Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2508/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 par 1, par. 2par 3, art. 11, art. 13, art 19 a
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister Sprawiedliwości odmówił powołania E. M. na stanowisko notariusza, uznając, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie - tj. nie posiada przymiotu nieskazitelności charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, a nadto dotychczasowe postępowanie E. M. budzi wątpliwości co do jej rzetelności.

W dniu [...] czerwca 2016 r. E. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] i wydania decyzji o powołaniu jej na stanowisko notariusza w R. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie,

2) art. 7 k.p.a. poprzez uchybienie przez Ministra Sprawiedliwości zasadzie praworządności, która zobowiązuje każdy organ administracyjny do wykonywania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i prawnego sprawy,

3) art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 142 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a. oraz art. 89 k.p.a. w związku z art. 13 § 2 k.p.a., albowiem Minister Sprawiedliwości naruszył zaskarżonym orzeczeniem zasadę prawdy obiektywnej, poprzez zaniechanie w całości przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą,

4) art. 104 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. wobec powołania ustaleń faktycznych

i prawnych nieistniejących w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia, w części dotyczącej:

- zarzutu niepłacenia przez skarżącą składek na rzecz samorządu radcowskiego

i istnienia znacznych zaległości w tym zakresie, mimo, że na dzień [...] czerwca 2016 r. zaległości te wynosiły [...] złotych, co stanowiło równowartość należności za dwa miesięczne okresy płatności,

- dokonania przez Ministra Sprawiedliwości ustaleń dowodowych sprzecznych

z ustaleniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zakresie dotyczącym daty wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie odwołania E. M. ze stanowiska notariusza w sprawie [...].

Ponadto E. M. ponownie złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., na podstawie art. 89 § 1 i § 2 k.p.a., oddalony został wniosek E. M. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w przedmiotowym postępowaniu.

Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r., E. M. nadesłała kopię pisma procesowego, skierowanego do Sądu Rejonowego w R., z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie przeciwko [...] S. A. o pozbawienie wykonalności i tytułu wykonawczego (sygn. akt [...]), a przy piśmie z dnia [...] września 2016 r. postanowienie Prokuratury Rejonowej w K. z dnia [...] listopada 2006 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie działania przez urzędników Starostwa Powiatowego w K. oraz Sądu Rejonowego w K. na szkodę prowadzonej przez E. M. kancelarii notarialnej w K. (sygn. akt [...]). Ponownie podniosła także, że konieczne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku E. M. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w R., przy udziale Izby Notarialnej w R., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2016 r. o odmowie powołania E. M. na stanowisko notariusza.

Minister stwierdził, że zarzuty podniesione przez wnioskodawczynię nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie Minister wskazał, że w niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., nie zachodzi konieczność przesłuchania strony, o czym mowa w art. 86 k.p.a., czy też przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w myśl art. 89 k.p.a., gdyż wyjaśnione zostały wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Za nieuzasadnione uznał zarzuty E. M., że postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie naruszało zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 142 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a. oraz art. 89 k.p.a. w związku z art. 13 §2 k.p.a.

Minister podkreślił, że powołanie na stanowisko notariusza może nastąpić, jeżeli kandydat spełnia wszystkie wymogi przewidziane w przepisie art. 11 ustawy - Prawo o notariacie. Jak zasadnie podniesiono w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. dowody przeprowadzone w sprawie pozwalają ustalić, że E. M. spełnia wymienione w art. 11 pkt 1, 1a, 3 - 7 oraz 12 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o notariacie przesłanki powołania na stanowisko notariusza. Posiada obywatelstwo polskie, korzysta z pełni praw publicznych, ma [...] lat i pełną zdolność do czynności prawnych. Ukończyła wyższe studia prawnicze, uzyskała tytuł magistra prawa i wykonywała przez co najmniej 3 lata zawód radcy prawnego.

W ocenie organu zgromadzone w sprawie dowody, jak również okoliczności powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie pozwalają na przyjęcie, że E. M. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, bowiem jej dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej nie odpowiada przyjętemu wizerunkowi osoby zaufania publicznego. Nie spełnia również przesłanki nieskazitelności charakteru, a jej dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności.

Minister Sprawiedliwości ponownie dokonał wnikliwej analizy zebranego

w sprawie materiału dowodowego, wszechstronnie oceniając wszystkie zgromadzone dowody, w szczególności w kwestii przymiotu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza oraz nieskazitelności charakteru, o czym mowa

w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie. zarzuty podważające jej wiarygodność.

Decyzją o powołaniu określonej osoby na stanowisko notariusza Minister Sprawiedliwości powierza jej wykonywanie szczególnie trudnych i odpowiedzialnych zadań, gwarantujących bezpieczeństwo obrotu prawnego. Powołanie na stanowisko notariusza osoby, która takiej gwarancji nie daje, byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Jak już podniesiono, na notariusza jako osobę zaufania publicznego nałożono dodatkowe wymagania, których podstawą jest przede wszystkim zaufanie do notariusza nie tylko klientów, ale również organów i instytucji państwa. Podstawą wykonywania tego zawodu powinny być takie cechy jak: dokładność, uczciwość, rzetelność, należyta staranność, które nabierają szczególnego znaczenia w sferze starannego wypełniania obowiązków nałożonych przez ustawodawcę.

Wszechstronne badanie przed powołaniem na stanowisko notariusza, czy kandydat rzeczywiście daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, jest zadaniem Ministra Sprawiedliwości, który ma czuwać nad tym, aby standardy wykonywania zawodu zaufania publicznego były zachowane. Trafny jest zatem pogląd, że badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo, że skazanie uległo zatarciu. Analogicznie uznać należy, że Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do samodzielnej oceny zdarzeń, które legły u podstaw zarzutów dyscyplinarnych stawianych kandydatowi na notariusza, jeżeli postępowanie dyscyplinarne nie zostało zakończone, jak również gdy zostało zakończone umorzeniem postępowania z uwagi na przedawnienie karalności, czy też skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Zatarcie skazania nie eliminuje jednak uprawnienia, czy wręcz obowiązku Ministra Sprawiedliwości, rozpoznającego wniosek o powołanie na stanowisko notariusza, dokonania ustaleń, czy określony czyn ma wpływ na ocenę etyczno - moralną tej osoby i tym samym ustalenia, czy kandydat ten daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Formalnie zatarcie skazania umożliwia odwołanemu notariuszowi składanie wniosku o ponowne powołanie go na to stanowisko (art. 10 § 1 w zw. z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie). W takiej sytuacji pretendowanie do ponownego wykonywania zawodu notariusza powinno być związane z podwyższeniem wymogu nieskazitelnego charakteru (art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie) z uwagi na dotychczasowe naganne zachowanie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Minister zaznaczył, że z wszystkich wizytacji kancelarii notarialnej E. M., przeprowadzonych zarówno przez wizytatorów samorządu notarialnego, jak również przez sędziego wizytatora do spraw notarialnych wynika, że w jej pracy stwierdzono szereg uchybień, które skutkowały w każdym z przypadków negatywnymi ocenami.

Nieprawidłowości te dotyczyły zarówno kwestii standardu lokalu przeznaczonego na funkcjonowanie kancelarii, jego wyposażenia, sposobu przechowywania dokumentów i pieczęci, prawidłowości prowadzenia ksiąg biurowych, dokumentowania odprowadzania pobranych opłat sądowych i należności podatkowych, jak i prawidłowości formalnej i merytorycznej sporządzanych czynności notarialnych, pobieranych podatków oraz należnego wynagrodzenia. Co więcej, szereg z nich, powtarzało się w całym okresie pracy E. M. na stanowisku notariusza, pomimo sygnalizowania ich przez kolejnych wizytatorów i skierowania do notariusz E. M. zarządzeń zmierzających do ich usunięcia.

Minister Sprawiedliwości podtrzymał także stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji dnia [...] czerwca 2016 r. co do nieprzestrzegania przez wnioskodawczynię wynikających z art. 20 ustawy - Prawo o notariacie zasad w zakresie dni i godzin, w jakich funkcjonować winna kancelaria notarialna a także nieprzyjmowania korespondencji. Nadto, wbrew stanowisku E. M., zgodnie z art. 21 § 2 ustawy - Prawo o notariacie w brzmieniu wówczas obowiązującym , to na niej, jako notariuszu, ciążył obowiązek wyznaczenia zastępcy podczas nieobecności powyżej 3 dni. Prezes rady izby notarialnej zobowiązany był wyznaczyć w kancelarii zastępcę jedynie w sytuacji nieobecności notariusza spowodowanej nieprzewidzianymi przyczynami. Takie zachowanie E. M. uniemożliwiło m.in. przeprowadzenie kolejnej wizytacji (zapisek urzędowy z dnia [...] czerwca 2002 r. sędziego wizytatora ds. notarialnych Sądu Apelacyjnego w R. – A. P.).

Wbrew twierdzeniom wnioskodawczym również skargi, które wpływały do Rady Izby Notarialnej w R., a dotyczące dokonywanych przez nią czynności notarialnych (skarga E. R. z dnia [...] maja 2001 r., skarga W. W. z [...] marca 2002 r.), jak i zaległości z zapłatą czynszu najmu lokalu przeznaczonego na kancelarię notarialną oraz czynszu dzierżawy wykorzystywanego na jej potrzeby sprzętu biurowego (skarga W. P. z dnia [...] września 2001r., skarga G. S. z dnia [...] września 2001 r.), okazały się zasadne.

Za niemające wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości uznał też, jak wskazano w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., zmiany dotyczące REGON, twierdzenia E. M. dotyczące braku doręczenia jej uchwały Rady Izby Notarialnej w R. z dnia [...] października 2001 r. oraz przedstawiane w związku z tym dokumenty. Zarówno kwestia doręczenia uchwały E. M., jak i sama uchwała, w niniejszym postępowaniu nie mają znaczenia. Niewątpliwie odwołanie E. M. ze stanowiska notariusza nastąpiło na mocy art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2003 r., [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Kwestia precyzyjnego ustalenia momentu wszczęcia tego postępowania pozostaje w sprawie bez znaczenia.

Bez wątpienia o braku uchybień nie świadczy, wbrew twierdzeniom E. M., fakt, że Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych nie odmówił wpisu do księgi wieczyste przesłanych przez nią wniosków. Uchybienia wnioskodawczym, szczegółowo omówione w decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2016 r. były bardzo istotne, bo dotyczyły zarówno elementów merytorycznych sporządzanych czynności notarialnych, prawidłowego dokumentowania i odprowadzania pobranych opłat sądowych oraz należności podatkowych, a także ogólnego funkcjonowania kancelarii notarialnej.

W świetle powyższych okoliczności Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że E. M. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przepis art. 11 ustawy - Prawo o notariacie wśród wymogów powołania na stanowisko notariusza wymienia również przesłankę nieskazitelności charakteru.

Zdaniem organu marginalizowanie przez E. M. faktu niewypełniania obowiązków ustawowych, w ocenie Ministra Sprawiedliwości świadczy o tym,

że wnioskodawczyni lekceważy obowiązki nałożone przez ustawodawcę oraz nie zdaje sobie sprawy z możliwych skutków prawnych dla niej oraz potencjalnych klientów, wynikających z naruszenia ustawowych obowiązków, w tym

z niewywiązywania się z obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności notarialnych, co świadczy również o tym, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru,

o jakiej mowa w art. 11 pkt 2 ustawy.

Pismem z dnia [...] października 2016r. E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:

1) naruszenie art. 10 § 1 i art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie i wniosła

o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 156 § 1

pkt 2 k.p.a.,

2) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a., art. 89 k.p.a. w zw. z art. 13 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodów, w tym na rozprawie administracyjnej i zaniechania w całości przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, co skutkowało uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej,

3) naruszenie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. wobec powołania przez Ministra Sprawiedliwości ustaleń faktycznych i prawnych nie istniejących w dacie wydania zaskarżonych decyzji, dotyczących:

a) zarzutu niepłacenia przez E. M. składek na rzecz samorządu radcowskiego i powstania w tym zakresie "znacznych" zaległości, pomimo tego, że na dzień [...] czerwca 2016 r. zaległości wynosiły [...] zł., na dzień [...] września 2016 r. zaległości wynosiły [...] zł. oraz na dzień [...] października 2016 r. zaległości wynosiły [...] zł., co odpowiada należnościom za dwa pełne miesięczne okresy płatności składek na rzecz samorządu zawodowego radców prawnych, nieuwzględnienia, że Sąd Rejonowy w R. (sygn. akt [...]), ustalił "bezprawnie", że skarżąca będąc notariuszem prowadziła kancelarię prawniczą,

b) dokonania ustaleń dowodowych sprzecznych z:

- ustaleniami zawartymi w protokole z dnia [...] września 2003 r., sporządzonym

w Ministerstwie Sprawiedliwości m.in. na okoliczność istnienia jedynego wniosku Rady Izby Notarialnej w R. o odwołanie skarżącej ze stanowiska notariusza oraz na okoliczność braku decyzji wszczętej z jej wniosku w sprawie zmiany siedziby kancelarii notarialnej z K. na T.,

- ustaleniami "dowodowymi" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

i związanymi z tym ustaleniami Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 62/05), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie odwołania notariusza nastąpiło początkowo na skutek wniosku Rady Izby Notarialnej w R. w dniu [...] października 2001 r. na podstawie art. 16 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, a nie jak to ustalił Minister Sprawiedliwości w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, że wszczęcie ww. postępowania w sprawie odwołania notariusza nastąpiło wyłącznie na mocy uchwały Rady Izby Notarialnej w R. z dnia [...] listopada 2002 r., podjętej na podstawie przepisu art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie.

W uzasadnieniu skargi E. M. podniosła kwestię nieprawidłowych,

w jej ocenie, sentencji decyzji Ministra Sprawiedliwości. Wskazała, że zarówno

w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., jak i w decyzji z dnia [...] września 2016 r. pominięty został element przedmiotowy. Brak rozstrzygnięcia co do siedziby kancelarii notarialnej, zdaniem skarżącej, skutkuje nieważnością obu decyzji. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. E. M. wskazała, że Minister Sprawiedliwości w innych sprawach, gdy odmawiał kandydatowi powołania na stanowisko notariusza odmawiał też wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Odnosząc się do decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r. i przeprowadzonego przed jej wydaniem postępowania dowodowego, E. M. ponowiła w skardze zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W pierwszej kolejności odniosła się do podniesionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji naruszenia przez nią przepisu art. 21 § 2 ustawy - Prawo o notariacie. Wskazała, że to na Prezesie Rady Izby Notarialnej w R. ciążył wówczas obowiązek prawny wyznaczenia zastępcy notariusza, gdyż dopiero od dnia [...] sierpnia 2004 r. notariusz jest przedsiębiorcą. Przed tą datą notariusz został określony jako "organ ochrony prawnej", a nie przedsiębiorca. Oznaczało to, w ocenie E. M., że piecza nad wykonywaniem zawodu notariusza sprawowana przez organy samorządu notarialnego, powinna być realnie wykonywana wobec "organu ochrony prawnej, jakim wówczas była kancelaria notarialna E. M.", przez Radę Izby Notarialnej w R. W ocenie wnioskodawczym, dopiero wejście w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej a w konsekwencji uchylenie art. 24a ustawy - Prawo o notariacie zmieniło sytuację notariuszy, ale nastąpiło to już po odwołaniu jej ze stanowiska notariusza.

Uzasadniając zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej, E. M. ponownie wskazała, że ustawodawca zobowiązał Ministra Sprawiedliwości w procesie powołania na stanowisko notariusza do praworządnego działania, przeprowadzenia obiektywnego, wszechstronnego i wnikliwego postępowania dowodowego, dokonania oceny dowodów oraz wyjaśnienia sprzecznych stanowisk stron. Ponadto, w toku postępowania Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do sprawowania "pieczy" nad kandydatem, ze względu na silniejszą pozycję izby notarialnej i rady izby notarialnej w stosunku do pozycji kandydata. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości, zdaniem skarżącej, nie zadośćuczynił jednak tym wymogom, a przez to naruszył przepis art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Nadto ograniczył postępowanie dowodowe, wskutek czego dokonał jednostronnej oceny sprawy, zgodnej wyłącznie ze stanowiskiem Rady Izby Notarialnej w R. Pominął natomiast składane przez nią wnioski dowodowe, w tym wniosek O przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co skutkowało jednostronną oceną jej osoby, "popierającą" argumentację Rady Izby Notarialnej w R. i nie zweryfikowaną clo wodami, które mogły zostać przedstawione na rozprawie. E. M., tak jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że w ten sposób doszło do naruszenia art. 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. Wskazała, że postanowienie w przedmiocie wyznaczenia rozprawy jest aktem związanym i ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że nie jest zależne od woli organu administracyjnego.

W dalszej części uzasadnienia skargi, E. M. wskazała, że Minister Sprawiedliwości: pominął zawiadomienie jakiego dokonała w trybie § 33 Kodeksu Etyki Zawodowej, w kontekście konfliktu z notariusz J. B., nie przeprowadził dowodu z pisemnej korespondencji z byłym Prezesem Sądu Rejonowego

w K., dotyczącej żądań pracowników sądu o uzyskanie porad prawnych, nie odniósł się do prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w R. (sygn. akt [...]) w zakresie dotyczącym przyjęcia daty funkcjonowania kancelarii prawniczej oraz dowodu z dokumentów w zakresie dotyczącym błędnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, co miało negatywny wpływ na funkcjonowanie kancelarii notarialnej oraz zaniechał dokonania oceny prawnej zmiany dotyczącej REGON. Zdaniem skarżącej, rzetelna ocena tych dowodów przez Ministra Sprawiedliwości, pozwoliłaby na weryfikację twierdzeń organów samorządu a podnoszony zarzut braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza "mógłby nie znaleźć potwierdzenia". Odmowa przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę skutkuje obowiązkiem szczegółowego odniesienia się do oceny tych dowodów w uzasadnieniu decyzji, jednak, w ocenie E. M., temu obowiązkowi organ nie zadośćuczynił. Nie została także zachowana zasada równości stron postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej wyłącznie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej pozwoliłoby na zachowanie tej równości.

W dalszej części E. M. podniosła, że obsługa administracyjna kancelarii notarialnej była wykonywana w ramach spółki cywilnej, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia Jakoby to była kancelaria notarialna E. M.

W uzasadnienia skargi E. M. podważyła również zasadność oceny Rady Izby Notarialnej w R., po przeprowadzeniu pierwszej wizytacji skarżącej w 1998 r., podobnie jak wyniki kolejnych wizytacji. Podkreśliła, że wskazane przez wizytatorów uchybienia nie skutkowały oddaleniem przez sąd wniosku o wpis w księdze wieczystej. Ponownie zakwestionowała też informacje, jakie w piśmie z dnia [...] października 2001 r. zawarła notariusz H. C. co do nieobecności w kancelarii, skutkujące, w ocenie E. M., podjęciem uchwały przez Radę Izby Notarialnej w R. "w trybie art. 16 § 1 ustawy - Prawo o notariacie". Wskazała, że nie była jako notariusz ubezpieczona od odpowiedzialności cywilnej, z powodu braku środków finansowych, jedynie przez 1 rok i 9 miesięcy, a nie 4 lata i 5 miesięcy. Nadmieniła, że żadna ze stron wykonywanych przez nią czynności nie wystąpiła do sądu z jakimkolwiek żądaniem, którego j przedmiotem byłoby wdrożenie wobec niej procedury obejmującej odpowiedzialność cywilną. Zakwestionowała także przyjętą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji datę złożenia przez Radę Izby Notarialnej w R. wniosku w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza. Wskazała również na nieprawidłowości w zakresie ustalenia przez Ministra Sprawiedliwości wysokości zaległości w uiszczaniu składek członkowskich na samorząd radcowski. Skarżąca podniosła, że jeśli, w ocenie Rady Izby Notarialnej w R., skargi na jej działalność były uzasadnione, to skutkować to powinno wszczęciem postępowania dyscyplinarnego lub złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zarzuciła też, że organ nie skonkretyzował w jaki sposób i kiedy jej zachowanie stanowiło przeciwieństwo zachowania rzetelnego i respektującego nakazy prawa.

Wobec podniesionych zarzutów E. M. wniosła o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] września 2016r. r i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Stanowisko w sprawie zajęła również Izba Notarialna w R. w piśmie dnia [...] grudnia 2016r., wnosząc o oddalenie skargi.

Skarżąca uzupełniła swoje stanowisko w sprawie w pismach procesowych

z dnia [...] maja 2017r. oraz [...] czerwca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać,

iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organy ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Nie doszło do naruszenia praw skarżącej jako strony. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych.

Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1796 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.

W sytuacji, więc spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko.

Odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy – Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia.

W rozpoznawanej sprawie Krajowa Rada Notarialna, utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. opiniującej negatywnie wniosek E. M. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej.

Jak wynika z akt sprawy E. M. spełnia przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 pkt 1,1a,3,4,5 i 7 ww. ustawy – Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych.

Poza wskazanymi przesłankami ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W ocenie Sądu mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Minister Sprawiedliwości odmawiając powołania E. M. na stanowisko notariusza, zasadnie uznał że nie spełnia ona przesłanek z art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie.

Jednocześnie podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na podstawie przepisów prawa. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób kompletny. Minister Sprawiedliwości dokonał wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co znalazło odzwierciedlenie zarówno w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której ponadto organ sposób szczegółowy odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez E. M. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, że organ dokonał szerokiej i wnikliwej analizy zgromadzonych dowodów, rozważył istnienie po stronie wnioskodawczyni wszelkich przesłanek z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, warunkujących powołanie na stanowisko notariusza oraz wskazał jakie dowody pozwoliły ustalić, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie), a jej dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności.

Jak wynika z akt sprawy ze wszystkich wizytacji działalności notariusz E. M., przeprowadzonych zarówno przez wizytatorów samorządu notarialnego, jak również przez sędziego wizytatora wynika, że w pracy skarżącej stwierdzono szereg uchybień, które skutkowały w każdym z przypadków negatywnymi ocenami. Nieprawidłowości te, omówione szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., dotyczyły zarówno kwestii standardu, lokalu przeznaczonego na funkcjonowanie kancelarii, jego wyposażenia, sposobu przechowywania dokumentów i pieczęci, prawidłowości prowadzenia ksiąg biurowych, dokumentowania odprowadzania pobranych opłat sądowych i należności podatkowych, juk i prawidłowości formalnej i merytorycznej sporządzanych czynności notarialnych, pobieranych podatków oraz należnego wynagrodzenia. Co więcej, szereg z nich, powtarzało się w całym okresie pracy E. M. na stanowisku notariusza, pomimo sygnalizowania ich przez kolejnych wizytatorów i skierowania do notariusz E. M. zarządzeń zmierzających do ich usunięcia. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, jak wielokrotnie podniesiono, dowodzi to, że wnioskodawczym nic tylko nie wyeliminowała uchybień, mimo zaleceń zawartych w zarządzeniach powizytacyjnych, Iecz przez cały okres jej pracy powtarzały się one z coraz większym natężeniem.

W stosunkach zewnętrznych względem osób trzecich działalność kancelarii jako spółki nie ma znaczenia prawnego. Notariusz działający w kancelarii jako spółce działa we własnym imieniu i ponosi odpowiedzialność za czynności przez siebie dokonane.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 2 § 1 ustawy - Prawo o notariacie notariusz w zakresie swoich uprawnień tj. wykonywania czynności notarialnych, działa jako osoba zaufania publicznego. Jak słusznie podkreśla Minister na zaufanie publiczne składa się wiele elementów, takich jak przekonanie o zachowaniu, przez osobę wykonującą ten zawód, dobrej woli, właściwych motywacji, należytej staranności zawodowej oraz wiara w przestrzeganie wartości istotnych dla profilu danego zawodu. Notariusz, jako osoba zaufania publicznego powinien zapewniać pewność transakcji i gwarantować bezpieczeństwo obrotu prawnego. Notariusza, działającego jako osoba zaufania publicznego, musi cechować precyzja, należyta staranność a przede wszystkim respekt dla obowiązującego prawa.

Nie jest zatem dopuszczalne obdarzenie takim zaufaniem osoby, która nie przestrzega obowiązującego prawa i nie stoi na straży bezpieczeństwa obrotu prawnego. Przydatność kandydata do zawodu notariusza winna być oceniana na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych, gwarantującego prawidłowe i rzetelne wykonywanie obowiązków w ramach kancelarii notarialnej. W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie budzi wątpliwości, że E. M. nie gwarantuje prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Wobec powyższego mając zatem na uwadze szczególną rolę, jaką pełni notariusz jako osoba zaufania publicznego w polskim systemie prawnym, Minister prawidłowo uznał, że E. M. nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie.

Zdaniem Sądu bez wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące zmiany dotyczące REGON, postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w R., w sprawie przeciwko [...] S. A. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego wnioski o zwrócenie się o akta spraw ugodowych, a także postanowienie Prokuratury Rejonowej w K. z dnia [...] listopada 2006 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w Uprawie działania przez urzędników Starostwa Powiatowego w K. oraz Sądu Rejonowego w K. na szkodę prowadzonej przez E. M. kancelarii notarialnej w K. (sygn. akt [...]), twierdzenia E. M. dotyczące braku doręczenia jej uchwały Rady Izby Notarialnej w R. z dnia [...] października 2001 r. oraz przedstawiane w związku z tym dokumenty.

Zachowanie E. M., zarówno przy wykonywaniu zawodu radcy prawnego, jak i przy wykonywaniu zawodu notariusza, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pozwala na wniosek, że nie jest ona nieskazitelnego charakteru. Okoliczność tę potwierdza choćby fakt zlekceważenia obowiązków zawodowych tj. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o czym mowa w art. 19a ustawy - Prawo o notariacie, a także obowiązku uiszczania składek na rzecz samorządu zawodowego radców prawnych.

W ocenie Sądu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, dotyczące braku rozstrzygnięcia przez Ministra Sprawiedliwości wniosku E. M. o przeprowadzenie rozprawy. Postanowieniem bowiem z dnia [...] lipca 2016 r. Minister Sprawiedliwości oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie rozprawy, prawidłowo przyjmując, że w sprawie nie zachodziła potrzeba i zasadność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia rozprawy także z uwagi na fakt, że zebrany materiał dowodowy był kompletny, pełny, wyczerpujący i pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy. Minister Sprawiedliwości zapoznał się ze stanowiskiem obu stron postępowania, umożliwił im zgłaszanie wniosków dowodowych i zgromadził wyczerpujący materiał dowodowy poza rozprawą, stąd brak było podstaw faktycznych i prawnych do przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego na rozprawie, a zarzut braku analizy okoliczności podnoszonych przez E. M., uznać należy za nieuzasadniony. Należy podkreślić, że samo żądanie wnioskodawczyni, zwłaszcza w sytuacji gdy przedstawiła ona szeroko swoje stanowisko w sprawie, nie determinuje przeprowadzenia rozprawy.

Minister wydając w sprawie decyzje, zasadnie nie orzekł w przedmiocie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, albowiem element przedmiotowy (wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej) stanowi następstwo elementu podmiotowego (powołanie na stanowisko notariusza) i jako taki nie może samodzielnie istnieć. W przypadku bowiem, gdy Minister Sprawiedliwości po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku

o powołanie na stanowisko notariusza wydaje decyzję, w której powołuje daną osobę na stanowisko notariusza, wyznacza wówczas siedzibę kancelarii notarialnej. W sytuacji natomiast, gdy organ odmawia kandydatowi powołania na stanowisko notariusza, nie rozstrzyga w przedmiocie siedziby kancelarii notarialnej.

Za bezzasadne uznać należało również zarzuty podnoszone przez skarżącą dotyczące nieprawidłowego umocowania pełnomocnika organ i uczestnika postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.