Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 47/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 46,  art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus (spraw.), Sędzia WSA Olga Białek, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2010r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "O." w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. Kierownik Referatu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Ś. stosując przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. Modernizacja stacji bazowej telefonii komórkowej P.C. Nr[...], polegającego na wymianie sześciu anten sektorowych i dwóch anten parabolicznych linii radiowych na istniejącej wieży zlokalizowanej na działce nr[...], AM-[...], obręb [...] w Ś. przy ul. M.S.-C., wszczęte w dniu 19 września 2006r. na wniosek P. "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. S.[...] , reprezentowanej przez pełnomocnika.

Wydanie decyzji poprzedziły: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2008r., którym uchylono decyzje organów pierwszej i drugiej instancji podjęte w tej sprawie oraz wydane w jego następstwie decyzje Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. i z dnia [...]r., umarzające postępowanie i uchylające te orzeczenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. – odpowiednio – z dnia [...] r. i z dnia [...] r.

Kasacyjne orzeczenia Kolegium wydane były po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez Stowarzyszenie Ekologiczne "O." z siedzibą w Ś.

W uzasadnieniu decyzji opisanej na wstępie organ pierwszej instancji opisał czynności orzecznicze podjęte dotychczas w sprawie, a następnie wyjaśnił, że na podstawie dokonanych dodatkowo czynności ustalono, że na azymucie 20o do odległości 200 metrów od masztu znajduje się pawilon handlowy i stacja benzynowa o wysokości nie przekraczającej 10 m, na azymucie 1300 do odległości 200 m od masztu znajdują się garaże, budynek magazynowo – usługowy oraz budynek warsztatu samochodowego o wysokości nie przekraczającej 6 m, na azymucie 2600 do odległości 200 m od masztu teren jest niezabudowany, natomiast teren otaczający miejsce lokalizacji stacji bazowej ma charakter usługowy. Organ orzekający wskazał również, że najbliższy budynek mieszkalny wielorodzinny znajduje się w odległości 175 m od masztu (nie na azymucie anteny), a na azymucie 200 odległość do budynku mieszkalnego wynosi ponad 200 m, natomiast budynki administracyjne znajdują się w odległości: 156 m – Starostwo, 146 m – Urząd Skarbowy (pomiędzy azymutami anten), 85 m – budynek magazynowo-usługowy, 128 m – siedziba Spółdzielni Mieszkaniowej (obok azymutu anteny). Organ podał również w uzasadnieniu, że z obliczeń przedstawionych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że wytworzone pole elektromagnetyczne o wartościach wyższych od dopuszczalnych (powyżej 0,1 W/m2) będą występowały wyłącznie na znacznej wysokości tj. powyżej 15,24 m npt i wystąpią maksymalnie do odległości 68,34 m od płaszczyzny anten.

Ponadto wyjaśnił, że uwzględniając założenia inwestora, iż równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny [...] wynosi [...] tzn. mieści się pomiędzy 2000 i 5000 W, a jednocześnie nie ma miejsc dostępnych dla ludności w odległości poniżej 150 m od środka elektrycznego wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny, należy przyjąć, że analizowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

W dalszej części uzasadnienia organ orzekający – odnosząc się do zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez Stowarzyszenie Ekologiczne "O." stwierdził, że prowadzi postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie posiada uprawnień do ich kwestionowania. Wskazał również, że wniosek inwestora i raport o oddziaływaniu na środowisko były opracowane zgodnie z obowiązującą ustawą – Prawo ochrony środowiska, a przeprowadzona analiza oddziaływania wskazuje, że poziom pól elektromagnetycznych mieści się w granicach ustanowionego standardu emisyjnego, a więc jest dopuszczalny i nie prowadzi do zagrożenia środowiska. Potwierdza to zmiana przepisów i opracowana na ich podstawie kwalifikacja przedsięwzięcia, a dokumentów tych nie podważali: Minister, Wojewoda i Marszałek Województwa.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że na załączniku do opinii nr [...] Stowarzyszenie Ekologiczne "O." pokazało zasięgi oddziaływania pól elektromagnetycznych dwóch stacji bazowych znajdujących się w odległości ok. 500 metrów od siebie. Na rysunku widoczne są pola o gęstości mocy powyżej 0,1 W/m2 sięgające do odległości ok. 68 m i znajdujące się na różnych wysokościach, zatem nie ma możliwości wzajemnego oddziaływania pól tych stacji.

Od opisanej powyżej decyzji odwołanie wniosło Stowarzyszenie Ekologiczne "O." oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś.

Stowarzyszenie zarzuciło organowi pierwszej instancji naruszenie postanowień kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. art. 6-9, 28, 29, 77 § 1, 80, 107 § 3, 154 i 156 § 1, ponadto naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, naruszenie art. 44 i art. 323 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz naruszenie § 4 pkt 1 regulaminu Stowarzyszenia. Wskazało również, że wykonanie zaskarżonej decyzji prowadzi nieuchronnie do rozbudowy przez operatora mocy emisji stacji nr [...] bez jakichkolwiek uzgodnień administracyjnych gminy i starostwa. Do odwołania dołączone zostało przez Stowarzyszenie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności pkt 6.5 w rozdziale III.5.4 załącznika nr 1 uchwały Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ś.

Natomiast Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś. w odwołaniu zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7 kpa oraz brak samodzielnych ustaleń faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W obszernym uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, uwzględniając w nim szczegółowy opis wszystkich czynności procesowych, w tym orzeczniczych podjętych w tej sprawie, a następnie wyjaśniło, że w dniu 15 listopada 2008r. weszła w życie ustawa z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227). W myśl art. 153 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienionej w art. 144 (tj. ustawy – Prawo ochrony środowiska), a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1.

Następnie organ odwoławczy podał, że zakres przedmiotowy obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa art. 46 ust. 1 ustawy -Prawo ochrony środowiska.

Według postanowień tego przepisu realizacja:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy,

2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar

- jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Z kolei art. 51 ust. 1 stanowi, iż sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają:

1) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2.

Planowane przedsięwzięcie w dacie wpływu wniosku w tej sprawie , tj. [...]r. było zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, określonych w § 2 ust.1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz.U.Nr 257, poz. 2573), dla których wymagane było sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Z dniem 31 sierpnia 2007r. weszło w życie rozporządzenie z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 158, poz. poz. 1105).

Planowane przedsięwzięcie tj. modernizacja stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. C. -Nr [...] polega na wymianie sześciu anten sektorowych i dwóch anten parabolicznych linii radiowych na istniejącej wieży zlokalizowanej na dz. Nr[...], AM [...], obręb [...] w Ś. przy ul. M. S.- C. Docelowa równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi nie mniej niż 2000 W (dla anteny [...] W), a jednocześnie w odległości nie większej niż 150 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny nie ma miejsc dostępnych dla ludzi. Teren otaczający miejsce lokalizacji stacji bazowej ma charakter usługowy.

Na azymucie 20° istniejący obiekt to pawilon handlowy i stacja benzynowa o wysokości nie przekraczającej 10m,

na azymucie 130° znajdują się garaże oraz budynek magazynowo-usługowy o wysokości nie przekraczającej 6m,

na azymucie 260° jest teren niezabudowany.

Najbliższy budynek mieszkalny wielorodzinny znajduje się w odległości 175 m od masztu. Budynki administracyjne usytuowane są w odległości 156 m (Starostwo), 146 m Urząd Skarbowy, 85 m budynek magazynowo- usługowy, 128 m siedziba Spółdzielni Mieszkaniowej.

Z wykonanych przez autorów raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ("G." A. i R. S.) obliczeń przewidywanych odległości osi głównej wiązki promieniowania anten rozsiewczych nad miejscami dostępnymi dla ludności, wynika, że największe zbliżenie osi do granicy miejsc dostępnych (po uwzględnieniu wymaganych 2m oraz po dodatkowym uwzględnieniu nierówności terenu) wyniesie 1, 8 m i wystąpi w sektorze o azymucie 130°. Wytwarzane pola elektromagnetyczne o wartościach wyższych od dopuszczalnych (powyżej 0,1 W/m2) będą występowały wyłącznie na znacznej wysokości, tj. powyżej 15,24 m npm i wystąpią maksymalnie do odległości 68,34 od płaszczyzny anten.

Zatem w świetle obowiązujących od dnia 31 sierpnia 2007r. przepisów przedsięwzięcie, polegające na instalacji urządzeń radiokomunikacyjnych, w których równoważna moc promieniowania izotopowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż 2000 W, a miejsca dostępne dla ludności nie znajdują się w odległości nie większej niż 150 m od środka elektrycznego wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania, nie kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko nie jest wymagane.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Podstawę prawną decyzji stanowią w zasadzie przepisy prawa materialnego, powszechnie obowiązujące, a więc stanowione przez ustawy i akty wykonawcze wydane w wykonaniu delegacji ustawowej.

Organ rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji.

Kolegium wyjaśniło następnie, że art. 105 § 1 k.p.a. nakazuje organowi administracji umorzenie postępowania w razie stwierdzenia jego bezprzedmiotowości.

W świetle utrwalonego orzecznictwa oraz poglądów doktryny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Umorzenie postępowania stanowi załatwienie sprawy "w inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Przesłanka umorzenia postępowania może wystąpić w postępowaniu trybu zwykłego albo też postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych (komentarz k.p.a. Wydawnictwo C.H. Beck-Warszawa 2008, s. 498 nast.; B, Adamiak, J. Borkowski).

Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2003r. sygn. akt III SA 2225/01, stwierdził, iż "przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu". Przyczyną umorzenia postępowania może być m.in. uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. Organ wskazał również, że rozporządzenie z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 158, poz. 1105), które weszło w życie z dniem 31 sierpnia 2007r. nie zawierało przepisów przejściowych, oznacza to, że jego przepisy należy stosować także w postępowaniach w sprawach wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć, wszczętych a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.

W ocenie Kolegium w aktualnie obowiązującym stanie prawnym przedmiotowe przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 i w § 3 powołanego rozporządzenia.

Wobec powyższego w sprawie w obecnym stanie prawnym nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. planowanego przedsięwzięcie (art. 46 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska).

Ponadto odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia Ekologicznego "O." w Ś. w kwestii naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 28, art. 29 i art. 154 k.p.a. Kolegium stwierdziło, iż są one całkowicie bezpodstawne, bowiem art. 28 k.p.a. zawiera definicję strony postępowania natomiast art. 29 k.p.a. wskazuje na rodzaje podmiotów będące stronami , z kolei art. 154 k.p.a. dot. wzruszenia decyzji ostatecznej nietworzących praw nabytych dla stron , zaś w art. 156 k.p.a. wskazane zostały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Wskazało przy tym, że nie mogło się ustosunkować do zarzutu Stowarzyszenia, iż wykonanie zaskarżonej decyzji prowadzi nieuchronnie do rozbudowy przez operatora mocy emisji stacji nr [...] bez jakichkolwiek uzgodnień administracyjnych gminy i starostwa z uwagi na to, że odwołujące się Stowarzyszenie nie poparło swojego stanowiska żadnymi argumentami ani dowodami.

W związku z dołączonym przez Stowarzyszenie Ekologiczne "O." w Ś.do pisma z dnia [...] r. rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności pkt 6.5 w rozdziale III.5.4 załącznika nr 1 uchwały Rady Miejskiej w Ś. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ś, Kolegium wyjaśniło, iż jedynie w przypadku postępowania w przedmiocie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych organ bada zgodność lokalizacji zamierzonego przedsięwzięcia z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego.

Zdaniem Kolegium niezasadny jest również zarzut Spółdzielni Mieszkaniowej w Ś. w kwestii naruszenia przez organ I instancji art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności i niepoczynienia własnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów procesowych.

Zdaniem Kolegium w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Stowarzyszenie Ekologiczne "O." w Ś. i spółdzielnia Mieszkaniowa w Ś. oraz inne strony postępowania były informowane o wszystkich czynnościach podejmowanych przez organ. Wnioski istotne dla sprawy, zgłaszane przez skarżących były analizowane. Na każdym etapie postępowania zapewniono stronom czynny w nim udział.

Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, iż organ nie ma podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ewentualnych zagrożeń związanych z emisją w dopuszczalnych granicach, powołując się jednocześnie na stwierdzenie zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009r. sygn. akt II OSK 581/08, iż "oddziaływanie na środowisko w granicach dopuszczalnych jest zgodne z prawem, a szczegółowe kwestie odpowiedzialności w ochronie środowiska pozostają poza sferą działania administracji i sądownictwa administracyjnego, o ile nie dotyczą przypadków unormowanych w art. 362 i następnych ustawy – Prawo ochrony środowiska".

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowało Stowarzyszenie Ekologicznej "O." z siedzibą w Ś., reprezentowane przez Prezesa L. M., Sekretarza S. K. i Skarbnika R. K.

W petitum skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przedstawiciele Stowarzyszenia wskazali, że kierują się "szeroko pojętym interesem społecznym obejmującym obronę zagrożonego zdrowia i życia ludności na O. M. oraz pracowników zatrudnionych w markecie "I.", Urzędzie Skarbowym, Starostwie Powiatowym i Spółdzielni Mieszkaniowej (vide→ także art. 68 ust. 3 Konstytucji RP) i zachowanie wartości użytkowej (budowlanej) i rynkowej działki nr [...] Spółdzielni Mieszkaniowej" oraz postanowieniami: art. 122a i art. 329 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, art.art. G-9, 77 § 1, 80, 84 § 1, 105 § 2, 107 § 3, 156 § 1 pkt 2 i pkt 6 kodeksu postępowania administracyjnego, art. art. 58 § 2, 143, 144 i 245 kodeksu cywilnego, art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i § 4 pkt 1 Regulaminu (statutu) Nr [...] Stowarzyszenia Ekologicznego "O." i wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania. (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło wstrzymania zaskarżonej decyzji, stosując przepis art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie ustosunkowało się merytorycznie do naruszenia przez organ w decyzji nr [...] przywołanych przepisów prawa materialnego.

Nadto wyjaśniono, że podstawowym celem rozbudowy stacji bazowej nr [...] jest zwiększenie jej całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji z NEIRP=[...] [W] do NEIRP=[...] [W], który to parametr został - zdaniem Stowarzyszenia -celowo przemilczany w decyzji organu I instancji oraz decyzji Kolegium. Takie zaś metodyczne postępowanie mające na celu oszukanie i spacyfikowanie społeczeństwa, stanowiło naruszenie art. 7-9 KPA oraz jest zaprzeczeniem misji ustawy z dnia 3 października 2008 r., zachęcającej społeczeństwo do udziału w ochronie środowiska.

Skarżące Stowarzyszenie podało również w uzasadnieniu skargi, że inwestor zamontował w III kwartale 2008r. na maszcie dodatkowe anteny rozsiewcze i radioliniowe, a tym samym rozbudował nielegalnie moc emisji i jednocześnie dokonał manipulacji numerami stacji, ignorując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2008r. (sygn. akt II SA/Wr 691/07) oraz wszelkie obowiązujące procedury prawne.

Ponadto wyjaśniając zasadność złożonej skargi wskazano, że Kolegium wszystkie wywody oraz rozstrzygnięcie oparło na rozporządzeniu z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów, zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. W tym miejscu podniesiono, że prawodawca rażąco naruszył normę, stanowiącą, że akt wykonawczy nie może zawierać przepisów sprzecznych z postanowieniami ustawy.

Nadto podkreślono, że korporacje radiokomunikacyjne generując powyższe rozporządzenie ustaliły w nim nowe kryteria dla kwalifikacji stacji bazowych telefonii komórkowej w zakresie szkodliwego oddziaływania i obowiązku przedłożenia przez inwestora do samodzielnej oceny organu raportu oddziaływania na środowisko. Zdaniem strony skarżącej kryteria te zostały oparte, na wskazanych w skardze "oszustwach naukowych" z zakresu fizyki, bioelektroniki, co stanowi rażące naruszanie art. 38, 39 i 68 ust. 3 Konstytucji RP. Zauważono także, że z dniem 31 sierpnia 2007 r. korporacja radiokomunikacyjna może dowolnie ustalać i podwyższać moc emisji stacji bazowej oraz tak manipulować azymutami i maksymalnym pochyleniem osi dyfuzorów, aby zawsze móc uzasadnić, że przykładowa stacja nigdy nie zostanie zaliczona do przedsięwzięć działających szkodliwie, wymagających konsultacji społecznej i przedłożenia do uzgodnienia przez organ raportu oddziaływania na środowisko.

W dalszej części uzasadnienia zważono, że wydane z umocowania ustawy rozporządzenie nie może być sprzeczne z tą ustawą. Ustawodawca mając bowiem na uwadze ochronę zdrowia ludności przed szkodliwym oddziaływaniem mikrofalowych pól elektromagnetycznych, zastrzegł wyraźnie w art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r., że wokół każdej stacji bazowej telefonii komórkowej (niezależnie od wyniku klasyfikacji wg rozporządzenia) o całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp ≥ [...] [W] muszą być dokonane pomiary poziomu gęstości mocy tych pól. Z powyższego zaś wynika, że oczywistym jest dla każdej rozumnie myślącej i wnioskującej osoby, że stacja bazowa o całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp ≥ [...] [W] działa szkodliwie na środowisko (zdrowie ludzi, zwierząt i roślin). Gdyby zaś stacja taka nie oddziaływała szkodliwie na środowisko, to ustalony przez ustawodawcę dla stacji bazowych dolny próg całkowitej mocy emisji Neirp = [...] [W] i wymóg konieczności kontrolnych pomiarów byłby kompletnym nonsensem, powodującym tylko zbędne koszty.

Zdaniem strony skarżącej – wskutek rażącej sprzeczności z nadrzędną ustawą powyższe rozporządzenie, "oparte na oszustwach" jest z mocy hierarchiczności prawa nieważne, co w konsekwencji implikuje z mocy prawa (art. 11 POŚ) i w myśl art. 156 § 1 pkt 2 i 7 KPA nieważność tak decyzji wydanej w I jak i w II instancji. Wskazano także, iż akt prawa miejscowego nie może legalizować rażącego naruszenia ustawy.

W dalszej części strona skarżąca wskazała, że organy rozpoznające niniejszą sprawę zupełnie przemilczały zarzuty strony skarżącej, że uwarunkowania eksploatacyjne stacji bazowej nr[...] , rozbudowanej do całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp = [...] [W], spowodują w myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003r. naruszenie: art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 58 § 2, 143, 144, 245 Kodeksu cywilnego.

W końcowej części uzasadnienia wskazano, że tak decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego "usiłuje" zalegalizować ewidentne naruszanie przez inwestora przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 18 stycznia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, a w wyczerpującym uzasadnieniu tego wniosku przedstawiło argumentację tożsamą z prezentowaną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego doręczone zostało Sądowi pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w Ś., reprezentowanej przez Prezesa Zarządu A. M. i zastępcę Prezesa J. M., w którym przedstawiciele Spółdzielni oświadczyli, że popierają wniosek skarżącego Stowarzyszenia o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucili m.in. że organ odwoławczy podejmując decyzję w sprawie nie dokonał samodzielnie żadnych ustaleń, ale uwzględnił przy orzekaniu dane zawarte w dokumencie opracowanym przez A. S. w lutym 2009r. na zlecenie wnioskodawcy pn. Kwalifikacja przedsięwzięcia nr[...] – instrukcja urządzeń radiokomunikacyjnych na istniejącym obiekcie budowlanym maksymalnie EIRP anten radiokomunikacyjnych planowanych do zainstalowania na stacji bazowej".

W dołączonym do akt piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2010r. skarżące Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie dodatkowych dowodów, jakie stanowiły załączone do pisma dokumenty.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 6 maja 2010r. przedstawiciel Stowarzyszenia oświadczył, że popiera skargę i wnioski w niej zawarte, przedstawiając w uzupełnieniu dodatkową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i zastosowaniu przepisu art. 135 tej regulacji, stanowiącego, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Ponadto – poprzedzając przedstawienie motywów podjętego wyroku – należy wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zmianą stanu prawnego, albowiem od 15 listopada 2008 r. procedura oceny oddziaływania na środowisko została wyodrębniona do autonomicznego aktu prawnego i znalazła się w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227). Mając jednak na względzie, kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem wziął pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu jego wydawania, a zatem regulację ustawową zawartą w ustawie Prawo ochrony środowiska.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu stanowi przebudowa stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P C. Nr [...] polegająca na wymianie sześciu anten sektorowych i dwóch anten parabolicznych linii radiowych na istniejącej wieży zlokalizowanej na działce nr[...] , AM-[...], obręb [...] w Ś. przy ul. M.S.-C. Zdaniem organów administracyjnych z uwagi na fakt, iż docelowa równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi – dla anteny [...] W tj. mieści się pomiędzy 2000 i 5000 W, a jednocześnie w odległości nie większej niż 150m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny nie ma miejsc dostępnych dla ludzi - analizowane przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym nie wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się jednak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Zważyć przede wszystkim należy, że stosownie do postanowień art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. ( Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.) realizacja:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2,

2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar

- jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej "decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach".

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tejże ustawy sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają:

1) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2;

3) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2.

Mając zatem na względzie powyższe regulacje normatywne wskazać należy, iż w sytuacji gdy planowana inwestycja może znacząco oddziaływać na środowisko jej realizacja jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Jak nadto wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyroku z dnia 27 listopada 2008r. (sygn. akt II SA/ Kr 885/08), podzielonym przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę, "postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadza organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 48 ust. 1 prawa ochrony środowiska). Organ ten zobowiązany jest wszechstronnie rozpoznać sprawę określając, analizując i oceniając czynniki wymienione w art. 47, m. in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między wymienionymi czynnikami, możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu". Zakres zatem oceny planowanej inwestycji w takiej decyzji jest ściśle określony i sprowadza się w zasadzie do oceny zgodności z wymogami ochrony środowiska, a konkretyzując – do analizy wskazanego przedsięwzięcia w aspekcie jego oddziaływania na środowisko.

W rozpoznawanej sprawie istotne jest przede wszystkim właściwe ustalenie czy, planowana inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Przepis z § 2 ust. 1 pkt 7a powyższego rozporządzenia stanowi, że sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaga m. in. przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko polegające na instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej, radiolokacyjnej, z wyłączeniem radiolinii emitującej pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300.000 MHz, w których równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi: nie mniej niż 2.000 W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż 100m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt 8e tegoż aktu sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać następujące rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w tym m.in. instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt 7, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300.000 MHz, w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż 2.000 W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż 150 m i nie mniejszej niż 100 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny.

Po myśli zaś § 4 powyższego rozporządzenia parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego - w którym planowana inwestycja polega na wymianie sześciu anten sektorowych i dwóch anten radioliniowych zważyć należy, iż organy nie uczyniły zadość dyspozycji zawartej w § 4 powyższego rozporządzenia. Przy obliczaniu bowiem równoważnej mocy promieniowanej izotropowo nie zsumowały mocy wszystkich sześciu anten, do czego były obowiązane.

Wskazać przy tym należy, że także art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008, Nr 199, poz. 1227) stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wskazane tam uwarunkowania, w tym także rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Zauważyć również trzeba, że także raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji (art. 66 ust. 1 pkt 8 powyższej ustawy).

Powyższe regulacje normatywne wskazują, więc, iż ważne jest nie tylko przeanalizowanie rodzaju planowanej inwestycji samej w sobie, ale także jej powiązanie z innymi znajdującymi się w obszarze, na który będzie oddziaływać - mając na względzie nieuniknioną przecież w takich przypadkach kumulację oddziaływań na środowisko. W rozpoznawanej sprawie wskazanie mocy promieniowania izotropowo wyznaczonego dla jednej anteny stanowi więc tylko swoisty wycinek oceny, charakterystyki planowanej inwestycji, a zatem nie może zostać uznane za miarodajne. Tak ustalony stan faktyczny wyklucza bowiem możliwość trafnego zastosowania norm prawa materialnego, w tym przede wszystkim wskazania czy inwestycja ta znacząco oddziałuje na środowisko.

Zaniechanie zsumowania mocy wszystkich sześciu anten przy obliczaniu równoważnej mocy promieniowanej izotropowo oraz wyczerpującego uzasadnienia w tej kwestii stanowiło naruszenie przepisów postępowania, a dokładniej art. 7, 8 i 77 KPA. Celem bowiem tychże regulacji prawnych jest nałożenie na organ administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez zobligowanie organu prowadzącego postępowanie administracyjne nie tylko do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale również do podjęcia czynności mających na celu zebranie tegoż materiału. W doktrynie podkreśla się, iż uzyskanie pełnego materiału dowodowego, to zebranie dowodów odnoszących się do wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy okoliczności. Nadto nałożony na organy obowiązek przeprowadzenia całego postępowania dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. W sytuacji jednak gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 402-405). Sąd nie miał wątpliwości, iż wobec powyższych uchybień związanych z brakiem należytego ustalenia stanu faktycznego także i uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać należy za wadliwe. Przede wszystkim zważyć należy, że uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Celem uzasadnienia jest dokładne i kompletne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia. Strona postępowania ma bowiem prawo do uzyskania pełnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję. Z uzasadnienia powinno więc wynikać, że organ rozpoznający konkretną sprawę przeprowadził dokładną analizę stanu faktycznego, ustalił wszystkie zaistniałe w sprawie okoliczności, które miały znaczenie dla podjęcia decyzji, a także wyjaśnił znaczenie zastosowanej normy prawnej.

Nie budzi wątpliwości to, że w rozpoznawanej sprawie brak należytego ustalenia okoliczności stanu faktycznego miał wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, że w niniejszej sprawie sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie wymagałoby gdyby inwestycja polegała tylko na wymianie jednej anteny o wskazanej powyżej docelowej równoważnej mocy promieniowania izotropowo. Jednakże w sytuacji, gdy planowane przedsięwzięcie polega na wymianie 6 takich anten, to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organów, iż niniejsza inwestycja nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Przedstawione powyżej okoliczności upoważniają do stwierdzenia, że organy orzekające w sprawie stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania nie ustaliły w sposób wymagany prawem zaistnienia jej przesłanek, a dokonując oceny istotnych w sprawie okoliczności przekroczyły granice swobody w tym zakresie, przyjętej w przepisie art. 80 kpa.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny - stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenia te odpowiadają treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powoływanej poprzednio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie ze wskazanym przepisem, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 powołanej powyżej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien przeprowadzić czynności procesowe w sprawie z uwzględnieniem uwag zawartych w uzasadnieniu i podjąć orzeczenie w sprawie stosownie do dokonanych w sprawie ustaleń i oceny istotnych w niej okoliczności.

H.B. 15.06.2010r.