Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 525/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono , że zaskarżona uchwała nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 51 ust.1 pkt.1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A.S. i M.W. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 stycznia 2012 r. nr [....] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 listopada 2011 r. (.....) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zmianami) oraz art. 104 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiał Grodzki nakazał inwestorom A.S. i M.W. doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez: rozbiórkę wykonanych robót budowlanych bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie przebudowanego garażu na pokój mieszkalny z wydzieloną łazienką oraz wydzielonej łazienki w pokoju obok, łazienek wydzielonych w pokojach na l i II piętrze, rozwiniętej instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej i wentylacji w wykonanych łazienkach.

Organ I instancji podał co następuje:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania robót budowlanych w budynku przy ul. [....] bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 2 września 2011 r. ustalono, że wykonano roboty budowlane w zakresie przebudowy garażu na pokój mieszkalny z wydzieloną łazienką, a w pokoju obok wydzielono łazienkę. Na kondygnacjach II i III w każdym z sześciu pokoi wydzielono łazienki. We wszystkich pomieszczeniach łazienek rozwinięto instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną oraz wykonano wentylację grawitacyjną. Natomiast w poziomie poddasza wykonano roboty malarskie i posadzkarskie. Przedmiotowe roboty rozpoczęto w lipcu 2011 r., a inwestor nie dysponował zgodą właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej na ich przeprowadzenie.

W sprawie mają zastosowanie przepisy określone art. 50-51 w/w ustawy. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. na podstawie art. 50 ust. 1 wstrzymano prowadzenie robót i nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą sposobu i prawidłowości wykonania robót budowlanych - ich zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, zasadami wiedzy technicznej. W postanowieniu wskazano, że ekspertyza winna jednoznacznie określać sposób, rodzaj oraz zakres robót budowlanych koniecznych do wykonania celem umożliwienia doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W dniu 13 października 2011 r. inwestor dostarczył: ekspertyzę techniczną wykonania robót budowlano-remontowych, inwentaryzację budynku mieszkalnego, opinię kominiarską z przeprowadzonych oględzin urządzeń grzewczo - kominowych, protokół z dnia [....] września 2011 r. z wykonania próby szczelności instalacji wodnej, cwu, instalacji centralnego ogrzewania; sprawdzono również szczelność instalacji kanalizacyjnej. W dniu [....] października 2011 r. inwestorzy uzupełnili ekspertyzę o opinię instalacyjną instalacji wod-kan., centralnego ogrzewania, instalacji gazowej wykonaną przez M.R. oraz protokół z pomiarów elektrycznych.

Dokumenty sporządzone przez M.R. nie mogą stanowić materiału dowodowego w sprawie, gdyż ich autor nie posiada stosownych uprawnień do wydawania opinii technicznych wymaganych przepisami Prawa budowlanego (art. 12 ust. 1 pkt 2, 7). Natomiast protokół pomiarów elektrycznych jest niekompletny - nie posiada schematu rozwinięcia instalacji elektrycznej i trudno jest przypisać daną łazienkę do wykonanych pomiarów. Nadto w ekspertyzie technicznej wykonania robót budowlano-remontowych opracowanej przez mgr inż. E.M. oraz inwentaryzacji budynku mieszkalnego opracowanej przez mgr inż. R.J. nie podano: spełnienia warunków technicznych dla pomieszczenia w parterze budynku po przebudowie garażu na pokój mieszkalny z wydzieloną łazienką, jakim winny odpowiadać budynki zgodnie z § 44, § 72, § 132, § 134, § 180, § 238, § 329 Rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.) oraz spełnienia warunków technicznych dla pomieszczenia wydzielonych łazienek zgodnie z § 76-80 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury 7 dnia 12 kwietnia 2002 r.

Ponadto ekspertyza techniczna nie odnosi się do ingerencji w stropy jako elementu konstrukcyjnego na trzech kondygnacjach w związku z rozbudowaną instalacją wod-kan, cwu., jak również do ewentualnych kolizji instalacji wewnętrznej gazowej i elektrycznej z nowozlokalizowanymi ściankami działowymi i rozbudowanymi instalacjami. Brak dokumentów badania i sprawdzenia instalacji gazowej.

Tak więc mimo, że w postanowieniu z dnia 7 września 2011 r. wyjaśniono, że "ekspertyza techniczna w swoim opracowaniu winna odnieść się do definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego podanej w ustawie Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, póz. 1623, z późniejszymi zmianami) art. 3 ust. 2a", przedstawioną ekspertyzą techniczną nie spełniono obowiązku nałożonego na inwestorów. Autor opracowania nie odniósł się do spełnienia warunków technicznych: w przebudowanym garażu na pomieszczenie mieszkalne w zakresie izolacji cieplnej i przeciwwilgociowej podłogi, właściwej lokalizacji łazienek w istniejących pomieszczeniach na istniejących warstwach podłogowych czy na stropie, właściwych izolacji podłóg łazienek, wentylacji łazienek i podłączeń (brak naniesienia przewodów wentylacyjnych w inwentaryzacji). Ponieważ dostarczona przez inwestorów ekspertyza techniczna jest niepełna i nie uwzględnia całego zakresu wykonanych robót budowlanych, istnieje domniemanie niespełnienia warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Niezależnie od powyższego w wyniku wykonanych robót budowlanych w przedmiotowym budynku uzyskano 9 wydzielonych pokoi z łazienkami bez pomieszczenia kuchni co nie spełnia definicji lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.) przez mieszkanie "należy rozumieć zespól pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych (...) umożliwiający (...) prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego", a przez pomieszczenie pomocnicze "należy (...) rozumieć pomieszczenie znajdujące się w obrębie mieszkania (...) służące do celów (...) przygotowania posiłków".

Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 51 ust. 1 pkł 1 ustawy prawo budowlane.

Od w/w decyzji odwołanie złożyli A.S. i M.W. , zarzucając jej naruszenie art. 7 i 8 kpa oraz art. 51 prawa budowlanego.

Podnieśli, że zmiana przeznaczenia pomieszczenia garażu na pokój jak i zmiana przeznaczenia części dotychczasowego pomieszczenia na łazienkę nie wymaga uzyskiwania pozwolenia na budowę. Podobnie rozwiniecie instalacji elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej i wentylacyjnej nie wymaga uzyskiwania pozwolenia na budowę. Zastosowania art. 51 ust 1w/w ustawy wymaga ustalenia, że prowadzone roboty budowlane wymagają pozwolenia na budowę. Jeżeli roboty nie wymagają pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 51 ust. 7 tej ustawy.

Podali, że zmiana sposobu użytkowania garażu na pokój mieszkalny nie wiąże się z koniecznością uzyskania zgłoszenia czy pozwolenia na budowę, dlatego w tym zakresie zastosowanie winien mieć przepis art. 71a ustawy Prawo budowlane.

Podnieśli, że również pozostałe prace podjęte w przedmiotowym budynku nie wymagały ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Polegały one na budowie ścianek działowych oraz rozwinięciu istniejących już w budynku instalacji wodno-kanalizacyjnej elektrycznej i wentylacyjnej., dlatego również w związku z nimi zastosowanie winien znaleźć przepisy art. 71 i 71 a w/w ustawy.

Odwołujący się wskazali, że nieprawidłowa kwalifikacja prawna jest następstwem nieprawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie zakwalifikował prowadzone prace nie wymagające ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę jako podlegające takim obowiązkom. W szczególności w zaskarżonej decyzji brak jest wskazania normy prawnej z której wynika obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia w sytuacji prowadzania prac polegających na wybudowaniu ścianki działowej czy też rozwinięcia istniejących w budynku instalacji wodno-kanalizacyjnej. elektrycznej i wentylacyjnej. Takie zaniechanie po stronie organu administracyjnego stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 8 kpa.

Decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. (....) na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 80 ust. 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy przytoczył zapadle w sprawie rozstrzygnięcia i podał co następuje:

Art. 50. ust. 3 Prawa budowlanego daje możliwość nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia "inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz" w celu ustalenia zakresu wykonanych samowolnie robót oraz ich wpływu na całość istniejącego budynku. Do organu nadzoru budowlanego należy też ocena przedstawionych dokumentów oraz podjęcie decyzji o dalszym przebiegu postępowania. Jeżeli zgromadzony materiał dowodowy wykaże, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, właściwy organ jest obowiązany wydać decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych, rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu budowlanego lub jego części, a w przypadku szczególnym może również nakazać doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze.

W przedmiotowej sprawie ustalono, że inwestorzy dokonali przebudowy budynku mieszkalnego położonego w K. , przy ul. [....] . Zgodnie z art. 3 ust. 7a ustawy prawo budowlane pod pojęciem przebudowy należy rozumieć "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji". Wykonanie robót budowlanych polegających m. in. na wydzieleniu łazienek, zamurowaniu bramy garażowej czy też zmiana otworu okiennego w drzwiowy niewątpliwie powoduje zmianę parametrów użytkowych budynku, gdyż powoduje zmianę ilości pomieszczeń oraz układu komunikacyjnego budynku.

Tak szeroki zakres robót budowlanych wymagał uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 i 29 prawa budowlanego). Skoro więc przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane samowolnie, w sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W takich okolicznościach sprawy konieczne jest ustalenie, czy możliwe jest doprowadzenie wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W tym celu organ l instancji nakazał przedłożenie dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia 7 września 2011 r., jednak inwestorzy nie wywiązali się z tego obowiązku. Inwestorzy przedłożyli opracowanie zatytułowane "Inwentaryzacja budynku mieszkalnego", ekspertyzę techniczną, opinię instalacyjną dot. instalacji wodno-kanalizacyjnej, co i gazowej, oraz protokół z pomiarów elektrycznych. Nie przedłożono zatem inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych, czyli dokumentu, który szczegółowo opisałby wszystkie wykonane przez inwestorów roboty budowlane oraz w należyty sposób dokumentował istniejący stan budynku.

"Inwentaryzacja budynku mieszkalnego'' nie jest opracowaniem pozwalającym na stwierdzenie, że inwestorzy wykonali obowiązek przedłożenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót z uwagi na braki w jej treści. W dokumencie tym brak jest rzutu poddasza i przekrojów budynku, co uniemożliwia ustalenie, czy pomieszczenia strychu odpowiadają przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z dnia 15 czerwca 2002 r.), w szczególności w zakresie wydzielonych tam łazienek. Nie zawiera ona projektu ani opisu dokonanego przez inwestorów "rozwinięcia" instalacji znajdujących się w budynku.

Zarzut lakoniczności można też postawić ekspertyzie technicznej sporządzonej przez mgr niż. E.M. Nie wynika z niej jakie roboty zostały wykonane, nie jest też jasne w jaki sposób dokonano adaptacji pomieszczenia garażowego na pokój mieszkalny z wydzieloną łazienką, ani na czym polegały roboty wykończeniowe na poddaszu budynku.

Nadto ekspertyza używa w odniesieniu do przedmiotowego budynku określenia "budynek mieszkalny jednorodzinny", podczas gdy budynek ten nie wypełnia przesłanek ustawowych składających się na definicję takiego budynku. W przedmiotowym budynku znajduje się 10 pokoi wyposażonych w łazienkę, korytarze i klatkę schodową. Brak jest w nim typowych dla budownictwa jednorodzinnego pomieszczeń gospodarczych, czy też takich jak kuchnia, salon, jadalnia, czy samodzielnej łazienki/ubikacji. W budynku tym nie można wykonywać typowych dla domów jednorodzinnych czynności, (np. gotowanie).

Z powyższego wynika, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. W celu "zmiany przeznaczenia" pomieszczeń konieczne było bowiem wykonanie robót budowlanych wymagających uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Z kolei z treści przepisu art. 51 ust. 7 prawa budowlanego wynika jedynie, że w przypadku zakończenia samowolnie wykonywanych robót budowlanych stosuje się odpowiednio art. 50-51 Prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego odstępuje od wydania postanowienia na podstawie art. 50 w/w ustawy i wydaje decyzję w oparciu o art. 51 ustawy. Nie ma więc znaczenia czy samowolnie prowadzone roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę czy zgłoszenia. Z akt sprawy wynika, że roboty te nie zostały zakończone, co uzasadnia wydanie postanowienia na podstawie art. 50 prawa budowlanego.

Na powyższe rozstrzygnięcie A.S. i M.W. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzji organu II instancji zarzucili naruszenie art. 7, 8, i 9 kpa i art. 51 prawa budowlanego oraz wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.

Podali, że w niniejszej sprawie jako podstawę prawną podano niewłaściwy przepis tj. art. 51 ust 1 ustawy Prawo budowlane zamiast art. 51 ust 7. Zmiana przeznaczenia pomieszczenia z garażu na pokój jak i zmiana przeznaczenia pomieszczenia z dotychczasowego na łazienkę nie wymaga bowiem pozwolenia na budowę; podobnie rozwinięcie instalacji elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej i wentylacyjnej. Ich zdaniem prace wykonane w budynku nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia, dlatego zastosowanie winien art. 71 a prawa budowlanego. Prace te polegały bowiem jedynie na budowie ścianek działowych oraz rozwinięciu istniejącej już instalacji.

Wskazali skarżący, że w niniejszej sprawie doszło też do naruszenia przepisu art. 9 kpa. Organ I instancji zobowiązał bowiem inwestorów do przedłożenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót i ekspertyzy technicznej dotyczącej sposobu i prawidłowości wykonania tych prac bez wyjaśnienia co mają zawierać te dokumenty. W konsekwencji mimo przedłożenia dokumentacji przez inwestorów nie została ona uwzględniona przez organ administracji. Dopiero w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego szczegółowo opisano braki jakie zawiera przedłożona inwentaryzacja budynku mieszkalnego jak i dokumentacja zatytułowana "opis techniczny wykonanych robót" i dlaczego nie uwzględniono przedłożonych przez inwestorów dokumentów.

Pismo procesowe wnieśli również uczestnicy postępowania: R.K. , L.K. i H.S. I.S. .

Podali, że inwestorzy naruszyli przepis art. 3 ust. 2 a prawa budowlanego zmieniając charakter budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na budynek o charakterze komercyjnym (działalność hotelowa). W wyniku przebudowy wydzielono bowiem 10 pokoi z przypisanymi łazienkami w każdym z nich, wykonano otwory w grubych stropach, które przeprowadzono instalację wodno-kanalizacyjną i elektryczną do łazienek. Powyższe zmiany wprowadzono bez przedłożenia ekspertyzy technicznej.

Podnieśli, że sieć kanalizacyjna z budynku przebiega przez ogródki posesji przy ul. [....] , co zmienia stan rzeczy w sytuacji odprowadzania ścieków z działalności hotelowej (na co nie wyrażają zgody). Dodali, że inwestorzy nie zamieszkują w przedmiotowym budynku, a od stycznia 2012 r. wynajmują pokoje osobom trzecim, co jest niezgodne z wydanymi decyzjami o zabezpieczeniu budowy przed dostępem osób trzecich.

Podali, że wbrew twierdzeniom inwestorów przedmiotowy budynek zmieni charakter i nie będzie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Dowodem na powyższe może być umowa zawarta w dniu 27 września 2011 r. między inwestorami a firmą [....] z której wynika, jakie jest przeznaczenie budynku (.....").

Mając na uwadze powyższe wnieśli o utrzymanie w mocy decyzji organów administracji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Dodał, że w postanowieniu z dnia 7 września 2011 r. w sposób precyzyjny określono jakie dokumenty winni przedłożyć inwestorzy i to obowiązkiem inwestorów jest przedłożenie prawidłowej dokumentacji. Dokumentacja ta winna zostać przygotowana przez osoby, które stosują się stosownymi uprawnieniami, dlatego zarzut naruszenia art. 9 kpa jest bezpodstawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności tego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania i przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy z tej daty. Ewentualne nowe, powstałe po dacie skarżonej decyzji, okoliczności, dla rozstrzygnięcia sądowego nie mają znaczenia. W rozpatrywanej sprawie dotyczy to w szczególności tych faktów, które uczestnicy postępowania wskazali w pismach procesowych.

Skarga została uwzględniona, choć nie wszystkie jej zarzuty są słuszne.

Przede wszystkim jako prawidłową należy przyjąć ocenę organu co do charakteru wykonanych w obiekcie robót. Z całą pewnością była to przebudowa obiektu, a nie – jak chcą tego skarżący – remont i to niewymagający zgłoszenia czy pozwolenia na budowę. Organ zacytował prawidłowo ustawową definicję przebudowy i wyjaśnił należycie, z jakich przyczyn wykonane roboty definicji tej odpowiadają.

Prawidłowo też organy przyjęły, że w przypadku samowolnej przebudowy obiektu zastosowanie ma tryb naprawczy regulowany przepisami art. 50 i 51 Prawa budowlanego.

Zasadne są jednak te zarzuty skargi, które odnoszą się do eksponowanej przez organy przyczyny podjęcia zaskarżonej decyzji tj. do niewykonania przez inwestorów nałożonego na nich postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. obowiązku. Przypomnieć należy, że w/w postanowieniem zobowiązano skarżących do dostarczenia "inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą sposobu i prawidłowości wykonania robót budowlanych - ich zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, zasadami wiedzy technicznej". Wbrew twierdzeniom organów zakres przeprowadzonej kontroli dostarczonych przez skarżących dokumentów nie był adekwatny do cytowanego sposobu określenia obowiązku. W postanowieniu nie wskazano szczegółowych kryteriów, którym inwentaryzacja i ekspertyza miały odpowiadać. Tak więc np. nie podano w postanowieniu, że ekspertyza winna zawierać ocenę zgodności "pomieszczenia w parterze budynku po przebudowie garażu na pokój mieszkalny z wydzieloną łazienką z § 44, § 72, § 132, § 134, § 180, § 238, § 329 Rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.", oraz ocenę "spełnienia warunków technicznych dla pomieszczenia wydzielonych łazienek zgodnie z § 76-80 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury 7 dnia 12 kwietnia 2002 r.". Nie podano, że ekspertyza techniczna ma szczegółowo odnosić się "do ingerencji w stropy jako elementu konstrukcyjnego na trzech kondygnacjach w związku z rozbudowaną instalacją wod-kan, cwu., jak również do ewentualnych kolizji instalacji wewnętrznej gazowej i elektrycznej z nowozlokalizowanymi ściankami działowymi i rozbudowanymi instalacjami".

Rozdźwięk pomiędzy treścią postanowienia, a zakresem weryfikacji dokumentów jest oczywisty. Zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 września 2011 r. enigmatyczne sformułowanie , że ekspertyza "winna odnieść się do definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego podanej w Prawie budowlanym" rozbieżności tej nie niweluje. Wcale z niego nie wynika, że ekspert ma weryfikować drobiazgowo elementy budynku z poszczególnymi przepisami warunków technicznych. Ustalenie zaś, czy dany obiekt odpowiada ustawowej definicji budynku jednorodzinnego należy do organu. Organ zresztą nie wskazał, czy i dlaczego okoliczność ta ma mieć w sprawie istotne znaczenie.

W wykonaniu obowiązku skarżący przedłożyli dokumenty, które – w ich przekonaniu – odpowiadały oczekiwaniom organu. Zważywszy na treść postanowienia z 7 września 2011 r. to przekonanie skarżących uznać należy za uzasadnione. Jeżeli zaś ocena organu była odmienna, należało zastosować środki zmierzające do ewentualnego uzupełnienia materiału. W opisanym stanie zastosowanie rygoru z pominięciem takiej próby było co najmniej przedwczesne i godziło w zasady wyrażone w art. 8 i 9 kpa. Stosownie do tych zasad działanie organu administracji polegające na ingerencji w prawa obywateli (jak nałożenie obowiązków)) nie może być uzasadniane zaniechaniem wykonania przez tegoż obywatela czynności, których katalog i zakres jasno nie zostały określone.

Zauważyć też trzeba, że żaden z organów nie wykazał, aby w stanie faktycznym sprawy opracowanie tak szczegółowej, jak wynika to z zastosowanych kryteriów, dokumentacji, było konieczne. Wykonane w obiekcie roboty nie były, jak się wydaje, nadzwyczaj skomplikowane, a ich wynik był widoczny dla zwykłego obserwatora . W każdym razie kwestia ta także wymagała szerszego wyjaśnienia.

Nie wyjaśniono także celu, do jakiego ma doprowadzić wykonanie orzeczonego nakazu. Ogólnikowe stwierdzenie, że należy obiekt doprowadzić "do stanu poprzedniego" zawieszono w próżni, bo nie opisano i nie ustalono jaki ten "stan poprzedni" był. Niczego w tej kwestii nie wyjaśnia rozwinięcie rozstrzygnięcia obejmujące nakaz rozbiórki "wykonanych robót budowlanych". Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, stanowiącym podstawę zaskarżonej decyzji, organ "nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". Przedmiotem rozbiórki może być więc obiekt lub część tego obiektu, a nie "wykonane roboty budowlane". Przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego jest kategorią inną niż rozbiórka. Roboty mające przywrócić obiekt do stanu poprzedniego muszą być przez organ zarówno co do przedmiotu, jak i zakresu jasno określone. Uzasadniona też musi być potrzeba ich wykonania.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że obecnie przedmiotowy budynek nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, ponieważ nie ma w nim pomieszczeń typowych dla takiego budynku (gospodarczych, kuchni, salonu). Formułując tę tezę, organ nie uwzględnił, że żaden przepis prawa nie wymaga, aby pomieszczenia takie musiały się znajdować w domu jednorodzinnym. Zgodnie z art. 3 pkt. 2a Prawa budowlanego budynek mieszkalny jednorodzinny to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. Z kolei zgodnie z § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez mieszkanie należy przez to rozumieć "zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych, mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego". Z cytowanych przepisów nie można wywieść wniosku, że dom – dotychczas jednorodzinny – traci ten charakter wtedy, kiedy w każdym pokoju urządzona zostanie łazienka, a nie ma tradycyjnie urządzonej kuchni. Istotne może być jedynie to, czy tak przerobiony dom może być i jest użytkowany jako dom jednorodzinny. W opisanej sytuacji problem bowiem dotyczy w istocie nie tego, czy w domu brak jest kuchni i salonu, lecz tego, czy zmienił się sposób użytkowania obiektu, lub jego części. Faktu takiego zaś organy na dzień orzekania nie ustaliły i nie w tym kierunku prowadziły postępowanie.

Ostatecznie stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji podjęto z istotnym naruszeniem przepisów o postępowaniu . Naruszenie wymienionych wyżej zasad doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy przed jej należytym wyjaśnieniem, co stanowi uchybienie przepisom art. 7 i 77 § 3 kpa. W ponownym postępowaniu organ uwzględni wskazania co do konieczności uzupełnienia wytknie tych braków postępowania uwzględniając aktualny stan faktyczny.

Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 usatwy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w punkcie II wyroku wydano na podstawie art. 152 w/w ustawy.