Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1425/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Ochrona środowiska
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2, art. 30 ust. 2-3
journal: Dz.U. 2000 nr 109 poz. 1157
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
article: art. 46 ust. 1-2, art. 46 ust. 4 pkt 1-2, art. 48 ust. 4 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Teza: 1. Żeby dokonać obiektywnej oceny oddziaływania inwestycji /ferma lisów/ na środowisko, a przede wszystkim jej uciążliwości dla najbliższych zabudowań mieszkalnych należy dokładnie ustalić odległości tych zabudowań ale do granic usytuowania inwestycji.

2. Dokładne ustalenia organu co do immisji zapachów i hałasu do środowiska mogą stanowić podstawę merytorycznego orzekania w sprawie uzgodnienia inwestycji przez organy sanitarne.

TEZY

1. Żeby dokonać obiektywnej oceny oddziaływania inwestycji /ferma lisów/ na środowisko, a przede wszystkim jej uciążliwości dla najbliższych zabudowań mieszkalnych należy dokładnie ustalić odległości tych zabudowań ale do granic usytuowania inwestycji.

2. Dokładne ustalenia organu co do immisji zapachów i hałasu do środowiska mogą stanowić podstawę merytorycznego orzekania w sprawie uzgodnienia inwestycji przez organy sanitarne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2003 r. sprawy ze skargi Mirosława B. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. - Oddział Zamiejscowy w P. z dnia 1 marca 2002 r. (...) w przedmiocie uzgodnienia projektu budowlanego - uchyla zaskarżoną decyzje; (...).


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. na podstawie art. 46 ust. 2 i 4 pkt 1 i 2, art. 48 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo Ochrony Środowiska /Dz.U. nr 62 poz. 627 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Mirosława B. - decyzją z dnia 16.01.2002 r, nie uzgodnił projektu budowlanego fermy lisów w miejscowości A. Gmina Ł. działka Nr 52 i zaopiniował go negatywnie.

W uzasadnieniu podniesiono, że projektowana inwestycja zaliczona jest do mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wymaga wiec sporządzenia raportu oddziaływania i uzgodnienia w formie decyzji.

Inwestor przedłożył projekt budowlany a także raport oddziaływania na środowisko.

Z dokumentów złożonych wynika, że planowana inwestycja zlokalizowana jest w odległości 500 m od najbliższego budynku mieszkalnego i 200 m od rowu melioracyjnego. Raport nie zawiera oceny co do emisji hałasu i jego rozmiarów, dlatego nie można wykluczyć jego przekroczenia i uciążliwości.

(...) Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. Oddział Zamiejscowy w P. decyzją z dnia 1.03.2002 r. (...), po rozpoznaniu odwołania Mirosława B. od decyzji wyżej opisanej Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 stycznia 2002 r. (...) - utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji odmawiającą uzgodnienia projektu budowlanego fermy lisów w miejscowości A. Gmina Ł. działka Nr 52.

Organ odwoławczy podniósł, że w toku przeprowadzonej 28.02.2002 r. wizji w terenie, stwierdzono, że odległość fermy od najbliższego budynku sąsiedzkiego wynosi około 150 m, a od pozostałych około 220 m i 300 m, zaś od Szkoły Podstawowej ok. 400 m. Są to odległości zdecydowanie mniejsze niż podano w raporcie oddziaływania na środowisko tj. 500 m. Odległość od rowu melioracyjnego wynosi 5m a nie, jak wynika z raportu, 200 m. Uciążliwością związaną z fermą lisów są odory z odchodów, i przygotowywanej karmy z odpadów poubojowych. Są one niemierzalne, nie ma metody ich oceny, ale są. uciążliwe dla ludzi. Również na fermie z racji pracujących maszyn i urządzeń chłodniczych powstaje hałas. Powstaje on przy rozładunku skrzyń z odpadami. Może być on uciążliwy dla ludzi przy tak bliskiej odległości od zabudowań /150 m od fermy, która jest przewidziana na 800 lisów/. Oceniając, że uciążliwość nie zamknie się w granicach działki właściciela, organ odmówił uzgodnienia pozwolenia na budowę.

W skardze złożonej na powyższą decyzję Mirosław B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji odwoławczej i pierwszoinstancyjnej.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 6-8, art. 77 i art. 80 Kpa - polegające na braku zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Przede wszystkim zarzucił, iż decyzję wydano na podstawie dowolnych ustaleń i subiektywnej oceny pracowników inspektoratu dokonanych na wizji, a dotyczących odległości fermy od zabudowań, a także immisji zapachów. Nie przeprowadzenie żadnych badań akustycznych dotyczących poziomu hałasu. Zatem bezpodstawnie przyjęto, że będzie następowało jego przekroczenie. Pominięcie wniosków z opinii, oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji - że wszelkie uciążliwości będą ograniczone do terenu inwestycji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny OZ w P., wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko z decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja organu sanitarnego zapadła bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy.

Wniosek Mirosława B. o pozwolenie na budowę fermy lisów we wsi A. został złożony do organu - Starosty Powiatowego 25 kwietnia 2001 r., pod rządami obowiązującej już od 1 stycznia 2001 r. ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. - o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz.U. nr 109 poz. 1157/.

W oparciu o treść art. 25 ust. 2, art. 30 ust. 2 i 3 ww. ustawy inwestor został zobowiązany do złożenia raportu dotyczącego oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji fermy listów. Określono też zakres powyższego raportu /postanowienie Starosty P. z dnia 7 lipca 2001 r./.

Raport taki został wykonany i złożony przez inwestora we wrześniu 2001 r. razem z projektem budowlanym i projektem zagospodarowania działki objętej inwestycją.

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 16 stycznia 2002 r. na podstawie art. 46 ust. 1 i 2 oraz 4 pkt 1 i 2, art. 48 ust. 4 pkt 1 i 2 nowej ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., która weszła w życie z dniem 1 października 2001 r. na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. wprowadzającej ustawy prawo ochrony środowiska oraz o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 100 poz. 1085/

odmówił uzgodnienia projektu budowlanego fermy lisów w miejscowości A.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ ten podniósł, że zachodzi różnica między projektem zagospodarowania terenu a raportem oddziaływania na środowisko w odniesieniu do odległości pomiędzy inwestycją a najbliższym budynkiem mieszkalnym oraz rowem melioracyjnym.

Ponadto w raporcie brak przeprowadzenia oceny obiektu pod kątem akustycznym i nie wykonano pomiarów hałasu zewnętrznego. Wyklucza to ustalenie czy obiekt nie stanowi ponadnormatywnej uciążliwości z powodu hałasu.

Rozpoznający odwołanie Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji po dokonaniu ustaleń uzupełniających, dotyczących odległości fermy od zabudowań pobliskich i od rowu melioracyjnego. Organ ten ustalił, że odległości te wynoszą około 150 m od najbliższego budynku, około 220 m i 300 m od pozostałych budynków oraz około 480 m od szkoły podstawowej a 5 m od rowu melioracyjnego. Te odległości - zdaniem organu - znacznie mniejsze niż podano w raporcie, mogą grozić uciążliwością dla mieszkańców tych budynków w postaci odoru z fermy pochodzącej od lisów jak i od karmy.

Urządzenia chłodnicze i prace rozładunkowe mogą stwarzać nadmierny hałas powodując także uciążliwość - nie zamykającą się w granicach nieruchomości inwestora.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organów, należy stwierdzić, że ani organ pierwszej instancji ani też organ odwoławczy, podejmując negatywną decyzje dla inwestora nie dokonały żadnych autorytatywnych ustaleń. Wyprowadzone wnioski, dotyczące uciążliwości i przekroczenie granic działki zainwestowania są gołosłowne, oparte na przypuszczeniach a nie na konkretnych ustaleniach organu.

Zgodnie z art. 46 ust. 3 i 4 pkt 2 - postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stanowi cześć postępowania zmierzającego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Ta właśnie zbieżność sprawia, iż postępowanie mające na celu uzgodnienie inwestycji pod względem sanitarnym, jako warunku wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego - winno być przeprowadzone wszechstronnie i wyczerpująco. Ocena inwestycji musi opierać się na dowodach i ustaleniach faktycznych a nie na domniemaniach - jak to miało miejsce w sprawie niniejszej.

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się cztery dokumenty dotyczące odległości spornej fermy lisów od najbliższych zabudowań. Istotnie odległości te różnią się w znacznym stopniu w każdym dokumencie. Ocena oddziaływania na środowisko wykonana na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jak i raport o "oddziaływaniu na środowisko inwestycji" złożony na etapie starań o pozwolenie na budowę - ustalają te odległości zgodnie tj. 500 m co do odległości od najbliższego zabudowania i 200 m od rowu melioracyjnego.

Z protokołu wizji dokonanej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 29 maja 2001 r. na skutek skargi mieszkańców wsi A. ustalono odległości od najbliższych zabudowań mieszkalnych zgodnie z oświadczeniem tychże mieszkańców t j. odległość inwestycji od zabudowań Nr 15 - 190 m, Nr 14 - 120 m, od Nr 13 - 150 m a od rowu melioracyjnego około 5 m.

Z notatki służbowej sporządzonej podczas wizji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 28 lutego 2002 r. w toku postępowania odwoławczego ustalono odległości około 150 m, 220 do 300 m od farmy do zabudowań mieszkalnych, około 480m od szkoły podstawowej.

Jak widać z powołanych protokołów odległości te są określone orientacyjnie "około" i nie mogą stanowić żadnego odniesienia do podanych w raporcie i ocenie oddziaływania na środowisko. Nie dają też podstawy do oceny rzeczywistych odległości skoro nie dokonano pomiaru żadnym przyrządem mierniczym. Nie można w konsekwencji dokonywać oceny czy powstałe przy funkcjonującej farmie lisów uciążliwości w postaci odoru lub hałasu mogą ograniczyć się do powierzchni działki inwestora - jak zakłada raport i ocena biegłego dr W. L., czy też istnieje zagrożenie przekroczenia granicy.

Należy też podkreślić, że żaden z dowodów ustalających odległości nie wyjaśnia, czy odległości te określone są z uwzględnieniem działki, na której funkcjonuje farma czy z uwzględnieniem granic zewnętrznych nieruchomości inwestora. Jak wynika z jego oświadczenia na rozprawie inwestor jest właścicielem dużego gospodarstwa, na powierzchni którego na 1 działce usytuowana jest sporna farma lisów.

By można dokonać obiektywnej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, a przede wszystkim jej uciążliwości dla najbliższych zabudowań mieszkalnych należy dokładnie ustalić odległości tych zabudowań ale do granic usytuowania inwestycji. Dokonując oceny możliwości rozchodzenia się zapachów z farmy organ winien mieć na uwadze przyjęte w raporcie rozwiązania techniczne i przyrodnicze, które według ekspertów mają za zadanie ograniczyć te uciążliwości do granic działki inwestycyjnej /ogrodzenie, nasadzenie drzew i żywopłot/.

Zauważyć w tym miejscu należy, że projekt budowlany z przyjętymi rozwiązaniami technologicznymi oraz projekt zagospodarowania działki objętej inwestycją pozytywnie zaopiniował Starosta Powiatowy -z dziedziny ochrony środowiska - uznając, iż inwestycja ta nie stanowi zagrożenia dla środowiska właśnie z uwagi na przyjęte rozwiązania jej funkcjonowania. Jak wynika z treści tego uzgodnienia organ opierał się na załączonych dokumentach, podczas gdy organy sanitarne wnioski ocenne oparły na przypuszczeniach. Szczególnie miało to miejsce jeśli chodzi o emisje hałasu, gdzie nie dokonano żadnych badań mimo takich możliwości, bowiem farma już funkcjonuje choć bez zabudowań.

Skoro pracują chłodnie i inne maszyny do obsługi zwierząt, nie ma przeszkód, by organ sanitarny zlecił inwestorowi lub sam dokonał ustaleń natężenia hałasu związanego z funkcjonowaniem farmy lisów i na tych wynikach oparł swoje wnioski ocenne.

W podsumowaniu powyższych rozważań stwierdzić należy, iż dopiero dokładne ustalenia organu co do immisji zapachów i hałasu do środowiska mogą stanowić podstawę merytorycznego orzekania w sprawie uzgodnienia przedmiotowej inwestycji przez organy sanitarne. Pomocne mogą być też kontrole na farmie przez organy ochrony środowiska.

Brak właściwych ustaleń w przeprowadzonym postępowaniu uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelny Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.