Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 211/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 50 ust. 1 pkt 1, 2, 4, art. 51, art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: par. 12, par.28, par 272 ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak: [...] L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrzeniu odwołań E. i J. A. oraz G. L. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), dalej jako "pr. bud." - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. z dnia [...] r., znak: [...]

Wskazaną decyzją organ I instancji nałożył na E. i J. A. obowiązek wykonania przy wiacie o wymiarach 4,29 m x 8,34 m, zlokalizowanej na należących do nich działkach nr ewid.[...] i [...] położonych w O. L. przy ul. [...], w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, następujących robót budowlanych:

- wykonanie na własnym fundamencie, na całej długości wiaty przy granicy z działką nr ewid.[...] i działką nr ewid.[...] wolnostojących ścian oddzielenia przeciwpożarowego o grubości 24 cm z cegły pełnej lub bloczków betonu komórkowego co najmniej o 30 cm ponad pokrycie dachu wiaty oraz poza lico konstrukcji wiaty;

- odprowadzenie wód opadowych z dachu przedmiotowej wiaty do dołu chłonnego wykonanego na działce nr ewid.[...]

Postępowanie zostało wszczęte z urzędu w związku z prośbą właścicielki działek nr [...] – G. L. o skontrolowanie legalności spornej wiaty, w szczególności jej usytuowanie G. L. podniosła, że jej działki graniczą bezpośrednio z działkami, na których wykonano wiatę, tj. trzeci, poza budynkiem mieszkalnym i garażem, obiekt. Podniosła, że dachy tych trzech obiektów łącznie tworzą dużą powierzchnię, nie posiadają pryz tym rynien, a woda spływa n ajej działkę niszcząc uprawy. G. L. wskazała, że w granicy jej działek, E. i J. A. wykonali też ogrodzenie betonowe, co powoduje poczucie dyskomfortu i braku przestrzeni życiowej. Oświadczyła, ze nie wyraża zgody na usytuowanie wiaty i domaga się jej rozbiórki, gdyż wiata "dodatkowo obstawia jej działkę, na której okresowo zamieszkuje, a planuje zamieszkać na stałe", a także nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, przede wszystkim pożarowego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że podczas oględzin w dniach 23 lipca oraz 21 sierpnia 2019 r. stwierdzono, że na działkach nr ewid.[...] i [...] znajduje się budynek mieszkalno-usługowy, przy którym została wykonana, na podstawie zgłoszenia z dnia 18 stycznia 2019 r., przyjętego bez sprzeciwu, wiata o konstrukcji drewnianej. Na budowę wiaty inwestor uzyskał zgodę L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wiata ma wymiary 4,29 m x 8,34 m, wysokość od 2,22 m do 2,70 m oraz posiada dach jednospadowy ze spadkiem połaci w kierunku działki sąsiedniej nr ewid.[...] Konstrukcję wiaty stanowi 8 słupów drewnianych o wymiarach 0,19 m x 0,19 m posadowionych na stopach fundamentowych o grubości ok. 30 cm i trzech warstwach kostki brukowej umieszczonych bezpośrednio pod drewnianymi słupami. Na słupach ułożone są płatwie, na których zamontowane są krokwie. Pokrycie dachu wykonane jest z blachodachówki. Dach wiaty na całej długości przylega do budynku inwestora. Wody opadowe z połaci południowej dachu budynku mieszkalno-usługowego, garażu oraz wiaty odprowadzane są do rynny śr. 120 mm i jedną rurą spustową na nieutwardzony teren inwestora. Konstrukcja wiaty znajduje się w odległości od 0,70 m do 1,27 m od granicy działki nr ewid.[...] i w odległość od 1,39 m do 1,60 m od granicy działki nr ewid.[...], zaś od granicy działki nr ewid. [...] (droga wewnętrzna) w odległości od 4,20 m do 4,33 m. Odległość wiaty od okna budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] wynosi 6,39 m. Teren pod wiatą nie jest utwardzony. Wiata stanowi konstrukcyjnie samodzielny obiekt. Według inwestora J. A. wiata służy do przechowywania sprzętu gospodarczego, rowerów, narzędzi, grillowania, pod wiatą nie jest garażowany samochód. Z kolei według G. L. wiata wykorzystywana jest na garażowanie samochodu, o czym świadczy m.in. to, że na słupkach wiaty założone były drewniane wrota, poza tym w czasie burzy rynna nie jest w stanie pomieścić wód opadowych z trzech dachów, działka podlega erozji, wiata zagradza drogę przeciwpożarową. Organ stwierdził więc do protokołu oględzin, że wiata jest zadaszonym miejscem postojowym, a obecne strony nie wniosły wyjaśnień i uwag.

Kwestia przeznaczenia wiaty była następnie przedmiotem rozprawy administracyjnej w dniu 8 października 2019 r., podczas której G. L. i J. L. podnosili, że wiata pełni funkcję garażu, zaś E. A. i J. A. wskazywali, że wiata będzie służyła do przechowywania palet z towarem przeznaczonym do sprzedaży w sklepie, który prowadzą, w związku z czym będzie pełniła funkcję gospodarczo-magazynową.

Następnie organ I instancji stwierdził, że jej lokalizacja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego południowo - wschodniej części miasta O. L. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej W O. L. z dnia 17 czerwca 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. poz. 3296 z 21 lipca 2016 r. – zmienianym uchwałą nr [...] z dnia 7 marca 2019 r., nr [...]; uchwałą z dnia 29 grudnia 2017 r., nr [...]). W planie działki nr ewid.[...] i [...] leżą na terenach oznaczonych symbolem [...] przeznaczonym pod zabudowę usługowo-mieszkaniową jednorodzinną o zabudowie podstawowej - budynki usługowo-mieszkaniowe i gospodarcze oraz przylegają do terenu oznaczonego symbolem [...]- teren komunikacji. Na działkach nr ewid.[...] i [...] dopuszcza się zabudowę usługową (§ 78 ust. 1 pkt. 1), zabudowę mieszkaniową jednorodzinną poza parterami budynków (§ 78 ust. 1 pkt 2 lit. a), obiekty infrastruktury technicznej (§ 78 ust. 1 pkt 2 lit. b), kształtowanie zabudowy w odległości 3,5 m od rozgraniczającej teren [...] (§ 78 ust. 2 pkt 1 lit. b); dopuszcza się możliwość lokalizowania budynków gospodarczych i garaży w odległości 1,5 m lub bezpośrednio przy granicy działki budowlanej (§ 78 ust. 10). Ponadto, zgodnie z § 8 pkt 1 lit. a planu, układ urbanistyczny miasta O. L., obejmujący historyczny układ dwóch rynków: S. i N. wraz z siecią ulic i skalą zabudowy miejskiej oraz popijarskim zespołem klasztorno-szkolnym i powiązanym z miastem zespołem pałacowym, objęty jest ochroną konserwatorską. W granicach układu urbanistycznego miasta wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej. [...] obowiązuje nakaz lokalizacji nowej zabudowy o funkcji podstawowej w nawiązaniu do historycznej linii zabudowy oraz projektowania budynków z uwzględnieniem skali, charakteru, proporcji, podziałów elewacji i form sąsiedniej, historycznej zabudowy (pkt 8). Organ stwierdził, że usytuowanie wiaty w odległości od 4,20 m do 4,33 m od terenu oznaczonego na rysunku symbolem [...] - nie narusza linii rozgraniczającej dla tego terenu wynoszącej 3,5 m od granicy drogi wewnętrznej (działka nr ewid. [...]), a więc nie narusza § 78 ust. 2 pkt 1 lit. b planu.

Natomiast sporna wiata, pełniąca zdaniem organu, funkcję budynku gospodarczego nie spełnia warunków określonych w § 28 oraz § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity w Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), dalej jako "rozporządzenie w/s warunków technicznych" dotyczących oddzielenia przeciwpożarowego oraz odpowiedniego odprowadzenia wód.

Mając powyższe na uwadze, wskazaną na wstępie decyzją organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 51 ust 7 pr. bud. nałożył na E. i J. A. obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wiaty do stanu zgodnego z prawem.

W odwołaniu E. i J. A. zarzucali niesłuszne zastosowanie § 28 oraz § 272 rozporządzenia w/s warunków technicznych, które – ich zdaniem - mają zastosowanie jedynie do budynków, a więc nie do wiaty.

Z kolei G. L. w swoim odwołaniu podnosiła podobne zarzuty, jak w piśmie inicjującym niniejsze postępowanie, podniosła, że nie wyraża zgody na wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego, zarzuciła, że wiata narusza linię rozgraniczająca drogi wewnętrznej (działka nr ewid. [...]), poza tym woda spływa z wiaty i połączonych z nią dachów budynku mieszkalnego i garażu, zalewając jej działkę i niszcząc ją.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia i stanowisko tego organu.

Organ odwoławczy podkreślił, że sporna wiata będąca budowlą, spełnia funkcje użytkowe budynku, a więc mają do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia w/s warunków technicznych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 112/19). W związku z tym, że jest usytuowana bezpośrednio przy granicy działki, to powinna mieć ścianę oddzielenia pożarowego zgodnie z § 12 tego rozporządzenia (dotyczącym odległości od granic działek i innych budynków), który odsyła do § 272 § 3. Z treści § 272 ust. 3 rozporządzenia wynika, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Obowiązujące przepisy nie wymagają przy tym przeprowadzenia postępowania dowodowego dla wykazania, że w konkretnych okolicznościach faktycznych istnieje rzeczywiste niebezpieczeństwo pożaru, wystarczy potencjalne zagrożenie wywołane stanem niezgodnym z obowiązującymi przepisami (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1769/17). Wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieją rozbieżności co do tego, czy do obiektów spełniających funkcję budynków mogą być stosowane wszystkie przepisy rozporządzenia w/s warunków technicznych, w tym w szczególności § 12, gdyż część sądów (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 628/17) przyjmuje, że przepis § 12 odnosi się wyłącznie do budynków, a nie do budowli, to jednak na mocy art. § 2 ust. 1 tego aktu zakres przedmiotowy rozporządzenia rozszerzono także na budowle spełniające funkcje użytkowe budynków co oznacza, że wszędzie tam gdzie w danej normie mowa jest o budynku, pod pojęciem tym rozumieć należy także budowle spełniające funkcje użytkowe budynków. W konsekwencji zasadą pozostaje stosowanie do budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków, wszystkich przepisów rozporządzenia, w tym także tych odnoszących się wyłącznie do budynków. Skoro ustawodawca nakazał stosowanie przepisów rozporządzenia, w tym dotyczących usytuowania budynków względem granicy działki, również do budowli (pełniących funkcje użytkowe), to jego intencją nie było pozostawienie inwestorowi całkowitej swobody w tym zakresie.

Sporna wiata, zdaniem organu, jest niezgodna również z § 28 rozporządzenia w/s warunków technicznych, który wymaga, by działka budowlana była wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, ewentualnie zaś, w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, przewidywała odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Wymóg ten nie został dochowany. Naturalne ukształtowanie terenu oraz powierzchnia dachu, z którego odprowadzane są wody opadowe powodują, że nie spływają one wyłącznie na teren działek nr ewid.[...] i [...], a ze względu na położenie wiaty w bliskiej odległości od działki nr ewid.[...], woda opadowa może przedostawać się z wiaty i zalewać sąsiednie działki.

Niezgodność realizacji wiaty z przepisami § 12, § 28 i § 272 ust. 3 rozporządzenia uzasadniała zatem nałożenie na jej właścicieli (inwestorów) obowiązków w trybie art. 51 pr. bud. z celu doprowadzenia wiaty do stanu zgodnego z prawem.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał także zarzuty odwołania G. L., dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji bez konieczności przeprowadzenia dodatkowych oględzin przez organ odwoławczy. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z treści uzasadnienia wynika, że wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, protokoły przeprowadzonych kontroli, analizę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń organu odwoławczego.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odwołaniu E. i J. A. kwestii zrealizowania spornej wiaty na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia, organ wyjaśnił, że wykonanie robót budowlanych na podstawie dokonanego zgłoszenia nie oznacza automatycznie, że roboty te zostały wykonane zgodnie z tym zgłoszeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że celem decyzji wydawanych na podstawie art. 51 pr/ bud. jest sanowanie naruszeń przepisów techniczo-budowlanych pomimo wykonywania robót budowlanych zgodnie z dokonanym zgłoszeniem. Także prawidłowo dokonane zgłoszenie przez inwestora nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania, jeżeli prowadzone roboty budowlane są niezgodne z zakresem robót budowlanych objętych dokonanym zgłoszeniem, a w konsekwencji są prowadzone z naruszeniem art. 30 ust. 1 pr. bud. i niezbędne jest ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2) (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1696/12, zob. Z. Niewiadomski Prawo budowlane. Komentarz 2020 wyd. 9, legalis.)

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. L. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając, że organ nie uwzględnił jej praw jako właścicielki działek sąsiednich, mieszkanki posesji (którą zamieszkuje czasowo), osobę uprawiającą i spożywającą warzywa z działek. Podniosła, że posesja straciła na wartości na skutek jej podtopienia wodami opadowymi z działki inwestorów, co spowodowało niszczenie upraw. Zarzuciła, że odmówiono jej prawa do oględzin, mimo że wystąpiła o to pisemnie do organu odwoławczego; poza tym nie przeanalizowano dokumentacji (załączników), które dołączyła do odwołania w ustawowym terminie.

Ponadto inwestorzy J. i E. A. zniszczyli jej "ogrodzenie wykopując pod nim tzw. dół chłonny (wg decyzji PINB, WINB)". Skarżąca oświadczyła, że nie wyraża zgody "na wykonanie ściany przez inwestorów (szczegóły w decyzji), wykopanie dołu chłonnego (jw.)".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wyłącznie kontrolę legalności działalności organów władzy publicznej, a więc nie rozstrzygają samodzielnie spraw administracyjnych. Wynika to z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz.2167) oraz z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W ramach tej kontroli sądy oceniają wyłącznie to, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami oraz, czy przy jej wydaniu organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając niniejszą sprawę w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem spawy jest wiata zrealizowana na działkach nr ewid.[...] i [...] na podstawie zgłoszenia z dnia 18 stycznia 2019r., przyjętego bez sprzeciwu.

Z akt wynika, że wiata została wykonana z odstępstwami od warunków zgłoszenia – w zgłoszeniu określono m.in., że ma ona mieć wymiary 4,18 x 8,34, natomiast faktycznie ma wymiary 4,29 x 8,34.

W związku z tym organ nadzoru budowlanego uprawniony był do wszczęcia postępowania w trybie art. 50 i 51 pr. bud. Zgodnie z powołanym art. 51 - w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Następnie na podstawie art. 51 – organ wydaje jedną z wymienionych w tym przepisie decyzji:

1) nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakładającą, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (...).

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 50 ust. 1 pkt 1- 4 pr. bud. uzasadnia prowadzenie postępowania naprawczego.

W niniejszej sprawie organ I instancji stwierdził zrealizowanie wiaty w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (pkt 2), związane z usytuowaniem otwartej wiaty w zbliżeniu do granic z działkami skarżącej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko tego organu, z którego ponadto wynika, że wiata została wykonana niezgodnie z przepisami, tj. § 12, 28 i 272 ust. 3 rozporządzenia w/s warunków technicznych (pkt 4 przepis art. 50 ust.1).

Stanowisko organów jest zasadne.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez "brak zgodności realizacji robót z prawem", o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 pr. bud. należy rozumieć przede wszystkim istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. W związku z tym za dopuszczalne uznaje się badanie przez organ nadzoru budowlanego inwestycji, nawet zrealizowanej na podstawie pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia, nie tylko z "warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę", ale również w zakresie jej "zgodności z warunkami określonymi w przepisach". Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 712/15 - "stosownie do przepisów art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 Pr. bud., ograny nadzoru budowlanego mają obowiązek kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontroli zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno - budowlanymi. Tym samym organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wszczęcia postępowania uregulowanego w art. 50-51 pr. bud., jeżeli roboty budowlane objęte zgłoszeniem (pozwoleniem) wykonane zostały w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pr. bud., a więc m.in. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Wskazać należy, że zawarta w art. 50 ust. 1 pkt 4 pr. bud. regulacja dotyczy co do zasady również przypadku naruszenia przepisów techniczno - budowlanych, o których mowa w art. 7 pr. bud., a więc m.in. przepisów rozporządzenia w/s warunków technicznych. Naruszenie tych przepisów musi być jednak istotne, co organ prowadzący postępowanie naprawcze powinien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości".

W orzecznictwie istnieją natomiast rozbieżności co do tego, czy i jakie przepisy tego rozporządzenia należy stosować do innych, niż budynki, "budowli spełniających funkcje użytkowe budynków", m.in. do wiaty. Z § 2 tego rozporządzenia wynika bowiem, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych (...).

Sporna wiata nie jest budynkiem, natomiast jest budowlą pełniącą funkcje użytkowe budynku gospodarczego – służy do przechowywania samochodu oraz sprzętu gospodarczego i podkreślić należy, że taka funkcja wiaty została wskazana w przyjętym bez sprzeciwu zgłoszeniu zamiaru jej budowy.

Kwestią wymagającą ustalenia było to, czy w okolicznościach sprawy do spornej wiaty należało stosować wszystkie przepisy tego rozporządzenia, w tym m.in. § 12. Zgodnie z tym przepisem:

1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

2. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość.

3. Dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

4. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej;

2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi;

3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi".

Usytuowanie spornej wiaty nie zachowuje tych odległości, co trafnie stwierdził organ odwoławczy.

Część sądów uważa, że przytoczony przepis należy wprost stosować do budowli pełniących funkcje użytkowe budynków. Sąd w rozpatrywanej sprawie przychyla się jednak do odmiennego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie, zgodnie z którym "ponieważ wiata nie jest budynkiem, to nie mają do niej zastosowania wprost przepisy np. § 12 rozporządzenia w/s warunków technicznych". (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2016 r., II OSK 2503/15; wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., II OSK 2468/12; wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., II OSK 2681/11).). Podzielając to stanowisko Sąd miał na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim to, że wiata została wykonana na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi architektonicznemu, do którego organ nie wniósł sprzeciwu. W zgłoszeniu wskazano wymiary wiaty i określając jej usytuowanie względem granic działek skarżącej – 4,18 x 7,20. Ze wskazanych wymiarów wynika, że usytuowanie wiaty w zgłoszeniu nie spełniało odległości określonych w § 12 rozporządzeniu w/s warunków technicznych. W związku z tym to, że faktycznie wymiary te inwestorzy następnie zwiększyli (4,29 x 8,34), skracając przez to odległość od granicy z działką nr [...] o 11 cm, zaś od granicy z działką [...] o 1,14 m i powodując, że odległości z § 12 rozporządzenia rzeczywiście nie są zachowane, nie zmieniło więc istotnie oceny takiego usytuowania jako legalnego (zaakceptowanego przez organ architektoniczny), choć nie spełniającego wymagań § 12 rozporządzenia. Inwestorom w tej sytuacji nie można bowiem zarzucić samowoli budowlanej, a więc działania polegającego na ignorowaniu i lekceważeniu wymagań prawno-budowlanych. Jak wyżej wskazano, w takiej sytuacji tylko istotne naruszenie przepisów, w tym techniczno-budowlanych może być podstawą podejmowania czynności naprawczych przez organ nadzoru budowlanego. Samo niezachowanie odległości z § 12 rozporządzenia w/s warunków technicznych nie uprawniało zatem automatycznie organów nadzoru do podjęcia takich czynności, w szczególności do nakazania rozbiórki całości bądź części obiektu (w celu zachowania tych odległości), czego domaga się skarżąca.

W tym miejscu należy jednak podnieść, że stanowisko sądów co do tego, że przepisu § 12 rozporządzenia nie stosuje się "wprost" do wszelkich budowli o funkcjach użytkowych budynków (w tym m.in. do wiat), nie oznacza, że inwestor posiada nieograniczoną swobodę sytuowania takich budowli. Słusznie podkreśla się, że "nie oznacza to, że wiatę można dowolnie sobie usytuować w każdym miejscu na działce, gdyż w takim razie należy brać pod uwagę chociażby przepisy § 13, § 60 ww. rozporządzenia oraz przepisy określające wymagania przeciwpożarowe (np. § 270 i następne rozporządzenia) i to do jakich celów faktycznie wykorzystywana jest dana wiata" (tak powołany wyżej wyrok NSA z dnia 19 lutego 2016 r., II OSK 2503/15)". W związku z tym, choć wiata nie musi zachowywać bezwzględnie odległości wskazanych w tych przepisach, to jednak musi spełniać wymagania bezpieczeństwa, w tym przede wszystkim pożarowego, co również zwykle wiąże się z zachowaniem odległości od innych budynków/obiektów budowlanych. Wiata jako obiekt otwarty może stwarzać takie zagrożenie, w związku z tym, o ile jest ona usytuowana zbyt blisko granic działek sąsiednich lub innych obiektów, powinna być doprowadzona do stanu zapewniającego ochronę przed ewentualnym zagrożeniem.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ sporna wiata znajduje się w zbliżeniu do granicy działek skarżącej nr ewid.[...] i nr ewid.[...] (0,70 m do 1,27 m od granicy działki nr ewid.[...] i 1,39 m do 1,60 m od granicy działki nr ewid.[...]).

Zgodnie z § 272 ust. 2 i 3 rozporządzenia w/w warunków technicznych – "budynki mieszkalne jednorodzinne, rekreacji indywidualnej oraz budynki mieszkalne zagrodowe i gospodarcze, ze ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, powinny być sytuowane w odległości nie mniejszej od granicy sąsiedniej, niezabudowanej działki, niż jest to określone w § 12. Budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5". W związku z tym, że sporna wiata usytuowana jest w odległości mniejszej niż wskazane w §12, organ nadzoru budowlanego, mając na względzie konieczność zapewnienia ochrony przed zagrożeniem pożarowym, zasadnie uznał, że konieczne jest nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania w spornej wiacie ścian oddzielenia przeciwpożarowego usytuowanych przy granicach działek skarżącej nr ewid.[...] i nr ewid.[...]; dodać należy, że inwestorzy obowiązku tego obecnie nie kwestionują.

Organy obu instancji słusznie również stwierdziły, że wiata narusza § 28 ust. 1 i 2 omawianego rozporządzenia w/s warunków technicznych, na co wskazywała skarżąca. Zgodnie z tym przepisem działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Zgodnie zaś z § 29 tego rozporządzenia - dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.

W toku postępowania organy ustaliły, że naturalne ukształtowanie terenu, powierzchnia dachu wiaty oraz jej usytuowanie blisko granicy z działką skarżącej sprawiają, że wody te nie spływają wyłącznie na teren działek inwestora, ale również na działkę skarżącej. W związku z tym zasadne było zobowiązanie inwestorów do wykonania, na ich działce, dołu chłonnego w celu zabezpieczenia przedostawania się wody z wiaty na działkę skarżącej, jej zalewania i niszczenia upraw.

W świetle powyższego, zarzuty skargi nie są uzasadnione. W istocie nałożone na inwestorów obowiązki, zapewniają ochronę działki skarżącej – zarówno w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, jak i ochrony przed zalewaniem i w konsekwencji niszczeniem jej działki.

Obowiązujące przepisy nie wymagały natomiast uzyskania przez inwestorów jej zgody zarówno na realizację dołu chłonnego, jak i na realizację ścian przeciwpożarowych. Kwestia nieprawidłowości przy wykonywaniu tych obowiązków skarżąca może zgłaszać do organu nadzoru budowlanego bądź do organu nadzorującego ten organ. Z kolei kwestia wykonania w granicy jej działki ogrodzenia może być ewentualnie przedmiotem odrębnego postępowania przed organem nadzoru budowlanego, zaś niekorzystne dla skarżącej oddziaływania wiaty i innych obiektów i urządzeń na działkach sąsiednich, na zakres wykonywanego przez nią prawa własności skarżąca może zwalczać przed sądem powszechnym.

Wbrew zarzutom skargi, organ I instancji zapewnił skarżącej udział w dwukrotnie przeprowadzonych oględzinach, a z akt wynika, że skarżąca brała w nich udział: zawiadomienie z dnia 24 czerwca 2019 r. (k. 29), protokół oględzin z 23 lipca 2019 r. (k. 34-39), podpisany przez skarżącą; zawiadomienie z dnia 30 lipca 2019 r., (k.48 i 44), protokół z oględzin z dnia 21 sierpnia 2019r. (k.63), który skarżąca podpisała. Z akt wynika ponadto, że organ I instancji – mając na uwadze, że w sprawie występuje spór pomiędzy skarżącą a inwestorami – przeprowadził rozprawę administracyjną, w której wzięła udział skarżąca, zgłaszając swoje uwagi i składając wyjaśnienia (rozprawa z dnia 8 października 2019 r., k.80). W związku z powyższym, brak podstaw do stwierdzenia, że organy nie wyjaśniły należycie postępowania i naruszyły reguły postępowania wyrażone w przepisach art. 7, 10, 77 i 80 k.p.a.

Skarga podlegała zatem oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.