Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 57/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono nieważność decyzji I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski WSA Elżbieta Kmiecik (del.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego F. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzka Komisja Weryfikacyjna Zarządu Wojewódzkiego Związku Wojowników o Wolność i Demokrację w [...] orzeczeniem z dnia [...] r. przyznała F. S. uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] 1951 r. do [...] 1951 r. tj. łącznie 2 miesiące.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] pozbawił F. S. wskazanych wyżej uprawnień kombatanckich ze względu na fakt, że zostały one przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co odpowiada treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 2473/00 uchylił obie wymienione wyżej decyzje Kierownika Urzędu wskazując, że F. S. w toku postępowania weryfikacyjnego powoływał się na swoją działalność, która potencjalnie mogłaby stanowić tytuł do uprawnień kombatanckich.

W ponownym postępowaniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] pozbawił F. S. uprawnień kombatanckich. Wskazywany przez stronę fakt ukrywania lotnika [...] nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, bowiem nie został należycie udokumentowany. Skoro więc F. S. przysługują uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, należało go pozbawić tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o kombatantach...

F. S. zaskarżył tę decyzję bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1411/04 odrzucił skargę ze względu na niewyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Tym samym wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia [...] r. o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich. Jako podstawę wznowienia powołano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdzając, że wyszły na jaw istotne w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi, który ją wydał.

W dniu [...] r. Kierownik Urzędu stwierdził nieważność powyższego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei nieważność decyzji z [...] r. stwierdził ten sam organ decyzją z dnia [...] r., wskutek czego odzyskało moc postanowienie z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 542/06 uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] nr [...] ze względu na fakt, że została ona doręczona bezpośrednio stronie postępowania, pomimo, że w sprawie strona występowała z pełnomocnikiem.

Rozpatrując ponownie sprawę w II instancji organ administracji wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano na art. 127 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach...

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu opisał dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, że postanowienie z dnia [...] r. wznawiało postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r., natomiast wydana w pierwszej instancji decyzja z dnia [...] r. rozstrzygała o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W opisanej sytuacji organ nie był uprawniony do wydawania rozstrzygnięcia odnoszącego się do decyzji wydanych w [...] r., ponieważ postępowanie w tym zakresie nie zostało wznowione. Doszło zatem do naruszenia art. 149 § 1 i 2 k.p.a., a także art. 151 § 1 k.p.a. Ponadto decyzje z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004r. (sygn. akt II SA/Kr 2473/00) i tym samym zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Instytucja wznowienia postępowania odnosi się tymczasem wyłącznie do decyzji ostatecznych istniejących i funkcjonujących w obrocie prawnym.

W świetle tych ustaleń Kierownik Urzędu stwierdził, że zachodzą przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. przemawiające za uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Waga uchybienia uniemożliwia Kierownikowi Urzędu wydanie decyzji reformatoryjnej. Organ rozpoznając sprawę w pierwszej instancji w toku postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a., podda analizie zarzuty F. S., które w jego ocenie miałyby stanowić podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oraz przeanalizuje przebieg służby strony w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego przez pryzmat art. 25 ust. 2 pkt l lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) Ustawy o kombatantach....

Na dopuszczalność wydania przez Kierownika Urzędu będącego ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 k.p.a. wskazał m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2005 r. (II OSK 118/05). W wyroku tym stwierdzono, że jakkolwiek uchylanie decyzji w tym trybie i przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania może wydawać się zbędną formalnością, kiedy organem pierwszej i drugiej instancji jest ten sam organ, jednak ma to znaczenie dla strony, która ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy.

Decyzję tę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. S. Skarżący uważa, że Kierownik Urzędu powinien przysłać mu wykaz dokumentów ściśle określonych, jakie skarżący powinien dostarczyć. Ponieważ tego nie zrobił, skarżący przesłał oświadczenia czterech świadków potwierdzone u notariusza dotyczące jego działalności w czasie okupacji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja z dnia [...] r. naruszała prawo, przy czym waga tego naruszenia wykluczała możliwość wydania orzeczenia reformatoryjnego w drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że F. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich ostateczną decyzją z [...] r. nr [...]. Wcześniejsze rozstrzygnięcia w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich (decyzja z dnia [...] r., utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] r.) zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 2473/00, a tym samym zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Na skutek postanowienia Kierownika Urzędu z dnia [...] r. zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich. Przedmiotem orzekania organu administracji we wznowionym postępowaniu mogła być tylko ta decyzja. Zgodnie z art. 151 k.p.a. organ administracji mógł albo uchylić swoją decyzją z [...] r., albo odmówić jej uchylenia, albo stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa. Natomiast w decyzji z dnia [...] r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu orzekł więc o decyzjach, których nie obejmowało postanowienie o wznowieniu postępowaniu i które nie funkcjonowały w obrocie prawnym. Uchybienie to ma charakter rażącego naruszenia art. 151 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wobec stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. przestał istnieć przedmiot decyzji kasatoryjnej Kierownika Urzędu z dnia [...] r., zatem uchylono ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Obecnie w obrocie prawnym pozostaje więc decyzja o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich z dnia [...] r. oraz postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie tej decyzji. W ponownym postępowaniu Kierownik Urzędu winien zbadać okoliczności wskazane w art. 145 i nst. k.p.a., a następnie wydać rozstrzygnięcie zgodne z art. 151 k.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.