Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 95/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 89, art 71 a par 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. O., J. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty dotacji 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. umarza postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz J. O., J. O. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

I SA/Bd 95/21

UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T.. W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020r. zajęto inne wierzytelności pieniężne należne Spółce od Z.P.H.U. "[...]" s. c. J. O., J. O.. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] stycznia 2020r. Dłużnik zajętej wierzytelności udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] stycznia 2020r., informując, że nie posiada żadnych zobowiązań finansowych ani towarowych wobec [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Wcześniej, z uwagi na siedzibę [...] Spółka z o. o. w P., egzekucję z majątku Spółki prowadził Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P.. Organ ten zawiadomieniem z dnia [...] maja 2019r. dokonał zajęcia przysługujących Spółce wierzytelności od "[...]" s.c., w celu dochodzenia należności publicznoprawnych różnych wierzycieli na kwotę [...]zł. Z uwagi na zmianę miejsca siedziby [...] Sp. z o. o. egzekucje administracyjne przejął Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.. W związku z brakiem realizacji zajęcia Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. W. z wnioskiem o kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanych środków egzekucyjnych przez dłużnika zajętej wierzytelności – Z.P.H.U. "[...]" s. c. J. O., J. O. z siedzibą w [...] K.. We wniosku wskazano na dwukrotne zajęcie wierzytelności pieniężnych, które nie zostały zrealizowane. Uzasadnieniem do przeprowadzenia kontroli była analiza plików JPK, z których wynikało, że pomiędzy podmiotami [...] Sp. z o. o. i Z.P.H.U. "[...]" s.c. dochodzi do współpracy gospodarczej. Kontrola wykazała, że istotnie w okresie od dnia [...] czerwca 2019r. do dnia [...] lutego 2020 r. [...] Sp. z o.o., działając jako sprzedawca wystawiła nabywcy - Z.P.H.U. "[...]" s.c. J. O., J. O., łącznie 51 faktur na kwotę [...]zł (brutto). Kopie tych faktur załączono do protokołu z kontroli przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności "[...]" s.c. Jak wynika z wyjaśnień dłużnika zajętych wierzytelności, należności z faktur zostały zapłacone gotówką.

W konsekwencji, obecnie właściwy miejscowo dla [...] Sp. z o.o. organ egzekucyjny – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] października 2020r. określił Z.P.H.U. "[...]" s. c., J. O., J. O., jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu, równą kwocie [...]zł. Kwota ta wynika z 8 faktur wystawionych przez [...] sp. z o. o. w okresie od [...] lutego 2020 r. do [...] lutego 2020r. – po dokonaniu zajęcia wierzytelności i zapłaconych przez Z.P.H.U. "[...]".

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżących, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] października 2020 r. w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ podał, że organ egzekucyjny stwierdził nieprawidłowości w realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych. Jako dłużnik zajętej wierzytelności Z.P.H.U. "[...]" s.c. [...] i J. O. nie wykonała obowiązków wynikających z art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie przekazała zajętych kwot na rachunek organu egzekucyjnego.

Po przytoczeniu stosownych przepisów tj. art. 89 i art. 71a § 1 i § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 ze zm. dalej jako: "u.p.e.a.") organ wskazał, że w odpowiedzi na zajęcie z dnia [...] stycznia 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności Z.P.H.U. "[...]" s.c. J. i J. O., pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. udzielił odpowiedzi, że nie posiada żadnych zobowiązań finansowych ani towarowych wobec firmy [...] Sp. z o.o. Natomiast zlecona kontrola realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego wykazała nieprawidłowości polegające na bezpodstawnym przekazywaniu zapłaty za faktury Spółce [...], zamiast organowi egzekucyjnemu. W toku przedmiotowej kontroli zgromadzono dowody, z których wynika, że Z.P.H.U. "[...]" s.c. po zajęciu wierzytelności przez organ egzekucyjny, przekazała [...] Sp. z o.o. tytułem zapłaty za faktury wystawione w lutym 2020r. kwotę [...]zł. Organ uznał, że będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności Z.P.H.U. "[...]" s.c. nie zrealizowała zajęcia i nie przekazała należności organowi egzekucyjnemu do czego była zobligowana przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pomimo otrzymanego w dniu [...] stycznia 2020r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, dłużnik zajętej wierzytelności zapłacił [...] Sp. z o.o. kwotę [...]zł, z pominięciem organu egzekucyjnego.

Dalej organ wyjaśnił, że pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności określają szczegółowo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które stanowią, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz należy ją przekazać organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Organ podał, że kwota jaką ma przekazać dłużnik zajętej wierzytelności wskazana jest w zawiadomieniu o zajęciu. Kwota ta może podlegać ograniczeniu do wysokości wierzytelności należnych zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności. Tak jest w rozpatrywanej sprawie. Z zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] stycznia 2020 r. wynika, że od [...] Sp. z o. o. dochodzona jest kwota [...]zł. Natomiast w postanowieniu nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności kwotę ograniczono do [...] zł. Jest to łączna kwota wynikająca z faktur dokumentujących sprzedaż przez Spółkę [...] towaru nabywcy – Z.P.H.U. "[...]" s.c. J. i J. O. w okresie od 07 do [...] lutego 2020r., czyli po doręczeniu zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] stycznia 2020 r.

W ocenie organu działanie (zaniechanie) Skarżących nosiło znamiona bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Uzasadnieniem do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko okoliczności prawne, które umożliwiają jemu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, np. zarzut przedawnienia, potrącenia, zwolnienie spod egzekucji. W przedmiotowej sprawie Skarżący wskazują, że zaniechanie realizacji zajęcia wynikało z niewiedzy i zaniedbania, które nie usprawiedliwiają zaniedbań dłużnika zajętej wierzytelności.

Organ wskazał też, że egzekucja może być prowadzona po wystawieniu tytułu wykonawczego na podstawie ostatecznego postanowienia. Co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, podnoszenie tej okoliczności na etapie postępowania w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty jest przedwczesne. Niewypełnienie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności i niezrealizowanie zajęcia skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2020 r. wydanego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. oraz o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2020 r. wydanego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. Postanowieniu zarzucili:

1. skierowanie go do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. do firmy stosunku zobowiązaniowego wiążącego Skarżących, jakim jest Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "[...]" s.c. J. O., J. O., a nie do wspólników ww. spółki cywilnej;

2. wydanie go z rażącym naruszeniem prawa, tj. poprzez zastosowanie przepisu warunkującego wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty od bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy zajęcie takiej wierzytelności nie nastąpiło, a tym samym nie nastąpiło bezpodstawne uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania;

3. niewykonalność w dniu jego wydania, która to niewykonalność ma charakter trwały, poprzez zobowiązanie Zakładu Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]" s.c. J. O., J. O. do przekazania wierzytelności w kwocie [...]PLN w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia organu I instancji na rachunek bankowy organu egzekucyjnego, podczas gdy wierzytelność taka w dniu doręczenia tegoż postanowienia nie istniała, a w konsekwencji nie mogła być przekazana na rachunek bankowy.

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo, że stan faktyczny potwierdzony w uzasadnieniu organu I instancji jednoznacznie wskazuje, że w dniu zajęcia wierzytelności nie istniał jakikolwiek stosunek zobowiązaniowy między wspólnikami spółki Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy "[...]" s.c. J. O., J. O., a podmiotem [...] spółka z o. o.,

- naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez jego zastosowanie wskutek bezzasadnego uznania, iż Skarżący bezpodstawnie uchylają się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy z powodu nieistnienia wierzytelności w dniu zajęcia nie zaistniało skuteczne zajęcie istniejących oraz przyszłych wierzytelności,

- naruszenie art. 89 u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że organ I instancji zajął wierzytelności zobowiązanego, tj. [...] spółka z o. o., wobec Skarżących, podczas gdy w dniu zajęcia nie istniały żadne wierzytelności pieniężne należne zobowiązanemu od Skarżących, co skutkuje brakiem możliwości zastosowania przepisu art. 89 u.p.e.a.,

- naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że organ I instancji dokonał wobec Skarżących skutecznego zajęcia istniejących oraz przyszłych wierzytelności zobowiązanego wobec Skarżących, a także, że zaistniało bezpodstawne uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania, podczas gdy zajęcie wierzytelności, w związku z brakiem wierzytelności nie zaistniało,

- naruszenie art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019r. poz. 1292 ze zm.) przez jego niezastosowanie i nakazanie spółce Skarżących podjęcie działania nieprzewidzianego przepisami prawa, tj. przekazania kwoty [...]zł na konto organu egzekucyjnego pomimo tego, że Skarżący w dniu zajęcia nie byli dłużnikami zobowiązanego.

- naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez ich niezastosowanie, skutkujące niewyjaśnieniem Skarżącym dlaczego organ zobowiązał ich do przekazania kwoty [...]zł, pomimo tego, że w dniu zajęcia nie byli dłużnikami zobowiązanego, a także niewyjaśnieniem sposobu, w jaki organ obliczył powyższą kwotę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021r. strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, powołując się w tym zakresie szeroko na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty Sąd uznał za zasadne.

Podstawę materialnoprawną wydanego przez organy rozstrzygnięcia, stanowił przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. Jak wynika z jego treści, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Do wydania postanowienia, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

Zajęcie egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a. stanowi czynność organu egzekucyjnego, na podstawie którego następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania przysługującym mu prawem majątkowym. Zgodnie zaś z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się wyłącznie do wierzytelności istniejących. Wynika to z treści powyższego przepisu, a w szczególności z § 2 i zawartego w nim wyjątku. Przewidziano bowiem w § 2, że "Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług".

Nie budzi zatem wątpliwości, że skoro wyjątek, polegający na możliwości zajęcia "przyszłych" wierzytelności, odnosi się do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to wierzytelność musi istnieć w dniu dokonania tego zajęcia. W doktrynie wskazuje się bowiem (Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, wydanie VIII, 2018 r. pub. Lex, komentarz do art. 89 u.p.e.a.), że "zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest konsekwencją zajęcia istniejącej już wierzytelności. Oznacza to, że zostaną zajęte wszystkie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług przysługujące zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, niezależnie od tego, czy w chwili doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności istniał stosunek prawny, z którego wynikałyby owe wierzytelności. Warunkiem powstania tego skutku jest jednak istnienie w chwili zajęcia chociaż jednej wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Mówiąc inaczej, nie można prewencyjnie kierować zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Jeżeli zatem skierowano zawiadomienie o zajęciu do podmiotu, wobec którego zobowiązanemu nie przysługuje w danym momencie wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług, to ewentualne przyszłe wierzytelności z tego tytułu nie będą mogły być zajęte na podstawie takiego zawiadomienia. Będzie wówczas – po powstaniu wierzytelności – konieczne ponowne zawiadomienie dłużnika zajętej wierzytelności o zajęciu tej wierzytelności". Powyższy sposób wykładni przepisu art. 89 § 2 u.p.e.a., na co wskazano w skardze, jest także ugruntowany w orzecznictwie sądowo administracyjnym. I tak WSA w Lublinie w orzeczeniu z dnia 20 listopada 2020r. sygn. akt I SA/Lu 402/20 wskazał, iż: "zgodzić się należy, że zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednak jest to zdanie drugie tego przepisu. W pierwszym zdaniu mowa, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Skoro w regulacji tej mowa o dłużniku zajętej wierzytelności, to znaczy, że w chwili zajęcia dłużnik już jest, czyli musi istnieć jakaś konkretna umowa, na podstawie której w przyszłości mają powstać wierzytelności, które mogłyby być przekazywane do organu egzekucyjnego, na przykład umowa, w której zobowiązany (w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja) zobowiązał się w przyszłości do dostaw towarów, czy usług na rzecz tego dłużnika''. Podobnie wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z dnia 09 października 2018r. sygn. akt I SA/Kr 459/18 stwierdzając: "Nie ulega wątpliwości, iż wierzytelność istniejąca to wierzytelność konkretna, osadzona w ramach określonego stosunku zobowiązaniowego pomiędzy zindywidualizowanymi podmiotami, mająca sprecyzowaną treść. Oczywiste jest zatem, że tylko tak skonkretyzowana wierzytelność może być w świetle art. 89 § 1 u.p.e.a. przedmiotem egzekucji. Wyjątek od tej zasady przewiduje przepis art. 89 § 2 zdanie 2 u.p.e.a. Przepis art. 89 § 2 u.p.e.a. umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia. Wierzytelności te powinny wynikać z umów dostaw, robót i usług zawartych przed dokonaniem zajęcia." Powyższe poglądy Sąd w obecnym składzie w pełni aprobuje.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, zajęcia innej wierzytelności dokonano w dniu [...] stycznia 2020r. (zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] stycznia 2020r. skierowane do spółki wraz z dowodem doręczenia – k. 4-5 i 7 akt admin.) o czym skutecznie zawiadomiono dłużnika zajętej wierzytelności (przesyłka dwukrotnie awizowana – k. 6 akt admin.) Zajęcie to w świetle oświadczenia Skarżącego (J. O.) było nieskuteczne, ponieważ spółka cywilna [...] nie posiadała na dzień otrzymania zajęcia żadnych zobowiązań pieniężnych wobec firmy [...] (pismo Skarżącego skierowane do organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. – k. 8 akt admin.).

Z postanowień organów orzekających w sprawie nie wynika, aby zakwestionowały powyższe oświadczenie Skarżącego. Również w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych nie ma żadnego dowodu który podważałby to oświadczenie. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w spółce cywilnej [...] w dniach od [...] kwietnia do [...] czerwca 2020 r. (k. 74-75 akt admin.) nie wynika, aby w dniu dokonania zajęcia spółka [...] posiadała jakąkolwiek wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług względem firmy Skarżących. Przy czym zauważyć należy, że protokół dotyczy wyłącznie transakcji pomiędzy stronami dokonanymi w okresie od czerwca 2019r. do lutego 2020r., co jest o tyle niezrozumiałe, że właśnie w pierwszej kolejności organ egzekucyjny powinien ustalić, czy jakakolwiek wierzytelność istniała w dacie zajęcia, czy strony łączyła jakakolwiek umowa o dostawę. Jedynie z treści wniosku o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowania środka egzekucyjnego wynika, że w wyniku analizy Jednolitych Plików Kontrolnych (JPK) ustalono, iż pomiędzy podmiotami dochodzi do współpracy gospodarczej (k.10-11 akt admin.)

W świetle powyższego należy uznać, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, w oparciu o jakie ustalenia zastosowano środek w postaci zajęcia wierzytelności. Przyjęcie, że [...] posiada wierzytelności w stosunku do spółki Skarżących jedynie na podstawie zestawienia jednolitych plików kontrolnych, czyli zestawu informacji o zakupach i sprzedaży, który wynika z ewidencji VAT przedsiębiorcy za dany okres, nie jest wystarczające. W aktach sprawy brak jest informacji o rozliczeniach pomiędzy kontrahentami, na podstawie których można by było stwierdzić, że spółka [...] posiadała względem spółki cywilej [...] w dniu dokonania zajęcia jakąkolwiek wierzytelność. Można zatem z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że zajęcie wierzytelności następowało niejako "na wyrost", a z całą pewnością nie dotyczyło żadnej rzeczywiście istniejącej w tym czasie wierzytelności. Takie działanie organu egzekucyjnego nosi bowiem raczej cechy poszukiwania majątku zobowiązanego, ale dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 36 u.p.e.a., czy instytucję wyjawienia majątku uregulowaną w art. 71 § 1 u.p.e.a. Jeśli zatem organ nie wykaże, że w dacie zajęcia wierzytelności, dysponował danymi co do istnienia tych wierzytelności, to zastosowanie tego środka egzekucyjnego ocenić trzeba jako nie wywołujące skutków prawnych.

W związku z powyższym w pełni uzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, a w szczególności przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., do którego zastosowania w rozpatrywanej sprawie nie było żadnych podstaw, gdyż organy nie udowodniły, że w chwili zajęcia istniała chociaż jedna wierzytelność spółki [...] z tytułu dostaw, robót i usług względem spółki cywilnej, której istnienie powodowałoby, że zajęciu podlegałyby wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po dokonaniu zajęcia. Zatem w sytuacji, gdy organy nie podważyły twierdzenia Skarżącego, że nie istniała żadna wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług w dniu [...] stycznia 2020r. [...], Skarżący na podstawie zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2020 r., nie mieli obowiązku przekazywania kwot wynikających z przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, zatem nie została spełniona przesłanka uchylania się przez Skarżących od przekazania zajętej wierzytelności określona w art. 71a § 9 u.p.e.a. Skoro nie wystąpiła przesłanka opisana w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., bezpodstawnym było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...] października 2020 r., w którym obciążono Skarżących kwotą [...]zł z tytułu nieprzekazanych kwot na poczet realizacji zajęcia wierzytelności pieniężnych dokonanych zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r.

W konsekwencji naruszone zostały, jak słusznie podniesiono w skardze, również przepisy art. 7, art. 8 i art. 11 a także art. 77 i art. 80 k.p.a., stosowane w rozpatrywanej sprawie z mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowania z k.p.a. i postępowanie wykonawcze unormowane w u.p.e.a. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w u.p.e.a., przepis ten pozwala na odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w k.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7) i zaufania (art. 8). Stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę – w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Naruszenie powyższych przepisów doprowadziło również w efekcie do uchybienia zasadom praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organy naruszyły przedstawione powyżej przepisy postępowania, poprzez niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy nie ustaliły podstawowej okoliczności dla sprawy, to jest czy w dacie dokonania zajęcia w dniu [...] stycznia 2020 r. istniała wierzytelność przysługująca [...] wobec firmy Skarżących. Brak tego ustalenia spowodował, że przyszłe wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług nie mogły być zajęte na podstawie zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2020r.,

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa w zakresie wskazanym w skardze. Odnosząc się do zarzutu skierowania postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie wyjaśnić należy, że istotnie jako adresata postanowienia określono ZPHU "[...]" s, c. J. O., J. O.. Taki podmiot został wskazany w zawiadomieniu o zajęciu, jako kontrahent [...] sp. z o. o. i jako dłużnik zajętej wierzytelności. W tym podmiocie przeprowadzono kontrolę prawidłowości realizacji zajęcia, od tego podmiotu pochodziło zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Zatem wspólnicy spółki czynnie uczestniczyli w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z poglądami doktryny "Stwierdzenie nieważności decyzji skierowanej do osoby niebędącej stroną w sprawie odnosi się do sytuacji, gdy osoba taka nie może być bez postępowania obciążona obowiązkiem lub uzyskać uprawnienia" ("Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przez sądami administracyjnymi" pod red. Marka Wierzbowskiego, 16. wydanie C. H. Beck). Zarzut, że rozstrzygnięcie skierowano do osoby niebędącej stroną postępowania jest nieuprawnione, a żądanie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 lub 4 k.p.a. za daleko idące. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020r. zostało wysłane do obydwu wspólników spółki cywilnej, zarówno do J. O., jak i do J. O.. Świadczą o tym zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy (karta 105 i 106). Wobec czego Sąd uznał, że błędne wskazanie strony w nagłówku decyzji przy prawidłowym jej doręczeniu (wspólnikom spółki) jest naruszeniem bez wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. W szczególności rozpatrując ponownie sprawę organ egzekucyjny dokona oceny, czy wystąpiły podstawy do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie obciążenia Skarżących kwotą z tytułu nieprzekazanej zajętej wierzytelności. W punkcie II wyroku Sąd umorzył postepowanie z wniosku Skarżących w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia wobec uwzględnienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku, za podstawę orzeczenia przyjmując art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193, ze zm.), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.). Na kwotę kosztów składają się: wpis sądowy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w wysokości [...] zł oraz [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.