Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2844/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 30, 31, 35, 49, 50 i 52, art. 62 ust. 4 i 4b, art. 64d, art. 66, art. 71 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 1, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł na składającego odwołanie.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] listopada 2012 r. we [...] na drodze krajowej nr [...] inspektorzy inspekcji drogowej zatrzymali do kontroli 7-osiowy zespół pojazdów, składający się z 3 pojazdów: 3-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], będącego pojazdem ciągnącym, połączonej z nim 1-osiowej naczepy ciężarowej marki [...], nr rej. [...] i dołączonej do niej 3-osiowej naczepy ciężarowej marki [...], nr rej. [...]. Każdy z powyższych pojazdów posiadał dowód rejestracyjny oraz zawarte na niego ubezpieczenie OC. Zespołem pojazdów kierował W. M. Natomiast każdy z pojazdów stanowił własność M. G. Przewóz był wykonywany w imieniu przedsiębiorcy M. G. prowadzącego działalność pod nazwą A. z siedzibą w L.. Zespołem pojazdów były przewożone dwa 20-stopowe kontenery.

Droga, po której poruszał się omawiany zespół pojazdów, była drogą, po której mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t.

Dokonano pomiarów i ważenia zespołu pojazdów, wskutek czego stwierdzono, że masa całkowita zespołu wyniosła 44 t czyli przekroczyła dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów - 40 t. Ważenia dokonano na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C.

Jednocześnie ustalono, że wykonywany przewóz zespołem pojazdów stanowił przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo-wagowych przewidzianych dla zezwolenia kategorii V. Jednak zespół pojazdów był złożony z liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej: "p.r.d.") i dlatego na podstawie art. 62 ust. 4b p.r.d. jego przejazd po drodze publicznej wymagał zezwolenia kategorii VII. Kierujący natomiast nie okazał zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego ani kategorii V, ani kategorii VII.

Ustalenia kontroli zawarto w protokole kontroli [...], podpisanym bez zastrzeżeń przez kierowcę.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...] Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nałożył na M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drodze publicznej zespołem pojazdów bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Jako podstawę nałożenia kary powołał art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 – 3 p.r.d. Z uwagi na rzeczywistą masę całkowitą – 44 t (przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 10 %), liczbę pojazdów w zespole, zespół ten został zaklasyfikowany przez organ I instancji jako pojazd nienormatywny mieszczący się w wymaganiach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do p.r.d. (jest to pojazd o wymiarach i rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t).

Organ I instancji nie znalazł podstaw, kierując się dowodami rejestracyjnymi przyczep o nr rej. [...] i [...], aby oba te pojazdy potraktować jako jeden pojazd, z uwagi na to, że w dowodzie rejestracyjnym nr [...] przyczepy o nr rej. [...] nie było żadnej adnotacji, że jest ona częścią większej całości, a dowodzie rejestracyjnym nr [...] przyczepy o nr rej [...] była adnotacja "pojazd dwuczłonowy". Jednakże, jak zauważył organ, pojęcie pojazdu dwuczłonowego nie jest znane ustawie – Prawo o ruchu drogowym.

Organ także nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania, kierując się art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b p.r.d.

Od decyzji tej odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł M. G. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem. W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, zainteresowany przywołując definicję pojazdu nienormatywnego ujętą w art. 2 pkt 35a p.r.d. i art. 64d p.r.d. określającym warunki wydania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, uznał, że co najwyżej powinien był się legitymować zezwoleniem kategorii V; ponadto liczba pojazdów stanowiących zespół nie może być podstawą do stwierdzenia nienormatywności pojazdu w świetle uregulowań p.r.d. Odwołujący uważał także, że przyczepa o nr rej [...] nie ma możliwości bycia użytą bez sztywnego połączenia z przyczepą przednią posiadającą urządzenie sprzęgające z ciągnikiem. Zatem przyczepa ta po połączeniu z przednią przyczepą stanowi wówczas jeden pojazd.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD), po rozpatrzeniu odwołania M. G., cytowaną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej na podmiot wykonujący przejazd (ust. 3 pkt 1 powołanego art.).

Analizując cechy pojazdu nienormatywnego, odwołał się do definicji takiego pojazdu zawartej art. 2 pkt 35a p.r.d., iż jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei jako pojazd według art. 2 pkt 31 p.r.d. uznał środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane. Natomiast zespołem pojazdów w myśl art. 2 pkt 49 p.r.d. są pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość, przy czym nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania. Zauważył również, że pojazdem jest naczepa czyli przyczepa, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd, zgodnie z definicją z art. 2 pkt 52 p.r.d. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 62 ust. 4 p.r.d. zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Według art. 62 ust. 4a p.r.d. długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z: pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m (pkt 1); motocykla i przyczepy, motoroweru i przyczepy, roweru i przyczepy, wózka rowerowego i przyczepy, którego długość nie może przekraczać 4 m (pkt 2). Jednocześnie podkreślił, że z art. 62 ust. 4b p.r.d. wynika obowiązek uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 64d na przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a. Jak zauważył, w myśl art. 64d ust. 1 p.r.d. zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu i wydaje się je dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI.

Organ odwoławczy mając na uwadze powyższe uregulowania uznał, że organ I instancji prawidłowo zaklasyfikował poddany kontroli drogowej zespół pojazdów jako składający się z trzech pojazdów (ciągnika i dwóch naczep) czyli pojazd nienormatywny. Okoliczność, że z dowodu rejestracyjnego naczepy o nr rej. [...] wynikało, że składa się z 4 osi, podczas gdy stanowiąc samodzielny pojazd składała się z 3 osi, a czwarta oś stanowiła oddzielny pojazd – naczepę o nr rej [...], to kwestia wpisu w dowodzie rejestracyjnym nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia z uwagi na powołane regulacje ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Organ podkreślił, że nie kwestionował dopuszczenia do ruchu poszczególnych pojazdów z kontrolowanego zespołu, ale przejazd, którego dotyczyła kontrola, był wykonywany przez pojazd nienormatywny, dla którego powinno zostać uzyskane zezwolenie kategorii VII, gdyż zespół pojazdów składał się z ciągnika siodłowego i dwóch naczep.

Ponadto została przekroczona dopuszczalna masa całkowita (w skrócie: dmc) kontrolowanego pojazdu. Zespół pojazdów ważył 44 t, podczas gdy dmc mogła wynosić 40 t. Z uwagi na to, że ciągnik siodłowy [...] po raz pierwszy został zarejestrowany w dniu [...] czerwca 2003 r., nie można było zastosować wyjątku przewidzianego przez § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r."), że dmc zespołu pojazdów po raz pierwszy zarejestrowanych przed dniem 13 marca 2003 r. mogła wynosić 42 t.

W ocenie GITD ważenie pojazdu przeprowadzono w prawidłowy sposób, gdyż miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, a wagi, za pomocą których zważono zespół pojazdów, legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Dokumenty te zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia.

Zatem podczas kontroli, w ocenie GITD, prawidłowo ustalono, że łączna masa zespołu pojazdów została przekroczona o 4 t, a kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wobec tego prawidłowo organ I instancji nałożył karę pieniężną na podstawie art. 140ab ust. 2 i ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek wyłączających odpowiedzialność przewoźnika, sformułowanych w art. 140aa ust. 4 p.r.d. Podkreślił, że M. G. został pouczony przez organ I instancji w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. o treści art. 140aa ust. 4 p.r.d. i wezwany do przedstawienia dowodów potwierdzających wystąpienie tychże okoliczności. Zainteresowany ani w postępowaniu przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym nie przedstawił takich dowodów.

Z decyzją powyższą nie zgodził się M. G. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Zarzucił naruszenie art. 62 ust. 1 w zw. z ust. 4, 4b p.r.d. poprzez uznanie, że jego pojazd był pojazdem nienormatywnym z uwagi na liczbę pojazdów w zespole, podczas gdy należało przyjąć (na podstawie dowodów rejestracyjnych omawianych przyczep), że zespół składał się z dwóch pojazdów, co skutkowało nieprawidłowym nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 140aa i art. 140ab p.r.d. w wysokości 15.000 zł. Przy przyjęciu, że zespół składał się z dwóch pojazdów, karę należało nałożyć za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu o 4 t czyli o 10 %, co oznaczałoby zastosowanie sankcji w wysokości 500 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Jak wynika z definicji zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Do tej definicji odwołuje się art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) określający pojazd nienormatywny jako pojazd lub zespół pojazdów w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Według art. 41 ustawy o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Nie było kwestionowane, że droga krajowa nr 1, po której poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t.

Skarżący M. G. nie podważał także wyników ważenia zespołu pojazdów w tym, że została przekroczona jego dopuszczalna masa całkowita o 4 t, gdyż zamiast dopuszczalnych 40 t ważył 44 t.

Natomiast sporna była kwestia ustaleń organów co liczby pojazdów znajdujących się w kontrolowanym zespole pojazdów (według skarżącego – 2, według organów – 3), co miało wpływ na kwalifikację tego zespołu jako nienormatywnego i rodzaj wymaganego zezwolenia. Dokładniej, chodziło o to czy naczepy: jednoosiowa [...],[...] o nr rej. [...] i czteroosiowa (po połączeniu z jednoosiową) [...],[...] o nr rej. [...] stanowiły jeden pojazd, jak uważał skarżący.

Należy zauważyć, że w myśl art. 62 ust. 4 p.r.d. zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny – z 2 pojazdów.

Natomiast, zgodnie z art. 62 ust. 4b p.r.d. przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d.

Zespołem pojazdów w rozumieniu art. 2 pkt 49 p.r.d. są pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość; nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania. Pojazdem według art. 2 pkt 31 p.r.d. jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. Pojazdem jest także naczepa, gdyż w myśl art. 2 pkt 52 w zw. z pkt 50 p.r.d. jest nią przyczepa (pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem), której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd.

W myśl art. 71 ust. 2 p.r.d. pojazdy określone w ust. 1 (pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, pojazd wolnobieżny wchodzący w skład kolejki turystycznej, motorower lub przyczepa) są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne, a w przypadku pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, w nalepkę kontrolną. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe, z mocy art. 71 ust. 1 p.r.d.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 p.r.d., jeżeli używanie pojazdu uzależnione jest od szczególnych warunków określonych przepisami, starosta wpisuje w dowodzie rejestracyjnym lub pozwoleniu czasowym odpowiednie zastrzeżenie.

Rodzaje adnotacji i ich skróty zostały uregulowane w § 11 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 2 pkt 30 Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów, stanowiącej załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 968 z późn. zm, dalej: "rozporządzenie z 27 września 2003 r."). Wśród treści podlegających wpisowi w rubryce ADNOTACJE URZĘDOWE wymienionych w § 11 ust. 2 pkt 30 powołanej Instrukcji brak jest takich, jak zawarte w dowodzie rejestracyjnym naczepy o nr rej. [...] – pojazd dwuczłonowy i dowodzie rejestracyjnym naczepy o nr rej. [...] – naczepa może uczestniczyć w ruchu drogowym łącznie z pierwszym członem [...].

Ponadto wydanie dowodu rejestracyjnego dla każdej z naczep świadczyło, że stanowią pojazdy w rozumieniu art. 71 p.r.d.

Ponadto naczepa o nr rej [...] w czasie kontroli była połączona z naczepą – członem innego rodzaju, aniżeli ten wymieniony jej w dowodzie rejestracyjnym, bo członem [...]. Po kontroli zaś została dołączona do innego zespołu pojazdów, składającego się m.in. z przyczepy o nr rej [...], który udał się w dalszą drogę (por. notatka służbowa z dnia 7 listopada 2012 r., k. – 5 akt adm.).

Okoliczność ta również potwierdzała, że naczepa ta stanowiła pojazd w rozumieniu art. 71 i art. 2 pkt 30 p.r.d. Można mieć wątpliwości, czy pojazd ten powinien być klasyfikowany właśnie jako naczepa, ale okoliczność ta w niniejszej sprawie nie miała istotnego znaczenia. Ważne było, że naczepa ta stanowiła pojazd.

Tym samym prawidłowe były ustalenia organów, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów, co w świetle art. 62 ust. 4 i 4b p.r.d. w zw. z art. 64d ust. 1 p.r.d. oznaczało, że był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd po drogach publicznych wymagane było zezwolenie kategorii VII. Kierujący kontrolowanym zespołem pojazdów takiego zezwolenia ani jakiegokolwiek innego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym nie posiadał.

W takiej sytuacji organ na podstawie art. 140aa ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 1 p.r.d. był obowiązany nałożyć karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd. Wysokość kary została prawidłowo ustalona w oparciu o art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. czyli w wysokości 15.000 zł. Karę w takiej wysokości nakłada się za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Należy zauważyć, że przepisy lit. a) i b) pkt 3 ust. 1 art. 140ab p.r.d. sankcjonują brak zezwolenia kategorii VII w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych wartości przez nacisk osi, rzeczywistą masę całkowitą lub wymiary pojazdu do wartości nie większej niż 20 %. Przepisy te nie obejmują natomiast stanu, gdy zespół pojazdów składa się w większej niż przewidziana przez art. 62 ust. 4b p.r.d. liczby pojazdów.

W kontrolowanym postępowaniu nie naruszono również zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był bowiem wystarczający do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co GITD wyczerpująco przedstawił w zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.