Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 471/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 e ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1534
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Olga Grzelak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 632/17 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Dowódcy [...] w G. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby i przeniesienia do rezerwy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 471/18

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 632/17 oddalił skargę S. Z. na decyzję Dowódcy [...] w G. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby i przeniesienia do rezerwy.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Dowódca [...] po rozpoznaniu odwołania S. Z. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Komendanta [...] w G., wydaną na podstawie art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 827), mocą której zwolniono mar. elew. S. Z. z dalszego pełnienia służby przygotowawczej i przeniesiono go do rezerwy.

W uzasadnieniu wskazano, że S. Z. został powołany do pełnienia służby przygotowawczej w Komendzie [...] w G. w dniu [...] stycznia 2016 r. W terminie od [...] lutego 2016 r. do [...] marca 2016 r. żołnierz przebywał na zwolnieniach lekarskich i nie uczestniczył w zajęciach programowych, co było podstawą do niedopuszczenia go do egzaminu kończącego proces kształcenia. Nieobecność żołnierza trwała powyżej kolejno następujących po sobie dziesięciu dni szkolenia programowego i nie była spowodowana przyczynami służbowymi. Zatem organ I instancji prawidłowo - w oparciu o art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - uznał, uwzględniwszy całokształt przebiegu służby przygotowawczej odwołującego, że powinna być ona zakończona przed upływem jej terminu.

Skargę na powyższą decyzję wniósł S. Z., domagając się przywrócenia go do służby i dopuszczenia do ukończenia w dowolnej jednostce ostatnich dni szkolenia specjalistycznego oraz nakazu wydania mu przez KPW G. świadectwa ukończenia szkolenia podstawowego, ponieważ wszystkie egzaminy ma zaliczone. W uzasadnieniu skargi wskazał, że został niesprawiedliwie zwolniony z powodów od niego niezależnych, tydzień przed końcem służby przygotowawczej, w trakcie szkolenia specjalistycznego. Pomimo próśb, nie wyjaśniono mu, dlaczego nie dostał nawet świadectwa ukończenia szkolenia podstawowego, chociaż był na większej ilości sprawdzianów egzaminacyjnych niż inni koledzy, którzy w ogóle sprawdzianów nie pisali, a pomimo tego skończyli szkolenie i otrzymali świadectwo.

Wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 711/16 Sąd uwzględnił skargę S. Z. i uchylił decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] w G. z dnia [...] marca 2016 r. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 3 k.p.a., gdyż ich uzasadnienia nie zawierają w niezbędnym zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Ponadto, zdaniem Sądu, uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w żaden sposób nie czyniły zadość wymogom, którym powinno odpowiadać uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym. Nie zawierały one jakiejkolwiek oceny wykraczającej poza stwierdzenie, że skarżący nie zaliczył wymaganych programem szkolenia egzaminów. Brak było w nich oceny słusznego interesu skarżącego, związanego między innymi z tym, że przyczyną trudności w zaliczeniu egzaminów była jego choroba, zaś zaległości nadrobił w znacznym zakresie po zakończeniu zwolnienia. Brak także oceny interesu społecznego, która także mogłaby mieć wpływ na dokonane rozstrzygnięcie. W tym zakresie nie mogło być bowiem, zdaniem Sądu, uznane za wystarczające ogólne stwierdzenie, że wydając decyzję "uwzględniono całokształt przebiegu służby przygotowawczej". Sąd wskazał ponadto, że rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 449, zwane dalej rozporządzeniem), w załączniku nr 2 A stanowi, że żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt 4). Komendant szkoły wojskowej albo komendant ośrodka szkolenia może jednak warunkowo dopuścić do egzaminu żołnierza, który z uzasadnionych przyczyn nie spełnił warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt 6). Tym samym Sąd stwierdził, że skoro powołane wyżej przepisy rozporządzenia przewidują możliwość warunkowego dopuszczenia pełniącego służbę przygotowawczą do egzaminów, uzasadnienie decyzji o zwolnieniu ze służby powinno wyjaśniać, dlaczego w odniesieniu do S. Z. nie skorzystano z takiej możliwości, pomimo tego, że nie spełnił on warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie z uzasadnionych przyczyn (choroba). W zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wyjaśnienia takiego w ogóle nie zawarto.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Komendant [...] ponownie zwolnił szer. elew. S. Z. z dniem [...] marca 2016 r. z dalszego pełnienia służby przygotowawczej i przeniósł ww. do rezerwy. Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. 2016, poz. 1534), zgodnie z którym żołnierza służby przygotowawczej można zwolnić z tej służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku niezyskiwania przez niego zadowalających wyników w nauce lub niezaliczenia egzaminów, wymaganych zgodnie z programem szkolenia. Organ wyjaśnił, że do podjęcia decyzji przez organ wystarczy wystąpienie jednej z dwóch wskazanych w ww. przepisie przesłanek. Zaznaczył, że w przypadku S. Z. obie te przesłanki wystąpiły kumulatywnie, stąd też postanowiono i orzeczono o zwolnieniu żołnierza z czynnej służby wojskowej i przeniesieniu go do rezerwy bez prawa do odprawy. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że żołnierz uzyskał niezadowalające wyniki w nauce z najważniejszych w procesie szkolenia przedmiotów, tj. regulaminy (średnia ocen [...]), taktyka (średnia – [...]), wychowanie fizyczne ([...]). W terminie od dnia [...] lutego 2016 r. do dnia [...] marca 2016 r. żołnierz przebywał zaś na zwolnieniach lekarskich i nie uczestniczył w zajęciach programowych, co było podstawą do niedopuszczenia go do egzaminu kończącego proces kształcenia. Żołnierz nie uczestniczył w ćwiczeniach przygotowawczych do strzelania oraz w egzaminacyjnym strzelaniu szkolnym nr [...] i nr [...]. Nie przystąpił również do egzaminu z wychowania fizycznego przeprowadzonego na zakończenie szkolenia podstawowego. Nadto, z rozkazów dziennych Komendanta wynika, że żołnierz przebywał łącznie na zwolnieniach lekarskich [...] dni z czego [...] dni nieobecności żołnierza stanowiły kolejno następujące po sobie dni szkoleniowe. Wobec powyższego żołnierz nie spełnił warunku dopuszczenia do egzaminu kończącego szkolenie i to stało się przyczyną niedopuszczenia żołnierza do egzaminu przez Komendanta. Organ podkreślił, że, w jego ocenie, przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie stanowi przyczyny służbowej, o której mowa w pkt c ppkt 4 Regulaminu Kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej. Ponadto, w ocenie organu, w realiach przedmiotowej sprawy przyczyna ta nie stanowi też uzasadniającej przyczyny, dla której organ zgodnie z pkt c ppkt 6 regulaminu może warunkowo dopuścić żołnierza do egzaminu. Warunkowe dopuszczenie do egzaminu jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Zdaniem organu, takie uzasadnione okoliczności nie zachodzą, ponieważ S. Z. w całym okresie szkolenia uczestniczył jedynie w 55 % programowych zajęć. Ponadto pozostałe 45 % czasu jego nieobecności w zajęciach programowych nie było związane z wykonywaniem przez żołnierza zadań służbowych. Organ podkreślił, że strona, w ww. okresie szkolenia nie wniosła o skierowanie jej na komisję lekarską, a taka procedura jest warunkiem sine qua non ustalenia związku określonej choroby z warunkami pełnionej służby (§ 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostających w związku z pełnieniem służby wojskowej). Dowódca jednostki ma, co prawda, uprawnienie, by kierować żołnierzy na taką komisję z urzędu, niemniej jednak wyłącznie wtedy, gdy ma wiedzę o okolicznościach powstania choroby. Wiedzy zaś takiej organ orzekający nie miał i nie mógł tego ustalić jedynie na podstawie urzędowego druku zwolnienia lekarskiego. Nie bez znacznie jest również fakt, że nieobecność w wymiarze [...] dni przypadła w okresie kluczowych, z punktu widzenia szkolenia wojskowego, zajęć praktycznych; natomiast dotychczas uzyskane przez żołnierza oceny z istotnych przedmiotów w tej właśnie służbie były niezadowalające.

Od powyższej decyzji żołnierz złożył odwołanie.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Dowódca [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] Komendanta [...] z dnia [...] marca 2017 r. Organ wskazał, że: "w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego organ II instancji dokonał analizy sprawy w kontekście orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 711/16 i wydanej przez Komendanta [...] decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., od której wniesiono odwołanie". W dalszej części uzasadniania decyzji odwoławczej powielono całość rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, z dodatkowym wskazaniem, że "organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w sposób szczegółowy opisuje rozmiar oraz skutki absencji mar. elew. S. Z.". Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. W tym zakresie wskazał ponadto, iż "zarzut, że odwołujący się uzyskiwał pozytywne oceny z realizowanych w ramach zajęć z przedmiotów, nie ma wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, albowiem odwołujący się do dnia [...] marca 2016 r. pozostawał w ramach stosunku służbowego służby przygotowawczej i jako taki był zobligowany do uczestniczenia w toku szkoleniowym. Nadto wcześniejszą decyzją z dn. [...].03.2016 r. Komendant [...] z uwagi na absencję nie dopuścił odwołującego się do egzaminu końcowego". Ponadto organ odwoławczy wskazał, że "w ocenie organu II instancji, Komendant [...] wydając decyzję [...] [...] dokonał kompleksowej analizy w sprawie, co zgodnie z zaleceniami orzeczenia WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 711/16 z dnia 20 października 2016 r. zostało w pełni wyjaśnione stronie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym zarzut odwołującego się, że sprawa została już rozstrzygnięta orzeczeniem sądu, również nie znajduje uzasadnienia, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł, że organ mógł podjąć decyzję o zwolnieniu ze służby marynarza, jednakże uznał, iż w kontrolowanych decyzjach brakowało wyczerpującego wyjaśnienia, dlaczego organy podjęły takie rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że niezadowalające wyniki w nauce były skutkiem nieuczestniczenia przez skarżącego w zajęciach programowych w wymiarze powyżej 10. kolejnych dni szkoleniowych

z przyczyn innych niż służbowe. Taka zaś absencja skutkuje uznaniem, że żołnierz nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego szkolenie. Dyskwalifikująca skarżącego nieobecność w programowych zajęciach (nieprzerwanie 23 dni) dotyczyła szkolenia podstawowego – przygotowania do strzelań szkolnych nr 1 i nr 2 i nieobecności na egzaminie z wychowania fizycznego, dyscyplinie równie ważnej, jak umiejętność efektywnego posługiwania się bronią. Organ wskazał, że skarżący zdaje się nie rozumieć związku przyczynowo-skutkowego między nieobecnością na obowiązkowych, prowadzonych zgodnie z programem szkolenia zajęciach, i skutkiem tej nieobecności - tj. niespełnieniem wymogów o warunkach sine qua non. W takim stanie faktycznym skarżący nie mógł otrzymać zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, skoro tego szkolenia nie ukończył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie dokonano niekwestionowanych ustaleń faktycznych, a przepis pozostawia organowi wybór rozwiązania na tle użytego w stosowanej normie prawnej pojęcia prawnie niezdefiniowanego ( "szczególnie ważne względy osobiste lub rodzinne"; " /.../ może warunkowo dopuścić do egzaminu żołnierza, który z uzasadnionych przyczyn nie spełnił warunków /.../ ), to przyjęciu w decyzji przewidzianych prawem konsekwencji, wynikających z tego stanu faktycznego, nie narusza prawa.

Tak więc, skoro z treści przepisów stosowanych w niniejszej sprawie, dotyczących przebiegu służby skarżącego ( tj. z pkt 6 załącznika 2A rozporządzenia MON z dn. 16.03.2015 r. w sprawie służby przygotowawczej i art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony) wynika dyspozycja, że organ "może" podjąć decyzję określonej treści, oznacza to, że prawo przewiduje podjęcie decyzji uznaniowej. Takie zaś decyzje wyłączone są spod kontroli sądowej w zakresie, w jakim organ – kształtując ich treść – kieruje się uznaniem w ramach przyznanych mu w stosowanych przepisach prawa materialnego.

WSA w Gdańsku podniósł, że za nieuzasadnione uznać należy te zarzuty skargi, w których skarżący podnosi, iż wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 711/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku "rozstrzygnął definitywnie sprawę zwolnienia skarżącego ze służby", bądź, że do tej służby skarżący został, mocą wyroku Sądu, przywrócony. W uzasadnieniu do omawianego wyroku Sąd wyjaśniał, że decyzje podejmowane w granicach swobodnego uznania administracyjnego wymagają szerszego uzasadnienia odnoszącego się do powodów, dla których organ – spośród możliwych, wskazywanych prawem, wybrał takie, a nie inne, rozwiązanie, mające postać rozstrzygnięcia.

Sąd wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony, § 25 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej oraz art. 34a ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Opisując okoliczności faktyczne, ustalone przez organ I instancji, wyjaśniono, że mar. elew S. Z. rozpoczął pełnienie służby przygotowawczej w dniu [...] stycznia 2016 r. w Komendzie [...]. Podobnie jak pozostali, był obowiązany do uczestniczenia w zajęciach programowych, zaliczania ich i do przystąpienia oraz zdania egzaminu kończącego proces kształcenia. Jednak mar. elew uczestniczył jedynie w 55 % zajęć programowych, w tym – nie uczestniczył w ćwiczeniach przygotowawczych do strzelania oraz w egzaminacyjnym strzelaniu szkolnym nr [...] i nr [...], nie przystąpił również do egzaminu z wychowania fizycznego, przeprowadzonego na zakończenie szkolenia podstawowego. Z przedmiotów uznawanych przez organy za najważniejsze w procesie szkolenia uzyskiwał niezadawalające wyniki w nauce.

Powyższe złożyło się na przyczynę niedopuszczenia S. Z. do egzaminu kończącego kształcenie przygotowawcze, a to zgodnie z pkt 4 lit. c załącznika do rozporządzenia MON z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej, zgodnie z którym żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie.

Wobec niespełnienia regulaminowych warunków, Rozkazem dziennym Komendanta [...] nr [...] z dnia [...].03.2016 r., S. Z. nie został dopuszczony do egzaminu kończącego szkolenie.

Zaskarżone decyzje są zatem następstwem wymienionej decyzji, ta zaś – wynikiem nieuczestniczenia przez skarżącego w szkoleniu wojskowym w kolejnych, wymienionych szczegółowo w uzasadnieniach do zaskarżonych decyzji dniach. Stosowne uregulowania, zawarte w ppkt 3 i 4 pkt c regulaminu kształcenia żołnierzy w służbie przygotowawczej stanowią, że warunkiem dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie jest uzyskanie przez żołnierza wszystkich przewidzianych w programie kształcenia zaliczeń przedmiotów, praktyki w jednostce wojskowej oraz innych ustalonych programem kształcenia zadań dydaktycznych, a żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych, niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie.

Absencji na zajęciach i nie uzyskania kwalifikacji, by była ona traktowana jako "przyczyny służbowe" skarżący nie kwestionuje, pisząc, że "gdyby wiedział, że nie należy chorować w czasie szkolenia, aby je ukończyć, kosztem własnego zdrowia /.../ nie realizowałby skierowania do szpitala" (cyt. z odwołania skarżącego z dnia [...] marca 2017 r., akta adm. k-161). Reasumując, w ustalonym i przedstawionym w uzasadnieniach do zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanie faktycznym, zasadnie przyjęto, że zachodziły podstawy do zastosowania przepisów art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 31 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz.1534), zgodnie z którym żołnierza służby przygotowawczej można zwolnić z tej służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku nieuzyskiwania przez niego zadawalających wyników w nauce lub niezaliczeniu egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia. § 25 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej przewiduje w takiej sytuacji, że żołnierza zwolnionego ze służby przed upływem czasu jej trwania komendant przenosi do rezerwy, jako żołnierza rezerwy, w posiadanym przez niego stopniu wojskowym, o ile złożył przysięgę wojskową i nadal podlega obowiązkowi służby wojskowej.

W dniu [...] grudnia 2017 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył S. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

Zarzucił on WSA w Gdańsku na zasadzie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.:

1/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do jego zastosowania w sytuacji, gdy:

a/ regulamin kształcenia określa skalę oceny żołnierza służby przygotowawczej - na zaświadczeniu o ukończeniu służby przygotowawczej w szkole wojskowej albo w ośrodku szkolenia wpisuje się ostateczny wynik, stanowiący średnią arytmetyczną ocen z części teoretycznej i praktycznej egzaminu kończącego kształcenie, które w wypadku skarżącego nie były niższe niż ocena 3,

b/ na żadnym etapie postępowania nie wyjaśniono co należy rozumieć poprzez pojęcie niezadawalających wyników w nauce oraz jakie przedmioty uważane były za szczególnie ważne, nadto uzyskane przez skarżącego oceny były wyższe niż podawał to organ wojskowy, nie odbiegały znacząco od ocen innych żołnierzy,

c/ S. Z. zaliczył wszystkie egzaminy zgodnie z programem szkolenia, zatem brak było podstaw do jego zwolnienia,

2/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej poprzez jego niezastosowanie i nie skierowanie z urzędu przez organ wojskowy skarżącego na komisję lekarską w sytuacji, gdy:

a/ skarżący stawił się do służby w dobrym stanie zdrowia, odbywał szkolenie, był żywiony, kwaterowany, wykonywał pod całodobowym nadzorem przełożonych ich polecenia w jednostce wojskowej do czasu zwolnienia lekarskiego i zabiegu w szpitalu WAM w Ł.,

b/ przełożony S. Z. mógł bez przeszkód nabyć wiedzę co do przyczyn choroby skarżącego, albowiem odwoził go do szpitala, nadto skarżący leczony był w Szpitalu wojskowym,

3/ obrazę przepisów Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, a mianowicie pkt c ppkt 6 poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie absencji skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający do egzaminu końcowego oraz ukończenia służby przygotowawczej w sytuacji, gdy nieobecność spowodowana była niezależnymi od niego problemami zdrowotnymi,

4/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 17 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej który stanowi, iż żołnierza można zwolnić ze służby przygotowawczej przed upływem czasu jej trwania w przypadku uzyskania końcowej oceny niedostatecznej z dwóch lub więcej przedmiotów objętych programem szkolenia bądź na jego wniosek złożony drogą służbową i uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi, co nie miało miejsca,

5/ naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w z w. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi S. Z. w sytuacji, gdy decyzja Dowódcy [...] została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i nie odniesieniu się do części zgromadzonych dowodów, w tym przedłożonych przez skarżącego załączników, dokonaniu oceny zebranego materiału w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych oraz na niewyjaśnieni u w sposób szczegółowy i dokładny podawanych przez organ informacji, co należy rozumieć przez oceny niezadawalające oraz jakie przedmioty uznawane były przez organ za istotne, nadto bezpodstawne wydają się twierdzenia dotyczące nie uczestniczenia w ćwiczeniach przygotowawczych oraz nie przystąpienia skarżącego do egzaminu w sytuacji, gdy otrzymał on oceny z przedmiotów, w tym ze strzelania oraz wf-u.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w z w. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi S. Z. w sytuacji, gdy decyzja Dowódcy [...] została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1459 ze zm.), pozwalającym na zwolnienie żołnierza ze służby przygotowawczej przed upływem czasu jej trwania. Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie można Sądowi pierwszej instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy uznać za nieusprawiedliwiony.

Nieuprawnione są również zarzuty dotyczące naruszenia przez WSA w Gdańsku przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że art. 98e ustawy o powszechnym obowiązku obrony statuuje trzy przesłanki, pozwalające organowi wojskowemu zwolnić żołnierza w służbie przygotowawczej przed upływem czasu jej trwania:

1) gdy żołnierz nie uzyskuje zadawalających wyników w nauce,

2) gdy żołnierz nie zaliczył egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia,

3) na wniosek żołnierza.

Dwie pierwsze przesłanki, pozwalające na zwolnienie żołnierza ze służby przygotowawczej przed zakończeniem cyklu szkolenia, są związane z oceną wyników żołnierza jako osoby, która w trakcie służby przygotowawczej zostaje zaznajomiona z podstawowymi realiami współczesnego pola walki oraz regułami pełnienia służby. Celem służby przygotowawczej jest zatem wstępne określenie predyspozycji żołnierza do dalszej służby. Oczywistym jest również, że organy wojskowe muszą mieć możliwość zwalniania ze służby osób, których wstępne szkolenie wskazuje, że nie są one w stanie ponieść ciężarów służby, stąd ich dalsze pozostawanie w służbie przygotowawczej nie rokuje, aby byli dobrymi żołnierzami. Dlatego ustawodawca dopuszcza możliwość zwolnienia ze służby przygotowawczej żołnierza, którego wyniki szkolenia są "niezadowalające". Przypomnieć należy, że zgodnie z powszechnym znaczenie słowo "niezadawalający" należy rozumieć jako "niewystraczająco, niedostatecznie dobry, niedostateczny" (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego red. S. Dubisz, tom 2 K-Ó, Warszawa 2003, s. 990). Kierując się zatem powszechnym znaczeniem słowa niezadawalający, treść art. 98e ustawy o powszechnym obowiązku obrony należy więc rozumieć w ten sposób, że daje on uprawnienie organom wojskowym do zwolnienia ze służby żołnierza w sytuacji, gdy wyniki jego nie tylko w negatywny sposób odróżniają się od przeciętnego poziomu, który powinien zaliczyć żołnierz w służbie przygotowawczej, ale również nie rokują, aby był on w stanie zakończyć szkolenie z pozytywnym rezultatem, ponieważ jego wyniki w służbie nie są nawet dostateczne, a okres absencji lub sposób podejścia do obowiązków służbowych nie wskazuje, aby żołnierz był w stanie ponieść ciężary służby w przyszłości. W sprawie, zarówno organy administracji, jak i WSA w Gdańsku stwierdziły, że w sytuacji, gdy w krótkim okresie szkolenia S. Z. nie uczestniczył w 45 % zajęć, a z takich przedmiotów jak regulaminy, taktyka oraz wychowanie fizyczne średnia jego ocen oscylowała wokół [...] - trudno jest uznać, że wyniki jego służby były zadawalające.

Sąd I instancji prawidłowo uznał, że nie doszło do naruszenia § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1083), poprzez jego niezastosowanie i nieskierowanie z urzędu przez organ wojskowy skarżącego na komisję lekarską w sytuacji, gdy było to uzasadnione. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z ww. przepisem, skierowanie żołnierza do komisji lekarskiej w celu stwierdzenia, że choroba powstała w związku ze służbą, następuje w sytuacji, gdy ujawniona choroba jest wymieniona w wykazie ustalonym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2017 r. poz. 1950). Wykaz takich chorób został ustalony w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 sierpnia 2003 r. w sprawie wykazu chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze (Dz. U. Nr 143, poz. 1397 ze zm.). Z treści załącznika do wskazanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 sierpnia 2003 r., wynika, że choroby takie muszą mieć bezpośredni związek z obsługą broni, środków bojowych lub wykonywania zadań w warunkach bojowych, a zatem w innych okolicznościach niż choroba, która spowodowała, że skarżący kasacyjnie nie był w stanie uczestniczyć w zajęciach w ramach szkolenia.

Nieuprawniony jest zarzut naruszenia przez WSA w Gdańsku pkt c ppkt 6 Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie absencji skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający do egzaminu. W tym zakresie przepis ten nie musiał być bowiem w sprawie skarżącego stosowany, ponieważ w sytuacji, gdy została spełniona pierwsza z przesłanek, określona w art. 98e ustawy o powszechnym obowiązku obrony, tj. że S. Z. nie uzyskał zadawalających wyników w nauce, brak było podstaw, aby w ogóle dopuścić go do egzaminu końcowego. Na marginesie warto nadto dodać, że ww. przepis Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, posiada wyjątkowy, szczególny charakter, a zatem przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim samo w sobie nie stanowi przesłanki do jego zastosowania.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.