Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 239/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3 i par. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie zwrotu nadpłaty z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok 1. zobowiązuje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do zwrotu na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] nadpłaty w wysokości 425.863,61 zł (czterysta dwadzieścia pięć tysięcy osiemset sześćdziesiąt trzy złote 61/100) w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok – w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z 6 listopada 2013 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w zakresie zwrotu nadpłaty z tytułu uiszczonej w dniu 15 grudnia 2008 r. opłaty w wysokości 775.572,61 zł za brak sieci recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji za 2006 rok.

W skardze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do zwrotu nadpłaty w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, wniósł o jej oddalenie ze względu na brak podstawy prawnej do przyjęcia, że na Głównym Inspektorze Ochrony Środowiska ciąży materialnoprawny obowiązek zwrotu nienależnie wpłaconej przez [...] sp. z o.o. kwoty na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ponadto w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi organ wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, gdyż wynik tego postępowania jest całkowicie zależny od wyniku toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie oraz obszernie i szczegółowo uzasadnił wyrażone w niej swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 267/13 odrzucił skargę w niniejszej sprawie jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Na postanowienie to skarżąca Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 782/14 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "skarżąca Spółka obowiązek zwrotu przez GIOŚ nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej upatruje w regulacji art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej."

Trzeba mieć na względzie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że "w ocenie organu kwestia podmiotu obowiązanego do zwrotu kwoty nadpłaconej opłaty została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] września 2013 r. Decyzja niniejsza zaś jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego wniesionej tak przez skarżącą Spółkę, jak i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W tej sprawie kontroli sądowej poddana została kwestia, czy podmiotem obowiązanym do zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Od rozstrzygnięcia tej sprawy zależy, czy za zgodne z prawem zostanie uznane stanowisko GIOŚ dotyczące podmiotu obowiązanego do zwrotu nadpłaty. Dopiero wówczas będzie możliwe przystąpienie do oceny sprawy ze skargi na bezczynność GIOŚ. W zaistniałej sytuacji procesowej w sprawie ze skargi na bezczynność GIOŚ, na obecnym etapie, nie można rozstrzygnąć, czy prawidłowo organ ten uznał, wydając decyzję ostateczną, że podmiotem obowiązanym do zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest NFOŚiGW i w takim przypadku istnieją podstawy do prowadzenie egzekucji w stosunku do Funduszu, czy też podmiotem obowiązanym do zwrotu jest GIOŚ. W sytuacji zaś, kiedy okazałoby się, w wyniku sądowej kontroli decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2013 r., że podmiotem obowiązanym do dokonania zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest GIOŚ, to dopiero wówczas pojawi się zagadnienie, czy zwrot tej nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, która w przypadku bezczynności organu podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a." Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zaistniałej sytuacji procesowej – przed prawomocnym zakończeniem postępowania ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. – przedwczesne były rozważania Sądu pierwszej instancji co do przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność tego organu.

Wobec związania Sądu orzekającego w tej sprawie wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 782/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie zarejestrowane pod nową sygn. akt IV SAB/Wa 91/14, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 zainicjowanej skargami wniesionymi przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w punkcie 1) określającą wysokość zobowiązania [...] sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 284.506,-zł, zaś w punkcie 2) określającą wysokość nadpłaty w wysokości 425.863,61 zł dla [...] sp. z o.o. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W sprawie tej o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2014 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest to czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest stroną w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. oraz określenia wysokości nadpłaty dla [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. Sąd wskazał, że pojęcie strony definiuje przepis art. 28 kpa, który musi być interpretowany w związku z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach szczególnych, a ponieważ sprawa dotyczy zobowiązania określonego podmiotu do opłaty za brak sieci, to należy się odnieść do następujących uregulowań:

Zgodnie z art. 400 ustawy z dnia ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). Polski prawodawca, wzorem ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, przyjął, że działania na rzecz poprawy stanu środowiska będą finansowane przez fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mające status funduszy celowych. Ponadto zgodnie z art. 400q ust. 1 powyższej ustawy Narodowy Fundusz prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności. Nadto art. 401 ust. 7 pkt 9 powyższej ustawy określa, że (...) przychodami Narodowego Funduszu są wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Sąd podkreślił, że przepisy Tytułu VII Organy administracji oraz instytucje ochrony środowiska, w rozdziale IV Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej ustawy Prawo ochrony środowiska nie zawierają przepisu szczególnego w stosunku do art. 28 kpa, z którego wynikałoby, że NFOŚiGW jest stroną postępowania w sprawach regulowanych w powyższej ustawie. Powyższe przepisy określają szczegółowo zadania i działania Narodowego Funduszu wskazując rodzaj przychodów oraz ściśle reglamentowany sposób rozdysponowania tych środków.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że podstawą określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci jest decyzja wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej (art. 17 ust. 1 ustawy recyklingowej [ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji – obecnie jest to Dz. U. z 2016 r. poz. 803]). Powyższy przepis w ust. 3 określa strony powyższego stosunku prawnego wskazując, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynikają obowiązki i uprawnienia jakie ustawodawca nałożył na Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. i ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.) wynika, że do zadań inspekcji ochrony środowiska należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zakresie przestrzegania przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ponadto zgodnie z art. 3a powyższej ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej, nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska.

Sąd stwierdził, że analiza powyższych przepisów wskazuje, że nie istnieje przepis prawa materialnego, z którego można wywieźć, że NFOŚiGW jest stroną postępowania w sprawach dotyczących opłaty za brak sieci. Na aprobatę zasługuje twierdzenie wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2737/13 – "Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu opłaty za brak sieci wpłaca się na rachunek NFOŚiGW, co może świadczyć tylko o tym, że podmiot ten ma interes ekonomiczny w toczącym się postępowaniu bo odniesie korzyść materialną w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Podmiot ten nie ma natomiast żadnego interesu prawnego wynikającego z przepisu prawa i odnoszącego się do tego podmiotu, a tylko wtedy można przyjąć iż powinien być stroną postępowania administracyjnego (art. 28 kpa). Brak jest bowiem normy prawa materialnego upoważniającej NFOŚiGW do przedsiębrania jakichkolwiek działań na własną rzecz w związku z ustalaniem przez organ wysokości należności za brak sieci od określonego podmiotu". W konsekwencji zatem przyjąć należy, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym określania zobowiązania za brak sieci. Stroną postępowania jest wyłącznie spółka, która domaga się od organu administracji zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty. Jeżeli żądanie to ma uzasadnienie, to organ administracji będzie zobowiązany do zwrotu tej opłaty. Ewentualne późniejsze wzajemne rozliczenia między organem a Funduszem nie mogą stanowić podstawy uznania Funduszu za stronę. Sama zaś decyzja nie nakłada na Fundusz obowiązku dokonania zwrotu równowartości opłaty. Tym samym Sąd stwierdził, że w sprawie zachodził brak przesłanek prawnych do przyjęcia, że skarżący Fundusz był legitymowany do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2013 r. To z kolei prowadzi do wniosku, że organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od podmiotu niebędącego stroną postępowania, zamiast umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 był przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2556/14 umorzył postępowanie kasacyjne wobec skutecznego cofnięcia skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe, a sprawa zarejestrowana została pod nowy numer IV SAB/Wa 239/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi.

Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Trzeba przy tym podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, LEX nr 1406499, dostępny także na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), czy też nie.

Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszej kolejności do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie ma swe usprawiedliwienie.

Z akt sprawy wynika, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w punkcie 1) określił wysokość zobowiązania [...] sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 284.506,-zł, zaś w punkcie 2) określił wysokość nadpłaty w wysokości 425.863,61 zł dla [...] sp. z o.o. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...].

Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. stała się przedmiotem skarg wniesionych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym określania zobowiązania za brak sieci. Stroną postępowania jest wyłącznie spółka, która domaga się od organu administracji zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty. Jeżeli żądanie to ma uzasadnienie, to organ administracji będzie zobowiązany do zwrotu tej opłaty. Ewentualne późniejsze wzajemne rozliczenia między organem a Funduszem nie mogą stanowić podstawy uznania Funduszu za stronę. Sama zaś decyzja nie nakłada na Fundusz obowiązku dokonania zwrotu równowartości opłaty. Tym samym Sąd stwierdził, że w sprawie zachodził brak przesłanek prawnych do przyjęcia, że skarżący Fundusz był legitymowany do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2013 r. To z kolei prowadzi do wniosku, że organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od podmiotu niebędącego stroną postępowania, zamiast umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 był przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2556/14 umorzył postępowanie kasacyjne wobec skutecznego cofnięcia skargi kasacyjnej. Zatem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 uzyskał walor prawomocności od dnia 31 maja 2016 r. i na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub nie ulegną zmianie przepisy prawa. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zarówno sąd, jak i organ administracji jest obowiązany zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Wobec związania Sądu orzekającego w tej sprawie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 stwierdzić należy, że obowiązek zwrotu nadpłaty dla [...] sp. z o.o. w wysokości wynikającej z decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2013 r. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. spoczywa na Głównym Inspektorze Ochrony Środowiska i to on jest zobligowany do zwrotu tej nadpłaty, czemu Sąd dał wyraz w punkcie 1. sentencji wyroku, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby rzeczona nadpłata w zobowiązaniu została zwrócona skarżącej Spółce. Wskazać bowiem należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Tymczasem z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że po wydaniu przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. i utrzymaniu jej w mocy decyzją z dnia [...] września 2013 r., organ przez ponad trzy lata nie dokonał zwrotu nadpłaty, co oznacza, że słusznie strona skarżąca zarzuca organowi bezczynność, gdyż zgodnie z art. 77 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), mającym zastosowanie na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2016 r. poz. 803), nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty. Brak zwrotu nadpłaty przez okres ponad trzech lat należy uznać za stan bezczynności, aczkolwiek Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, ponieważ konieczne i zasadne było oczekiwanie organu na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13, w której zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia było to czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest stroną w postępowaniu dotyczącym opłaty za brak sieci, a w uzasadnieniu którego stwierdzono, że to Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest organem zobowiązanym do zwrotu nadpłaty w opłacie za brak sieci. Powyższe wskazuje jednoznacznie na zależność postępowania w niniejszej sprawie od zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które toczyło się w zakończonej sprawie IV SA/Wa 2739/13, a na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 782/14 wydanym w tej sprawie. Brak pewności co do bytu prawnego decyzji z dnia [...] września 2013 r. nie pozwalał na wcześniejszy zwrot nadpłaty wynikającej z poprzedzającej tę decyzję decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., bowiem wyrok stwierdzający nieważność wskazanej decyzji z dnia [...] września 2013 r. stworzył stan prawny sprzed jej wydania i nie pozwalał na faktyczny zwrot nadpłaty stwierdzonej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r.

Ponadto określony w punkcie 1. sentencji wyroku czternastodniowy termin, liczony od dnia doręczenia organowi akt sprawy, do zwrotu stwierdzonej nadpłaty jest w ocenie Sądu terminem wystarczającym do tego, aby organ mógł zwrócić skarżącej Spółce nadpłatę, a zarazem jest terminem adekwatnym do stopnia skomplikowania i rodzaju dokonania przez organ koniecznych czynności niezbędnych do zwrotu nadpłaty i zgodnym z art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej, w świetle którego w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punktach 1-3 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 4. sentencji wyroku składa się kwota 100,-zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi i kwota 100,-zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ponadto Sąd określił wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji na kwotę 240,-zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), w świetle którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Zakończenie postępowania w danej instancji następuje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt III CZP 124/06, LEX nr 209065). W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane została skargą z dnia 6 listopada 2013 r., zaś wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uwzględniający skargę na bezczynność wydany został w dniu 13 października 2016 r., a więc w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw strony reprezentowanej przez adwokata również podlega zaliczeniu wydatek poniesiony przez nią w dniu 6 listopada 2013 r. w kwocie 17 zł w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., sygn. akt III CZP 2/03, OSNC 2003, nr 12, poz. 161, LEX nr 76144).