Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1311/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2018 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia z produkcji leśnej gruntów leśnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] nr [...] z [...] lipca 2016 r.; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącego W. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017r. poz. 1161 zwanej dalej uogril), po rozpatrzeniu odwołania W., P., reprezentowanego przez adwokata R., Ł.,, od decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]., z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] (zn.spr.: [...]), stwierdzającej dokonanie przez Stronę, niezgodnego z przepisami uogril wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0549 ha, o siedliskowym typie lasu - bór mieszany świeży, nie będących lasami ochronnymi, wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...].,, gmina [...][...]., - obszar wiejski, powiat [...], województwo [...] - stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T.,, i ustalającej W., P., za wyłączenie z produkcji leśnej gruntów opłatę w kwocie [...] zł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Dyrektor RDLP zawiadomieniem z dnia [...] marca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wyłączenia z produkcji gruntu leśnego, niezgodnie z przepisami uogril, na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Z.,, gmina C. - obszar wiejski, powiat [...], województwo [...].

Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor RDLP wydał decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] (zn.spr.: ZS. [...]), stwierdzającą dokonanie przez W., P., niezgodnego z przepisami uogril wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0549 ha, o siedliskowym typie lasu - bór mieszany świeży, nie będących lasami ochronnymi, wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Z.,, gmina [...]., - obszar wiejski, powiat [...], województwo [...]- stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T.. W decyzji stwierdzono wyłączenie gruntu z produkcji leśnej (poprzez zniszczenie lasu i spowodowanie powstania osuwiska) z naruszeniem przepisów uogril oraz ustalono sprawcy wyłączenia dwukrotną należność.

W., P., wniósł odwołanie, w którym zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy skutkujące ustaleniem, że to on dokonał niezgodnego z przepisami uogril wyłączenia gruntów leśnych z produkcji o powierzchni 549 m2, na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w [...].,. Odwołujący powołał, że brak jest bezpośrednich oraz obiektywnych dowodów wskazujących, że to Strona podczas dokonywania w 2015 r., prac ziemnych na działce stanowiącej jego własność (działka nr [...]) naruszyła substancje działki sąsiadującej, tj. działki nr [...]. W decyzji błędnie stwierdzono, że skarżący utworzył skarpę na granicy działek o nr [...] i [...], mimo tego, że skarpa ta istniała zanim rozpoczęto prace ziemne, a jedyną czynnością, którą wtedy dokonano, było wyrównanie skarpy. Wskazano, że wszystkie czynności Strona dokonywała w granicach swojej działki i na podstawie uzyskanej decyzji o warunkach zabudowy. Zarzucono, że z treści zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że do faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na działce nr [...], miało dojść w listopadzie 2015 r., zaś pierwszego pomiaru wyłączenia dokonano dopiero w dniu [...] lutego 2016 r. i wówczas powierzchnia wyłączenia wyniosła 529 m2, kolejnego pomiaru gruntów stanowiącego podstawę do ostatecznego ustalenia powierzchni wyłączenia wykonano w dniu [...] czerwca 2016 r., tj. po znacznym upływie czasu, pomiar ten wykazał powierzchni 549 m2. Odwołujący wskazał więc, że na wielkość powierzchni wyłączenia wpływ miały czynniki niezależne od skarżącego i niezawinione przez niego, a w konsekwencji ustalona kara naliczona została w sposób nieprawidłowy i bez odpowiedniego uzasadnienia wyliczenia. Zarzucono, że nie dokonano ustaleń potwierdzających faktyczne sprawstwo skarżącego oraz zakresu dokonanego przez niego naruszenia. Zeznania świadków były rozbieżne w zakresie daty dokonanego wyłączenia, a organ zaniechał skonfrontowania świadków celem ustalenia faktycznej daty wykonywania robót.

Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy wydał wskazaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzję wydano z urzędu, w oparciu o przepisy art. 5 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 uogril. Uznano, że zarzuty Strony są niezasadne albowiem Strona osobiście potwierdziła, że dokonała na działce będącej jej własnością niwelacji gruntów, a właśnie wykonanie tej czynności w sposób bezpośredni i oczywisty doprowadziło do osunięcia się mas ziemnych z terenu działki nr [...] i wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Obie działki, tj. działka nr [...], na której stwierdzono wyłączenie gruntów leśnych z produkcji oraz działka nr [...], stanowiąca własność Strony, bezpośrednio ze sobą graniczą. Czołowy dostęp do gruntów, na których stwierdzono wyłączenie istnieje jedynie od strony działki nr [...]. Z każdej innej strony brak jest możliwości dojazdu do tego miejsca, w szczególności ciężkim sprzętem, dojazd ten ogranicza przede wszystkim niekorzystna rzeźba tego terenu. Obecnie działka Strony jest zabudowana i częściowo (z dwóch stron) ogrodzona, a więc nie na możliwości swobodnego poruszania się po terenie. Powyższe fakty wskazują, że jedyną możliwą drogą dojazdu do miejsca wyłączenia jest grunt skarżącego, i to on jest niewątpliwym sprawcą wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Ustalono, że skarpa na działce nr [...], faktycznie istniała, lecz w całkiem innym miejscu niż obecnie. Obecnie można mówić o "nowej" skarpie, która w całości zlokalizowana jest na działce nr [...]. Wykonane przez Stronę prace ziemne całkowicie zmieniły kształt istniejącej wcześniejszej skarpy, niszcząc jej strukturę i stabilność. W wyniku wykonanych prac doszło do przesunięcia dolnej i górnej krawędzi skarpy (w kierunku działki nr [...]), z jednoczesną redukcją odległości poziomych między tymi krawędziami. Wskutek powyższego, nachylenie skarpy stało się niekorzystnie strome i sprzyjające procesom erozyjnym gruntów. Oprócz tego usunięto z powierzchni skarpy całą roślinność, co w oczywisty sposób również wpłynęło niekorzystnie na jej stabilność. Wykonane przez Stronę prace ziemne byty planowane, w tym celu skarżący ubiegał się o uzyskanie decyzji ustalającej warunki zabudowy na działkę nr [...], dla przedsięwzięcia polegającego, na budowie trzech budynków gospodarczo-garażowych wraz ze ścianą oporową od strony Lasów Państwowych, tj. od strony działki nr [...]. Organ zauważył, że prace wykonane na działce nr [...], przez Stronę, były niezgodne z prawem, bowiem decyzja o warunkach zabudowy która otrzymał, nigdy nie uzyskała przymiotu ostateczności, wobec tego na jej podstawie nie mógł podejmować żadnych działań budowlanych. Przedmiotowa decyzja ostatecznie została uchylona przez organ wyższej instancji. Organ wskazał, że faktem niepodważalnym jest, że prace ziemne na działce będącej własnością Strony rozpoczęto w listopadzie 2015 r., zeznała to osobiście Strona, zatem brak było potrzeby konfrontowania tej daty, z datą wskazywaną przez innych świadków, w tym świadka B., T.,. Poza tym, świadek B., T., nie mógł stwierdzić rozpoczęcia prac budowlanych w okresie wskazywanym przez skarżącego, ponieważ po raz pierwszy na przedmiotowym gruncie był dopiero w styczniu 2016 r. Powołano, że zgodnie z definicją wyłączenia gruntów z produkcji, za wyłączenie gruntów z produkcji uznaje się datę rozpoczęcia innego niż rolniczy lub leśny sposób użytkowania gruntów, w tej sytuacji organ uznał, że prace ziemne wykonane przez Skarżącego w okresie listopad - połowa grudnia 2015 r., doprowadziły do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Natomiast każde kolejne prace wykonywane na tych gruntach były jedynie pochodną (konsekwencją wcześniej dokonanego wyłączenia). Ponadto niewykonanie natychmiastowych prac rekultywacyjnych na gruntach aktualnie wyłączonych z produkcji, będzie powodować powiększanie się obszaru wyłączenia. Powstała na działce nr [...], stroma skarpa, zbudowana w przeważającym stopniu z piasków luźnych, jest bezpośrednią przyczyną osuwania się gruntów i powiększania obszaru wyłączenia. Brak wdrożenia działań zabezpieczających na skarpie skutkuje pogłębianiem się degradacji gruntów i niszczeniem siedlisk leśnych w obszarze przyległym do wyłączenia. Podczas wyrównania skarpy wybrano i wywieziono znaczne ilości mas ziemnych, nie pozostawiając warstwy próchnicznej gruntów, zatem przyszła rekultywacja gruntów będzie wymagała nawiezienia brakujących mas ziemnych oraz co najmniej 10-15 cm warstwy urodzajnej gleby. Poza tym, konieczne będzie także wykonanie technicznej stabilizacji skarpy oraz nawożenia gruntów.

Organ odwoławczy wskazał, że odpowiedzialność za niezgodne z przepisami uogril wyłączenie gruntów leśnych z produkcji ma charakter obiektywny, a w związku z tym sam fakt wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami uogril stanowi podstawę do zastosowania sankcji, a wielkość tej sankcji wynika wprost z przepisów uogril. Konstrukcja przepisu art. 28 ust. 1 uogril wskazuje, że nie ma zastosowania zasada domniemania niewinności, a więc organ nie bada jaki jest stopień zawinienia sprawcy wyłączenia, a jedynie ustala sam fakt naruszenia prawa. Organ powołał wyroki WSA w Warszawie z dnia 21 października 2009 r. IVSA/Wa 1202/09 oraz z dnia 13 maja 2015 r. IV SA/Wa 539/15.

Wskazano, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, doprowadziło do ustalenia faktu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami uogril oraz sprawcy ich wyłączenia, którym jest Strona. A zatem Dyrektor RDLP nie mógł odstąpić od naliczenia opiaty wskazanej wprost w tym przepisie. Opłata w wysokości podwójnej należności wyliczana jest według stawek określonych w art. 12 ust. 11 uogril oraz na podstawie średniej ceny drewna, stosowanej przy wymiarze podatku leśnego w dacie powstania tego wyłączenia. W sytuacji przyjęcia sugestii pełnomocnika skarżącego, że do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji doszło w 2016 r., to sprawca wyłączenia zapłaciłby większość opłat sankcyjnych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, gdyż średnia cena drewna obowiązująca w bieżącym roku jest wyższa niż w roku ubiegłym, tj. w dacie wyłączenia.

W konkluzji wskazano, że Dyrektor RDLP prowadząc postępowanie prawidłowo ustalił fakt wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Z.,, datę i sprawcę wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Prawidłowo określono również powierzchnię wyłączenia (pomiar uprawnionego geodety) i opłatę stanowiącą dwukrotną należność (cenę drewna przyjęto z dnia faktycznego wyłączenia z produkcji), a więc decyzja z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] jest prawidłowa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję organu wniósł W., P., - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia podstaw przyjęcia faktycznego sprawstwa skarżącego w zakresie innego niż leśne użytkowania części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,0549 ha, poprzez usunięcie drzew i roślinności leśnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w sytuacji gdy postępowanie dowodowe prowadzone przed Sądem Rejonowym w., [...] Wydział Karny w sprawie sygn akt [...] [...] gdzie Skarb Państwa - Lasy Państwowe działał jako pokrzywdzony, wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący nie tylko nie dokonał wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, nie zlecał takich działań, jak również nie było jego zamiarem spowodowanie wyłączenia gruntu z produkcji leśnej a faktycznie podmiotem ingerującym we własność Skarbu Państwa - Lasy Państwowe były inne osoby - ustalone w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w., [...] Wydział Karny,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego skutkujące błędnym przyjęciem, iż W., P., obecny był przy wykonywanych pracach, podczas gdy wskazał on, że był obecny na terenie działki przez 3 dni natomiast później wyjechał do pracy do [...], co potwierdzają zeznania J., Z., - operatora koparki zalegające w aktach sprawy o sygn. akt [...] [...], który wskazał że oskarżony był przez pierwsze cztery dni na terenie posesji, co kłóci się z ustaleniami organu zarówno I, jak i II instancji; ponadto jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w [...]., [...] Wydział Karny sygn akt [...] [...] skarżący działał tytko i wyłącznie w obrębie własnej nieruchomości, a ewentualne naruszenia i wyłączenie gruntu z produkcji leśnej było samowolnym działaniem innych osób bez woli i wiedzy skarżącego,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie, iż sprawcą niezgodnego z przepisami ustawy wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0549 ha wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] jest W., P.,, podczas gdy podmiotem, wobec którego ma być stosowana sankcja za nierealizowanie przepisów ustawy jest faktyczny sprawca wyłączenia, czyli wykonawca robót.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wskazano na obiektywny charakter odpowiedzialności, zlecenie wykonania prac przez Skarżącego innym osobom. Powołano, że oczywistym jest, że wykonawcy nie pobieraliby piasku z obydwu działek gdyby nie plany inwestycyjne Skarżącego, a przeprowadzone postępowanie karne w sprawie [...] [...] potwierdziło, że Skarżący jest winy poboru mas ziemnych z działki nr [...], a tym samym jest sprawcą wyłączenia z produkcji leśnej gruntów zlokalizowanych na tej działce.

W., P., został oskarżony m.in. przestępstwo z art. 278 § 1 kk i art. 277 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, polegające na tym, że w okresie od początku stycznia 2016 r. do [...] stycznia 2016 r. w miejscowości Z.,, gm. [...].,, woj. [...], dokonał zaboru w celu przywłaszczenia z działki na [...] mas ziemnych o objętości 1535 m³, powodując straty o wartości [...] zł. na szkodę Skarbu Państwa reprezentowanego przez Nadleśnictwo [...] a także działając w tym samym czasie i miejscu dokonał usunięcia przez wykopanie czterech znaków naziemnych punktów granicznych oraz punktu państwowej osnowy poziomej nr [...] położonych na granicy działek nr [...] i [...].

Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...]., z dnia [...].02.2017 r. w sprawie [...] [...] W., P., został uznany winnym popełnienia czynu z art. 278 § 1 kk i art. 277 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i skazany na karę grzywny. Powyższy wyrok został uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]., z dnia [...].06.2017 r. w sprawie sygn. akt. [...] Ka [...].

W toku ponownego rozpoznania sprawy wyrokiem Sądu Rejonowego w M., z dnia [...].03.2018 r. w sprawie [...] [...]W., P., został uznany winnym tego, że w bliżej nieustalonych dniach miesiąca stycznia 2016 r. w miejscowości [...].,, gm. [...].,, woj. [...], dokonał zaboru w celu przywłaszczenia z działki na [...] położonej w Z., własności Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasów Państwowych – Nadleśnictwa T., mas ziemnych o objętości 80 m³, o wartości [...] zł. na szkodę Skarbu Państwa, tj. winnym popełnienia przestępstwa z art. 278 § 1 kk. W., P., został skazany na karę grzywny. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]., z dnia [...].06.2018 r. w sprawie sygn. akt. [...][...], w którym nie zostały uwzględnione zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...].,.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonana sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przywołanym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 28 ust.1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 20117 r. poz. 1161). W myśl powołanego wyżej przepisu jeżeli dojdzie do wyłączenia z produkcji gruntów rolnych lub leśnych, przy czym to wyłączenie jest niezgodne z przepisami ustawy, sprawcy takiego wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do wyłączenia z produkcji gruntów leśnych na działce nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa. Wskazuje na to materiał dowodowy w postaci oględzin nieruchomości przeprowadzonych w toku rozprawy w dniu [...].04.2016 r. przez komisję powołaną przez Dyrektora RDLP. Ponadto, w toku postępowania przeprowadzono dowód na okoliczność ustalenia powierzchni gruntu wyłącznej z produkcji. Pomiarów dokonano podczas geodezyjnego pomiaru gruntów, przeprowadzonego przez uprawnionego geodetę T., K.,. Z jego pomiarów przeprowadzonych w lutym 2016 r. wynikało, że powierzchnia wyłączenia to 529 m2, natomiast podczas przeprowadzonych oględzin komisja stwierdziła, że w okresie od dnia pomiaru w lutym do dnia rozprawy, powierzchnia naruszenia się powiększyła.

Organ ustalił również, że w dacie dokonywania pierwszych dokładnych pomiarów tj. [...] stycznia 2016 r., na terenie posesji W., P., nr [...], która graniczy z działką [...], stwierdzono występowanie drewna dębowego w ilości ok. 1,3 m 3 , które jak się okazało z zeznań W., P.,, pochodziło z działki nr [...] i zostało pozyskane w trakcie prac wykonywanych w listopadzie 2015 r. Natomiast organ powziął wiedzę o nielegalnym wywożeniu pisku z terenu będącego własnością SP w dniu [...].01.2016 r. w wyniku otrzymania anonimowego zgłoszenia, o wywożeniu piasku z działki należącej do Skarbu Państwa. W dniu [...].01.2016 r. świadek B., T., stwierdził na gruncie działki nr [...] świeże ślady opon, po sprzęcie budowlanym, wskazujące, że prace ziemne były wykonane w nieodległym czasie. Fakt wykonywania prac potwierdziła żona W., P.,, która oznajmiła, że prace ziemne były faktycznie wykonywane na wskazanym gruncie, i wykonywały je osoby wynajęte przez nią i jej męża. Nie budzi też wątpliwości, że prace zostały rozpoczęte przez W., P.,, po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...].12.2015 r., w związku z zamiarem wybudowania 3 budynków garażowych wraz ze ścianą oporową w granicy z działką nr [...]. Pomimo nieostateczności decyzji, Skarżący przystąpił do wykonywania prac. Z akt sprawy wynika również, że w okresie listopad – połowa grudnia 2015 r. W., P., na swojej działce wykonywał prace związane z budową betonowego ogrodzenia po bokach działki, w trakcie tych prac, na skarpie działki nr [...] doszło do osunięcia się trzech drzew i wywrócenia się ich na jego działkę, gdzie drewno z wywrotów zostało złożone. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika również, że na działce Skarżącego istniała skarpa, która została zlikwidowana podczas przeprowadzonej niwelacji terenu. Komisja powołana w sprawie ustaliła, że do wyłączenia gruntu doszło na skutek prowadzonej niwelacji terenu i wywozu mas ziemnych. Wskutek nadmiernego wybrania mas ziemnych ze skarpy istniejącej na granicy działek [...] i [...] doszło do naruszenia stabilności, a następnie osunięcia gruntu z terenu działki nr [...]. Na osuniętym gruncie doszło do całkowitego zniszczenia profilu glebowego i roślinności leśnej. W toku postępowania przeprowadzono również dowód z opinii biegłego geodety T., J.,, który ustalił zasięg gruntów leśnych wyłączonych z produkcji, na podstawie dokonanego w dniu [...] maja 2016 r. pomiaru gruntu. Na podstawie tej opinii organ ustalił powierzchnie wyłączenia na 549 m2. Z treści ww. opinii wynika, że w części zachodniej wyłączenia na działce nr [...] znajduje się sztucznie ukształtowana piaszczysta skarpa, a we wschodniej części wyłączenia, na całej długości, teren został sztucznie wyrównany do poziomu rzędnych wysokości działki nr [...], poprzez usunięcie piasku. Z akt sprawy wynika również, że cała działka ewidencyjna nr [...] stanowiła grunt leśny o symbolu użytku "[...]", a z planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa [...]., sporządzonego na okres od [...].01.2013 r. do [...].12.2022 r. w granicach wyłączenia znajdował się grunt leśny w typie siedliskowym lasu: Bór mieszany świeży. Grunty te nie były przeznaczone również na cele nierolnicze i nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Ustalając sprawcę wyłączenia organ wskazał, że Skarżący osobiście potwierdził, że dokonał na swojej działce niwelacji gruntów, a właśnie wykonanie tej czynności doprowadziło do osunięcia się skarpy z terenu [...] i wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Organ przyjął automatycznie, że to Skarżący ponosi wyłączną odpowiedzialność za wyłączenie z produkcji całego ustalonego terenu. W tym zakresie uzasadnione są, w ocenie Sądu, zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ pominął okoliczności dotyczące faktu, że cześć prac była osobiście wykonywana przez Skarżącego w 2015 r. w związku z budową ogrodzenia, a dopiero w późniejszym czasie dokonywano niwelacji terenu i wywożenia piasku. Zgłoszenie dotyczące wywożenia piasku wpłynęło dopiero pod koniec stycznia 2016 r. Ponadto, w dniu [...].01.2016 r., żona Skarżącego, udzieliła informacji pracownikowi lasów, że prace były prowadzone na jej zlecenie oraz jej męża. Pracownik ten widział świeże ślady sprzętu budowlanego na gruncie. Organ, w zakresie powyższych okoliczności, nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, choć z zeznań W., P.,wynikało, że prace były prowadzone w 2015 r. i że dalsze prace dotyczyły wyrównywania terenu jego działki. Organ nie dokonał również żadnych ustaleń na okoliczność zakresu umowy zlecenia zawartej pomiędzy Skarżącym, a wykonawcami niwelacji terenu na jego działce. Organ nie rozważył, czy prace wykonywane przez Skarżącego w 2015 r. przy budowie ogrodzenia, zamykały się tylko w obrębie jego nieruchomości, czy też już w trakcie tych prac doszło do wyłączenia z produkcji na działce nr [...]. Nie wziął pod uwagę, że dopiero kolejną fazą prac na działce Skarżącego była niwelacja terenu na jego działce i wywiezienie znajdującego się tam piasku. Organ nie analizował, ani zakresu umowy zlecenia zawartej przez Skarżącego z wykonawcami, ani przebiegu realizacji tych prac. Nie analizowano również skutku niwelacji skarpy znajdującej się na działce [...] dla osuwania się skarpy działki nr [...] w aspekcie okoliczności, że niewątpliwie również z części działki [...]wywieziono masy ziemne, co mogło być bezpośrednią przyczyną wyłączenia z produkcji części gruntów działki nr [...].

Zauważyć należy, że organ, powołując się na obiektywną odpowiedzialność sprawy wyłączenia założył, że skoro Skarżący prowadził na swojej działce niwelację terenu, to do doprowadziło do osunięcia się mas ziemnych na działce sąsiedniej i wyłączenia tam gruntów z produkcji o całej powierzchni 549 m2. Powołano, że za odpowiedzialnością Skarżącego przemawia fakt, że czołowy dostęp do działki nr [...]jest tylko przez działkę [...], a wykonywane przez Skarżącego prace były planowe, rozpoczął je osobiście Skarżący w okresie listopad – grudzień 2015 r., i każde kolejne prace były pochodną (konsekwencją wcześniej dokonanego wyłączenia). W ocenie Sądu taka ocena organu nie została poparta jednak wystarczającym materiałem dowodowym. Z opinii biegłego geodety wynika bowiem, że na części wschodniej działki nr [...]doszło do wywiezienia mas ziemnych, a więc nie można automatycznie założyć, że sama niwelacja skarpy na działce [...] spowodowała wyłączenie z produkcji całej ustalonej powierzchni 549 m2. W tym zakresie organ winien wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i wnikliwie go przeanalizować. Nie budzi wątpliwości, że inicjatorem prac ziemnych na swojej działce był Skarżący, że dostęp do działki nr [...] był tylko przez jego działkę. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że sprawcą wyłączenia może być osoba, która osobiście wykonuje czynności prowadzące do wyłączenia gruntu z produkcji, czy też zleca ich wykonanie wybranemu przez siebie wykonawcy. W przedmiotowej sprawie organ nie analizował jednak zakresu zlecenia udzielonego przez Skarżącego wykonawcy prac. Nie przeprowadzono wnikliwego postępowania, na okoliczność ustalenia jakie prace wykonane w ramach zlecenia doprowadziły do wyłączenia z produkcji gruntów działki nr [...] i w jakiej powierzchni, i czy prace wykonane przez wykonawcę poza udzielonym zleceniem doprowadziły do wyłączenia z produkcji kolejnych powierzchni działki nr [...]. Powyższe ma istotne znaczenie dla sprawy, albowiem konstrukcja obiektywnej odpowiedzialności sprawcy wyłączenia odnosi się do braku badania stopnia zawinienia sprawcy wyłączenia, natomiast nie uzasadnia nałożenia opłaty za działania innych osób, których to czynności doprowadziły do wyłączenia gruntu z produkcji.

W przedmiotowej sprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 11 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W sprawie [...] K [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...].,, prawomocnym wyrokiem z [...].03.2018 r. W., P., został skazany za przestępstwo z art. 278 § 1 kk polegającego na zaborze 80 m2 ziemi na szkodę Skarbu Państwa. Z uzasadnienia tego wyroku, wynika, ze sąd karny ustalił, że oskarżony ustalił z wykonawcą J., I.,, że za materiał pozyskany z niwelacji działki Skarżącego, wykonawca wyrówna teren działki należącej do Skarżącego. Skarżący wskazał granice swojej działki, do której to granicy prace miały być prowadzone. Pracownik – operator koparko-ładowarki granicę znał ze wskazań swojego szefa – J., I.,, a W., P., na początku prac mówił mu, aby nie brał piasku zza ogrodzenia jego posesji. Sąd karny ustalił, że W., P., wyjechał do [...][...].01.2016 r., nie było go w czasie, gdy na jego posesji roboty ukończono, nie odbierał prac. Natomiast obszar, który wskazał Skarżący J., I.,, do którego miał niwelować teren i zabrać piasek (linia prosta pomiędzy końcami ogrodzenia bocznego) naruszyły granice działki nr [...] na obszarze 25 m2. Skutkiem wskazań W., P., wydobyto i wywieziono z działki nr [...] 80 m3 mas ziemnych należących do Skarbu Państwa (str. 2 i 3 uzasadnienia w sprawie [...][...]).

Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należy, że zachodzi konieczność przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie zakresu udzielonego zlecenia, czynności wykonywanych w toku przeprowadzanych prac oraz wpływu tych czynności na wyłączenie z produkcji gruntu. Dopiero po podjęciu przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu ustaleń dokonanych przez sąd karny w zakresie popełnionego przez Skarżącego przestępstwa, będzie możliwe dokonanie oceny, czy to faktycznie Skarżący jest sprawcą wyłączenia z produkcji gruntu o powierzchni 549 m2, czy też innej powierzchni, bądź ustalenia sprawstwa jeszcze innych osób.

Na obecnym etapie postępowania, wobec braku należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przedwczesna jest ocena zarzutu naruszenia art. 28 ust. 1 uogril.

Z uwagi na stwierdzone powyżej uchybienia w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji na podstawie 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. W związku z koniecznością ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i przeprowadzenia szerokiego postępowania dowodowego co do istoty sprawy, zachodziła przesłanka określona w art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. art. 200, 205 § 1 i 2, 209 p.p.s.a. Na zasądzone na rzecz Strony koszty składał się uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika zasądzone w stawce minimalnej, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i opłata od pełnomocnictwa.