Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2113/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Jerzy Płusa, asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. N., A. O., L. G. "L." Usługi Techniczne s.c. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. obciążył spółkę cywilną "L." kosztami egzekucyjnymi związanymi z tytułami egzekucyjnymi z dnia [...].06.2001r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], z dnia [...].06.2001 r. o numerach [...], [...], z dnia [...].07.2001 r. o numerach [...], [...] [...], [...]. Wymienione w postanowieniu tytuły egzekucyjne organ wystawił w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w celu wyegzekwowania od spółki zobowiązań w podatku od towarów i usług, które zostały określone i ustalone decyzjami [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 1999 r. Koszty te określono w postanowieniu w łącznej kwocie 11.681,86 zł. Postanowieniem tym organ odmówił spółce również zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości 50 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że kwota kosztów egzekucyjnych ustalona tym postanowieniem składała się z opłat manipulacyjnych obliczonych na podstawie przepisów § 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucji niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. nr 47, poz. 281 ze zm.,) powoływanego jako rozporządzenie.

W sprawie zobowiązań podatkowych spółki wynikających z decyzji z dnia [...].12.2001 r. toczyło się postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty należności wynikających z tych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001 r. sygn. akt III SA 1863/00 uchylił decyzję Izby Skarbowej w W. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą organ podatkowy rozłożył płatność kwot wynikających z powołanych decyzji na 12 rat. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wysokość obciążających spółkę należności oraz ilość rat na które organ rozłożył ich płatność spowodowały, że zaskarżona decyzja nie miała charakteru decyzji przyznającej spółce ulgę w spłacie należności publicznoprawnych.

Przychylając się do wniosku Strony o restrukturyzację należności publicznoprawnych, decyzją z dnia [...].12.2002 r. [...] Urząd Skarbowy W. objął restrukturyzacją należności z tytułu podatku od towarów i usług wynikające z decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. Decyzją z dnia [...].01.2004 r. zakończono restrukturyzację, w wyniku czego umorzono należności publicznoprawne w łącznej kwocie 188.710,80 zł.

Na postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych spółka złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, umorzenie kosztów egzekucyjnych i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu wspólnicy spółki zarzucili organowi pierwszej instancji podanie złej podstawy prawnej oraz nie wskazanie sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych, a także naruszenie przepisów: art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 i 2, 64 e § 1,23, 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz.968 ze zm.) w dalszej części powoływanej jako u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 § 2 Kpa.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że organ egzekucyjny za dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności pobiera opłaty na zasadach i wysokości określonych w art. 64 § 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nalicza także wydatki egzekucyjne, którymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Opłaty wraz z wydatkami egzekucyjnymi poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego, za wyjątkiem sytuacji wskazanych w art. 64 c § 2 i 4 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że w związku z niewywiązaniem się spółki z zapłaty zaległości w podatku VAT, w oparciu o decyzje z dnia [...].11.1999 r. Nr [...] i Nr [...] wystawione zostały tytuły wykonawcze a następnie wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W dniach [...].07.2001 r. i [...].06.2001 r. doręczone zostały Stronie tytuły wykonawcze, spisany został protokół o stanie majątkowym oraz dokonano zajęcia rachunku bankowego prowadzonego na rzecz spółki. W związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi powstały koszty.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z zarzutem zażalenia, że organ egzekucyjny dokonał wyliczenia kosztów egzekucyjnych w oparciu o złą podstawę prawną bowiem czynności egzekucyjne od których zostały naliczone koszty egzekucyjne, powstały w czasie obowiązywania powołanego Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podnosił, że w sprawie doszło do wszczęcia egzekucji na podstawie powołanych na wstępie tytułów egzekucyjnych oraz zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. wspólnicy spółki "L." wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. wspólnicy spółki "L." zarzucili:

naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uniemożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

naliczenie kosztów egzekucyjnych (opłat) mimo tego, że decyzja [...] Urzędu Skarbowego W. rozkładająca zaległości podatkowe na 12 rat, a której dotyczyły koszty egzekucyjne objęte zaskarżonym postanowieniem, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.12.2001 r. (III SA 1863/00) została uchylona;

nie wskazanie w uzasadnieniu obu postanowień sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych od każdego z poszczególnych tytułów wykonawczych wbrew wymogom co do zawartości treści uzasadnienia postanowienia zawartych w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (brak wskazania podstawy prawnej oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego);

nie wskazanie w uzasadnieniu obu postanowień obliczenia opłat egzekucyjnych dla każdego tytułu wykonawczego wbrew obowiązkowi z art. 64 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

oparcie wyliczenia kosztów egzekucyjnych na nie istniejącej podstawie prawnej, tj. na Rozporządzeniu Ministra Finansów z 4.07.1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości

naruszenie art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 i § 2, art. 64 e § 1, § 2 pkt 1 i pkt 2 i § 3, art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości, jak też - przez nie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz przez nie zwrócenie kwoty 249,25 zł i odmówienie zwrotu kosztów w wysokości 50 zł przypisanych do tytułu egzekucyjnego nr [...] stwierdzającego VAT za lipiec 1997 r.;

nie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego mimo złożonych wniosków w tym zakresie i istnienia przesłanek za tym przemawiających;

nie umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i nie umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznanej sprawie zostało wydane postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a., którym organ egzekucyjny ustalił zobowiązanej spółce koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej. Sąd zważył, że zgodnie z przepisem § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Opłata wynosi 1% od kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 80 gr. Z treści tego przepisu wynika, że przesłanką podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty manipulacyjnej jest wystawienie tytułu wykonawczego oraz zastosowanie środka egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności objętej tym tytułem. Sąd nie będąc związany granicami skargi, badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że wydane ono zostało z naruszeniem art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepis ten wiąże opłatę manipulacyjną z każdym tytułem wykonawczym, co jest uzasadnione tym, że każdy tytuł wykonawczy wszczyna odrębne postępowanie egzekucyjne i w każdym postępowaniu naliczane są odrębne koszty egzekucyjne z tym konkretnym postępowaniem związane. Z tego względu zdaniem składu orzekającego postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych na które składa się opłata manipulacyjna winno wskazywać tytuł wykonawczy, objętą tym tytułem należność oraz środek egzekucyjny jaki zastosowano w egzekucji tej należności. W przypadku, gdy tak jak w rozpoznanej sprawie wystawiono więcej niż jeden tytuł wykonawczy postanowienie winno wskazywać wszystkie te tytuły oraz zastosowane w związku z nimi środki egzekucyjne i objęte tymi tytułami należności, a także należną od każdego tytułu wykonawczego opłatę manipulacyjną. Powołany przepis zdaniem Sądu nie pozwala na ustalenie w postanowieniu w przedmiocie kosztów egzekucyjnych jedną kwotą opłaty manipulacyjnej naliczonej od wielu tytułów egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające określało w jednej kwocie opłatę manipulacyjną od kilkudziesięciu tytułów wykonawczych bez wskazania jakie środki egzekucyjne na podstawie każdego z tych tytułów zastosowano. Określając zatem jedną kwotę opłaty manipulacyjnej organ egzekucyjny naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 64 § 6 u.p.e.a. w sposób który miał wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Z treści art. 18 u.p.e.a. wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Sąd zważył, że zgodnie z treścią przepisu atr. 10 § 1 k.p.a. organ w postępowaniu obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z § 2 tego przepisu organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W ocenie Sądu przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu, w którym organ gromadzi materiał dowodowy w celu wydania aktu administracyjnego rozstrzygającego w przedmiocie praw i obowiązków indywidualnie określonego podmiotu. Postępowanie egzekucyjne nie ma cech postępowania wyjaśniającego, w którym organ gromadzi materiał dowodowy i z tego względu, zdaniem Sądu, w postępowaniu tym art. 10 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania.

Skarżący błędnie podnosili, że w ich sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 64 § 3 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy opłat za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 1-6 u.p.e.a., w katalogu czynności egzekucyjnych nie są wymienione opłaty manipulacyjne, bowiem opłaty te wymienione są w art. 64 § 6 u.p.e.a.

Niezasadny był podniesiony w skardze zarzut powołania w zaskarżonym postanowieniu nieobowiązujących przepisów powołanego rozporządzenia. Sąd zważył, że zgodnie z treścią przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wynagrodzenia za pracę lub zajęcie innej wierzytelności pieniężnej albo innego prawa majątkowego, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Przepis ten określał moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej, a zatem stanowił podstawę do naliczenia kosztów z tytułu opłaty manipulacyjnej, powstałych w dacie obowiązywania tego rozporządzenia według stawki wówczas obowiązującej. W rozpoznanej sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione w dacie, w której obowiązywały przepisy powołanego rozporządzenia, a zatem zasadnym było wskazanie w uzasadnieniu postanowienia dotyczącego kosztów egzekucyjnych przepisów, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzenia, z którym prawodawca wiązał obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych z tytułu opłaty manipulacyjnej.

Niezasadny był również zarzut skargi oparty na fakcie, że w sprawie zobowiązań podatkowych spółki, których dotyczyło postępowanie egzekucyjne, została uchylona przez Sąd decyzja o rozłożeniu na raty tych zobowiązań. Postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty należności objętych postępowaniem egzekucyjnym jest postępowaniem odrębnym w stosunku do czynności egzekucyjnych podjętych we wszczętym wcześniej postępowania egzekucyjnym i jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym zostały dokonane czynności z którymi wiązał się obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych to koszty te są należne od zobowiązanego. Brak jest norm potwierdzających w tym zakresie zasadność podnoszonych przez skarżących zarzutów.

Sąd zważył, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania jest aktem administracyjnym, który z racji treści przepisu art. 67c § 1 i 2 u.p.e.a. rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego. Oceniając zgodność tego aktu z prawem Sąd nie był uprawniony do badania zasadności zarzutów skarżących w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylenia przez organ dokonanych czynności egzekucyjnych, wstrzymania postępowania egzekucyjnego i umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż rozstrzygnięcia w przedmiocie wymienionych kwestii, na podstawie odpowiednio art. 59 § 3, art. 60 § 2, art. 64 i art.54 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowią przedmiot odrębnych postanowień organu egzekucyjnego. W rozpoznanej sprawie skarżący nie wnieśli skargi na postanowienia, które rozstrzygałyby w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylenia przez organ dokonanych czynności egzekucyjnych, wstrzymania postępowania egzekucyjnego czy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Rozpoznanej skargi nie można było również potraktować jako skargę na bezczynność organu w wymienionych przedmiotach, gdyż skarżący nie wskazali, czy wnosili do organu egzekucyjnego o wydanie przedmiotowych postanowień. Sformułowane w omówionym zakresie zarzuty skarżących nie mogły uzasadniać ich twierdzeń, że nie należały się od nich koszty egzekucyjne w postaci opłaty manipulacyjnej, gdyż jak już wskazano z treści przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia wynika, że obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika z faktu dokonania czynności związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego i nie ma nań wpływu późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego lub uchylenie czynności egzekucyjnych.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 64 § 6 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.