Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 184/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 9, art. 35, art. 51 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: § 28, § 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zezwolenia na wznowienie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A.S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 51 ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., nr 1333 ze zm.; dalej jako u.p.b.) oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., nr 735 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej jako k.p.a.) – zatwierdził inwestorowi D. sp. z o.o. (dalej jako inwestor) projekt budowlany zamienny zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...] i zezwolił na wznowienie robót budowlanych przy budowie tego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na ich użytkowanie po zakończeniu budowy. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy:

PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] – działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 u.p.b. – nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wprowadzone zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w zakresie niezbędnym dla doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wskazując że projekt budowlany zamienny powinien uwzględnić: zmiany istotne w zakresie podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku "ppp" względem projektowanego i istniejącego terenu, zawierać rozwiązania przedstawiające odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych zabezpieczających sąsiednie nieruchomości przed działaniem wód opadowych; - zmiany nieistotne polegające na zamianie materiału przegród budowlanych (gazobeton na silikat), zmianie materiału schodów (drewniane na żelbetowe) oraz rozwiązania głębokości posadowienia fundamentów budynku w gruntach spoistych (wysadzinowych).

Ponadto decyzją tą PINB nałożył na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, tj.:

1. sprawdzenia i zbadania wykonania instalacji zewnętrznych i wewnętrznych: kanalizacyjnej, odgromowej oraz odwodnienia dachu przy udziale kierowników robót instalacyjnych sanitarnych i elektrycznych oraz załączenia protokołów badań i sprawdzeń tych instalacji do dokumentacji budowy;

2. sprawdzenia rodzaju i stanu gruntu w poziomie posadowienia budynku, porównania z wynikami wierceń i sondowań oraz uzupełnienia dokumentacji budowy w tym zakresie o wpisy do dziennika budowy, a w razie potrzeby zmianę kategorii geotechnicznej budynku;

3. zbadania i uzupełnienia parametrów geotechnicznych podłoża gruntowego o parametry niezbędne dla rozwiązań odprowadzenia wód opadowych na własny teren nieutwardzony i odnotowanie ich w dokumentacji budowy;

4. uzupełnienia dokumentacji budowy o rysunki i opisy służące do realizacji obiektu budowlanego (fragmenty monolityczne stropów, schodów żelbetowych);

5. sprawdzenia zagłębienia fundamentów budynku i odnotowania tej okoliczności w dzienniku budowy, a w razie naruszenia zasad wiedzy technicznej wykonanie odpowiednich rozwiązań technicznych i ujęcia ich w projekcie budowlanym zamiennym;

6. zebrania i usunięcia nawiezionego gruntu budowlanego z odpadami nie będącego urobkiem z wykopu pod obiekt budowlany do poziomu istniejącego terenu.

PINB stwierdził istotne odstąpienie od warunków wydanego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego oraz konieczność nakazania wykonania określonych czynności niezbędnych dla doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Istotne odstępstwo od projektu budowlanego (art. 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b.),polegało na różnicy wyniesienia poziomu posadowienia parteru zespołu budynków jednorodzinnych nr [...] w stosunku do projektu zagospodarowania terenu, które wynosi + 0,33 m (według geodety różnica ta wynosi +0,24 m).W związku z tym w sprawie zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. nakładając na inwestora obowiązki jak w sentencji decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w szczególności projekt budowlany zamienny powinien rozwiązywać zagadnienie odprowadzania wód opadowych w zakresie zgodności z prawem budowlanym, tj. § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r.). Obecne ukształtowanie terenu przy obiekcie naruszyło bowiem kierunek spływu wód opadowych na inne działki budowlane, co w praktyce spowodowało naruszenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego poza teren działki, na której obiekt jest realizowany. Ponadto PINB wskazał, że przy realizacji inwestycji stwierdzono brak ustanowienia przez inwestora kierowników robót budowlanych dla wykonania fragmentów instalacji (brak zapisów w dzienniku budowy). PINB stwierdził również zbyt płytkie zgłębienie projektowanych fundamentów określone w projekcie budowlanym, co jest niezgodne z zasadą wiedzy technicznej i zapisami Polskiej Normy PN-B-03020, która przewiduje dla gruntów wysadzinowych (spoistych) zgłębienie wynoszące co najmniej 0,80 m, a w odniesieniu to budynków objętych przedmiotowym postępowaniem wartość ta wynosi 0,60 m. Termin przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz zawiadomienia i udokumentowania wykonania wskazanych czynności oznaczono na 1 miesiąc, nie później niż do 12 sierpnia 2020r.

Następnie PINB decyzją z dnia [...] lutego 2021r., nr [...] zatwierdził dla inwestora projekt budowlany zamienny przedmiotowej inwestycji i zezwolił na wznowienie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynków po zakończeniu budowy. Na skutek odwołań A.S., A.S., L.B. i M.B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił decyzję PINB z dnia [...] lutego 2021 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego przed wydaniem zaskarżonej decyzji PINB nie przeprowadził w sposób prawidłowy ustaleń w zakresie dotyczącym sprawdzenia kompletności projektu budowlanego zamiennego, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. oraz w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1935). Po analizie treści i zawartości przedłożonego projektu budowlanego zamiennego WINB stwierdził, że obejmuje on zasadniczo kwestie wynikające z istotnego odstąpienia, nie obejmuje zaś wszystkich elementów inwestycji objętych projektem budowlanym zatwierdzonym uchyloną już decyzją o pozwoleniu na budowę (decyzja Starosty z dnia z dnia [...] września 2020r., nr [...] - wydana na podstawie art. 36a ust. 2 u.p.b.). Ponadto w ocenie WINB w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 4 u.p.b. nie opisano kwestii dotyczącej wykonania obowiązku wywiezienia gruzu, nałożonego decyzją PINB wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b.

Rozpatrując ponownie sprawę PINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 2 u.p.b., nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia oceny technicznej zgodności wykonywanych robót budowlanych przy budynkach mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej w zakresie art. 3 ust. 2a u.p.b., tj. definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z uwagi na wykonane połączenia monolityczne balkonów, trzpieni żelbetowych ścian murowanych podłużnych poddasza budynków, połączenia pokrycia dachu z dachówki, połączenia ocieplenia w elewacji oraz wprowadzenia filara murowanego pojedynczego w linii dylatacji rozdzielającej budynki.

Dalej, pismem z dnia [...] sierpnia 2021r., PINB wezwał inwestora do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości występujących w projekcie budowlanym zamiennym. W dniu [...] września 2021 r. PINB przeprowadził oględziny w zakresie kontroli wykonania punktu 6 decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. Inwestor złożył do protokołu fotografie potwierdzającą zebranie nawiezionego gruntu z odpadami i wskazał, że obecnie grunt jest porośnięty z uwagi na przerwaną budowę, przy czym znajdujące się na terenie kontrolowanych działek odpady zostaną usunięte po wznowieniu robót.

Następnie PINB wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] grudnia 2021r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i zezwalającą na wznowienie robót budowlanych. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że przed wydaniem decyzji sprawdził: zgodność projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowlanymi, kompletność projektu budowlanego zamiennego, uzgodnienia, uprawnienia projektantów i zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 u.p.b. Wobec spełnienia obowiązków przez inwestora wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. w sprawie nie ma zastosowania art. 51 ust. 5 u.p.b., nakazujący wydanie decyzji o zaniechaniu dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a ma zastosowanie art. 51 ust. 4. Dalej PINB odniósł wskazał, iż projekt zamienny rozstrzygnął rozwiązania odprowadzania wód opadowych w zakresie zgodności z prawem tj. przewiduje odprowadzanie tych wód na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych i dodatkowe zabezpieczenie w postaci monolitycznego cokołu ogrodzenia stanowiącego urządzenie budowlane zabezpieczające tereny sąsiednich nieruchomości przed zalewaniem wodami opadowymi co spełnia wymogi art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. i § 28 i 29 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Przy czym organ zauważył, iż za projekt budowlany zamienny odpowiada projektant i zmuszony jest dać mu wiarę szczególnie, że strony mimo podnoszonych zarzutów nie przedłożyły do akt dowodów tym np. opinii biegłego, które uzasadniałyby ich wnioski i zastrzeżenia odnośnie zalewania nieruchomości. Następnie organ odniósł się do zarzutów dotyczących nawiezienia gruntu na ter5en budowy, wyjaśniając, iż w świetle zebranych dowodów, są one nieuzasadnione. Dodatkowo PINB wyjaśnił, iż projektowany cokół ogrodzenia nie stanowi muru oporowego.

Odwołanie od tej decyzji wniósł A.S., zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b., przez ich niezastosowanie, a także naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zobowiązanie inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektów budowlanych zamiennych, w sytuacji gdy czynności te, w związku z istotnym podniesieniem poziomu działek, nie są wystarczające do zaistnienia stanu zgodnego z prawem, w rezultacie przez co organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie i brak odniesienia się do podnoszonych przez niego i inne strony postępowania istotnych okoliczności, dotyczących poziomu terenu działek objętych terenem inwestycji i działek sąsiednich. Według odwołującego się przedstawiony przez inwestora projekt zamienny nie spełnia warunków wynikających z art. 5 i 6 u.p.b., zaś same budynki nie spełniają norm budowlanych, a także narusza prawo własności ze względu na niekorzystny wpływ immisji pośrednich. Dalej wskazał, że ponosi negatywne skutki prawne i faktyczne wynikające z realizowanej inwestycji poprzez zwiększenie ilości wód opadowych na jego działce oraz uciążliwości z tym związane praktycznie po każdorazowych większych opadach. Według strony organ bezzasadnie nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem w jego interesie leży rozbiórka budynków i przywrócenie stanu działek do stanu poprzedniego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 51 ust. 4 u.p.b. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3(obowiązku sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, nakładanego przez organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę) i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo – jeżeli budowa została zakończona – o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przesłanką do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 4 u.p.b. (albo ust. 51 ust.5) jest wyłącznie ocena, czy podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz (w razie potrzeby) wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, wykonał uprzednio nałożony obowiązek.

Organ wskazał, że odnośnie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania czynności naprawczych, rozstrzygnięte zostało to ostateczną decyzją PINB z dnia [...] lipca 2020r. i brak jest możliwości prawnych dla ponownego odnoszenia się do tej kwestii.

Dodatkowo organ podał, że WSA w Gorzowie Wlkp. prawomocnym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2021 r. (II SA/Go 630/20) oddalił skargę na decyzję WINB z dnia [...] września 2021r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB w przedmiocie nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego dla budowy zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. gruntu [...], który jest przedsięwzięciem zbieżnym co do formy technicznej oraz dokonanych odstępstwem z rozpatrywaną inwestycją. Sąd podkreślił, że w przedstawionym w analizowanej sprawie stanie rzeczy PINB nie był upoważniony do zastosowania innych przepisów, niż powołany art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Tożsame stanowisko zawarto w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 marca 2021 r. (II SA/Go 626/20) oddalającym skargę na decyzję WINB z dnia [...] września 2020r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] lipca 2020r.dotyczącą także nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego odnośnie inwestycji na działkach o nr ewid. gruntu [...]. W rezultacie WINB uznał za bezprzedmiotowe na obecnym etapie postępowania legalizacyjnego zarzuty zawarte w odwołaniu odnośnie naruszenia przez PINB art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.b., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., poprzez jego błędne zastosowanie. Dopuszczalność legalizacji omawianej budowy została bowiem przesądzona na etapie postępowania naprawczego, w wyniku którego PINB wydał decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. (od której strona nie wniosła odwołania).

Jednocześnie WINB stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż w omawianym przypadku zastosowanie znajdują przepisy u.p.b. dotyczące istotnych odstąpień od warunków pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (zgodnie z art. 28 pkt 1 litera "a" tej nowelizacji do spraw uregulowanych ustawą zmienianą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą), to i tak należałoby ocenić, że dokonana w ramach omawianego przedsięwzięcia zmiana w zakresie rzędnej poziomu "zero" realizowanego obiektu, poprzez jego podwyższenie w stosunku do poziomu projektowanego, wypełnia dyspozycję 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b. w nowym brzmieniu, jako istotne odstąpienie. Bez wątpienia zaś w omawianym przypadku zmiana w zakresie rzędnej poziomu "zero" realizowanego obiektu, poprzez jego podwyższenie w stosunku do poziomu projektowanego, spowodować mogła sytuację, iż teren działek sąsiednich, położonych niżej od terenu inwestycji w porównaniu do stanu określonego w pozwoleniu na budowę, poddany może być dodatkowym oddziaływaniom spowodowanym spływem wód opadowych z terenu wyżej położonego.

Dalej organ odwoławczy mając na uwadze wymogi określone w art. 35 ust. 1 u.p.b., podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że przedłożony przez inwestora projekt zamienny zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej, spełnia wymagania u.p.b., w szczególności nie narusza on ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawartych w uchwale Rady Gminy z dnia 30 stycznia 2017r., nr XXIX/213/17 (publ. Dz. Urz. Województwa z 2 lutego 2017 r., poz. 291.); został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, należące do właściwej izby samorządu zawodowego; przyjęte w nim rozwiązania nie naruszają obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Projekt budowlany zamienny nie wymagał sprawdzenia, gdyż w świetle art. 20 ust. 3 pkt 2 u.p.b. budynek stanowiący przedmiot projektu, należy zaliczyć do obiektów o prostej konstrukcji – budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Projekt zamienny zawiera wymagane w art. 20 ust. 4 u.p.b. oświadczenie osób, które sporządziły to opracowanie, iż projekt budowlany zamienny został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Ponadto przedłożony projekt zamienny, w zakresie jego zawartości i formy, spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, bowiem dotyczy całego zamierzenia budowlanego, w ramach którego wykonywane są roboty budowlane objęte zaskarżoną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, zawiera szczegółowe rozwiązania w zakresie odprowadzania wód opadowych z terenu inwestycji (§ 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

WINB zauważył ponadto, że nie jest rzeczą organów nadzoru budowlanego merytoryczno-techniczna weryfikacja szczegółowych rozwiązań zastosowanych w przedłożonych projektach lub innych opracowaniach technicznych sporządzonych przez osoby posiadające stosowne uprawnienia w tym zakresie. Organ nie może kwestionować posiadanych przez autora projektu budowlanego uprawnień. Osoba sporządzająca ocenę lub ekspertyzę techniczną ponosi odpowiedzialność zawodową i cywilną za ewentualne skutki wynikające ze swojego opracowania. Zdaniem organu odwoławczego w omawianym przypadku brak jest jakichkolwiek okoliczności mogących nasuwać przypuszczenie nierzetelności bądź niekompletności rozwiązań przewidzianych w projekcie budowlanym zamiennym przedłożonym przez inwestora. Natomiast dopóki moc dowodowa danego dokumentu nie została obalona, organ administracyjny ma obowiązek uwzględnienia jego treści przy rozstrzyganiu danej sprawy.

Odnosząc się do treści odwołania, WINB wskazał, iż podważenie prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń nie może opierać się o czysto polemiczne zgłoszenie zastrzeżeń tkwiących w subiektywnym postrzeganiu spornej materii, tymczasem stanowisko odwołującego się co do dopuszczalności legalizacji budowy nie zostało poparte żadnym dowodem o charakterze techniczno-merytorycznym.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że PINB w pełni zastosował się do zaleceń zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2021 r. Nie budzi również wątpliwości, iż inwestor dopełnił obowiązku wykonania określonych czynności i robót budowlanych wynikających z uprzedniej decyzji PINB, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji odniósł się w sposób wyczerpujący do uwag i żądań zgłaszanych przez strony na etapie postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. Jako zgodne z prawem WINB ocenił również udzielone zezwolenie na wznowienie robót budowlanych związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji oraz nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozpatrywanego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej (art. 51 ust. 4 u.p.b.). Z dotychczasowych ustaleń organu powiatowego w nie wynika też, aby inwestor utracił prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym pierwotnym pozwoleniem na budowę (uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło na mocy decyzji Starosty z dnia [...] września 2020r., nr [...], wydanej na podstawie art. 36a ust. 2 u.p.b). W ocenie WINB prawidłowo też PINB nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z przyczyn podanych w jej uzasadnieniu.

WINB wyjaśnił też, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich może opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie dotyczącej przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności wymagań techniczno-budowlanych oraz norm dotyczących budowy. Oznacza to, że właścicielowi nieruchomości przysługują prawne środki ochrony przed sposobem zagospodarowania na cele budowlane nieruchomości sąsiedniej, jeżeli sposób zagospodarowania kolidowałby z jego prawnie chronionym interesem poprzez naruszenie przez inwestora obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych oraz norm dotyczących prowadzenia robót budowlanych, czego w niniejszej sprawie nie dostrzeżono. Natomiast rozstrzyganie ewentualnych sporów w tym zakresie związanych z wykonaniem robót budowlanych, w tym również sporów dotyczących odszkodowań za ewentualne straty, jakie wynikły na skutek wykonania tych robót, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądami powszechnymi. Celem przepisów art. 50 i 51 u.p.b., mających zastosowanie w sprawie, jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót wykonanych z naruszeniem prawa, jednakże w aspekcie przepisów prawa administracyjnego a nie cywilnego.

Pismem z dnia [...] marca 2022 r. A.S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:

1) art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 35 ust. 1 u.p.b., art. 107 § 1 pkt 6,

art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia

w treści decyzji, czy obowiązki nałożone przez PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., zostały wypełnione w całości, a tym samym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak zbadania przez organ I instancji, czy inwestor nadal posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

3) naruszenie art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b. oraz art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na arbitralnym stwierdzeniu przez WINB, że z akt postępowania nie wynika, aby inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym pierwotnym pozwoleniem na budowę, czego PINB w ogóle nie weryfikował;

4) naruszenie art. 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 28 k.p.a., co polegało na braku dokładnego wyjaśnienia kwestii zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany, która to zmiana była spowodowana dodatkowymi oddziaływaniami wywołanymi na skutek spływu wód opadowych z terenu wyżej położonego (różnica wyniesienia poziomu posadowienia parteru zespołu budynków jednorodzinnych nr [...]) i w efekcie pominięcie wpływu tego faktu na ponowne ustalenie kręgu stron postępowania;

5) naruszenie art. 75 §1 w zw. z art. 84 §1 k.p.a., poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłych, a mianowicie geodety i hydrologa na okoliczność wpływu dokonanego podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku względem projektowanego i istniejącego terenu, a w szczególności, czy prace budowlane zrealizowane przez inwestora spowodowały zmiany stanu wód na gruncie wpływające w sposób szkodliwy na działki sąsiednie;

6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.b., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na zaniechaniu wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego zarówno w postępowaniu organów obydwu instancji i zbadania prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji, przejawiające się w szczególności w błędnym ustaleniu, że organ I instancji nie ma możliwości zbadania prawidłowości wszystkich przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań oraz że organy nie mają podstaw do weryfikowania rozwiązań przyjętych przez projektanta.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż PINB w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2021r. wypowiedział się wyraźnie co do części z nich wskazując, że zostały wypełnione przez inwestora (tj. co do obowiązków sformułowanych w pkt 1,4,6 i 7 decyzji z dnia [...] lipca 2020 r.). Natomiast co do obowiązków ujętych w pkt 2, 3 i5, organ nie wypowiedział się. Brak jest więc pewności, czy i jak obowiązki te zostały wykonane. Ponadto, nawet jeśli inwestor je wypełnił i wszelkie odpowiedzi znajdują się w projekcie budowlanym zamiennym, to nie jest akceptowalne (z punktu widzenia standardów k.p.a.) odesłanie skarżącej do projektu zamiennego, gdyż nie posiada ona fachowej wiedzy z zakresu budownictwa i ma prawo oczekiwać od organu, iż w toku postępowania w sposób wyczerpujący wyjaśni wszelkie okoliczności mające wpływ na nieruchomości sąsiednie. Tym bardziej jest to uzasadnione, gdy pierwotnie organ zgłaszał wyraźne zastrzeżenia, co do robót budowlanych wykonywanych przez inwestora.

Ponadto, w ocenie skarżącej, organy dopuściły się naruszenia art. 75 §1 k.p.a., bo nie dopuściły przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, którego powołanie sugerowały strony postępowania. W zasadzie chodzi o brak powołania dwóch biegłych – biegłego z zakresu geodezji i hydrologii na okoliczność wpływu dokonanego podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku względem projektowanego i istniejącego terenu, a w szczególności, czy prace budowlane zrealizowane przez inwestora spowodowały zmiany stanu wód na gruncie wpływające w sposób szkodliwy na działki sąsiednie. Powyższy zarzut łączy się nierozerwalnie z zarzutem nr 6 dotyczącym stwierdzenia przez organy, iż nie jest możliwe badanie prawidłowości rozwiązań w projekcie zamiennym, bowiem za te odpowiada wyłącznie projektant. Skarżąca podkreśliła, iż nie chodziło tu jednak o podważanie kompetencji projektanta, a o zwyczajne sprawdzenie czy upewnienie się, czy rozwiązania przyjęte w projekcie są poprawne. Kontrola projektu budowlanego powinna nastąpić zwłaszcza wtedy, gdy w toku postępowania ujawnione zostaną sprzeczne interesy inwestora oraz osób trzecich, czyli właścicieli nieruchomości sąsiednich. Za przyjęte rozwiązanie techniczne odpowiada projektant, ale organ badając projekt musi wziąć pod uwagę takie okoliczności jak, np. względy bezpieczeństwa ludzi lub mienia, i nie może akceptować wadliwych rozwiązań. Według skarżącej organ powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłych tym bardziej wobec sygnałów ze strony mieszkańców (stron postępowania), że od chwili rozpoczęcia inwestycji i dokonania podwyższenia terenu pojawiły się problemy związane z zalewaniem działek sąsiednich, co wcześniej nie miało miejsca.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2022 r. pełnomocnik uczestnika postępowania (inwestora) wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Podstawę odrzucenie zdaniem uczestnika stanowić powinna okoliczność braku wyczerpania przez skarżącą środków zaskarżenia w niniejszej sprawie, gdyż to nie ona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Dalej zaś uczestnik postępowania ustosunkowując się do zarzutów skargi uznał je za nieuzasadnione, w tym w kwestii posiadania prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane (załączając wypis z ksiąg wieczystych dotyczący spornych nieruchomości).

Następnie pismo procesowe z [...] listopada 2022 r. wniosła skarżąca, załączając do niego kserokopie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r., nr [...] uchylającej decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w sprawie nakazania D. sp. z o.o. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, mając potwierdzać zawarte w skardze argumenty dotyczące zmiany stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi i zasadność dokonania w tym zakresie oceny przez biegłego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – Sąd przeprowadził dowód z w/w decyzji SKO .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2021 r. o zatwierdzeniu inwestorowi projektu budowlanego zamiennego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...] i zezwoleniu na wznowienie robót budowlanych przy budowie tego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na ich użytkowanie po zakończeniu budowy.

Na wstępie, ustosunkowując się do najdalej idącego zarzutu podniesionego w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2022 r. przez uczestnika postępowania (inwestora), a dotyczącego niedopuszczalności skargi z uwagi na brak wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez stronę skarżącą (odwołanie wniesione zostało przez A.S, nie A.S.), Sąd uznał go za całkowicie nieuzasadniony. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. wskazuje - jako przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W świetle cyt. przepisu nie budzi wątpliwości, iż dopuszczalność skargi jest uzależniona od wyczerpania środków zaskarżenia w sprawie w ogóle, tj. przez jakąkolwiek ze stron postępowania administracyjnego, a nie konkretnie przez stronę wnoszącego skargę do sądu. W przedmiotowej sprawie wymóg określony w cyt. art. 52 § 1 p.p.s.a. został spełniony, gdyż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało skutecznie wniesione przez A.S., zatem nie ulega wątpliwości, iż wniesiona skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Zasadniczą przyczynę, jaka legła u podstaw uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji stanowiło, dostrzeżone przez Sąd z urzędu, uchybienie polegające na częściowo błędnym określeniu przez organy w sentencji i uzasadnieniu decyzji organów przedmiotu rozstrzygnięcia. Mianowicie z akt administracyjnych wynika, iż sprawa zatwierdzenia projektu budowlanego i wznowienia robót budowlanych dotyczy działek o numerach [...] (są to numery działek po dokonaniu podziału działki nr [...], której dotyczyła prawomocnie uchylona decyzja Starosty z dnia [...] lipca 2018 r. o pozwoleniu na budowę). Począwszy już od wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie w/w numerom działek przyporządkowane były numery budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i były to odpowiednio numery: [...]. Organy I i II instancji orzekając w zaskarżonych decyzjach (sentencji oraz uzasadnieniu) o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i zezwalając na wznowienie robót budowlanych, wskazały także na zespół budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...]. Tymczasem z treści złożonego przez inwestora projektu budowlanego z [...] września 2021r. (plan zagospodarowania terenu zamienny oraz projekt architektoniczno-budowlany zamienny), zatwierdzonego zaskarżoną decyzją, wynika, iż dotyczy on budowy zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid.: [...]. Wskazuje na to zarówno treść mapy do celów projektowych (str. 32 projektu zagospodarowania terenu zamiennego), jak i projekt architektoniczno-budowlany zamienny (str. 3 – opis techniczny). Wobec powyższego stwierdzić należało istotną rozbieżność pomiędzy treścią zaskarżonych decyzji, a treścią akt administracyjnych, na podstawie których zostały one wydane. Przy czym okoliczności wyżej opisanej rozbieżności organy w żaden sposób nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji, a jednocześnie przyczyny takie nie wynikają też z akt administracyjnych sprawy. W tej sytuacji zaistniałą rozbieżność między treścią projektu budowlanego zamiennego, a treścią decyzji go zatwierdzających, Sąd uznał za uchybienie, które ma niewątpliwie istotny wpływ na wynik postępowania i które uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji.

Dodatkowo Sąd uznał za uzasadnione uwzględnienie skargi także z innych przyczyn. Aby je wyjaśnić najpierw jednak należy zwrócić uwagę na charakter postępowania w wyniku, którego wydana została zaskarżona decyzja.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo budowlane - jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – według stanu prawnego sprzed wejścia w życie (19 września 2020 r.) nowelizacji prawa budowlanego dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.471 z dnia 2020.03.18). Zgodnie z przepisem art.25 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, a postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało przed wejściem w życie w/w nowelizacji. Będąca przedmiotem skargi decyzja wydana została w trybie art. 51 ust. 4 u.p.b., w wyniku tzw. ,,procedury naprawczej".

Prawo budowlane wymienia dwa rodzaje samowoli budowlanej: prowadzenie robót budowlanych (w tym budowę obiektu budowlanego) w ogóle bez uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia oraz prowadzenie robót budowlanych (w tym budowę obiektu budowlanego) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym. Celem prowadzonych w tych sprawach postępowań administracyjnych jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami u.p.b. Postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego na podstawie przepisów art.50 - 51 prawa budowlanego powszechnie określane jest mianem "procedury naprawczej", odrębnej od "procedury legalizacyjnej" prowadzonej na podstawie przepisów art.48 – 49 prawa budowanego. "Procedura naprawcza" znajduje zastosowanie między innymi do robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (art.50 ust.1 pkt 4).

W procedurze tej najpierw wydawane jest postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art.50 ust.1 pkt 4). Wstrzymanie robót budowlanych stanowi jednocześnie wszczęcie postępowania, w którym – w razie potwierdzenia się dokonania przez inwestora istotnych odstępstw - następnie powinny być wydane dalsze decyzje. I tak, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ zobowiązany jest do wydania decyzji w której nakłada na inwestora, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (art.51 ust.1 pkt 3). Konsekwencją wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. jest uchylenie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na budowę. W dalszym toku postępowania naprawczego, w sytuacji wykonania obowiązku, może być wydana decyzja w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego (zastępujące w istocie pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę) i nakłada obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku organ nadzoru wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przy czym w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu zamiennego organ nadzoru dokonuje oceny, tak jak organ przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę tj. bada spełnienie przesłanek określonych w art. 35 u.p.b., w szczególności sprawdza kompletność projektu budowlanego, zgodność z przepisami, w tym w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz techniczno-budowlanymi, sprawdzenie, czy został on sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia, jak również czy zostały doń dołączone wszystkie ewentualnie wymagane opinie i uzgodnienia.

Na gruncie przedmiotowej sprawy dopuszczenie się przez inwestora istotnego odstępstwa od projektu budowlanego polegającego na podniesieniu poziomu posadowienia parteru budynku ,,PPP" względem projektowanego i istniejącego terenu, stwierdzone zostało ostateczną decyzją PINB z [...] lipca 2020 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. (od decyzji tej nie zostało skutecznie wniesione odwołanie). W decyzji tej nałożono na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wprowadzone zmiany w zakresie niezbędnym dla doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w tym zawierającego m.in. rozwiązania przedstawiające odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych zabezpieczające sąsiednie nieruchomości przed działaniem wód opadowych. Jednocześnie w w/w decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności wymienionych w pkt 1-6, w tym w pkt 3 zbadania i uzupełnienia parametrów geotechnicznych podłoża gruntowego o parametry niezbędne dla rozwiązań odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony i odnotowanie ich w dokumentacji budowy. Nie było w sprawie kwestionowane, iż w toku postępowania naprawczego inwestor złożył wymagany projekt budowlany zamienny z [...] września 2021 r., składający się z planu zagospodarowania terenu zamiennego i projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego.

Mając powyższe na uwadze PINB decyzją z [...] grudnia 2021 r. zatwierdził inwestorowi projekt budowlany zamienny i zezwolił na wznowienie robót budowlanych, stwierdzając wykonanie nałożonych na inwestora decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. obowiązków i jednocześnie spełnienie wymogów określonych w art. 35 u.p.b. Przy tym PINB wskazał na zastosowane przez inwestora rozwiązanie odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony do dołów chłonnych oraz dodatkowe zabezpieczenie w postaci monolitycznego cokołu ogrodzenia stanowiące urządzenie zabezpieczające tereny sąsiednich nieruchomości przed zalewaniem wodami opadowymi, zaznaczając przy tym, iż za projekt budowlany zamienny odpowiada projektant i organ nadzoru jest obowiązany dać wiarę dowodowi inwestora. Z kolei w decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji WINB przede wszystkim podzielił stanowisko PINB, stwierdzając brak okoliczności mogących wskazywać na nierzetelność bądź niekompletność rozwiązań przewidzianych w projekcie budowlanym zamiennym przedłożonym przez inwestora. W zakresie zaś podniesionych w odwołaniu zarzutów związanych z kwestią zalewania nieruchomości wodami opadowymi, WINB stwierdził, iż powyższe nie zostało poparte dowodem o charakterze techniczno-merytorycznym.

Zasadniczą kwestią podniesioną przez skarżącą w rozpoznawanej skardze, wobec tak określonego stanowiska organów, było nienależyte wyjaśnienie co do spowodowania przez prace budowlane inwestora zmiany stanu wód na gruncie, wpływające szkodliwie na działki sąsiednie i konieczność dokonania weryfikacji przyjętych w projekcie rozwiązań w tym zakresie, które zapewniłyby należytą ochronę.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym aspekcie wskazać należy, iż co do zasady organ dokonujący sprawdzenia spełnienia wymagań na podstawie art. 35 u.p.b. pozbawiony został możliwości ingerencji w zawartość merytoryczną projektu, ocenie może podlegać jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem w zakresie określonym w ustawie. Zasadniczo uznaje się, iż za przyjęte w projekcie budowlanym (dotyczy to też projektów zamiennych) rozwiązania projektowe i architektoniczne odpowiada projektant, który składa zgodnie z art. 20 ust. 4 u.p.b. oświadczenie do projektu o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 2586/19, wyrok WSA w Łodzi z 23 marca 2022 r., II SA/Łd 787/21). Jak słusznie jednak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1687/17 powyższe nie oznacza jednak, że "organ administracji zwolniony jest z powinności oceny, czy projekt budowlany odpowiada powszechnie obowiązującym przepisom, a ponadto ustosunkowania się do zgłoszonych przez stronę zarzutów skierowanych pod adresem projektu z punktu widzenia zgodności z przepisami. Czym innym jest przyjęcie określonych rozwiązań architektonicznych i techniczno-budowlanych, oczekiwanych przez inwestora i zaakceptowanych przez projektanta, zapewnienie projektanta o zgodności tych rozwiązań z przepisami, a czym innym dokonanie oceny przyjętych rozwiązań pod względem zgodności z przepisami przez organ. Należy to do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (tych ostatnich organów w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 – 51 ustawy), wynika to wprost z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, a treść przywołanych art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy tej reguły nie narusza. Podzielenie poglądu Sądu w tej materii oznaczałoby, że opracowany przez projektanta projekt budowlany znalazłby się poza kontrolą organu administracji (w konsekwencji również sądu). Wszak to nie projektant, lecz organ administracji zatwierdza projekt budowlany i udziela pozwolenia na budowę (wznowienie robót)."

Nie można pominąć tego, że jednak organ badając projekt nie może akceptować wadliwych rozwiązań (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 751/07). W tym kontekście istotne znaczenie ma art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b., który stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Interesy te muszą znajdować swoje umocowanie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Wyznacznikiem zakresu, w jakim wydający decyzję organ ma obowiązek chronić uprawnienia osób trzecich, są przepisy prawa materialnego. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie może być jednak rozumiana w sposób absolutny. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. O naruszeniu interesu osób trzecich można więc mówić jedynie wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy. Jeżeli inwestycja nie wykazuje żadnej sprzeczności z przepisami prawa, to spowodowane realizacją inwestycji faktyczne dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich (wyrok NSA z 24 września 2015 r., II OSK 182/14). Wynika z tego, że w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm Prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż organy dokonując sprawdzenia wymogów w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego zaniechały jednak pożądanej w niniejszej sprawie, z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, analizy kwestii dotyczącej stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi prowadzonymi przez inwestora i zaproponowanych rozwiązań w projekcie budowlanym w tym zakresie.

Nie można pominąć faktu, iż zagadnienie zmiany w obrębie stosunków wodnych związanych z pracami budowlanymi prowadzonymi przez inwestora, w tym przede wszystkim w wyniku podniesienia poziomu parteru budynku (niezgodnie z projektem budowlanym), było od początku w przedmiotowej sprawie kwestią sporną i istotną oraz z uwagi m.in. na powyższe nałożone zostały na inwestora obowiązki w decyzji z [...] lipca 2020 r. Argumenty dotyczące zalewania nieruchomości sąsiednich, podnoszone były w toku postępowania naprawczego (stąd m.in. żądanie w odwołaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety i hydrologa na okoliczność celem zbadania prawidłowości zaproponowanego w projekcie budowlanym rozwiązania). Dodatkowo okoliczności występujących trudności w zakresie stosunków wodnych na nieruchomościach sąsiadujących z terenem objętym inwestycją potwierdza toczące się postępowanie w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. dopuszczona jako dowód na rozprawie k. 237-246 akt sądowych). Z powyższych względów Sąd uznał, iż opisany aspekt sprawy wymagał od organów dokonania pogłębionej analizy i oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, a czego organy zaniechały.

Sąd zwraca przede wszystkim uwagę, iż niewątpliwie postępowanie prowadzone na podstawie przepisów Prawa wodnego w sprawie nakazania wykonania inwestorowi urządzeń zapobiegających szkodom jest postępowaniem odrębnym od postępowania naprawczego, w oparciu o inne przepisy prawa, jednak nie oznacza to, że w postępowaniu naprawczym organ nadzoru jest pozbawiony kompetencji do badania kwestii stosunków wodnych. Podkreślić należy w tym miejscu, że ocena w zakresie stosunków wodnych nie jest kompetencją zastrzeżoną wyłącznie dla wójta, burmistrza, prezydenta miasta na podstawie przepisów Prawo wodne, ale kompetencje w tym zakresie przysługują także organom nadzoru, choć tylko wówczas jeżeli zmiany w zakresie stosunków wodnych związane są z pracami budowlanymi. Wręcz wskazuje się w orzecznictwie, że postępowanie na podstawie u.p.b. wyprzedza postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy Prawo wodne, właśnie jeżeli do naruszenia stosunków wodnych doszło w następstwie robót budowlanych - por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 kwietnia 2017 r. II SA/Gl 80/17 (pomimo zmiany ustawy Prawo wodne przepis aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne odpowiada treści poprzednio obowiązującego przepisu wobec czego tezy wyroku pozostają aktualne), wyrok WSA w Lublinie z 28 czerwca 2022 r., II SA/Lu 271/22, wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r., II OSK 399/17.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie dokonały, mimo opisanych okoliczności sprawy, oceny i analizy dotyczącej wpływu inwestycji objętej zaskarżoną decyzją na stosunki wodne w obrębie sąsiednich nieruchomości i z tego punktu widzenia oceny wykonania obowiązków nałożonych decyzją z [...] lipca 2020 r. (w tym szczególnie odnośnie pkt 3 obowiązków).

Dodać należy na marginesie, iż w wyrokach tutejszego Sądu wydanych w sprawach o sygn. akt II SA/Go 626/20 i 630/20, które nie są wiążące w przedmiotowej sprawie, ale dotyczą inwestycji inwestora na sąsiednich nieruchomościach, wydanych w podobnym stanie faktycznym i prawnym, Sąd prawomocnie oddalił skargi na decyzje o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, wskazując w uzasadnieniu wyroku, iż projekt zamienny powinien zawierać wyjaśnienie kwestii wpływu istotnego odstępstwa na stosunki wodne.

Analizując zatem niniejszą sprawę z punktu widzenia cyt. art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. w związku przede wszystkim z § 28 i 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., dotyczącymi odprowadzania wód opadowych i zakazu zmiany naturalnego spływu wód, należy stwierdzić, że nie zostały w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnione w sprawie kwestie ewentualnej zmiany naturalnego spływu wód w związku z pracami budowlanymi i prawidłowości rozwiązań przewidzianych w projekcie. W kontekście zaś stanowiska strony skarżącej i okoliczności sprawy związanych z zalewaniem nieruchomości sąsiednich inwestycji, które nie mają charakteru potencjalnego a jednak jak potwierdza analiza akt sprawy - realny, wskazana jest niewątpliwie ocena w powyższym aspekcie i analiza skuteczności rozwiązania przewidzianego w projekcie, które powinno jednak gwarantować, a nie jedynie przewidywać zabezpieczenie interesów właściciela nieruchomości sąsiedniej. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, takiej analizy w zaskarżonej decyzji sytuacji zabrakło. Należy mieć na względzie przy tym, iż projekt zamienny, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, ma jednak zmierzać do minimalizowania negatywnych skutków istotnych odstępstw od projektu budowlanego pierwotnego i stąd za uzasadnione uznał Sad uzupełnienie przez organ oceny w w/w zakresie. Przy czym na tym etapie postępowania Sąd nie przesądza o zasadności przeprowadzenia przez organy dowodu z opinii biegłych, gdyż oceny w tym zakresie dokonać powinny organy adekwatnie do wyników przeprowadzonej przez nie analizy i oceny konieczności na tym tle pozyskania wiedzy specjalistycznej.

Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej to organy administracji państwowej winny zebrać materiał dowodowy w sposób rzetelny i wyczerpujący, a następnie dokonać jego oceny, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 7, 77 i 80 i 107 § 3 k.p.a.).

Natomiast za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące braku zbadania przez organy czy inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy mieć na uwadze, iż inwestor uzyskał przez rozpoczęciem inwestycji pozwolenie na budowę, w którym jako element wymagany zobowiązany był załączyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Słusznie organ II instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż żadne okoliczności nie wskazują aby prawo to inwestor utracił, a strona skarżąca podnosząca powyższy argument nie przedstawiła żadnych dowodów uprawdopodobniających, aby do utraty takiego prawa doszło. Dodać należy przy tym, iż uczestnik postępowania (inwestor), choć na etapie postępowania sądowego, ale załączył odpis z ksiąg wieczystych potwierdzający tytuł prawny przysługujący mu do nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją.

Za nieuzasadniony uznał też Sąd zarzut skarżącej dotyczący konieczności ponownego ustalenia kręgu stron z uwagi na błędnie określony obszar oddziaływania. Brak okoliczności wskazujących na błędne określenie stron postępowania w niniejszej sprawie, przy czym skarżąca podnosząc powyższy zarzut nie uprawdopodobniła w żaden sposób powołanej okoliczności. Wyjaśnić należy dodatkowo, iż osoby które mimo posiadanego interesu prawnego nie brały udziały w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy mogą wnieść o wznowienie postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie wyjaśnić rozbieżności w numeracji domów i działek nieruchomości i prawidłowo je określi w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto organ zobowiązany będzie wyjaśnić i szczegółowo odnieść się do kwestii wpływu inwestycji na stosunki wodne sąsiednich nieruchomości w aspekcie oceny zmiany naturalnego spływu wód i przyjętych w związku z tym rozwiązań w projekcie budowlanym zamiennym i w tym zakresie dokona wnikliwej analizy, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.