Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 324/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2 i 3, art. 239 pkt 4, art. 244 par. 1 i 2, art. 243 par. 2, art. 253, art. 177 par. 1, art. 252 par. 3, art. 32, art. 33, art. 67 par. 5, art. 34, art. 184, art. 197 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 95, art. 96.
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: I. Przepis art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.) należy rozumieć w ten sposób, że postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek, a więc z pominięciem pozostałych stron i uczestników postępowania, o których mowa w art. 32 i 33 p.p.s.a., ponieważ zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy (art. 252 § 3 zd. 2 p.p.s.a.). Jeżeli jednak strona ustanowiła pełnomocnika w sprawie lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, to doręczenia takiego postanowienia należy dokonać takiej osobie, stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. Za takim poglądem przemawia również wykładnia systemowa i celowościowa.

II. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym rozciąga się na całość postępowania sądowoadministracyjnego, także na etap postępowania przed sądem drugiej instancji, jak również postępowanie egzekucyjne (art. 244 § 1 i 2 oraz art. 243 § 2 p.p.s.a.). Powyższą argumentację wzmacnia zmiana art. 244 § 2 p.p.s.a. (obowiązująca od dnia 10 kwietnia 2010 r.), w myśl którego to przepisu "ustanowienie adwokata (…) jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa". Powyższa zmiana wskazuje bowiem na to, że najistotniejsze w powyższej procedurze ustanawiania pełnomocnika z urzędu jest postanowienie Sądu, obejmujące m.in. ustanowienie adwokata.

TEZY

I. Przepis art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.) należy rozumieć w ten sposób, że postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek, a więc z pominięciem pozostałych stron i uczestników postępowania, o których mowa w art. 32 i 33 p.p.s.a., ponieważ zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy (art. 252 § 3 zd. 2 p.p.s.a.). Jeżeli jednak strona ustanowiła pełnomocnika w sprawie lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, to doręczenia takiego postanowienia należy dokonać takiej osobie, stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. Za takim poglądem przemawia również wykładnia systemowa i celowościowa.

II. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym rozciąga się na całość postępowania sądowoadministracyjnego, także na etap postępowania przed sądem drugiej instancji, jak również postępowanie egzekucyjne (art. 244 § 1 i 2 oraz art. 243 § 2 p.p.s.a.). Powyższą argumentację wzmacnia zmiana art. 244 § 2 p.p.s.a. (obowiązująca od dnia 10 kwietnia 2010 r.), w myśl którego to przepisu "ustanowienie adwokata (…) jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa". Powyższa zmiana wskazuje bowiem na to, że najistotniejsze w powyższej procedurze ustanawiania pełnomocnika z urzędu jest postanowienie Sądu, obejmujące m.in. ustanowienie adwokata.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Po 10/10 umarzającego postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Po 10/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy P. N. (dalej: Skarżący) w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 listopada 2009 r., nr [...], wydane w przedmiocie oddalenia zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr [...] i [...] oraz umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.).

2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

2.1. Skarżący pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. wniósł skargę na w.w. postanowienie Dyrektora IS w P. Następnie złożył sporządzony w dniu 20 stycznia 2010 r. na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że 1 września 2008 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą z powodu blokady konta oraz należności za wykonywane usługi w 100 % przez Pierwszy Urząd Skarbowy w K. Od 7 września 2008 r. jest zatrudniony na ½ etatu z wynagrodzeniem 640,00 zł brutto. Oświadczył, że choruje na łuszczycę, choroba jest poważnie zaawansowana z powodu braku środków na systematyczne leczenie. Wskazał, że ma zaległości wobec ZUS, Urzędu Skarbowego i banku.

2.2 Na wezwanie z dnia 25 stycznia 2010 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący w odpowiedzi z dnia 5 lutego 2010 r. oświadczył, że nie posiada innych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, otrzymuje wypłatę w wysokości 519,00 zł netto, co wystarcza na opłacenie zasądzonych alimentów w wysokości 400,00 zł. Pozostaje jemu 119,00 zł na utrzymanie i w tej sytuacji pozostaje na utrzymaniu rodziców emerytów, mieszka u ojca i nie ponosi żadnych opłat. Mieszkanie, w którym mieszka jest mieszkaniem komunalnym, a głównym najemcą jest jego ojciec. Nie posiada samochodu osobowego. Do pisma załączył kopie: zeznań podatkowych za lata 2007, 2008 i 2009, wyciągów z rachunku bankowego, umowy o pracę oraz aneksu do umowy.

2.3 Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. postanowił przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez (a) zwolnienie od kosztów sądowych i (b) ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. (k. 41 akt WSA w Poznaniu).

2.4. W dniu 22 lutego 2010 r. w.w. Rada wyznaczyła Skarżącemu pełnomocnika z urzędu w osobie adw. D. B.

2.5. W dniu 22 marca w 2010 r. Skarżący udzielił pełnomocnictwa w.w. adwokatowi w sprawie przed WSA w Poznaniu o sygn. akt I SA/Po 10/10 (k. 60 akt WSA w Poznaniu).

2.6. Wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. WSA w Poznaniu oddalił skargę Skarżącego i przyznał pełnomocnikowi z urzędu kwotę 292,80 zł, tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

2.7. W piśmie z dnia 17 maja 2010 r. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a także wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej.

3. Postanowienie Sądu pierwszej instancji:

3.1. Uzasadniając umorzenie postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. zwolnił Skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący nie wniósł na to postanowienie zażalenia, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez sąd.

3.2. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. WSA w Poznaniu uznał, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych był bezprzedmiotowy, ponieważ Skarżący korzysta ze zwolnienia w tym zakresie.

4. Stanowisko Skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Poznaniu Skarżący zarzucił temu orzeczeniu: (a) błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegające na nieuwzględnieniu treści pełnomocnictwa z dnia 22 marca 2010 r., a poprzez to (b) wadliwe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy – z uwagi na nie zaistnienie przesłanki umorzenia postępowania w postaci jego bezprzedmiotowości (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), (c) nierozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata dla sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w postępowaniu głównym - sygn. akt: I SA/Po 10/10 (art. 243 § 1 in medium w związku z art. 245 § 1 p.p.s.a.), (d) nie doręczenie przedmiotowego postanowienia stronie, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 3 p.p.s.a.).

Skarżący w związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

4.2. Uzasadniając zażalenie Skarżący stwierdził, że udzielił pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu z urzędu "...w sprawie jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 9 listopada 2009 r. w sprawie przed WSA o sygn. I SA/Po 10/10". Pełnomocnik po otrzymaniu wyroku wraz z uzasadnieniem skierował do Skarżącego pismo, w którym poinformował go o treści stosownych norm postępowania w odniesieniu do terminu i rygorów formalnych związanych ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej oraz o możliwości zwrócenia się do WSA w Poznaniu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do ewentualnego sporządzenia tego środka odwoławczego. Pełnomocnik w załączeniu przekazał stronie oryginał wyroku. Dnia 1 czerwca 2010 r. doręczono pełnomocnikowi postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r. o umorzenie postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy.

4.3 Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie należy uznać za sprzeczne z prawem, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie zbadał treści pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego dnia 22 marca 2010 r. Dokonanie takiej analizy pozwoliłoby niewątpliwie WSA w Poznaniu na stwierdzenie, że pełnomocnik w nim wskazany został umocowany do działania w imieniu i na rzecz skarżącego jedynie w postępowaniu w sprawie o sygn. I SA/Po 10/10, stąd nie posiadał on legitymacji do sporządzenia skargi kasacyjnej dalszego działania w postępowaniu odwoławczym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący powołał się na postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 516/08, w którym Sąd stwierdza, że "...udzielając pełnomocnictwa do działania w poszczególnych sprawach należy wskazać sąd, przed którym pełnomocnik miałby działać, a ponadto doprecyzować, o jaką konkretnie sprawę chodzi". Podniósł także, że "...pełnomocnictwo do reprezentowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest tożsame z pełnomocnictwem do występowania przed NSA" (zob. postanowienie NSA z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt II OZ 786/05, niepubl., [w:] B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, s.100).

Skarżący wskazał także, że "Pełnomocnictwo, o którym stanowi art. 39 p.p.s.a. obowiązuje w granicach określonych w tym przepisie, jeżeli osoby uczestniczące w akcie umocowania nie ograniczyły jego zakresu. (...). Pełnomocnik nie ma własnych niezależnych od treści pełnomocnictwa uprawnień do działania w procesie" (zob. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 11/08, Legalis). Prawidłowe odczytanie woli stron umowy zlecenia będącej podstawą pełnomocnictwa doprowadziłoby w niniejszej sprawie do uznania, że może on skutecznie wnosić o ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej, co więcej, Sąd pierwszej instancji winien był rozpoznać złożony przez Skarżącego wniosek. W tym stanie rzeczy Skarżący podniósł, że w niniejszym postępowaniu wpadkowym nie zaistniała przesłanka z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a i jednocześnie naruszono prawo strony do wiążącego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy - art. 243 § 1 in medium w związku z art. 245 § 1 p.p.s.a.

4.4. Ponadto, Skarżący podniósł, że w myśl art. 252 § 3 p.p.s.a. wprowadzonego ustawą z dnia 12 lutego 2010 r., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek i ona też jest uprawniona do złożenia w tym przedmiocie zażalenia. Skarżący stwierdził, że powyższy przepis nie reguluje sytuacji doręczenia i zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy i z ostrożności procesowej, biorąc pod uwagę ogólne normy o działaniu strony przez pełnomocnika oraz konieczność ochrony interesów strony, której błędnie nie doręczono zaskarżonego postanowienia, uważa wniesienie zażalenia za konieczne i uzasadnione.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż oparte jest na nietrafnym zarzucie niepełnego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

5.2. W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 17 maja 2010 r. Skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy, precyzując, że chodzi mu o: (1) zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i (2) ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia w.w. środka odwoławczego. Powyższe wskazuje, że intencją Skarżącego jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje dwa elementy: zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, a więc prawo pomocy w rozumieniu art. 245 § 3 p.p.s.a. Treść pisma z dnia 17 maja 2010 r. (k. 89 akt WSA w Poznaniu) nie pozostawia co do tego wątpliwości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał przedmiotowy wniosek w zakresie wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych, tzn. nie obejmującym ustanowienia adwokata z urzędu, co zdecydowanie nie odpowiada zakresowi żądania Skarżącego, jednakże zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. Skarżący w rozpoznawanej sprawie nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, wobec przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 p.p.s.a., postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 17 lutego 2010 r., zaś przyznanie mu adwokata z urzędu tymże postanowieniem w toku postępowania rozpoznawczego rozciąga się na całe postępowanie, obejmując także postępowanie egzekucyjne (art. 244 § 1 i 2 oraz art. 243 § 2 p.p.s.a.). Tym samym należy stwierdzić, że powyższe uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy. W tym zakresie zażalenie Skarżącego podlega oddaleniu.

5.3. Odnosząc się do zarysowanego na kanwie rozpoznanej sprawy zagadnienia pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego Adwokatowi (k. 60 akt WSA w Poznaniu), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zostało ono bezpodstawnie zawężone tylko do postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Należy zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym rozciąga się na całość postępowania sądowoadministracyjnego, także na etap postępowania przed sądem drugiej instancji, jak również postępowanie egzekucyjne (art. 244 § 1 i 2 oraz art. 243 § 2 p.p.s.a.). Wyznaczenie Adwokata przez Okręgową Radę Adwokacką (k. 47 akt WSA w Poznaniu) na mocy postanowienia Referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 17 lutego 2010 r., nie jest zatem ograniczone tylko do reprezentowania Skarżącego przed Sądem pierwszej instancji. Na mocy w.w. wyznaczenia, które jest oparte na w.w. postanowieniu Referendarza sądowego WSA w Poznaniu, pełnomocnik z urzędu jest więc również zobowiązany do sporządzenia skargi kasacyjnej w imieniu Skarżącego. W konkretnej sprawie zawężenie udzielonego pełnomocnictwa tylko do występowania przez sądem pierwszej instancji nie ma zatem jakiegokolwiek znaczenia.

Warto przy tym zauważyć, że powyższą argumentację wzmacnia zmiana art. 244 § 2 p.p.s.a. (obowiązująca od dnia 10 kwietnia 2010 r.), w myśl którego to przepisu "ustanowienie adwokata (...) jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa". Powyższa zmiana wskazuje dalej bowiem na to, że najistotniejsze w powyższej procedurze ustanawiania pełnomocnika z urzędu jest postanowienie Sądu, obejmujące m.in. ustanowienie adwokata.

Należy przy tym podkreślić, że w konkretnej sprawie czynności pełnomocnika z urzędu w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej nie wymagają podjęcia czynności poza siedzibą Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się bowiem do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, zaś do tego czasu akta sprawy pozostają w tym sądzie. W pozostałym zakresie można sięgnąć do regulacji zawartej w art. 253 p.p.s.a. ("Jeżeli adwokat (...) ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka (...), na wniosek ustanowionego adwokata, (...) wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości").

5.4. Zarzut nie doręczenia przedmiotowego postanowienia stronie, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 3 p.p.s.a.) nie jest zasadny. Powołany przepis art. 252 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek, a więc z pominięciem pozostałych stron i uczestników postępowania, o których mowa w art. 32 i 33 p.p.s.a., ponieważ zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy (art. 252 § 3 zd. 2 p.p.s.a.). Jeżeli jednak strona ustanowiła pełnomocnika w sprawie, to doręczenia takiego postanowienia należy dokonać takiej osobie, stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. ("jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom").

Powyższy pogląd oparty jest na wykładni systemowej art. 252 § 3 i art. 67 § 5 p.p.s.a. oraz szerszej wykładni systemowej, obejmującej istotę instytucji pełnomocnika procesowego (art. 34 p.p.s.a. oraz art. 95 w związku z art. 96 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.; dalej w skrócie: K.c.). Nie do przyjęcia byłby bowiem pogląd, że ustawodawca w art. 252 § 3 p.p.s.a. tworzy lex specialis względem w.w. przepisów regulujących instytucję pełnomocnika, gdyż za taką wykładnią przepisów prawa nie przemawia żadna wartość prawnie chroniona. Wręcz przeciwnie, wykładnia celowościowa przemawia za wyżej przedstawionym rozumieniem, gdyż celem wprowadzenia przez ustawodawcę § 3 w art. 252 p.p.s.a. (ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 36. poz. 196; dalej w skrócie: ustawa nowelizacyjna) była wartość, którą jest ochrona danych wrażliwych wnioskodawcy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że postanowienia w przedmiocie prawa pomocy zawierają dane nieraz bardzo osobiste, dotyczące przede wszystkim sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej wnioskodawcy.

Na powyższą kwestię zwrócił uwagę ustawodawca nowelizując p.p.s.a. i wprowadzając interpretowany przepis, który ma służyć ograniczeniu kręgu adresatów postanowienia w przedmiocie prawa pomocy tylko do osoby wnioskodawcy (por. pkt II.10 uzasadnienia ustawy nowelizacyjnej – druk nr 2001 Sejmu VI kadencji, dostępny w systemie Lex oraz na stronie www.sejm.gov.pl). Tym sposobem dane zawarte w postanowieniu nie trafiają do szerszego kręgu uczestników postępowania. Konsekwencją tak wyznaczonego przez ustawodawcę celu jest także ograniczenie prawa do zaskarżenie takiego postanowienia tylko do osoby wnioskodawcy (art. 252 § 3 in fine p.p.s.a.). O ile zatem wnioskodawca ustanawia pełnomocnika, co zależne jest tylko od jego woli (art. 96 K.c.) i w ramach wiążącej ich relacji udostępnią dane o swojej sytuacji życiowej, majątkowej i rodzinnej, a jest tak niewątpliwie, gdy pełnomocnik jest umocowany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy lub udzielono mu ogólnego pełnomocnictwa do reprezentowania swojego mocodawcy przed sądem administracyjnym, to nie ma powodów, dla których należałoby przyjąć, że na mocy art. 252 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik jest wyłączony w zakresie doręczenia postanowienia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy oraz w zakresie złożenia środka odwoławczego ma w.w. postanowienie odmowne. Uwzględnienie wykładni celowościowej prowadzi więc do odrzucenia poglądu, że art. 252 § 3 p.p.s.a. zawiera wyjątek (lex specialis) od przepisów regulujących instytucję pełnomocnictwa. Zarówno wykładnia systemowa, jak i celowościowa prowadzą do wniosku, że wykładany w.w. przepis należy rozumieć jako wyłączający od obowiązku doręczenia w.w. postanowień wszystkie inne podmioty niż wnioskodawca. W przypadku zaś, gdy wnioskodawca działa przez pełnomocnika w.w. przepis nie stoi na przeszkodzie, aby postanowienie o przyznaniu lub o odmowie przyznania prawa pomocy doręczyć nie stronie, a ustanowionemu pełnomocnikowi, przy czym art. 67 § 5 p.p.s.a. wręcz się tego domaga.

Uwzględniając powyższe rozumowanie należy pamiętać, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno jest całkowicie ignorować wykładnię systemową lub funkcjonalną. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, będzie wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1885/07, wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 976/08, z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1319/08, z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 350/09 - wszystkie publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tak też uczynił Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie, oceniając, że wykładnia językowa art. 252 § 3 p.p.s.a. jest wielce wątpliwa przy zestawieniu w.w. przepisu z przepisami regulującymi instytucję pełnomocnictwa. Przeprowadzona wykładni jest oparta na zgodnych wynikach wykładni systemowej i funkcjonalnej, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni ją ugruntowaną i prawidłową.

5.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił, ponieważ zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.