Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1136/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 67a § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012.749 ze zm.), dalej również o.p., po rozpatrzeniu wniosku pani A. B. (dalej podatniczka) z dnia 15 stycznia 2013 r. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, Burmistrz Miasta K. (dalej organ podatkowy) odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...] zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podatkowy wskazał, że we wniesionym podaniu podatniczka domagała się umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł, jak również odsetek w kwocie [...]zł. Podniosła przy tym, że od przeszło roku pogorszył się jej stan zdrowia na tyle, że nie jest w stanie pracować, a tym samym zarabiać. Utrzymuje się z zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie [...]zł i ledwie wiąże koniec z końcem, ma duże zadłużenie wobec banków oraz szeregu innych podmiotów i nie jest w stanie spłacić przedmiotowego zadłużenia.

Organ podatkowy na podstawie złożonych przez podatniczkę dokumentów stwierdził, że podatniczce ustalono prawo do świadczenia rehabilitacyjnego początkowo na 4 miesiące, a następnie za okres od 20 września 2012 r. do 17 stycznia 2013 r., zaś na podstawie jej oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i sytuacji materialnej z dnia 29 stycznia 2013 r., że osiągnęła roczny dochód w wysokości [...]zł, aktualny jej dochód netto to kwota [...]zł, pozostawała w stosunku pracy, nie wskazywała na dochody z innych tytułów poza pomocą finansową ze strony babci, podała miesięczne wydatki oraz stwierdziła, że jest zobowiązana do spłaty [...]zł kredytu w okresie 4 lat w ratach po [...]zł, jest właścicielką domu obciążonego hipoteką na kwotę [...]zł i nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, obciążonej hipoteką na łączną wartość [...]zł.

Mając powyższe na względzie organ podatkowy wskazał na przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i uznaniowy charakter decyzji wydawanych na jego podstawie, a nadto, że przesłankami do zastosowania przewidzianej w tym przepisie ulgi jest "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W tym kontekście zauważył, że podatniczka jest właścicielką dwóch nieruchomości, które zabezpieczają hipotecznie zaciągnięty przez inną osobę kredyt. Na nieruchomościach tych znajdują się dwa domy mieszkalne jak również budynek, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, zaś ich wartość rynkowa ogromnie przekracza wysokość zaległości podatkowej. Podatniczka reguluje inne należności, jak za energię elektryczną, wodę, ogrzewanie, a także na swoje utrzymanie i lekarstwa, otrzymując przy tym bliżej nieokreśloną pomoc babci. Podatniczka nie straciła zdolności do pracy – po 17 stycznia 2013 r., gdy skończył się okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie orzeczono o jej niezdolności do pracy. Podatniczka nie wykazała jakichkolwiek przychodów z tego tytułu, że jej nieruchomość wykorzystywana jest do prowadzenia działalności gospodarczej przez inną osobę (np. należność czynszowa).

Organ podatkowy wyraził przekonanie, że podatniczka nie straciła możliwości osiągnięcia przychodów z nieruchomości czy możliwości zarobkowania, a tym samym nie można przyjąć, że w niedalekiej przyszłości nie osiągnie dochodu pozwalającego na zapłatę należności wobec gminy. Dokonując aktualnej oceny sytuacji podatniczki organ podatkowy nie stwierdził, by jej sytuacja w sposób szczególnie niekorzystny wyróżniała się na tle sytuacji innych podatników i była przesłanką do zastosowania preferencji w postaci umorzenia zaległości. Podatniczka nie spełnia kryterium "ważnego interesu podatnika" m. in. dlatego, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie pozostaje bez środków do życia i nie dotknęło jej jakieś zdarzenie losowe.

Organ podatkowy nie dopatrzył się również istnienia przesłanki "interesu społecznego" skoro umorzenie wnioskowanej zaległości podatkowej stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do podatników regulujących zobowiązania podatkowe w ustawowych terminach płatności. Z punktu widzenia interesu publicznego byłoby nieuzasadnionym i przedwczesnym wygaszenie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia zaległości w przedmiotowym podatku – w sytuacji, gdy bank – wierzyciel posiadałby w dalszym ciągu legitymację do egzekwowania swoich wierzytelności.

W odwołaniu od tej decyzji podatniczka wskazała na naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskutek błędnej jego wykładni polegającej na przyjęciu, że nie zachodzi przesłanka w postaci ważnego interesu podatnika, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym rzeczywistej jej sytuacji majątkowej, zdrowotnej i istnienia ważnego interesu podatnika, a także naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122, art. 125 § 1 i art. 199 Ordynacji podatkowej. Podatniczka zawnioskowała przeprowadzenie dowodu z zeznań dwóch świadków na okoliczność jej stanu zdrowia oraz dołączyła decyzję ZUS z [...] i zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 67a § 1 pkt 3 o.p., po czym wyjaśnił, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu jest uznaniowa, co oznacza, że spełnienie którejkolwiek ze wskazanych w nim przesłanek, to jest "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", sprawia, iż organ podatkowy może (a nie: musi) udzielić podatnikowi ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Poza tym, jak zaznaczył, przyznanie takiej pomocy ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą pozostaje powinność zapłaty zobowiązania podatkowego.

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że analiza całości akt sprawy przekonuje o prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ ten przeprowadził bowiem postępowanie z zachowaniem wszystkich obowiązujących zasad, wnikliwie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy i wyciągnął poprawne wnioski, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, którą wydał. Umożliwił także podatniczce wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Dokonane przez niego ustalenia, odnoszące się do sytuacji podatniczki, uznać należało, zdaniem organu odwoławczego, za dostateczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wynika z nich, że podatniczka w okresie od 20 września 2012 r. do 17 stycznia 2013 r. utrzymywała się z zasiłku rehabilitacyjnego wynoszącego [...]zł, dodatkowo w roku 2012 z tytułu stosunku pracy, uzyskała dochody w łącznej kwocie [...]zł (średnio miesięcznie [...]zł), jak również otrzymywała pomoc finansową od babci. Podatniczka miesięcznie ponosi wydatki na energię elektryczną ([...]zł), wodę ([...] zł), ogrzewanie ([...] zł), utrzymanie, żywność i leki ([...] zł) oraz spłatę kredytu ([...]zł).

Wnioski organu podatkowego zyskały aprobatę organu odwoławczego, który dodatkowo podkreślił, że podziela pogląd, iż podnoszona w odwołaniu "trwała niezdolność" do pracy to okoliczność stwierdzona prawomocnym orzeczeniem ZUS. Natomiast okoliczność, że podatniczka dożywotnio udostępniła nieruchomość swojemu ojcu, bez obciążania go opłatami za korzystanie z tej nieruchomości na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie wyklucza, za krótki okres, ustalenia takich opłat. Uczynienie zadość wnioskowi odwołania poprzez przesłuchanie świadków organ odwoławczy uznał z kolei za zbędne z uwagi na to, że organ pierwszej instancji przyjął do wiadomości zarówno oświadczenie strony, że nie pobiera żadnego wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, jak również informację o stanie jej zdrowia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podatniczka wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji organu odwoławczego i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zażądała zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 67a § 1 pkt 3 o.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zachodzi "ważny interes podatnika", a przepis ten statuuje zasadę pełnej uznaniowości organu co do oceny istnienia ważnego interesu podatnika i swobodę w zakresie umorzenia należności podatkowych, co przeczy art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 120, art. 121, art. 122, art. 125 § 1 i art. 199 o.p.

Powołując się następnie na orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreśliła, że działania strony podjęte w zaufaniu do prawa i organów państwa zasługują na ochronę prawną zaś gwarantem wzrostu zaufania obywateli do tych organów może być tylko jednolitość i przewidywalność rozstrzygnięć przez nie podejmowanych w tożsamych sprawach. Dalej zaznaczyła, że jest bardzo chora i nie ma możliwości zarobkowania, a w takich przypadkach należności podatkowe są umarzane. Wyraziła też ubolewanie, że mimo powołania nowych dowodów, co - jak wskazała - było niezbędne zważywszy na treść decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy decyzji tej nie uchylił. Zaakcentowała, że nie prowadzi i w okresie, którego decyzja dotyczy, nie prowadziła działalności gospodarczej, ani nie czerpała dochodów z pomieszczeń będących jej własnością. Konkludując, stwierdziła, że "odwołanie" jest uzasadnione.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 19 lutego 2014 r. za organ odwoławczy nie stawił się nikt. Obecna na tym posiedzeniu podatniczka oznajmiła, że wnosi i wywodzi jak w skardze, a ponadto przedstawiła kserokopię decyzji z dnia [...] o przyznaniu jej zasiłku celowego specjalnego w kwocie [...] zł oraz kserokopię decyzji z dnia [...] o przyznaniu jej renty w wysokości [...]zł brutto (do wypłaty - [...]zł) z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawienie motywów tej kwalifikacji należy rozpocząć od przypomnienia, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wymaga jedynie dodania, że wspomniany art. 67b o.p. w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do podatników prowadzących działalność gospodarczą.

Z brzmienia art. 67a § 1 pkt 3 o.p. wynika, że wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności podatkowych ma charakter uznaniowy, gdyż spełnienie przynajmniej jednej z wymienionych w nim przesłanek, a mianowicie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przesądza o możności (a nie: konieczności) pozytywnej weryfikacji wniosku. Oznacza to, że organ podatkowy nie ma obowiązku umorzenia należności podatkowych nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki je warunkującej, natomiast sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie, czyli nakazać temu organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sądowoadministracyjna kontrola działania administracji publicznej polega bowiem na ocenie zgodności z prawem takiej decyzji, co sprowadza się do zbadania, czy postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i umożliwiało wydanie takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Tylko zatem naruszenie przez organ przepisów prawa może skutkować uchyleniem decyzji.

Niezbędne jest zarazem dodanie, że uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności, stąd przy podejmowaniu takiej decyzji organ obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone przesłanki, a ocena ich zaistnienia z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanym przypadku, zdaniem Sądu, spełniono ten wymóg, gdyż organy podatkowe zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego analizy, po czym tak poczynione ustalenia odniosły do przesłanek umorzenia zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Stanowisko w tym zakresie przez nie zajęte nie narusza natomiast granic swobodnej oceny dowodów, albowiem argumentacja przez nie przedstawiona pozwalała na uznanie, że sytuacja skarżącej, choć była trudna, to nie przesądzała o braku rokowań na zaspokojenie zobowiązania podatkowego.

Dlatego też uznać należało, że kontrola zaskarżonej decyzji, która w sprawach skarg na decyzje uznaniowe obejmuje, jak wspomniano, wyłącznie procedowanie organu podatkowego poprzedzające rozstrzygnięcie o umorzeniu należności lub odmowie uwzględniania żądania strony, wykazała, iż organy podatkowe działały zgodnie z prawem. Podkreślenia zarazem wymaga, że zapewniły podatniczce czynny udział w postępowaniu. Zbadały także jej sytuację, co znalazło odzwierciedlenie w szczegółowym opisie tych ustaleń, jak również wyczerpującym uzasadnieniu powodu odmowy uwzględnienia żądania. Stąd też zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się chybiony.

Z ustaleń tych bowiem wynikało, że podatniczka ponosi miesięcznie wydatki w łącznej kwocie ok. [...] zł, posiada zadłużenie w banku w kwocie ok. [...]zł ze spłatą w ratach po [...]zł miesięcznie, przy czym kredyt ten uruchomiono w dniu 24 stycznia 2012 r., w 2012 r. osiągnęła dochody z tytułu stosunku pracy w łącznej kwocie [...]zł, a w okresie od 20 września 2012 r. do dnia wydania decyzji odwoławczej otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 75 % podstawy wymiaru - [...]zł (podatniczka w odwołaniu nie podała innej kwoty tego świadczenia). Podatniczka pozostawała w leczeniu z powodu [...] (od 2008 r.), a w 2012 r. przebywała w szpitalu z uwagi na pogorszenie się jej stanu zdrowia. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 3 stycznia 2013 r. wynikało ponadto, że u podatniczki rozpoznano chorobę [...] oraz [...], a jej stan zdrowia nie rokuje szybkiej poprawy. Podatniczka nie posiadała orzeczenia ZUS o trwałej niezdolności do pracy.

Podatniczka jest właścicielką kilku nieruchomości w tym zabudowanych budynkami mieszkalnymi i gospodarczym, w części służących do prowadzenia działalności gospodarczej wykonywanej przez jej ojca, który darował jej nieruchomość pod warunkiem, że dożywotnio będzie mógł z niej korzystać, a w szczególności, w warsztacie, który się tam znajduje, prowadzić działalność gospodarczą. Podatniczka oświadczyła, że nie otrzymuje z tego tytułu żadnych przychodów.

Z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że ojciec podatniczki prowadzi firmę A, szkoląc młodocianych pracowników i uzyskując z tego tytułu odpowiednie kwoty (w 2012 r. – [...]zł), zaś z zaświadczenia złożonego przez podatniczkę do niniejszej sprawy wynika, że m. in. od kwietnia do września 2013 r. pozostawała w zatrudnieniu jako referent administracyjno-księgowy w serwisie A bez wynagrodzenia.

Organy podatkowe ustaliły, że na przedmiotowych nieruchomościach ciążyły hipoteki na rzecz banków, zabezpieczające kredyty zaciągnięte przez inną osobę, w kwotach odpowiednio [...]zł i [...]zł, wpisane jeszcze przed uzyskaniem własności nieruchomości przez podatniczkę.

Oznacza to, że podatniczka posiadała stałe źródło dochodów, była właścicielką nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej przez jej ojca, przy czym zrezygnowała z ewentualnych dochodów związanych z tym faktem. Otrzymując własność tych nieruchomości miała świadomość ich obciążenia hipotekami, podatniczka nie wyjaśniła kto i na jakie cele zaciągnął kredyty (pożyczki) zabezpieczone tymi hipotekami. Podobnie jak nie wyjaśniła na jaki cel zaciągnęła pożyczkę bankową w kwocie [...]zł i na co spożytkowała te środki. Podatniczka nie korzystała z pomocy społecznej oświadczyła jedynie, że finansowo pomaga jej babcia bez wskazania w jakich kwotach. Tym samym organy podatkowe słusznie uznały, że podatniczka nie wykazała, by z przyczyny dotyczącej jej stanu materialnego i od niej niezależnych, niemożliwe było spłacenie przedmiotowych zaległości i to z uwagi na nagłość powstania okoliczności uzasadniających jej wniosek.

Okoliczność, że podatniczka bezpłatnie udostępniła nieruchomości, których jest właścicielem, innej osobie (ojcu) do prowadzenia działalności gospodarczej, co spowodowało, że opodatkowanie tych nieruchomości nastąpiło zgodnie ze stawkami przewidzianymi w takiej sytuacji, zaś zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości uległo z tego powodu podwyższeniu, generując zaległość podatkową będącą przedmiotem wniosku podatniczki o jej umorzenie w całości, nie mieści się w kategorii ważnego interesu podatniczki czy interesu publicznego, a wręcz wskazuje na brak tych przesłanek, których zaistnienie jest niezbędne dla możliwości wydania decyzji uznaniowej z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Rezygnując z ewentualnych przychodów podatniczka faktycznie potwierdziła, że jej sytuacja finansowa czy życiowa nie jest aż tak niekorzystna, by domagać się pomocy czy ulgi w spłacie przedmiotowych zaległości podatkowych.

Organy podatkowe prawidłowo oceniły również sytuację zdrowotną skarżącej i kwestię dotyczącą jej zatrudnienia wykazując, że w dacie wydania decyzji w stosunku do podatniczki nie orzeczono o jej niezdolności do pracy, a pobieranie świadczeń rehabilitacyjnych nie wyklucza w przyszłości dodatkowego wykonywania pracy. Organy podatkowe nie kwestionowały stanu zdrowia podatniczki jednakże w ich ocenie stan ten nie był trwały i mógł ulec poprawie w przyszłości.

Słusznie organy podatkowe uznały, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego przemawiająca za przyznaniem wnioskowanej ulgi, a wręcz przeciwnie tego rodzaju interes, respektujący wartości wspólne dla całego społeczeństwa, w tym sprawiedliwość czy powszechność uiszczenia zobowiązań podatkowych wskazywał na brak okoliczności uzasadniających stosowanie przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, skoro doszłoby do wygaszenia zaległości podatkowych a zobowiązania cywilnoprawne mogłyby być nadal egzekwowane czy dochodzone.

Posiadanie długów wynikających z zobowiązań cywilnoprawnych, czy własność nieruchomości obciążonych hipotekami, nie tworzy warunków przewidzianych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zaś obowiązek ich spłaty czy możliwość egzekucji, nie oznacza konieczności umorzenia zobowiązań publicznoprawnych, ani nie stanowi o istnieniu przesłanek do zastosowania przedmiotowej ulgi.

Zarazem odnotować należy, że przy rozstrzyganiu sprawy organy podatkowe, z oczywistych względów, nie mogły uwzględnić tych dokumentów, które podatniczka zaprezentowała na rozprawie sądowej. Nie wyklucza to jednak możliwości przedstawienia tych dokumentów w przypadku ewentualnego złożenia przez podatniczkę ponownego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie przedmiotowego zadłużenia podatkowego.

Mając zatem na względzie powołane wyżej okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) skargę pani Al. B. należało oddalić jako bezzasadną.