Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 862/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Kinga Krzemińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. ze skargi E. Ż. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego E. Ż. kwotę 1000 złotych (tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2005 r. Urząd Patentowy - Departament Rejestrów, przekazał do Departamentu Orzecznictwa UPRP, działającego w trybie postępowania spornego sprawę ze sprzeciwu, złożonego przez spółkę S. S.A. – W., do rozpatrzenia jako sprawę o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. [...] udzielonego na rzecz Panów, A. O. – W. i E. Ż. – W., na skutek uznania tego sprzeciwu za bezzasadny.

Jako podstawę swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazuje brak prawa do patentu przez uprawnionego w świetle art. 20 oraz art. 55 powołanej ustawy o wynalazczości oraz brak nowości rozwiązania w świetle art. 11 ww. ustawy o wynalazczości, ze względu na jego jawne stosowanie przed datą dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP, tj. przed [...] marca 2001 r.

Wnoszący sprzeciw przedłożył niżej wymienione dokumenty mające, w jego opinii, świadczyć o udzieleniu patentu nr [...] na rzecz osoby nieuprawnionej i jednocześnie o braku nowości rozwiązania według spornego patentu:

1.1. Zgłoszenie pracowniczego projektu wynalazczego (poz. akt 10) z dnia [...] lutego 1987 r., pt. [...] wraz z opisem rozwiązania (poz. akt. 9) i rysunkiem (poz. akt 8);

1.2. Protokół nr [...] z posiedzenia Zakładowej Komisji Wynalazczej (poz. akt 7, 6) z dnia [...] lutego 1987 r., dotyczący m.in. projektu racjonalizatorskiego nr ewid. [...];

1.3. Świadectwo racjonalizatorskie nr [...] (poz. akt 5) z dnia [...] października 1987 r. Pana E. Ż. na projekt racjonalizatorski pt. [...] (nr ewid. [...]), przyjęty do realizacji decyzją z dnia [...] kwietnia 1987 r., wystawione przez poprzednika prawnego spółki S. S.A. – Z. W.;

2. Pozew o ustalenie i wypłatę wynagrodzenia (poz. akt 4, 3) z dnia [...] sierpnia 2004 r., złożony przez Pana E. Ż. w Sądzie Okręgowym w W. przeciw spółce S. S.A;

3. Pismo Pana E. Ż. (poz. akt 2) z dnia [...] kwietnia 2002 r. do Zarządu spółki S. S.A. dotyczące propozycji zawarcia umowy darowizny prawa na projekt wynalazczy nr [...];

4. Pismo spółki S. S.A. (poz. akt 1) z dnia [...] kwietnia 2002 r. informujące o braku zainteresowania zawarciem umowy darowizny prawa do projektu racjonalizatorskiego nr [...].

Zdaniem wnoszącego sprzeciw patent nr [...] został udzielony na rzecz osoby nieuprawnionej, ponieważ przedmiotem tego patentu jest rozwiązanie, stanowiące jednocześnie przedmiot projektu racjonalizatorskiego nr [...] pt. [...], dokonanego i zgłoszonego przez Pana E. Ż. w Z. W. w dniu [...] lutego 1987 r. (obecnie S. S.A.), kiedy był pracownikiem tego [...]. Zatem zgłoszony projekt racjonalizatorski powstał w związku z zatrudnieniem pracownika w jednostce gospodarki uspołecznionej, tzn. był projektem pracowniczym (dow. nr 1.1 - 1.3). Ze wskazanych dowodów wynika, że Pan E. Ż. był jedynym twórcą projektu. W takim przypadku zgodnie z art. 20 obowiązującej wówczas ustawy o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1984 r., Nr 33, poz. 177) prawo do uzyskania patentu przysługiwało pracodawcy, tj. Z. W., a później następcy prawnemu, tj. spółce S. S.A., która mogła dysponować przedmiotem projektu i decydować o jego wykorzystaniu z zachowaniem prawa twórcy do wynagrodzenia.

Wnoszący sprzeciw podkreślał, że ówczesna ustawa o wynalazczości nie nakładała na pracodawcę obowiązku dokonywania zgłoszeń pracowniczych projektów wynalazczych do Urzędu Patentowego RP, szczególnie w sytuacji, gdy pracodawca uznał zgłoszone rozwiązanie za projekt racjonalizatorski.

W świetle tego Pan E. Ż., w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP był osobą nieuprawnioną dla dokonania zgłoszenia, a w konsekwencji patent został udzielony na rzecz osoby nieuprawnionej.

Podkreśla również, że Pan E. Ż. był świadomy, iż nie przysługiwało mu prawo do patentu, o czym świadczy fakt wystąpienia w dniu [...] kwietnia 2002 r. do spółki S. S.A. z wnioskiem (dowód nr 3) o dokonanie, na jego rzecz, cesji praw z pracowniczego projektu wynalazczego nr [...], objętego obecnie spornym patentem. Na wniosek Pana E. Ż. spółka S. S.A. odpowiedziała pismem z dnia [...] kwietnia 2002 r. (dowód nr 4), że nie jest zainteresowana zawarciem proponowanej umowy.

Na okoliczność braku nowości rozwiązania sprzeciwodawca podnosi, że rozwiązanie według spornego patentu jest tożsame z przedmiotem projektu racjonalizatorskiego nr [...] (dow. nr 1.1) dokonanego przez Pana E. Ż..

Dla poparcia takiej oceny wnoszący sprzeciw przedłożył dodatkowo pozew z dnia [...] sierpnia 2004 r. (poz. akt 4) wniesiony przez Pana E. Ż. w Sądzie Okręgowym w W. przeciwko spółce S. S.A., z którego wynika, że przedmiot zgłoszenia patentowego nr [...] (pat. nr [...]) stanowi rozwiązanie objęte ww. projektem racjonalizatorskim nr [...], stosowanym w [...] [...] typu [...] w okresie 1990 r. - 2003 r.

Na podstawie tego wnoszący sprzeciw wywodzi, iż rozwiązanie według spornego patentu [...] (analogiczne z rozwiązaniem według projektu racjonalizatorskiego nr [...]) było jawnie stosowane w [...] typu [...], do których mieli i mają dostęp nie tylko specjaliści zatrudnieni w S. S.A., lecz również projektanci [...] typu [...] pracujący przy rozbudowie, przebudowie i projektowaniu nowych [...].

Dla poparcia takiego poglądu powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 28 marca 2002 r. (sygn. akt II SA 3487/01), zgodnie z którym "w celu zniweczenia nowości wynalazku wystarcza stworzenie możliwości zaznajomienia się z tym rozwiązaniem, w taki sposób, aby przeciętny specjalista mógł na tej podstawie stosować wynalazek i jest kwestią całkowicie obojętną, czy z tą informacją się zapoznał lub jak szerokiemu gronu osób możliwość taką stworzono".

Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. rzecznik patentowy Pani D. J., działając jako pełnomocnik uprawnionych ze spornego patentu [...], przedstawiła stanowisko uprawnionego z patentu odnośnie postawionych w sprzeciwie zarzutów.

Odnosząc się do zarzutu braku uprawnienia do patentu, uprawniony podkreśla, że wniesiony sprzeciw opiera się na tym, iż jeden ze współuprawnionych - Pan E. Ż., jest twórcą projektu racjonalizatorskiego nr [...], zgłoszonego przez tegoż w Z. W (obecnie spółka S. S.A.), uznanego przez sprzeciwodawcę jako tożsamy z wynalazkiem według spornego patentu [...].

Uprawniony z patentu pogląd taki dezawuuje, twierdząc iż rozwiązanie według spornego patentu jest wynikiem wspólnego opracowania, dokonanego we współpracy Pana E. Ż. z Panem J. O., współudziałowcem firmy T. sp. z o.o., prowadzącej działalność w zakresie projektowania i produkcji urządzeń z dziedziny [...].

Pełnomocnik uprawnionego podkreśla przy tym, że Pan E. Ż. w dacie zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP ([...] marca 2001 r.) był emerytem, natomiast dokumentacja zgłoszeniowa wynalazku została opracowana na zlecenie współudziałowców firmy T. Panów J. O. i A. O., przy czym Pan J. O. dostarczył własnoręcznie sporządzony rękopis opisu wynalazku i rysunek, a następnie współpracował przy ustaleniu ostatecznej wersji zgłoszenia wynalazku.

Odnośnie zarzutu braku nowości rozwiązania według spornego patentu, ze względu na ujawnienie istoty wynalazku przez jawne stosowanie przed datą dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP, uprawniony podnosi, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił dowodów w postaci dokumentacji technicznej, świadczącej o tym, iż zmodernizowany [...], według projektu racjonalizatorskiego nr [...], zainstalowany w [...]typu [...] na terenie W., ma obudowę gwarantującą dostępność, niezbędną dla materialnego urzeczywistnienia rozwiązania.

Niezależnie od stanowiska w kwestii zarzutów podniesionych w sprzeciwie, uprawniony z patentu przedstawił swój pogląd odnośnie obowiązków Z. W. (poprzednika prawnego S. S.A.) dotyczących postępowania w sprawie zgłoszonego projektu racjonalizatorskiego, które w opinii uprawnionego Z. zaniedbał, w szczególności, "mylna" klasyfikacja zgłoszonego projektu jako "racjonalizatorski" oraz zaniechanie dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP celem uzyskania patentu, do czego, zdaniem uprawnionego, Z. był zobowiązany przepisami ówcześnie obowiązującej ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (tekst jednolity Dz. U. z 1984 r., Nr 33, poz. 177). Komentarze odnośnie ww. kwestii nie mają wpływu na ocenę zasadności zarzutów podniesionych w sprzeciwie.

Odpowiadając na zarzut Pełnomocnika uprawnionych dotyczący braku dowodów na jawne stosowanie rozwiązania według spornego patentu, wnoszący sprzeciw złożył na rozprawie w dniu [...] grudnia 2005 r. dodatkowe dowody, mające świadczyć o jawnym stosowaniu :

5. Fragment artykułu, pt. "P" (poz. akt 67) w czasopiśmie "P", dotyczący zastosowania w [...] bloków [...] zastępujących [...];

6. Dokumentacja [...]– "R" (poz. akt 62-59) z sierpnia 1995 wykonana na zlecenie [...] przez [...] Biuro Projektów z P.;

7. Dokumentacja [...]– "R " (poz. akt 58-54) z października 1996 r. wykonana przez [...] C. S.A.;

8. Protokół nr [...] z posiedzenia Zakładowej Komisji Wynalazczej (poz. akt 49) z dnia [...] września 1989 r., dotyczący m.in. zastosowania i wynagrodzenia za projekt racjonalizatorski nr ewid. [...];

W uzupełnieniu swojej argumentacji Kancelaria złożyła na rozprawie dodatkowo:

9. Postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. SN I PZ 67/74 (poz. akt 53-52), podające stanowisko Sądu odnośnie postępowania z projektem opracowanym w zakładzie pracy w związku z pełnieniem przez pracownika obowiązków wynikających ze stosunku pracy;

10. Wyrok NSA z 28 marca 2002 r., sygn. II SA 3487/01 (poz. akt 51-50), podający stanowisko Sądu odnośnie ujawnienia przez jawne stosowanie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Urząd Patentowy RP unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt. [...].

W uzasadnieniu podał, że:

Stosownie do przepisu art. 246 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania informacji o udzieleniu prawa ([...] - WUP nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r.), a jeżeli uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw podniesie zarzut, iż sprzeciw ten jest bezzasadny to sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym (art. 247 ust. 2 p.w.p.).

W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy p.w.p., sprawy o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego, natomiast zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP.

W przedmiotowej sprawie, wynalazek pt.: [...] ([...]), został zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP w dniu [...] marca 2001 r., tj. w okresie obowiązywania cytowanej na wstępie ustawy o wynalazczości, a zatem przepisy tej ustawy, w szczególności ze względu na charakter podniesionych zarzutów, art. 10, art. 11 i art. 20 będą stanowić podstawę prawną dla oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania spornego patentu.

Przy ocenie zasadności zarzutów podniesionych przez wnoszącego sprzeciw, należy zauważyć, że zakres przedmiotowy patentu wyznaczają zastrzeżenia patentowe (art. 16 ust. 3 u.o.w.), określające zakres żądanej ochrony w świetle istoty wynalazku, ujawnionej w opisie patentowym (art. 26 u.o.w.) i objaśnionej w oparciu o rysunek. Zatem, podstawę dla oceny spełnienia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania spornego patentu, stanowić będzie zastrzeżenie patentowe, zawarte w opisie patentowym.

Przedmiotowy patent obejmuje jedną kategorię wynalazku dotyczącą [...].

Analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów, przy ocenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, Urząd Patentowy RP wziął pod uwagę obszerny dorobek orzecznictwa polskiego i europejskiego w tym zakresie, z którego wynika, że zastrzeżenie patentowe powinno obejmować zespół cech niezbędnych dla określenia istoty wynalazku w danej kategorii - por. T 115/83, str. 31, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Części II, III, IV i V, PIRP Materiały i Studia Nr 10, Warszawa 2001. Zatem przy analizie zakresu żądanej ochrony, określonego zastrzeżeniem patentowym według spornego patentu, można pominąć te cechy, które nie są niezbędne do uzyskania zamierzonego rezultatu, jakim jest [...]. Cechy takie są znane z ogólnych zasad konstrukcji wszystkich urządzeń [...], warunkujących bezpieczeństwo ruchowe takich urządzeń, a zatem nie stanowią wkładu do stanu techniki, tzn. nie określają istoty wynalazku.

W świetle powyższego, przedmiotowe zastrzeżenie patentowe dotyczy [...].

Zgodnie z art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania, przy czym rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane dla jego stosowania, w szczególności przez jawne stosowanie (art. 11 ustawy u.o.w.).

Odnosząc się do zarzutu braku nowości Kolegium Orzekające zważyło, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek:

- udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej;

- udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku;

- udostępnienie musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

W kwestii udostępnienia do powszechnej wiadomości rozwiązania według spornego patentu nr [...] należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów (dow. nr 1.1 - 1.3) przy uwzględnieniu istoty wynalazku określonej zastrzeżeniem patentowym, nie budzi wątpliwości, iż przedmiot ochrony według spornego patentu odpowiada rozwiązaniu według projektu racjonalizatorskiego nr [...]. Faktem bezspornym jest również, że rozwiązanie według tegoż projektu racjonalizatorskiego zostało zastosowane w [...] typu [...] Z. W. (por. dow. 1.2) i dalej jest stosowane w rozdzielniach spółki S. S.A., będącej następcą prawnym [...] (por. pismo procesowe uprawnionego z dnia [...] października 2005 r. - poz. akt 42-45). W świetle przedłożonych dokumentów nie budzi również wątpliwości fakt, że rozwiązanie według spornego patentu było stosowane w rozdzielniach [...] Z. W., począwszy od roku 1987 (por. dow. 8), tj. przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania przedmiotowego patentu ([...] marca 2001 r.).

Natomiast kwestią do rozważenia (w zakresie zarzutu braku nowości) było to, czy zastosowanie rozwiązania w rozdzielniach [...] [...] można uznać za udostępnienie do wiadomości powszechnej, i to w zakresie takim, że dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania spornego wynalazku.

Odnosząc się do tej kwestii, należy zważyć, że każdy pracownik zatrudniony w Z., w szczególności specjalista w zakresie [...], miał możliwość zapoznania się z każdym projektem racjonalizatorskim zgłaszanym w swoim Zakładzie pracy, zarówno w zakresie dokumentacji technicznej, jak i w zakresie wdrożenia zgłoszonego projektu. Świadczy o tym min. artykuł "P", opublikowany w czasopiśmie spółki S. S.A., pt. "P" (por. dow. 5). Egzemplarz tego czasopisma (nr [...]) okazał również Pan E. Ż. podczas rozprawy w Urzędzie Patentowym. Powołany artykuł dotyczy zastosowania w rozdzielniach [...] [...]. Podano w nim m.in., że rozdzielnie [...] były dostępne dla specjalistów od [...] (tzw. [...]) zatrudnionych w [...],[...] i [...], która to grupa zawodowa - najbardziej zintegrowana - liczyła co najmniej 1600 osób (kol. lewa, wiersze 9-16). Podano w tym artykule również, że specjaliści od [...] zwiedzają "nasze obiekty" (tzn. Z.) - kol. prawa, ostatnie 4 wiersze.

Dostęp do obiektów Z. mieli również projektanci z Biur Projektowych wykonujący dokumentacje projektowe rozdzielni [...], o czym świadczą dokumentacje projektowe przedłożone przez Kancelarię reprezentującą wnioskodawcę: "R" (dow. nr 6); "R" (dow. nr 7).

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że dostęp do [...], w których zastosowane było rozwiązanie według projektu racjonalizatorskiego nr [...], miała nieograniczona liczba specjalistów z dziedziny [...], którzy mogli uzyskać informacje niezbędne do realizacji rozwiązania według spornego patentu, przy czym ujawnienie to miało miejsce przed datą pierwszeństwa do uzyskania patentu, tj. przed [...] marca 2001 r.

Rozstrzygając zasadność zarzutu nie spełnienia wymogu nowości przez ww. wynalazek w dniu jego zgłoszenia, w świetle art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, przy wyżej podanej interpretacji zastrzeżenia patentowego oraz mając na uwadze Wyrok NSA z 28 marca 2002 r. (dow. nr 10), Kolegium Orzekające uznało, że wnioskodawca udowodnił, iż miało miejsce naruszenie art. 10 i art. 11 ustawy u.o.w.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu o braku uprawnienia do uzyskania patentu Kolegium Orzekające zauważa, iż sporny patent został udzielony na rzecz dwóch współzgłaszających, tj. Pana A. O. i Pana E. Ż., określonych jednocześnie w podaniu o udzielenie patentu jako współtwórcy zgłaszanego rozwiązania (art. 20 ust. 1 ustawy u.o.w.).

Materiały dowodowe przedłożone w sprawie przez wnoszącego sprzeciw na okoliczność braku uprawnienia do uzyskania patentu dotyczą tylko jednego ze współzgłaszających - Pana E. Ż., a zatem nie mogą stanowić podstawy do podniesienia zarzutu, iż patent [...], jako całość, został udzielony na rzecz podmiotu nieuprawnionego do patentu.

Kwestia ustalenia udziałów we wspólnym prawie materialnym (do patentu) leży w gestii Sądów Powszechnych.

Przepis art. 10 cytowanej ustawy o wynalazczości stanowi, że wynalazek podlegający opatentowaniu musi spełniać wszystkie wymienione w nim wymogi, łącznie, tzn. być nowym rozwiązaniem o charakterze technicznym, nie wynikającym ze stanu techniki w sposób oczywisty i mogący nadawać się do stosowania. Zatem wynalazek, który nie spełnia, przynajmniej jednego wymogu określonego w art. 10 ustawy o wynalazczości nie może być opatentowany.

Wobec niespełnienia jednego z wymogów zdolności patentowej, tj. wymogu nowości wynalazku objętego spornym patentem [...], w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości, co Kolegium Orzekające uznało za udowodnione, patent ten należało unieważnić.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan E. Ż. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie:

- przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.),

- przepisów art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 10 oraz art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117 z późn. zm.).

W uzasadnieniu podkreślił, że Pani rzecznik patentowy D. J., która występowała w dniu [...] grudnia 2005 r. na rozprawie w Urzędzie Patentowym RP jako jego pełnomocnik w rzeczywistości takim pełnomocnikiem nie była. Skarżący podniósł również, że nie posiadała ona stosownego pełnomocnictwa.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że będąc zatrudnionym w spółce S. S.A. dokonał w dniu [...] lutego 1987 r. projektu wynalazczego za nr [...] pt. [...] (zamiast wyposażenia [...] ). Dokumentacja projektu wynalazczego zawierała zgłoszenie projektu wraz z opisem i osiągalnymi korzyściami z jego zastosowania, a także rysunek stanowiący schemat modernizacji [...]na dokumentach tych zgłaszający, a teraz skarżący, złożył podpis, zaś rysunek stanowiący schemat dokumentacji patentowej jest inny, niż w dokumentacji projektu nr [...], a także jest inny tytuł uzyskanego patentu niż tytuł projektu nr [...]. Fakty te stanowią, iż nie można podważać patentu nr [...] z dokumentacją projektu nr [...].

Spółka S. nie widziała potrzeby od dnia [...] lutego 1987 r. dokonania zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP dla uzyskania patentu, uznanego do stosowania i zastosowanego projektu racjonalizatorskiego nr [...], prawdopodobnie by twórca nie dochodził wynagrodzenia za rozpowszechnianie i stosowanie projektu.

Twórca, a obecnie skarżący, w grudniu 1996 r. przeszedł na emeryturę i przestał być pracownikiem spółki. S. S.A

Wobec rezygnacji przez spółkę S. S.A. z dokonania zgłoszenia projektu wynalazczego do Urzędu Patentowego RP, w okresie od 1987 r. do 2001 r., tj. w okresie czterech lat, twórca, jako nie zatrudniony w spółce S. S.A., a jako emeryt, wniósł w dniu [...] marca 2001 r. podanie i dokumentację patentową do Urzędu Patentowego RP w celu uzyskania ochrony patentowej na wynalazek, zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego zawierającego, że jeżeli jednostka gospodarcza, w której dokonano rozwiązania technicznego, nie jest zainteresowana w zgłoszeniu tego rozwiązania do opatentowania, to nie ma przeszkód, by autor rozwiązania zgłosił je w Urzędzie Patentowym RP, a wówczas przekona się czy ma ono warunki do uzyskania prawa ochronnego (SN I PZ 67/74, OSNCP 1975 r., z 9, poz. 138).

Urząd Patentowy RP w okresie od [...] marca 2001 r. do [...] czerwca 2004 r. działając zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych prowadził badania patentowe, publikował informacje o wynalazku, zbierał uwagi i zastrzeżenia osób trzecich itp., a po spełnieniu ustawowych warunków uznał zgłoszenie pt. "[...] za wynalazek i na tej podstawie udzielił patent za nr [...].

Niesłuszne jest również stanowisko Urzędu Patentowego RP Departamentu Orzecznictwa - dotyczące ujawnienia nowości projektu racjonalizatorskiego nr [...]. Jako dowód przytoczył stanowisko Urzędu Patentowego RP zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2002 r., znak [...] cyt. "Zgodnie z przyjętą wykładnią art. 11 (podaną np. w wyroku S.N. z dnia 24 października 1984 r. w sprawie IV PRN 5/84) do którego udostępnienia dochodzi wtedy, gdy rozwiązanie było dostępne dla nieograniczonego z góry osób, które mogły się z tym rozwiązaniem zapoznać poprzez własne obserwacje pozwalające na przyswojenie sobie reguł technicznego działania będącego przedmiotem wynalazku. Dlatego też ograniczenie tego kręgu do np. członków komisji ekspertów, pracowników placówki badawczej czy przedsiębiorstwa produkcyjnego, nie spełnia omawianej przesłanki - nawet przy uwzględnieniu możliwości przekazania przez nich swych wiadomości innym osobom".

W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie. Pani D. J. rzeczn. pat. - por. protokół rozprawy z dnia [...] grudnia 2005 r., która występowała na rozprawie w dniu [...] grudnia 2005 r. jako pełnomocnik uprawnionego, zdaniem skarżącego nie posiadała udzielonego pełnomocnictwa i wszelkie działania tej Pani były samowolne.

Podane przez skarżącego okoliczności odbiegają od stanu faktycznego bowiem w aktach zgłoszenia patentowego nr [...] (pat. nr [...]) znajdują się dokumenty pełnomocnictwa udzielonego rzeczn. pat. D. J. przez uprawnionych z patentu, A. O. (poz. akt 14) i E. Ż. (poz. akt 13), potwierdzone własnoręcznymi podpisami. Wymienione dokumenty pełnomocnictwa nie zawierają klauzuli odnośnie okresu ważności pełnomocnictwa. Pełnomocnictwa te nie były wycofane do czasu przeprowadzenia rozprawy, a zatem rzeczn. pat. D. J. działała na rozprawie spornej w dniu [...] grudnia 2005 r. zgodnie z umocowaniem prawnym.

Przy ocenie zasadności zarzutów postawionych przez wnioskodawcę – S. S.A., Kolegium Orzekające wzięło pod uwagę wszystkie materiały zawarte w aktach sprawy jak również wypowiedzi stron podczas rozprawy, co znalazło swój wyraz w szczegółowym uzasadnieniu decyzji.

Przedstawiając swój pogląd w kwestii rzekomego naruszenia przez Urząd Patentowy prawa materialnego, skarżący odnosi się jedynie do treści art. 11 u.o.w., eksponując, iż rysunek zawarty w dokumentacji technicznej "projektu wynalazczego" nr [...] (według którego modernizowane były [...] typu [...]) jest inny niż rysunek przedstawiający schemat [...], według dokumentu patentowego nr [...], a zatem zdaniem skarżącego "nie można podważać patentu nr [...] dokumentacją projektu nr [...] ". Skarżący nie precyzuje przy tym, czego dotyczą różnice między powołanymi wyżej rysunkami, które miałyby skutkować podważeniem zarzutu braku nowości istoty wynalazku według patentu nr [...].

Kolegium zwraca ponadto uwagę, że zarzut braku nowości przedmiotowego wynalazku został podniesiony ze względu na ujawnienie rozwiązania według patentu nr [...] przez jego jawne stosowanie, przed datą dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP, w związku realizacją modernizacji [...] typu [...], a nie ze względu na rysunek zawarty w dokumentacji projektu racjonalizatorskiego nr [...].

Kolegium wzięło również pod uwagę stwierdzenie skarżącego, podane w uzasadnieniu pozwu przeciw spółce S. S.A., który Pan Ż. złożył w Sądzie Okręgowym w W. dnia [...] sierpnia 2004 r., którym domaga się od spółki S. S.A. wypłaty wynagrodzenia za stosowanie rozwiązania według projektu wynalazczego pt. [...] będącego przedmiotem zgłoszenia patentowego nr [...] (patent nr [...]). W uzasadnieniu tego pozwu Pan Ż. podaje, że projekt według wymienionego zgłoszenia patentowego nr [...] pozwany (tj. spółka S. S.A.) stosował w [...] [...]typu [...] w okresie od 1990 do 2003 roku.

Ponadto, skarżący podważa interpretację braku nowości wynalazku ze względu na ujawnienie rozwiązania przez jawne stosowanie, twierdząc, że udostępnienie rozwiązania do powszechnej wiadomości ma miejsce wtedy, gdy jest ono udostępnione dla nieograniczonej liczby osób, które mogły się z tym rozwiązaniem zapoznać poprzez własne obserwacje, pozwalające na przyswojenie sobie reguł technicznego działania będącego przedmiotem wynalazku. Skarżący powołuje się przy tym na wykładnię podaną w wyroku S.N. z dnia 24 października 1984 r. w sprawie IV PRN 5/84.

Dyskusyjne w takiej interpretacji jawnego stosowania wynalazku jest określenie: "gdy jest ono udostępnione dla nieograniczonej liczby osób, które mogły się z tym rozwiązaniem zapoznać poprzez własne obserwacje, pozwalające na przyswojenie sobie reguł technicznego działania". Trudno, bowiem odnosić wymóg "udostępnienia rozwiązania dla nieograniczonej liczby osób (...) pozwalającego na przyswojenie sobie reguł technicznego działania" do dowolnej zbiorowości ludzkiej (np. przechodniów na ulicy), z której każdy osobnik mógłby przyswoić sobie reguły technicznego działania wysoce specjalistycznego rozwiązania z dziedziny [...]. Wymóg "udostępnienia rozwiązania dla nieograniczonej liczby osób" ma sens tylko w odniesieniu do osób dysponujących podstawową wiedzą z danej dziedziny techniki, umożliwiającą realizację udostępnionego do wglądu rozwiązania.

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku [...], według spornego patentu [...].

Jak wykazano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r., układ według spornego patentu, został zastosowany w wielu [...]typu [...] Z., do których miało dostęp co najmniej 1600 osób "z branży [...]", zarówno pracowników eksploatacji urządzeń [...] jak i projektantów takich urządzeń. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że osoby mające dostęp do modernizowanych [...] mogły nie tylko bezpośrednio oglądać prezentowane urządzenia, lecz również zapoznawać się dokumentacją techniczną dotyczącą tych urządzeń zwłaszcza, że wiele z tych osób brało bezpośredni udział w pracach modernizacyjnych lub projektowych.

Mając ponadto na uwadze, że informacje dotyczące modernizacji [...] typu [...], według zgłoszonego projektu racjonalizatorskiego nr [...], były publikowane również w czasopiśmie spółki S. S.A. pt. "P" należało uznać, że informacje niezbędne dla stosowania rozwiązania według spornego patentu były udostępnione do wiadomości powszechnej dla nieograniczonej a priori liczby znawców z dziedziny elektroenergetyki.

W świetle tego niezasadne są argumenty skarżącego podważające zarzut braku nowości wynalazku według patentu nr [...].

Biorąc pod uwagę powyższe Urząd Patentowy RP uznaje zarzuty podniesione przez skarżącego za bezpodstawne oraz sprzeczne z okolicznościami faktycznymi, a zaskarżoną decyzję za prawidłową.

Skarżący nie podniósł w skardze żadnych nowych okoliczności, które mogłyby spowodować zmianę zajętego przez Urząd Patentowy stanowiska, lecz ustosunkował się do zaskarżonego orzeczenia kwestionując ocenę materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, zwłaszcza odnośnie braku nowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do przepisów art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117), każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu w ciągu 6 miesięcy od opublikowania informacji o jego udzieleniu, a w przypadku gdy uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw podniesie zarzut, że sprzeciw ten jest bezzasadny sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do unieważnienia spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy o wynalazczości, gdyż przedmiotowy wynalazek [...] został zgłoszony w dniu [...] marca 2001 r. przez skarżącego i uczestnika postępowania A. O..

Urząd Patentowy RP podejmując decyzję o unieważnieniu spornego wynalazku [...] był również związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 252 p.w.p.). Zasada ta obowiązywała również na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wstępie należy wyjaśnić, czy uprawnieni z patentu a więc skarżący Pan E. Ż. i uczestnik A. O. byli należycie reprezentowani w toku postępowania o unieważnienie patentu, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawę taką stanowi między innymi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu".

W celu wyjaśnienia, czy uprawnieni z patentu byli należycie reprezentowani Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał analizy załączonych do akt administracyjnych pełnomocnictw dla rzecznik patentowej D. J. w brzmieniu następującym:

"Ja niżej podpisany E. Ż./A. O. zamieszkały (...) współwłaściciel wynalazku pt. [...] upoważniam rzecznika patentowego D. J., adres: I. [...] W, ul. M. , do zastępowania mnie przez Urzędem Patentowym RP w sprawie postępowania zgłoszeniowego odwoławczego przedmiotowego wynalazku".

Powyższe pełnomocnictwo nie jest pełnomocnictwem ogólnym w rozumieniu k.p.c. Jest to pełnomocnictwo szczególne upoważniające rzecznika patentowego D.J. do reprezentowania skarżącego i uczestnika postępowania przed Urzędem Patentowym w postępowaniu zgłoszeniowym.

Na obu pełnomocnictwach brak jest daty ich wystawienia. Należy jednak przyjąć, z uwagi na ułożenie akt administracyjnych oraz pieczątki [...] widniejącej na pełnomocnictwach a także treść podania o udzielenie patentu z dnia [...] marca 2001 r., gdzie wskazano, że rzecznik składa pełnomocnictwa, iż zostały wystawione przed tą datą.

Sam fakt, że pełnomocnictwo nie zawiera wskazania okresu jego obowiązywania (na co wskazał Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę) nie przesądza jeszcze o ważności pełnomocnictwa. O zakresie umocowania nie decyduje bowiem okres ważności pełnomocnictwa a jego treść. Z treści natomiast jasno wynika zakres umocowania – do postępowania zgłoszeniowego. W żadnym razie, w ocenie składu orzekającego, pełnomocnictwo powyższe nie upoważniało rzecznik patentowej D. J. do działania w imieniu twórców patentu w postępowaniu spornym o stwierdzenie nieważności patentu [...] na wynalazek pt. [...].

W ocenie Sądu, Urząd Patentowy, poprzez powiadomienie jedynie rzecznika patentowego D. J. o wniesienie sprzeciwu a następnie poprzez przyjęcie jej odpowiedzi na sprzeciw i wezwanie jej w trybie spornym na rozprawę administracyjną w sprawie o unieważnienie przedmiotowego patentu dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż twórcy patentu bez własnej winy nie brali udziału w sprawie.

Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że uczestnik A. O. nie brał udziału w tym postępowaniu. Brak tego udziału sprowadzał się do tego, że nie został powiadomiony przez Urząd Patentowy o wniesionym sprzeciwie, nie mógł więc się do niego ustosunkować, a następnie nie został zawiadomiony o rozprawie administracyjnej, została mu jedynie doręczona decyzja z uwagi na wypowiedzenie pełnomocnictwa przez jego domniemanego (w ocenie Urzędu Patentowego RP) pełnomocnika.

Fakt, że uczestnik A. O. zrzekł się w dniu [...] sierpnia 2005 r. wszelkich praw i korzyści majątkowych wynikających z patentu nie powoduje utraty przez niego przymiotu strony w powyższym postępowaniu.

W postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej pominięto zatem stronę A. O. – co upoważnia do stwierdzenia, że w sprawie naruszono zasadę zapewnienia mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwiło mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). To uchybienie przepisom procedury stanowiące podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez WSA bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (treść decyzji).

Wniosek taki wypływa zarówno z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. jak też jest akceptowany w doktrynie postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98, LEX nr 39458, wyrok NSA w Warszawa z dnia 4 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, LEX nr 29916). Przepis art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA nakazuje sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1998 r., II SA 915/97, Glosa 1999/1/28).

Jeżeli chodzi o skarżącego, to również on nie został poinformowany przez Urząd Patentowy o toczącym się postępowaniu, jednak sam się o nim dowiedział i w nim uczestniczył, nie negując do skargi działań "domniemanego" pełnomocnika.

Skarżący w dniu [...] października wystosował do Urzędu Patentowego pismo, w którym wnosił o nieuwzględnienie sprzeciwu. Następnie brał udział w dniu [...] grudnia 2005 r. w rozprawie administracyjnej, a więc jeżeli chodzi o skarżącego to trudno mówić o braku jego udziału w postępowaniu. W tym wypadku można organowi zarzucić jedynie niedoręczenie skarżącemu sprzeciwu.

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b orzeczono jak w sentencji, o niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie 152 p.p.s.a. a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozważanie pozostałych zarzutów skargi było niezasadne z uwagi na konieczność uchylenia decyzji z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.