Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1465/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz – Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. odmówił stwierdzenia u T. Ś. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie dowodowe w ramach którego przeprowadzono ocenę narażenia zawodowego T. Ś. Stwierdzono, iż warunki jej pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, gdyż pracowała ona od 1981r. do 2006r., jako nauczyciel w pełnym wymiarze pracy. W sprawie wypowiadały się dwie uprawnione placówki medyczne. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. przeprowadziła diagnostykę laryngologiczną i foniatryczną z oceną laryngoskopowi i laryngostroboskową krtani przed i po obciążeniu głosu, z pomiarem parametrów fonacyjnych oraz komputerową analizą akustyczną. Po przeprowadzonych badaniach nie stwierdzono w narządzie głosu badanej zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. T.Ś. wystąpiła o przeprowadzenie ponownego jej badania wskutek czego Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., po dokonanych badaniach w dniach 5 czerwca, 23 lipca 2008r. i 21 stycznia 2009r. zdiagnozował u badanej prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani stwierdzając, iż nie ma on cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym.

W odwołaniu od opisanej na wstępie decyzji organu I instancji T.Ś. wniosła o usunięcie całkowite jej dolegliwości przez osoby kompetentne, a także ponowną ocenę jej stanu zdrowia przy zmianie lekarzy, którzy orzekać będą w jej sprawie, zatrudnionych we właściwych placówkach medycznych. Uzupełniając złożone odwołanie strona przedstawiła dokumentację medyczną poradni foniatrycznej, pod opieką której pozostawała. W dokumentacji tej powtarzało się rozpoznanie "fonacyjny brak zwarcia w części tylnej, a także w części międzybłoniastej" określane też jako "niewielki brak zwarcia" oraz "uszkodzenie fałdów głosowych". Organ przedstawił rozpoznania te Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w celu wydania opinii uzupełniającej.

W odpowiedzi placówka ta oświadczyła, iż na podstawie trzykrotnie przeprowadzonych badań, wywiadu oraz przedstawionej dokumentacji lekarskiej postawiono rozpoznanie, jak w wydanym orzeczeniu. Wskazano, iż diagnostyka foniatryczna przeprowadzona przez dwóch niezależnych lekarzy specjalistów obejmowała badanie wziernikowe nosa, gardła i uszu, badanie laryngoskopowi, videostroboskopowe, badanie parametrów akustycznych głosu oraz próbę obciążeniową głosu. Odnosząc się do rozpoznanych u T.Ś. objawów chorobowych, jakie wynikały z przedstawionej przez nią dokumentacji, lekarze Instytutu Medycyny Pracy wskazali, iż ani częściowy brak zwarcia w części międzybłoniastej głośni, ani brak zwarcia w części tylnej głośni, ani tez niewielki brak zwarcia w części międzybłoniastej głośni nie są równoznaczne z niedowładem mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni. Stwierdzono, iż dostarczone wyniki badań wskazują na zmiany w narządzie głosu, które nie mogą być zakwalifikowane, jako pochodzenia zawodowego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał powyższą decyzję w całości. Organ podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem.

Organ odwoławczy ustalił za organem I instancji, iż T. Ś. pracując na stanowisku nauczyciela w latach 1981 – 1987 w Szkole Podstawowej A w J., 1987-1996 w Szkole Podstawowej B w J. oraz w latach 1996 – 2006 w Zespole Szkół w J. była narażona na wysiłek głosowy. Tym samym uznano jej zatrudnienie w latach 1981-2006 za pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu.

Wskazano równocześnie, że lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla (Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. – orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.) na podstawie przeprowadzonych badań nie rozpoznali u strony choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (WOMP i IMPiZŚ w S.) organ nie miał podstaw do kwestionowania prawidłowej decyzji i uwzględnienia odwołania.

T.Ś. wniosła od opisanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 540/0 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przyczyną uchylenia decyzji było jej wydanie z powołaniem się na przepis ustawy uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia wykonawczego niezgodne z ustawą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. P 23/07 (publ. Dz. U. z 2008r. Nr 116 poz. 740). Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących w sprawie podstawę zaskarżonej decyzji nie dokonał merytorycznej oceny sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten nakazał organowi rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem treści § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie po wydaniu przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W ponownym postępowaniu [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji celem ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S., a także do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uzupełnienie dotychczasowo wydanych przez te placówki orzeczeń w sprawie T.Ś. z uwzględnieniem zmiany przepisów wykonawczych. Wskazano, iż zmianie uległ opis choroby przedstawionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych poprzez poszerzenie jego podpunktu 3 o niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni.

Pierwsza z wezwanych placówek w orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...]r. przedstawiła, iż w oparciu o wyniki badań zawartych w dokumentacji medycznej sprawy nie stwierdzono w zakresie narządu głosu badanej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, a także niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni.

Instytut Medycyny Pracy w S. w uzupełniającym orzeczeniu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, po ponownej analizie dokumentacji medycznej oraz po ponownym badaniu pacjentki w dniu 24 listopada 2010r. podtrzymał postawione wcześniej rozpoznanie stwierdzając, iż obserwowane u pacjentki zmiany patologiczne nie mają cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. Zdiagnozowano występujące u badanej schorzenie, jako prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani.

W toku postępowania T.Ś. wystąpiła o wyjaśnienie, z jakich przyczyn nie uwzględniono jej wniosku o zmianę lekarzy na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi na wniosek przesłano stronie opinię prawną, z której treści wynikało, iż rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje wyłączenia lekarza czy lekarzy przeprowadzających badania. Zastrzeżenia, co do bezstronności lekarza sporządzającego opinię muszą być brane pod uwagę przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i decyzja ta podlega kontroli instancyjnej.

Pismem z dnia 30 grudnia 2010r. kierowanym za pośrednictwem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. T.Ś. wystąpiła do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o skierowanie jej do tego Instytutu celem przeprowadzenia badania stwierdzającego chorobę zawodową, gdyż jej zdaniem istnieją poważne rozbieżności pomiędzy orzeczeniem uzupełniającym z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, a posiadaną przez nią dokumentacją lekarską z innych ośrodków. Do pisma załączyła zaświadczenie lekarskie lekarza otolaryngologa i specjalisty foniatry z Przychodni A w K. Z zaświadczenia tego wynikało rozpoznanie fonacyjnej lekkiej niedomykalności fałd w części tylnej.

Odpowiadając na wniosek T.Ś. Instytut Medycyny Pracy w S. poinformował, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych T.Ś. została skierowana do jednostki orzeczniczej I stopnia właściwej do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Przeprowadzono tam badania zakończone wydaniem orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Kolejną orzekającą placówką był Instytut Medycyny Pracy, który na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu badań również orzekł o braku stwierdzenia choroby zawodowej. Zauważono, że na podstawie § 8 ust. 2 właściwy inspektor sanitarny może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie dodatkowego jego uzasadnienia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Przepis ten nie daje podstaw do żądania zmiany lekarzy placówki orzeczniczej. Stwierdzono nadto, iż Instytut Medycyny Pracy w S. nie zatrudni nowych lekarzy celem wydania opinii dla T. Ś., a posiadane kompetencje placówki i kwalifikacje orzekających lekarzy nie stwarzają konieczności występowania do innej palcówki orzeczniczej o dodatkową konsultację.

Przesłuchana w ramach przyznanych na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. uprawnień, T.Ś. stwierdziła do protokołu, iż nadal nie satysfakcjonuje jej sposób załatwienia sprawy, prosi o podjęcie innych czynności i o dodatkowe konsultacje w innej miejscowości.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. działając na podstawie art. 235¹ K.p. odmówił stwierdzenia u T.Ś. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powołał się na treść wydanych w sprawie orzeczeń jednostek orzeczniczych uzupełnionych ze względu na zmianę opisu schorzenia mieszczącego się pod poz.15 ze względu na zmianę stanu prawnego. Wskazano, iż mimo udowodnienia 25 lat pracy w narażeniu zawodowym, jako nauczyciel, żadna z opinii wydanych w sprawie nie zawierała rozpoznania pozwalającego stwierdzić chorobę zawodową u badanej. Powołując się na definicję choroby zawodowej przedstawioną w art. 235¹ K.p. organ uznał, iż w sprawie nie został spełniony podstawowy warunek, jakim jest rozpoznanie przez lekarzy tej choroby.

Po otrzymaniu decyzji organu I instancji T.Ś. zwróciła się do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o skierowanie do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem badania stwierdzającego chorobę zawodową. Pismo to uznane zostało za odwołanie, a akta przekazane organowi II instancji.

Jednocześnie T.Ś. wystąpiła ponownie do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., tym razem za pośrednictwem [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., o skierowanie jej na badania celem przeprowadzenia badania stwierdzającego chorobę zawodową ze względu na rozbieżności pomiędzy orzeczeniem uzupełniającym WOMP, a posiadaną przez nią dokumentacją lekarską.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy inspektor sanitarny zauważył, iż postępowanie w sprawie toczy się ponownie wskutek uchylenia pierwotnej decyzji organu II instancji ze względu na niekonstytucyjność regulacji prawnej stanowiącej jej podstawę prawną. Powołując się na dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w sprawie stwierdzono, iż odwołująca pracowała w latach 1981-2006 w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Inspektor Sanitarny odniósł się do wydanych w sprawie orzeczeń i orzeczeń uzupełniających wydanych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnię Chorób Zawodowych w S. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Wskazał, iż placówki te na podstawie przeprowadzonych badań laryngologicznych i foniatrycznych uznały, że stan narządu głosu T.Ś. nie upoważnia do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej. Ustosunkowując się do stanowiska odwołującej, która domagała się przeprowadzenia konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ze względu na występujące jej zdaniem rozbieżności pomiędzy treścią orzeczenia WOMP, a posiadanymi przez nią zaświadczeniami lekarskimi organ wyjaśnił, iż w dotychczasowym postępowaniu został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i dlatego nie jest możliwe przeprowadzenie dodatkowych badań lekarskich i uzyskanie orzeczenia tej placówki medycznej. Zdaniem organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo we wskazanym rozporządzeniu, został zachowany. Odwołująca była badana w dwóch kompetentnych placówkach I i II stopnia, gdzie lekarze specjaliści stwierdzili brak podstaw diagnostyczno-medycznych do rozpoznania choroby zawodowej. Wydane w sprawie orzeczenia były uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Zauważono, iż brak jest podstaw do kwestionowania orzeczeń wydanych przez uprawnione placówki orzecznicze, a przedstawione przez pracownika wyniki badań wykonane przez nieupoważnioną do orzekania w chorobach zawodowych jednostkę nie może być podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. Ś. zaskarżyła decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

W skardze tej zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa poprzez wprowadzenie jej w błąd wskazując, iż jedynym sposobem zmiany niekorzystnego orzeczenia jest żądanie zmiany składu orzekającego. Podkreśliła, iż w toku postępowania domagała się skierowania jej na obiektywne badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Odmówienie przyjęcia pisma potraktowała, jako naruszenie podstawowych praw do rzetelnej oceny stanu jej zdrowia. Zdaniem skarżącej w postępowaniu administracyjnym organ orzekający winien zmierzać do obiektywnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy i w żadnym wypadku nie może odmówić przyjęcia pisma do akt sprawy. W opinii skarżącej w wyniku takiego postępowania ponownej oceny jej stanu zdrowia dokonali ci sami lekarze, którzy pierwotnie orzekali w sprawie, stąd trudno się było spodziewać odmiennego orzeczenia. Nie uwzględniono również jej prośby na etapie postępowania odwoławczego, a celem jej było skorzystanie z przysługującego jej prawa do obiektywnej i profesjonalnej oceny stanu zdrowia, gdy występowały rozbieżności pomiędzy orzeczeniami, a w tej samej sprawie orzekali ci sami lekarze.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż nie zostały spełnione przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wtedy, gdy dostrzeże uchybienia wymienione w przywołanej normie. Kontrolę zaskarżonych aktów przeprowadza mając na względzie nie tylko zarzuty zawarte w skardze lecz także, po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a, zobowiązany jest działać z urzędu.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym zarzutem, jaki odczytać można zarówno ze złożonej przez stronę postępowania skargi, jak też z jej działań podejmowanych w toku postępowania, jest zarzut braku obiektywizmu ze strony lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do orzekania placówkach medycznych. Ten brak obiektywizmu, nie uwzględniony przez precedujące w sprawie organy doprowadził, zdaniem skarżącej, do niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tak sformułowanym zarzutem w stosunku do zaskarżonej, a także poprzedzającej ją decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne w pierwszej kolejności odnieść się do procedury, jaką zobowiązane są stosować organy inspekcji sanitarnej w sprawach w przedmiocie chorób zawodowych.

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej, której definicję legalną zamieszczono w art. 2351 Kodeksu pracy prowadzone być powinno zgodnie z regułami ustanowionymi w rozporządzeniu wykonawczym Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869) zwanym dalej rozporządzenie. Mówi o tym delegacja ustawowa zawarta w art. 237 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy powierzająca Radzie Ministrów określenie w drodze rozporządzenia sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zapis § 8 ust. 1 rozporządzenia nie budzi wątpliwości, co do tego, iż załatwienie sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wymaga decyzji administracyjnej. Tym samym, obok przepisów rozporządzenia wykonawczego określających sposób i tryb postępowania, w sprawach tych organy inspekcji sanitarnej muszą uwzględniać procedurę administracyjną. Jak stanowi bowiem art. 1 pkt 1 k.p.a - "Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych".

Postawiony w skardze zarzut braku obiektywizmu w działaniach inspektora sanitarnego ocenić należy tym samym poprzez pryzmat zasady umiejscowionej w treści art. 7 k.p.a. Nakazuje ona organom administracji z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta jednak nie oznacza, iż tylko wtedy sprawa jest należycie wyjaśniona, gdy organ wyda pozytywne dla strony rozstrzygnięcie. To, że strona nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w wydanych decyzjach nie oznacza, że decyzje te wydano w wadliwie ustalonym stanie faktycznym. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012r. sygn. akt I OSK 1635/10 publ. LEX nr 1107465 stwierdzono, iż przepis art. 7 k.p.a. nie daje samoistnej podstawy do rozstrzygania pozytywnie dla strony, a stosowany być musi w związku z przepisami prawa materialnego. Jeżeli zatem w postępowaniu administracyjnym zgromadzono pełny materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracyjne, a będzie ono negatywne dla strony postępowania, nie oznacza to per se, iż organy działały nieobiektywnie.

Tym samym dla oceny zasadności zarzutu skargi konieczne było sprawdzenie, czy wydane w sprawie decyzje poprzedzało wyczerpujące ustalenie niezbędnego dla ich wydania stanu faktycznego.

Po myśli § 8 ust 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wynika z wcześniejszych uwag, dowody te ocenione być muszą z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Jednym z podstawowych rodzajów dowodów, na którym oprzeć należy decyzję w sprawie chorób zawodowych jest orzeczenie lekarskie.

Rozporządzenie nie pozwala organowi inspekcji sanitarnej na swobodny wybór w zakresie podmiotów uprawnionych do wydawania orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 późn. zm.). Przepisy te zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 110 poz. 736). W jego § 1 określono, iż specjalizacjami lekarskimi, niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych jest min. medycyna pracy. Lekarz specjalista medycyny pracy musi nadto być zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w ust. 2 i 3 § 5 rozporządzenia. Jednostkami szczebla pierwszego są zatem:

1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy;

2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych);

3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;

4) (podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.

Natomiast jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

W rozporządzeniu uregulowano także ściśle właściwość miejscową uprawnionych jednostek orzeczniczych. Jak stanowi § 5 ust. 4 właściwość jednostki stopnia pierwszego ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie, a w przypadku gdy pracownik zamieszkuje w innym województwie niż była wykonywana praca w narażeniu zawodowym, właściwość jednostki orzeczniczej I stopnia ustala się według aktualnego miejsca zamieszkania pracownika.

Równie ściśle, jak właściwość jednostek orzeczniczych, uregulowana została kwestia kierowania na badania do jednostek orzeczniczych. Uprawnienie takie przypisane zostało właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, który otrzymał zgłoszenie choroby zawodowej względnie lekarzowi, który taką chorobę zgłasza.

Na mocy § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do właściwej jednostki orzeczniczej I stopnia. Udział w sprawie jednostki orzeczniczej II stopnia uzależniony został od wniosku pracownika (§ 7 ust.1 rozporządzenia). Organowi inspekcji sanitarnej przyznano natomiast tylko możliwość zwrócenia się do lekarza wydającego opinię o jej wyjaśnienie względnie o wystąpienie do jednostki stopnia II o dodatkową konsultację (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Jak z powyższego wynika, procedura związana z przeprowadzeniem dowodu w postaci opinii medycznej nie pozwala organom inspekcji sanitarnej na dowolność w wyborze placówki medycznej ani też nie pozwala na przeprowadzenie tego rodzaju dowodu wielokrotnie.

Powracając na grunt badanej sprawy zważyć przyjdzie, iż kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w ramach której uchylona została poprzednio wydana decyzja organu II instancji, nie obejmowała merytorycznej oceny tej decyzji, a z wytycznych zawartych w wyroku tego Sądu wynikało, iż organ w ponownym postępowaniu zastosować ma przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. § 11 tego aktu stanowi, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Jako dowód w sprawie uznać więc należy wszystkie wydane w sprawie opinie. Właściwość miejscowa jednostek orzeczniczych wydających te opinie nie budzi wątpliwości, gdyż skarżąca zatrudniona była w J. Wyczerpane zostało dwuszczeblowe postępowanie orzecznicze, a nadto placówki medyczne zobowiązane zostały przez organ do wydania dwóch dodatkowych opinii uzupełniających. Łącznie skarżąca badana była przez lekarzy specjalistów pięciokrotnie w tym czterokrotnie przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy. Wydane w sprawie orzeczenia są całkowicie jednoznaczne i zawierają tożsamą diagnozę, wykluczającą schorzenie o etiologii zawodowej. Podkreślić też trzeba, że złożona przez skarżącą dokumentacja medyczna został poddana analizie w Instytucie Medycyny Pracy w S. Ustosunkowując się do postawionych w tych dokumentach diagnoz lekarze Instytutu zdecydowanie zaprzeczyli, by odpowiadały one opisowi choroby zawodowej opisanej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z uwzględnieniem treści rozporządzenia, a także reguł wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a. Wobec powyższego nie było potrzeby prowadzenia dalszych wyjaśnień przez jednostki medyczne, które wydawały w sprawie opinie, a przeprowadzenie opinii przez inną jeszcze jednostkę orzeczniczą, w świetle rozporządzenia, było niedopuszczalne.

Konsekwentnie do powyższego nie jest zasadne twierdzenie skargi o naruszeniu prawa skarżącej do rzetelnej oceny stanu jej zdrowia. Z wypowiedzi skarżącej wynika, że pojęcie "rzetelny’ jest dla niej tożsame z pozytywnym rozstrzygnięciem jej sprawy. Tymczasem, jak wcześniej zauważa się, zasada obiektywizmu nie oznacza uwzględnienia interesu strony z pominięciem przepisów prawa materialnego. Zgodnie z definicją legalną choroby zawodowej przedstawioną w przepisach prawa materialnego jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" (art. 2351 K.p.) Niewymienione w wykazie chorób zawodowych schorzenie nie staje się zatem chorobą zawodową ze względu na występowanie w środowisku pracy narażenia zawodowego. Warunkiem sine qua non jest natomiast wpisanie go do wykazu chorób zawodowych przez upoważnioną w delegacji ustawowej Radę Ministrów.

Przyjąć zatem należy, że w skardze nie podważono skutecznie braku obiektywizmu opinii wydanych w sprawach, których łącznie jest 4, a wszystkie w swojej treści są jednoznaczne i spójne. Stawiając tezę o braku obiektywizmu, a także profesjonalizmu lekarzy ją badających skarżąca nie sprecyzowała jej na tyle zasadnie, by mógł to odnieść skutek. Poza twierdzeniem, iż diagnozy uprawnionych placówek pozostają w sprzeczności z posiadanymi przez nią zaświadczeniami lekarskimi, nie przedstawiła żadnej argumentacji odbierającej wydanym opiniom cechy zasadności, kompletności czy wiarygodności. Zaświadczenia lekarskie, które skarżąca uznawała za obiektywne pochodziły od lekarzy nieuprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, a więc nie kompetentnych. Z treści tych dokumentów wynikało nadto, iż schorzenie zaobserwowane u skarżącej nie jest tożsame, co do objawów, ze schorzeniem zamieszczonym pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych. Z powyższych przyczyn nie można było uznać zarzutów skargi za zasadne. Kontrola dokonana przez Sąd w ramach działania ex offcio nie wykazała także, by zarzut taki można była postawić wydającym obie zaskarżone decyzje organom inspekcji sanitarnej. Podkreślić trzeba, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny stanu zdrowia pracownika prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, a także nie mogą w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej pominąć lub zanegować treść opinii jednostek orzeczniczych jeżeli wydane zostały z zachowaniem norm zamieszczonych w cytowanym rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych i są przekonywująco uzasadnione. W przypadku, gdy orzeczenia lekarskie wydane w sprawie wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione, a zatem odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., stanowią podstawę do wydania decyzji uwzględniającej treść tych orzeczeń. Wbrew zarzutom skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy inspekcji sanitarnej rozpoznające sprawę, w sposób przekonywujący uzasadniły brak możliwości stwierdzenia, iż występująca u skarżącej choroba narządów głosu nie jest chorobą zawodową w rozumieniu prawa. Trzeba bowiem zauważyć, iż organy inspekcji sanitarnej nie kwestionowały występowania u niej schorzeń narządów głosu. Nie kwestionowali tego również lekarze jednostek orzeczniczych. Odnosząc jednak stwierdzone schorzenia do ujętych w wykazie chorób zawodowych uznały, iż różny jest ich charakter, a tym samym brak jest możliwości stwierdzenia choroby zawodowej. Ponownie należy zauważyć, iż chorobą zawodową jest wyłącznie takie schorzenie które widnieje w wykazie sporządzonym przez ustawodawcę, a decyzja wydana w tym przedmiocie nie ma cech uznania administracyjnego. Powoływanie się przez skarżącą w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na diagnozę jej stanu zdrowia, jaką postawić mieli jej prywatni lekarze, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Zgodnie z poglądem orzecznictwa podzielonym w pełni przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych (por. nadal aktualny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005r. sygn. OSK 148/04 publ. w LEX 166671).

Jedyną wątpliwość, co do legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia procedury administracyjnej, budzić może wszczęcie postępowania odwoławczego na podstawie pisma skarżącej, w którym nie określono, by było to odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ, bez wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, nadał pismu temu w sposób arbitralny charakter odwołania. Przyznać jednak należy, iż dalszym swoim postępowaniem, a także wniesieniem skargi od wydanej w postępowaniu odwoławczym decyzji ze względu na brak stwierdzenia w niej choroby zawodowej T.Ś. potwierdziła zasadność interpretacji jej pisma z dnia 9 sierpnia 2011r. (z datą wpływu do organu w dniu 10 sierpnia 2011r.). Pozwala to uznać, iż działanie organu nie doprowadziło do naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., a więc pozostaje bez wpływu na zaskarżoną decyzję organu odwoławczego.

W tym stanie rzeczy - działając w granicach właściwości sądu ograniczonej do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.