Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 563/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 6; art. 7a § 1; art. 8 § 1; art. 107 § 3; art. 189c.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska Protokolant: spec. Piotr Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisi Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN" lub "organ") z [...] lutego 2021 r., [...] odmawiająca potwierdzenia, że J. T. (dalej: "skarżący") spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz sposobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 z późn. zm.; dalej: "ustawa o działaczach opozycji").

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Wnioskiem z [...] grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Prezesa IPN o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

II.2. Prezes IPN decyzją z [...] czerwca 2018 r., [...] odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W dniu [...] lipca 2018 r. do Prezesa IPN wpłynęła skarga na ww. decyzję.

II.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 2019 r., IV SA/Wa 2431/18 uchylił decyzję Prezesa IPN z [...] czerwca 2018 r., [...]. Od wyroku ww. Sądu Prezes IPN wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

II.4. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 listopada 2020 r., II OSK 1797/19 oddalił skargę kasacyjną Prezesa IPN od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2019 r., IV SA/Wa 2431/18.

II.5. Prezes IPN zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., [...] odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące skarżącego w tym m.in.:

1. zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego [...] (IPN [...]) z treści którego wynika, że [...] czerwca 1986 r. [...] rejestrował skarżącego jako kontakt operacyjny. W dniu [...] stycznia 1990 r. sprawę zdjęto z ewidencji i przekazano do archiwum. Akta sprawy zniszczono,

2. zapis na karcie [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej [...] (sygn. [...]) z [...] stycznia 1990 r. z treści którego wynika, że skarżący rejestrowany był przez [...] w [...] do numeru [...] jako kontakt operacyjny. W związku z utratą możliwości operacyjnych współpracę zakończono. Materiały wybrakowano komisyjnie w [...] ze względu na małą wartość operacyjną,

3. zapis do numeru [...] z protokołu brakowania akt [...] (IPN [...]) z [...] stycznia 1990 r. z treści którego wynika, że [...] stycznia 1990 r. komisyjnie zniszczono składającą się z 49 kart teczkę kontaktu operacyjnego o numerze [...] (rok powstania teczki -1986),

4. zapis na karcie [...] (karta rejestracyjna i personalna) z kartoteki odtworzeniowej w [...] (IPN [...]) z treści którego wynika, że skarżący, ur. [...] stycznia 1938 r. w dniu [...] czerwca 1986 r. został przerejestrowany na kontakt operacyjny z figuranta sprawy operacyjnego rozpracowania pseudonim "[...]". Przerejestrowania dokonał ppor. K. S. insp. z [...]. Z treści przedmiotowej karty wynika ponadto, że materiały sprawy operacyjnego rozpracowania pseudonim "[...]" nr [...] włączono do teczki KO (kontaktu operacyjnego) nr [...].

Odnośnie powyższego Prezes IPN podniósł, że dziennik rejestracyjny (pkt 1) był księgą, w której w kolejności chronologicznej rejestrowano wszelkie "zainteresowania operacyjne" SB - tj. kandydatów na współpracowników i różne kategorie współpracowników oraz sprawy operacyjne lub "zabezpieczenie operacyjne". Według wzoru [...] każda pozycja dziennika rejestracyjnego obejmowała następujące kolumny: liczbę porządkową (numer rejestracyjny); datę rejestracji, nazwę jednostki rejestrującej, kategorię sprawy, numer rejestracyjny sprawy, do której osoba jest rejestrowana; kryptonim sprawy lub pseudonim współpracownika, datę zdjęcia sprawy z ewidencji i przekazania do archiwum lub innej jednostki (oprócz daty archiwizacji akt wpisywano również numer archiwalny sprawy lub nazwę jednostki. przejmującej materiały). W przypadku zmiany kategorii sprawy operacyjnej bądź współpracy, zmiany jednostki SB prowadzącej sprawę z zasady dokonywano nowych wpisów w obrębie tej samej pozycji dziennika (tj. nie rejestrowano sprawy od nowa), skreślając poprzednie. W dzienniku rejestracyjnym nie umieszczano personaliów (ze względu na konspirację zainteresowań operacyjnych). Karty ewidencyjne to sformalizowane druki, za pomocą których dokonywano rejestracji lub przekazywano różne informacje o osobie stanowiącej przedmiot zainteresowania SB. Zdecydowana większość kart miała swój symbol, zazwyczaj składający się z części literowej i liczby arabskiej, niekiedy uzupełniany datą wprowadzenia lub modyfikacji karty. Karta [...] (pkt 4) lub karta [...] (pkt 2) zwana była kartą aktualizacyjną, łącznikową. W trakcie rejestracji czynnej pracownik operacyjny przekazywał na niej informacje dotyczące zmian w statusie rejestrowanego, a więc informował o zmianie nazwiska, adresu, miejsca pracy, a także zmian na linii rejestrowany - SB (nowy oficer prowadzący, przekwalifikowanie sprawy z SOS na SOR itp.). Po naniesieniu informacji z kart [...] lub [...] na karty [...] (pkt 4) i [...], karty [...] i [...] były niszczone. Prezes IPN zauważył, że sytuacja uległa zmianie w 1990 r.; w momencie, gdy szereg akt i innych kart uległo zniszczeniu, karty [...] lub [...], na których obowiązkowo widniały dane personalne i numer rejestracyjny, nabrały dodatkowego waloru; wykorzystano je w Urzędzie Ochrony Państwa do tworzenia kartoteki odtworzeniowej. Zdaniem Prezesa IPN wskazane w pkt 1-2 i 4 zapisy ewidencyjne mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy ponieważ zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane. Dokumenty, tj. pomoce ewidencyjne, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji potwierdzają również fakt rejestracji skarżącego w charakterze kontaktu operacyjnego organów bezpieczeństwa państwa. Odnośnie powyższego Prezes IPN wyjaśnił, że kontaktem operacyjnym (KO) określano kategorię współpracy z SB. Jako KO określano osobę udzielającą potajemnie SB informacji "[...] wyrażającą chęć i mającą możliwości informowania SB o dostrzeganych wrogich i szkodliwych społecznie faktach i zjawiskach", kontakt operacyjny miał być nawiązywany "[...] w celu organizowania dopływu wstępnych informacji interesujących SB w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zachodzi potrzeba angażowania tajnych współpracowników [...] [i do] sprawdzania wstępnych informacji otrzymywanych z innych źródeł". Kategoria KO została formalnie wprowadzona Instrukcją 1970a, funkcjonowała jednak już wcześniej, a wywodziła się od "pomocy obywatelskiej" ujętej w Instrukcji 1960a, według definicji §19 Instrukcji 1970 objęła również funkcje występującej do 1970 r. kategorii kontaktu poufnego. Od KO nie wymagano składania pisemnego zobowiązania do współpracy, ani pisemnych doniesień. Mimo ww. sformułowania instrukcji operacyjnej, sytuującej KO jako kategorię współpracy o niższym niż TW stopniu, w praktyce KO byli niejednokrotnie pełnowartościowymi współpracownikami SB. KO zasadniczo nie byli rejestrowani w ewidencji operacyjnej SB, za wyjątkiem, gdy "[...] utrzymywanie kontaktu operacyjnego wymagało zabezpieczenia danej osoby przed nawiązaniem z nią tego rodzaju kontaktu przez inną jednostkę". "Zabezpieczenie". tj. rejestrację chroniącą osobę rejestrowaną przed zainteresowaniem operacyjnym innych (poza rejestrującą) jednostek SB, zgłaszano w pionie "C" kartą [...], a wycofywano kartą [...]. Podkreślić należy, że osobie zarejestrowanej jako KO zakładano teczkę kontaktu operacyjnego w której gromadzono dokumenty dotyczące osoby KO oraz współpracy. W teczce KO zwykle łącznie składano dokumentację dotyczącą nawiązania kontaktu przez SB ze współpracownikiem tej kategorii, materiały operacyjne go dotyczące, pokwitowania odbioru wynagrodzeń (względnie oświadczenia funkcjonariuszy o wręczeniu KO takowych wynagrodzeń), oraz doniesienia KO, względnie notatki funkcjonariusza prowadzącego KO ze spotkań. Prezes IPN dodał, że teczki KO były archiwizowane według zasad właściwych dla teczek personalnych TW i teczek pracy TW, były rejestrowane w dzienniku archiwalnym o symbolu I, tj. w inwentarzu akt agenturalnych. Prezes IPN dodał również, że katalog z art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji nie jest katalogiem zamkniętym więc mieści się w nim również protokół brakowania (pkt 3), gdyż potwierdza rejestrację skarżącego w charakterze kontaktu operacyjnego. Są to też dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy i spełniają kryteria art. 4 ust 1 pkt 2 powoływanej ustawy. Kontynuując swoje rozważania, organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie oceniał całej działalności wnioskodawcy, a jedynie badał czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ zauważył również, że nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Prezes IPN ponadto wskazał, że nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy wnioskodawca faktycznie podjął współpracę i czy w tamtej rzeczywistości działania jego odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa państwa. Z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, że Prezes IPN ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust 2 ustawy o działaczach opozycji, a nie ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy na podstawie m.in. wyjaśnień strony (czym zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym). Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu, materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę bądź świadków oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.

III.1. Pismem z 8 marca 2021 r. skarżący wywiódł skargę na decyzję Prezesa IPN z [...] lutego 2021 r., nr [...] zaskarżając ową decyzje w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ustawy o działaczach opozycji, poprzez niezasadne ustalenie, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu przez organy bezpieczeństwa państwa;

2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

2.1. art. 7a k.p.a. poprzez interpretację przepisów prawa na niekorzyść skarżącego,

2.2. art. 8, 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarte w nim ogólne stwierdzenia, co uniemożliwiło realizację pogłębionego zaufania obywateli na organów bezpieczeństwa oraz uniemożliwiło dokonanie zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ przyjął, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją dokumenty dotyczące skarżącego spełniające konkretne cechy.

III.2. W odpowiedzi na skargę, Prezes IPN wniósł o jej oddalenie.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2.1. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organ prawidłowo przyjął, iż w ramach niniejszego postępowania zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Stan prawny towarzyszący wydaniu tej decyzji uległ zmianie w stosunku do stanu prawnego, na kanwie którego zapadł wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2019 r., IV SA/Wa 2431/18. W wyroku tym Sąd oceniał legalność decyzji Prezesa IPN z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Ocena ta, zgodnie z ogólnymi zasadami, była dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania wspominanej decyzji, tj. [...] czerwca 2018 r. Za zasadę oceny legalności decyzji administracyjnej według stanu prawnego obowiązującego w chwili jej wydania zwrócił uwagę NSA w wyroku z 20 listopada 2020 r., II OSK 1797/19, oddalającym skargę kasacyjną Prezesa IPN od powołanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z 16 stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na s. 7 uzasadnienia wyroku z 20 listopada 2020 r. wskazał: "Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Wojewódzki, że organ dokonał niedopuszczalnego, w tym stanie prawnym i faktycznym, domniemania, przyjmując, że zapisy znajdujące się w archiwum, mieszczą się w kategorii dokumentów, o których stanowi art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapisy te mogą co najwyżej świadczyć o pewnym prawdopodobieństwie współpracy (dowody pośrednie), jest to jednak niewystarczająca przesłanka do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji". NSA wyraźnie zaakcentował zatem, że powyższe oceny są formułowane "w tym stanie prawnym i faktycznym", czyli w stanie prawnym relewantnym dla oceny legalności decyzji Prezesa IPN z [...] czerwca 2018 r. W ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, że wydając decyzję z [...] lutego 2021 r. należy uwzględnić nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji jako punkt wyjścia do rozważań na temat zasadności zgłoszonego przez skarżącego żądania. Przypomnieć trzeba, że powyższy przepis został znowelizowany przez art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 992 dalej: "ustawa nowelizująca") a nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji zaczęło obowiązywać od 12 czerwca 2019 r. Co ważne, ustawa nowelizująca nie zawiera postanowień o charakterze intertemporalnym, co koreluje jednak bezpośrednio z zasadą legalizmu zawartą w art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP. W ramach tej zasady formułuje się pogląd, że organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia, o ile przepisy intertemporalne nie stanowią inaczej (por. np. wyrok NSA z 1 grudnia 2001 r., I SA 1333/00, niepubl.; wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2011 r., II SA/Gd 505/11, Legalis; wyrok TK z 16 października 2012 r., K 4/10, OTK-ZU 2012, Nr 9, poz. 106; wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1196/17, Legalis, wyrok NSA z 27 stycznia 2020 r., II OSK 2887/19, CBOSA, wyrok NSA z 20 sierpnia 2020 r., II OSK 2115/19, CBOSA). Milczenie ustawodawcy co do reguł intertemporalnych należy uznać za przejaw jego woli, by uznać za zasadne przyjęcie bezpośredniego działania nowego prawa. Ta podstawowa zasada administracyjnego prawa międzyczasowego nie narusza zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.). Jednocześnie należy dodać, że postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, nie dotyczy zastosowania wobec skarżącego sankcji. Postępowanie to prowadzone było natomiast w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyznaniu mu uprawnienia w postaci statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym to statusem związane są określone świadczenia pieniężne oraz niepieniężne (zob. art. 7 i n. ustawy o działaczach opozycji). Reasumując, na gruncie niniejszej sprawy nie można było odejść od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej. W szczególności, w postępowaniu tym nie mogła znaleźć zastosowania zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawy (lex severior retro non agit) , która to zasada w orzecznictwie (zob. np. uchwałę 7 sędziów NSA z 10.4.2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, Nr 3, poz. 71) była odnoszona do kar administracyjnych. Warto dodać, że regułę tę potwierdził ustawodawca wprowadzając w 2017 r. art. 189c k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Należy również wskazać, że za bezpośrednim stosowaniem art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji również do spraw wszczętych przed wejściem w życie tego przepisu wypowiedział się NSA w wyroku z 23 czerwca 2021 r., III OSK 3764/21 (CBOSA) i Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd prawny.

IV.2.2. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że argumentem mogącym doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa IPN nie mogą być, powołane wyżej, prawomocne wyroki NSA z 20 listopada 2020 r. oraz WSA w Warszawie z 16 stycznia 2019 r. Wskazać należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. co prawda wyraża zasadę związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądu, ale równocześnie w przepisie tym zastrzeżono, że związanie to nie obowiązuje, gdy przepisy prawa uległy zmianie.

IV.3. W dalszej kolejności należy wskazać, że w świetle art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, odmowa potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o którym mowa w art. 4 tej ustawy, jest oczywiście uzasadniona. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednocześnie, w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji ustawodawca rozstrzygnął, że przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Nie sposób nie dostrzec, że dodanie wspomnianego art. 4 ust. 2 było reakcją ustawodawcy na kształtującą się linię orzeczniczą, zgodnie z którą zapisy ewidencyjne potwierdzające rejestrację w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa nie są wystarczające do wydania decyzji odmownej (zob. np. wyrok NSA 30 października 2018 r., z II OSK 2078/18). Przypomnieć w tym miejscu należy, że w świetle zachowanych materiałów archiwalnych nie budzi wątpliwości, że skarżący w latach 1986-1990 był zarejestrowany jako kontakt operacyjny za numerem ewidencyjnym [...] przez SB [...] (zob. s. 4-6 zaskarżonej decyzji oraz m.in. kartoteka ogólnoinformacyjna – k. 65 akt administracyjnych). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają natomiast podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące tego, czy przedmiotowa współpraca z SB rzeczywiście miała miejsce i jaka był jej intensywność. Skarżący zdaje się tu błędnie utożsamiać postępowanie prowadzone w oparciu o art. 4 i 5 ustawy o działaczach opozycji z postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w oparciu o ustawę z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 306). W ramach postępowania prowadzonego w oparciu o art. 4 i 5 ustawy o działaczach opozycji Prezes IPN ogranicza się do badania stanu zachowanych archiwów. W postępowaniu tym nie prowadzi się dowodów ze źródeł osobowych lub opinii biegłych, podobnie jak nie stosuje się kryteriów tajnej i świadomej współpracy wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Ustawodawca precyzując w 2019 r. treść obowiązujących przepisów, używając zwrotu "rozumie się także" zwrócił uwagę, że do katalogu dokumentów, które de facto blokują możliwość nadania status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, włączają się dokumenty takie jak pomoce ewidencyjne, dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Takie właśnie dokumenty zachowały się w odniesieniu do skarżącego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności, nie nasuwa trudności ustalenie, jakimi motywami kierował się Prezes IPN wydając zaskarżoną decyzję.

IV.4. Szef IPN nie naruszył również art. 7a § 1 k.p.a. Po pierwsze, sprawa niniejsza nie dotyczyła nałożenia na skarżącego obowiązku lub odebrania mu wcześniej przyznanego uprawnienia. W sprawie niniejszej chodzi o przyznanie skarżącemu uprawnienia, a ścisłej rzecz ujmując, o wydanie decyzji stanowiącej niezbędną przesłankę przyznania określonych uprawnień. Po drugie, w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) – por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, OSP 2021/7-8/64; wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1140/20, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wspominana wyżej nowelizacja ustawy o działaczach opozycji z 2019 r. miała właśnie na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych, jakie ujawniły się w orzecznictwie na tle oceny materiałów archiwalnych takich jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, w aspekcie oceny, czy zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

IV.5. Na marginesie niniejszego rozstrzygnięcia, Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. W szczególności, Prezes IPN nie prowadzi postępowania dowodowego na okoliczność, czy do określonej formy współpracy doszło, ponieważ ocena wiarygodności dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN została zastrzeżona dla właściwego sądu lustracyjnego (por. np. wyrok NSA z 16 czerwca 2021 r., III OSK 1591/21, CBOSA). Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Jednakże wydaje się, że osoba, co do której Prezes IPN odmówił wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie spełniania warunków z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, może być uznana za podmiot uprawniony do żądania wszczęcia postępowania autolustracyjnego, jakim jest osoba publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U z 2020 r., poz. 306).

IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.