Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 310/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art 187 par 1, art. 191, art. 229, art. 233, art. 67a.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia IV raty zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2019 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

G. S. wniósł o umorzenie zaległości podatkowej (IV raty podatku rolnego) za 2019 r. powołując się na swoją trudną sytuację finansową, brak zapłaty za sprzedane bydło w kwocie ok. 10.000 zł i zobowiązania wobec byłej żony między innymi z tytułu alimentów czy podziału majątku wspólnego.

Decyzją z [...] 2020 r. Wójt Gminy Z. odmówił G. S. umorzenia IV raty zaległości w podatku rolnym za 2019 r. w kwocie 606 zł wskazując na brak okoliczności, które można byłoby określić, jako "ważny interes podatnika" i brak przesłanki o charakterze "interesu publicznego".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania strony zaskarżoną decyzją z [...] 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że G. S. jest wspólnie z byłą żoną współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 21,46 ha fizycznych (25,917 ha przeliczeniowych) położonego w R., które użytkuje w całości. W okresie prac sezonowych korzysta z pomocy innych osób. W lutym 2020 roku nie prowadził hodowli bydła. Uprawia około 4 ha łąki i około 16 ha zbóż. Na jego zasób majątkowy składa się: dom mieszkalny, obora murowana, budynek inwentarsko - składowy, dwa garaże murowane. Budynki są w stanie ogólnym ocenionym jako średnim. Jest również właścicielem kombajnu Bizon (rok produkcji 1990), dwóch ciągników rolniczych Zetor (rok produkcji 2000 i 1984) i jednego C-330 (rok produkcji 1975). Mienie ruchome zostało zabezpieczone przez komornika. Gospodarstwo domowe wyposażone jest w podstawowy sprzęt AGD i RTV. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód z gospodarstwa rolnego stanowi jedyne źródło dochodów podatnika. W 2019 roku uzyskał dochody ze sprzedaży bydła w wysokości 10.000 zł oraz dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnictwa w wysokości 25.000 zł. Wykazane przez stronę roczne wydatki wyniosły łącznie 38.824 zł, co daje miesięcznie kwotę 3.235,30 zł (alimenty, leki, dostawa energii elektrycznej, dostawa wody, zakup nawozów i środków ochrony roślin, żywność i ubranie, koszt najmu pracowników, podatek rolny). Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec byłej żony, co wiąże się z miesięcznym obciążeniem w wysokości 800,00 zł, inne zobowiązania wobec byłej żony w wysokości 34.752,62 zł oraz koszty sądowe, których wymagalność potwierdzona została orzeczeniem sądowym. Wobec podatnika prowadzone jest w związku z tym postępowanie egzekucyjne. Okolicznościami osłabiającymi zdolności płatnicze, wymienionymi przez zainteresowanego są: brak zapłaty za sprzedaż bydła mięsnego 11 września 2019 r. w wysokości 9 913,75 zł przez Zakład Mięsny "A", ciążące na podatniku od 13 lat zobowiązanie alimentacyjne wobec byłej żony w wysokości 800 zł miesięcznie oraz żądanie byłej żony zniesienia współwłasności poprzez spłatę. Podatnik nie korzystał z pomocy publicznej w działalności rolniczej, co potwierdził w 11 lutego 2020 r. Wnioskodawca przedłożył kserokopie dowodów: wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] 2010 r. orzekającym o rozwiązaniu małżeństwa podatnika i przyznaniu m.in. alimentów na rzecz byłej żony w wysokości 800 zł miesięcznie, polisy ubezpieczeniowej z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego (131,00 zł składki rocznej na 2019 rok), decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. Nr [...] z [...] 2019 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok w wysokości 20 684,93 zł, pism komornika sądowego potwierdzających zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz zawiadomienia o aktualnym stanie zadłużenia związanym z egzekucją sądową alimentów z dnia 11 września 2019 r. (stan zadłużenia: alimenty zaległe 886,82 zł), aktualizacja zajęcia z dnia 11 września 2019 r. skierowana do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Ł. (alimenty zaległe 886,82 zł, alimenty bieżące 800 zł, koszty egzekucyjne 128,51 zł+49,60 zł), zawiadomienia o aktualnym stanie zadłużenia związanych z egzekucją sądową alimentów z dnia 12 września 2019 r. (stan zadłużenia: alimenty zaległe 87,00 zł), zwrot kosztów komorniczych w wysokości 263,24 zł (pismo z dnia 19 listopada 2019 r.), uchylenie zajęcia wierzytelności z dnia 19 września 2019 r. skierowane do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Ł., Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., Banku A w Ł., Banku B, zawiadomienia dłużnika o zajęciu rachunku bankowego z dnia 22 stycznia 2020 r. skierowane do podatnika, Banku A w Ł., C Banku SA, Banku B, Banku D SA na podstawie tytułów wykonawczych z 2011 roku i z 2016 roku z wniosku byłej żony (należność główna: 34 752,62 zł), wezwanie do zapłaty kosztów sądowych w wysokości 6 265,92 zł (tytuł wykonawczy: postanowienie sądu z 2016 r.) i 2 896,98 zł (tytuł wykonawczy: postanowienie sądu z 2019 r.)

Pierwsza z podnoszonych przyczyn uniemożliwiających wywiązanie się wnioskodawcy z zobowiązania podatkowego w wysokości 606,00 zł zaległości czwartej raty podatku rolnego za 2019 rok - brak zapłaty za sprzedane bydło Zakładowi Mięsnemu "A" Z. K. w wysokości 9.913,75 zł nie stanowi, zdaniem organu, okoliczności przesądzającej o niemożności uzyskania należności z tego tytułu. Wszczęcie postępowania układowego wobec dłużnika nie oznacza niemożności zaspokojenia wierzycieli w przyszłości w oparciu o zawarty układ. Pismem z dnia 26 listopada 2019 r. Nadzorca Sądowy zawiadomił G. S. o wejściu jego wierzytelności w skład masy układowej.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca wywiązuje się z zobowiązania alimentacyjnego na rzecz byłej żony. Potwierdzają to pisma komornika sądowego. Uchylone zostały z tego tytułu zajęcia wierzytelności (ww. pisma komornika sadowego z dnia 19 września 2019 r.). Egzekucja kwoty 34.752,62 zł na rzecz byłej żony prowadzona jest natomiast w oparciu o tytuły egzekucyjne sprzed kilku laty: z 2011 r. i z 2016 r. Zatem zobowiązanie w tej wysokości ciąży na odwołującym się już od kilku lat. Nie jest to nowe zdarzenie i nie można go zakwalifikować jako nie dającego się przewidzieć, na które podatnik nie miał wpływu.

Postępowanie podatkowe przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie nie potwierdziło, aby sytuacja G. S. zagrażała w ocenie organu jego egzystencji. Wobec wysokości zobowiązania podatkowego - 606,00 zł - i możności zaspokajania innych wierzycieli, którym przysługuje wyższe zobowiązanie niż Gminie Z. - roszczenie alimentacyjne byłej żony - nie jest zasadne udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Podatnik dokonując wyboru zaspokojenia ciążących na nim zobowiązań, nie uwzględnił zobowiązania o najniższej wysokości 606,00 zł.

Mając na uwadze wielkość zadłużenia wobec byłej żony, nawet ewentualne udzielenie pomocy przez organ podatkowy we wnioskowanej formie, nie wpłynęłoby w ocenie organu na poprawę kondycji finansowej podatnika.

Reasumując Kolegium uznało, że postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek strony, nie wykazało zdarzeń, okoliczności, które stanowią "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny", co uzasadnia odmowę udzielenia żądanej ulgi - umorzenia zaległości podatkowej czwartej raty podatku rolnego za 2019 rok.

W obecnym stanie całkowita rezygnacja organu podatkowego z zaległego zobowiązania byłaby przedwczesna. Nie uzasadnia przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stan majątkowy podatnika.

W rozpatrywanej sprawie należy Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji. Nie zachodzi ważny interes podatnika charakteryzujący się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika, jak również uwzględnienia żądania strony nie uzasadnia interes publiczny. Sytuacja podatnika nie przemawia za rezygnacją gminy z jej dochodów w postaci zaległego zobowiązania podatkowego. Oznaczałoby to zmniejszenie środków potrzebnych na zaspokojenie potrzeb jej mieszkańców.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję G. S. wniósł o zmianę i umorzenie IV raty podatku rolnego za 2019 r. Skarżący podniósł, że jest zobowiązany do spłaty byłej żony w wysokości w wysokości 1,5 mln zł a wszystkie jego składniki majątkowe są zajęte przez komornika. Nadal nie otrzymał zapłaty za dostarczone bydło. Wyrok dotyczący należności na rzecz byłej żony zapadł 28 października 2019 r. Skarżący nie ma żadnych dochodów, bo komornik zajął nawet całą rentę chorobową. Z powodu choroby musiał wydzierżawić gospodarstwo rolne, a otrzymany czynsz pokrywa koszty związane z gospodarstwem (podatek, ubezpieczenie, koszty spółki wodnej). Skarżący musi pożyczać pieniądze na zakup leków, od 2017 r. zmaga się z nowotworem złośliwym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie procesowym z 4 stycznia 2021 r. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosząc zarzuty:

1. Naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 67a O.p. przez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami, uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym;

2. Naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. :

- art. 120, art. 121 § 1 O.p. przez wydanie decyzji naruszającej podstawową zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych;

- art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez brak rozważenia przesłanki interesu publicznego jako przesłanki udzielenia ulgi-umorzenia podatku, nie podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, albowiem wydana decyzja pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;

Skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej – IV raty podatku rolnego za 2019 r. w kwocie 606 zł. Wnioskodawca powołał się w szczególności na swoją trudną sytuację finansową i zobowiązania wobec byłej żony wynikające z orzeczeń sądów.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ przed wydaniem decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z treści przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p.").

W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może też ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji lecz musi uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania ( art. 229 i art. 233 O.p.). Powyższe warunki nie zostały spełnione w rozpatrywanej sprawie.

Na mocy wyroku rozwodowego z 9 kwietnia 2010 r. w sprawie [...] Sądu Okręgowego w Ł. G. S. jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz byłej żony w kwocie po 800 zł miesięcznie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wykonuje ten obowiązek dobrowolnie. Nie wyjaśniono natomiast przedmiotu rozstrzygnięcia w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Ł. i z jakiego tytułu wnioskodawca jest zobowiązany do zapłaty kwoty 34.752,62 zł (należność główna) i kosztów sądowych. Twierdzenia skarżącego w tym zakresie są niejasne oraz chaotyczne i wymagają wyjaśnienia. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji G. S. podniósł, że jest zobowiązany na mocy orzeczenia sądowego do spłaty na rzecz byłej żony kwoty 1,5 mln złotych. Okoliczność ta nie została zweryfikowana a skarżącego nie zobowiązano do przedłożenia orzeczenia sądu w tym przedmiocie.

Z przesłuchania strony wynika, skarżący ma problemy zdrowotne związane z kręgosłupem, sercem i nadciśnieniem. Również w odwołaniu skarżący powoływał się na poważny problem ze zdrowiem. W toku postępowania organy nie podjęły jednak żadnych czynności w celu wyjaśnienia tych okoliczności.

Według ustaleń organu II instancji skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o pow. ok. 20 ha, a dochód z tego gospodarstwa jest jedynym jego źródłem utrzymania. Tymczasem w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Z. G. S. wskazał, że z uwagi na stan zdrowia gospodarstwo wydzierżawił, a umowa dzierżawy została złożona w Urzędzie Gminy. Również ta okoliczność nie została zweryfikowana przez organ odwoławczy. Należy też zauważyć, że zarówno w skardze do sądu administracyjnego, jak i we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący wskazał, że otrzymuje rentę chorobową, która jest zajęta przez komornika. Ustalenie, że dochód z gospodarstwa jest jedynym źródłem dochodu skarżącego budzi więc poważne wątpliwości.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że składka roczna skarżącego z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wynosi 131 zł. Ustalenie to pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. W aktach sprawy znajduje się fotokopia polisy ubezpieczenia gospodarstwa rolnego (tylko pierwsza strona), z której wynikają inne kwoty: 157 zł z tytułu ubezpieczenia OC, 1082 zł z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia budynków gospodarstwa rolnego, 131 zł z tytułu ubezpieczenia mienia ruchomego oraz 48 zł z tytułu ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków. Także wysokość płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może budzić wątpliwości – w aktach znajduje się tylko pierwsza strona decyzji z 19 lutego 2019 r. (bez podpisu organu).

Z powyższych przyczyn, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uzupełni postępowanie dowodowe we wskazanym zakresie i wyjaśni podniesione okoliczności. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego możliwa będzie merytoryczna ocena wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku rolnym.

aj