Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1993/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Fyda - Kawula, , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. P. (reprezentowanej przez adw. M. Z.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania T. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. T. P., wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem – T. P., ur. [...] stycznia 1956 r. Wniosek został uzupełniony przy piśmie pełnomocnika strony złożonym w dniu [...] marca 2021 r.

Z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2021 r. wynika, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem, który wymaga stałego wsparcia przy czynnościach bytowych w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. T. P. jest osobą nieaktywną zawodowo i niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Nie prowadzi również działalności gospodarczej lub rolniczej. Ma ustalone prawo do emerytury (decyzja ZUS O/w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...]). Mąż wnioskodawczyni T. P. na podstawie orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w sprawie kontrolnego badania inwalidy, został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji. Inwalidztwo istnieje od [...] stycznia 2005 r., a niezdolność do samodzielnej egzystencja od [...] stycznia 2009 r.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], odmówił T. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie organu nie został spełnione warunki określony w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz.111 ze zm. – dalej u.o.ś.r.) tzn.

- niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia;

- osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek tej osoby nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki - dzieci, nie posiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- wnioskodawczym ma ustalone prawo do emerytury.

Od powyższej decyzji T. P. wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. art. 17 ust. 1 lit. b) u.o.ś.r. (w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13), błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.o.ś.r. oraz niewłaściwą wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r.

SKO w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ w pierwszej kolejności wskazał, że od dnia 1 stycznia 2013 r. ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) zmienione zostały, m.in. przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17). Charakterystycznym elementem nowej konstrukcji świadczenia pielęgnacyjnego było wprowadzenie przez ustawodawcę kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby ubiegającej się o to świadczenie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, orzekł że art, 17 ust. 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Na kanwie powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie przyjął, że w odniesieniu do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia, przepis art. 17 ust. 1 lit. b) pkt 1 zachował walor zgodności z Konstytucją. Natomiast w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia przedmiotowa, przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności.

W świetle powyższego, w ocenie Kolegium, należało uwzględnić fakt, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu, czego błędnie nie uwzględnił organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję.

Podobnie za niezasadną przesłankę odmowną Kolegium uznało warunek wskazany przez Prezydenta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), tzn. osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdyż przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba niż małżonek osoby wymagającej opieki i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Za istotną i zasadną Kolegium uznało za to negatywną przesłankę uwzględnioną przez organ pierwszej instancji, a mianowicie przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r, tj. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, której nie zawiesiła.

Kolegium przytoczyło szerokie orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące różnorakiej wykładni tego przepisu. Zatrzymało się na jednym orzeczeniu, którego stanowisko w pełni podziela tj. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/2020. W orzeczeniu tym Sąd opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na możliwości dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, tj. świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Sąd wskazał, że z treści art. 27 ust. 5 ustawy o u.o.ś.r wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. i o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 53 z późn. zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Tak jak wskazał Sąd przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych, wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Natomiast na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytur przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywołany wyżej art. 17 ust. 5 lit. 1 pkt a) u.o.ś.r. Zatem w świetle powyższego osoba, która spełnia pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie z emerytury.

W ocenie SKO powyższy wybór może być zrealizowany przez złożenie do organu emerytalno - rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Z kolei zawieszenie prawa do emerytury zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.o.ś.r.

Przepis art. 24 ust. 2 ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie Kolegium, w świetle powołanego wyżej stanowiska, znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ma to, czy na dzień złożenia wniosku o ustalenie do niego prawa, tj. na dzień [...] marca 2021 r. odwołująca dysponowała decyzją o wstrzymaniu emerytury. Jak wynika z przedłożonych akt sprawy, do wniosku wszczynającego postępowanie odwołująca nie dołączyła dowodu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury oraz decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, które mogłyby potwierdzić, że ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.o.ś.r. Zgodnie z art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe.

Organ wskazał, że z treści odwołania pełnomocnika strony wynika jednoznacznie, że T. P. chce dokonać wyboru świadczenia korzystniejszego. Jednakże do wniosku, jak również do odwołania nie przedłożono żadnego dowodu, że strona podjęła przed organem emerytalno - rentowym czynności mające na celu zawieszenie prawa do emerytury i tym samym do uzyskania decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego.

Zdaniem Kolegium oznacza to, że przepis art. 24 ust. 2 u.o.ś.r. przewidujący możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w który wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, będzie miał zastosowanie dopiero od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Na powyższą decyzję T. P. – reprezentowana przez adw. M. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Strona zarzuciła SKO w [...] naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytura stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

Wobec powyższego strona wniosła o:

• uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

• zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi T. P. przedstawił argumentację na poparcie

swoich twierdzeń. W szczególności skarżąca podkreśliła, że organy obu instancji

skupił się jedynie na literalnym brzmieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Tymczasem "tekst prawa powinien być jednak tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna)". Celem ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje bowiem stworzenie efektywnego systemu pomocy rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji materialnej, zapewniającego świadczenia rodzinne na poziomie zabezpieczającym egzystencję poszczególnych członków tych rodzin.

Strona podkreśliła również, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30

kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.o.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stało by sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]

wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod

względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd

bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu

mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm. – dalej P.p.s.a) Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na

zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 u.o.ś.r., który to

przepis w ust. 5 pkt 1 lit. a) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne (przyznawane

stosownie do ust. 1 tego artykułu wymienionym w tym przepisie osobom rezygnującym

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą

niepełnosprawną, legitymującą się określonym w ustawie orzeczeniem) nie przysługuje,

jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej

z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i

innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego,

nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego,

świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o

którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu

uzupełniającym.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium zasadnie uznało, że decyzja pierwszej instancji nie powinna opierać się na niekonstytucyjnym zapisie art. 17 ust. 1 lit b) u.o.ś.r. (kwestia wieku w jakiej powstała niepełnosprawność) oraz naruszała art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.o.ś.r.

Istota problemu prawnego, który legł u podstaw niniejszej sprawy, sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w sytuacji, gdy sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną posiada prawo do emerytury, jej wniosek o przyznanie przewidzianego w ustawie świadczenia pielęgnacyjnego musi być w każdym przypadku rozpoznany negatywnie, czy też istnieje prawna możliwość jego uwzględnienia. Opierając się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 lit. a) powołanej ustawy, organ pierwszej instancji przyjął, że w takiej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Organ drugiej instancji wprawdzie uznał, że świadczenie takie może być przyznane, jednak jego udzielenie uzależnił od wcześniejszego zawieszenia wypłaty emerytury.

Przechodząc do meritum sprawy należy zwrócić uwagę, że kwestia wykładni i stosowania powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest ujmowana jednolicie. Część bowiem składów orzekających, analogicznie jak uczyniły to organy w rozpoznawanej sprawie, opierając się na regułach wykładni językowej, stoi na stanowisku, że wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo doemerytury, jak też możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia(jako przykład można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18).

W części orzeczeń akcentujących konieczność uzupełnienia rezultatu wykładni

językowej przepisu wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej, przy

uwzględnieniu aksjologii konstytucyjnej, sądy administracyjne wywodzą, że przywołany

art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) winien być stosowany w ten sposób, że pozbawia opiekuna

osoby niepełnosprawnej przysługującego mu z mocy art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. świadczenia

pielęgnacyjnego tylko do wysokości emerytury (tak np. wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia: 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, 8 stycznia 2020r.

sygn. akt I OSK 2392/19, 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20, czy też wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. sygn.

akt III SA/Gd 472/19).

Jeszcze inny pogląd wyrażony został w wyrokach Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z dnia 18

czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, w których odwołując się również do potrzeby

prokonstytucyjnego wykładania omawianego przepisu, pozwalającego na realizację

zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości

społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom

znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie

Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji), Sąd wywiódł, że "istota

ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17

ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym

prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia". Taka

wykładnia przepisu umożliwia zaś doprowadzenie do wyboru przez emeryta

opiekującego się osobą niepełnosprawną korzystniejszego świadczenia. Choć

emerytura jest prawem niezbywalnym, to możliwe jest jej zawieszenie, o co na

podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (aktualnie tj. Dz.U. z 2021, poz. 291), może wnioskować emeryt. Skoro

zaś zawieszenie prawa do emerytury, stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2

powołanej ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty, poczynając od

miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, prowadzi to do

eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia

pielęgnacyjnego. Z poglądem tym zgada się skład orzekający w niniejszej sprawie.

Skoro zatem przeszkodę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego o której mowa

w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.ś.r, wiązać należy nie tyle z ustalonym prawem do

emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia, to obowiązkiem

organów było poinformowanie strony o możliwości złożenie wniosku o zawieszenie

emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia

decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Wynika to z nałożonego na organy administracyjne

przez art. 9 K.p.a obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o

okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i

obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz czuwania

nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z

powodu nieznajomości prawa. Ponadto z treści art. 79a K.p.a wynika, że w

postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia

się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji

publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie

zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować

wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Takiej informacji ze strony organów w

rozpoznawanej sprawie zabrakło, czym naruszyły one powołane przepisy procedury

administracyjnej, co miało zaś istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest uprzednie wylegitymowanie się przez stronę decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.o.ś.r, nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z

przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do

otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej

sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska

wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają

stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez

nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie

czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia: 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, 12 grudnia 2018 r.

sygn. I OSK 1175/18, 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18).

Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z oceny

prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku, dotyczącej m.in. sposobu interpretacji

norm prawnych zawartych w art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a) oraz art. 27 ust. 5 u.o.ś.r. i

obecnie sprowadzają się do obowiązku poinformowania skarżącej o możliwości

zawieszenia prawa do emerytury oraz wezwania jej do przedłożenia wydanej w tym

przedmiocie stosownej decyzji organu emerytalno - rentowego.

Podkreślenia jednak wymaga, że w myśl art. 24 ust. 2 u.o.ś.r prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, organ winien w taki sposób skoordynować swoje działania z organem emerytalno - rentowym, przy jednoczesnej współpracy ze stroną, by nie pozostała ona (przez to także pozostająca pod jej opieką osoba niepełnosprawna) bez należnego i niezbędnego dla egzystencji świadczenia nawet przez krótki czas. Samo bowiem postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego potrafi trwać kilka miesięcy lub nawet lat w przypadku rozpatrywania sprawy przez sądy administracyjne obu instancji.

Niezasadnym są zatem argumenty organu drugiej instancji, że strona występując o świadczenie pielęgnacyjne winna już na dzień złożenia wniosku legitymować się decyzją o wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego. Działania te o czym była mowa powyżej powinny być skorelowane. Skarżąca powinna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne począwszy od miesiąca następującego, po miesiącu za który otrzymała ostatnią emeryturę, w przeciwnym bowiem wypadku strona pozbawionaby została środków do życia.

Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są

w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd musi wskazać, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje możliwości aby sąd administracyjny był władny do wydania tego typu rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz

art. 135 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych (orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).