Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 753/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 959
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów z zakresu lotnictwa cywilnego oraz wyznaczenia terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 5 § 2 pkt 4 kpa, art. 21 ust. 2 pkt 2 i art. 29 w zw. art. 161 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z2017 r. poz. 959, ze zm.) w zw. z art. 10a ust. 1 oraz pkt ARA.GEN.350 lit. d) pkt 3 Załącznika VI (Część-ARA) i pkt ORA.ATO 125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r, ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. L 311 z25.ll.2011, ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej naruszenia przepisów i decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego przez posiadacza certyfikatu Nr [...] wydanego decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. A. z siedzibą w L., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie naruszenia przez A. przepisów i decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 61 § 1 i § 4 kpa i art. 29 ustawy Prawo lotnicze oraz na podstawie wyników przeprowadzonej w dniu 17 maja 2017 r. w [...] kontroli okresowej, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez stronę przepisów i decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania strona została pouczona o treści art. 10 § 1 kpa.

W wyniku ww. kontroli stwierdzono bowiem, iż po długotrwałej przerwie w wykonywaniu lotów oraz nie zaliczeniu egzaminu praktycznego w procesie szkolenia wg indywidulanego Programu Szkolenia ucznia-pilota B. K., [...] nie przeprowadziło, zgodnie z programem szkolenia szybowcowego do licencji pilota szybowcowego/licencji pilota lekkich statków powietrznych (szybowce), wznowienia polegającego na wykonaniu, przed dopuszczeniem ucznia-pilota do lotów samodzielnych, co najmniej trzech lotów kontrolno-sprawdzających umiejętności ww. w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych co stanowiło naruszenie pkt ORA.ATO.125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) w zw. z FCL.210.S i FCL. 110.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011.

Stwierdzenie naruszenia przepisów zostało przedstawione A. w Protokole z kontroli oraz w załączniku do protokołu Raporcie Niezgodności w dniu 17 maja 2017 r. i pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. Prezes ULC zwrócił się o podjęcie działań naprawczych w celu usunięcia stwierdzonej niezgodności i wyznaczył termin jej usunięcia do dnia 31 lipca 2017 r. Zgodnie z pkt ARA.GEN.350 lit c Załącznika VI (Część- ARA) rozporządzenia (UE) nr 1178/201L uchybienie stwierdzone w raporcie niezgodności zostało zakwalifikowanie jako nieprawidłowość poziomu 2.

Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. A. przedstawiło plan działań naprawczych którego jednak Prezes ULC nie zatwierdził. A., jako plan działań naprawczych, zaproponowało wprowadzenie zmiany we wskazówkach wykonawczych ćwiczenia SPL/I-7 pkt 4 (pn. Loty sprawdzające przed lotami samodzielnymi). A. zaproponowało zamienić zapis: "w trakcie jednego z lotów musi być sprawdzone postępowanie w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych" na zapis "obowiązkowo należy przepytać ucznia-pilota z postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz wyprowadzania z korkociągu''.

Organ stwierdził, iż wprowadzenie zaproponowanego przez A. zapisu do programu SPL/LAPL(S). spowodowałoby POMINIĘCIE W PRAKTYCE SPRAWDZENIA UCZNIÓW-PILOTÓW W SYTUACJACH NIENORMALNYCH I NIEBEZPIECZNYCH W PROCESIE SZKOLENIA ORAZ KONTROLI PO PRZERWACH W LOTACH SAMODZIELNYCH. Zaproponowana zmiana stoi w sprzeczności z przepisami rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 oraz może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa w lotach.

Wobec faktu, że strona naruszyła art. 10 a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 oraz pkt ORA.ATO.125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) w zw. z FCL.210.S i FCL.110.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, Prezes ULC, jako organ nadzoru, działając na podstawie art. 29 ustawy Prawo lotnicze wydał decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. w której określił zakres naruszenia przez A. przepisów z zakresu lotnictwa cywilnego oraz wyznaczył termin usunięcia niezgodności [...] na 14 dni od daty otrzymania decyzji pod rygorem wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 161 ust 5 ustawy Prawo lotnicze.

Prezes ULC, rozpoznając ponownie sprawę wyjaśnił, że oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących dowodach:

- protokole z kontroli i załączniku do protokołu tj. Raporcie Niezgodności, oznaczonym jako [...] z dnia 17 maja 2017 r.;

- indywidualnym programie szkolenia do licencji pilota szybowcowego SPL (IPS) ucznia-pilota B. K.;

- protokole Nr [...] z egzaminu praktycznego na licencję pilota szybowcowego SPL ucznia-pilota B. K.;

- piśmie strony z dnia 28 lipca 2017 r. w którym A. przekazało Prezesowi ULC plan działań naprawczych;

- piśmie strony z dnia 14 września 2017 r.;

- wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 grudnia 2017 r.

jak również dokonał wnikliwej analizy przepisów rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 dotyczących przedmiotowej sprawy oraz przepisów krajowych w tym zakresie.

Organ stwierdził, że zgodnie z pkt ORA.AT0.110 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, obowiązki HT muszą obejmować w szczególności nadzorowanie postępów poszczególnych uczestników szkolenia. Zgodnie z zapisami pkt A.3.1.3 Instrukcji Operacyjnej A., zatwierdzonej przez Prezesa ULC w dniu 26 marca 2015 r., HT prowadzi nadzór nad całością procesu szkolenia teoretycznego i praktycznego w ATO oraz ponosi całkowitą odpowiedzialność za zapewnienie nadzoru nad postępami każdego z uczestników szkolenia. W ocenie organu wątpliwość budzi fakt, iż w przypadku wznowienia ucznia-pilota B. K., HT nie posiadał informacji na temat dotychczasowego przebiegu jego procesu szkolenia. Obowiązkiem HT jest zapoznanie się z całością dokumentacji szkoleniowej ucznia-pilota, a w przypadku wznowienia po długotrwałej przerwie w wykonywaniu lotów, w szczególności z dokumentacją dotyczącą ostatniego etapu szkolenia, a tą stanowił protokół Nr [...] z egzaminu praktycznego na licencję pilota szybowcowego SPL B. K.

Prezes ULC podniósł, że pkt ARA.GEN.350 lit. d) Załącznika VI (Część-ARA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, zamieszczony jest w Załącznika VI zatytułowanym "Wymagania w stosunku do władzy lotniczej w odniesieniu do załóg lotniczych", w sekcji III, nadzór, certyfikacja i egzekwowanie przepisów", Wszystkie przepisy w tym załączniku określają kompetencje Prezesa ULC jako władzy lotniczej w sprawowaniu przez niego nadzoru nad załogami lotniczymi (w tym organizacjami szkolenia lotniczego).

Pkt ARA.GEN.350 lit. d) Załącznika VI (Część-ARA) do rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 jest skonstruowany w ten sposób, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości u podmiotów podlegających nadzorowi Prezesa ULC, organ ten kwalifikuje stwierdzoną nieprawidłowość albo jako nieprawidłowość poziomu 1 albo nieprawidłowość poziomu 2 i w zależności od ciężaru tej nieprawidłowości podejmuje czynności określone w pkt ARA.GEN.350 Iii. d) ppkt 1) albo w pkt ARA.GEN.350 lit. d) ppkt 2) Załącznika VI (Część-ARA) do rozporządzenia (UE) nr 1178/2011. W niniejszej sprawie organ prawidłowo zakwalifikował nieprawidłowość [...] jako nieprawidłowość poziomu 2. Jednakże, na późniejszym etapie związanym z czynnościami nadzoru, kwalifikacja ta może ulec przekształceniu do poziomu 1.

Stwierdzenie nieprawidłowości poziomu 2 obliguje organ do wyznaczenia podmiotowi czasu na przeprowadzenie działań naprawczych i dokonanie przez organ ich stosownej oceny. Prezes ULC zwrócił się do A. o podjęcie działań naprawczych w celu usunięcia stwierdzonej niezgodności i wyznaczył termin jej usunięcia do dnia 31 lipca 2017 r.

Przedstawiony przez A. program, zgodnie z dyspozycją [...] lit. b) ppkt 2) (ii) Załącznika VI (Część-ARA) do rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, został oceniony i po analizie Prezes ULC nie zatwierdził przedmiotowego programu. Wprowadzenie zmiany we wskazówkach wykonawczych ćwiczenia [...] pkt 4 w brzmieniu "obowiązkowo należy przepytać ucznia-pilota z postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz wyprowadzania z korkociągu*' stoi w sprzeczności z przepisami art. 10 a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, zgodnie z którym organizacje szkolące pilotów muszą spełniać wymagania techniczne i przestrzegać procedur administracyjnych określonych w załącznikach VI i VII.

Zgodnie z pkt ORA.ATO.125 lit b) Załącznika VII (Część-ORA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, program szkolenia musi spełniać wymagania określone w części FCL, a w przypadku programu SPL/LAPL(S) wymagania FCL.110.S; FCL.210.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011. Ćwiczenie SPL/I-7 wykorzystywane jest do kontroli umiejętności uczniów-pilotów po długotrwałej przerwie w lotach samodzielnych. Zgodnie z zapisami pkt 4 Ćwiczenie SPL/1-7 programu SPL/LAPL(S) "w trakcie lotów sprawdzane są umiejętności poprawnego wykonania elementów lotu nauczonych w Ćwiczeniach SPL/J-1 -SPL/I-6".

Powyższe oznacza, iż w Ćwiczeniu SPL/1-7 należy zrealizować również elementy Ćwiczenia SPL/1-5 (pn. Loty na malej prędkości, przeciąganie i korkociąg). Wskazówki wykonawcze do Ćwiczenia SPL/I-5 w pkt 2 określają "w locie swobodnym zademonstrować lot na prędkości minimalnej, przeciągnięcie statyczne, sytuacje korkociągowe w locie prostoliniowym i w zakręcie W pierwszej kolejności nauczyć wyprowadzania z przeciągnięcia. Po opanowaniu prawidłowych ruchów nauczyć wyprowadzania z korkociągu ustalonego (do dwóch zwitek), a także z głębokiej, stromej spirali oraz odróżniania spirali od korkociągu''.

Przytoczone zapisy jasno określają, że uczeń-pilot powinien wykazać w trakcie szkolenia umiejętności rozpoznawania, przeciwdziałania i wyprowadzania szybowca z korkociągu w praktyce. W ocenie organ II instancji, wprowadzenie zaproponowanego przez A. zapisu do programu SPL LAPL(S), spowodowałoby POMINIĘCIE W PRAKTYCE SPRAWDZENIA UCZNIÓW- PILOTÓW W SYTUACJACH NIENORMALNYCH I NIEBEZPIECZNYCH W PROCESIE SZKOLENIA OR\Z KONTROLI PO PRZERWACH W LOTACH SAMODZIELNYCH, co stoi w sprzeczność z wymaganiami przepisów pkt ORA.ATO.125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) w zw. z FCL.210.S i FCL.l 10.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011.

A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na:

1. Bezzasadnie wystawiony przez Urząd Lotnictwa Cywilnego raport niezgodności [...] z dnia 17.05.2017 będący załącznikiem Protokołu z audytu nr [...] z tego samego dnia.

2. Decyzję numer [...] z dnia [...] listopada 2017r wydaną przez Urząd Lotnictwa Cywilnego.

3. Decyzję numer [...] z dnia [...] lutego 2018r wydaną przez Urząd Lotnictwa Cywilnego.

4. Sposób procedowania sprawy przez urzędników Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że dniu 17 maja 2017r. odbył się audyt okresowy Organizacji Szkolenia L. Audytorzy podeszli w sposób niedbały do dokumentacji audytu, czego dowodem jest "Protokół z audytu nr [...]" stwierdzający, że audyt był przeprowadzony przez inspektorów K. K. i Z. K., w sytuacji, kiedy audytowali faktycznie K. K. i J. K. (zgodnie z Poleceniem nr [...]). Inspektorzy wystawili jako załącznik do tego raportu protokół niezgodności [...].

Jak tylko inspektorzy zgłosili zamiar wystawienia takiego protokołu niezgodności, z uwagi na znikomą rangę podnoszonego zarzutu oraz fakt, że został on przez skarżącego uznany za nadinterpretację, skarżący nie zaznajomił się w pełni z treścią raportu, tylko od razu zaproponował działania korygujące polegające na zmianie programu szkolenia w taki sposób, aby zapisy ĆWICZENIA SPL/l-7 jednoznacznie określały, że nie należy podczas realizowania lotów wg tego ĆWICZENIA wykonywać lotów na korkociągi aby tym sposobem w przyszłości uniknąć nadinterpretacji przez urzędników ULC zapisów programu szkolenia, który podlega zatwierdzeniu w ULC. Zaproponowana zmiana programu szkolenia została wstępnie zaaprobowana przez zespół kontrolujący.

Treść wystawionego Raportu Niezgodności stoi w zupełnej sprzeczności ze stanem faktycznym. Zgodnie z dokumentacją szkolenia - Indywidualnym Programem Szkolenia B.K., jego wznowienie w dniu 1.05.2017r. odbywało się w lotach instruktorskich wg ĆWICZEŃ SPL/l-4 oraz SPL/IV-5 oraz w lotach samodzielnych wg ĆW SPL/IV-5. Inspektorzy wyłącznie na podstawie własnej opinii, nie mając na to żadnego potwierdzenia stwierdzili, że nie zostały z uczniem pilotem wykonane loty mające na celu przećwiczenie wyprowadzania z korkociągu, co ich zdaniem jest obligatoryjne wg zapisów programu szkolenia (bazowali na wskazówkach wykonawczych ĆWICZENIA SPL/l-7, które nie było w tym przypadku realizowane). Nie dość, że nie przedstawili żadnego dowodu, że korkociągi nie zostały wykonane, to jeszcze wskazówki wykonawcze ĆW SPL/l-7 nie miały tutaj zastosowania - instruktor przeprowadzający wznowienie ucznia pilota skorzystał z zapisu punktu 2.6.1.3 programu SPL/LAPL(S), to jest: "w przypadku wykonywania lotów szkolnych z instruktorem wg innych ZADAŃ, można je traktować jako loty kontroIno-sprawdzające po przerwie w lotach." (taki sam zapis znajdował się w Indywidualnym Programie Szkolenia wg którego te loty były realizowane opracowanym dla B. K. na podstawie programu SPL/LAPL(5)). Dokładnie taka sytuacja miała miejsce - wznowienie B. K. odbywało się według ĆWICZEŃ SPL/l-4 i SPL/lV-5 i wykonywanie korkociągów nie było wg obowiązujących wskazówek wykonawczych wymagane, nawet traktując jako obowiązującą nadinterpretację urzędników. Podczas tego wznowienia postępowanie ucznia - pilota w sytuacjach niebezpiecznych zostało odpowiednio sprawdzone i udokumentowane.

Skarżący nadmienił dodatkowo, że żadne przepisy nie sankcjonują konieczności wykonywania korkociągów podczas całego procesu szkolenia do licencji pilota szybowcowego. Ewentualność pominięcia wykonywania korkociągów przewiduje również program szkolenia szybowcowego skarżącego poprzez zapis ĆWICZENIA SPL/l-5 "Lot na małej prędkości, przeciągnięcie i korkociąg": "w przypadku braku odpowiedniego szybowca, w celu zademonstrowania pełnego korkociągu, wszystkie aspekty związane z takim szkoleniem muszą być omówione na oddzielnym szkoleniu teoretycznym". Zdaniem skarżącego trudno wymagać wykonywania korkociągów podczas wznawiania nawyków ucznia pilota bazując na nadinterpretacji innych zapisów programu szkolenia, kiedy ta sama osoba wcale nie musiała ich wykonywać podczas samego etapu szkolenia, a wznowienie z zasady ma na celu przypomnienie i sprawdzenie nauczonych podczas szkolenia nawyków.

W związku z powyższym w ocenie skarżącego Raport Niezgodności [...] powinien zostać uchylony jako bezzasadny, a Protokołu z audytu nr [...] poprawiony.

W następstwie audytu z dnia 17 maja 2017 r., skarżący przygotował program naprawczy, który przedstawił do zatwierdzenia w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego. ULC pismem z dnia 30 sierpnia 2017 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a następnie wydając decyzję z dnia [...] listopada 2017r stwierdził rzekome naruszenie przepisów nie akceptując programu naprawczego skarżącego. Jedynym uzasadnieniem braku akceptacji programu naprawczego przez ULC jest stwierdzenie, że wprowadzenie proponowanych zmian do Programu Szkolenia Szybowcowego spowodowałoby "POMINIĘCIE W PRAKTYCE SPRAWDZENIA UCZNIÓW - PILOTÓW W SYTUACJACH NIENORMALNYCH I NIEBEZPIECZNYCH W PROCESIE SZKOLENIA ORAZ KONTROLI PO PRZERWACH W LOTACH SAMODZIELNYCH". ULC bazując na tym zdaniu stwierdził naruszenie wymagań przepisów.

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że zatwierdzony przez Urząd Lotnictwa Cywilnego Program Szkolenia Szybowcowego posiada ĆWICZENIE SPL/0-A "PROCEDURY W SYTUAGACH AWARYJNYCH NA ZIEMI I W LOCIE", gdzie we wskazówkach wykonawczych jednoznacznie jest zawarte stwierdzenie: "Znajomość zasad i procedur postępowania w sytuacjach szczególnych i awaryjnych w trakcie szkolenia do licencji SPL powinna być sprawdzana okresowo, co 90 dni praktycznie lub teoretycznie, w zakresie posiadanej wiedzy stosowanej." Sprawdzenie takie zostało przeprowadzone wobec B. K. oraz potwierdzone wpisem na stronie 7 Indywidualnego Programu Szkolenia z datą 1.05.2017 r. Przypomnienie o konieczności weryfikacji umiejętności postępowania w sytuacjach szczególnych i awaryjnych również znajduje się na tej samej stronie formularza IPS. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że w jego organizacji niezwykle restrykcyjnie podchodzi do weryfikacji postępowania w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych i nie dopuszcza żadnego ucznia - pilota do lotów samodzielnych, jeśli przerwa w tej kontroli jest większa niż zapisane 90 dni, niezależnie, czy uczeń - pilot jest w ciągłym treningu, czy miał przerwę w lotach.

Skarżący zwrócił uwagę, że zapisy ĆWICZENIA 5PL/0-A spełniają wszystkie wymagania ćwiczenia 2 wg AMC1 FCL.110.S; FCL.210.S, czyli przepisów, których naruszenie ULC zarzuca w swojej decyzji, a które zostało w pełni zrealizowane i potwierdzone odpowiednim wpisem w Indywidualnym Programie Szkolenia (co więcej AMC1 FCL.110.S określa procedury awaryjne które należy ćwiczyć w ramach tego ćwiczenia: A - użytkowanie wyposażenia awaryjnego (spadochronu), 8 - postępowanie na wypadek awarii sprzętu, C - skok ratowniczy.... Nie ma nigdzie w przepisach sprecyzowanych żadnych innych sytuacji szczególnych, w tym korkociągów, których brak wykonania naruszałby te przepisy. Regulacje te zostały zaostrzone w programie szkolenia w postaci punktu 1 litery b zakresu szkolenia w ramach ĆWICZENIA SPL/0-A).

Treść ĆWICZENIA SPL/0-A również podlegała zatwierdzeniu przez tych samych urzędników, którzy teraz w swoich uzasadnieniach kompletnie pomijają fakt jego istnienia.

Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na podtytuł ĆWICZENIA SPL/l-7 Programu Szkolenia Szybowcowego "(zawiera elementy ćwiczeń 6; 7; 8; 11a; 12 wg AMC1 FCL.110.S; FCL.210.S )", który jednoznacznie wskazuje, że to ĆWICZENIE nie ma na celu weryfikacji postępowania w sytuacjach awaryjnych (ćw. 6 z AMC1 FCL.110.S to ćwiczenie skoordynowanych zakrętów, ćw. 7 to lot po prostej, ćw 8: zakręty, 11a - start za wyciągarką i ćw. 12 - lądowanie). Jest więc oczywiste, że skoro autor Programu Szkolenia Szybowcowego nie zakładał podczas realizacji tego ĆWICZENIA postępowania w sytuacjach niebezpiecznych, to zarzut ich niewykonywania jest bezzasadny.

Wobec powyższego należy cofnąć decyzję z dnia [...] listopada 2017r wydaną przez Urząd Lotnictwa Cywilnego, jako nieuzasadnioną. Jednocześnie, jako identycznie nieuzasadnioną należy cofnąć decyzję z dnia [...] lutego 2018r w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy.

Urząd lotnictwa Cywilnego w swoich pismach opiera się na rzekomym protokole [...] z egzaminu praktycznego na licencję pilota szybowcowego SPL ucznia - pilota B.K. zaznaczając, jakoby to była wina ośrodka, że protokół ten - dokument Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie został dostarczony do organizacji skarżącego przez ten Urząd a uczeń - pilot takiego protokołu nie przedstawił, co znajduje odzwierciedlenie w braku jakichkolwiek zapisów w dokumentacji Ośrodka Szkolenia Lotniczego o odbyciu się lotów egzaminacyjnych, które nie zostały zaliczone przez B. K.

Skarżący zwrócił uwagę na błędy w procedurach ULC umożliwiające dopuszczenie do takiej sytuacji - zdaniem skarżącego po niezdanym egzaminie ULC powinien przesłać kopię protokołu do wiadomości Szefa Szkolenia ośrodka, w którym szkolił się uczeń - pilot, w celu ewaluacji i poprawy jakości szkolenia. Skarżący zwrócił się z takim wnioskiem do ULC w piśmie z dnia 7 grudnia 2017 r. słowami "Wnioskuję jednocześnie o zmianę procedur i wdrożenie informowania przez ULC o wyniku egzaminu ośrodka wystawiającego rekomendację. W takim przypadku ATO mogłoby podjąć odpowiednie działania mające na celu poprawę jakości szkolenia" który to wniosek pozostał bez odpowiedzi.

Podobnie procedury Urzędu Lotnictwa Cywilnego dotyczące zatwierdzania programów naprawczych i wyznaczania terminów usunięcia niezgodności dopuszczają abstrakcyjne sytuacje, w których termin usunięcia niezgodności może być wcześniejszy, niż termin zatwierdzenia przez ULC programu naprawczego (na co została przez 23 zwrócona uwaga w piśmie z dnia 14 września 2017 r.).

W odniesieniu do sposobu procedowania sprawy, skarżący złożył skargę, na notoryczne opóźnianie odpowiedzi i wysyłki pism przez ULC względem terminów wskazanych przez KPA. Skarżący zwrócił w pismach z 14 września 2017 r. i 7 grudnia 2017 r. Urzędowi Lotnictwa Cywilnego uwagę na niedotrzymywanie terminów, co tylko pogorszyło sprawę.

Zawiadomienie o zakończeniu postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy z pouczeniem, że skarżącemu przysługuje prawo do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie i wypowiedzenie się w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia zostało opatrzone przez ULC datą 08.02.2018 r. Zawiadomienie to zostało wysłane NA ADRES [...] (z pominięciem faktu, że w każdym nagłówku pisma skarżącego wskazany jest prawidłowy adres korespondencyjny – L. [...],[...]-[...][...], jak również, już w piśmie z dnia 14 września 2017 r. skarżący wskazywał błędny adres dostarczania pism. Przesyłka polecona o numerze [...] została odebrana przez jednego z członków mieszkającego w L. w dniu 13.02.2018 o godzinie 15:23. Gdyby nawet założyć że data ta była terminem doręczenia skarżącemu pisma to ostateczna decyzja [...] powinna zostać podjęta najwcześniej 20.02.2018, a tymczasem widnieje na niej data 15 lutego 2018r. Według trackingu poczty Polskiej, przesyłka polecona z tą decyzją numer [...] została nadana 16.02.2018 r. czyli w momencie, kiedy skarżący posiadał jeszcze prawo zaznajomienia się z materiałem i złożenia dodatkowych dowodów Pismo to zostało doręczone 23.02.2018 r.

Skarżący stwierdził, że przykrym jest fakt, że ULC dosłownie każde pismo w tej sprawie wysyłał z opóźnieniem, poza tym najważniejszym - dającym jeszcze przynajmniej iluzoryczne prawo pozasądowego zamknięcia sprawy.

Skarżący zawrócił się z wnioskiem o nakazanie Urzędowi Lotnictwa Cywilnego zaakceptowania zmian w Programie Szkolenia Szybowcowego zaproponowanych przeze skarżącego wraz z Programem Naprawczym, w celu wyeliminowania możliwości dalszych nadinterpretacji zapisów tego programu wg uznania kontrolujących inspektorów.

Wniósł również o zasądzenie od Urzędu Lotnictwa Cywilnego zwrotu 200 zł opłaty za wpis stały oraz zwrot 10000 zł kosztów postępowania przed ULC w wyżej wymienionej sprawie.

Jednocześnie skarżący poinformował Urząd Lotnictwa Cywilnego, że w przypadku dalszego przeciągania sprawy bądź bezzasadnego cofnięcia lub zawieszenia certyfikatu, zostanie narażony na utratę 235200 zł, jako że oferta skarżącego jest najlepsza w przetargu na szkolenie szybowcowe uczniów Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego z [...]. Cofnięcie lub zawieszenie certyfikatu będzie oznaczać brak możliwości zarobienia środków w tej kwocie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości wyrażoną dotychczas argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że prowadzone wobec skarżącego przez Prezesa ULC postępowania administracyjne w sprawie, w której wydano decyzję na podstawie art. 29 ustawy Prawo lotnicze, stanowi wynik przeprowadzonej przez Prezesa ULC kontroli przestrzegania przepisów wspólnotowych i prawa krajowego dotyczących bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego. Obowiązek kontrolowania bezpieczeństwa znajduje swoje źródło w przepisach wspólnotowych i krajowych.

Parlament Europejski i Rada ustanowili wspólne dla państw członkowskich zasady w dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego. W rozporządzeniu, obowiązującym od dnia akcesji w Rzeczpospolitej Polskiej, przewidziano konieczność przyjęcia przez każde państwo członkowskie krajowego programu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego oraz odpowiedniego programu kontroli jakości i programu szkolenia. Dla celu zapewnienia koordynowania i monitorowania wykonywania programów bezpieczeństwa każde państwo członkowskie zobowiązane jest powołać jeden właściwy organ odpowiedzialny za powyższe zadanie. Takim organem jest Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, a jego uprawnienia określone zostały w art. 21 ust. 2. Wykonuje on również, zgodnie z ust. 2a pkt 11, uprawnienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwego organu państwa członkowskiego,

Umożliwieniu realizacji zadań i kompetencji Prezesa ULC służyć ma prawo kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego. Zgodnie z art. 162 ust. 1 ustawy Prawo lotnicze Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego przeprowadza okresowe i doraźne kontrole w celu sprawdzenia, czy posiadacz certyfikatu nadal spełnia ustalone przepisami prawa wymagania potrzebne dla wydania i utrzymania ważności certyfikatu.

Przepisy UE określają "stały nadzór" (continuing oversight) jako "zadania wykonywane dla sprawdzenia, czy warunki, na podstawie których przyznano certyfikat, są stale spełniane podczas jego okresu ważności, jak również oznacza podejmowanie wszelkich działań zabezpieczających" (art. 3 lit. a rozporządzenia nr 216/2008). Okresowe i doraźne sprawdzenie, czy podmiot nadal spełnia wymagania ustalone dla tego certyfikatu na podstawie obowiązujących przepisów prawa, obejmuje czynności kontroli, o których mowa w art. 27-30 i art. 162 ust. 1 pr. lot., oraz nadzoru, o którym mowa w art. 157 ust. 1 pr. lot. (§ 3 ust. 1 p. 3 r.c.d.l.c.).

Jak wynika z akt sprawy kontrola okresowa w ramach bieżącego nadzoru nad Zatwierdzonymi Organizacjami Szkolenia została przeprowadzona zgodnie z Poleceniem Nr [...] Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 27 kwietnia 2017 r. w dniu 17 maja 2017 r. W trakcie kontroli stwierdzono, że po długotrwałej przerwie w wykonywaniu lotów oraz nie zaliczeniu egzaminu praktycznego w procesie szkolenia wg Indywidulanego Programu Szkolenia ucznia-pilota B.K., skarżący nie przeprowadził, zgodnie z programem szkolenia szybowcowego do licencji pilota szybowcowego/licencji pilota lekkich statków powietrznych (szybowce) wznowienia polegającego na wykonaniu. przed dopuszczeniem do lotów samodzielnych, co najmniej trzech lotów kontrolno-sprawdzających umiejętności ucznia-pilota w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych.

Z kontroli sporządzony został protokół w którym zostały zawarte zalecenia pokontrolne. Do protokołu skarżący nie wniósł zastrzeżeń.

Indywidualny Program Szkolenia dla ucznia-pilota został opracowany na podstawie programu szkolenia szybowcowego do licencji pilota szybowcowego/licencji pilota lekkich statków powietrznych. Rozdział 2.6 programu szkolenia SPL/LAPL(S) określa, iż po 6 miesięcznej przerwie w lotach samodzielnych, należy z uczniem-pilotem wykonać co najmniej trzy loty kontrolno-sprawdzające natomiast pkt. 2.6.1.3 precyzuje, iż skarżący powinien przed dopuszczeniem do wylotu samodzielnego wykonać z uczniem-pilotem elementy zawarte w ćwiczeniu SP/I-7 "LOTY SPRAWDZAJĄCE PRZED LOTAMI SAMODZIELNYMI" dotyczące postępowania szkolonego w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych.

Organ ustalił, że szkolony uczeń-pilot zamiast co najmniej 3 lotów sprawdzających wykonał tylko 1 lot w czasie około 2 min., podczas gdy skarżący powinien przeprowadzić wznowienie ucznia-pilota, tak aby spełnione zostały wytyczne określone w FCL.210.S i FCL.l 10.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 oraz w programie szkolenia który to program, zgodnie z ORA.ATO.I25 lit. b Załącznika VII (Część-ORA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 musi spełniać wymagania określone w Załączniku I Części FCL rozporządzenia (UE) nr 1178/2011.

W konsekwencji nie przeprowadzenie wznowienia polegającego na wykonaniu, przed dopuszczeniem do lotów samodzielnych, co najmniej trzech lotów kontrolno-sprawdzających umiejętności ucznia-pilota w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych, stanowiło naruszenie pkt ORA.ATO.125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) w zw. z FCL.210.S i FCL.110.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. L 311 z 25.11.2011, ze zm.). Zgodnie z pkt ARA.GEN.350 lit c Załącznika VI (Część-ARA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, uchybienie stwierdzone w raporcie niezgodności zostało zakwalifikowanie jako nieprawidłowość poziomu 2.

Prezes ULC zwrócił się do skarżącego o podjęcie działań naprawczych w celu usunięcia stwierdzonej niezgodności i wyznaczył termin jej usunięcia do dnia 31 lipca 2017 r. Należy podkreślić, że Prezes, określając zakres naruszenia stwierdzonego w trakcie kontroli oraz wyznaczając termin do jego usunięcia, zmierza do osiągnięcia celu strategicznego jakim jest stworzenie i utrzymanie stanu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego w danym porcie lotniczym, aby stan ten odpowiadał obowiązującym przepisom. Decyzję w tym przedmiocie Prezes ULC wydaje, jeżeli podmiot kontrolowany w toku prowadzonych czynności kontrolnych lub prowadzonego już postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 29 ustawy Prawo lotnicze nie usunie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zgodnie z pkt ORA.GEN.150 Załącznika VII (Część-ORA) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, organizacja, po otrzymaniu powiadomienia o niezgodnościach, musi przedstawić plan działań naprawczych właściwemu organowi do akceptacji w terminie uzgodnionym z organem. Jak stanowi pkt ARA.GEN.350 lit. d ppkt 1 załącznika VI {Część-ARA) w/w rozporządzenia właściwy organ musi ocenić działanie naprawcze i plan wdrożenia zaproponowane przez organizację, akceptacja planu następuje w formie pisma organu.

Skarżący przedstawił plan działań naprawczych, którego jednakże Prezes , powołując się na dyspozycje przepisu ARA.GEN.350 lit. b) ppkt 2) (ii) Załącznika VI (Część-ARA) do rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, nie zatwierdził wywodząc, że przedstawiona propozycja zmiany zapisu w Programie szkolenia szybowcowego do licencji SPL/LAPL(S). spowodowałaby, że pilot jedynie teoretycznie analizowałby postępowanie w sytuacjach niebezpiecznych bez praktycznego przećwiczenia korkociągu i wyprowadzania z niego, wprowadzenie zaproponowanego zapisu do Programu szkolenia szybowcowego do licencji SPLZLAPL(S), spowodowałoby pominięcie w praktyce sprawdzania uczniów-pilotów w sytuacjach nienormalnych i niebezpiecznych w procesie szkolenia oraz kontroli po przerwach w lotach samodzielnych. Sąd podzielił argumentację organu przyjmując ją za własną, że zaproponowana przez skarżącego zmiana w Programie szkolenia szybowcowego do licencji SPL/LAPL(S) stoi w sprzeczności z przepisami rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 tj. art. 10 a ust. 1 oraz pkt ORA.ATO.125 lit. b) Załącznika VII (Część-ORA) w zw. z FCL.210.S i FCL.110.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011, oraz może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa w lotach. Zgodnie bowiem z art. 10a ust. 1 rozporządzenie (UE) nr 1178/2011 organizacje szkolące pilotów muszą spełniać wymagania techniczne i przestrzegać procedur administracyjnych określonych w załącznikach VI i VII oraz podlegają procesowi certyfikacji. Ponadto w myśl przepisu ORA.ATO.125 lit. b załącznika VII (Część-ORA) w/w rozporządzenie program szkolenia musi spełniać wymagania określone w części FCL, a w przypadku programu SPL/LAPL(S) wymagania FCL. 110.S; FCL.210.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011. Ćwiczenie SPL/I-7 wykorzystywane jest do kontroli umiejętności uczniów-pilotów po długotrwałej przerwie w lotach samodzielnych. Zgodnie z pkt. 4 Ćwiczenie SPL/I-7 Programu szkolenia szybowcowego do licencji SPL/LAPL(S) "Loty sprawdzające przed lotami samodzielnymi" "w trakcie lotów sprawdzane są umiejętności poprawnego wykonania elementów lotu nauczonych w Ćwiczeniach SPL/I-I+SPL/I-6''.Zapis dotyczący wykonania trzech lotów wg ćwiczenia SPL/I-7 po przerwie przekraczającej sześć miesięcy jest obligatoryjny i zgodny z wymaganiami określonymi w FCL.210.S i FCL.110.S Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 oraz wskazany w Akceptowalnych Sposobach Spełnienia Wymagań (AMC) oraz materiałach zatwierdzających wytyczne (GM) wydane przez Dyrektora Generalnego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) wprowadzone do stosowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego Wytycznymi Nr 16 z dnia 15 października 2014 r. w sprawie ogłoszenia akceptowalnych sposobów potwierdzania spełnienia wymagań oraz materiałów zawierających wytyczne do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/201.

Organ wywiódł, że w Ćwiczeniu SPL/I-7 należy zrealizować również elementy Ćwiczenia SPL/I-5 (pn. Loty na małej prędkości, przeciąganie i korkociąg). Wskazówki wykonawcze do Ćwiczenia SPL/I-5 zostały określone w pkt. 2. Tak zatem uczeń-pilot powinien wykazać w trakcie szkolenia umiejętności rozpoznawania, przeciwdziałania i wyprowadzania szybowca z korkociągu w praktyce.

W konsekwencji skoro nieprawidłowości nie zostały usunięte, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzję, w której wskazał stwierdzone naruszenie powołując przepisy prawa oraz wyznaczył termin usunięcia niezgodności. Działania naprawcze mają służyć zarówno usunięciu niezgodności jak i wprowadzeniu rozwiązań zapobiegających ich ponownemu wystąpieniu.

Odnosząc się do kwestii obowiązku dostarczenia protokołu Nr [...] z egzaminu praktycznego na licencję pilota szybowcowego SPL ucznia- pilota B.K. do wiadomości Szefa Szkolenia Ośrodka trafnie organ wyjaśnił, że zgodnie z FCL.1030 pkt. b ppkt 3 Załącznika I (Część FCL) rozporządzenia (UE) nr 1178/2011 "po zakończeniu egzaminu praktycznego lub kontroli umiejętności egzaminator musi dostarczyć kandydatowi podpisane sprawozdanie z egzaminu praktycznego lub kontroli umiejętności oraz niezwłocznie przedłożyć kopie tego sprawozdania właściwemu organowi odpowiadającemu za licencję kandydata, a także właściwemu organowi, który wydał egzaminatorowi jego upoważnienie." Przepis ten nie nakłada na Prezesa ULC obowiązku przesłania kopii protokołu do wiadomości Szefa Szkolenia Ośrodka. Jak wynika z akt sprawy protokół Nr [...] z egzaminu praktycznego na licencję pilota szybowcowego SPL ucznia-pilota B. K. został dostarczony do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w dniu 5 maja 2015 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego prawidłowości sporządzenia dokumentacji z przeprowadzonego w dniu 17 maja 2017r. Audytu organ wyjaśnił, że zgodnie z poleceniem Nr [...] do przeprowadzenia audytu zostali wyznaczeni K. K. - Przewodniczący zespołu oraz J. K. - Ekspert. Z przeprowadzonego audytu został sporządzony protokół, który został podpisany przez członków zespołu certyfikacyjnego. W treści protokołu z audytu na pierwszej stronie omyłkowo został wpisany Z. K., który nie był zgodnie z poleceniem Nr [...] członkiem zespołu certyfikującego. Raport z audytu został podpisany przez osoby wchodzące w skład zespołu certyfikacyjnego, co oznacza że protokół został podpisany przez osoby prawidłowo wyznaczone do przeprowadzenia audytu z dnia 17.05.2017 r.

Zarzut kierowania przez organ pism na nieprawidłowy adres nie jest zasadny bowiem z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana była na wskazany adres korespondencyjny tj, J. [...],[...]-[...][...] i odebrana pod tym adresem.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 10 kpa.

Skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa bowiem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowaniu a wynikiem sprawy (przykładowo m.in. wyroki NSA z 2 lutego 2011 r., sygn. I OSK 575/10, WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. VI SA/Wa 604/13, NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1279/09).

Reasumując Sąd uznał, że Prezes ULC. zgodnie z zasadami określonymi m. in. w art. 6. art. 7 oraz 77 § 1 kpa, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, w sposób właściwy zastosował przepisy prawa należycie uzasadniając treść rozstrzygnięcia.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.