Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 96/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta T. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. O. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta T. wnioskiem z dnia 12 maja 2014 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Prezydentem Miasta T. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. O. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

H. O. wnioskiem z dnia 11 marca 2014 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z prośbą o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Zawiadomieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. przekazał powyższy wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., wskazując że H. O. zameldowana jest na pobyt stały w L., ul. [...], a w sprawach zakresu pomocy społecznej o właściwości miejscowej decyduje miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. zwrócił otrzymane dokumenty Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w T. Zauważył przy tym, że H. O. od 10 miesięcy mieszka z zamiarem pobytu stałego w T., u swego syna. Fakt jej zameldowana na pobyt stały w L., nie może więc mieć w sprawie istotnego znaczenia. H. O. jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku. W L. nie ma żadnych bliskich osób, które mogłyby jej zapewnić pomoc i opiekę. Dlatego też przeniosła się do T., chcąc zamieszkać z synem, mieć zapewniony kontakt z rodziną oraz opiekę. Ponadto H. O. wyraziła chęć umieszczenia jej w domu pomocy społecznej w na terenie miasta T. Oznacza to, że H. O. uznała T. za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Dlatego właściwą do skierowania do domu pomocy społecznej powinna być gmina jej faktycznego zamieszania, tj. T.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podał, że H. O. całe swoje życie mieszkała w L. Jest tam nadal zameldowana na pobyt stały i w dalszym ciągu ponosi opłaty związane ze swym mieszkaniem w L. Ponadto pobiera świadczenia emerytalne z ZUS Oddział w B. Inspektorat w L. Od 26 maja 2013 r., w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia, przebywa u swojego syna w T. Syn nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką, dlatego pobyt matki u siebie traktuje jedynie jako czasowy – do dnia umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. W tych okolicznościach, w ocenie Dyrektora MOPS w T., gminą właściwą ze względu na miejsce zamieszkania strony jest L., a organem właściwym dla rozpoznania wniosku Prezydent Miasta L.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. stwierdził, że właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku H. O. powinien być Prezydent Miasta T. Dodał, że H. O. swoje mieszkanie w L. aktem notarialnym przekazała na rzecz syna. Obecnie sprawy osobiste i życiowe H. O. koncentrują się wyłącznie w T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta T. a Prezydentem Miasta L., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku H. O. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Rozstrzygnięcia wymaga zatem kwestia, który z tych organów jest zobowiązany do rozpoznania wniosku H. O. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej i do ponoszenia odpłatności za pobyt w takim ośrodku.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. dalej w skrócie "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym - co do zasady - jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 u.p.s. – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tego Kodeksu, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 K.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie niesporne jest, że H. O. zameldowana jest w L., ale nie mieszka tam od połowy 2013 r. Własność domu, w którym zamieszkiwała ,przeniosła na rzecz swego syna. Obecnie nikt w domu tym nie przebywa. H. O. z uwagi na swój wiek i stan zdrowia wymaga opieki innych osób. W L. nie ma jednak żadnych bliskich, którzy mogliby zapewnić jej taką pomoc i opiekę. W związku z tym w połowie 2013 r. zamieszkała u swego syna w T. Od tego czasu zamieszkuje w tym mieście i ma zamiar nadal tam przebywać. Wynika to chociażby ze złożonego przez nią wniosku, w którym jednoznacznie wyraziła swą prośbę o skierowanie jej do domu pomocy społecznej położonego na terenie tej gminy, co umożliwi jest kontakt z bliskimi, zwłaszcza synem i jego rodziną zamieszkałą w T.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, że aktywność życiowa H. O. obecnie skoncentrowana jest w T., gdzie przebywa i takie przebywanie ma cechy założenia tam ośrodka jej osobistych interesów. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. w odniesieniu do H. O. spełniają aktualnie T.

Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie są T., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku H. O. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta T.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.