Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 893/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 541/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F.W. i A. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości i wycinkę drzew postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania F.W. i A. S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], dotyczącą ustalenia odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku wycinki drzew przeprowadzonej przez w/w Spółkę na działce nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...], stanowiącej własność małżonków F.W. i T.U.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi F.W. i A. S.A. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Jednocześnie A. S.A. z siedzibą w [...] wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż dotyczy ona zapłaty przez Spółkę kwoty 34.034 złotych. Stwierdziła, że w przypadku uzyskania przez Spółkę korzystnego rozstrzygnięcia przed Sądem, niemożliwym, a co najmniej znacznie utrudnionym, będzie odzyskanie przedmiotowej kwoty z uwagi na sytuację strony – F.W. Podkreśliła, że wobec niego egzekwowane są należności na rzecz Spółki w drodze egzekucji, a ponadto posiada on przy tym także zaległości wobec innych podmiotów. W uzasadnieniu wniosku wskazała na niezbędność przeprowadzenia dowodu z dokumentów: [...] – na okoliczność sytuacji strony i trudności z możliwością uzyskania zwrotu ewentualnie wypłaconego odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 541/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") Sąd związany jest zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w w/w przepisie zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Podkreślił, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to natomiast takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA z dnia: 10 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1841/09 i 19 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 415/11, CBOSA).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie A. S.A. z siedzibą w [...] złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą na rzecz F.W. oraz T.U. odszkodowanie w wysokości 34.034 złotych za czasowe zajęcie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku wycinki drzew przeprowadzonej przez A. S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] na nieruchomości wyżej wymienionych, przy czym do wypłaty tego odszkodowania zobowiązano skarżącą Spółkę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, Spółka nie wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wprawdzie zaskarżona decyzja dotyczy ustalonej kwoty odszkodowania w wysokości 34.034 złotych na rzecz F.W. oraz T.U., jednakże w realiach tej sprawy, jak i powszechnie znanej wiedzy co do wielkości i zakresu przedsiębiorstwa skarżącej Spółki, nie sposób uznać, że w/w kwota może spowodować w majątku Spółki znaczną szkodę. Nie ma także żadnych podstaw prawnych do twierdzenia, że ewentualna realizacja decyzji o odszkodowaniu w zakreślonym przez nią zakresie spowodować mogłaby trudne do odwrócenia skutki prawne, skoro przedmiotem tej decyzji jest jedynie kwota pieniężna, która może być zawsze dochodzona od drugiej strony. Nawet zatem okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec F.W. (przy czym załączone tytuły wykonawcze dotyczą wierzytelności zgłoszonych w 2013 r.) nie oznacza, że w przypadku braku wstrzymania zaskarżonej decyzji po stronie skarżącej Spółki może zaistnieć przesłanka wystąpienia znacznej szkody, bądź też okoliczność spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sam fakt, iż zaskarżona decyzja dotyczy ustalenia kwoty odszkodowania i zobowiązania Spółki do jego wypłacenia, nie oznacza jeszcze, iż zachodzi trudny do odwrócenia skutek prawny, skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują środki prawne do zweryfikowania takiego rozstrzygnięcia, czy też skutek prawny może zostać odwrócony w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A. S.A. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą wymienione w tym przepisie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższy zarzut Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podtrzymała argumentację podniesioną we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej.

Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. jasno wskazuje, że jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość wstrzymania wykonania decyzji są: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest świadczenie pieniężne w postaci odszkodowania w kwocie 34.034 złotych, które skarżąca Spółka na mocy zaskarżonej decyzji jest zobowiązana wypłacić na rzecz F.W. oraz T.U.

Należy podkreślić, iż świadczenia pieniężne są – co do zasady – świadczeniami podlegającymi ewentualnej późniejszej egzekucji i zwrotowi. Sama konieczność wypłacenia odszkodowania nie przesądza o wystąpieniu nieodwracalnych skutków lub powstaniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. W sytuacji, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek wypłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem Spółki, konieczne jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących, że spowoduje to uszczuplenie jej majątku w takim stopniu, że w konsekwencji dojdzie do wystąpienia nieodwracalnych skutków lub powstanie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W rozpoznawanej sprawie nie ma zatem podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodów wskazanych przez skarżącą Spółkę. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że z urzędu znana jest wiedza co do wielkości i zakresu prowadzonej przez A. S.A. z siedzibą w [...] działalności, co pozwala na uznanie, iż ustalona kwota odszkodowania w wysokości 34.034 złotych nie jest kwotą na tyle dużą, aby mogła prowadzić do znacznego uszczuplenia majątku tej Spółki. Z tego względu oceny tej nie zmienia także podniesiona przez Spółkę okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec F.W., tym bardziej, że dotyczy ono wierzytelności zgłoszonych w 2013 r.

W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji, odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy uznać za zasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.