Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2793/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 168 par. 1 i par. 2, art. 169 par. 1 i par. 4, art. 64 par. 1, par. 6 par. 6a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Spółki K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (Skarżącej w niniejszej sprawie), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r. w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 102.893,00 zł z wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 25 stycznia 2008 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek Skarżącej o potrącenie, na podstawie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 102.893,00 zł z wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

Do wniosku Spółka dołączyła kserokopie: zawiadomienia nr 1 z dnia 25 stycznia 2008 r. o dokonaniu przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa adresowane do Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej oraz pisma zawierającego oświadczenie woli (art. 60 k.c.) numer [...] M. S. z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie otwarcia konta bilansowego, a także konto bilansowe wierzytelności od Skarbu Państwa Cedenta M. S. Cesjonariusza M. P., które powróciły do majątku M. P. od Banku [...] SA.

Pismem z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 168 § 2 i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r. poprzez przedłożenie oryginałów dokumentów, o których mowa we wniosku lub ich odpisów poświadczonych notarialnie.

Jednocześnie organ podatkowy zwrócił się z prośbą o przedłożenie (oryginalnych lub poświadczonych notarialnie odpisów) dowodów potwierdzających istnienie wierzytelności wskazanej we wniosku, a w szczególności:

- tytułu prawnego (wyroku sądowego, ugody), na podstawie którego powstała wierzytelność względem Skarbu Państwa,

- tytułu prawnego, na podstawie którego M. P. nabył wierzytelność wobec Skarbu Państwa,

- umowy o przelew wierzytelności z dnia 14 stycznia 2008 r. od M. P., w drodze której Spółka nabyła wierzytelności Skarbu Państwa,

- dokumentu będącego potwierdzeniem bezsporności i wymagalności wierzytelności Skarbu Państwa w kwocie 250.000,00 zł nabytych przez M. S. jako pierwszego właściciela, w związku z art. 417 Kodeksu cywilnego, oraz

- przedłożenia innych oryginalnych dokumentów lub ich odpisów poświadczonych notarialnie, będących potwierdzeniem bezsporności i wymagalności wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

Organ pierwszej instancji poinformował Spółkę, iż niewypełnienie powyższych warunków (tj. nieuzupełnienie braków formalnych) w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 25 marca 2008 r. Spółka złożyła notarialnie poświadczone kopie następujących dokumentów:

- zawiadomienia nr 1 z dnia 25 stycznia 2008 r. o dokonaniu przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa,

- konta bilansowego wierzytelności od Skarbu Państwa Cedenta M. S. Cesjonariusza M. P., które powróciły do majątku M. P. od Banku [...] SA,

- tekstu jednolitego ugody z dnia 23 października 2006 r. ze zmianami określonymi we wspólnym oświadczeniu woli (art. 60 kc) T. H. i M. S. oraz M. P. z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie zmian w umowie z dnia 23 października 2006 r.,

- oświadczenia woli (art. 60 kc) nr [...] w przedmiocie zgłoszenia osobistego majątku,

- zawiadomienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. o dokonaniu przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2007 r.,

- umowy przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa nr [...],

- zawiadomienia nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o dokonaniu przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2008 r. złożonego na podstawie art. 13 w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,

- oświadczenia woli (art. 60 k.c.) nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. osoby uprawnionej do działania w imieniu własnym w przedmiocie poinformowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o aktualnym saldzie wierzytelności od Skarbu Państwa,

- potrącenia wierzytelności z tytułu podatków i składek ZUS.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 216 i art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Spółki z dnia 25 stycznia 2008 r. w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 102.893,00 zł z wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu – jako przyczynę pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia – organ pierwszej instancji wskazał, iż Spółka nie przedstawiła w wyznaczonym terminie dokumentu potwierdzającego istnienie tytułu prawnego, na podstawie którego powstała wierzytelność wobec Skarbu Państwa, o której mowa we wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., wnosząc o jego uchylenie i wydanie stosownego postanowienia stwierdzającego zapłatę podatków. Spółka zarzuciła organowi podatkowemu, iż bezprawnie postanowił pozostawić wniosek bez rozpatrzenia, gdyż przedstawiony przez nią stan sprawy nie zmieścił się w ramach Ordynacji podatkowej, którą uznał za jedyne irozstrzygające definitywnie źródło prawa dla zaistniałej sytuacji. Organ nie uwzględnił przepisów wyższej rangi, jakimi są przepisy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stosowane bezpośrednio i ex proprio vigore i na warunkach art. 91 w zw. z art. 8 Konstytucji RP. W ocenie Spółki mają one pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

Ponadto podniosła, że organ postanowił pozostawić wniosek bez rozpatrzenia ze względu na braki oryginałów dokumentów lub ich kserokopii poświadczonych notarialnie za zgodność z oryginałem, a wymienionych w treści postanowienia, nie biorąc pod uwagę rodzaju wierzytelności, których Spółka użyła do zapłaty podatków przez potrącenie. Wierzytelności te powstały na gruncie umowy dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego, w której Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Sprawiedliwości przejął obowiązek świadczenia, zaś Minister Finansów pełni rolę płatnika, co rozstrzyga definitywnie o ich absolutnym pierwszeństwie i możliwości zastosowania bez jakichkolwiek ograniczeń. Stwierdziła także, iż w związku z wydaniem powyższego postanowienia doszło do naruszenia prawa ochrony własności.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 168 § 2 i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał Spółkę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r. w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. z wierzytelności wobec Skarbu Państwa. Wezwanie zawierało pouczenie, iż nieuzupełnienie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Spółka wprawdzie przedłożyła w dniu 25 marca 2008 r. poświadczone kopie szeregu dokumentów, jednakże wśród tych dokumentów brak jest dokumentu potwierdzającego powstanie wierzytelności względem Skarbu Państwa.

W myśl art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, na który powołała się Spółka w swoim wniosku, zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu:

1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub 419 Kodeksu cywilnego;

2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub 419 Kodeksu cywilnego;

3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;

4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;

5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego;

6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.

Zgodnie z art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej organ pozostawia podanie bez rozpatrzenia, jeżeli strona nie usunie braków zgodnie z pouczeniem.

W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., działanie organu pierwszej instancji polegające na wydaniu w dniu 28 kwietnia 2008 r. postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r. w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. z wierzytelności wobec Skarbu Państwa, było, prawidłowe i znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach.

Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał je za niezasadne, wskazując iż w wydanym w dniu [...] kwietnia 2008 r. postanowieniu organ podatkowy nie rozstrzygał kwestii istnienia bądź nie istnienia wierzytelności, na które powołuje się Spółka lecz stwierdził, iż nie przedstawiła ona w wyznaczonym terminie dokumentu potwierdzającego istnienie tytułu prawnego, na podstawie którego powstała wierzytelność względem Skarbu Państwa. Spółka – pomimo wezwania – nie uzupełniła swojego wniosku z dnia 25 stycznia 2008 r. o dokumenty umożliwiające dalsze prowadzenie postępowania.

Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej w W. poinformował, iż złożone w dniu 20 maja 2008 r. dokumenty wraz z płytą CD-R – nie dotyczą bezpośrednio Strony i nie zmieniły istniejącego stanu faktycznego i prawnego. Ponadto informacje zawarte na nośniku CD-R nie zostały wzięte pod uwagę ze względu na niezachowanie formy dokumentu, o której mowa w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie art. 122, art. 127, art. 169 § 1 i art. 229 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ nie wskazał jakich ustawowych braków jej wniosek nie spełniał, a które uzasadniałyby pozostawienie go bez rozpatrzenia. Wskazanie, że wniosek tylko z tego powodu zostanie odrzucony jeśli strona nie dołączy określonych dokumentów stanowi rażące naruszenie art. 168 oraz art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokumenty takie winny być uzupełniane i badane już w trakcie postępowania podatkowego, które w sposób merytoryczny winno odnieść się do materiału dowodowego i twierdzeń podatnika i zakończyć wydaniem decyzji. Sam wniosek jeżeli zawiera niezbędne elementy jest wnioskiem prawidłowym. Zasada ograniczonego formalizmu zabezpieczająca interes strony winna być zachowana. Odrzucenie wniosku, który spełnia wymogi art. 168 Ordynacji podatkowej uznać należy za działanie mające na celu zbycie wnioskodawcy i w ogóle nie rozpoczęcie postępowania w sprawie przez niego wniesionej.

Spółka podkreśliła, iż wniosek przez nią złożony był jednoznaczny i wskazywał na żądanie potrącenia należności z posiadanych wierzytelności. Wniosek zawierał wszystkie niezbędne elementy jakie powinno spełniać podanie, zgodnie z art. 168 Ordynacji podatkowej, tj.: żądanie, wskazanie osoby, od której pochodzi, adres tej osoby oraz jej podpis.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga okazała się zasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia 25 stycznia 2008 r. w sprawie potrącenia podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 102.893,00 zł z wierzytelności wobec Skarbu Państwa. Postanowienia te naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie u podstaw sporu legło uprawnienie organów podatkowych do pozostawienia bez rozpatrzenia (na podstawie art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej) wniosku Spółki z dnia 25 stycznia 2008 r. – w związku z nie złożeniem w wyznaczonym terminie dokumentów potwierdzających powstanie wierzytelności względem Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Wymogami, o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, stanowiącym, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych oraz podpis (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I FSK 118/06).

Przepisy te regulują wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa – podanie o wszczęcie postępowania spowodowało skutek prawny. Ordynacja podatkowa, jak słusznie podnosi Skarżąca, przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ podatkowy, czy podanie o wszczęcie postępowania wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania.

Przepisy te wyznaczają minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej tej czynności procesowej. Jest to bowiem minimum wymagań bez których nie można ustalić zasadniczych elementów dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie osoby, która składa podanie oraz przedmiotu tego postępowania.

Z brakami formalnymi mamy zatem do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Najlepszym przykładem może być odwołanie niespełniające wymagań określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej. Brak formalny może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania (patrz. np. art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej). Wymóg taki winien jednakże wynikać z przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie – zgodnie z treścią pisma z dnia 25 stycznia 2008 r. – Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o potrącenie podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 102.893,00 zł z wierzytelności Skarbu Państwa. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazała przepis art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej. Pismo to zawierało zatem treść żądania, jak również wskazanie podmiotu, od którego pochodzi oraz jego adresu, a także podpis osoby to pismo wnoszącej.

Zgodnie z art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, na który to przepis powołała się Skarżąca we wniosku – zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu:

1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub 419 Kodeksu cywilnego;

2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub 419 Kodeksu cywilnego;

3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;

4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;

5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego;

6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.

Przepis ten wskazuje zatem, że na wniosek podatnika, zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają potrąceniu z wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa oraz że wierzytelność ta winna być wzajemna, bezsporna i wymagalna, a ponadto wskazuje z jakiego tytułu winna ona wynikać. Przepis ten, ani żaden inny przepis prawa nie zawiera wymogu, aby składając wniosek o dokonanie potrącenia w trybie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, podatnik zobowiązany był do dołączenia jakichkolwiek załączników, w tym dokumentów potwierdzających powstanie czy też istnienie wierzytelności względem Skarbu Państwa.

Oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku o dokonanie, na podstawie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, potrącenia zobowiązania podatkowego z wierzytelności wobec Skarbu Państwa – dla wszczęcia postępowania w sprawie, koniecznym jest by wniosek ten zawierał treść żądania, wskazanie podmiotu, od którego pochodzi oraz jego adresu, a także podpis osoby to pismo wnoszącej. Dla skuteczności prawnej tej czynności procesowej strony tj. wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie potrącenia zobowiązania podatkowego z wierzytelności Skarbu Państwa nie jest wymagane dołączenie do tego wniosku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających powstanie i istnienie tej wierzytelności.

Oczywiście nie oznacza to, że organ podatkowy nie ma prawa i obowiązku sprawdzenia, czy istnieje wierzytelność podatnika wobec Skarbu Państwa, z której możliwe byłoby potrącenie, o które wnosi podatnik. Obowiązek taki wynika przecież z art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednakże ustalenia w tym zakresie mogą być poczynione dopiero w trakcie toczącego się postępowania podatkowego wszczętego żądaniem (podaniem) o dokonanie takiego potrącenia, ponieważ żaden przepis prawa nie przewiduje wymogu dołączania do wniosku dokumentów potwierdzających powstanie i istnienie wierzytelności wobec Skarbu Państwa, o której mowa w art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej. Tak więc w takim wypadku nie może mieć zastosowania przepis art. 169 Ordynacji podatkowej, dotyczący usuwania braków formalnych podania. Nieprzedłożenie przez podatnika ubiegającego się o dokonanie potrącenia, dokumentów potwierdzających powstanie oraz istnienie przedmiotowych wierzytelności, nie może być uznane za brak podania, podlegający usunięciu w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że w sytuacji, gdy podatnik na wezwanie organu podatkowego nie przedstawił tych dokumentów, a organ podatkowy nie dysponuje także takimi dokumentami, nie może pozostawić na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej bez rozpatrzenia podania tego podatnika o dokonanie potrącenia.

Zdaniem Sądu, konsekwencji wynikających z przepisu art. 169 Ordynacji podatkowej nie można zastosować do każdej zwłoki strony w zakresie dopełnienia czynności istotnych dla postępowania wyjaśniającego. Jeżeli przepisy prawa nie określają ich jako wymogi formalne wniosku, konieczność współdziałania strony w postępowaniu nie może być egzekwowana z uwzględnieniem sankcji przewidzianej w art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Tak szerokie pojmowanie pojęcia braków formalnych wniosku, jak przyjęte w niniejszej sprawie dawałoby możliwość uznania za tego rodzaju brak każdą niekompletność materiałów w sprawie, a każde żądanie organu złożenia dodatkowych dowodów, dokumentów lub oświadczeń potrzebnych do wyjaśnienia sprawy w konsekwencji mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3331/06).

Zwrócić należy przy tym uwagę, że na wezwanie organu do nadesłania dokumentów potwierdzających między innymi powstanie wierzytelności wobec Skarbu Państwa Skarżąca nadesłała szereg dokumentów, które w jej ocenie potwierdzają zasadność wniesionego przez nią wniosku. Dokonując oceny nadesłanych dokumentów organ doszedł do przekonania, że Skarżąca nie nadesłała dokumentu stanowiącego dowód potwierdzający powstanie wierzytelności względem Skarbu Państwa. Tym samym organ prowadził w istocie postępowanie wyjaśniające (dowodowe) co do zasadności żądania strony. Braki formalne podania, to jak wskazano powyżej takie braki, które uniemożliwiają procedowanie w sprawie, a zatem także prowadzenie postępowania dowodowego (wyjaśniającego). Stąd w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie organ pozostawia wniosek bez rozpoznania. Nieprzedstawienie natomiast dowodów potwierdzających powstanie oraz istnienie wierzytelności wobec Skarbu Państwa, o której mowa w art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że wnioskodawca nie wykazał powstania i istnienia tej wierzytelności, w związku z czym wniosek nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, co skutkować może odmową dokonania potrącenia.

Podkreślenia wymaga, że stosownie do treści art. 64 § 6 i § 6a Ordynacji podatkowej odmowa potrącenia następuje w drodze decyzji, natomiast potrącenie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W przypadku zatem ustalenia, że istnieje wierzytelność podatnika wobec Skarbu Państwa, o której mowa w art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej organ dokonuje wnioskowanego potrącenia, wydając postanowienie w tej sprawie. W sytuacji natomiast nie wykazania przez podatnika istnienia takiej wierzytelności organ wydaje decyzję o odmowie potrącenia.

W świetle powyższego za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z pozostawieniem wniosku strony bez rozpoznania i w konsekwencji niepodjęciem rozstrzygnięcia co do meritum sprawy za niezasadne należy natomiast uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 122 i art. 229 Ordynacji podatkowej. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 127 tej ustawy, gdyż postępowanie było prowadzone z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest rozpoznać merytorycznie wniosek Skarżącej z dnia 25 stycznia 2008 r., dokonując oceny czy jest on zasadny czy nie.

Uznając, że nie zachodziły przesłanki do pozostawienia podania strony bez rozpoznania, w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak sentencji (pkt 1 i 2). O kosztach orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 3).