Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1408/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono postanowienie organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. B., N. B., P. B., M. B. i J. B. na postanowienia Wojewody z dnia [...] października 2020 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących: A. B., N. B., P. B., M. B. i J. B. solidarnie kwotę 665 (sześćset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 sierpnia 2020 r. znak: [...], Prezydent Miasta K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986 r. nr [...] z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych w K. gm. kat. [...], obr. [...] przy ul. [...] składających się z działek nr [...] i nr [...], obj. Lwh [...] stanowiących własność A. B. w łącznej kwocie za grunt i drzewa 4 646 957 zł i z działek nr [...] i nr [...], obj. Lwh [...] stanowiących własność W. B. w łącznej kwocie za grunt, składniki budowlane i rolne 4 661 442 zł na rzecz wnioskodawców jako następców prawnych właścicieli ww. nieruchomości.

Zażalenie na ww. postanowienie Prezydenta Miasta K. wnieśli J. B., N. B., M. B., A. B. i P. B., zarzucając naruszenie;

- art. 7 i 8 § 2 k.p.a. poprzez działanie wbrew interesom strony i bez należytego rozeznania sprawy i dokonanie rozstrzygnięcia wbrew ugruntowanej praktyce i linii orzeczniczej wskazującej na możliwości istnienia w obrocie cywilnoprawnym prawa materialnego jakim jest ustalone odszkodowanie,

- art. 128 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, iż odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości jest prawem osobistym przysługującym wyłącznie podmiotom będącym właścicielami w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania, a nie prawem materialnym podlegającym cywilnoprawnemu obrotowi w tym również i prawu dziedziczenia,

- art. 922 K.c. poprzez uznanie iż prawo majątkowe jakim jest wierzytelność w postaci prawa do odszkodowania nie stanowi przedmiotu wchodzącego w skład spadku po zmarłych.

Wojewoda postanowieniem z dnia 5 października 2020 r. nr [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., póz. 65 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 144 i art. 61a § 1 i 2 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, iż w/w skarżący do wniosku o wszczęcie postępowania dołączyli kserokopię decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986 r. nr [...], postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego dla [...] w K. z 3 marca 1987 r. sygn. akt I Ns [...] i z 18 października 1988 r. sygn. akt I Ns [...] oraz akt poświadczenia dziedziczenia z 12 kwietnia 2013 r. Rep. A nr [...]. W świetle obecnego brzmienia przepisów u.g.n. oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest roszczeniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu i nie przechodzi na jego następców prawnych (w tym spadkobierców) oraz, że roszczenie o waloryzację określone w art. 132 ust. 3 u.g.n. przysługuje tylko osobie wywłaszczonej, a zatem nie przysługuje jego następcom prawnym spadkobiercy A. B. i W. B. nie są uprawnieni do ubiegania się o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986 r. nr [...] z tytułu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości.

Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że waloryzacja odszkodowania na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n. jest czynnością techniczno-obrachunkową i ww. przepis nie upoważnia do wydania decyzji administracyjnej o waloryzacji odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewidują uprawnienia następców prawnych osób wywłaszczonych do ubiegania się o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Zgodnie z przepisem art. 128 ust. 1 u.g.n., wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. W wyrokach z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK [...], z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK [...], z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK [...] oraz z 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest roszczeniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu i nie przechodzi na następców prawnych pod jakimkolwiek tytułem. Jak wyjaśnił Sąd w przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi bowiem istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych (por. wyrok NSA z 11.12.2018 r, sygn. akt I OSK [...]). Na przykład z mocy przepisów szczególnych - przysługują spadkobiercom (prawo dotyczące żądania zwrotu nieruchomości - art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n. lub prawo do potwierdzenia rekompensaty - art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2017 r. póz. 2097). Odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu. Prawo to nie przechodzi co do zasady na następców syngularnych ani uniwersalnych (wyrok NSA z 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK [...]).

Dodatkowo zwrócono uwagę na linię orzeczniczą, która znalazła wyraz w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 20 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] z 22 września 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] z 9 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr [...] oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK [...], iż waloryzacja odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją administracyjną jest czynnością techniczno-obrachunkową, dokonywaną na etapie spełnienia świadczenia przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, a więc roszczenie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w ostatecznej decyzji nie powinno być załatwiane w drodze decyzji administracyjnej, gdyż brak obecnie wyraźnego przepisu prawa pozwalającego na dokonanie takiej waloryzacji w tej formie prawnej. W szczególności takim przepisem nie jest w ocenie ww. Sądów art. 132 ust. 3 u.g.n. Decyzja ustalająca odszkodowanie nierozerwalnie wiąże się z procesem konkretyzacji prawa i proces ten kończy. Po jej wydaniu w obrocie prawnym pojawia się w pełni skonkretyzowana wierzytelność odszkodowawcza (roszczenie) i zarazem rozpoczyna się etap wykonywania prawa, w ramach którego co do zasady powinna nastąpić już tylko czynność faktyczna - spełnienie świadczenia. Na tym etapie nie ma już miejsca na jurysdykcję, a w szczególności nie ma miejsca na jurysdykcję administracyjną. W ocenie organu, pośród potencjalnych dróg dochodzenia faktycznej wypłaty decyzyjnie ustalonego odszkodowania nie ma drogi administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego. Otwarcie drogi tego postępowania dla rozstrzygania sporów wynikających na tle uprzednio skonkretyzowanego prawa byłoby hipotetycznie możliwe, ale musiałoby się dokonać przez ustanowienie w tym celu przez prawodawcę wyraźnej normy kompetencyjnej. Byłoby to rozwiązanie nietypowe, odbiegające od standardowego mechanizmu działania prawa administracyjnego, w którym zasadniczo jest miejsce tylko na jeden akt jurysdykcji - akt konkretyzujący określone uprawnienia i obowiązki w sposób pierwotny i zarazem autorytatywny. Analiza art. 132 u.g.n. oraz jego poszczególnych ustępów prowadzi do wniosku, że tylko ust. 3 mógłby tu wchodzić w grę, gdyż pozostałe ustępy dotyczą zupełnie innych zagadnień. Należy wobec tego rozważyć charakter i funkcję tego przepisu. Przepis ten w ogóle nie stanowi podstawy prawnej do orzekania w formie decyzji administracyjnej, a w szczególności nie nadaje charakteru administracyjnego sprawie. Stanowią o tym dwie poniekąd niezależne od siebie przyczyny. Artykuł 132 ust. 3 u.g.n. - w obecnym brzmieniu - postanawia, że waloryzacji wysokości odszkodowania ustalonej w decyzji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Jednocześnie ust. 5 tego przepisu stanowi, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości jest zobowiązany starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. W związku z tymi postanowieniami art. 132 u.g.n. należy przyjąć, że ustawodawca zdecydował się na odejście od konstrukcji waloryzacji odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Taka musi być bowiem konsekwencja przyjęcia przez ustawodawcę zasady, że obowiązek waloryzacji ciąży na podmiocie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania, a nie na organie, który dokonuje ustalenia odszkodowania. W przypadku bowiem wywłaszczenia nieruchomości na rzecz określonej jednostki samorządu terytorialnego jej organ wykonawczy nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego w rozumieniu art. 4 pkt 9 u.g.n. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, aby wójt (burmistrz, prezydent miasta) w przypadku wywłaszczenia na rzecz gminy, zarząd powiatu czy też zarząd województwa w przypadku wywłaszczenia - odpowiednio na rzecz powiatu lub województwa, mogli waloryzować odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a więc podejmować decyzję na zasadach i w trybie określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym należy zaakceptować pogląd (...), że waloryzacja odszkodowania stanowi obecnie czynność faktyczną, techniczno-obrachunkową dokonywaną przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania na etapie spełnienia przez niego świadczenia" (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości..., s. 313-314; por. też M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, s. 287-289 i 293; wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lipca 2009 r., II SA/Kr [...], CBOSA).

Nadto przyjęcie poglądu opowiadającego się za uznaniem przepisu art. 132 ust. 3 u.g.n. za normę kompetencyjną prowadziłoby w konsekwencji do uznania, iż ustawodawca nałożył obowiązek decyzyjnego rozstrzygania kwestii waloryzacji odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją administracyjną także na inne podmioty - pozostające poza sferą administracji publicznej. Mianowicie przepis art. 132 ust. 6 u.g.n. przewiduje, że "obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124 ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, art. 124b decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości, art. 125 ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości niezbędnej w celu poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania kopalin objętych własnością górniczą i art. 126 czasowe zajęcie nieruchomości oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości ust. 1, albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą." Co prawda przepis art. 1 kpa przewiduje możliwość powierzania przez ustawę lub porozumienie (zawierane wszak na podstawie delegacji ustawowej) kompetencji do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej podmiotom odrębnym od organów administracji publicznej, bądź innych organów państwowych, jednakże nie może to być kompetencja wyprowadzona w drodze wykładni prawa dokonywanej przez organy bądź judykaturę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyli J. B., N. B., M. B., A. B. i P. B., zarzucając naruszenie;

- art. 7 i 8 § 2 k.p.a. poprzez działanie wbrew interesom strony i bez należytego rozeznania sprawy i dokonanie rozstrzygnięcia wbrew ugruntowanej praktyce i linii orzeczniczej wskazującej na możliwości istnienia w obrocie cywilnoprawnym prawa materialnego jakim jest ustalone i stwierdzone odszkodowanie decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986r nr. [...],

- art. 28 i 61a § 1 k.p.a poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędne uznanie, że wnioskodawcy nie mogą zostać uznani za stroną postępowania, w sytuacji gdy sprawa ta dotyczy żądania wypłaty przyznanego i ustalonego decyzją Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986r nr. [...] odszkodowania następcom prawnym za wywłaszczoną nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

- art. 128 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, iż ustalone ostateczną i prawomocną decyzją odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości jest prawem osobistym przysługującym wyłącznie podmiotom będącym właścicielami w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania, a nie prawem materialnym podlegającym cywilnoprawnemu obrotowi w tym również i prawu dziedziczenia, zwłaszcza, iż w dniu wydania decyzji A. W. B. nie żyli.

- art. 133 pkt 2 poprzez brak wpłaty odszkodowania na rachunek depozytu sądowego w sytuacji gdy wiadomym było, że stan prawny nieruchomości wywłaszczanej nie był uregulowany

- art. 922 K.c. poprzez uznanie iż prawo majątkowe jakim jest wierzytelność w postaci prawa do wypłaty odszkodowania nie stanowi przedmiotu wchodzącego w skład spadku po zmarłych

W uzasadnieniu podkreślono, iż organy pomijają całkowicie przeważający w doktrynie i orzecznictwie pogląd wskazujący na to, iż roszczenie odszkodowawcze o którym mowa w art. 128 ust 1 u.g.n. jest prawem materialnym zdatnym do samodzielnego istnienia w obrocie cywilnoprawnym i podlegającym sukcesji w tym również na podstawie dziedziczenia i jako prawo majątkowe wchodzi w skład spadku zgodnie z art. 922 K.c. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia jest rodzajem odpowiedzialności cywilnej o charakterze majątkowym, która powstaje z mocy samego prawa z chwilą wyrządzenia szkody, tj. odjęcia lub ograniczenia praw do nieruchomości (por. też wyrok WSA w Białymstoku z 17.04.2008 r., II SA/Bk 118/08, LEX nr 510814). Prawo do odszkodowania wynikające z art. 128 ust. 1 u.g.n. może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego, gdyż cechą każdego odszkodowania jest jego cywilnoprawny charakter. Bezsprzecznym w sprawie jest, iż wnioskodawcy w sposób dostateczny i prawidłowy wykazali swoje następstwo prawne w zakresie dziedziczenia po A. i W. B.. Jako uprawnieni następcy prawni posiadają skuteczne prawo żądania wypłaty należnego ich poprzednikom prawnym odszkodowania za utracone nieruchomości. Odszkodowanie za nieruchomości zostało ustalone i określone w decyzji z dnia 4.12.1986r Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] jednakże nigdy nie zostało wypłacone. Wypłacone zostało tylko odszkodowanie za plony jakie znajdowały się na wywłaszczonych nieruchomościach natomiast odszkodowanie za utratę prawa własności nigdy nie miało miejsca. Wobec powyższego Prezydent Miasta K. zobowiązany jest do wszczęcia postępowania z udziałem wnioskodawców jako następców prawnych A. i W. B. oraz do dokonania zgodnie z art. 132 ust 3 u.g.n waloryzacji wartości odszkodowania zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie. Sytuacja jest o tyle niezrozumiała, że w dniu wydania decyzji odszkodowawczej W. i A. B. już nie żyli czyli wywłaszczana nieruchomość miała nieuregulowany stan prawny i zgodnie z przyjętymi zasadami w takich przypadkach postępowanie odszkodowawcze powinno zakończyć się złożeniem należnej kwoty do depozytu sądowego, z którego wypłaty domagać się mogą następcy prawni. W niniejszej sprawie nie doszło do takiej sytuacji i odszkodowanie fizycznie nie zostało nigdy wypłacone zarówno uprawnionym podmiotom jak również nie zostało złożone do depozytu sądowego. Następcy prawni wnioskodawców zostali całkowicie pozbawienie możliwości działania i dochodzenia należnego im odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone ich poprzednikom prawnym. Działanie Wojewody i Prezydenta Miasta K. w sposób ewidentny naruszają prawa wnioskodawców jako spadkobierców i stoi w sprzeczności z powszechną praktyką i zasadą wskazującą na to, że tego rodzaju roszczenia stanowią niezależny byt prawny jakim jest zobowiązanie materialne podlega pełnemu obrotowi cywilnoprawnemu.

Wniesiono o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do poglądu wyrażonego przez organ, iż następcy prawni osób wywłaszczonych nie są uprawnieni do ubiegania się o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Pomijając już, że pogląd w tym przedmiocie nie jest jednoznacznie utrwalony, to przede wszystkim należy podkreślić, że wyrażany był w stanach faktycznych innych, niż stan faktyczny jaki występuje w niniejszej sprawie. Trzeba przypomnieć, że przedmiotowe odszkodowanie zostało już ustalone w decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986 r. nr [...] Przywołane natomiast w tym zakresie orzecznictwo, dotyczy wniosków o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania, nie zaś o jego waloryzację. Rozważania te są zatem nieadekwatne do niniejszej sprawy, gdzie mamy do czynienia z odszkodowaniem ustalonym i skonkretyzowanym w ostatecznej decyzji administracyjnej. Tego rodzaju roszczenie jest prawem majątkowym, które wchodzi w skład spadku i przechodzi na następców prawnych uprawnionego na zasadach ogólnych prawa spadkowego.

Przechodząc do kwestii ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania, wskazać należy że zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania". Wojewoda w zaskarżonej decyzji słusznie stwierdził, że forma rozstrzygania o waloryzacji przyznanego w trybie administracyjnym odszkodowania jest w orzecznictwie sądowym dyskusyjna, przy czym jednak, aktualnie jako zdecydowanie przeważający należy uznać pogląd, że waloryzacji dokonuje organ w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy przyjął natomiast, iż jest to czynność techniczno-obrachunkowa, dokonywana na etapie spełnienia świadczenia przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjmuje, że sprawa waloryzacji podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd taki wyraził między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia z 12 czerwca 2019 r., sygn. I OSK [...] (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), stwierdzając: "Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądowoadministracyjnym sprawa waloryzacji ustalonego w przeszłości odszkodowania w trybie administracyjnym, obecnie również wymaga administracyjnego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie tym wskazuje się, że dokonywanie waloryzacji odszkodowania następuje na podstawie decyzji administracyjnej jako domniemanej formy rozstrzygania spraw przez organy administracji reprezentujące podmioty publicznoprawne - skoro waloryzacja ma administracyjnoprawny charakter, gdyż dotyczy odszkodowania ustalanego w trybie administracyjnym (por. uchwałę SN z 07.04.1993 r., sygn. III AZP 3/93, OSNC 1993/10, poz. 174, która zachowała aktualność w obecnym stanie prawnym, wyrok NSA z 07.05.2002 r., sygn. I SA 2378/00, Lex nr 81740, a także wyrok NSA z 09.07.2010 r., sygn. I OSK 1229/09, Lex nr 59497).

W wyroku z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 2069/15 (https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "(...) zgodnie z art. 132 u. 3 u.g.n., wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Żądanie waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. Stąd ewentualny spór, co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Podobnie w wyroku z dnia 20.01.2009 r., sygn. akt I OSK 122/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "W demokratycznym państwie prawnym autorytatywna konkretyzacja normy prawnej musi zostać dokonana w formie prawnej, która gwarantuje jednostce prawo do obrony na drodze prawa. Forma decyzji administracyjnej wynika expressis verbis z art. 132 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami: ustalenie odszkodowania następuje w formie decyzji administracyjnej, waloryzacja, która jest uaktualnieniem przyjętej wysokości odszkodowania wymaga zachowania tej samej formy: formy decyzji administracyjnej." (https://cbois.nsa.gov.pl). (...)

Powyższe stanowisko jest zgodne z stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowanym także w innych wyrokach tego Sądu, np.: z dnia czerwca 2012 r. sygn. I OSK 869/11, z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. I OSK 1460/11, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. I OSK 1297/11, a także z powoływanym w skardze kasacyjnej (...) wyrokiem tego Sądu z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 894/09 (https://cbois.nsa.gov.pl)."

Powyższe wywody Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą całkowicie podziela. Tylko forma decyzji administracyjnej dostatecznie zabezpieczy interesy stron domagających się waloryzacji ustalonego już wcześniej odszkodowania w trybie administracyjnym. Kończąc te część rozważań należy też zaznaczyć, że w doktrynie w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że waloryzacja odszkodowania - choć budziła wątpliwości z uwagi na wadliwość sformułowania art. 132 ust. 3 ugn w zakresie w jakim stanowi o dokonywaniu waloryzacji przez jednostkę organizacyjną zobowiązaną do zapłaty odszkodowania - następuje na podstawie decyzji administracyjnej jako domniemanej formy rozstrzygania spraw przez organy administracji reprezentujące podmioty publicznoprawne. Natomiast sama wypłata już zwaloryzowanego odszkodowania i odsetek – a nie zwaloryzowanie jego wysokości - uznawana jest za czynność materialno-techniczną (tak: Klat-Górska Elżbieta, Klat-Wertelecka Lidia, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz LEX 2015).

Dlatego też należało uchylić zaskarżone jak i poprzedzające je postanowienie, jako naruszające przepisy, a organ zobowiązany będzie wszcząć postępowanie w przedmiocie wniosku skarżących z dnia 6 lipca 2020 roku o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego [...] z 4 grudnia 1986 r. nr [...]

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"i "c" p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 665 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżących, ustalona, jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.), oraz kwota 85 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożone dokumenty pełnomocnictw (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).