Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1616/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. oraz W. K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1755/18 w sprawie ze skargi małoletnich A. K. i W. K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] lipca 2018 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1755/18, oddalił skargę małoletnich A. K. i W. K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] lipca 2018 r. nr [..] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [.] maja 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w zaskarżonej decyzji wskazano, że M.K. – ojciec małoletnich A. i W. K. na dzień śmierci, tj. na 30 lat życia, posiadał udokumentowanych okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze jedynie dwóch lat i jedenastu miesięcy, co jest czasem nieadekwatnym do wieku zmarłego. W ocenie organu, nie sposób przyjąć, aby przerwy w opłacaniu składek przez zmarłego były spowodowane jego stanem zdrowia wobec nie podnoszenia takiej okoliczności. Prowadzenie zaś przez niego działalności gospodarczej i nieopłacanie stosownych składek było wyborem życiowym ojca dzieci i nie może być premiowane kosztem innych ubezpieczonych.

Sąd I instancji podkreślił, że brak występowania którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270) uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia.

Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty należy badać w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury czy renty. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne czy rentowe stanowi wypadkową okresu przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma to, czy okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu jest adekwatny do wieku uprawnionego. Świadczenie w drodze wyjątku jest bowiem świadczeniem pochodnym do okresu ubezpieczenia. Jest to o tyle oczywiste i zrozumiałe, że na Fundusz składają się wszystkie osoby odprowadzające swoje składki. Zasadnym jest więc, aby beneficjentami świadczeń z Funduszu były osoby, jakie go tworzyły odprowadzając przez lata pracy stosowne składki. W sytuacji zaś, gdy staż pracy jest nieadekwatnie krótki do wieku wnioskodawcy, ustalenia wymaga to, czy brak wypracowania odpowiednio długiego okresu składkowego, był spowodowany okolicznościami szczególnymi.

W ocenie Sądu I instancji analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do konkluzji, że nie udowodniono, ani nawet nie podnoszono istnienia szczególnych okoliczności, uniemożliwiających wypracowanie okresów składkowych o długości adekwatnej do wieku uprawnionego. Należało zatem uznać, że istniały w sprawie przesłanki uzasadniające tezę, iż przyznanie dochodzonego świadczenia stanowiłoby nadużycie w stosunku do innych osób ubezpieczonych, które przez dużo dłuższy okres wypracowywały składki, z których składa się Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Sąd I instancji podzielił argumenty organu, że nie stanowi okoliczności szczególnej to, że zmarły prowadził kilka lat działalność gospodarczą, lecz nie odprowadzał z tego tytułu stosownych składek. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że podnoszona w skardze trudna sytuacja materialna dzieci zmarłego i ich przedstawicielki ustawowej, nie stanowi samoistnej przesłanki uzasadniającej przyznanie omawianego świadczenia. Nie jest ono bowiem świadczeniem o charakterze odpowiadającym zapomodze społecznej.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o nieobciążanie skarżących kosztami postępowania wywołanego wniesieniem skargi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przyznania na rzecz małoletnich dzieci zmarłego renty rodzinnej w drodze wyjątku;

2. przepisów prawa postępowania, tj. art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji Prezesa ZUS, pomimo, że decyzja została wydana bez zbadania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności przez:

a) zaniechanie zbadania powodów wypracowania niedostatecznej liczby okresów składkowych i nieskładkowych przez zmarłego, a także;

b) działanie z pominięciem słusznego interesu skarżących, co skutkowało odmową przyznania na rzecz małoletnich renty rodzinnej w drodze wyjątku,

c) brak podjęcia pełnej kontroli administracyjnej decyzji wydawanych przez podległe sądom administracyjnym organy.

3. Sprzeczność istotnych ustaleń organów z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności szczególne uzasadniające krótki staż pracy ubezpieczonego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubezpieczonej. Organ powinien bowiem rozważyć, czy wiek oraz stan zdrowia, a także sytuacja na rynku pracy nie miała wpływu na niewypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. W ocenie skarżących kasacyjnie w niniejszej sprawie organ nie podjął próby ustalenia w jakich okolicznościach ubezpieczony podejmował lub próbował podjąć zatrudnienie. Ojciec skarżących podejmował liczne działania mające na celu podjęcie pracy, podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentownemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym częściowe nieopłacanie przez niego składek w tym okresie nie wynikało z celowego działania spowodowanego chęcią uniknięcia tych ciężarów, a jego sytuacją ekonomiczną i brakiem dochodów z tytułu tej działalności. Próba podjęcia przez ojca skarżących tej działalności była spowodowana brakiem możliwości uzyskania zatrudnienia i próbą pozyskania stałych dochodów w celu pokrycia kosztów utrzymania rodziny. Jego działania miały na celu wyłącznie zabezpieczenie w niezbędnym zakresie bytu rodziny, będącej w trudnej sytuacji materialnej oraz ustabilizowanie sytuacji materialnej rodziny. Zatem przy stosowaniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy ocenie podlegać powinien nie sam fakt, lecz również przyczyny nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co zostało pominięte w zaskarżonej decyzji. Nie same bowiem przyczyny przesądzają o niespełnieniu warunku, ale również i przede wszystkim niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności. Skarżący kasacyjnie wskazali również, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie można pominąć łącznego okresu ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku. Trudno wymagać od 30-letniej osoby przepracowania wymaganych do przyznania w trybie zwykłym okresów składkowych i nieskładkowych uwzględniając przy tym okres pobierania nauki w celu zdobycia wykształcenia, okres poszukiwania pracy oraz przerwy w zatrudnieniu spowodowane zmianą kwalifikacji i zatrudnienia. Należy także zauważyć, że ubezpieczony był osobą bardzo młodą, która dotychczas próbowała dopiero ukierunkować swoją ścieżkę zawodową, zatem nie było możliwe pełne osiągnięcie przez niego wymaganego okresu zatrudnienia. Ojciec skarżących nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na zasadach ogólnych w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności, które to uniemożliwiły. Za taką okoliczność, zgodnie z utrwalona linią orzeczniczą, należy uznać także zgon ubezpieczonego, zaś za ubezpieczonego należy uznać każdego, kto kiedykolwiek był ubezpieczony przez jakikolwiek okres. Ponadto, ustawodawca nie określił w sposób jednolity, jaki okres przerwy między poszczególnymi okresami zatrudnienia można przyjąć, za wystarczający. W takim stanie rzeczy należy bezpośrednio zbadać wszystkie okoliczności sprawy, które stanowią o możliwości nabycia świadczenia. W niniejszej sprawie organ nie wziął pod uwagę tych okoliczności, m.in. nie zbadał okresu pobierania nauki przez ubezpieczonego i faktycznego okresu jego zatrudnienia. Zatem, z uwagi na niedookreśloność treści przepisu ustawy, nie można przy stwierdzonym stanie faktycznym z góry przyjąć, że ojciec skarżących osiągnął zbyt długi okres przerwy pomiędzy poszczególnymi etapami zatrudnienia. Ponadto, w ocenie skarżących kasacyjnie przy rozpatrywaniu sprawy o przyznanie renty w drodze wyjątku należy również wziąć pod uwagę sytuację finansową wnioskodawców, która w przypadku skarżących jest bardzo trudna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

W pierwszym rzędzie rozpoznany zostanie zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego kwestionujący prawidłowość wyroku Sądu I instancji w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, wszystkie na www. cbosa).

Zarzut naruszenia przepisów art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegający na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji Prezesa ZUS, pomimo, że decyzja została wydana bez zbadania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności przez zaniechanie zbadania powodów wypracowania niedostatecznej liczby okresów składkowych i nieskładkowych przez zmarłego, a także działanie z pominięciem słusznego interesu skarżących, co skutkowało odmową przyznania na rzecz małoletnich renty rodzinnej w drodze wyjątku, a także brak podjęcia pełnej kontroli zaskarżonej decyzji, jest nieuzasadniony. Zarzut ten w swojej istocie zmierza do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że obowiązkiem - zdaniem skarżących - było rozważenie, czy wiek, stan zdrowia oraz sytuacja na rynku pracy nie miały wpływu na niewypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Organ także powinien ustalić jakie były tego przyczyny i okoliczności nienabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Ogólną zasadą kształtującą postępowanie dowodowe jest ustanowiona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, z którą ściśle jest powiązana zasada oficjalności postępowania dowodowego, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Generalnie obie zasady przenoszą ciężar dowodu na organ, z pewnymi jednak wyjątkami.

Po pierwsze, obowiązkiem strony jest naprowadzenie organu na okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przedmiotu danej sprawy administracyjnej. Strona w piśmie wszczynającym postępowanie powinna przywołać wszystkie prawnie relewantne okoliczności faktyczne. Nie można założyć, iż organowi może być znana sytuacja faktyczna wnioskodawcy albo że obowiązkiem organu jest samodzielne poszukiwanie okoliczności faktycznych, które mogłyby uzasadniać żądanie strony. Założenie takie nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego. Organ bez pomocy i współdziałania strony postępowania administracyjnego nie posiada możliwości ustalenia takich okoliczności.

Po drugie, organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na organie (por. wyroki NSA: z 20.05.1998 r., I SA/Ka 1605/96; z 10.10.2007 r., II GSK 172/07; z 21.12.2007 r., II OSK 1783/06; z 07.12.2010 r., II OSK 1677/10; z 28.06.2011 r., II GSK 631/10; z 27.07.2011 r., II OSK 1560/10; z 09.09.2011 r., II OSK 1700/10; z 08.11.2013 r., II OSK 1291/12; z 08.12.2015 r., II OSK 910/14, z 11.4.2017 r., II OSK 2045/15 – dostępne w CBOSA).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że strona nie udowodniła, ani nawet nie podnosiła istnienia szczególnych okoliczności, uniemożliwiających wypracowanie okresów składkowych o długość adekwatną do wieku uprawnionego. Wobec tego, że zmarły na 30 lat życia wypracował jedynie 2 lata, i 11 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych, słusznie przyjął Sąd I instancji w ślad za organem, że okres pozostawania przez niego w zatrudnieniu był nieadekwatnie krótki w stosunku do wieku, co oznaczało, iż obowiązkiem strony było przywołanie istnienia szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły zmarłemu wypracowania stażu pracy stosownego do wieku. Stronę obciążało przytoczenie skonkretyzowanych faktów z życia zmarłego, które uniemożliwiły mu podjęcie zatrudnienia, a które to fakty mogłyby zostać uznane za okoliczności szczególne. Wiedzą w tym zakresie mogła dysponować wyłącznie strona postępowania. Dopiero naprowadzenie organu na te fakty umożliwiłoby mu podjęcie działań dowodowych z urzędu, względnie podjęcie wspólnych działań ze stroną. Strona nie może oczekiwać wszechwiedzy organu i możliwości ustalenia w drodze środków prawnych przewidzianych w k.p.a. okoliczności faktycznych związanych z jej życiem prywatnym podlegającym daleko idącej ochronie w przepisach rangi Konstytucji i ustaw zwykłych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowemu zarzutowi skargi kasacyjnej można przypisać również cechę nazbyt dużej ogólności. Nie jest możliwe skuteczne postawienie ogólnego zarzut naruszenia zasady prawdy materialnej oraz reguł postępowania dowodowego poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego. Tego typu zarzut musi zostać skonkretyzowany. Obowiązkiem skarżącej kasacyjnie jest wskazanie na konkretne okoliczności, które nie zostały wyjaśnione albo wyjaśnione błędnie, w jaki sposób nie doszło do wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, jakie dowody zostały błędnie ocenione, jaka powinna być ich ocena. Brak konkretnych zarzutów w tym zakresie czyni taki zarzut kasacyjny niezasadnym. Ponadto nie jest dopuszczalne stawianie tego rodzaju zarzutów na etapie postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przy całkowitej bierności strony zainteresowanej wynikiem sprawy na etapie postępowania przez organem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy i wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Z tej przyczyny zarzut ten nie znajduje uzasadnienia.

Zarzut sprzeczności istotnych ustaleń organów z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności szczególne uzasadniające krótki staż pracy ubezpieczonego, jest nieuzasadniony.

Przedmiotem oceny Sądu II instancji mogą być jedynie zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Oparcie skargi na jednej z podstaw wynikających z art. 174 pkt 1 lub 2 P.p.s.a. nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji oraz postaci naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny zastępować w tym zakresie strony. Jeśli w skardze kasacyjnej zarzuty nie są sprecyzowane w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia, to zarzuty te są nieuzasadnione. Tego wymogu nie spełnia zarzut sformułowany w pkt. 3 skargi kasacyjnej.

W związku z nieskutecznością zarzutów formalnych, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym przyjętym za podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznością faktycznych sprawy należało stwierdzić brak przesłanek do przyznania na rzecz małoletnich A. i W. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku, jest nieuzasadniony.

Na wstępie należy zauważyć, że przepis art. 83 ustawy emerytalnej ma złożoną strukturę, a w skardze kasacyjnej nie został precyzyjnie wskazany przedmiot zaskarżenia. Mimo tej wady, z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż zarzucane jest Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż jej autor podnosząc ten zarzut zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię przesłanki "szczególnych okoliczności" (vide uzasadnienie "Z powyższych względów należy uznać, iż w niniejszej sprawie "szczególne okoliczności", o których mowa w art. 83 usta. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zostały spełnione (...)").

W odniesieniu do tak sformułowanej przesłanki nie jest uprawnione stawianie zarzutu błędnej wykładni. Ustawodawca w tym zakresie posłużył się klauzulą generalną, bo taki charakter ma użyty w tekście przepisu zwrot "szczególne okoliczności". Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo. Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym. To nie na drodze czynności interpretacyjnych, poprzez zastosowanie dyrektyw wykładni, możliwe jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała okoliczność szczególna. Także w skardze kasacyjnej nie powołano naruszonych przez Sąd I instancji dyrektyw interpretacyjnych. Wskazanie, że zestawienie wieku ojca dzieci z długością okresów składkowych i nieskładkowych oraz z trudnościami ze znalezieniem pracy zarobkowej powinno zostać zakwalifikowane jako szczególna okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania prawa; związane jest bowiem z kwalifikacją prawną ustalonego stanu faktycznego.

Przypomnieć należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Tak sformułowany zarzut nie mógł tym samym okazać się skuteczny, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać, bądź uzupełniać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. W świetle wyżej wskazanych przepisów prawnie niedopuszczalne jest więc badanie z urzędu zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego przez pryzmat jego niewłaściwego zastosowania. Z tych przyczyn zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

Wszystkie cytowana w uzasadnieniu orzeczenia są opublikowane w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.