Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 338/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 1 i 3;
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: par. 34;
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 106 par. 3;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art/ 7 ust. 1 i 3;
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2;
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Dyrektor") decyzją z (...) nr (...) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Kierownik) z (...) nr (...) o ustaleniu S. D. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 2197,65 zł oraz ustalił tę kwotę na 2121,06 zł.

Dyrektor wskazał, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna została przyznana S. D. na podstawie ustawy z 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2018.627, ze zm.) - dalej "ustawa o PROW", ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE. Szczegółowe zasady

i warunki udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania tej pomocy określone zostały w drodze Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.415 ze. zm.), dalej "Rozporządzenie".

Organ ustalił, że 12 czerwca 2015 r. S. D. złożył wniosek

o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 0,26 ha w wariancie

3.1. - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz 4,80 ha

w wariancie 5.4 - Półnaturalne łąki wilgotne. Dyrektor wskazał, że S. D. podjął zobowiązanie, polegające na nieprzerwanym, 5-letnim (licząc od

15 marca 2015 r.) prowadzeniu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej na działkach i powierzchniach objętych płatnością tego rodzaju za rok 2015. O podjęciu zobowiązania stanowi decyzja Kierownika z (...) nr (...). W wyniku uchylenia pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017, w ponownie prowadzonym postępowaniu doszło do przeprowadzenia w gospodarstwie strony kontroli na miejscu, która nie potwierdziła deklarowanych do płatności powierzchni. W związku z § 34 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia powstał obowiązek zwrotu przez stronę pobranych płatności uprzednio wypłaconych do tych powierzchni za lata 2015 -2016. W wyniku skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z (...) nr (...) przyznającej stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w łącznej kwocie 4373,87 zł oraz późniejszym przyznaniem stronie ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji płatności na rok 2017 w niższej kwocie 3297,82 zł, powstała kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2017 - 1076,05 zł.

Organ nie podzielił twierdzeń skarżącego, że w jego przypadku nie zachodzą okoliczności powodujące obowiązek zwrotu otrzymanych płatności, ze względu na brak nieprawidłowości w latach 2015-2017. Program rolno-środowiskowo-klimatyczny jest programem wieloletnim, w którym rolnik podejmuje zobowiązanie pięcioletnie,

z którego należy się wywiązać. Niespełnienie tego warunku w którymkolwiek momencie trwania tego zobowiązania powoduje co do zasady obowiązek zwrotu pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. W rozpatrywanej sprawie zmniejszenie obszaru, na którym rolnik dobrowolnie podjął zobowiązanie

rolno-środowiskowo-klimatyczne, miało miejsce w trzecim roku realizacji programu, zatem biorąc pod uwagę § 34 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia, powstał obowiązek zwrotu płatności otrzymanych za lata 2015-2016. Ponadto w sprawie miało miejsce skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2017, którą organ I instancji przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wysokości 4373,87 zł. Następnie w wyniku ponownie prowadzonego postępowania, organ I instancji wydał kolejną decyzję o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w niższej wysokości, tj. 3297,82 zł, tym samym powstała kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2017 w wysokości 1076,05 zł (4373,87 zł - 3297,82 zł).

Dyrektor podniósł, że postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności, zgodnie z art. 22 ustawy PROW, ma charakter wnioskowy. Oznacza to, że jest ono wszczynane jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo, posiadanych zwierzętach oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w Agencji. Składając wniosek ponadto strona podpisała oświadczenie w części IX tego wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (pkt 3) oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Strona dobrowolnie zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, co stanowi podstawowy warunek otrzymywania płatności z tytułu realizacji programu (pkt 5). Oznacza to, że była świadoma także tego, że niedotrzymanie podjętego zobowiązania, może skutkować koniecznością zwrotu otrzymanych płatności.

Dyrektor wskazał, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nieprawidłowo rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, poprzez przyjęcie, że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne podjęte przez stronę

w wariancie 5.4 wynosi 4,80 ha, a nie 4,72 ha. Powyższe doprowadziło do błędnego wyliczenia wielkości procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym strona zaprzestała realizacji programu do powierzchni obszaru, na którym zobowiązanie to powinno być realizowane, co w konsekwencji przyczyniło się na wyliczenie nieprawidłowej kwoty do zwrotu w wariancie 5.4. Pozostałe ustalenia organu

I instancji tutejszy organ uznał za prawidłowe.

Jednocześnie organ stwierdził z urzędu brak przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu. W sprawie, nie znajduje zastosowania art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 mający zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2015 i następnych (błąd organu). W opinii organu w sprawie nie znajdują też zastosowania przepisy wyznaczające okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego (art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95

z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.). Wynikający z ww. przepisów okres przedawnienia nie upłynął, ponieważ płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest objęta PROW na lata 2014-2020, co oznacza, w myśl przytoczonego powyżej przepisu, że w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku nie wcześniej niż od 15 marca 2020 r., w niniejszej sprawie okres przedawnienia upłynie 15 marca 2024 r. Wobec tego ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej nastąpiło przed upływem okresu przedawnienia. W sprawie nie zachodzi również sytuacja z art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020. w zw. z art. 54 ust. 3 lit. a pkt i Rozporządzenia Nr 1306/2013. Każda z kwot nienależnie pobranych płatności przekracza bowiem kwotę stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczona na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z ww. przepisami.

Na powyższą decyzję S. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznanie protokołu z oględzin z 23 listopada 2018 r. jako stanu faktycznego i rzeczywistego ze złożonymi wnioskami na rok 2015, 2016, 2017, 2018 co do działek (...) i (...), zwrócenie się do Agencji o przesłanie do Sądu wniosków kontrolnych od 2005 r. działek (...) i (...) będących w dyspozycji Agencji, uznanie jako niedopuszczalne

i niezgodne z prawem UE sumowanie poszczególnych działek w całości powierzchni rozliczenia, wykluczenie pomiaru powierzchni działek metodą GPS jako pomiaru dokładnego, ale przybliżonego w oparciu o protokół z 23 listopada 2018 r., uznanie wydanej decyzji o zobowiązaniu pieniężnym do zwrotu za niezgodną ze stanem rzeczywistym i faktycznym w oparciu o protokół z 21 października 2014 r., powołanie biegłego do analizy sposobu naliczenia i wyliczenia nienależnie pobranych płatności oraz wydanych decyzji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że powierzchnia działki (...) nigdy nie była ani powiększona, ani pomniejszona. Różnicę wykazały sposób i metoda pomiaru, co świadczy o niedokładności wykonanych czynności pomiaru. Dotyczy to także pomiaru innych działek, np. działki nr (...), co odzwierciedla protokół z 23 listopada 2018 r., różnica aż 0,15 ha. W ocenie skarżącego różnice, które wynikają

z corocznych pomiarów powinny być wyjaśnione i przeanalizowane z rolnikami.

W latach 2015, 2016, 2017 były też kontrole satelitarne. Dyrektor nie odniósł sie jednak ani słowem o wynikach tych kontroli. Skarżący podniósł, że przepisy unijne wykluczają sposób rozliczenia jaki dokonała Agencja w tej decyzji sumując wszystkie działki w całość. Dopuszczalny błąd pomiaru, niewykluczający z płatności wynosi 20%, czego Agencja nie uwzględniła. W ocenie skarżącego przedstawiony sposób naliczenia kwot nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, prawnego, merytorycznego. Stąd wniosek o powołanie biegłego. Skarżący zarzucił, że Dyrektor żądając zwrotu płatności, rzekomo nienależnie pobranych za lata 2015, 2016, 2017 nie przedstawił na jakich dowodach oparł to żądanie, skoro za te lata nie przedstawił protokołu kontroli. W ocenie strony zaskarżona decyzja jest niejasna i bezpodstawna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi oraz wniosków w niej zawartych.

W pismach procesowych z 7 października 2019 r. i 19 listopada 2019 r. skarżący, odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę ponowił zarzuty nieprawidłowego dokonania pomiarów spornych działek oraz nieuwzględnienia tolerancji pomiaru. Dodatkowo podniósł, że działki zadeklarowane we wnioskach na 2015 r., 2016 r. i 2017 r. – (...) i (...) – sady tradycyjne występują oddzielnie i oddzielnie powinny być rozliczane. Nie zgodził się z twierdzeniem Dyrektora, że zmianopłody powodują różnicę w powierzchni. Na wymienionych działkach nie mogą występować zmianopłody, ponieważ są to łąki trwałe i stare tradycyjne sady. Skarżący kwestionuje także zastosowane przez Dyrektora domniemanie, że skoro w 2018 r. kontrola potwierdziła nieprawidłowości, to tak musiało być w poprzednich latach. Zastosował przez to działanie prawa wstecz. Do pism skarżący załączył wynik kontroli z 15 listopada 2014 r. i 23 listopada 2018 r., zdjęcie satelitarne działek.

Na rozprawie 21 listopada 2019 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. odmówić zwrócenia się do organu o nadesłanie wniosków kontrolnych od 2005 r. i przeprowadzenia dowodów z tych dokumentów, dowodu

z opinii biegłego oraz dowodów powołanych w piśmie procesowym z 19 listopada 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2018.1302) dalej "ustawa p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(t.j. Dz.U.2018.2107) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu

rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Materialnoprawne warunki odzyskiwania nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu płatności rolnych określają akty prawa unijnego, wiążące

i jednolicie stosowane bezpośrednio przez wszystkie państwa członkowskie.

W stanie prawnym niniejszej sprawy podstawę prawną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Stosownie do powołanej regulacji w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Jednocześnie obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost

z art. 44 ust. 1 ustawy o PROW, zgodnie z którym, nienależne kwoty pomocy

i pomocy technicznej, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Uszczegółowieniem zasad zwrotu omawianej płatności jest przepis § 34 Rozporządzenia. W § 34 ust. 1 Rozporządzenia wskazano, że płatność rolno-środowiskowa-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Stosownie do § 34 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia płatność rolno-środowiskowa-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne

w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 -6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane zobowiązanie.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na charakter płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej, a mianowicie, że jest to zobowiązanie wieloletnie, polegające m.in. na tym, że w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Niezachowanie ich w danym roku nie oznacza, że sankcja dotyczy tylko tego roku. Jeśli uchybienie stanowi przesłankę zarówno do zwrotu jak

i zmniejszenia płatności - brak podstaw do wykluczenia zwrotu płatności. Właśnie charakter zobowiązania wieloletniego uzasadnia pogląd, że uchybienie w danym roku negatywnie wpływa na płatności już otrzymane nawet za rok, w którym uchybień nie stwierdzono. Obowiązek zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych

w ramach realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w ww. programie wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolno-środowiskowo-klimatycznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki NSA z 13 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 1175/18; z 31 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 1118/18; z 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U.2016.1512 ze zm.), dalej "ustawa o Agencji". Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,

o których mowa w ust. 1 ( art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji).

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odmienne od postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia prawa wnioskodawcy do otrzymania płatności. Celem tego postępowania jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących

z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżącemu zostały przyznane

i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności na rok 2015, 2016 i 2017 związane z realizacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w wariancie 3.1 – zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz wariancie 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne. Terminem rozpoczęcia 5 - letniego zobowiązania jest zatem 2015 r. Decyzją z (...) Kierownik, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 do wariantu 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 3297,82 zł (mniejszej niż przyznana decyzją z 13 czerwca 2018 r. – 3981,07 zł) odmawiając przyznania płatności do wariantu 3.1 – zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych. Decyzja stała się ostateczna, skarżący nie złożył odwołania. Podstawą odmowy przyznania płatności w wariancie 3.1 było stwierdzenie na działce rolnej (...), położonej na działce ewidencyjnej nr 214 deklarowanej do płatności na powierzchni 0,10 ha, powierzchni użytkowanej rolniczo 0,09 ha, co skutkowało wykluczeniem

z działki (...) powierzchni 0,10 ha, z uwagi na nie spełnienie definicji działki rolnej. Na działce rolnej (...) położonej na działkach ewidencyjnych nr (...) i nr (...), deklarowanej w wariancie 5.4 na powierzchni 2,88 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 2,53 ha co skutkowało wykluczeniem z płatności powierzchni 0,35 ha.

Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w zakresie wariantu 3.1. oraz 5.4 wykazane w postępowaniu dotyczącym wniosku kontynuacyjnego na 2017 r., wynikające z decyzji ostatecznej oznacza, że skarżący nie wywiązał się w pełni realizacji przyjętego zobowiązania, rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. Jak zasadnie wskazuje organ zobowiązanie

rolno-środowiskowo-klimatyczne podjęte przez skarżącego zainicjowane wnioskiem o przyznanie płatności na 2015 r. dotyczyło powierzchni w wariancie 3.1 – 0,26 ha, zaś w wariancie 5.4 – 4,72 ha. Zmniejszenie powierzchni zobowiązania w ramach wariantów 3.1 oraz 5.4 skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wyliczonej według zasad określonych w § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

Skarżący przyjmując w 2015 r. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyjął na siebie zobowiązanie realizacji 5 letniego zobowiązania, do którego zobowiązał się w pierwszym wniosku. Skutkiem niedotrzymania podjętego zobowiązania jest nie otrzymanie płatności do danej powierzchni za 2017 r., a także jak wyżej wyjaśniono, obowiązek zwrotu otrzymanych płatności do powierzchni, do której zobowiązania nie dotrzymał. Celem programu rolno–środowiskowo-klimatycznego jest realizacja przyjętych założeń w określonym okresie. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowo-klimatycznych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania.

W konsekwencji nie mogą odnieść skutku zarzuty skargi, że nie zostało wykazane, iż w poprzednich latach zobowiązanie nie było realizowane w sposób prawidłowy, jak również zarzuty, którymi skarżący stara się podważyć odmowę przyznania mu płatności do wariantu 3.1. na rok 2017. Okoliczności dotyczące realizacji podjętego zobowiązania były wyjaśniane w postępowaniu dotyczącym płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r. W postępowaniu tym zapadło rozstrzygnięcie, którym orzekające w niniejszej sprawie organy są związane. Organ w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie może weryfikować ani podważać ustaleń decyzji ostatecznej, że

w 2017 r. miało miejsce zmniejszenie powierzchni, na której realizowano zobowiązanie, co skutkowało wydaniem decyzji z 3 stycznia 2019 r. o odmowie przyznania płatności w wariancie 3.1 oraz zmniejszeniem płatności w wariancie 5.4. Jak wskazano wyżej program rolno-środowiskowo-klimatyczny ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. W tych okolicznościach argumentacja skargi eksponująca, że w poprzednich latach powierzchnia nie była kwestionowania przez organ nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a., odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów (z wniosków pokontrolnych od 2005 r. dotyczących działek (...) i (...) wyników kontroli z 15 listopada 2014 r.

i 23 listopada 2018 r., zdjęć satelitarnych działek). Zmierzają one do wykazania okoliczności związanych z realizacją programu rolno-środowiskowo-klimatycznego

w poprzednich latach czyli nie mających znaczenia dla niniejszego postępowania i tym samym pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie takie wątpliwości nie wystąpiły. Na mocy wskazanego przepisu ponadto sąd administracyjny może przeprowadzić postępowanie dowodowe tylko

w ograniczonym zakresie, tj. w postaci dowodu z dokumentów, co oznacza, że nie jest możliwe przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, w tym powołanie biegłego.

Sąd stwierdził ponadto, że rozważając zastosowanie w sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organ prawidłowo ustalił, że nie występują one w sprawie. Po pierwsze, płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu (art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/). Postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności prowadzone było na skutek zmniejszenia przez skarżącego powierzchni zobowiązania. Po drugie, roszczenie o zwrot nienależnie pobranej płatności nie uległo przedawnieniu w świetle art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku nie wcześniej niż od 15 marca 2020 r., tj. w niniejszej sprawie okres przedawnienia upłynie 15 marca 2024 r. Po trzecie, w sprawie każda z kwot nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, co oznacza brak przesłanki z art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020. w zw. z art. 54 ust. 3 lit. a pkt i Rozporządzenia Nr 1306/2013. Ustalenia w powyższym zakresie wraz ze szczegółowym przywołaniem przepisów prawnych określających ww. przesłanki wyłączające zwrot należności, organ szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Podsumowując, skoro ostateczną decyzją z (...) stwierdzono

w 2017 r. zmniejszenie powierzchni zobowiązania w ramach wariantów 3.1 oraz 5.4 oraz odmówiono skarżącemu płatności w ramach wariantu 3.1 (zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych) i przyznano płatność w wariancie 5.4 (półnaturalne łąki wilgotne) w mniejszej wysokości niż wypłacona na podstawie decyzji z 13 czerwca 2018 r., wypłacone skarżącemu należności prawidłowo uznano za nienależnie pobrane, o których mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i w art. 44 ust. 1 ustawy o PROW. W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu, że po stronie skarżącego powstał obowiązkiem zwrotu płatności nie tylko pobranych w roku 2017 na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu, ale także przyznanych i wypłaconych w latach 2015, 2016.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.