Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 73/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 142 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. u. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2 oraz art. 142 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9b¹ ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. u. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.s.g.) odmówił Z. S. ( następcy prawnemu S. S.) zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, zapisanej dawnej w księdze wieczystej KW nr (...), stanowiącej część parceli nr (...) odpowiadającej obecnie działce nr (...) o powierzchni (...) m², z arkusza mapy 05, obrębu G., zapisanej w księdze wieczystej KW (...) jako własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu (...) r. wpłynął wniosek S. S. o zwrot wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P.przy ulicy G., zapisanej w księdze wieczystej Kw nr (...). W toku postępowania ustalono, że wywłaszczeniu podlegały parcele nr (...) i (...), odpowiadające działkom nr (...), (...), (...),(...) z arkusza mapy 9...) i działce nr (...) z arkusza mapy (...) obrębu G. Decyzją z dnia (...) r., nr (...), utrzymaną w mocy decyzją Wojewody P. z dnia (...) r., nr (...), Kierownik Urzędu Rejonowego odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja Wojewody P. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 29 października 1998 r., sygn. akt II SA/Po 158/98, uchylił decyzje obu organów w części orzekającej o odmowie zwrotu działki nr (...) z arkusza mapy (...) obrębu G., a w pozostałej części skargę oddalił. Uzasadniając uchylenie decyzji w części dotyczącej działki nr (...) Sąd wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało wykazane wykorzystanie tej działki zgodnie z celem wywłaszczenia, oraz że organy orzekające przedwcześnie uznały, że prawo użytkowania wieczystego nabyte przez C. w toku postępowania o zwrot nieruchomości, stanowiło przeszkodę do zwrotu tej nieruchomości.

Wobec powyższego do rozpatrzenia pozostał wniosek o zwrot działki nr (...) z arkusza mapy (...) obrębu G., stanowiącej części wywłaszczonej nieruchomości.

W toku ponownie prowadzonego postępowania S. S. poinformowała, że wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z dnia (...) r., potwierdzającej nabycie przez C. - Okręgową Dyrekcję w P. prawa użytkowania wieczystego działki nr (...). W tych okolicznościach postanowieniem z dnia (...) r. zawieszono postępowanie o zwrot nieruchomości, do czasu rozstrzygnięcia kwestii ważności decyzji Wojewody P. z dnia (...) r.

Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Wojewody P. z dnia (...) r., nr (...). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2001 r., I SA 628/00; I SA 632/00, oddalił skargę C. na decyzję

Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W dniu 9...) r. o zwrot nieruchomości wystąpił Z. S. przedkładając jednocześnie odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt I.Ns.329/01/03, o stwierdzeniu nabycia przez niego spadku po S. S.

W związku z rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, ostatecznym postanowieniem z dnia (...) r., podjęto zawieszone postępowanie o zwrot nieruchomości.

W dniu (...) r. C. poinformował, że wystąpił do Wojewody W. o zmianę decyzji uwłaszczeniowej z dnia 12 sierpnia 1992 r. w trybie przepisu art. 154 § 1 K.p.a. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania o zwrot do czasu zakończenia postępowania o zmianę decyzji uwłaszczeniowej. Postanowieniem z dnia (...) r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody W. z dnia (...) r., nr (...), odmówiono zawieszenia postępowania zwrotowego, wyjaśniając w uzasadnieniu, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia (...) r. została usunięta z obrotu prawnego, stąd nie może nastąpić jej zmiana, oraz że postępowanie o zwrot nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przed rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji w przedmiocie uwłaszczenia C. WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 września 2004 r., II SA/Po 1908/02, odrzucił skargę Spółki na postanowienie Wojewody W. z dnia (...) r. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego w P. Wydziału XIII Ksiąg Wieczystych z dnia 9...) r. wynika, że w dniu 08 września 2005 r. wykreślono w księdze wieczystej nr (...) (poprzednio Kw nr (...)), C. jako użytkownika wieczystego.

W toku postępowania ustalono, że nieruchomość stanowiąca własność S. S., wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa pod budowę g. węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi. Wywłaszczenia dokonano orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia (...) r., nr (...), na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Inwestycja budowy górczyńskiego węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi została zatwierdzona decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 4 grudnia 1968 r., nr 4401/MPO/30/68 na podstawie planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonego uchwałą tego Prezydium nr (...) z dnia (...) r.

Zgodnie z ewidencją gruntów działka nr (...) o powierzchni (...) m2, z arkusza mapy (...) obrębu G., zapisana w księdze wieczystej nr (...) jako własność Skarbu Państwa, odpowiada objętej żądaniem zwrotu części dawnej parceli nr (...) z księgi wieczystej Kw nr (...). W opinii Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. z dnia (...) r. wydanej na podstawie obowiązującego do dnia 31 grudnia 2003 r., miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. (uchwała nr X/58/II/94 z dnia 6 grudnia 1994 r.) stwierdzono, że nieruchomość objęta żądaniem zwrotu przeznaczona jest pod komunikację i usługi z nią związane, oraz że usytuowana na nieruchomości stacja paliw jest obiektem usługowym związanym z komunikacją.

Wystąpiono do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. o podanie, jakie było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie zatwierdzonym uchwałą nr 33/283/66 z dnia 9 września 1966 r. (pismo z dnia (...) r.). W odpowiedzi z dnia (...) r. podano, że w powołanym planie, obowiązującym w dniu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość była położona na terenie przeznaczonym pod ,,komunikację, stację obsługi samochodów i stację paliw, oznaczonym symbolem Q51KS. Na podstawie kopii graficznej części planu oraz na podstawie aktualnej mapy ewidencyjnej ustalono, że symbolem Q51KS oznaczony był teren położony pomiędzy ulicami; A., W., G. i P. Ś., obejmujący nieruchomości położone przy ulicy Z.

Na podstawie dokumentów dostarczonych przez SA ustalono, że C. - poprzednik prawny Spółki, pismem z dnia 19 listopada 1973 r. wystąpiło o wskazanie terenu inwestycji – stacji benzynowej. Urząd Miasta P. w piśmie z dnia (...) r., na podstawie założeń planu dotyczących zagospodarowania terenu w obrębie wiaduktu g., wskazał lokalizację stacji benzynowej w rejonie ulicy W., po zachodniej stronie ulicy Z. i w kolejnym piśmie z dnia (...) r., stwierdził, że przedsięwzięcie - zadanie inwestycyjne - budowa stacji paliw w obrębie wiaduktu g., może być realizowane na wskazanym terenie. Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. decyzją z dnia (...) r., nr (...), zatwierdziło plan realizacyjny budowy stacji paliw C. Zarząd Dróg i Mostów pismem z dnia (...) r., nr (...), wyraził zgodę na zajęcie części nieruchomości z księgi wieczystej Kw nr (...), stanowiącej działkę nr (...), pod budowę stacji paliw. Na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P., w dniu (...) r., wydał decyzję nr (...) - pozwolenie na budowę stacji paliw. W toku realizacji inwestycji dokonano podziału nieruchomości, zatwierdzonego decyzją Biura Geodety Miejskiego z dnia (...) r., nr (...), w wyniku którego powstała między innymi działka nr (...). Protokołem zdawczo - odbiorczym z września 1979 r., Zarząd Gospodarki Terenami przekazał tę działkę C. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika Spółki prace budowlane trwały od sierpnia 1978 r. do grudnia 1979 r.

Oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu (...) r. i w dniu (...) r. wykazały, że działka nr (...) położona jest pomiędzy ulicami G. i Z., w obrębie węzła g., obejmującego między innymi wiadukt ulicy G., jest zabudowana budynkiem, budowlami i urządzeniami technicznymi stacji paliw. Znajduje się na niej budynek z płyty obornickiej, dystrybutory paliwa, przyrządy pomiarowe, sprężarka, utwardzony wjazd i wyjazd z terenu stacji oraz trawnik. Na podstawie mapy zasadniczej stwierdzono, że na działce nr (...) znajdują się podziemne zbiorniki paliwa wraz z urządzeniami obsługującymi, a także przyłącza stacji paliw do sieci kanalizacyjnej, wodociągowej, gazowej oraz energetycznej niskiego i wysokiego napięcia.

Przywołując treść art. 136 ust. 3, art. 137 u.g.n. organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została orzeczeniem z dnia (...) r., pod budowę górczyńskiego węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi. W orzeczeniu tym nie określono jednak precyzyjnie, jakie inwestycje towarzyszące planowano zrealizować. W sytuacji kiedy nie określono wyraźnie celu wywłaszczenia, ustaleń w tym zakresie należy dokonać na podstawie innych dokumentów zebranych w sprawie oraz na podstawie przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu wywłaszczenia. Na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wywłaszczenia oraz na podstawie korespondencji prowadzonej w latach 1973 - 1978 przez C. z: Prezydium Rady Narodowej miasta P., Urzędem Miasta P. i Wojewódzkim Zarządem Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. a także wydanych w 1978 r. decyzji ustalono, że inwestycją towarzyszącą budowie górczyńskiego węzła komunikacyjnego była między innymi budowa stacji paliw na dzisiejszej działce nr (...). Stacja wybudowana została zgodnie z planem realizacyjnym i decyzją pozwolenia na budowę wydanymi na podstawie obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika Spółki, prace budowlane zakończone zostały najpóźniej w grudniu 1979 r., czyli przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia, jednakże brak jest dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Niewątpliwie jednak cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu został zrealizowany i to najpóźniej w 1980 r., na co wskazują dokumenty związane z uruchomieniem stacji, których kopie pełnomocnik dostarczył. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nieruchomości nie jest możliwy bez względu na to kiedy realizacja ta nastąpiła. Nie do przyjęcia jest stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że nie została spełniona przesłanka zbędności określona w przepisie art 137 ust. 2 u.g.n., a więc brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej działki. W tych okolicznościach odmówiono zwrotu przedmiotowej części nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. S. podniósł, że budowa stacji paliw wybudowana była niezgodnie z ówczesnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa węzła komunikacyjnego, a stacja paliw nie jest częścią wspomnianego węzła. Wobec powyższego odwołujący zażądał zwrotu przedmiotowej części nieruchomości.

Decyzją z dnia (...) r. nr 9...) Wojewoda W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Prace związane z realizacją celu na nieruchomości położonej w Poznaniu oznaczonej ewidencyjnie jako działka (...) rozpoczęto najwcześniej w 1978 roku. Wynika to z decyzji Wojewody P., znak (...) udzielającej pozwolenia na budowę stacji paliw, która została wydana w dniu (...) roku. Natomiast realizacja celu, zgodnie z ustaleniami organu I instancji nastąpiła najpóźniej w 1980 roku. Wskazują na to dokumenty związane z uruchomieniem stacji, które dostarczył pełnomocnik.

Jak wynika z oględzin przeprowadzonych w dniach (...) r. i (...) r. przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana. Działka (...) położona jest pomiędzy ulicami G. i Z. w obrębie węzła g., który obejmuje min. wiadukt ulicy G.. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem, budowlami i urządzeniami technicznymi stacji paliw, w tym: budynek z płyty obornickiej, dystrybutory paliwa, przyrządy pomiarowe, sprężarka, utwardzony wjazd, i wyjazd z terenu stacji, trawnik. Ponadto znajdują się podziemne zbiorniki paliwa wraz z urządzeniami obsługującymi, przyłącza stacji paliw do sieci kanalizacyjnej, wodociągowej, gazowej oraz energetycznej niskiego i wysokiego napięcia.

Faktem zatem jest, że w przedmiotowej sprawie Skarb Państwa jako właściciel działki nr (...) wykorzystał ją zgodnie z celem, dla którego orzeczono wywłaszczenie, a więc wyeliminował możliwość powstania sytuacji, z którą obowiązujące przepisy wiążą konsekwencję w postaci obowiązku zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi.

Ponadto organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepis art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. Argumentując a contrario, na podstawie powyższych przepisów należy przyjąć, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy gdy żadna z przesłanek zbędności określonych w art. 137 nie została spełniona. Zastosowanie wówczas "sankcji" w formie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter obligatoryjny i organ nie ma możliwości, tak jak przy decyzji uznaniowej wyważenia "sankcji" przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażona w art. 7 Kpa nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Powoduje to, że decyzja o odmowie zwrotu wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego, a także art. 7 Kpa, bowiem podjęto wszelkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrano w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy.

W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym na przedmiotowej części nieruchomości cel publiczny został zrealizowany, to uzasadnia odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję Z.S. zarzucił Wojewodzie W. naruszenie przepisów art. 137 u.s.g. oraz art. 75 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ błędnie ocenił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem celem, dla którego wywłaszczono przedmiotową nieruchomość było wyłącznie wybudowanie wiaduktu górczyńskiego. Niedopuszczalne jest przyjęcie przez organy obu instancji założenia, że budowa stacji paliw była inwestycją towarzyszącą inwestycji głównej tj. budowie wiaduktu górczyńskiego. Skarżący wskazał ponadto na niedochowanie terminów przy realizacji inwestycji wskazanych w art. 137 u.g.n. W ocenie skarżącego nie rozpatrzono także w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że zarówno organ administracji publicznej, jak i sąd orzekający ponownie w tej samej sprawie zobowiązane są uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone we wcześniejszym orzeczeniu sądu w danej sprawie, gdyż są nimi związane.

Zatem skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 29 października 1998 r. II SA/Po158/98

Jak wynika z uzasadnienia zapadłego w powyższej sprawie wyroku NSA w Sąd ten wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie wykazano, że sporna działkę wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia oraz nie ustalono jakie konkretnie obiekty znajdują się na spornej działce.

Zatem ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organów było wykazanie za pomocą dostępnych środków dowodowych, czy sporną działkę wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia.

Materialnoprawną podstawę podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosowanie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ta generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z kolei przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja przedstawiona powyżej oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w pkt 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użyte w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znacz tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie – o odmowie zwrotu.

Omawiane sformułowanie nie może natomiast stanowić o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Zasadne jest stanowisko, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to kiedy realizacja ta nastąpiła. Nie do przyjęcia jest stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda . zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot – organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzjo o zwrocie nieruchomości, mimo że nieruchomość była (lub jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego (wyrok WSA w Krakowie 30 czerwca 2008 r., II SA/Kr 271/08 Lex nr 563126; wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r.; II SA/Kr 1118/08, Lex nr 477381; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2010 r.; II SA/Gd 741/09 Lex nr 619906).

Zarzuty skargi koncentrują się na niezachowaniu pierwszego terminu z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. dotyczącego rozpoczęcia prac związanych z celem wywłaszczenia oraz na błędnym przyjęciu, że cel wywłaszczenia poprzez budowę stacji paliw został zrealizowany.

W pierwszej kolejności należało stwierdzić, co słusznie ustaliły organy, że sporna nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem z dnia (...) 1970 r. Prace związane z realizacją celu – budowa g. węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi na nieruchomości (działka nr (...)) - rozpoczęto najwcześniej w (...) r., co wynika z decyzji Wojewody P. z dnia (...) r. udzielającej pozwolenia na budowę. Natomiast realizacja celu nastąpiła najpóźniej w 1980 r., na co wskazują dokumenty dostarczone przez pełnomocnika O. SA m. in. pismo C. z dnia (...) r. do działu inwestycji, pismo C. w P. do Zakładu E. w P. z dnia (...) r., protokół odbioru urządzeń mierniczo-pomiarowych energii elektrycznej zainstalowanych w obiekcie stacji paliw nr 600 przy ul. Z. w P. z dnia (...) r. Wprawdzie prac nie rozpoczęto w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, jednakże w terminie 10 lat od dnia kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten został zrealizowany. Zatem w świetle powyższych twierdzeń i dokonanych przez organy ustaleń należało stwierdzić, że zarzut skarżącego dotyczący terminów realizacji spornej inwestycji nie zasługuje na uwzględnienie.

Po drugie wyprowadzony przez organy administracji wniosek, że sporna nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia jest prawidłowy. Wprawdzie w orzeczeniu z dnia (...) 1970 r. nie określono wyraźnie celu wywłaszczenia, jednak jak słusznie wskazano w zaskarżonych decyzjach, ustaleń w tym zakresie należało dokonać na podstawie innych dokumentów zebranych w sprawie oraz na podstawie przeznaczenia tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wywłaszczenia (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lipca 2011 r., IV SA/Po 236/11 dostępny na stronie internetowej cbois; wyrok NSA z dnia 4 października 1994 r., IV SA 1153/93 Lex.....).Organy zasadnie powołały się na ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Miasta P. z dnia (...) r., z którego wynika , że sporna nieruchomość była położona na terenie przeznaczonym pod ,,komunikację, stację obsługi samochodów i stację paliw, oznaczonym symbolem Q51KS. Symbolem Q51KS oznaczony był teren położony pomiędzy ulicami; A., W., G. i P. Ś., obejmujący nieruchomości położone przy ulicy Z. (kopia graficzna części Planu oraz aktualna mapa ewidencyjna). Ponadto powołały się na decyzję lokalizacyjną z dnia (...) r. nr (...), w której ustalono lokalizację szczegółową dla Zarządu Dróg, Mostów i Zieleni w P. na budowę g. węzła komunikacyjnego wraz z inwestycjami towarzyszącymi objętymi projektem przebudowy węzła, dokumenty dostarczone przez O. SA oraz na oględziny terenu przeprowadzone w dniach (...) r. i (...) r. (opisane we wstępnej części uzasadnienia).

W świetle powyższego nie sposób zgodzić się ze skarżącym, który zarzuca, że sporna inwestycja nigdy nie była planowana na przedmiotowym terenie. Załączone przez skarżącego pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. z dnia (...) r. informujące, że m.in. działka nr (...) arkusz mapy (...), obręb G. w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta P. nr X/58/II/9 z dnia 6 grudnia 1996 r.) była przeznaczona jako: kd7- Dworzec G., lokalizacja obejmuje: przystanki, perony i miejsca zatrzymania kolei regionalnej, tramwajów, autobusów miejskich i podmiejskich, dworzec istniejący do modernizacji; kG8- ul. P. Ś. obejmuje przewidziane do rozbudowy ulice istniejące, nie zaprzecza celowi, który został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia (...) r. informujące, że w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego utrzymuje się dotychczasowe przeznaczenie terenu w obrębie ulic Z.-W. oraz w części przylegającej do tych ulic, uzupełniając o punkt – komunikacja i usługi z nią związane. Stacja paliw C. usytuowana na działce (...) oraz (...) jest obiektem usługowym związanym komunikacją, dlatego nie zachodzi sprzeczność z zatwierdzonym planem.

Odnosząc się do kwestii badania zrealizowania celu wywłaszczenia wskazać ponadto należy, ze przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę węzła górczyńskiego należy uwzględnić nie tylko budowę ulic, czy wiaduktów ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę węzła komunikacyjnego – takich jak ciągi piesze, przystanki, parkingi, czy budynki usługowe w tym stacje benzynowe. Za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z węzłem komunikacyjnym, niezbędną dla prawidłowego jego funkcjonowania uznać należy ponadto wszelkie instalacje podziemne- linie komunikacyjne, wodociągi, kable elektryczne, instalacje gazowe czy kanały deszczowe.

Wynika stąd, że badając realizację celu wywłaszczenia organy prawidłowo przyjęły, iż budowa przedmiotowej stacji benzynowej na spornej działce była inwestycją towarzyszącą budowie górczyńskiego węzła komunikacyjnego.

Zatem ustalenie, że na spornej działce doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia stanęło na przeszkodzie do jej zwrotu.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie przepisów prawa, prawidłowo zastosowanych i wyłożonych i z tego względu Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.

MZ