Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 208/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 79
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...];


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Oodwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka – M. B..

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3, art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465), odmówiono A. B. (dalej jako: "Wnioskodawczyni" albo "Skarżąca") prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: M. B. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dochód miesięczny na osobę w rodzinie Skarżącej wynosi [...] zł i przekracza kwotę dochodu na osobę w rodzinie uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, która zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynosi [...] zł.

W przewidzianym prawem terminie Wnioskodawczyni złożyła odwołanie kwestionując sposób wyliczenia dochodu jej rodziny i wskazując, że składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy jej wymiaru, ale nie podlega odliczeniu w całości. Kwota o którą zmniejsza się podatek może osiągnąć maksymalnie 7,75% podstawy wymiaru składki. Oznacza to, że 1,25% jest pokrywane z dochodu netto podatnika, a rzeczywista kwota składek na ubezpieczenie zdrowotne jest większa niż deklarowana w PIT-37, tym samym zmniejszając rzeczywisty dochód w rozumieniu art. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Samorządowe Kolegium oOdwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka – M. B..

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że dochód rodziny Skarżącej obliczono prawidłowo. Wskazano, że do obliczeń należało przyjąć kwotę dochodu opodatkowanego ([...] zł) pomniejszoną o składkę na ubezpieczenie społeczne ([...] zł), podatek [...]) oraz [...] stanowiące kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podzielona przez 12 miesięcy suma [...] zł daje bowiem kwotę [...]zł, co podzielone przez 3 osoby w rodzinie Skarżącej daje [...] zł na osobę miesięcznie.

Ze stanowiskiem Kolegium nie zgodziła się Wnioskodawczyni, która wniosła do sądu administracyjnego skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, jej zmianę poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na M. B., zasądzenie wypłaty świadczenia od października 2018 r. i wpłaty zaległych świadczeń na wskazane w skardze konto bankowe; zasądzenia wypłaty ustawowych odsetek oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu złożonej skargi ponownie zakwestionowano prawidłowość poczynionych przez organy obliczeń i ustaleń, co do przekroczenia kryterium dochodowego przez rodzinę Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w badanej sprawie stanowiły przepisy: ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2018, poz. 2134 – dalej jako: ustawy o pomocy państwa), ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm. – dalej jako: u.ś.r.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.).

Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się do prawidłowości poczynionych przez organy obydwu instancji ustaleń, o przekroczeniu przez rodzinę Skarżącej kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy.

Uprzedzając jednak zasadnicze rozważania należy podkreślić, że sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem. Sądy te uwzględniając skargę na decyzję uchylają ją w całości lub w części w przypadku stwierdzenia naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się zatem do żądań skargi należy stwierdzić, że nawet w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji sąd administracyjny będący sądem kasatoryjnym, co do zasady, nie mógł orzec o zmianie zaskarżonej decyzji, zasądzeniu wypłaty należnego świadczenia, czy zasądzeniu wypłaty ustawowych odsetek (pkt 1-3 żądania skargi).

Ponieważ kluczową w badanej sprawie kwestią pozostaje prawidłowość wyliczenia dochodu rodziny Skarżącej wskazać trzeba, że na podstawie art. 2 ustawy o pomocy państwa ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z kolei art. 3 pkt 1 u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o: dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone m.in. o "składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu". Organ I instancji, w żaden sposób nie wypowiedział się o sposobie poczynionych ustaleń, wskazując tylko lakonicznie, że dochód rodziny Skarżącej na osobę wynosi [...] zł. Sposób wyliczenia tego dochodu został przedstawiony natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której składkę na ubezpieczenie zdrowotne uwzględniono w kwocie [...]zł. Wskazana kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne - jak należy wnioskować w oparciu o dokumentację akt sprawy - została ustalona na podstawie informacji z ZUS "Weryfikacja informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne" (karta nienumerowana). Z treści załączonego do akt wydruku ZUS wynika, bowiem, że w okresie od [...] stycznia do [...] grudnia 2017 r. składka na ubezpieczenie zdrowotne B. B. - z tytułu zatrudnienia - wyniosła [...] zł. Jednocześnie, na wydruku tym widnieje informacja, że kwota składki za ten sam okres - z tytułu ubezpieczenia emeryta lub rencisty - wyniosła "[...]". Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że stan faktyczny badanej sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. W toku postępowania zebrano, bowiem dokumenty podatkowe. W PIT – 37 , pod poz. 116 wskazano, że wysokość składki na ubezpieczenia zdrowotne podlegająca odliczeniu od podatku wyniosła: [...] zł (k.12 akt adm.). Na podstawie art. 27b ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509) kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki. Nie ulega jednak wątpliwości, że przy ustalaniu dochodu rodziny Skarżącej, Kolegium nie uwzględniło kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegającej odliczeniu od podatku (podanej w PIT-37), która wynosiła [...] zł, ale kwotę [...]zł wynikającą ze wspomnianego zaświadczenia ZUS. Tymczasem oprócz PIT- 37, B. B. złożył również PIT 40A (k. 5) w którym w poz. 44 wskazano, że wysokość jego składki na ubezpieczenia zdrowotne podlegająca odliczeniu od podatku - z tytułu pobieranej emerytury - za rok 2017 wynosi: [...] zł (k4.). Natomiast w PIT – 11 pod poz. 72 wskazano, że wysokość składki na ubezpieczenia zdrowotne podlegająca odliczeniu od podatku z tytułu stosunku pracy B. B., wynosi [...] zł (k.2). Wskazane dane prowadzą do wniosku, że wbrew informacji widniejącej na załączonym do akt wydruku ZUS, w 2017 r. pobrano składki na ubezpieczenie zdrowotne B. B. z dwóch tytułów, tj. z tytułu zatrudnienia oraz z tytułu pobieranej emerytury (renty). Takie, bowiem dane wynikają z dokumentów PIT. Sąd nie przesądza przy tym, czy składka na ubezpieczenie zdrowotne wskazana w PIT 40A, a następnie uwzględniona w [...] jest składka należną, czy nie, ani dlaczego umieszczono ją w formularzach PIT, ale wskazuje, że rozbieżność pomiędzy danymi z urzędu skarbowego, a danymi ZUS ma kluczowe znaczenie dla badanej sprawy. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że wskazana w PIT 40A składka na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu emerytury nie została wykazana w piśmie ZUS załączonym do akt administracyjnych sprawy, a na tym właśnie dokumencie - jak należy wnioskować na podstawie dokumentacji akt sprawy - swoje ustalenia oparły organy.

Analiza treści odwołania, skargi oraz załączonego do niej pisma ZUS z dnia [...] września 2018 r. z którego wynika, że wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne B. B. "z tytułu zatrudnienia oraz pobierania świadczenia rentowego" za rok 2017 r. wynosiła [...] zł uwypukla tę wynikającą z akt sprawy rozbieżność w zgromadzonej dokumentacji.

Nie ulega wątpliwości, że jak zasadnie wskazuje Skarżąca, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2018, poz. 1510) co do zasady składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Należy zauważyć, że w takim też wymiarze (9% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne B. B. - jednak wyłącznie z tytułu zatrudnienia) uwzględniono składkę na ubezpieczenie zdrowotne obliczając dochód rodziny Skarżącej w zaskarżonej decyzji.Pomniejszono go o kwotę [...]zł, tj. o kwotę wskazaną w piśmie ZUS załączonym do akt administracyjnych sprawy. Dokonując obliczeń, pominięto jednak - tak jak uczyniono to w wydruku ZUS - kwotę ubezpieczenia zdrowotnego, podstawę ustalenia którego stanowiło pobierane świadczenie rentowe (emerytalne) B. B.. Odnosząc się do treści skargi i załączonego do niej pisma ZUS z dnia [...] września 2018 r. (k. 14) należy zauważyć, że kwota wskazana w załączonym do skargi piśmie ZUS, tj. [...], daje podstawy by przypuszczać, że podstawę jej obliczenia stanowiła suma kwoty przychodu wskazanego w PIT 40A – [...] zł pomnożonej przez 9%, co dało [...] a następnie powiększona o kwotę składki z tytułu zatrudnienia wskazaną w piśmie ZUS z tytułu zatrudnienia i przyjętą do odliczenia od dochodu rodziny Skarżącej, tj. [...] zł.

Omówione powyżej rozbieżności w dokumentacji akt sprawy zostały całkowicie przemilczane przez organy obydwu instancji. Tymczasem, prawidłowość poczynionych wyliczeń, w analizowanej sprawie ma kluczowe znaczenia dla oceny zasadności złożonego przez Skarżącą wniosku.

Reasumując, organy w niniejszej sprawie nie wyjaśniły dostatecznie, stosownie do art. 7, 77 i 80 k.p.a. wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne B. B. w 2017 r. Tym samym nie wykazano, że rodzina Wnioskodawczyni przekroczyła kryterium określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa, skoro nie ustalono zgodnie z art. 7, 77 i 80 k.p.a., wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne B. B. w 2017 r.

Ponownie prowadząc postępowanie organy obowiązane będą uwzględnić dostrzeżone w niniejszym wyroku uchybienia przepisom o postępowaniu wyjaśniającym, co powinno polegać na zbadaniu i udokumentowaniu w aktach sprawy wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne B. B. w 2017 r. Następie organ obliczy dochód rodziny Skarżącej z uwzględnieniem zawartych w niniejszym wyroku wskazań.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

Pomimo zgłoszonego żądania (pkt 4 żądania skargi) Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, bowiem na podstawie art. 239 pkt 1 lit a) p.p.s.a. strona Skarżąca działanie organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki zdrowotnej, a do takich zalicza się sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego - z mocy ustawy - są zwolnione od kosztów sądowych, natomiast Skarżąca działała w sprawie osobiście, nie korzystając z pomocy pełnomocnika zawodowego.