Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1034/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5, art. 27 ust. 5, art. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 128, art. 129 par. 1, art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej A. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrz W., dalej także jako: "Burmistrz, organ I instancji", odmówił A. G., dalej także jako: "strona, skarżąca", przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem Ł. G..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. A. G. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, że strona jest siostrą, czyli nie jest osobą zobowiązaną względem brata do alimentacji w pierwszej kolejności i tym samym nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Z ustaleń organu wynika, że matka rodzeństwa pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad wnukiem a sama wnioskodawczyni pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaną opieką nad bratem. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia materiału dowodowego.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] maja 2021 r. żądając jej zmiany i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej także jako: "Kolegium, organ II instancji", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: "ustawa"). Organ II instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy i wyjaśnił, że przepisy te należy odczytywać łącznie. Warunkiem koniecznym, w każdym przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest okoliczność, że na osobie występującej z wnioskiem ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby nad którą sprawowana jest opieka. Sama okoliczność faktycznego sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą nie jest więc wystarczająca, jeśli na osobie sprawującej opiekę nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy nakłada dodatkowe wymogi w przypadku osób, które są zobowiązane do alimentacji, ale nie są jednocześnie osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu w linii prostej są rodzic — dziecko, w drugim stopniu dziadek — wnuk, w trzecim stopniu pradziadek — prawnuk itd.

W ocenie Kolegium, kwestię sporną na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowi to, czy w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, którą obciąża obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy w sytuacji, gdy zobowiązany w pierwszej kolejności rodzic żyje i nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Niewątpliwie zastosowanie literalnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się jednak, że taka wykładnia nie jest wystarczająca. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2017 r. (sygn. akt I OSK 829/16) przedstawił stanowisko, że dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy mieć na względzie nadto cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Tym samym, w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych, nie można automatycznie wykluczać siostry osoby niepełnosprawnej z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci osoby niepełnosprawnej nie byłyby w stanie z obiektywnych i nie do usunięcia powodów wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Takimi szczególnymi okolicznościami byłaby śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności, stałe zamieszkiwanie za granicą, czy też opiekowanie się inną osobą niepełnosprawną, które uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą, która tego wymaga.

Z akt sprawy wynika, że strona sprawuje opiekę nad bratem. Jest też osobą zaliczoną do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, gdyż zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Pomiędzy rodzicem a dzieckiem występuje pierwszy stopień pokrewieństwa, natomiast między rodzeństwem drugi stopień pokrewieństwa w linii bocznej. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. organ I instancji przyznał stronie specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad bratem w okresie od [...] listopada 2020 r. do [...] grudnia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W wyniku uzupełniającego postępowania dowodowego, organ I instancji ustalił, że matka Ł. G. nie może sprawować nad nim opieki ponieważ opiekuje się swoim wnukiem M. O., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz jego siostrą B. W.. A. G. prowadzi natomiast wspólne gospodarstwo z bratem Ł. G. oraz córkami M. A. i M. S.. A. G. — siostra strony prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Z wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że rodzina strony zajmuje mieszkanie dwupokojowe z dodatkowym pokojem znajdującym się po drugiej stronie klatki schodowej. Całość stanowi jeden lokal, który opłaca matka strony E. G., po uprzednim zebraniu od dorosłych członków rodziny części opłat. Jeden pokój zajmuje E. G., jej córka A. G., syn Ł. G. i wnuk M. O.. Drugi pokój zajmuje A. G. ze swoją córką M. S., a trzeci pokój zajmuje B. W. i M. A.. Kolegium wskazało, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do złożonych oświadczeń w toku postępowania co do faktu prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego przez członków rodziny. Wskazuje na to nie tylko fakt składania się na wspólne utrzymanie i ponoszone koszty wspólnego korzystania z mediów w lokalu, który zajmują jej członkowie rodziny, ale również podział i zasady korzystania z tego lokalu. Ponadto z akt sprawy wynika, że A. G. złożyła oświadczenie, że nie rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r. A. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec brata.

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma rodzica nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów nie sprawują nad nim opieki.

c) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ww. ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

d) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej.

2. ewentualnie, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że na podstawie sformułowanych zarzutów oraz całokształtu sytuacji związanej ze sprawowaniem opieki nad bratem przez skarżącą, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja dotknięta jest szeregiem wad mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Przedstawiona i udowodniona przez skarżącą sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącej, gdyby organ prawidłowo ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy, jego wątpliwości nie powinien budzić fakt, że matka skarżącej - ze względu na sprawowanie opieki nad wnukiem - nie jest w stanie zapewnić opieki nad synem. W sprawie będącej przedmiotem skargi prawidłowe zatem odczytanie treści art. 17 ustawy, przy uwzględnieniu okoliczności zobowiązania skarżącej do alimentacji na rzecz brata, prowadzi do wniosku, że skarżąca opiekująca się niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, sam fakt, iż na dany okres przyznano skarżącej wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, nie wyklucza przyznania jej następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje wybór świadczenia. Skarżąca złożyła do organu wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o wcześniejsze uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy - tym samym dokonując wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust. 5 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, która jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi z kolei, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga podlega uwzględnieniu z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej : "u.ś.r.".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei, w przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r. określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w pkt 1b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Natomiast, w myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm., dalej jako "k.r.o.") obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek ten, jak wynika z art.129 § 1 k.r.o. obciąża zstępnych bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.).

Podkreślić też trzeba, że celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest m.in. rekompensata sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Tą rekompensatą jest właśnie świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 u.ś.r.

Niesporne jest w sprawie, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, który orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019 r. został zaliczony do osób trwale i całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji, co pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przed ukończeniem 18 roku życia (...). Z tego tytułu skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, nie jest zatrudniona ani nie wykonuje pracy zarobkowej. Organ I instancji ustalił, że matka Ł. G. nie może sprawować nad nim opieki, ponieważ opiekuje się swoim wnukiem M. O., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z kolei ojciec Ł. G. nie żyje.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest każda przeszkoda uniemożliwiająca osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu sprawowanie opieki i może to być zły stan jej zdrowia, pozostawanie w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, opieka nad dziećmi, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Skarżąca jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu (siostra), zaś organ I instancji ustalił, że chce i jest w stanie sprawować opiekę nad bratem i faktycznie taką opiekę sprawuje. Matka skarżącej z kolei, jak ustalił organ I instancji, nie może sprawować nad synem opieki, ponieważ opiekuje się swoim wnukiem. Tym samym uznać należy, że skarżąca spełnia warunki określone w ww. przepisach u.ś.r. do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, pod warunkiem zrzeczenia się przez nią prawa do przysługującego jej (i pobieranego) specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W tym miejscu, wskazać należy, że niewątpliwie celem regulacji, o której mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym do równoczesnego pobierania ww. świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego.

Prawu temu – wbrew twierdzeniu Kolegium – skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, dała wyraz już w postępowaniu administracyjnym składając we wniosku z dnia 18 stycznia 2021 r. oświadczenie, że jest gotowa zrezygnować z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, o ile ten zostanie jej przyznany. Z tego powodu wniosła o uchylenie decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W ocenie Sądu, z powyższego oświadczenia wynika, że skarżąca miała zamiar zachowania ciągłości pobierania świadczenia i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie skarżącej oparte na art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazuje na świadomość strony co do konieczności zaprzestania pobierania dotychczasowego zasiłku, co zostało potwierdzone w skardze. Jednocześnie nie zmienia tego fakt, że w przeprowadzonym w toku postępowania administracyjnego wywiadzie środowiskowym skarżąca wskazała, że z ww. świadczenia nie zrezygnuje, ponieważ pozbawi ją to środków do życia. W kontekście powyższego za nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne, należało uznać dokonane przez organ odwoławczy stwierdzenie, że strona złożyła jednoznaczne oświadczenie, że nie rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji bowiem złożenia w toku postępowania przez skarżącą dwóch sprzecznych ze sobą oświadczeń w tym względzie, rolą organu odwoławczego było jednoznaczne wyjaśnienie ww. kwestii poprzez przeprowadzenie wyczerpujących czynności dowodowych, w tym przesłuchanie strony i w konsekwencji jednoznaczne ustalenie stanowiska strony co do rezygnacji z ww. zasiłku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 i art. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 7, 77 i 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze zakres i wagę dostrzeżonych naruszeń prawa, dla końcowego wyniku sprawy administracyjnej Sąd uznał za konieczne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić przedstawione przez Sąd wywody prawne oraz ww. wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej.

Uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie pociąga za sobą konieczność orzeczenia o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej kosztów postępowaniu sądowego, sprowadzających się do kosztów zastępstwa procesowego, co uczyniono w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.