Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 882/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1, par. 6 i par. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2019r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. , , ,


UZASADNIENIE

1. A Sp. z o.o. w R. (dalej skarżąca lub Spółka) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ nadzoru) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego.

2.1. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na gruncie następującego stanu sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. wystawionych przez Wójta Gminy P. (dalej wierzyciel) z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych (łączna kwota należności głównej [...] zł.).

Wszczynając egzekucję administracyjną, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...]r., doręczonymi w tym samym dniu za pośrednictwem systemu [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A., w C S.A. oraz w D S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono Spółce w dniu [...]r.

W dniu 12 września 2018 r. wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w związku ze złożeniem w dniu 7 września 2018 r. wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, objętych w/w postępowaniem.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącej.

W dniu 12 września 2018 r. skarżąca wniosła o uchylenie zajęć rachunków bankowych w B S.A. oraz w C S.A. Postanowieniami z dnia [...]r. organ egzekucyjny uchylił zajęcia rachunków bankowych, dokonanych w/w Bankach oraz w D S.A. Pismem z dnia 29 listopada 2018 r. wierzyciel wniósł o wycofanie tytułów wykonawczych, z uwagi na zapłatę przez Spółkę zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi. Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny pismem z dnia 10 października 2019 r. zwrócił się do Spółki o zapłatę powstałych w postępowaniu egzekucyjnym kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]zł. W odpowiedzi na powyższe Spółka pismem z dnia 21 stycznia 2019 r. poinformowała, iż wnosi o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania w/w postanowienia z uwagi na przedwczesne wniesienie żądania przez stronę.

W dniu 13 lutego 2019 r. skarżąca wskazała, że dokonała zapłaty kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł i z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego, wnosi o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów, a następnie wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Zawiadomieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny zawiadomił skarżącą o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w przedmiotowych postępowaniach. Pismem z dnia 26 lutego 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny obciążył skarżącą kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł.

2.2. Na to postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie:

- przepisu art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. - u.p.e.a.) poprzez jego zastosowanie pomimo faktu, że przepis ten zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego i pozbawionego podstawy prawnej naliczenia opłat za zajęcie rachunków bankowych w łącznej wysokości [...] zł.

- przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie pomimo faktu, że przepis ten zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji, zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego i pozbawionego podstawy prawnej naliczenia opłat manipulacyjnej w łącznej wysokości [...] zł.

- przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 2096, ze zm. - k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności wskazujących na zachowanie racjonalnej proporcjonalności pomiędzy ustaloną opłatą egzekucyjną, a czynnościami organu za podjęcie, których opłata ta została naliczona.

2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że generalną zasadą postępowania egzekucyjnego, określoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. jest iż, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Ogólna reguła ustanowiona w powyższym przepisie stanowi, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, gdyż są następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w rezultacie konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne pociąga za sobą powstanie kosztów egzekucyjnych. Na koszty te, składają się opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (art. 64 § 1) w tym opłata manipulacyjna (art. 64 § 6) oraz wydatki egzekucyjne (art. 64b), czyli koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Wysokość opłat za dokonywanie poszczególnych czynności egzekucyjnych określona została w art. 64 § 1, natomiast obowiązek ich uiszczenia wskazano w art. 64 § 9 i § 10. Opłata manipulacyjna jest pobierana w związku z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego niezależnie od innych czynności dokonanych przez organ egzekucyjny. Oznacza to, iż jest ona odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych do każdego tytułu wykonawczego. A zatem jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego i niezależnie od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji na mocy art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. określił koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za czynności egzekucyjne, tj. za zajęcie rachunku bankowego w wysokości 5 %, oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1%.

Dalej podano, że wierzyciel wycofał wniosek o dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej 29 listopada 2018 r., z uwagi na zapłatę zaległości przez Spółkę w wyniku zawartego układu ratalnego. Nastąpiło to po dokonaniu czynności zajęcia rachunków bankowych, na których zgodnie z informacją banków brak było środków na pokrycie egzekwowanych należności. Zgodnie z treścią art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Tak więc ustawodawca dopuszcza zajęcie rachunku bankowego, na którym nie ma żadnych środków i nie uzależnia skuteczności zajęcia od istnienia takich środków. Natomiast zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a., obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Tak więc warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłat nie jest istnienie wierzytelności, lecz doręczenie dłużnikowi zawiadomienia o jej zajęciu. Jeżeli ustawodawca dopuścił zajęcie rachunku bankowego, na którym brak jest środków, wyraźnie wskazując, że zajęcie dotyczy także środków, które wpłyną na rachunek w przyszłości, brak jest podstaw do twierdzenia, że nie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zajęcie to obejmuje bowiem zarówno obecne, jak i przyszłe wierzytelności zobowiązanego wobec banku i pozostają one zajęte od chwili doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Natomiast następcze zdarzenia tj. układ ratalny z zobowiązaną Spółką, wycofanie z realizacji tytułów wykonawczych przez wierzyciela i uchylenie z tego powodu zajęć nie pozbawia organu egzekucyjnego prawa do naliczenia opłat za zajęcie (art. 64 § 8 u.p.e.a.).

Następnie organ wskazał, że odrębnym zagadnieniem jest kwestionowana wysokość opłaty pobranej za zajęcie rachunku bankowego, jak również opłaty manipulacyjnej. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny naliczył koszty zajęcia rachunku bankowego w wysokości 5% egzekwowanych należności, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1%. Uwzględniając wysokość należności, na które opiewały tytuły wykonawcze wierzyciela (łączna wysokość egzekwowanej należności [...] zł), a także okoliczność braku interwencji ustawodawcy w zakresie braku konstytucyjności rozstrzygnięcia w zakresie konieczności obciążenia opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. organ nadzoru stwierdził, iż opłata ta nie jest nadmiernie wygórowana.

W ocenie organu nadzoru, kwota kosztów za zajęcia rachunku bankowego w łącznej wysokości [...] zł i opłaty manipulacyjnej [...] zł. nie jest zbyt wygórowana, mając na uwadze fakt, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. W niniejszej sprawie uznać należy, że zastosowana 5% stawka kosztów egzekucyjnych, nie powoduje, jak określił to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.

3.1. Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności, po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż norma ta (art. 64 ustawy) stanowi swoistą karę finansową za zachowanie pożądane i zgodne z prawem tj. w sytuacji gdy dłużnik dobrowolnie zaspokoił wierzyciela. W związku z tym skarżący został de facto ukarany poprzez wymierzenie opłaty egzekucyjnej w nadmiernej wysokości w stosunku do podjętych przez organ czynności, pomimo tego, że dobrowolnie uregulował całość egzekwowanej należności.

Dalej skarżąca wywiodła, iż w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego, a do takiej sytuacji nie dochodzi gdy na zajętym przez organ egzekucyjny rachunku bankowym, nie było żadnych środków pieniężnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalnym natomiast jest pobieranie opłat egzekucyjnych w sytuacji gdy na zajętym rachunku bankowym nie było jakichkolwiek środków finansowych.

Następnie skarżąca podniosła, że organ nadzoru weryfikując wysokość kosztów egzekucji nie uwzględnił w sposób prawidłowy skutków jakie przy określeniu tychże kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. SK 31/14. Nie uwzględniono faktu, że sposób wyliczenia kosztów określony w art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 81 Konstytucji RP. Organ nadzoru w żaden sposób nie wyjaśnił czy określone wobec skarżącej koszty egzekucyjne (ti. opłata egzekucyjna i opłata manipulacyjna) pozostają w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego. Nadto brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności wskazujących na zachowanie racjonalnej proporcjonalności pomiędzy ustaloną opłatą egzekucyjną, a czynnościami organu za podjęcie, których opłata ta została naliczona świadczy o naruszeniu przepisów postępowania art. 9, art. 11, art. 124 § 2, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest bowiem możliwym przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny.

Bez względu na powyższe skarżąca podniosła, iż w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraża się pogląd, iż po uznaniu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 31/14 za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. i wobec nieokreślenia do chwili obecnej przez ustawodawcę górnych granic opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej określonych w w/w przepisach, na chwilę obecną brak jest w ogóle podstaw prawnych do pobierania wskazanych w w/w przepisach opłat egzekucyjnej i manipulacyjnej.

3.2. W odpowiedzi na skargę, organ nadzoru wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

4. Skarga okazała się zasadna.

4.1. Z przepisu art. 64c § 1 i 4 u.p.e.a. wynika, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłaty za ściśle określone czynności egzekucyjne, do których należy m.in. zajęcie innych niż wymienione w punktach 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych (pkt 4). Wysokość opłat jest wyrażona w tym przepisie procentowo, w przypadku zajęcia innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – stanowi 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Jak wywiódł NSA w wyroku z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II FSK 3379/18, we właściwym odczytaniu wyżej przywołanego przepisu wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Treść cytowanego tekstu prawnego nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat, a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).

W ocenie NSA zaprezentowane wyżej rozumienie omawianego przepisu nie może być podważane przez nawiązanie do treści przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje bowiem, w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego i nie potwierdza stanowiska, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Wręcz przeciwnie, w przepisie art. 80 § 2 u.p.e.a. mowa jest o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co dowodzi trafności stanowiska, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w związku z tym wyrażone w orzecznictwie tego Sądu zapatrywanie, że "opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych" (wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; a także wyrok z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, oraz z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 778/16, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając to na uwadze, Sąd podziela powyższe stanowisko i stwierdza, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Tymczasem z akt niniejszej sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych w trzech bankach. W dalszej kolejności uzyskał z tychże banków następujące informacje: z C zawiadomienie o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na brak środków, z B S.A. zawiadomienie o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na częściowy brak środków, z kolei z D brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek informacji w tymże przedmiocie. Tymczasem organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu (strona 5) wskazuje, iż na zajętych rachunkach bankowych brak było środków na pokrycie egzekwowanych należności, niezależnie od tego ustawodawca - w opinii organu - dopuszcza zajęcie rachunku bankowego, na którym nie ma żadnych środków i nie uzależnia skuteczności zajęcia od istnienia takich środków.

Zatem wobec powyższych rozbieżności, powyższa kwestia musi zostać wyjaśniona przez organ nadzoru, który winien dokładnie ustalić czy na zajętych przez organ egzekucyjny rachunkach bankowych Spółki istniały jakiekolwiek środki finansowe podlegające zajęciu. W przypadku braku istnienia takich środków, organ egzekucyjny winien odstąpić od pobrania opłaty egzekucyjnej w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

4.2. Niezależnie od powyższego należy mieć także na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (opublikowanym w: Dz.U. z 2016 r., poz. 1244) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., nie pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości kontrolowanego postanowienia. W swoich rozważaniach Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym opłaty takie, są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością (wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14).

Stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy dotyczy niewątpliwie przepisów, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, co nie powinno ujść uwadze organów administracyjnych. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wysokości kosztów, kształtujące się po wyroku Trybunału wskazuje, że w prowadzonych nadal przez organy egzekucyjne postępowaniach w przedmiocie kosztów "...rozstrzygnięcie kwestii kosztów (...) postępowania egzekucyjnego będzie więc wymagało uwzględnienia skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma ten wyrok" (vide np. wyroki NSA o sygn. II FSK 1021/16, II FSK 1047/16, II FSK 204/14, II FSK 1484/15).

Organy orzekające w niniejszej sprawie w żaden sposób nie odniosły się natomiast do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu egzekucyjnego przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. Innymi słowy, organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów.

Nadto nie powinno ujść uwadze organów, że Trybunał Konstytucyjny w wyżej wskazanym wyroku orzekł także, iż art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W obliczu powyższego nie można pominąć faktu, że skarżąca dobrowolnie, co prawda po wszczęciu postępowania egzekucyjnego sama uiściła egzekwowaną należność. Wynika to zarówno z wniosku wierzyciela z dnia 29 listopada 2018 r. o "wycofanie tytułów wykonawczych" oraz pisma organu egzekucyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r. Mimo tego koszty egzekucyjne tytułem opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej zostały naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. przy przyjęciu odpowiednio stawek 5% egzekwowanych należności w związku z zajęciem prawa majątkowego, a także stawki 1% egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej. Organy uznały że dobrowolna zapłata egzekwowanej należności przez Spółkę, nie ma wpływu na wyliczenie kosztów egzekucyjnych. Sąd tego stanowiska organu również nie podziela.

Organy pominęły te argumenty, które – jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego – zadecydowały o stwierdzeniu niekonstytucyjności zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów. Tymczasem realia sprawy pozwalają na przypuszczenie i to z dużym prawdopodobieństwem, że uwzględnienie tych argumentów doprowadziłoby do obciążenia strony kosztami egzekucyjnymi w niższej wysokości.

5. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ w pierwszej kolejności winien dokładnie ustalić czy na zajętych rachunkach bankowych Spółki istniały jakiekolwiek środki finansowe podlegające zajęciu. W przypadku braku istnienia takich środków, organ winien odstąpić od pobrania opłaty egzekucyjnej w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

W sytuacji natomiast zaistnienia podstaw do obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego, organ winny będzie uwzględnić powyższą wykładnię, zaprezentowaną w przedmiotowym uzasadnieniu, a także zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia, uwzględniającego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn.. akt SK 31/14.

6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

7. W kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Koszty te stanowi uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł.