Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 736/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1 - 3 a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata P. G. kwotę [...] złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M. G. z urzędu. .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz.121), Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r. nr [...] , odmawiającą M. G. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek własnych w łącznej kwocie [...]zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 15.01.2015r. Podatnik wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Komornik na poczet jego zobowiązań dokonał zajęcia majątku w postaci biżuterii znajdującej się w prowadzonym Zakładzie złotniczo-zegarmistrzowskim. Spowodowało to zmniejszenie obrotów i doprowadziło do likwidacji działalności gospodarczej. Podatnika oświadczył, że obecnie nic pracuje i mieszka wraz z bezrobotnym synem "kątem" u żony, z którą od kilku lat jest w separacji. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnego majątku. Na potwierdzenie powołanych okoliczności, Podatnik przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym i o sytuacji materialnej z dnia 09.02.2015r. oraz kserokopie zeznań podatkowych za lata 2011-2013.

Rozpoznając sprawę Zakład ustalił, że zadłużenie dotyczy składek Podatnika na ubezpieczenie własne, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Przytaczając treść art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz powołując się na przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. nr 141, poz. 1365) Organ wskazał, że rozpatrując wniosek o umorzenie ustalił, że zobowiązania Podatnika z tytułu składek były dochodzone w ramach postępowania egzekucyjnego. Zostało ono umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. z uwagi na stwierdzenie, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Fakt ten wskazywałby na spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu. Zakład wyjaśnił, że wystąpienie przesłanki pozwalającej na umorzenie długu nie oznacza, iż Zakład ma obowiązek zobowiązania umorzyć. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy Zakład uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przesądzające o umorzeniu. Decyzja taka byłaby obecnie przedwczesna i niedostatecznie uzasadniona. Podatnik nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że ze względów zdrowotnych nie może podjąć zatrudnienia lub zarobkować w inny sposób.

Zdaniem Organu, można zatem założyć, iż istnieje możliwość uzyskiwania dochodów i spłaty zadłużenia. Taki stan rzeczy spowodował, że Zakład nie znalazł uzasadnienia do umorzenia zadłużenia Podatnika z powodu całkowitej nieściągalności.

Z uwagi na fakt, że należności dotyczą składek na ubezpieczenie własne Podatnika, Zakład rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa ww. rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Jak wskazał Organ, z przedłożonych do sprawy dokumentów oraz ustaleń własnych Zakładu wynikało, że prowadzona przez Podatnika działalność gospodarcza została dnia 16.07.2013r. wykreślona z ewidencji. Od dnia 13.02.2014r., Podatnik jest zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłym synem, który również jest zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Podatnik oświadczył, że nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem.

Zakład wskazał, że sytuacja finansowa w jakiej się Podatnik aktualnie znajduje może być sytuacją trudną, ponieważ Strona pozostaje bez pracy i bez stałego źródła dochodów. W ocenie Zakładu, dokonane w sprawie ustalenia nie uzasadniały jednak umorzenia obciążających Podatnika zobowiązań w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia. Faktu pozostawania obecnie bez pracy nie można bowiem uznać za stan trwały, gdyż Podatnik nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że ze względu na stan zdrowia nie może pracować lub zarobkować w inny sposób. Brak było też dowodów, które potwierdzałyby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej Podatnika możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przypadku zaś problemów finansowych Zakład, na wniosek dłużnika, może udzielić ulgi i rozłożyć zadłużenie na dogodne do spłaty raty.

Z uwagi na dokonane w sprawie ustalenia Zakład, decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił Podatnikowi umorzenia wnioskowanych należności z tytułu składek.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 26 marca 2015r., Podatnik zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie. Wskazał, że w piśmie ZUS jest punkt, który mówi o nadzwyczajnych okolicznościach powodujących niemożność prowadzenia dalszej działalności. Według Podatnika właśnie takie zaszły z chwilą zajęcia przez komornika, posiadanej na stanie zakładu biżuterii. Dodał, że w tej chwili niemożliwe jest utrzymanie się tylko z usług w jego zawodzie. Poinformował, że pracować mógł tylko u siebie, gdyż choruje na chorobę a. W ostatnich 5-ciu latach, przebywał 2 razy w Ośrodku U. od A. na Oddziale U. A. w S. Wskazał, że z takim CV i w wieku [...] lat nikt go nie zatrudni. Podatnik nie mógł również zrozumieć, jak ma się jego zadłużenie do prognozy emerytury.

Rozpatrując ponownie sprawę, Organ rentowy stwierdził, że powołane przez Podatnika okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji. Skorzystanie z prawa umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności w okresie nieprzedawnionym, bądź z uwagi na szczególną sytuację osoby zobowiązanej.

Jak wskazał Organ, w świetle art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, możliwość umorzenia należności z tytułu składek jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił Zakład do orzekania o umorzeniu, pozostawiając temu organowi ocenę, w oparciu o całokształt sprawy, czy w konkretnym przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia dłużnikowi określonych zobowiązań. Szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanych wyżej przepisach. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do przysporzenia dłużnikowi takiej korzyści. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika.

Po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami Organ stwierdził, że Zakład właściwie ocenił, iż okoliczności sprawy nie uzasadniały obecnie umorzenia wnioskowanych przez Podatnika należności z powodu ich całkowitej nieściągalności. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów wskazuje, iż wystąpiła okoliczność, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu w oparciu o w/w przepis. Zgodnie bowiem z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 09.01.2013r. prowadzone wobec Podatnika postępowanie egzekucyjne, mające na celu ściągniecie zaległych składek zostało umorzone, gdyż w toku tego postępowania nie uzyskano kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednak rozważając możliwość umorzenia zaległości należy wziąć pod uwagę nie tylko fakt zaistnienia formalnej przesłanki, ale także wszelkie okoliczności występujące w sprawie. Z zebranej dokumentacji wynika, że jest Podatnik jest osobą w wieku aktywności zawodowej i jest aktualnie zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna. Okoliczność ta oznacza, że nie można wykluczyć, iż do czasu przedawnienia roszczeń Zakładu, Podatnik znajdzie zatrudnienie i podejmie spłatę długu choćby w części.

W kwestii rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek Organ stwierdził, że Zakład właściwie ocenił i słusznie przyjął, iż pozytywne rozpatrzenie wniosku Podatnika i umorzenie długu, byłoby obecnie przedwczesne i nieuzasadnione. Wskazał przy tym, że możliwość umorzenia długu na zasadach określonych w w/w rozporządzeniu, przewidziana jest dla sytuacji szczególnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne, czy nadzwyczajne zdarzenia losowe nie jest realnie możliwe wywiązanie się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z akt sprawy wynika, że Podatnik jest osobą w wieku aktywności zawodowej ([...] lat) i nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż w związku z chorobą jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia bądź posiada jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie. Podatnik nie udokumentował również konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwiającej mu możliwości zarobkowania, ani nie wskazał na okoliczność zaistnienia zdarzeń losowych. Mimo tego, że obecnie Podatnik nie pracuje, to nie można wykluczyć, że do czasu przedawnienia należności wobec ZUS, Strona podejmie zatrudnienie (niekoniecznie w wyuczonym zawodzie) i uzyska środki pozwalające na podjęcie spłaty długu.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, M.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu skargi Skarżący ponownie wyraził swoje niezadowolenie z wydanej decyzji. Wskazał, że płacił składki od 20 lat i pomagał innym jak tylko mógł. Co roku, Skarżący robił złote i srebrne serduszka na aukcję WOŚP. Teraz Skarżący prosi tylko o zastosowanie art.28 ust.3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący w życiu nie brał żadnych kredytów, pożyczek które wpędziłyby go w zadłużenie. Skarżący nie jest górnikiem któremu państwo pomaga tylko byłym rzemieślnikiem. Odnośnie możliwości rozłożenia zadłużenia na raty, Skarżący wskazał, że może prosić o to, tylko niewiele to zmieni, bo nie ma żadnych dochodów, a nie pójdzie do MOPSU po zasiłek żeby spłacać zadłużenie.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. działającego w sprawie przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd nie może kształtować sytuacji prawnej obywatela poprzez zmianę treści zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest ostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydana w sprawie odmowy M.G., umorzenia należności z tytułu składek.

Na wstępie wskazać należy, że podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2015 r., poz.121 zw. dalej: u.s.u.s.) Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, przewidującego wyjątek od zasady. Wyjątek ten polega na tym, że pomimo braku całkowitej nieściągalności składek możliwe jest ich umorzenie w uzasadnionych przypadkach, przy czym taka możliwość dotyczy tylko składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak już wskazano powyżej, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, to nie musi ona wywołać umorzenia należnych Zakładowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy Zakładowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie k.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011, str. 396-397).

Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że kontrolą Sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, iż wprawdzie wystąpiła okoliczność z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu tj: postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., umorzył postepowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego gdyż w toku tego postępowania nie uzyskano kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, to jednak uwzględniając wszelkie okoliczności występujące w sprawie brak jest podstaw do umorzenia składek z powodu całkowitej nieściągalności jak również nie zachodzi przesłanka umorzenia składek, określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Jak ustalił Organ, Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej i aktualnie jest zarejstrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna. Skarżący nie udokumentował, że w związku z chorobą ( również a.) jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia bądź posiada jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie. Strona nie udokumentowała również konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwiającej jej możliwości zarobkowania, ani okoliczności zaistnienia zdarzeń losowych. Samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Wątpliwości Sądu nie budzi także dokonana przez Organ, ocena sytuacji Skarżącego w świetle § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że przewidziane w tym przepisie umorzenie należności z tytułu składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu np. na znikome źródło dochodów, ciężki stan zdrowia czy inne względy społeczne, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu. Odstąpienie od obowiązku regulowania należności z tytułu składek jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że strona nie tylko obecnie, ale również w przyszłości, nie będzie miała możliwości spłaty nawet części zaległości.

W rozpoznawanej sprawie Zakład, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Skarżącego i dokonał ich merytorycznej oceny. Organ zważył, że Skarżący jest osobą bezrobotną, zarejstrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłym synem, który również jest zgłoszony w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżący nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, mieszka " katem" u żony z którą pozostaje w separacji.

Należy podkreślić, że Organ nie kwestionował tego, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż pozostaje bez pracy i bez stałego źródła dochodów. Wskazał jednak trafnie, iż nie można uznać takiego stanu za trwały i nieodwracalny. Skarżący nie przedłożył bowiem żadnych aktualnych dokumentów, z których wynikałoby, że ze względu na stan zdrowia nie może pracować lub zarobkować w inny sposób. Skarżący nie udokumentował też zaistnienia zdarzeń losowych, o których mowa w ww. przepisach.

Mając na względzie takie okoliczności faktyczne - zdaniem Sądu – zasadnie Zakład uznał, że uzasadnione jest założenie, że do czasu przedawnienia należności

Skarżący podejmie zatrudnienie i uzyska środki pozwalające na podjęcie spłaty długu. Zatem wydanie obecnie decyzji o umorzeniu zaległości składkowych byłoby przedwczesne.

Podkreślenia wymaga, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek, Organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Wskazać bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżący podejmując działalność gospodarczą powinien bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Nadto, trzeba jeszcze raz podkreślić, że spełnienie ustawowych warunków umorzenia składek daje jedynie możliwość umorzenia tych należności a nie nakłada na Zakład obowiązku w tym zakresie. Ta instytucja jest bowiem zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy z uwagi np. na wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów nie jest realnie możliwe wywiązanie z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu również w dłuższej perspektywie czasowej.

Zdaniem Sądu, Organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom Skarżącego, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 K.p.a.).

Końcowo Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Odmowa ich umorzenia nie stwarza bowiem sytuacji powagi rzeczy osądzonej. Oznacza o, że zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje - zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399).

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a., orzec należało jak w sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego dla strony skarżącej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.2013 poz.461).