Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1692/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 150, 162
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: referent Daria Laskowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej M. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] 2013r. nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. P., obecnie M. C. (dalej: Strona, Skarżąca) jako byłego wiceprezesa zarządu "A" sp. z o.o. (NIP [...]) ostatnio z siedzibą we W. przy ul. C. [...], za zaległości tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. w wysokości 39.592,30 wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 11.034 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 2.552,90 zł. Organ ustalił na podstawie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej utworzonej na podstawie art.23 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz.672), dalej "CEIDG", że Strona rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej pod nazwą "B" M. P. w dniu [...] 1996 roku i wskazała miejsce prowadzenia działalności i adres do odbioru korespondencji w W. przy ulicy G. [...]. Na ten adres organ kierował wszystkie pisma począwszy od postanowienia o wszczęciu postępowania aż do ww. decyzji przenoszącej odpowiedzialność. Wszystkie pisma, w tym decyzja zostały uznane za prawidłowo doręczone w trybie art.150 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2012 r. poz.749 ze zm., dalej "OP"). Przedmiotowa decyzja została awizowana w dniu 1 października 2013 r., a informacja o pozostawieniu przesyłki do dyspozycji adresata na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w W. została pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizowanie nastąpiło w dniu 9 października 2013 r., a zwrot niepodjętej przesyłki w dniu 17 października 2013 r. Tym samym organ przyjął, że spełniły się przesłanki dla doręczenia przesyłki w trybie art. 150 OP, co nastąpiło w dniu 15 października 2013r.

W dniu 24 czerwca 2015 r. (data nadania - 8 czerwiec 2015 r.) wpłynął do Izby Skarbowej we W. wniosek Strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z załączonym odwołaniem od ww. decyzji. Strona podniosła okoliczności przesłania przez organ pierwszej instancji decyzji na jej zdaniem nieaktualny adres, co uniemożliwiło wcześniejsze złożenie środka zaskarżenia. Podkreśliła, że od prawie 15 lat nie przebywa pod adresem w W., a od 10 lat miejscem jej zamieszkania jest mieszkanie położone we W. przy ul. C. [...], w którym mieściła się także siedziba Spółki z o.o. "A". Wskazała, że dopiero 1 czerwca 2015 r. w wyniku uzyskania informacji o prowadzeniu względem niej postępowania egzekucyjnego zapoznała się z treścią wydanej decyzji

Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] 2013r. nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu 21 grudnia 2011r. do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zgłoszone zostało prowadzenie działalności gospodarczej (data rozpoczęcia - [...] 1996 r) pod nazwą "B" M. P. w W. przy ul. G. [...] i przy ul. T. [...] w N. T. ze wskazaniem na adresy do doręczeń ul. G. [...] w W. . Adresy te pozostawały aktualne do dnia 30 grudnia 2014 r., gdy wskazano nową wartość w polu oznaczenie "adres do korespondencji" tj. ul A. C. [...] we W. i usunięto dodatkowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przy ul. T. [...] w N. T. pozostawiając bez zmian miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w W. przy ul. G. [...]. Następnie tego samego dnia wykreślono prowadzoną działalność gospodarczą z rejestru wskazując na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej 31 lipca 1997 r.

Jak podkreślił organ mając na względzie art.162§1 OP o braku winy można mówić tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Analizując powyższe w kontekście podnoszonej argumentacji strony trudno uznać, aby brak zapoznania się z prawidłowo doręczoną decyzją na adres wynikający z nieaktualizowanego przez stronę publicznego rejestru jakim jest CEIDG wypełniała znamiona okoliczności nie do przezwyciężenia. Zaznaczył organ, że art. 23 ust 3 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, że zadaniem CEIDG jest ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, a art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowi, że wpisowi do CEIDG podlegają oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony; dane te są zgodne z oznaczeniami kodowymi przyjętymi w krajowym rejestrze urzędowym podziału terytorialnego kraju, o ile to w danym przypadku możliwe. Jednocześnie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o:

1) zmianę wpisu - w terminie 7 dni od dnia zmiany danych, o których mowa w art. 25 ust. 1 i 5, powstałej po dniu dokonania wpisu do CEIDG;

2) wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Nawet więc jeśli prawdą jest - na co wskazuje strona - że organ wiedział, iż przebywa ona we W. przy ul C. [...] - to należy wskazać zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, że organ pierwszej instancji ustalił adres do doręczenia przesyłki zgodnie z art. 148 § 1 OP. Poza powyższym podkreślił, że z danych urzędu wynika, iż Strona miejsce zamieszkania przy ul. C. [...] we W. zgłosiła dopiero w dniu 30 grudnia 2014 r.

Reasumując, w kontekście przedstawionego stanu faktycznego sprawy Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, że nie ma podstaw do zgodnego z wnioskiem rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] 2013 r. nr [...].

Strona od ww. postanowienia wniosła skargę. Jako pierwszy zarzut wskazała naruszenie art. 122, 181, 217 w zw. z 210 § 4 OP polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogom art. 210 § 4 OP.

Skarżąca podniosła, iż pod adresem - ul. G. [...] w W. nie przebywa od około 15 lat, a nieprzerwanym adresem od 10 lat jest adres - ul. C. [...] we W., który jest organowi znany z urzędu, albowiem pod tym adres mieściła się siedziba "A" sp. z o.o. i skarżąca od 10 lat podejmowała tam korespondencję, natomiast organ uznał, iż taka argumentacja strony nie jest przekonywująca i sam poczynił inne ustalenia. Mianowicie organ sięgnął do CEIDG-u i ustalił, iż skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą pod nazwą "B" M. P. w dniu [...] 1996 roku i wskazała miejsce prowadzenia działalności i adres do odbioru korespondencji w W. przy ulicy G. [...]i stwierdził, iż dane te pozostawały aktualne, aż do dnia 30 grudnia 2014 roku. Skarżąca przyznała, że w 1996 roku założyła wskazaną działalność, jednakże prowadziła ją jedynie przez okres niespełna jednego roku, a następnie złożyła stosowny wniosek o jej wykreślenie. Niemniej jednak z chwilą powstania CEIDG-u została ponownie wpisana do bazy (co niejednokrotnie miało miejsce w stosunku innych osób, które w podobnym okresie prowadziły działalność gospodarczą), dlatego też ponowne wykreślenie zostało skonane w dniu 30 grudnia 2014 roku ze skutkiem na dzień 31 lipca 1997 roku.

Drugim zarzutem jest zarzut naruszenia art. 121 § 1, 217 w zw. z 210 § 4 OP przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienie r sposób niewątpliwy dlaczego nie uznano wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Trzeci zarzut dotyczy naruszenia art. 162 § 1 OP poprzez nie uwzględnienie wniosku z powodu uznania, iż strona nie uwiarogodniła podnoszonej przez siebie argumentacji, gdy tymczasem zgodnie z powołanym przepisem strona winna jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Strona podnosząc czwarty zarzut wskazała na naruszenie art. 150 OP poprzez uznanie, doręczenie wskazane w tym przepisie należy uznać za skuteczne, gdzie tymczasem zostało dokonane w sposób nieprawidłowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Wobec argumentacji skargi w sprawie niniejszej, kluczowym jest ustalenie, czy Skarżącej skutecznie doręczono decyzję z dnia 24 września 2013 r., a w razie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Należy podkreślić, że na podstawie art. 120 OP organy podatkowe mają obowiązek działania zgodnie z przepisami prawa, stąd działania podejmowane przez organy w ramach doręczenia należy ocenić w kontekście regulacji zawartych w Rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, poświęconym problematyce doręczeń. Prawidłowość zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 211 OP tj. dokonania doręczenia decyzji musi być oceniana w świetle uregulowań zawartych w art. 148-150 OP Zgodnie z treścią art. 148 § 1 OP pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z treści powyższego przepisu wynika, że doręczenie pisma w miejscu zamieszkania osoby fizycznej jest równorzędne z doręczeniem tej osobie pisma w miejscu jej pracy, przy czym wybór jednego z miejsc wskazanych w tym przepisie należy do organu. Oczywistym jest przy tym, że w przepisie tym chodzi o aktualny adres, pozwalający na dokonanie doręczenia pism zgodnie z przepisami co wynika z treści art. 146 OP nakładającego obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu (§ 1). Brak wypełnienia przez stronę powyższego obowiązku stanowi podstawę do uznania przez organ pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem (§2). Jednocześnie doręczenie następuje na zasadach określonych w art. 144 zdanie pierwsze OP. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2016 r. stanowił, że organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie innych przepisów.

Wskazany na wstępie przepis art. 150 OP przewiduje możliwość doręczenia zastępczego, tj. na skutek braku odbioru pisma pozostawionego na okres 14 dni bądź to w placówce pocztowej – przypadku doręczenia pisma przez operatora, bądź też w urzędzie gminy (miasta) w przypadku pism doręczanych przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę z jednoczesnym zawiadomieniem o tym fakcie osoby, której się doręcza. Doręczenie winno bowiem nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie lub jego miejscu pracy. Warunkiem zastosowania art. 150 OP jest bowiem to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem lub było ono jego miejscem pracy, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w inny sposób przewidziany w ustawie. Doręczenie w trybie art. 150 OP jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata (miejsce pracy) nie budzi wątpliwości (orzeczenie SN z dnia 22 marca 1995 r., II CRN 4/95, niepubl.).

W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej, tj. Skarżącej, jako członka zarządu Spółki z o.o. "A". Adres Skarżącej, który został wskazany w postanowieniu o wszczęciu postępowania z dnia 21 maja 2013 r., pochodził z CEIDG-u. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu 21 grudnia 2011r. do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zgłoszone zostało prowadzenie działalności gospodarczej (data rozpoczęcia - [...] 1996 r) pod nazwą "B" M. P. w W. przy ul. G. [...] i przy ul. T. [...] w N. T. ze wskazaniem na adresy do doręczeń. Korespondencja zawierająca postanowieniu o wszczęciu z urzędu postępowania została nadana na ww. adres przez organ listem poleconym, a następnie została zwrócona organowi w dniu 3 czerwca 2013 r. z adnotacją operatora pocztowego "adresat wyprowadził się" oraz zaznaczeniem w pkt 4 potwierdzenia odbioru "Przesyłkę zwrócono nadawcy, gdyż adresat wyprowadził się" (k. 76 akt). Następnie organ ponownie na ten sam adres wysłał postanowienie o wszczęciu postępowania i po dwukrotnym zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki przesyłka wróciła do organu w dniu 15 lipca 2013 r. (k.75 akt). Organ uznał doręczenie za prawidłowe w trybie art.150 OP. Analogicznie wyglądała sytuacja z doręczeniem postanowienia z dnia 17 lipca 2013 r. o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Pierwotnie wysłane postanowienie wróciło do organu 1 sierpnia 2013 r. z adnotacją operatora pocztowego, że "adresat wyprowadził się" (k. 81 akt), a ponownie wysłana na ten sam adres po dwukrotnym zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki przesyłka wróciła do organu w dniu 2 września 2013 r. (k.80 akt). Organ uznał doręczenie za prawidłowe w trybie art.150 OP. Również kolejne postanowienie z dnia 9 września 2013 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wróciło do organu z adnotacją operatora pocztowego "adresat wyprowadził się" (k.83 akt). Także sporna decyzja została uznana za doręczoną w trybie art.150 OP mimo , że w świetle adnotacji operatora pocztowego: "adresat wyprowadził się" jednoznacznie wynikało, że adres w Wolsztynie przy ul. G. [...] jest nieaktualny, a zatem wadliwy.

Ma rację organ podatkowy, że zaniedbanie obowiązku powiadomienia w stosownym czasie o zmianie adresu obciąża stronę, podobnie jak i ryzyko nieodebrania korespondencji kierowanej na wskazany przez nią adres. Pamiętać jednak należy, że nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z hipotezą określoną w art.146§2 OP. Nie można też abstrahować od okoliczności przedmiotowej sprawy. Organ 3-krotnie otrzymał informację od operatora pocztowego, że adresat wyprowadził się, a mimo to po raz kolejny wysyłał korespondencję na ten sam adres. Skoro w toku postępowania powstały wątpliwości co do prawidłowości ustalonego na podstawie CEIDG-u adresu, organ zobligowany był do podjęcia prób ustalenia prawidłowego adresu miejsca zamieszkania Skarżącej na podstawie danych zawartych w innych ewidencjach np. rejestru PESEL. Zachodziły zatem uzasadnione podstawy do zakwestionowania prawidłowości i skuteczności zarówno wszczęcia postępowania jak i doręczenia decyzji o odpowiedzialności. W konsekwencji nie można uznać prawidłowości doręczenia w trybie art.150 OP decyzji o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości Spółki z o.o. "A".

Powyższe ustalenie powoduje, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu wpływającym na rozstrzygnięcie. Organ naruszył art. 162 § 1 OP. Przepis ten przewiduje, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powyższy przepis odnosi się zatem do sytuacji, w której strona bez własnej winy nie dopełniła czynności w terminie zawitym, przy czym za uchybienie terminowi nie może być uznana czynność dokonana w okresie, w którym termin ten nie zaczął biec wskutek braku prawidłowego doręczenia decyzji o odpowiedzialności.

Mając na uwadze powyższe, działając w oparciu o art.145§1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Sąd skargę uwzględnił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy procesowej.