Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 535/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant st. sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 4 czerwca 2014 r. , nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. W. (dalej: wnioskodawca, zobowiązany, płatnik skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 czerwca 2014 r., na mocy której organ - ponownie rozpatrując sprawę wskutek wyroku tut. Sądu uchylającego wydaną wcześniej decyzję tego organu z dnia 9 sierpnia 2013 r. - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23 kwietnia 2013 r. odmawiającą stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

A. W. pismem z dnia 22 lutego 2013 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu (dalej ZUS, Zakład) o umorzenie należności składkowych (wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i dodatkowymi opłatami) powstałych z tytułu prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej We wniosku powołał się na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową oraz bezprawne działanie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej skutkującego odebraniem mu koncesji na prowadzenie transportu międzynarodowego, co uniemożliwiło mu kontynuowanie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 255.892,34 zł w tym :

• składek figurujących na koncie osobistym płatnika (NKP [...]) za okres: 10.1998 r. - 12.1998 r., w kwocie 691,90 zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013r. w wysokości 1.891,00zł,

• składek figurujących na koncie pracowniczym (NKP [...]) za okres:

10.1996 r. - 11.1997 r., w kwocie 49.429,40zł, wraz z odsetkami w wysokości 176.438 zł,

• składek na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez płatnika za okres: 09.1999 r. - 11.1999 r., 04.2005 r. - 11.2006 r., 04.2007r ., 06.2007 r. - 10.2012 r. w kwocie 18.441,66zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013 r. w wysokości 8.827,00 zł oraz składek na Fundusz Pracy za okres: 09.1999 r. - 10.1999 r., w kwocie 50,38 zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 22.02.2013 r., w wysokości 123,00zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał w pierwszej kolejności, że jego przedmiotem objęto wyłącznie rozpoznanie wniosku skarżącego w zakresie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie jego samego z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które mogą być umorzone (art. 28 ust.3a u.s.u.s.) oraz składki pracowników w części finansowanej przez pracodawcę (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.). Zatem wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 10.1998 r. - 12.1998 r., a także zaległości na ubezpieczenie zdrowotne, za okres: 09.1999 r. - 11.1999 r., 04.2005 r. - 11.2006 r., 04.2007 r., 06.2007 r. - 10.2012 r. oraz na Fundusz Pracy, za okres: 09.1999 r. - 10.1999 r. będą rozpatrzone na podstawie art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s., natomiast zaległości na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres 12.1999 r., 05.2001 r. – 03.2005 r. zostaną rozpatrzone w odrębnym postępowaniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Dokonując oceny sytuacji skarżącego organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., która skutkowałaby stwierdzeniem całkowitej nieściągalności. Wskazał, że wobec dłużnika za okres od 09/2004 do 11/2006, 04/2007, od 06/2007 do 11/2011 prowadzono egzekucję przez Dyrektora ZUS, która została przekazana Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w [...]. W tej sytuacji, zdaniem organu, nie jest możliwe stwierdzenie czy w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się całości lub części zobowiązania składkowego. Jednocześnie zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia spełnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – (dalej Rozporządzenie).

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 9 sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność. Świadczy o tym fakt, że część należności z tytułu zaległych składek jest zabezpieczona hipoteką przymusową, ustanowioną na nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], stanowiącą własność żony skarżącego (jako dłużnika rzeczowego ZUS z tytułu wierzytelności jej męża). Nie stwierdzono zatem braku majątku, z którego można dochodzić nieopłaconych składek. Organ wskazał przy tym, że w dniu 28.03.2013 r. prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodziły przesłanki określone w § 3 Rozporządzenia.

Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 76 § 1 art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 28 u.s.u.s. i § 3 Rozporządzenia.

W wyniku rozpoznania wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 251/12, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wadliwie i w niepełnym zakresie zostały poczynione ustalenia organu, co do bieżącej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, co w konsekwencji spowodowało przedwczesne uznanie, że nie zachodziła żadna z enumeratywnie przesłanek umorzenia wymienionych w Rozporządzeniu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego, co dotyczyło w szczególności niepełnych ustaleń w zakresie posiadanego przez skarżącego majątku (tj. dysponowania majątkiem rzeczowym w postaci naczep samochodowych) jak też wadliwej oceny stanu zadłużenia skarżącego (organ nie uwzględnił zarówno zadłużenia w stosunku do którego miały zastosowanie przepisy tzw. "ustawy abolicyjnej", a także zadłużenia za późniejsze okresy składkowe, nie objęte wnioskiem skarżącego, jak też pominął zobowiązania w łącznej wysokości 199.837,63 zł dochodzone przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]). Ponadto, wskazując na brak wszechstronnej oceny zebranego materiału pod kątem spełnienia przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia Sąd uznał, że organ winien ponownie odnieść się do ewentualnego wpływu na sytuację finansową zobowiązanego, choroby nowotworowej żony. Zdaniem Sądu, organ wprawdzie słusznie nie uwzględnił tej okoliczności w ocenie dalszej przesłanki z Rozporządzenia, a mianowicie konieczności sprawowania opiekli nad przewlekle chorym członkiem rodziny, nie budzi jednak wątpliwości, że taka choroba niejednokrotnie istotnie wpływa na obniżenie poziomu możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych rodziny, z uwagi na jej konsekwencje finansowe. Szczególnie, że jak wynika z twierdzeń podatnika, nie ponosi on bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i wskazuje, że są one ponoszone przez jego żonę, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Sąd podkreślił jednocześnie, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Sąd uznał, że wymogowi temu organ nie sprostał, gdyż zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywody organu, mające być wyrazem wyważenia tych interesów, miały charakter ogólnikowych stwierdzeń, bez odniesienia się do warunków konkretnej sprawy. Organ nie wyjaśnił zatem dlaczego umorzenie składek skarżącemu należało uznać za nie do przyjęcia z punktu widzenia interesu publicznego i zasad współżycia społecznego. W rezultacie dokonana w zaskarżonej decyzji ocena, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, została przeprowadzona w sposób niepełny i powierzchowny, co naruszało przepis art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym, Sąd zobowiązał organ do przeprowadzenia rzetelnej analizy sytuacji skarżącego z uwzględnieniem prawidłowego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu indywidualnego strony, z uwzględnieniem poglądu, że działania, których skutkiem może być doprowadzenie zobowiązanego do stanu ubóstwa i konieczności zwrócenia się o wsparcie z systemu pomocy społecznej z pewnością nie leżą w interesie publicznym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazaną na wstępie decyzją z 4 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy wydaną w I instancji własną decyzję z 23 kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że uwzględniając wytyczne Sądu uzupełnił materiał dowodowy m.in. o: informacje z [...] Urzędu Skarbowego w [...], informacje z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] oraz o dokumenty i pisma przedłożone przez stronę. Organ podkreślił przy tym, że odmówił uwzględnienia zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych w zakresie: przesłuchania w charakterze świadka I. W., dokumentów obrazujących ciężką chorobę żony I. W., uzupełniającego przesłuchania wnioskodawcy na okoliczność zaistnienia przesłanki umorzenia tj. konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem najbliższej rodziny pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy w sprawie pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia, a okoliczność choroby I. W. oraz braku majątku ruchomego zobowiązanego została już udowodniona w niniejszym postępowaniu.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy w kontekście przesłanek wynikających z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje przypadek całkowitej nieściągalności. Przedstawił poczynione w sprawie ustalenia w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych zmierzające do zaspokojenia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec skarżącego.

W tej kwestii wskazał organ, że w dniach 30.09.2011 r., 24.11.2011 r., 15.12.2011 r, 22.02.2012 r., 14.03.2012 r. i 12.04.2012 r. Zakład wystawił tytuły wykonawcze celem wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2004 r. do 11/2006 r., 04/2007 r., od

06/2007 r. do 11/2011 r. Za ten okres postępowanie egzekucyjne przekazano do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] w związku z bezskutecznością bądź zbiegiem egzekucji na rachunku bankowym w A S.A. Ponieważ w złożonym przez skarżącego wniosku powołano się również na przepisy tzw. ustawy abolicyjnej postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało zawieszone (postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z 28.03.2013 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego), jednakże z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o abolicję pozostawiono bez rozpatrzenia, w dniu 7 kwietnia 2014 r. podjęto postępowanie egzekucyjne.

Organ zaznaczył jednocześnie, że w toku postępowania egzekucyjnego doszło do licytacyjnej sprzedaży nieruchomości skarżącego na rzecz D. i N. M. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o przysądzeniu własności z [...] sygn. akt [...]). Natomiast ujawnionym w księdze wieczystej ([...]) właścicielem drugiej nieruchomości jest żona skarżącego – I. W., będąca dłużnikiem rzeczowym ZUS z tytułu wierzytelności jej męża zabezpieczonych na tej nieruchomości w ramach wpisanych hipotek przymusowych:

1) w kwocie 1.976,38 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 09. 2000 r. do 12.2000 r. na podstawie decyzji z dnia 20.03.2001 r. nr [...];

2) w kwocie 51.679 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na indywidualne ubezpieczenie społeczne za okres od 10.1998 r. do 12.1998 r. oraz na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników za okres od 10.1996 r. do 11.1997 r. na podstawie decyzji z dnia 26.09.2000r. nr [...];

3) w kwocie 10.818,20 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 04. 2003 r. do 08.2004 r. na podstawie tytułów wykonawczych [...];

4) w kwocie 878,90 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02. 2008 r. do 05.2008 r. na podstawie tytułu [...];

5) w kwocie 2.886,10 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07-11.2006 r., 04.2007 r., 06.2007-01.2008 r. na podstawie tytułów wykonawczych [...];

6) w kwocie 7.038,68 zł - zabezpieczającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 09.2004-03.2005 r., ubezpieczenie zdrowotne 09.2004- 06.2006 r. oraz Fundusz Pracy za okres od 09. 2004 r. do 03.2005 r. na podstawie tytułów wykonawczych [...].

Wskazano przy tym, że Zakład wystąpił z pozwem p-ko I. W. o zapłatę ww. zabezpieczonych hipotecznie należności. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. [...], a kolejny termin rozprawy został wyznaczony na 10.09.2014 r.

W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że na chwilę obecną nie można stwierdzić braku majątku, z którego można dochodzić nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku (nie zostało zakończone z uwagi na brak majątku), a część należności została zabezpieczona hipotecznie i może być dochodzona z przedmiotu zabezpieczenia.

W dalszej kolejności organ dokonał oceny przesłanek do zastosowania przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 Rozporządzenia, pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przedstawił zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, z którego wynikało, że skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w B w niepełnym wymiarze etatu, za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 652,43 zł netto, że zamieszkuje z żoną (z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 01.01.1995 r.), jednakże nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (w zamian za to wykonuje wszelkie prace fizyczne wokół domu), nie posiada nieruchomości, mienia ruchomego (zgodnie z danymi z CEPiK posiadane dwie naczepy zostały zbyte w dniu 20.02.2014 r.), praw majątkowych, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Skarżący posiada zobowiązania w kwocie 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych zasądzonych na rzecz Ministra Transportu (postanowienie Sądu Najwyższego z [...] sygn. akt [...]) oraz na kwotę 173.064,16 zł - co wynika z tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego [...] z 13.10.1998 r. sygn. akt [...] (sprawa prowadzona przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. [...]). Żona wnioskodawcy z uwagi na stwierdzone schorzenie w okresie od 15.04.2013 r. do 12.12.2013 r. pobierała zasiłek chorobowy, a od 13.12.2013 r. pobiera świadczenie rehabilitacyjne (za luty 2014 r. kwota zasiłku brutto 339,08 zł-netto 278,08 zł). Podatnik oświadczył, że jako przedsiębiorca nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Organ na podstawie oświadczenia skarżącego przyjął, że stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 711,00 zł i ustalił, że na pokrycie tych oraz innych niezbędnych wydatków (zakup żywności, środków higienicznych, odzieży i obuwia, ochrony zdrowia m.in. zakup środków farmakologicznych dla przewlekle chorej małżonki) rodzina dysponuje kwotą dochodu w wysokości 930,73 zł netto.

W tej sytuacji organ przyznał, że rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji, nie posiada płynności finansowej, a bieżące konieczne wydatki znacznie przewyższają osiągane dochody. Jednocześnie zauważył, że zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, iż bieżące opłaty nie są realizowane z uwagi na brak środków, nie przedstawiono dowodów, że rodzina posiada zadłużenia z tytułu nieuregulowanych opłat za energię elektryczną, wodę, opłatę podatku od nieruchomości itp.

Stwierdzając zatem, że rodzina miesięcznie osiąga dochody poniżej minimum socjalnego (za grudzień 2013 dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego minimum socjalne wynosi 1.765,57 zł) organ uznał, że zachodzi przesłanka opisana w § 3 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia, tj. "gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych". Mimo jednak spełnienia tej przesłanki organ doszedł do wniosku, że umorzenie należności z punktu widzenia interesu publicznego i zasad współżycia społecznego nie znajduje uzasadnienia. Organ podkreślił, że wysokość osiąganych dochodów w przypadku skarżącego i jego żony, jest ściśle zależna od aktywności zawodowej oraz podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie organu, skarżący w przeciwieństwie do żony (której stan zdrowotny nie pozwala na zwiększenie swego dochodu), posiada możliwości osiągania dodatkowego dochodu m.in. z tytułu podjęcia dodatkowego zatrudnienia, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Wniosek taki organ wyprowadził również z tego, że zobowiązany nie udowodnił aby istniały jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające uzyskiwanie przez niego dodatkowych dochodów. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wykorzystuje w pełni swych możliwości zawodowych, o czym świadczy fakt zatrudnienia w B w niepełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem brutto 840,00 zł (netto 652,65 zł) przez okres 7 lat. Przez cały ten okres, mimo osiągania dochodów w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, skarżący nie podejmował żadnych prób poprawy swej sytuacji finansowo – materialnej, chociażby przez podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Brak aktywności zobowiązanego w poszukiwaniu nowych, dodatkowych źródeł dochodów jest tym bardziej niezrozumiały, że aktualnie małżonka skarżącego jest ciężko chora, co pociąga za sobą znaczne zwiększenie koszów przeznaczanych na m.in. zapewnienie środków farmakologicznych i pobyty w szpitalu.

Organ podkreślił, że według informacji zawartych na stronach internetowych [...], [...], [...], skarżący przedstawiany jest jako producent telewizyjny m.in. programu [...] nadawanego w [...] (aktualnie w [...]) oraz współorganizator [...]. Zdaniem Zakładu, znamienny jest fakt, że A. W. mimo zaangażowania w pracę (producent telewizyjny programów ogólnokrajowych) osiąga wynagrodzenie jedynie w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu).

Podsumowując ten wątek sprawy organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 28 u.s.u.s. i wskazał, że w tej kategorii spraw na interes publiczny musi być położony mocny akcent, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych osób opłacających składki i narusza nałożoną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s zasadę równego traktowania ubezpieczonych.

Odnosząc się do kolejnej przesłanki umorzenia, a mianowicie poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności wskazano, że wprawdzie skarżący w trakcie postępowania wyjaśniającego powołał się na straty poniesione w wyniku powodzi mającej miejsce w 1997r., jednakże zdaniem organu, płatnicy którzy ponieśli straty w wyniku klęski żywiołowej mieli możliwość otrzymania pomocy ze strony państwa jak i odszkodowań, a także mieli możliwość odroczenia zapłaty składki bieżącej oraz rozłożenia zadłużenia na korzystnych warunkach. Niewątpliwie wystąpienie powodzi spowodowało zwiększenie trudności finansowych płatnika, jednakże nie zwracał się on wówczas z wnioskiem o udzielenie stosownej ulgi. Stwierdzono też, że trudności finansowe i zadłużenie za pracowników występowało już w okresie poprzedzającym klęskę żywiołową (zaległości m.in. za okres: 10.1996 r. - 07.1997 r.), a zatem to nie poniesione w trakcie klęski straty materialne spowodowały, że skarżący znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej, iż bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa. Nie zaprzestał też prowadzenia działalności po 1999 r.

Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia zaległości z tytułu należności na podstawie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia tj. wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, które pozbawiałyby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ zaznaczył, że skarżący nie wskazał, aby w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej posiadał dolegliwości zdrowotne, które uniemożliwiałyby uzyskiwanie dochodów. Powoływał się wprawdzie na zły stan zdrowia, jednakże nie dostarczył żadnej dokumentacji medycznej, rachunków i faktur potwierdzających zły stan zdrowia. Odnosząc się natomiast do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów o konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą żoną, na dowód czego przedłożono stosowną dokumentację medyczną, Zakład przyznał, że I. W. cierpi na poważne schorzenie i jest to fakt bezsporny. Jednakże, zdaniem organu, z załączonej dokumentacji nie wynikało, aby małżonka wymagała całodobowej, systematycznej opieki oraz pomocy osoby trzeciej w codziennej egzystencji. Za takim wnioskiem przemawia również to, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia na rzecz sprawowania osobistej opieki nad przewlekle chorą małżonką i nie skorzystał z zapisów art. art. 16 ust. 6 u.s.u.s., zgodnie z którym składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem finansują w całości ośrodki pomocy społecznej. Organ zauważył również, że I. W. pomimo choroby nie zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej.

Końcowo organ podkreślił, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związane jest ryzyko finansowe. Wskazał, że przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji jest nie tylko międzynarodowy transport drogowy, ale także np. świadczenie usług w zakresie związanym z rekreacją, kulturą i sportem; prowadzenie studia nagrań muzycznych; świadczenie usług w zakresie reklamy, co oznacza, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy nadal istnieje możliwość faktycznego jej prowadzenia co do pozostałych form. Organ, wskazując na przyczyny zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie transportu międzynarodowego (spowodowane nieudzieleniem licencji przez właściwy organ w związku z niezłożeniem przez skarżącego wniosku w tym zakresie) podkreślił, że działalność gospodarcza nie jest wyrejestrowana, a płatnik jako przedsiębiorca od wielu lat znający prawa rynku dalej świadomie powiększa swoje zadłużenie wobec ZUS – wiedząc, że już posiada wysokie zadłużenie wobec innych wierzycieli. Zaznaczył również, że skarżący nie zwracał się wcześniej z propozycjami spłaty swoich zobowiązań np. w drodze układu ratalnego. Fakt, że działalność nie jest faktycznie prowadzona nie zwalnia płatnika od obowiązku uregulowania należności wobec ZUS. Nadto organ podkreślił, że mimo twierdzeń o zaprzestaniu prowadzenia działalności, skarżący składał wymagane dokumenty ZUS DRA, RCA, ZUA, ZWUA i ZZA i dokonał także zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego A. K., w dniu 01.12.2006 r. Ponadto za lata 2009 - 2013 płatnik składał w Urzędzie Skarbowym deklaracje PIT/B, dot. informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej. Trudności finansowe nie mogą automatycznie stanowić okoliczności przemawiającej za umorzeniem zobowiązań. Odnosząc się do argumentów skarżącego, upatrujących możliwość poprawy swej sytuacji w ponownym rozpoczęciu działalności transportowej, organ stwierdził, że udzielenie pomocy publicznej w formie ewentualnego umorzenia nie poprawi sytuacji finansowo-materialnej płatnika, ani nie przyczyni się do odzyskania płynności finansowej firmy, a rozpoczęcie działalności gospodarczej będzie stanowiło kolejne obciążenie finansowe, które płatnik będzie zobowiązany spłacać. Zobowiązany w latach 2011-2013 nie osiągał dochodu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskując jedynie środki finansowe z tytułu zatrudnienia. Jego aktualna sytuacja materialna zdecydowanie ogranicza możliwości odzyskania płynności finansowej. Oznacza to, że skarżący przed skorzystaniem z zaciągania jakichkolwiek nowych zobowiązań i przy uwzględnieniu pozostałych wierzytelności winien szczegółowo zaplanować swoje dochody i wydatki związane z ewentualnym rozwojem swojej firmy, tak aby nie generować kolejnego zadłużenia.

Organ zaznaczył, że analiza sytuacji zobowiązanego nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i jego sytuacji rodzinnej, gdyż brane są również pod uwagę możliwości ściągnięcia należności w drodze egzekucji, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu składek, czy też okres przedawnienia należności. Ponieważ ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności, istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym, w świetle którego Zakład ma obowiązek do działania uwzględniającego interesy funduszu ubezpieczeń, którymi zarządza. Dlatego też umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie.

Dlatego też organ, podkreślając, że zobowiązania skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zawierają nie tylko składki osobiste zobowiązanego, ale również należności z tytułu zatrudnienia pracowników, które mają wpływ na ustalenie prawa oraz wysokości świadczeń emerytalno-rentowych osób ubezpieczonych (pracowników), w konkluzji stwierdził, że w analizowanym przypadku interes społeczny i publiczny przeważa nad interesem indywidualnym strony.

W skardze na tę decyzję skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, a także o dopuszczenie przedłożonych dowodów w postaci postanowienia komornika sądowego z 31.12.2013 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne i zaświadczenia pracodawcy o charakterze i zakresie wykonywanej przez skarżącego pracy, podniósł zarzuty naruszenia:

• art. 153 p.p.s.a. poprzez niezrealizowanie wytycznych zawartych w wyroku z 9 stycznia 2014 r. w zakresie oceny sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, rozmiaru koniecznej opieki nad przewlekle chorą żoną, zadłużenia wobec innych wierzycieli i toczących się w związku z tym postępowań komorniczych oraz analizy interesu publicznego z uwzględnieniem możliwej konieczności korzystania ze świadczeń pomocy społecznej,

• art. 28 ust 3 u.s.u.s. przez błędne przyjęcie, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności składek i wadliwe uznanie, że dla stwierdzenia tej okoliczności konieczne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek opisanych w art. 28 ust 3 pkt 1-6, a nie tylko którakolwiek z nich.

• § 3 ust 1 Rozporządzenia poprzez bezzasadne uznanie, że nie zachodzi sytuacja zagrożenie ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny w przypadku konieczności spłaty należności i nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie wykazał przesłanek z pkt 1 i 3 § 3 ust 1 tego Rozporządzenia

• art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności poprzez: brak wyjaśnienia rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad chorą żoną, mimo zgłaszanych wniosków dowodowych, błędne przyjęcie, że skarżący nie wykorzystuje w pełni swych możliwości zarobkowych, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących zatrudnienia skarżącego jako producenta programów telewizyjnych, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się do tych kwestii i wyjaśnienie wątpliwości organu,

• art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania w charakterze świadka I. W., dowodów z dokumentów obrazujących historię choroby i uzupełniającego przesłuchania skarżącego – w sytuacji, gdy dowody te miały znaczenie dla sprawy i dowodzone za ich pomocą okoliczności nie zostały, wbrew twierdzeniom organu, stwierdzone zgodnie z wnioskami wnioskodawcy

• § 3 ust. 1 Rozporządzenia w zw. z art. 7 K.p.a. przez błędne wyważenie interesu strony z interesem publicznym, przy zastosowaniu nieuzasadnionych argumentów o rzekomych wyższych możliwościach zarobkowych skarżącego oraz ogólnie sformułowanych argumentów dotyczących możliwości ściągnięcia należności w drodze egzekucji, uprzywilejowanego charakteru należności składkowych, jak też ogólnikowych stwierdzeń dotyczących ochrony praw nabytych przez ubezpieczonych pracowników, przy jednoczesnym pominięciu społecznych konsekwencji ewentualnego pozbawienia skarżącego i jego żony jedynego mieszkania.

Zdaniem skarżącego, mimo wyraźnego zalecenia Sądu w wydanym uprzednio wyroku, organ nadal nie dokonał rzetelnej analizy jego sytuacji życiowej i w ogóle nie uwzględnił okoliczności, że skutkiem działań ZUS przy egzekwowaniu należności może być konieczność sięgania do świadczeń z opieki społecznej W dalszej treści uzasadnienia skarżący odniósł się szczegółowo do poszczególnych wskazywanych w skardze naruszeń prawa, wskazując, że ostatecznie doprowadziły one do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, czego konsekwencją było wadliwa jego dalsza subsumcja w zakresie przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i kładąc też nacisk na fakt, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności zależy do jego uznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji daje w ocenie Sądu podstawy do uznania, że decyzja ta narusza prawo w sposób powodujący konieczność jej uchylenia. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) –c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania w stopniu – odpowiednio- mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przede wszystkim podkreślić należy, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, który wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., (sygn. akt I SA/Op 735/14) uchylił poprzednią decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2013 r., odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Zatem ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy nastąpiło, stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a., w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Sądu wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. Przy czym skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie okoliczności pozwalających na odstępstwo od takiej oceny.

Mając zatem na uwadze treść omawianego przepisu i wynikający z niego obowiązek orzekania w ramach tzw. związania "oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania" tut. Sąd doszedł do wniosku, że organ nie wykonał w pełni obowiązków nałożonych w wiążącym wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., co czyni zasadnym zarzuty skargi w tym zakresie. Rozpoznając bowiem ponownie sprawę Zakład nadal nie przeprowadził rzetelnej analizy sytuacji skarżącego z uwzględnieniem wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu indywidualnego strony i nie usunął stwierdzonych w tym wyroku naruszeń zasad postępowania dowodowego, a to: zasady prawdy materialnej (art. 7 art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), o czym będzie jeszcze szerzej mowa w dalszej części rozważań.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że ponownie rozpoznając sprawę Zakład nie rozpatrzył w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w zakresie przesłanek całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), wobec czego przyjętą w zaskarżonej decyzji ocenę o braku wystąpienia tych przesłanek należało uznać za przedwczesną. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w poprzednio wydanym wyroku z 9 stycznia 2014 r. Sąd nie wypowiedział się w sposób wiążący co do tego, czy uznaje za prawidłowe ustalenia organu i ich ocenę prawną w stosunku do przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a jedynie przedstawił poczynione w tym zakresie ustalenia organów. Dlatego też skład obecnie rozpoznający niniejszą sprawę był uprawniony do przeprowadzenia własnej oceny prawnej na tle tego przepisu.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy wskazać trzeba, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrywał złożony przez stronę wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne w aspekcie dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. przewidziano możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub - w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek - również mimo braku całkowitej nieściągalności w przypadkach określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem wskazany przepis dotyczy jedynie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, co odnosi się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o wskazany przepis zostały określone w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, w świetle którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższy katalog przypadków umożliwiających umorzenie należności jest katalogiem otwartym, co oznacza możliwość umorzenia również w sytuacji, gdy nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w rozporządzeniu, ale istnieje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, który ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia, mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, bowiem ustawodawca w wymienionych przepisach wyraźnie wskazuje, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład". Zatem, regulując kwestię umorzenia należności z tytułu składek ustawodawca przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten, nawet w przypadku ustalenia, że spełniona jest którakolwiek z przesłanek z ust. 2 art. 28 u.s.u.s. lub wymieniona w § 3 rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki prowadzącej do umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić umorzenia należności. Oznacza to, że dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru dotyczącą udzielenia ulgi. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki umorzenia zostały spełnione, lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Zakład naruszył zarówno wymienione wyżej przepisy prawa procesowego - co przejawiało się w braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia oraz braku starannego i rzetelnego rozważenia relacji między interesem społecznym a interesem indywidualnym zainteresowanego w sprawie - jak i prawa materialnego (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) poprzez błędną jego wykładnię.

Rację należy przyznać stronie skarżącej, że brzmienie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. należy interpretować w ten sposób, że do umorzenia należności na tej podstawie wystarczające jest spełnienie choćby jednej z wymienionych w nim przesłanek. Skarżący słusznie podnosi, że całkowicie nietrafny jest prezentowany przez organ pogląd, formowany w oparciu o wyrok NSA z dnia 13.05.2009 r. II GSK 914/08, że jeżeli niespełniona będzie chociażby jedna, spośród wymienionych w tym przepisie przesłanka, to fakt ten stanowić będzie przeszkodę dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Taka wykładnia, jak słusznie zauważa skarżący, pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki, skoro, jak wynika z pobieżnej analizy wskazanych w tym przepisie przesłanek, są one niejednokrotnie sprzeczne i niemożliwe do jednoczesnego spełnienia. Gdyby bowiem przyjąć sposób rozumowania organu, to żaden z żyjących zobowiązanych nie mógłby ubiegać się o umorzenie zaległych składek, skoro w punkcie 1) ustępu 3 art. 28 u.s.u.s. wskazano jako jedną z przesłanek śmierć dłużnika (przy spełnieniu tam określonych dalszych kryteriów). Poza tym np. postępowanie likwidacyjne (pkt 4) może dotyczyć tylko niektórych kategorii płatników składek. Oznacza to, iż orzekając w przedmiocie umorzenia należności organ jest obowiązany rozpoznać wniosek w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia wskazane w tym przepisie i zbadać czy w sprawie wystąpiła którakolwiek z nich.

Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że organ wymogom tym nie sprostał.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że stanowisko o nieistnieniu w sprawie ustawowych przesłanek w postaci całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek organ oparł na argumentacji, że na dzień rozpatrywania wniosku nie stwierdzono braku majątku, z którego można dochodzić nieopłaconych składek, gdyż postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego było jeszcze w toku, a część należności została zabezpieczona hipotecznie i może być dochodzona z przedmiotu zabezpieczenia. W ocenie Sądu, okoliczności, na które powołuje się organ nie wypełniają nałożonego na niego obowiązku rozpatrzenia przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 pkt 1- 6 u.s.u.s. i nie mogą prowadzić do wniosku, że w przypadku skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność. Powyższa konkluzja organu nie została bowiem poprzedzona prawidłowym i wyczerpującym przeprowadzeniem postępowania dowodowego oraz należytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 Kp.a. Również uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom nakreślonym w art. 107 § 3 K.p.a.,

Przede wszystkim zauważyć należy, że objęte wnioskiem skarżącego składki dotyczyły różnych okresów, począwszy od października 1996 r. Mając zatem na względzie okres powstania składek, których umorzenia domagał się skarżący, organ przystępując do rozpatrzenia wniosku o umorzenie, zobowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zagadnień intertemporalnych i zdarzeń powodujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Pominięcie tego zagadnienia stanowi o istotnej wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż została ona oparta na niepełnym materiale dowodowym, który nie pozawala na jednoznaczną ocenę kwestii związanej z przedawnieniem należności objętych wnioskiem skarżącego.

Podobnie wadliwa okazała się ocena organu o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, którą Sąd uznaje za przedwczesną w odniesieniu do części wymienionych w sentencji rozstrzygnięcia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że argumenty o będącym w toku wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym i o hipotecznym zabezpieczeniu dochodzonych należności organ odniósł kompleksowo do wszystkich objętych niniejszą decyzją składek, bez szczegółowej analizy, które z wymienionych w sentencji, poszczególnych należności były objęte postępowaniem egzekucyjnym lub stanowiły przedmiot zabezpieczenia hipoteką. Tymczasem z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne, zostało wdrożone jedynie w stosunku do zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych za okres od 09/2004 do 11/2006, 04/2007 i od 06/2007 do 11/2011 - co nie obejmuje wszystkich, wskazanych w sentencji rozstrzygnięcia składek. Brak jest zatem w wydanym rozstrzygnięciu wnikliwej i rzetelnej analizy dotychczasowego przebiegu postępowania egzekucyjnego w zakresie pozostałych okresów składkowych, których umorzenia odmówiono skarżącemu. Nadto, uzasadnienie skarżonej decyzji nie pozwala, zdaniem Sądu, na przyjęcie jednoznacznych wniosków, które z poszczególnych należności, objętych rozstrzygnięciem, były przedmiotem zabezpieczenia hipoteką przymusową ustanowioną na nieruchomości żony skarżącego. Organ sam podkreśla, że tylko część należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została zabezpieczona poprzez wpis hipoteki przymusowej, przy czym kompletnie pozostawia poza zakresem rozważań tą część składek objętych rozstrzygnięciem, które nie zostały w ten sposób zabezpieczone. Powyższa wadliwość działania organu skutkuje stwierdzeniem, że nie zostało wyjaśnione stanowisko organu o niewystąpieniu w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności wobec tych składek, co do których brak jest informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, czy zakresie zabezpieczenia hipotecznego. Ponadto analiza treści zaskarżonej decyzji dowodzi, że organ nie sprecyzował, która kwotowo określona część składek mogłaby stanowić przedmiot umorzenia w trybie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a do jakiej części tych składek zastosowanie powinny znaleźć także przepisy Rozporządzenia. Ma to znaczenie, skoro częściowo różne są przesłanki umorzenia składek finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenie i na ubezpieczenia pracowników. Jest to dodatkowy argument przemawiający za tym, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że ani strona, ani także Sąd kontrolujący rozstrzygnięcie nie mogą dociekać przyjętego przez organ stanowiska z materiału znajdującego się w aktach sprawy, jeśli organ nie zawarł go w treści uzasadnienia. Decyzji nie można konstruować w ten sposób, aby jej istotne elementy miały być poszukiwane w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, gdyż strona ma prawo do tego, aby wyłącznie w oparciu o skierowaną do niej decyzję móc sprawdzić i ewentualnie zakwestionować tok rozumowania organu. Skoro zatem istotne dla sprawy okoliczności związane z oceną stanu całkowitej nieściągalności (co dotyczy pominiętej przez organy analizy stanu postępowania egzekucyjnego w stosunku do wszystkich należności składkowych, objętych wnioskiem i braku zbadania zakresu zabezpieczenia hipotecznego tych należności) nie były przedmiotem ustaleń i oceny organów, to tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 k.p.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wszechstronny całokształtu stanu faktycznego sprawy.

Ponadto Sąd stwierdza, że organ w żadnym stopniu nie zweryfikował dotychczasowego przebiegu prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wskazać bowiem należy, iż obowiązkiem organu było wykazanie, na jakiej podstawie opiera swój wniosek, że należność będzie przez dłużnika uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Nie sposób uznać, że obowiązkowi temu czyni zadość stwierdzenie organu, że wdrożone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku, gdyż fakt ten w żaden sposób nie dowodzi skuteczności egzekucji. Należy podkreślić, że organ nie zwracał się do organu egzekucyjnego o zajęcie w tej sprawie stanowiska. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, na ile prowadzona w stosunku do skarżącego (przed zawieszeniem i aktualnie) egzekucja była skuteczna, jakie w jej toku stosowano środki egzekucyjne oraz czy wyegzekwowano jakiekolwiek kwoty, a z informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika wręcz, że co do części należności postępowanie egzekucyjne umorzono. Słusznie podnosi skarżący, że organ w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie należności powinien, zważywszy na ciążące na nim wymogi z art. 7 i 77 K.p.a, ustalić jaki był przebieg egzekucji i wskazać czy zastosowane dotychczas środki egzekucyjne okazały się skuteczne.

W ocenie Sądu, ocena stanu całkowitej nieściągalności winna być poprzedzona analizą realnych możliwości dokonania spłaty przez skarżącego zobowiązań, objętych wnioskiem o umorzenie. Zatem przytaczany przez organy rentowe argument, że organ egzekucyjny nie dowiódł nieskuteczności egzekucji, wiązany z faktem pozostawania egzekucji w toku, nie mógł zostać uznany za wystarczający. Formalny bowiem aspekt prowadzenia wobec majątku skarżącego egzekucji winien być powiązany nie tylko z ustaleniami dotyczącymi dotychczasowej ściągalności zadłużenia skarżącego, ale także z prognozami co do efektywności egzekucji w przyszłości (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 24 października 2012r. sygn. I SA/Op 251/12). W kontrolowanej sprawie takich dokładnych ustaleń zabrakło, albowiem organ nie wyjaśnił, czy dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne było w jakimkolwiek stopniu skuteczne, tj. czy udało się przez lata jego trwania zaspokoić chociaż część wierzytelności przysługującej od skarżącego.

Akta sprawy wskazują również, że organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w zakresie występowania w sprawie przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję). Zauważyć bowiem należy, iż organ w poczet zebranego materiału dowodowego włączył również własny dokument pt. "informacja o stanie należności", który przedstawia wyniki dotychczas prowadzonego przymusowego dochodzenia należności (k. 16-20 akt administracyjnych). W dokumencie tym znajdują się także informacje o wydanym przez komornika sądowego postanowieniu z dnia 31 grudnia 2011 r. umarzającym postępowanie egzekucyjne. Dysponując zatem taką informacją organ winien podjąć kroki zmierzające do wyczerpującego i wszechstronnego zebrania materiału dowodowego odnośnie tej przesłanki, włączając do akt sprawy wskazany dowód i dokonać jego oceny pod kątem podjętych przez komornika przyczyn umorzenia. Dotyczy to również zawartej we wskazanym dokumencie niepełnej informacji w zakresie egzekucji prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego i wydanych jej toku postanowieniach organu. Stwierdzić zatem należy, że skoro istotne dla sprawy okoliczności związane z możliwością zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie były przedmiotem ustaleń i oceny organów, to tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 k.p.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ orzekał na podstawie niepełnego materiału dowodowego, na podstawie którego stan faktyczny nie mógł być prawidłowo ustalony.

Uzasadniony okazał się również zarzut skarżącego o braku uwzględnienia przez organy obu instancji złożonych do akt dokumentów, świadczących o zobowiązaniach skarżącego wobec innych wierzycieli, które dochodzone są w trybie egzekucyjnym. Organ wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił te dokumenty, jednakże wskazany materiał dowodowy, nie został poddany jakiejkolwiek ocenie z punktu widzenia przesłanek warunkujących umorzenie zaległości. Dlatego też organ, rozpoznając ponownie sprawę uwzględni przedłożone przez skarżącego wraz ze skargą postanowienie z dnia 31.12.2013 r., wydane przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], umarzające prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 K.p.c.

Całokształt powyższych uchybień co do przyjętego przez organ stanowiska o niewystąpieniu w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności, spowodował konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przedstawionych powyżej rozważań.

Jednocześnie istotne zastrzeżenia budzą wyrażone w uzasadnieniu wywody organu w kontekście oceny przesłanek rozpatrywanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 Rozporządzenia.

W ocenie Sądu, organ nie wykonał w pełnym zakresie wskazań Sądu zawartych w wydanym poprzednio wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r. pod kątem wystąpienia przesłanki określonej w § 3 pkt 1 Rozporządzenia, naruszając tym samym dyspozycję art. 153 p.p.s.a. Organ nadal bowiem, wbrew wskazówkom Sądu, nie przeprowadził rzetelnej analizy sytuacji skarżącego z uwzględnieniem prawidłowego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu indywidualnego strony. Wprawdzie rozpatrując ponownie sprawę organ uznał, że wobec skarżącego zachodzi stan, gdy opłacenie należności z tytułu należnych składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a zatem, że istnieje podstawa umorzenia w oparciu o § 3 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia, jednakże nie uzasadnił w sposób przekonywujący dlaczego w ramach uznania administracyjnego ostatecznie podjął negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie.

Tymczasem podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Dlatego też, w wydanym poprzednio wyroku z 9 stycznia 2014 r. Sąd położył szczególny nacisk na konieczność przeprowadzenia dokładnych ustaleń w zakresie stanu zadłużenia skarżącego. W wyroku tym Sąd nakazał uwzględnić nie tylko zdolność skarżącego do wywiązania się z należności objętej zaskarżoną decyzją, ale także zadłużenie, którego umorzenie wyłączono do odrębnego rozpoznania na podstawie tzw. "ustawy abolicyjnej" i narastające zadłużenie za późniejsze (bieżące) okresy składkowe, nie objęte już wnioskiem o umorzenie, jak też posiadane zobowiązania z innych tytułów. Lektura uzasadnienia skarżonej decyzji wskazuje jednakże, że takiej wszechstronnej analizy aktualnego stanu zadłużenia skarżącego, mającej niewątpliwie wpływ na ogólną sytuację materialną strony, organ nie przeprowadził. Poza bowiem ogólnikowym i niezrozumiałym stwierdzeniem, że wskazane przez wnioskodawcę nieuregulowane zobowiązania (na rzecz Ministra Transportu w kwocie 3.600 zł i wynikające z tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego [...] na kwotę 173.064,16 zł) dotyczą należności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, organ, wbrew wskazówkom Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania, nie przeprowadził jakiejkolwiek analizy wpływu stanu zadłużenia na realne możliwości wywiązania się przez skarżącego z ciążącego na nim obowiązku wobec ZUS-u.

Ponadto w ocenie Sądu nie można zaakceptować wywodów organu dotyczących wyważenia interesu społecznego nad interesem obywatela. W wyroku z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Zdaniem tut. Sądu, organ w nie wyjaśnił w wyczerpujący sposób, dlaczego uznał, że w przypadku stwierdzonej trudnej sytuacji skarżącego odmowa umorzenia jest uzasadniona. Ogólne twierdzenia organu, że umorzenie skarżącemu należnych składek pozostawałoby to w sprzeczności z interesem publicznym, w tym interesem pozostałych osób ubezpieczonych w ZUS, jest po części arbitralne i nie poparte w pełni zrozumiałym uzasadnieniem, co pozwala na przyjęcie, że jest ono dowolne. Odmawiając w przedmiotowych okolicznościach faktycznych umorzenia, Zakład powinien jasno i jednoznacznie przeanalizować możliwości finansowe strony, jak i konsekwencje, jakie pociągnie za sobą zastosowanie, bądź też niezastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jak przy tym podkreślono w poprzednio wydanym wyroku z 9 stycznia 2014 r. - analizując konsekwencje rozstrzygnięcia w zakresie jego znaczenia dla interesu społecznego, organ winien mieć w szczególności na uwadze, że działania, których skutkiem może być doprowadzenie zobowiązanego do stanu ubóstwa i konieczności zwrócenia się o wsparcie z systemu pomocy społecznej z pewnością nie leżą w interesie publicznym. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ wprost przyznaje, że dochody jakie osiąga rodzina skarżącego kształtują się na poziomie poniżej minimum socjalnego. Słusznie także podnosi skarżący w skardze, że organ całkowicie pominął okoliczność, że obecnie jedynym składnikiem majątkowym, z którego jest możliwe prowadzenie egzekucji stanowi należąca do żony skarżącego (będącej dłużnikiem rzeczowym) nieruchomość, przy czym ewentualna egzekucja z tego składnika pozbawiłaby rodzinę miejsca zamieszkania.

Ponadto jak słusznie podnosi skarżący, organ nie może uzasadniać prawa do uznaniowego załatwienia sprawy i odmówienia umorzenia zaległości z tytułu składek sugestiami, że skarżący nie wykorzystuje w pełni potencjału zawodowego i ma możliwości zwiększenia swego dochodu, uwzględniając doświadczenie zawodowe i aktualne zatrudnienie jedynie w wymiarze ½ etatu. Sytuacja materialna osoby wnoszącej wniosek o umorzenie winna bowiem odzwierciedlać stan obecny, a nie przyszły i niepewny. Zatem, za nieuzasadnione należało uznać powyższe wywody organu, zwłaszcza, że w rozpatrywanej sprawie skarżący wskazuje na zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorą żoną.

Tym samym należało podzielić zarzuty skargi w zakresie przekroczenia swobody uznania administracyjnego. Zakład bowiem, mimo wykazania przez stronę ustawowej przesłanki umorzenia wnioskowanych należności składkowych, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdza organ, nie przeciwstawił słusznemu interesowi skarżącego należycie umotywowanego interesu publicznego.

Brak jest natomiast w opinii Sądu podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia. Organ, nie negując schorzeń żony skarżącego, prawidłowo wywiódł, że w przypadku tej przesłanki nie jest wystarczające samo wystąpienie stanu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, lecz musi być ona tego rodzaju, że konieczność sprawowania takiej opieki pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przedłożona w toku postępowania przez skarżącą dokumentacja medyczna żony skarżącego nie potwierdzała, jak słusznie zauważył organ, by potrzebowała ona całodobowej systematycznej opieki oraz pomocy osoby trzeciej w codziennej egzystencji, zwłaszcza, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia na rzecz sprawowania osobistej opieki nad żoną. Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 78 § 1 K.p.a., co skarżący uzasadniał bezpodstawnym pominięciem zgłoszonych w toku postępowania wniosków dowodowych dotyczących dowodów z dokumentacji medycznej jego żony, przesłuchania jej w charakterze świadka oraz uzupełniającego przesłuchania skarżącego. Jak bowiem wynika z pisma z dnia 12 maja 2014 r. powyższe wnioski dowodowe skarżący składał na okoliczność zaistnienia przesłanki umorzenia wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia. Słusznie zatem organ przyjął, że nie zachodziły przesłanki określone w art. 78 § 1 K.p.a. gdyż stan faktyczny sprawy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia, skoro dla wykazania tej przesłanki konieczne jest, jak już powyżej wskazano, obok stanu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, także skutek w postaci rezygnacji z zatrudnienia. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ dysponował dokumentami świadczącymi o chorobie żony skarżącego i okoliczności tej w żaden sposób nie negował, jednakże okoliczność ta sama w sobie nie była wystarczająca dla wykazania spełnienia omawianej przesłanki, a skarżący nie wskazywał na istnienie takich dowodów, które potwierdzałyby stan niepełnosprawności jego żony (orzeczenie komisji lekarskiej).

Reasumując, dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z wadliwej wykładni art.28 ust.3 u.s.u.s i z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 K.p.a.). Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia się przesłanek "całkowitej nieściągalności", uzupełniając materiał dowodowy o postanowienie komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 31.12.2011 r. i przedłożone do skargi postanowienia komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] z 31.12.2013 r. umarzające prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Nadto organ dokona szczegółowej analizy dotychczas prowadzonych postępowań egzekucyjnych pod kątem ich skuteczności, a sens dalszego prowadzenia egzekucji oceni uwzględniając również ewentualne skutki społeczne licytacji nieruchomości zabezpieczonej hipotecznie skarżącego. Niezbędne będzie także odniesienie się przez organ do sytuacji majątkowej rodziny skarżącego, z uwzględnieniem wszystkich zadłużeń i możliwości finansowych rodziny.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a. Na podstawie art.152 cyt. ustawy, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Jednocześnie Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.