Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2992/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za dowód w sprawie i włączenia do postępowania kontrolnego dokumentów zebranych w toku postępowania karnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata


UZASADNIENIE

Skarżący D. B., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że utrzymuje się ze skromnej pensji [...] . Ma na utrzymaniu żonę i dziecko. Posiada też zobowiązania bankowe i wobec Skarbu Państwa. Skarżący oświadczył, że koszty utrzymania i wyżywienia powodują, że nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem (ur. w [...] r.) Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący z tytułu zatrudnienia uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.800 zł. (brutto). Ponadto Skarżący oświadczył, że ponosi wydatki w kwocie 1.500 zł miesięcznie tj. "kredyt – 500 zł, czynsz – 500 zł, życie – 500 zł.".

Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową Skarżącego i jego rodziny. Wezwanie zostało doręczone 26 czerwca 2012 r. Skarżący wymaganych dokumentów jednak nie złożył.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość ewentualnego wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany zeznania podatkowego za 2011 r., oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej, wskazania wszystkich źródeł utrzymania, wskazania (wyliczenia) wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (np. czynsz, leki, energia elektryczna itp.), a także dokumentów świadczących o posiadanych zobowiązaniach (np. kredyty bankowe itp.).

Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący pracuje jako [...] i uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.800 zł.(brutto) oraz nie posiada żadnego majątku. Do swoich stałych miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył wydatki na "kredyt – 500 zł, czynsz – 500 zł, życie – 500 zł".

Dysponując tylko takimi informacjami referendarz sadowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącego z wydatkami Jego i jego rodziny. Tym bardziej, że podane zarobki brutto w kwocie 1.800 zł po odliczeniu podatku oraz należnych składek będą wynosiły około 1.200 – 1.300 zł, co jest kwotą niższą niż Skarżący miesięcznie wydaję (1.500 zł). Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe.

Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 4 czerwca 2012 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji