Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 35/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędzia NSA P. Janicki, Asesor WSA C. Koziński (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. decyzją z dnia [...] nr [...] określił Spółce Akcyjnej A z siedzibą w Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w kwocie 459.564,- zł, zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w wysokości 432.167,- zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości podatkowej, liczone na dzień wydania decyzji w wysokości 602.855,- zł.

W dniu 13 marca 2002 r. podatnik wniósł odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. uchyliła zaskarżoną decyzję w części i zmniejszyła wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. do kwoty 459.276,- zł, zaległość podatkową w tym podatku do kwoty 431.879,- zł i wysokość odsetek za zwłokę do kwoty 598.107,80 zł.

W dniu 25 lutego 2004 r. A S.A. nadało w placówce pocztowej wniosek z żądaniem wznowienia postępowania podatkowego zakończonego prawomocną decyzją Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] nr [...]. Wnioskodawca stwierdził, iż o wydaniu tej decyzji dowiedział się dopiero z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Prezesa Zarządu A.K. za zobowiązania Spółki. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że decyzja Izby Skarbowej nie została nigdy doręczona stronie w jej siedzibie, tj. w Ł. Pl. A 2, a strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. ze względu na uchybienie terminu przewidzianego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Od decyzji tej nie wniesiono odwołania w ustawowym terminie. Pismem z dnia 21 października 2004 r. A S.A. z siedzibą w Ł. Pl. A 2 wniosło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...]. Do wniosku dołączono odwołanie od tej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z tej samej daty nr [...] odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].

Na postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania A S.A. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi Prezes Zarządu Spółki stwierdził, iż sytuacja podatnika jest specyficzna, gdyż w A S.A. jedynym pracownikiem jest Prezes Zarządu, poza nim Spółka nie zatrudnia innych pracowników ani współpracowników, a fakt, że ze zwolnienia lekarskiego wynikało, iż chory może chodzić, nie świadczy o tym, że był on w stanie sporządzić odwołanie lub zlecić to innej osobie.

Ponadto podkreślono, iż A S.A. ma siedzibę pod adresem Ł. Pl. A 2, a nie na ul. B 21, i taki adres widnieje w rejestrze handlowym. Wobec tego tylko pismo doręczone pod tym adresem może być uznane za doręczone prawidłowo. Wobec powyższego decyzja doręczona na adres A 21 nie jest decyzją skutecznie doręczoną.

Spółka od 2001 r. nie prowadzi operacyjnej działalności gospodarczej, co powoduje, że nie dysponuje ona środkami finansowymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie drugiego członka zarządu bądź prokurenta. Takiej osoby podatnik nie był, ani nie jest w stanie znaleźć, a wskazówki Dyrektora Izby Skarbowej odbiegają od rzeczywistych możliwości podatnika oraz realiów funkcjonowania Spółki i rynku pracy.

Prezes Zarządu Spółki podkreślił również, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] została nieskutecznie doręczona, ponieważ jej odbiór pokwitowała Pani M.C., która w ocenie organu podatkowego była upoważniona do odbioru korespondencji. Tymczasem, jak twierdzi skarżący, pani M.C. nie była pracownikiem Spółki A S.A., a do odbioru korespondencji była upoważniona sporadycznie i zawsze wtedy, gdy Prezes Zarządu był nieobecny, ale był w stanie odebrać od niej korespondencję w terminie umożliwiającym mu wniesienie odwołania w sytuacjach tego wymagających. Ponadto do odbioru pism w postępowaniu podatkowym wymagane jest pełnomocnictwo szczególne, a takie posiadała jedynie osoba, która była wcześniej zatrudniona na stanowisku głównej księgowej, która dostarczała i odbierała pisma w postępowaniu podatkowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż decyzja z dnia [...] nr [...] została doręczona do siedziby A S.A. na adres Pl. A 2, 90-312 Ł., w dniu 22 września 2004 r. Odbiór decyzji potwierdziła własnoręcznym podpisem Pani M.C. – osoba upoważniona do odbioru korespondencji w A, opatrując potwierdzenie odbioru datownikiem "SEKRETARIAT". Z pisma PUP Poczta Polska Dyrekcja Okręgu Poczty w Ł. Rejonowy Urząd Poczty Ł.-P. z dnia 7 września 2004 r., znak [...], wynika, iż w dniu 6 sierpnia 2004 r. Prezes Pan A.K. złożył pełnomocnictwo do odbioru korespondencji dla firmy A S.A. Pl. A 2 w Ł., gdzie pełnomocnikiem jest m.in. Pani M.C. Ponadto z protokołu przesłuchania Pani M.C., spisanego w dniu 23 sierpnia 2004 r. w Urzędzie Skarbowym Ł.-W. wynika, iż od 2000 r. posiadała ona ustne upoważnienie Prezesa Spółki A S.A. do odbioru korespondencji tej Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził ponadto, iż warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie została spełniona żadna z przedstawionych przesłanek. Spełniony został warunek dokonania jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżąca Spółka złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...].

Skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazano, iż Prezes Zarządu Spółki przebywał stale na zwolnieniu lekarskim w okresie od 28 sierpnia 2004 r. do 22 października 2004 r., natomiast przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został wniesiony przez Prezesa Zarządu Pana A.K. w dniu 21 października 2004 r., a więc jeszcze w trakcie jego niezdolności do pracy. Pan A.K. w trakcie zwolnienia lekarskiego posiadał pełną zdolność do czynności prawnych, a ze zwolnień lekarskich wynikało, iż może on chodzić. W związku z tym uznano, iż Prezes Zarządu Spółki, mimo trwającej choroby mógł podjąć czynności zmierzające do terminowego wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż wskazany we wniosku brak reprezentacji Spółki podczas choroby jednego członka jej Zarządu nie może być przyczyną usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Podmiot gospodarczy powinien bowiem tak zorganizować funkcjonowanie przedsiębiorstwa, by nie dochodziło do uchybienia terminu. Skarżąca Spółka Akcyjna miała w takiej sytuacji możliwość udzielenia prokury określonej w Rozdziale II "Prokura" ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Ponadto zgodnie z przepisami art. 136 i 137 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., powołując się na stanowisko orzecznictwa sądowego i doktryny prawniczej wyraził pogląd, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przebywanie Prezesa Spółki stale na zwolnieniu lekarskim z powodu przewlekłej choroby – nie wyczerpuje przesłanki stanowiącej podstawę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z póź. zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

W postępowaniu o przywrócenie terminu zadaniem organu podatkowego jest ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Jako kryterium przy ocenie winy w tym przypadku powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

W rozpoznawanej sprawie zainteresowanym do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. jest osoba prawna – Spółka Akcyjna A z siedzibą w Ł.

Sąd stwierdza, iż osoba prawna działa przez swoje organy, co wynika wprost z treści art. 38 Kodeksu cywilnego. Podmiot gospodarczy powinien więc tak zorganizować funkcjonowanie przedsiębiorstwa aby zapewnić jego sprawne i nieprzerwane działanie i by nie dochodziło do uchybienia terminu do dokonania określonych czynności prawnych (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 1995 sygn. akt S.A./Łd 1009/95, Temida (CD), Sopot 2003). Tym samym Sąd podzielił stanowisko podatkowego organu odwoławczego, iż wskazany we wniosku brak reprezentacji Spółki podczas choroby jednego członka jej Zarządu nie może być przyczyną usprawiedliwiającą uchybienie terminu.

Zdaniem Sądu przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek co do braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które jednoosobowo reprezentują organy zarządzające osoby prawnej, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że sam fakt niezdolności do pracy (zwolnienie lekarskie) osoby reprezentującej organ zarządzający Spółki Akcyjnej nie były tego rodzaju, że uniemożliwił udzielenie pełnomocnictwa do złożenia odwołania od decyzji i nie może być równoznaczny z uprawdopodobnieniem braku zawinienia w uchybieniu terminu, zwłaszcza że Pan A.K. – Prezes Zarządu A S.A., w okresie pobytu na zwolnieniu lekarskim, składał osobiście deklaracje podatkowe w Urzędzie Skarbowym.

Za chybiony należy uznać także zarzut skarżącego dotyczący nieskutecznego doręczenia decyzji z dnia [...]. Z załączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika wyraźnie, iż odebrała ją, pod adresem Ł. Pl. A 2, Pani M.C. i opatrzyła datownikiem z datą 22 września 2004 r. i napisem SEKRETARIAT. Organ podatkowy drugiej instancji udowodnił ponadto, uzyskując informacje z Dyrekcji Okręgu Poczty w Ł. Rejonowego Urzędu Poczty Ł.-P., iż Pani M.C. była upoważniona przez Prezesa Zarządu A S.A. – Pana A.K., do odbioru korespondencji tej firmy.

Ponadto należy stwierdzić, iż osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 151 Ordynacji podatkowej).

Listonosz, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona (wyrok NSA z dnia 06.07.1997 r., sygn akt I S.A./Po 1829, Lex nr 37900). Jednakże osobę, która przebywa w lokalu siedziby Spółki (sekretariacie), bądź też w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, niewątpliwie należy uznać za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji.

Z tych względów, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) należało skargę oddalić.