Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 131/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 131/22

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak akt: MGOPS.5233.[...].5.2021 Burmistrz M. i Gminy S., działając na podstawie art. 3 pkt. 11, art. 4, art.5, art.6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26,art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 104, 107, art. 127a, 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497), orzekł o odmowie przyznania S. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę J. W..

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz M. i Gminy S. zaznaczył, iż na podstawie art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Opisując przebieg dotychczasowego postępowania, obowiązujący stan prawny i istniejący stan faktyczny organ I instancji wskazał, iż osoba wymagająca opieki legitymuje się trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji, przy czym nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Nawiązując do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych orzekający organ podniósł, iż nie jest spełniona przesłanka wynikająca z tego przepisu.

Organ I instancji podkreślił także, iż z uwagi na stan zdrowia, matka wnioskodawcy wymaga opieki i opiekę tą w szerokim zakresie sprawuje wnioskodawca od kilku lat i według jego oświadczenia, w związku z tym zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym od [...] czerwca 2021 r., przy czym gospodarstwo jest częściowo zalesione, a częściowo wydzierżawione i nie wymaga nakładów czasu i pracy. Wnioskodawca prowadził również działalność gospodarczą, która aktualnie jest zawieszona.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. W. wyraził niezadowolenie z treści jej rozstrzygnięcia i podniósł, iż w jego ocenie spełnia wszelkie przesłanki i kryteria do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad przewlekle chorą matką. Wynika to z ustaleń dokonanych przez MGOPS oraz złożonych przez niego wyjaśnień.

Odwołujący podkreślił, iż od kilku lat sprawuje opiekę nad rodzicami, którzy według orzeczeń lekarskich nie są zdolni do samodzielnej egzystencji. Skarżący wyjaśnił, iż jego matka jest osobą wymagającą stałego dozoru i całodobowej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].12.2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K 38/13 powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. II SA/Bd 364/20, LEX, wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn. III SA/Gd 436/20, LEX, oraz z 25 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 519/20, LEX).

Tym samym argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu, w ocenie Kolegium jest wadliwy i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium orzekło jednak, iż nie może wydać pozytywnego rozstrzygnięcia z uwagi na niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z treści art. 17 ust. 1 omawianej ustawy wynika, że istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. To samo dotyczy rolnika w zakresie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, natomiast z przedłożonych akt sprawy wynika, iż wnioskodawca jest rolnikiem.

W złożonym wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca złożył oświadczenie, iż od [...] czerwca 2021 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W oświadczeniu złożonym w dniu [...] października 2021 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż posiadane gospodarstwo jest w części zalesione, a w części wydzierżawione, a on sam nie prowadzi żadnej uprawy, ani hodowli w związku z tym, nie wykonywał i nie wykonuje żadnej pracy.

W tych okolicznościach w ocenie Kolegium nie można uznać, iż zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym wiązało się z koniecznością sprawowania opieki, bowiem wynikało z innych uwarunkowań. Wobec zalesionych gruntów oraz dzierżawy wnioskodawca nie pracował w tym gospodarstwie, ani go nie prowadził. Trudno zatem uznać, iż z dniem [...] czerwca 2021 r. nastąpiło zaprzestanie pracy w gospodarstwie wobec konieczności zapewnienia opieki w zakresie uniemożliwiającym prowadzenie gospodarstwa, czy wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie rolnym.

Kolegium nie zakwestionowało zakresu sprawowanej opieki, jednakże z uwagi na brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia - pracą w gospodarstwie rolnym, a koniecznością zapewnienia stałej opieki, nie można uznać, iż wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż osoba wymagająca opieki posiada osoby zobowiązane do alimentacji - pozostałe dzieci, które mają także obowiązek zapewnienia opieki matce, przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki, mogą ten obowiązek spełnić poprzez zapewnienie środków na sprawowanie opieki przez osoby trzecie. W interesie społecznym nie pozostawałoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze środków publicznych bez wykorzystania wszystkich możliwości i uprawnień - zob. wyrok WSA z 26 marca 2021 r., sygn. II SA/Bd 385/21.

W skardze do Sądu S. W. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mamą, J. W. na podstawie art. 17 ust 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: art. 7, art. 32 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a. oraz wyroku (postanowienia) Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), a także naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie.

Zdaniem skarżącego, czytając treść uzasadnienia decyzji SKO można uznać, iż jest ono wewnętrznie sprzeczne, ponieważ przed słowami o braku konieczności stałej opieki, można wyczytać: "Kolegium nie kwestionuje zakresu sprawowania opieki". Trudność w zakwestionowaniu tej opieki wynika z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez dwie niezależne od siebie instytucje, to jest MOPS w L., który stwierdził ponad wszelką wątpliwość, iż miejscem zamieszkania S. W. jest Likiec w związku ze stanem zdrowia jego rodziców, a nie adres zameldowania w L.. Wywiad MGOPS w S. również potwierdził fakt sprawowania opieki nad J. W.. Z dokumentów wytworzonych przez te instytucje, w ocenie skarżącego wynika w sposób jednoznaczny związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez niego pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną mamą. Dodatkowo skarżący załączył jako dowód potwierdzający fakt wydzierżawienia ziemi – umowę z dnia [...].02.2021 r. zawartą ze Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w T.. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką musiał on zrezygnować z zatrudnienia, dlatego w czerwcu 2021 r. zrezygnował z pracy i w tym samym miesiącu zawiesił prowadzoną na własny rachunek działalność gospodarczą. Każda z tych informacji znana była MGOPS w S. przed wydaniem decyzji o odmowie przyznania mi świadczenia.

Skarżący wskazał, że z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawową przesłanka, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie jakiejkolwiek aktywności zawodowej i wszystkie te warunki w ocenie skarżącego, zostały spełnione, bowiem ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż jego mama jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje, opiekując się matką, rzeczywiście nie może podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tym bardziej, że przed koniecznością sprawowania opieki, jego aktywność była związana ze sztywnymi godzinami pracy. W dokumentach zgromadzonych w sprawie znajdują się dowody, iż gospodarstwo, którego jest właścicielem nigdy nie było przez skarżącego prowadzone jako gospodarstwo produkcyjne lub też była prowadzona rolnicza działalność gospodarcza. Fakt posiadania nieruchomości, a szerzej stan majątkowy osoby ubiegającej się o świadczenie według normy art. 17 ust. 1 ustawy świadczeniach rodzinnych, w ocenie skarżącego nie ma znaczenia i jako taki nie może być brany pod uwagę.

Z faktu, iż dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku rezygnacją z zatrudnienia, a nie w dniu, kiedy jego matka uzyskała stopień niepełnosprawności, nie można wysnuć daleko idących wniosków, iż nie złożył wniosku w odpowiednim czasie, dlatego jego opieka jest niepełna, nienależyta i nie ma związku z możliwością podjęcia pracy. Skarżący podkreślił, że tak jak wykazały wywiady środowiskowe – jego opieka jest permanentna i wszechstronna, wykraczająca daleko bardziej od zwyczajowych obowiązków prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, jak i obowiązków określonych w kodeksie rodzinnym, a fakt nie złożenia w terminie wcześniejszym wniosku o przyznanie świadczenia wynikał z niewiedzy, iż o takie świadczenie może się ubiegać.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Strony zgodnie złożyły wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r., z przedłożonego bowiem do akt sprawy orzeczenia wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności matki skarżącego, zatem jej niepełnosprawność nie powstała do ukończenia przez nią 18 roku życia ani też nie powstała w trakcie nauki w szkole albo w szkole wyższej, nie później jednak, niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ drugiej instancji nie podzielił jednak tego stanowiska. Odnośnie do spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. SKO przychyliło się do stanowiska sądów administracyjnych, w których wskazywano, że mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, należy stosować art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że organ pierwszej instancji błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b ustawy, bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn, w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Pomimo tego, decyzja organu pierwszej instancji, jak słusznie podniósł organ odwoławczy jest zgodna z prawem albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zasadniczą osią sporu jest to, czy skarżący spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a mianowicie przesłankę niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyraźnie wskazano, że świadczenie przysługuje wtedy, gdy wnioskujący nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc musi istnieć ścisły i bezpośredni związek pomiędzy niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem w/w opieki. W kontrolowanej sprawie takiego związku brak. Słusznie wskazało Kolegium, że niepodejmowanie zatrudnienia powinno wynikać z konieczności sprawowania opieki, a sprawowanie jej powinno to zatrudnienie niejako uniemożliwiać. Sąd podziela ocenę Kolegium, że w niniejszej sprawie nie zostało dostatecznie udowodnione, że zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a koniecznością zapewnienia przez niego opieki i pomocy matce.

Jak wynika z akt sprawy, w złożonym wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca złożył oświadczenie, iż od 1 czerwca 2021 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, jednak w oświadczeniu złożonym w dniu 28 października 2021 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż posiadane gospodarstwo jest w części zalesione, a w części wydzierżawione, a on sam nie prowadził żadnej uprawy ani hodowli w związku z czym nie wykonywał i nie wykonuje żadnej pracy. W tych okolicznościach słusznie Kolegium uznało, iż zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym nie wiązało się z koniecznością sprawowania opieki, bowiem wynikało z innych uwarunkowań - zalesione gruntów oraz dzierżawa pozostałej części gruntów rolnych spowodowały, iż wnioskodawca nie pracował w tym gospodarstwie, ani go nie prowadził. Nie sposób zatem uznać, iż z dniem [...] czerwca 2021 r. nastąpiło zaprzestanie pracy w tym gospodarstwie przez wnioskodawcę wobec konieczności zapewnienia opieki matce w zakresie uniemożliwiającym prowadzenie gospodarstwa, czy wykonywania pracy w tym gospodarstwie rolnym. Przy wskazanym stanie faktycznym, gdy wnioskodawca nie pracował dotychczas w gospodarstwie rolnym, nie można uznać, iż musiał on zrezygnować z pracy w tym gospodarstwie na rzecz sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką.

Skarżący załączył jako dowód potwierdzający fakt wydzierżawienia ziemi – umowę z dnia [...].02.2021 r. zawartą ze Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w T.. Znamienne przy okazji jest to, że konsekwentnie skarżący twierdził, że zamieszkuje z rodzicami ( taki też adres widnieje w umowie), a jednocześnie jako adres do doręczeń podano L. ul. [...], co w oczywisty sposób nasuwa wątpliwości co do miejsca przebywania strony.

Skarżący wskazywał też, że w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką musiał zrezygnować z zatrudnienia, dlatego w czerwcu 2021 r. zrezygnował z pracy (działalności gospodarczej), którą zawiesił. Oznacza to, że był aktywny zawodowo pomimo, że niepełnosprawność podopiecznej występuje już od [...] maja 2020 r. W tych okolicznościach decyzje podejmowane w przedmiocie zaprzestania działalności gospodarczej czy okoliczności związane z gospodarstwem rolnym wydają się potwierdzać wyłącznie luźny związek aktywności zawodowej ze sprawowaniem opieki, co nie wyklucza rzeczywistej opieki nad matką.

Z zestawienia przedstawionych okoliczności wynika więc, że nie występuje tutaj "rezygnacja" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18).

A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Celem tego uregulowania jest bowiem udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia lub jego podjęcia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2022 r., o sygn. IV SA/Po 995/21, publ. LEX nr 3292326).

Jak trafnie wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 15.04.2021 r. o sygn. III SA/Gd 1214/20 (publ. CBOSA) zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 u.ś.r.).

Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19).

Rezygnacja z podjęcia pracy lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma służyć opiece nad osobą niepełnosprawną.. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Celem tego uregulowania jest bowiem udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia lub jego podjęcia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie.

Słusznie też organ podkreślił, że osoba wymagająca opieki posiada osoby zobowiązane do alimentacji - pozostałe dzieci, które mają także obowiązek zapewnienia opieki matce, przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki, mogą ten obowiązek spełnić poprzez zapewnienie środków na sprawowanie opieki przez osoby trzecie. W interesie społecznym nie pozostawałoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze środków publicznych bez wykorzystania wszystkich możliwości i uprawnień - zob. wyrok WSA z 26 marca 2021 r., sygn. II SA/Bd 385/21.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw, a także, iż Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.