyczyły wyłącznie organizacji pracy w sklepie "L.". Każdy z kasjerów ma własne hasło dostępu do kasy rejestrującej transakcje sprzedaży, nie powinno być ono udostępniane innym pracownikom. Jednak istnieje praktyka udostępniania sobie nawzajem haseł przez pracowników co może uniemożliwić ustalenie odpowiedzialności personalnej pracowników w sytuacji np. stwierdzenia faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. Prokuratura Rejonowa W. pismem nr [...] poinformowała, iż postępowanie w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej zostało zakończone wydaniem w dniu [...] października 2010 r. postanowienia o umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Stosownie do treści art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia.

Zdaniem organu powołującego się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (II SA/Sz 1232/09) "art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi obliguje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w razie stwierdzenia nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności poprzez m. in. Sprzedaż i podawanie takich napojów osobom nieletnim. Przepis art. 43 ust. 1 natomiast penalizuje zabronione zachowanie polegające m. in. na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych kiedy jest to zabronione. Analiza zachowań określonych w tych przepisach, prowadzących do określonego w nich skutku wskazuje na to, że ich zakresy przedmiotowe nie są tożsame, skoro dla zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a nie jest konieczne ustalenie sprawcy a wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Po drugie, art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a nie uzależnia skutku w nim przewidzianego od skazania kogokolwiek za przestępstwo z art. 43 ust 1 omawianej ustawy. Materialne przepisy prawa administracyjnego w zasadzie nie przewidują deliktów prawa administracyjnego, których zaistnienie rodzi skutek uzależniony od przypisania winy określonemu podmiotowi. Dlatego w postępowaniu administracyjnym organ ustala czy zaistniał fakt, z którym ustawa wiąże określony skutek na przykład nałożenie kary administracyjnej, cofnięcie zezwolenia, cofnięcie licencji, nakaz rozbiórki obiektu budowlanego itp. W postępowaniu karnym natomiast skazanie poprzedzone być musi ustaleniem sprawcy popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (art. 1 § 1 kodeksu karnego), szkodliwego społecznie w stopniu wyższym niż znikomy (art. 1 § 2 k.k.) i przypisaniem temu sprawcy winy, a więc wykazaniem, że sprawca czynu zabronionego był w czasie tego czynu podmiotem zdatnym do bycia winnym (art. 1 § 3 k.k.), co wymaga wykazania, że nie zachodzą przewidziane ustawą karną okoliczności winę tę wyłączające (art. 10, 26 § 2, 29, 30, 31 k.k.). Może się zatem zdarzyć tak, że z powodu zaistnienia ustawowych okoliczności wyłączających winę sprawcy lub okoliczności wyłączających bezprawność czynu zabronionego nie dojdzie w sądzie powszechnym do skazania, a jednak zaistnienie określonego zdarzenia prowadziło będzie do skutku w postaci sankcji administracyjno- prawnej. Stąd wypływa wniosek o autonomiczności postępowań administracyjnych i karnych w tego typu sprawach."

Pełnomocnik strony po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W ocenie pełnomocnika strony zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby w dniu [...] czerwca 2010 r. w obiekcie L. przy ul. C. w W., doszło do sprzedaży napoju alkoholowego nieletniemu. W konsekwencji, nie wystąpiły przesłanki, uzasadniające w myśl ustawy cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Ocena materiału dowodowego wykazała zdaniem organu I instancji, że odnotowany fakt sprzedaży w przedmiotowej sprawie wypełnia przesłanki art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez dopuszczenie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. W tym stanie faktycznym i prawnym organ zezwalający nie uwzględnił żądania strony o umorzenie postępowania dotyczącego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i orzekł, jak w sentencji.

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w J. zarzucając w szczególności:

• naruszenie art. 107 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej jako KPA) - poprzez niewskazanie podstaw prawnych Decyzji,

• rażące naruszenie art. 7 KPA - poprzez wydanie Decyzji na podstawie niewyjaśnionego i nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego,

• rażące naruszenie art. 77 § 1 KPA - poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego, w tym dowodów z akt umorzonego postępowania karnego w sprawie sprzedaży alkoholu, oraz nierozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego, a jedynie pobieżne i wyrywkowe przeanalizowanie jego wybranych elementów,

• rażące naruszenie art. 80 KPA - poprzez dokonanie selektywnej i nader arbitralnej oceny dowodów, w tym nieuargumentowane pominięcie wielu dowodów, jednoznacznie sygnalizowanych przez Skarżącego,

• rażące naruszenie art. 107 § 3 KPA - poprzez niewyjaśnienie i niewskazanie w uzasadnieniu Decyzji przyczyn, z powodu których Organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom świadczącym o nieziszczeniu się przesłanek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych,

• naruszenie art. 89 § 2 KPA - poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, pomimo wystąpienia jednoznacznej i bezsprzecznej potrzeby konfrontacji świadków składających sprzeczne zeznania,

• rażące naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26.10.1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej jako Ustawa) - poprzez cofnięcie Spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo nieziszczenia się przesłanek uprawniających organ do jego cofnięcia.

Wskazał, że przed Prezydentem W. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia wydanych na rzecz Spółki następujących zezwoleń: na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu oraz piwa, na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu.

W toku postępowania doszło do przekazania kompetencji przysługujących Prezydentowi W. w zakresie przedmiotowej sprawy na rzecz Zarządu Dzielnicy [...] W., który to Organ dalej prowadził postępowanie i wydał Decyzję w przedmiocie cofnięcia Zezwolenia.

Postanowieniem z dnia [...].10.2010 roku Prokuratura Rejonowa W. w W. umorzyła postępowanie w przedmiocie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej na podstawie art. 17 § 1 pkt 1) Kodeksu postępowania karnego (dalej jako KPK).

Zaskarżoną Decyzją orzeczono o cofnięciu Zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu rzekomego naruszenia przepisów ar. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy.

Jego zdaniem jedynie okoliczność ziszczenia się przedmiotowych przesłanek warunkuje możliwość wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia zezwolenia a sprzedaż napojów alkoholowych. Analiza elementów składowych przesłanek prowadzi do wniosku, że do przyjęcia bądź odrzucenia poglądu o zaistnieniu przedmiotowych przestanek niezbędne jest uzyskanie informacji dotyczących:

1) osoby sprzedającego i podającego napój alkoholowy nieletniemu,

2) osoby nieletniego nabywcy, odbierającego napój alkoholowy od sprzedającego,

3) zaistnienia czynności prawnej jaką jest sprzedaż (zawarcie umowy sprzedaży) napoju alkoholowego,

4) zaistnienia czynności faktycznej, polegającej na wydaniu napoju alkoholowego przez sprzedającego.

Dopiero zgromadzenie jednoznacznych danych, co do osób i okoliczności wymienionych w pkt 1) - 4 powyżej, pozwala na zajęcie stanowiska, że przesłanki uprawniające właściwy organ do cofnięcia zezwolenia rzeczywiście się ziściły. Mówiąc inaczej, jedynie dokładna wiedza o osobie sprzedającego (nie prawdopodobna, ale wykazana), osobie nieletniego oraz dokonanej pomiędzy nimi transakcji sprzedaży i faktycznego przekazania (przez jednoznacznie określonego sprzedawcę) napoju alkoholowego, uzasadniać może wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jest tak dlatego, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest powszechnie uważane w literaturze przedmiotu za wyjątkowo dotkliwą dla przedsiębiorcy karę, której zastosowanie winno być oparte na wnikliwie i prawidłowo uzasadnionych podstawach.

Spółka pragnie podkreślić, iż nie godzi się z zaprezentowanym w Decyzji, wybiórczym podejściem do sprawy, ograniczającym się do przedstawienia poglądów organu, bez wnikliwego rozważenia argumentami Skarżącego, w szczególności argumentacji prawnej, dodatkowo popartej orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Analiza Decyzji wskazuje bowiem, że organ I instancji nie tylko nie zaprezentował stanowiska, które obalałoby poglądy prawne Spółki, ale również nie zawarł w jej uzasadnieniu jakiegokolwiek wywodu, z którego wynikałoby, że argumentację Spółki, przedstawiona w pkt 1) - 4) powyżej, jest nieprawidłowa.

Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które to uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 KPA, winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (nie ma ich w uzasadnieniu Decyzji). Mając na uwadze okoliczność, iż cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powoduje dotkliwe skutki dla przedsiębiorcy, stwierdzić należy, że wydanie decyzji powinno zostać poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a stan faktyczny ustalony w trakcie prowadzonego postępowania nie może budzić żadnych wątpliwości.

Stan faktyczny, który Organ przyjął za podstawę Decyzji, budzi poważne wątpliwości i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zebrane dowody - wbrew stanowisku Organu - nie są spójne ani jednoznaczne w swej istocie, co w szczególności dotyczy zeznań świadków o faktach mających istotne znaczenie prawne. W przedmiotowej sprawie, zakres faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wyznaczają przepisy art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy, które warunkują cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Wskazał, że w uzasadnieniu Decyzji Organ w żaden sposób nie odniósł się do sprzeczności wynikających z materiału dowodowego, nie próbował ich też wyjaśnić, np. podczas rozprawy administracyjnej, która zdaniem Spółki winna była zostać przeprowadzona w toku postępowania przed organem I instancji. Ponadto, uzasadnienie Decyzji nie zawiera żadnego wyjaśnienia w zakresie przyczyn pominięcia lub odmowy wiarygodności dowodom sprzecznym lub podważającym hipotezę Organu o rzekomym ziszczeniu się przesłanek uzasadniających cofnięcie Zezwolenia.

Jego zdaniem Organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną.

Mimo nieprawidłowego ustalenia przez Organ stanu faktycznego sprawy, między innymi wskutek nieuzasadnionego pominięcia przez Organ dowodów przeczących wystąpieniu przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy, Organ orzekł o cofnięciu Zezwolenia. W konsekwencji, Organ wydał Decyzję naruszając przy tym w sposób rażący liczne przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania dowodowego, tj. art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA oraz art. 107 § 3 KPA.

W uzasadnieniu skarżonej Decyzji Organ stwierdził, że: Spójne zeznania trzech osób nieletnich oraz zeznania i notatka służbowa funkcjonariuszy Straży Miejskiej, jak również zeznania funkcjonariusza policji oraz wydruk z kasy fiskalnej są wystarczającym dowodem, że w sklepie L. Sp. z o.o. sp. k. przy ul. C. w W. w dniu [...] czerwca 2010 roku o godz. 13:35 doszło do sprzedaży 1 litra wódki nieletniemu P. M. (16 lat). Innymi słowy, Organ bezpodstawnie stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest spójny i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości potwierdza, że w dniu [...] czerwca 2010 roku o godz. 13:35 P. M. zakupił w sklepie L. napój alkoholowy.

Stanowczo zaprzeczył stwierdzeniu Organu jakoby dowody były spójne w zakresie istotnych elementów stanu faktycznego. Zdaniem Skarżącego, zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności zeznania świadków, prowadzą do następujących wniosków (całkowicie odmiennych od wniosków Organu):

a) żaden ze świadków nie widział rzekomej transakcji sprzedaży napoju alkoholowego o godzinie 13:35, która zdaniem Organu odbyła się z udziałem P. M.; co istotne, Organ nie dysponuje paragonem z kasy fiskalnej, potwierdzającym przedmiotową transakcję - w posiadaniu Organu są wyłącznie wydruki komputerowe dostarczone przez Spółkę i dotyczące danego dnia sprzedaży - co nie potwierdza transakcji sprzedaży z udziałem P. M.;

b) zeznania dwóch funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. S. oraz P. B. są spójne co do czasu sprzedaży (tj. godziny 13:29-13:30) napoju alkoholowego, który mieli przy sobie nieletni w chwili zatrzymania ich przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej;

c) jeden z nieletnich przyznał się do zakupu alkoholu dopiero pod wpływem groźby i nacisków ze strony funkcjonariuszy Straży Miejskiej (co zgodnie i niezależnie od siebie potwierdzili P. M., M. C. i F. R, jak również sami funkcjonariusze Straży Miejskiej, tj. W. S., który powiedział, że zaczęliśmy dalej drążyć temat, wtedy jeden z nieletnich przyznał się, oraz P. B., który przyznał, że nie chcieli się przyznać kto kupił alkohol);

d) zeznania świadków nie są spójne w zakresie rzekomego przyznania się ekspedientki do sprzedaży alkoholu; okoliczność tę kwestionowali następujący świadkowie: funkcjonariusz Straży Miejskiej W. S. (Nie pamiętam czy ekspedientka przyznała się do sprzedaży alkoholu, odniosłem wrażenie, że się przyznała, bo nie oponowała), I. R. (Nie przyznałam się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, odpowiedziałam tylko na pytanie SM, że obsługuję kasę na stanowisku alkoholowym) oraz M. S. (Pani I. nie była w stanie stwierdzić czy sprzedała alkohol wskazanym nieletnim);

e) zeznania świadków nie potwierdzają również faktu wskazania przez nieletniego osoby, która rzekomo sprzedała mu alkohol; świadek P. M. oświadczył: Proszono mnie o wskazanie osoby, która sprzedała mi alkohol, ale jej nie wskazałem, bo wcześniej się jej nie przyjrzałem; również funkcjonariusz Policji M. B. stwierdziła, że nieletni wahał się jednak ze wskazaniem właściwej osoby; ponadto, I. R. i M. S. przyznały, że nieletni nie był w stanie określić czy wskazana osoba sprzedała mu alkohol.

Wobec powyższego, nie sposób uznać argumentacji Organu, jakoby zeznania funkcjonariuszy SM potwierdzały godzinę 13:35 jako moment zakupu napoju alkoholowego przez nieletnich. Ze zgodnych zeznań P. B. i W. S. wynika bowiem jednoznacznie, że napój alkoholowy znaleziony przy nieletnich musiał zostać zakupiony nie później niż o godzinie 13:29-13:30, a zatem przed dokonaniem transakcji, na którą powołuje się Organ, wskazując na komputerowe wydruki dostarczone przez Spółkę. Oznacza to, że napój alkoholowy, którzy posiadali nieletni, nie mógł zostać nabyty w toku transakcji, do której doszło o godzinie 13:35 w sklepie L. przy ul. C. w W., gdyż była to transakcja późniejsza. Tym samym, sprzedaż, która miała miejsce o godz. 13:35 nie mogła być transakcją, która odbyła się z udziałem nieletniego P. M., gdyż on w tym czasie przebywał w obecności funkcjonariuszy Straży Miejskiej.

Skarżący podnosi, że Organ całkowicie pominął znaczenie faktu, że nieletni potwierdził zakup napoju alkoholowego pod wpływem nacisków funkcjonariuszy Straży Miejskiej, którzy jak zeznali świadkowie zaczęli nas straszyć między innymi ośrodkiem na W. i zatrzymaniem na 48h. Czynnik nacisku na osoby nieletnie nie wywołał jednak po stronie Organu żadnej refleksji odnośnie wiarygodności twierdzeń nieletnich, złożonych w okolicznościach tego rodzaju przymusu czy szantażu.

Dowodom w postaci zeznań funkcjonariuszy Straży Miejskiej i Policji oraz danym zawartym w notatce służbowej, można zarzucić niespójność. Potwierdzają one czas dokonania rzekomej transakcji sprzedaży napoju alkoholowego nieletnim, która zdaniem Organu miała miejsce o godzinie 13:35. Przeciwnie, dowody te są ze sobą sprzeczne w tym zakresie. Organ nie może powoływać się na niewielkie rozbieżności czasowe (i tłumaczyć je w taki sposób, aby uzasadnić obraną tezę) w sytuacji, w której dokładne ustalenie czasu transakcji może mieć zasadnicze znaczenie w sprawie. Zgodne zeznania świadków P. B. i W. S. wskazują bowiem na godz. 13:29-13:30 jako czas zakupu alkoholu, który mieli przy sobie nieletni. Tym samym, zeznania tych świadków podważają ustalenia Organu, iż jeden z nieletnich zakupił wódkę w sklepie L. o godz. 13:35. Wątpliwości w zakresie omawianego elementu stanu faktycznego (rzutujące na ocenę, czy transakcja sprzedaży alkoholu nieletniemu w ogóle miała miejsce) nie mogą być interpretowane przez Organ na niekorzyść Skarżącego, co potwierdza dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych.

Nawiązując do dokonanej przez Organ oceny zeznań nieletnich, podkreślił, że zeznania dwóch kolegów, którzy widzieli P. M. wchodzącego do sklepu L. i wychodzącego z zakupionym alkoholem nie dowodzą, że nieletni osobiście zakupił ten alkohol. Nieletni, ani żaden inny świadek, nie widzieli by P. M. osobiście kupował (płacił i odbierał) napój alkoholowy od zidentyfikowanej (konkretnej) osoby, pracującej na stoisku alkoholowym w sklepie L..

Organ nie podał w uzasadnieniu Decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności zeznaniom I. R., która wyraźnie oświadczyła, że nie przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, a jedynie powiedziała, że obsługuje kasę znajdującą się na stoisku alkoholowym (odpowiadając na pytanie czy sprzedaje alkohol) oraz wyraźnie zaprzeczyła podczas zeznań, aby nieletni potwierdził w toku przesłuchania, że kupił od niej alkohol.

W ocenie Spółki, przedstawiona wyżej argumentacja pokazuje, iż zeznania świadków oraz dowody z dokumentów nie są spójne i wbrew założeniom Organu - nie dowodzą ziszczenia się przesłanek uzasadniających cofnięcie Spółce Zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy. Przedstawiona przez Organ w uzasadnieniu Decyzji interpretacja materiału dowodowego rażąco wykracza poza granicę swobodnej oceny dowodów (jakby zeznania świadków powołanych przez Spółkę były "gorsze"), świadcząc o naruszeniu art. 80 KPA. Przywołane wyżej okoliczności dowodzą także, że Organ wydał Decyzję opierając się na argumentach selektywnie i arbitralnie wybranych spośród zebranego materiału dowodowego, czym

naruszył przepisy art. 77 § 1 KPA oraz art. 107 § 3 KPA. Liczne uchybienia Organu, jakie miały miejsce w postępowaniu dowodowym, doprowadziły do wydania Decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, wbrew wymogom art. 7 KPA.

Organ I instancji nie doprowadził do konfrontacji świadków, których zeznania, w kontekście rzekomego przyznania się I. R. do sprzedaży alkoholu nieletniemu, są sprzeczne.

Organ pominął, bardzo ważny wątek. Pracownicy Skarżącego zamieniają się na stanowiskach kasowych, w tym również na kasie znajdującej się na stosiku alkoholowym. Oznacza to, że ewentualna identyfikacja osoby, która rzekomo sprzedała alkohol nieletniemu, winna być przeprowadzona z uwzględnieniem okoliczności wysoce prawdopodobnej zamiany pracowników.

W ocenie Skarżącego, wskazane wyżej sprzeczności wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (np. sprzeczności dotyczące godziny transakcji sprzedaży napoju alkoholowego czy też osoby kupującego i sprzedającego poddają w wątpliwość wystąpienie przypadku sprzedaży alkoholu osobie nieletniej), bezwzględnie wymagają ich wyjaśnienia i weryfikacji. Dopiero na podstawie spójnych i uzupełniających się dowodów można ustalić prawidłowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego.

W zaistniałej sytuacji, Zarząd w toku prowadzonego postępowania dowodowego winien był, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 89 § 2 KPA - przeprowadzić rozprawę, czego nie uczynił.

Przed wydaniem Decyzji Organ posiadał wiedzę o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 KPK, co nastąpiło na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej W. w W. z dnia [...] październiku 2010 roku. W uzasadnieniu Decyzji Organ stwierdził jednak, że prowadzone przez niego postępowanie administracyjne jest autonomiczne wobec postępowania karnego w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, dlatego umorzenie postępowania karnego nie ma żadnego wpływu na cofnięcie Zezwolenia.

W ocenie Skarżącego, Organ bezzasadnie cofnął Spółce Zezwolenie, błędnie uznając, że ziściły się przesłanki z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy. W ten sposób obraził wskazany przepis stosując go w sytuacji, w której nie znajduje zastosowania. Zgromadzony dotąd w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, w sposób nie budzący wątpliwości, by w dniu [...] czerwca 2010 roku o godz. 13:35 w sklepie L. przy ul. C. w W. doszło do sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej.

Jego zdaniem Organ nieprawidłowo interpretuje przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy. Skarżący nie może zgodzić się z zastosowaną przez Organ wykładnią, że w postępowaniu administracyjnym nie jest konieczne ustalenie osoby sprzedającej alkohol nieletniemu. Wskazanie sprzedającego ma istotne znaczenie dla ustalenia czy czynność prawna, polegająca na zawarciu umowy sprzedaży w ogóle nastąpiła, a nie jak twierdzi Organ - w celu dokonania oceny czy osoba sprzedająca ponosi winę za czyn zabroniony określony w art. 43 ust. 1 Ustawy. Oczywiście sankcja administracyjnoprawna (art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a) Ustawy) i karnoprawna (art. 43 ust. 1 Ustawy) są od siebie niezależne, jednak ustalenie osoby sprzedającej alkohol nieletniemu stanowi element pozwalający na ocenę wystąpienia przesłanki, która warunkuje zastosowanie sankcji administracyjnoprawnej w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Wskazał, że Organ wydając Decyzję dopuścił się naruszenia przepisów KPA, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, tj. na treść Decyzji. Dostrzeżone przez Skarżącego uchybienia Organu dotyczyły przede wszystkim prowadzonego postępowania dowodowego. Jego wadliwość skutkowała rażącym naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA. Wydanie Decyzji spowodowało także naruszenie przepisów art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy przez ich zastosowanie mimo niewystąpienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, i wniósł jak we wstępie.

Po rozpatrzeniu odwołania L. z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] od decyzji wydanej przez Zarząd Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r. cofającej zezwolenie wydane w dniu [...] grudnia 2004 r. przez Prezydenta W. Nr [...] na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym usytuowanym przy ul. C. w W. z terminem ważności od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Uznało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu cofającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi art. 18 ust. 10 punkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Naruszenie zakazu, o którym mowa w przywiedzionym powyżej przepisie powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zaś do ziszczenia się przesłanek w nim wskazanych dochodzi już z chwilą jednokrotnego sprzedania napoju alkoholowego osobie niepełnoletniej. Tego rodzaju sankcja jest niewątpliwie surowa, lecz taki cel przyświecał ustawodawcy w realizacji zasady wynikającej z art. 15 ust. 1 punkt 2 ustawy zmierzającej do bezwzględnego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim. Zdaniem SKO twierdzenie o nieustaleniu stanu faktycznego sprawy nie znajduje w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadnionych podstaw. Postępowanie administracyjne przeprowadzono w sposób drobiazgowy, zaś materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający dla ustalenia faktów, które legły u podstaw rozstrzygnięcia Organu I instancji. Fakt sprzedaży alkoholu nieletniemu P. M. nie budzi zdaniem Kolegium najmniejszych wątpliwości. Został on ustalony w toku przesłuchania F. R., M. C. oraz samego P. M.. Wszyscy trzej chłopcy zgodnie przyznają, że udali się do sklepu z zamiarem dokonania zakupu alkoholu, do którego to zakupu doszło. Zeznania chłopców są spójne a także - mimo długiego dość czasu, jaki upłynął pomiędzy ich zatrzymaniem przez Straż Miejską a złożeniem zeznań w Urzędzie W. - konsekwentne i zgodne z treścią zeznań złożonych przez funkcjonariuszy patrolu Straży Miejskiej oraz policjantów, którzy przeprowadzili interwencję w sklepie L. w dniu [...] czerwca 2010 r. Tym samym za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie konfrontacji świadków z uwagi na składane przezeń sprzeczne zeznania. Przepis art. 89 § 2 k.p.a. ma zastosowanie wtedy, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy przeprowadzenie rozprawy jest potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych albo w drodze oględzin, a zwłaszcza gdy konieczne jest przesłuchanie więcej niż jednego świadka lub kilku biegłych. Rozprawa zapewnia bowiem możliwość ich konfrontacji

W ocenie Kolegium nie zachodziła żadna z wyżej wymienionych okoliczności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podziela twierdzenia, iż Organ I instancji dokonał oceny dowodów w sposób selektywny i arbitralny, z pominięciem dowodów sygnalizowanych przez skarżącego. Argument, iż transakcji nikt nie widział, co - jak chce skarżąca spółka - może nasuwać wątpliwości, czy rzeczywiście do niej doszło, nie zasługuje na uwzględnienie. Chłopcom zależało na tym, by alkohol został im sprzedany. W tym celu umówili się, że kupi go ten z nich, który wygląda na najstarszego. Oczywistym jest więc, że dwaj pozostali chłopcy zostali na zewnątrz, aby nie budzić podejrzeń i nie narażać się na wylegitymowanie ich przez sprzedawcę. Także fakt braku paragonu nie ma w ocenie Kolegium żadnego znaczenia dla ustalenia, iż doszło do sprzedaży alkoholu. W aktach sprawy znajdują się wyciągi z zapisów kasy fiskalnej obsługiwanej przez sprzedawcę sklepu L., w którym doszło do sprzedaży alkoholu, z których wynika, że transakcja, o której mowa miała miejsce. Z protokołu przesłuchania P. M. wynika, że alkohol sprzedała młoda kobieta nie pytając go o wiek ani nie prosząc o okazanie dowodu tożsamości.

Podnoszone przez skarżącą spółkę argumenty, iż dokładny czas dokonania transakcji nie został ustalony, zaś zeznania strażników miejskich są w tym zakresie niespójne należy odrzucić. Wszystkie osoby składające zeznania w sprawie zgodnie stwierdziły, że transakcja oraz zatrzymanie chłopców miały miejsce pomiędzy godziną 13.20 a 13.40. Kilkuminutowe różnice w podanym przez strony i świadków czasie nie mogą stanowić podstawy do postawienia Organowi I instancji zarzutu nieustalenia stanu faktycznego czy dokonania oceny dowodów w sposób arbitralny czy selektywny. W świetle pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie świadczących dobitnie o dojściu transakcji do skutku tego typu rozbieżności nie mogą mieć znaczenia.

Ze względu na powyższe, uznając, iż zaskarżona decyzja Zarządu Dzielnicy [...] W., odpowiada prawu i została wydana po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego i ocenie przesłanek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, wyrażonej w jej uzasadnieniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przesądziło o jej utrzymaniu w mocy, jako że powtórna analiza całokształtu sprawy doprowadzała do takich samych wniosków, do jakich doszedł Organ I instancji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skarżący wywodząc jak w odwołaniu.

Organ podtrzymał argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargi wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługują ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje i decyzja utrzymana nimi w mocy narusza prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Preambuła ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazuje, że przepisy tej ustawy mają na celu zapewnienie, życia obywateli w trzeźwości, które jest niezbędnym warunkiem moralnego i materialnego dobra Narodu.

Zgodnie z art.18 ust.1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym".

Zgodnie z ust. 10 pkt 1 lit.a tegoż artykułu zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.

Zgodnie z art.15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych:

1) osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości;

2) osobom do lat 18;

3) na kredyt lub pod zastaw.

W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy.

Przyczyną cofnięcia skarżącemu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych było naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stosownie do treści tego przepisu zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18.

Podstawą prawną decyzji, a następnie organu odwoławczego był przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Jak wynika z powyższego, ustawodawca wyposażył podmioty posiadające zezwolenia w środki prawne umożliwiające przestrzeganie ustanowionych zakazów a jednocześnie prowadzące do realizacji celów wytyczonych przez tę ustawę.

W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. W szczególności podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych nie może zostać zwolniony od zastosowania sankcji wynikającej z powołanego przepisu.

Odpowiedzialność ponoszona z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim ma charakter obiektywny, a przepis art. 15 ust. 1 nie przewiduje wyjątków od zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18.

Nie budzi też żadnych wątpliwości, że w rozumieniu przedmiotowej ustawy nieletnim jest "osoba do lat 18" wynika to wprost z art. 10 pkt1 lit.a w zw. z art.15 ust.1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Należy zauważyć, że jedynym pewnym ustaleniem w sprawie jest fakt, że w dniu [...] czerwca 2010 r. około godziny 13.40 funkcjonariusze [...] Oddziału Terenowego Straży Miejskiej W., podczas wykonywania obowiązków służbowych ujawnili przypadek posiadania przez nieletniego napoju alkoholowego (wódka "Gieroj" - 1 butelka o poj. 1 litra). Dwóch nieletnich F. R. i M. C. nie byli bezpośrednimi świadkami transakcji, ale widzieli kolegę wchodzącego do sklepu L. i wychodzącego z zakupionym alkoholem. Nie było także innych bezpośrednich świadków transakcji. Przesłuchana w charakterze świadka sprzedawczyni, Pani I. R. zeznała, że nie pamięta czy sprzedała alkohol osobie nieletniej. Z zeznań świadka wynika, że nie przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, odpowiedziała tylko na pytanie Strażników Miejskich, że obsługiwała kasę na stoisku alkoholowym.

Zeznania Pani K. jak i zeznania Pana W. dotyczyły wyłącznie organizacji pracy w sklepie "L.". Każdy z kasjerów ma własne hasło dostępu do kasy rejestrującej transakcje sprzedaży, nie powinno być ono udostępniane innym pracownikom. Jednak istnieje praktyka udostępniania sobie nawzajem haseł przez pracowników co może uniemożliwić ustalenie odpowiedzialności personalnej pracowników w sytuacji np. stwierdzenia faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Monitoring w placówce handlowej pomaga pracownikom placówki handlowej w zapobieganiu przypadkom kradzieży w sklepie jak również w zapewnieniu bezpieczeństwa klientom przebywającym na terenie obiektu.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. Prokuratura Rejonowa W. pismem nr [...] poinformowała, iż postępowanie w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej zostało zakończone wydaniem w dniu [...] października 2010 r. postanowienia o umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Stosownie do treści art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia.

Art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi obliguje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w razie stwierdzenia nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności poprzez m. in. Sprzedaż i podawanie takich napojów osobom nieletnim. Przepis art. 43 ust. 1 natomiast penalizuje zabronione zachowanie polegające m. in. na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych kiedy jest to zabronione. Analiza zachowań określonych w tych przepisach, prowadzących do określonego w nich skutku wskazuje na to, że ich zakresy przedmiotowe nie są tożsame, skoro dla zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a nie jest konieczne ustalenie sprawcy a wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Po drugie, art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a nie uzależnia skutku w nim przewidzianego od skazania kogokolwiek za przestępstwo z art. 43 ust 1 omawianej ustawy. Materialne przepisy prawa administracyjnego w zasadzie nie przewidują deliktów prawa administracyjnego, których zaistnienie rodzi skutek uzależniony od przypisania winy określonemu podmiotowi. Dlatego w postępowaniu administracyjnym organ ustala czy zaistniał fakt, z którym ustawa wiąże określony skutek na przykład nałożenie kary administracyjnej, cofnięcie zezwolenia, cofnięcie licencji, nakaz rozbiórki obiektu budowlanego itp. W postępowaniu karnym natomiast skazanie poprzedzone być musi ustaleniem sprawcy popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (art. 1 § 1 kodeksu karnego), szkodliwego społecznie w stopniu wyższym niż znikomy (art. 1 § 2 k.k.) i przypisaniem temu sprawcy winy, a więc wykazaniem, że sprawca czynu zabronionego był w czasie tego czynu podmiotem zdatnym do bycia winnym (art. 1 § 3 k.k.), co wymaga wykazania, że nie zachodzą przewidziane ustawą karną okoliczności winę tę wyłączające (art. 10, 26 § 2, 29, 30, 31 k.k.). Może się zatem zdarzyć tak, że z powodu zaistnienia ustawowych okoliczności wyłączających winę sprawcy lub okoliczności wyłączających bezprawność czynu zabronionego nie dojdzie w sądzie powszechnym do skazania, a jednak zaistnienie określonego zdarzenia prowadziło będzie do skutku w postaci sankcji administracyjno- prawnej. Stąd wypływa wniosek o autonomiczności postępowań administracyjnych i karnych w tego typu sprawach.

Zgromadzenie jednoznacznych danych, co do osób i okoliczności, pozwala na zajęcie stanowiska, że przesłanki uprawniające właściwy organ do cofnięcia zezwolenia rzeczywiście się ziściły. Mówiąc inaczej, jedynie dokładna wiedza o osobie sprzedającego (nie prawdopodobna, ale wykazana), osobie nieletniego oraz dokonanej pomiędzy nimi transakcji sprzedaży i faktycznego przekazania (przez jednoznacznie określonego sprzedawcę) napoju alkoholowego, uzasadniać może wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jest tak dlatego, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest powszechnie uważane w literaturze przedmiotu za wyjątkowo dotkliwą dla przedsiębiorcy karę, której zastosowanie winno być oparte na wnikliwie i prawidłowo uzasadnionych podstawach.

Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, które to uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 KPA, winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (nie ma ich w uzasadnieniu Decyzji). Mając na uwadze okoliczność, iż cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powoduje dotkliwe skutki dla przedsiębiorcy, stwierdzić należy, że wydanie decyzji powinno zostać poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a stan faktyczny ustalony w trakcie prowadzonego postępowania nie może budzić żadnych wątpliwości. Stan faktyczny, który Organ przyjął za podstawę Decyzji, budzi poważne wątpliwości Sądu i wbrew jego twierdzeniom nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zebrane dowody nie są spójne ani jednoznaczne w swej istocie, co w szczególności dotyczy zeznań świadków o faktach mających istotne znaczenie prawne. W przedmiotowej sprawie, zakres faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wyznaczają przepisy art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy, które warunkują cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu wystąpieniem przesłanek. Organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną.

Mimo nieprawidłowego ustalenia przez Organ stanu faktycznego sprawy, między innymi wskutek nieuzasadnionego pominięcia przez Organ dowodów przeczących wystąpieniu przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) Ustawy, Organ orzekł o cofnięciu Zezwolenia. W konsekwencji, Organ wydał Decyzję naruszając przy tym w sposób rażący liczne przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania dowodowego, tj. art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA oraz art. 107 § 3 KPA.

Organ stwierdził, że: spójne zeznania trzech osób nieletnich oraz zeznania i notatka służbowa funkcjonariuszy Straży Miejskiej, jak również zeznania funkcjonariusza policji oraz wydruk z kasy fiskalnej są wystarczającym dowodem, że w sklepie L. Sp. z o.o. sp. k. przy ul. C. w W. w dniu [...] czerwca 2010 roku o godz. 13:35 doszło do sprzedaży 1 litra wódki nieletniemu P. M. (16 lat). Innymi słowy, Organ bezpodstawnie stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest spójny i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości potwierdza, że w dniu [...] czerwca 2010 roku o godz. 13:35 P. M. zakupił w sklepie L. napój alkoholowy.

Zdaniem Sądu, zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności zeznania świadków, prowadzą do wniosków odmiennych od wniosków Organu:

a) żaden ze świadków nie widział transakcji sprzedaży napoju alkoholowego o godzinie 13:35, która zdaniem Organu odbyła się z udziałem P. M.; co istotne, Organ nie dysponuje paragonem z kasy fiskalnej, potwierdzającym przedmiotową transakcję - w posiadaniu Organu są wyłącznie wydruki komputerowe dostarczone przez Spółkę i dotyczące danego dnia sprzedaży - co nie potwierdza transakcji sprzedaży z udziałem P. M.;

b) zeznania dwóch funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. S. oraz P. B. są spójne co do czasu sprzedaży (tj. godziny 13:29-13:30) napoju alkoholowego, który mieli przy sobie nieletni w chwili zatrzymania ich przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej;

c) jeden z nieletnich przyznał się do zakupu alkoholu dopiero pod wpływem groźby i nacisków ze strony funkcjonariuszy Straży Miejskiej (co zgodnie i niezależnie od siebie potwierdzili P. M., M. C. i F. R., jak również sami funkcjonariusze Straży Miejskiej, tj. W. S., który powiedział, że zaczęliśmy dalej drążyć temat, wtedy jeden z nieletnich przyznał się, oraz P. B., który przyznał, że nie chcieli się przyznać kto kupił alkohol);

d) zeznania świadków nie są spójne w zakresie rzekomego przyznania się ekspedientki do sprzedaży alkoholu; okoliczność tę kwestionowali następujący świadkowie: funkcjonariusz Straży Miejskiej W. S. (Nie pamiętam czy ekspedientka przyznała się do sprzedaży alkoholu, odniosłem wrażenie, że się przyznała, bo nie oponowała), I. R. (Nie przyznałam się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, odpowiedziałam tylko na pytanie SM, że obsługuję kasę na stanowisku alkoholowym) oraz M. Sz. (Pani I. nie była w stanie stwierdzić czy sprzedała alkohol wskazanym nieletnim);

e) zeznania świadków nie potwierdzają również faktu wskazania przez nieletniego osoby, która rzekomo sprzedała mu alkohol; świadek P. M. oświadczył: Proszono mnie o wskazanie osoby, która sprzedała mi alkohol, ale jej nie wskazałem, bo wcześniej się jej nie przyjrzałem; również funkcjonariusz Policji M. B. stwierdziła, że nieletni wahał się jednak ze wskazaniem właściwej osoby; ponadto, I. R. i M. S. przyznały, że nieletni nie był w stanie określić czy wskazana osoba sprzedała mu alkohol.

Wobec powyższego, nie sposób uznać argumentacji Organu, jakoby zeznania funkcjonariuszy SM potwierdzały godzinę 13:35 jako moment zakupu napoju alkoholowego przez nieletnich. Ze zgodnych zeznań P. B. i W. S. wynika bowiem jednoznacznie, że napój alkoholowy znaleziony przy nieletnich musiał zostać zakupiony nie później niż o godzinie 13:29-13:30, a zatem przed dokonaniem transakcji, na którą powołuje się Organ, wskazując na komputerowe wydruki dostarczone przez Spółkę. Oznacza to, że napój alkoholowy, którzy posiadali nieletni, nie mógł zostać nabyty w toku transakcji, do której doszło o godzinie 13:35 w sklepie L. przy ul. C. w W., gdyż była to transakcja późniejsza. Tym samym, sprzedaż, która miała miejsce o godz. 13:35 nie mogła być transakcją, która odbyła się z udziałem nieletniego P. M., gdyż on w tym czasie przebywał w obecności funkcjonariuszy Straży Miejskiej.

Organ pominął znaczenie faktu, że nieletni potwierdził zakup napoju alkoholowego pod wpływem działania funkcjonariuszy Straży Miejskiej a tak młodemu człowiekowi można wiele wmówić. Ten czynnik nie wywołał jednak po stronie Organu żadnej refleksji odnośnie wiarygodności twierdzeń nieletnich, złożonych w okolicznościach tego rodzaju. Dowodom w postaci zeznań funkcjonariuszy Straży Miejskiej i Policji oraz danym zawartym w notatce służbowej, można zarzucić niespójność. Potwierdzają one czas dokonania rzekomej transakcji sprzedaży napoju alkoholowego nieletnim, która zdaniem Organu miała miejsce o godzinie 13:35. Dowody te są ze sobą sprzeczne w tym zakresie. Organ nie może powoływać się na niewielkie rozbieżności czasowe w sytuacji, w której dokładne ustalenie czasu transakcji może mieć zasadnicze znaczenie w sprawie. Zgodne zeznania świadków P. B. i W. S. wskazują bowiem na godz. 13:29-13:30 jako czas zakupu alkoholu, który mieli przy sobie nieletni. Tym samym, zeznania tych świadków podważają ustalenia Organu, iż jeden z nieletnich zakupił wódkę w sklepie L. o godz. 13:35. Wątpliwości w zakresie omawianego elementu stanu faktycznego (rzutujące na ocenę, czy transakcja sprzedaży alkoholu nieletniemu w ogóle miała miejsce) nie mogą być interpretowane przez Organ na niekorzyść Skarżącego, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Organ nie podał w uzasadnieniu Decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności zeznaniom I. R., która wyraźnie oświadczyła, że nie przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu, a jedynie powiedziała, że obsługuje kasę znajdującą się na stoisku alkoholowym (odpowiadając na pytanie czy sprzedaje alkohol) oraz wyraźnie zaprzeczyła podczas zeznań, aby nieletni potwierdził w toku przesłuchania, że kupił od niej alkohol.

Przedstawiona przez Organ w uzasadnieniu Decyzji interpretacja materiału dowodowego wykracza poza granicę swobodnej oceny dowodów, świadcząc o naruszeniu art. 80 KPA. Przywołane wyżej okoliczności dowodzą także, że Organ wydał Decyzję opierając się na argumentach selektywnie i arbitralnie wybranych spośród zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 77 § 1 KPA oraz art. 107 § 3 KPA. Liczne uchybienia Organu, jakie miały miejsce w postępowaniu dowodowym, doprowadziły do wydania Decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, wbrew wymogom art. 7 KPA.

Organ pominął w swych rozważaniach inny, bardzo ważny wątek. Pracownicy Skarżącego zamieniają się na stanowiskach kasowych, w tym również na kasie znajdującej się na stoisku alkoholowym. Oznacza to, że ewentualna identyfikacja osoby, która sprzedała alkohol nieletniemu, winna być przeprowadzona z uwzględnieniem okoliczności wysoce prawdopodobnej zamiany pracowników. Oczywiście sama identyfikacja osoby, która sprzedała alkohol nieletniemu, nie jest konieczna dla ziszczenia się warunku ustawowego ale w tym stanie są niezbędne dla określenia czy doszło do zawarcia umowy sprzedaży.

W ocenie Sądu, wskazane wyżej sprzeczności wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (np. sprzeczności dotyczące godziny transakcji sprzedaży napoju alkoholowego czy też osoby kupującego i sprzedającego poddają w wątpliwość wystąpienie przypadku sprzedaży alkoholu osobie nieletniej), bezwzględnie wymagają ich wyjaśnienia i weryfikacji. Dopiero na podstawie spójnych i uzupełniających się dowodów można ustalić prawidłowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego.

Przed wydaniem Decyzji Organ posiadał wiedzę o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 KPK, co nastąpiło na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej W. w W. z dnia [...] października 2010 roku. W uzasadnieniu Decyzji Organ słusznie stwierdził, że prowadzone przez niego postępowanie administracyjne jest autonomiczne wobec postępowania karnego w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, dlatego umorzenie postępowania karnego nie ma żadnego wpływu na cofnięcie Zezwolenia. Niemniej jednak biorąc pod uwagę podstawę postępowania przygotowawczego w sprawie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej Organ powinien taki dowodem dysponować. Przepis ten, jako warunek zaniechania ścigania, wskazuje brak dostatecznych podstaw faktycznych uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu albo brak samego czynu (czyli brak sprzedaży napoju alkoholowego nieletniemu). A więc, przesłanka ta odnosi się do sfery faktów ("czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia"), co nie jest obojętne dla przyjęcia zaistnienia podstaw do cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu w sprawie administracyjnej. W uzasadnieniu Decyzji Organ stanął na stanowisku, iż w postępowaniu karnym wina musi zostać udowodniona, natomiast w postępowaniu administracyjnym nie jest konieczne ustalenie sprawcy a wystarczające jest stwierdzenie samego faktu dokonania sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Wystarczające jest stwierdzenie samego faktu dokonania sprzedaży alkoholu osobie a ten fakt nie został wykazany. Nieletni nie wskazał sprzedającego, a jednocześnie osoba obsługująca stoisko alkoholowe zaprzeczyła by sprzedała alkohol nieletniemu, trudno wyprowadzić wniosek, że do transakcji sprzedaży w ogóle doszło.

Skargę oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem rozważyć należało zasadność zarzutów o charakterze procesowym, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W związku z powyższym, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji publicznej dokona on powtórnie ustaleń materialnoprawnych.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.