Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 742/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

N. S. (dalej jako: "Skarżący") w dniu [...] września 2021 r. (wpływ do organu), działając przez pełnomocnika – radcę prawnego, złożył do Prezydenta Miasta W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką – E. P. W chwili złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], ustalająca skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 października 2021 r. z tytułu opieki nad matką.

We wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 615), (dokonując wyboru świadczenia), rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i na podstawie art. 155 kpa wnosi o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], ustalającej jemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. dnia 31 sierpnia 2021 r.

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Nr [...] na podstawie art. 155 kpa Prezydent Miasta W. odmówił Skarżącemu uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] oraz odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką – E. P.

Na skutek odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] października 2021 r. Nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta W. na podstawie art. 61a kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku złożonego na podstawie art. 155 kpa, dotyczącego uchylenia decyzji z [...] stycznia 2021 r. nr [...], z uwagi na okoliczność, że decyzja objęta wnioskiem, wydana na okres zasiłkowy 2020/2021, wygasła 31 października 2021 r.

W dniu 21 października 2021 r. Skarżący złożył w organie wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2021/2022. Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Nr [...] odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką.

Następnie, Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...], Nr [...] w zakresie żądania zawartego we wniosku z [...] września 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – E. P. z uwagi na brak spełnia przesłanek z art. 17 ustawy. Zdaniem organu I instancji, zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego nad matką sprowadza się do zwykłych czynności dnia codziennego i jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy zawodowej przez stronę - choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Organ ustalił, że Skarżący jest osobą bezrobotną już od dnia 21 stycznia 2016 r., natomiast jego matka została uznana za osobę niedolną do samodzielnej egzystencji dopiero od 5 kwietnia 2019 r. na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniał zatem związek przyczynowo - skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niepełnosprawność matki powstała po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b). Poza tym, organ wskazał, że Skarżący w okresie od 1 grudnia 2020 r do 31 października 2021 r. (poprzedni okres zasiłkowy), miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką oraz w dniu 21 października 2021 r. Skarżący złożył w organie wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2021/2022 (nowy okres zasiłkowy). Prezydent Miasta W. decyzją z [...] lutego 2022 r. Nr [...] odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką.

Na skutek odwołania z 19 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta W. [...] lutego 2022 r. Nr [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką i przyznało skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.

Następnie, skarżący działając przez pełnomocnika dnia [...] kwietnia 2022 r. złożył wniosek o uchylenie na podstawie art. 155 kpa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] marca 2022 r. nr [...] oraz oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 155 kpa uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] marca 2022 r. nr [...] o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzję doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu [...] maja 2022r. Stała się ona ostateczna w dniu [...] maja 2022 r.

Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 615)- dalej jako: "u.ś.r.", uchyliło decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2022r. znak: [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – E. P. w okresie od [...] maja 2022 r. na stałe, w tym:

- od dnia 10 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie 1.503,80 zł,

- od dnia 1 czerwca 2022 r. na stałe w wysokości 2.119,00 zł miesięcznie.

Organ odwoławczy uwzględniając odwołanie powołał się na art. 17 ust. 1 i ust. 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ). Stwierdził, że organ I instancji nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b ustawy i przyjął, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium odwołało się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ II Instancji wskazał, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) należy badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Kolegium powołało się na stanowisko sądów administracyjnych.

W ocenie Kolegium, w spornej sprawie wystąpił związek, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkujący przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu odwoławczego, nawet gdy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie rezygnuje bezpośrednio z pracy, lecz jest osobą bezrobotną, to świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jeśli wykazane zostanie, że brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez osobę bezrobotną wynika właśnie z konieczności sprawowania stałej i nieprzerwanej opieki nad osoba niepełnosprawną. Zaprzestanie, bądź niepodejmowanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki, które należy rozumieć jako wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że sposób sprawowania opieki nie został w ustawie o świadczeniach rodzinnych określony i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić (wg NSA "określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie" - zob. wyrok z dnia 2 lutego 2017 r. I OSK 2201/15, LEX nr 2240790). Organ I instancji zbadał także zakres sprawowanej przez Wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną. W świetle informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym i oświadczeniach pisemnych, znajdujących się w aktach sprawy, Skarżący oprócz sprawowania opieki wykazuje także pełną gotowość do jej sprawowania całodobowo. Opieka jest stała i długotrwała. Zakres opieki nad matką potwierdzają: oświadczenie pisemne N. S. z [...] września 2021 r. zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia, oświadczenie pisemne ujęte w wywiadzie środowiskowym z [...] września 2021 r., pisemne oświadczenia strony z [...] stycznia 2022 r. złożone pod odpowiedzialnością karną oraz oświadczenia pisemne pełnomocnika Strony zawarte w odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnych. Zdaniem organu odwoławczego, Skarżący nie może podjąć zatrudnienia - choćby w wymiarze częściowym - z uwagi na konieczność sprawowania stałej i nieprzerwanej opieki nad niepełnosprawną matką. Wnioskodawca pomaga matce w wykonywaniu podstawowych czynności w zakresie higieny osobistej, a także czynności tj. zakupy, sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowywanie posiłków, wizyty lekarskie, pilnowanie podawania i dawkowania leków, zapobieganie sytuacjom zagrażającym życiu; osoba niepełnosprawna wymaga stałej opieki, którą Skarżący sprawuje stale, nieprzerwanie całe dnie, także będąc do dyspozycji w porze nocnej (całodobowo) - zamieszkują razem. Konieczność objęcia E. P. stałą opieką potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy dowody, tj. orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w T. z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr akt [...].

Organ odwoławczy uznał, że w dacie orzekania nie występują negatywne przesłanki w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wymienione w art. 17 ust. 5, w tym w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wyjaśniło, że dopiero na wezwanie organu w zakreślonym terminie Pełnomocnik strony złożył pisemne oświadczenie z [...] kwietnia 2022 r., z którego wynika wyraźnie, że Skarżący składa na podstawie art. 155 kpa wniosek o uchylenie decyzji SKO we W. z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kolegium, powołując się na art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziło, że z racji faktu, że dopiero z dniem [...] maja 2022 r. na mocy ostatecznej decyzji SKO we W. uchylona została decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2022 r., przyznająca stronie świadczenie konkurencyjne (tj. specjalny zasiłek opiekuńczy), to dopiero z tym dniem zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ odwoławczy przyznał Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką – E. P. od dnia [...] maja 2022 r. (tj. od dnia ostatecznego uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego) na stałe (według treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w T. z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr akt [...]).

Skarżący działając przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) naruszenie art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie ww. świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.09.2021 r. do 09.05.2022 r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku we wrześniu 2021 r., zawierającego między innymi oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy;

b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

c) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącego, pomimo dokonania przez Niego wyboru świadczenia korzystniejszego.

Wskazując na powyższe zarzuty, Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz na podstawie art. 153 ppsa wniósł o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w sprawie. Na podstawie art. 200 ppsa wniósł o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329 - dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając wniesioną w sprawie skargę Sąd uznał, że jest ona niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został sformułowany przez skarżącą we wniesionej skardze, a Kolegium w odpowiedzi na skargę nie sprzeciwiło się. Zatem żadna ze stron nie żądała przeprowadzenia rozprawy.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne objęte wnioskiem z [...] września 2021 r. prawidłowo oceniając, że spełnił on wszystkie przesłanki do jego uzyskania, w tym przesłankę niepodjęcia zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Trafnie też Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b u.ś.r. kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Istota sporu dotyczy wyłącznie kwestii uprawnienia Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył on wniosek o przyznanie tego świadczenia wraz z oświadczeniem, że rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku ustalenia, że spełnia przesłanki do wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Sądu, wniosek o uchylenie w trybie art. 155 kpa decyzji z [...] marca 2022 r. nr [...] o przyznaniu Skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego wpłynął do organu [...] kwietnia 2022 r.

Czynność złożenia wniosku miała miejsce po wydaniu decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadmienić należy, że w dacie wydawania decyzji organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (okres świadczenia od 1 listopada 2021 r do 31 października 2022 r.), istniała przeszkoda w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku umocowana w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

-matce albo ojcu,

-opiekunowi faktycznemu dziecka,

-osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

-innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Skuteczne usunięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych miało miejsce [...] maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2022 r. (wpływ do organu [...] kwietnia 2022 r.), na podstawie art. 155 kpa, decyzją z [...] maja 2022 r. Nr [...] uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] marca 2022 r. nr [...] o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzję doręczono Pełnomocnikowi Skarżącego w dniu [...] maja 2022 r. Stała się ona ostateczna w dniu [...] maja 2022 r.

W ocenie Sądu, nieuzasadnione jest stanowisko Skarżącego, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jemu przyznane od [...] września 2021 r. Należy zwrócić uwagę, że wniosek o uchylenie decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, złożony [...] września 2021 r. na podstawie art. 155 kpa dotyczył wyłącznie decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] stycznia 2021 r. nr [...], wydanej na okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 października 2021 r. Postępowanie z tego wniosku zostało zakończone ostatecznie postanowieniem Prezydenta Miasta W. z [...] grudnia 2021 r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania obejmującego okres zasiłkowy 2020/2021. Organ powołał się na wygaśnięcie decyzji z [...] stycznia 2021 r. ponieważ była to decyzja okresowa. Specjalny zasiłek opiekuńczy był wydany na okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 października 2021 r.

W ramach wniosku z [...] września 2021 r. pozostało nierozpatrzone drugie żądanie, dotyczące przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie instancyjne, zakończone zaskarżoną decyzją wydaną w ramach postępowania odwoławczego doprowadziło do skutecznego złożenia przez skarżącego wniosku z dnia [...] kwietnia 2022 r. We wniosku tym, Skarżący wskazał tryb art. 155 kpa oraz decyzję z [...] marca 2022 r., którą należy uchylić. Przepis art. 155 kpa stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Sąd oceniając stan faktyczny sprawy potwierdza stanowisko organu odwoławczego, że dopiero usunięcie z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, obejmującej okres zasiłkowy od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. nastąpiło w dniu [...] maja 2022 r. Wobec powyższego, brak jest podstaw do zakwestionowania okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – E. P. w okresie od [...] maja 2022 r. na stałe, w tym:

- od dnia 10 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie 1.503,80 zł,

- od dnia 1 czerwca 2022 r. na stałe w wysokości 2.119,00 zł miesięcznie.

Sąd stoi na stanowisku, że nie można było przyznać świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu od września 2021 r. Przeszkodą w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku były decyzje o specjalnym zasiłku opiekuńczym - pierwotna wydana na okres zasiłkowy 2020/2021, która wygasła a nie została uchylona, a kolejna z [...] marca 2022 r. wydana na okres zasiłkowy 2021/2022, uchylona została [...] maja 2022 r.

Podkreślić przy tym należy, że sam Skarżący zadbał o ciągłość przyznania jemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ złożył wniosek na kolejny okres zasiłkowy 2021/2022, mając świadomość, że trwało niezakończone postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Ważny jednak jest moment wyboru świadczenia, który w postępowaniu administracyjnym musi zostać uzewnętrzniony wnioskiem.

Sąd stwierdza, że skarżący dokonał wyboru świadczenia w piśmie z [...] kwietnia 2022 r. Strona wskazała decyzję ostateczną, której wzruszenia zażądała w trybie art. 155 kpa. Należy zauważyć, że organ nie mógł zadziałać z urzędu celem uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z [...] marca 2022 r. Decyzja ta była po pierwsze ostateczna, po drugie przyznawała skarżącemu uprawnienie (prawa nabyte). Bez zgody strony na uchylenie orzeczenia z [...] marca 2022 r. organ nie miał prawa działać z urzędu. Tryb art. 155 kpa dotyczy decyzji, na mocy których strona nabyła prawo. Przepis art. 155 kpa stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. skarżący mógł uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym posiadał decyzją ostateczną przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Datą zaprzestania realizacji decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym był dzień [...] maja 2022 r., tj. dzień uchylenia decyzji z [...] marca 2022 r.

Podkreślić należy, że art. 27 ust. 5 ww. ustawy wskazuje, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżącemu nie mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna, przyznająca jemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i skarżący to świadczenie pobierał.

Prawidłowe jest również stanowisko organu, że dla dokonania przez skarżącego wyboru świadczenia, o jakim jest mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., niewystarczające jest oświadczenie o warunkowej rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia. Niezbędna jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, przyznającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni art. 24 ust. 2 u.ś.r., że na gruncie przedmiotowej sprawy istniały podstawy do przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od [...] maja 2022 r. tj. od miesiąca, w którym wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję przyznającą skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, osoba uprawniona do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i pobierająca ten zasiłek nie może mieć jednocześnie przyznanego prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wątpienia, zgodnie z przywołanym wcześniej art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń (a tak jest w przypadku np. specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego), to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, w prawem przewidzianej procedurze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 209/21, LEX nr 3 194 799).

W niniejszej sprawie, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, E. P. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] marca 2022 r. przyznano jemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. W dniu [...] września 2021 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale jednocześnie w dacie gdy nie upłynął jeszcze termin pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ponownie złożył wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy w dniu [...] października 2021 r., zachowując ciągłość po poprzednim świadczeniu, wygasłym 31 października 2021 r. Poza tym, organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznanie uprawnienia do powyższego świadczenia na kolejny okres zasiłkowy skarżący dochodził w postępowaniu odwoławczym, działając również przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzja z [...] marca 2022 r., obejmująca okres zasiłkowy od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. stała się ostateczna i nie została zaskarżona do Sądu. Skarżący tym samym godził się na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r., w którym od 16 marca 2022 r. do 10 maja 2022 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca jemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem przez niego opieki nad matką.

Z uwagi na powyższe, nie było prawnie możliwe, w czasie obowiązywania decyzji z dnia [...] marca 2022 r., wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, która na ten sam okres przyznawałaby skarżącemu kolidujące świadczenie. Podkreślić należy, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zakwestionował decyzji z [...] marca 2022 r. i nie złożył wniosku o jej uchylenie na podstawie art. 155 kpa. Uczynił to dopiero [...] kwietnia 2022 r.

W konsekwencji, ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego (jak skarżący w niniejszej sprawie), to dopiero gdy z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja przyznająca ten zasiłek ([...] maja 2021 r.), wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był kompletny w tym znaczeniu, że zawierał wszelkie wymagane dokumenty oraz nie istniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. Oznacza to więc, że maj 2022 r. był "miesiącem, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami", o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. i prawidłowo od tego miesiąca organ odwoławczy przyznał skarżącemu wnioskowane świadczenie.

Jeszcze raz należy podkreślić, że organ orzekający w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego związany jest pozostającą w obrocie prawnym decyzją o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przypomnieć bowiem należy, że na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie zresztą jak i sąd, administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia.

Z tych też powodów Sąd nie podzielił wykładni prawa materialnego dokonanej przez Skarżącego oraz nie zgodził się z linią orzeczniczą wyroków sądów administracyjnych przywołanych w skardze i towarzyszącej jej argumentacji, a podzielił pogląd wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1859/21; 14 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2670/20 i I OSK 1797/21; 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21; 5 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1400/21; 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21; 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1970/21) – wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.