Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 482/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 873/06 w sprawie ze skargi F. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 873/06 oddalił skargę F. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydaną w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2006 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1988 r. o przyznaniu F. D. uprawnień kombatanckich.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swoją decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Podając motywy rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismo strony z dnia 2 grudnia 2005 r. należało potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania, gdyż wskazywało nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z 1998 r., a nieznane organowi. Następnie podniósł, że art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie postępowania przewiduje termin miesięczny od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że F. D. złożył podanie o wznowienie postępowania po upływnie terminu, skoro dokumentami stanowiącymi załączniki do wniosku skarżący dysponował na pewno przed 2005 r. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmuje, że niedochowanie przez skarżącego ustawowego terminu do złożenia wniosku, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie F. D. zarzucił, że podanie z dnia 2 grudnia 2005 r. zostało błędnie ocenione przez organ jako wniosek o wznowienie postępowania, gdy w rzeczywistości był to nowy wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich za okres od 20 lipca 1943 r. do 7 kwietnia 1945 r. Stąd nieprawidłowe było rozpatrywanie sprawy w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. W tych okolicznościach należało wydać nową decyzję na podstawie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm).

Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w myśl art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w pkt 1 do 8 tego przepisu. Stosownie do punktu 5 wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Sąd przytoczył treść art. 155 k.p.a. i stwierdził, że system weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych w drodze wznowienia postępowania oraz w oparciu o art. 154 i 155 k.p.a. oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że wskazane tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie.

Zdaniem Sądu, mimo że skarżący nie powoływał się wprost na przepis art. 145 k.p.a., powołane w piśmie z dnia 2 grudnia 2005 r. okoliczności faktyczne i dołączone do niego nowe dokumenty uzasadniały zakwalifikowanie jako wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto sam skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 lutego 2006 r. wyjaśnił, że jego pismo z dnia 2 maja 2005 r. powinno być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., "chyba, że po usunięciu nieprawidłowości proceduralnych, sprawa rozpatrzona by mogła być w trybie art. 155 k.p.a.".

Skoro, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, to organ nie mógł uznać, że przedmiotowe pismo stanowi wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 155 k.p.a. W oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Wobec wyraźnego domagania się ponownego merytorycznego zbadania sprawy nie było podstaw do rozpoznawania wniosku skarżącego w trybie art. 155 k.p.a.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Nie ulega także wątpliwości, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że cześć dokumentów dołączonych do wniosku o

wznowienie postępowania załączona była już do wniosku w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] października 1998 r. Pozostałe dokumenty również znane były skarżącemu dużo wcześniej. Sąd podkreślił, że fakt pracy przymusowej rodziców skarżącego oraz fakt jego urodzenia się były podnoszone w trakcie postępowania w sprawie uprawnień kombatanckich w 1997 r.

Sąd oddalił skargę na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a.

F. D., reprezentowany przez radcę prawnego K Z, zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istotny sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zwrócił się o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 145 § 1 pkt 1 lit.c)

p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny

dokumentów złożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem z dnia 28 listopada

2005 r. o przyznanie uprawnień kombatanckich i nie wyjaśnienie wszystkich

okoliczności sprawy,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że w sprawie istnieje potrzeba dokonania wykładni art. 22 w związku z art. 4 ustawy o kombatantach /.../i ustalenia czy organ orzekający o uprawnieniach kombatanckich powinien wydać nową decyzję, czy też związany jest wydaną wcześniej decyzją, w sytuacji, gdy wnioskodawca legitymujący się uprawnieniami kombatanckimi ponownie występuje o przyznanie takich uprawnień, jednak za inny okres.

Dalej skarżący zauważył, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i Sąd pierwszej instancji skupili się jedynie na problemach procesowych, bez wnikania w meritum sprawy, co oczywiście spowodowało rażące naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 p.p.s.a. Gdyby dokonano ustaleń merytorycznych niewątpliwie organ uznałby, że skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z tytułu represji doznanych zarówno w okresie prenatalnym, jak też po urodzeniu.

Skarżący stanął na stanowisku, że fakt przyznania uprawnień za wcześniejszy okres nie może niweczyć prawa do uprawnień kombatanckich za inny, późniejszy okres. Jego wniosek, który wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2005 r., powinien być rozpatrzony merytorycznie jako wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił wyczerpująco twierdzenia, że pisma skarżącego z dnia 2 grudnia 2005 r. nie należy traktować jako nowego wniosku o przyznanie uprawnień. Skarżący stwierdził na zakończenie, że zaskarżony wyrok w sposób oczywisty go krzywdzi. W okresie prenatalnym oraz jako niemowlę przeżył gehennę obozową, gdzie razem z matka, cierpiał niedożywienie, skrajny stres, brak higieny oraz doznał kontuzji głowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.

Jako zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie postawił zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny złożonych przez niego dokumentów na poparcie wniosku z dnia 28 listopada 2005 r.

Oceniając zasadność tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja odmawiająca wznowienia postępowania z uwagi na upływ terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zatem kontroli podlegało działanie organu oparte o przepisy proceduralne dotyczące możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego. Wobec tego na tym etapie nie podlegały ocenie merytorycznej złożone przez skarżącego dokumenty. Merytoryczna ocena dokumentów mogłaby mieć miejsce dopiero po wznowieniu postępowania.

Sąd pierwszej instancji, natomiast, zasadnie uznał, iż organ miał podstawy do rozstrzygania w przedmiocie wznowienia postępowania. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący we wniosku z dnia 12 lutego 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy sformułował wniosek o wznowienie postępowania. Wobec tego zasadnie ten wniosek został przez organ rozpatrzony. Skoro zaś niniejszy wniosek został złożony po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, co szczegółowo zostało zbadane przez Sąd pierwszej instancji, to brak było podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu o odmowie wznowienia postępowania.

Z powyższych względów postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania należało uznać za bezzasadny.

W konsekwencji brak jest podstaw, aby można było skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez niewłaściwe zastosowanie. Skoro, jak wyżej wskazano, rozstrzygnięcie dotyczyło wyłącznie kwestii proceduralnych to przepisy prawa materialnego, czyli ustawy o kombatantach /.../, nie były stosowane. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw, aby można było zarzucić niewłaściwe zastosowanie przepisów wskazanej ustawy. Zatem omawiany zarzut również pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że jakkolwiek organ dokonał oceny możliwości wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 1998 r., to otwartą kwestią pozostaje postępowanie o zmianę tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskutek pisma skarżącego z dnia 28 listopada 2005 r. wszczął postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. i decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. odmówił zmiany decyzji z dnia [...] października 1998 r. we wskazanym trybie. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący sformułował wniosek o rozpoznaje sprawy w trybie wznowieniowym. Skutkiem tego było uchylenie przez Kierownika Urzędu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w wyniku czego zapadły decyzje o odmowie wznowienia postępowania, będące przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie. W konsekwencji nierozstrzygnięta pozostała sprawa zmiany decyzji z dnia [...] października 1998 r. w trybie art. 155 k.p.a. Skoro bowiem organ wszczął postępowanie w tym trybie to winien je zakończyć, tym bardziej, że również z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, iż skarżącemu zależy na rozstrzygnięciu sprawy także w trybie art. 155 k.p.a. Zatem rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania nie zwalnia organu od zakończenia wszczętego uprzednio postępowania w trybie art. 155 k.p.a. W związku z tym Kierownik Urzędu nie będzie brał pod uwagę, zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny, że nie było podstaw do rozpoznawania wniosku skarżącego w trybie art. 155 k.p.a. Ocena ta bowiem wykracza poza granice sprawy poddanej kontroli Sądu pierwszej instancji, gdyż Sąd oceniając zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu wydanego trybie wznowieniowym nie może wiążąco wypowiadać się co do ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy w innym trybie nadzwyczajnym, w którym postępowanie - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie zostało przez organ zakończone.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.