Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3096/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124, 126 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. W., A. N. i G. W.-W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3013/13 w sprawie ze skargi R. W., A. N. i G. W.-W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 17 lipca 2014 r., sygn. I SA/Wa 3013/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. W., A. N. i G. W.-W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] października 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Warszawskiego Zachodniego z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] orzekającą o udzieleniu zezwolenia [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na czasowe zajęcie nieruchomości. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym przyjętym przez Sąd I instancji:

W dniu 6 sierpnia 2013 r. [...] S.A. wniosły o wydanie decyzji na podstawie art. 126 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.), zezwalającej na czasowe zajęcie części nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 22/4 z obrębu P., gmina O., stanowiącej współwłasność A. N., R. W. oraz G. W.-W., na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, w celu zlokalizowania na niej odcinka linii elektroenergetycznej 220 kV [...]. W uzasadnieniu wniosku podniosły, że program rozbudowy KSP w zakresie połączenia Polska-Litwa oparty jest na założeniach i wynikach analiz w dokumencie Plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2010-2025. Przedmiotem programu jest rozbudowa elektroenergetycznej sieci przesyłowej Polski, głównie w części północno-wschodniej, w wyniku realizacji inwestycji objętej zakresem połączenia Polska-Litwa. Realizacja powyższego programu stanowi jeden z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 r. przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 r. oraz stanowi odtworzenie i wzmocnienie istniejących oraz budowę nowych linii elektroenergetycznych, umożliwiających wymianę energii z krajami sąsiednimi. Wśród strategicznych projektów Polski oraz Unii Europejskiej jest wybudowanie połączenia transgranicznego pomiędzy Polską i Litwą. Celem tej inwestycji jest wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego Polski, państw sąsiednich oraz w przyszłości stworzenie Elektroenergetycznego Pierścienia Bałtyckiego. W ramach budowy stacji przewiduje się wprowadzenie linii 220 kV i 400 kV w miejscowości P., która ma na celu poprawę bezpieczeństwa dostaw energii dla aglomeracji warszawskiej, co jest niezbędne ze względu na stale pogarszający się stan techniczny eksploatowanej od kilkudziesięciu lat istniejącej infrastruktury energetycznej. Linie oraz stacja są elementem tworzonego w tym celu Warszawskiego Węzła Energetycznego NN oraz umożliwiają rozdział energii oraz jej dostarczenie do Warszawy oraz na tereny sąsiadujące. Wnioskodawca podniósł, że przeprowadzenie linii musi nastąpić przed planowanymi wyłączeniami rozpoczynającymi się w dniu 2 września 2013 r. W przeciwnym razie dojdzie do powstania znacznej szkody równej kosztom wielomilionowych nakładów poniesionych dotychczas na realizację inwestycji elektroenergetycznych przewidzianych Programem. W szczególności istnieje bardzo poważne zagrożenie dewastacji i zniszczenia już zrealizowanej sieci elektroenergetycznej związanej ze stacją, wskutek braku możliwości podłączenia jej do KSE i prawidłowej eksploatacji oraz konserwacji, co także pociągnie za sobą znaczne szkody.

Po rozpoznaniu wniosku Starosta Warszawski Zachodni decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] orzekł o zezwoleniu [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na czasowe zajęcie części przedmiotowej nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej 220 kV [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły R. W., G. W.- W. i A. N., zarzucając naruszenie art. 126 u.g.n. poprzez nie wskazanie przez wnioskodawcę możliwości zaistnienia znacznej szkody, a także naruszenie art. 7, 8 oraz 11 k.p.a.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że przepis art. 126 ust. 1 u.g.n. umożliwia wydanie przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Istotą obu wymienionych przesłanek ustawowych jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji w trybie powołanego przepisu powinny być także wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba niezwłocznego działania. Wojewoda zauważył, że zarówno siła wyższa, jak i potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody są pojęciami o nieostrej treści normatywnej. Ich konkretyzacji należy zatem dokonywać w każdym indywidualnym przypadku. W ocenie organu odwoławczego okoliczności sprawy i zgromadzone w aktach dokumenty uzasadniają wydanie decyzji w trybie art. 126 u.g.n. i potwierdzają, że zaistniała sytuacja rodzi ryzyko powstania znacznej szkody. Budowa stacji stanowi indywidualny projekt kluczowy na liście podstawowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko pod numerem 10.1-1.1. Ponadto jest objęta nadzorem Instytutu Nafty i Gazu, będącego instytucją wdrażającą oraz ministra właściwego do spraw gospodarki, którego obsługę zapewnia Departament Funduszy Europejskich w Ministerstwie Gospodarki. Prawidłowe oraz terminowe przygotowanie realizacji programu reguluje treść wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie jednolitego systemu zarządzania i monitorowania projektów indywidualnych, wydanych na podstawie ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki i rozwoju (Dz.U. nr 84, poz. 712 ze zm.) oraz umowy zawartej w dniu 29 marca 2011 r. pomiędzy wnioskodawcą a przedsiębiorstwem [...] w K. Sp. z o.o. Przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego. Zdaniem Wojewody, w celu wyeliminowania ryzyka znacznej szkody rozumianej jako dewastacja i zniszczenie już zrealizowanej sieci elektroenergetycznej oraz mając na względzie ograniczone możliwości wyłączeń elementów KSE powodujące straty w majątku sieciowym, konieczne było niezwłoczne podjęcie stosownych działań.

W skardze do sądu administracyjnego współwłaścicielki nieruchomości wniosły o uchylenie decyzji, zarzucając rażące naruszenie art. 126 u.g.n. poprzez wydanie decyzji na tej podstawie prawnej w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób, że istnieje możliwość zaistnienia znacznej szkody. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wnioskodawca nie podał wartości potencjalnej szkody, ani nie wykazał na czym miałaby ona polegać. Nie wykazał także, że zagrożenie ma charakter nagły. Wnioskodawca miał dużo czasu, żeby załatwić sprawę w normalny sposób, uzyskując zgodę współwłaścicieli nieruchomości oraz wypłacając należne odszkodowanie. Skarżące podniosły również, że wobec faktu, iż PSE planuje postawić na przedmiotowej nieruchomości słupy energetyczne oraz przeprowadzić linie napowietrzne, nie jest możliwym przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, co oznacza, że decyzja jest niewykonalna.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Uczestnik postępowania [...] S.A. w piśmie procesowym z 17 lipca 2014 r. wniosły o oddalenie skargi.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał na zakres i kryteria sądowej kontroli administracji publicznej, określone w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu stwierdził, że kwestia sporna w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy zasadnie zastosował tryb przewidziany w art. 126 ust. 1 u.g.n. dla potrzeb wykonania prac związanych z przeprowadzeniem linii energetycznej przebiegającej przez nieruchomość skarżących. Przepis ten stanowi, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Sąd I instancji podniósł, że zastosowanie opisanego trybu ma miejsce w sytuacji, gdy zaistnieją takie stany, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji muszą być takie informacje, które potwierdzają potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 301/08, Lex nr 515988). Podobne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie prawa administracyjnego, gdzie przyjmuje się, że decyzja taka może zostać wydana na rzecz podmiotu, którego zadaniem jest usuwanie skutków wystąpienia siły wyższej lub zapobieganie powstawaniu szkód z tym związanych. W doktrynie akcentuje się również, że znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji należy kierować się racjonalnością i przewidywanymi rozmiarami szkody. Na ocenę decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które ujawniły się później. Z brzmienia przepisu wynika, że potrzeba ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywana, ani tym bardziej planowana (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. I OSK 301/08). Sąd I instancji podzielił opinię, że materiał sprawy uzasadnia potwierdza zaistnienie przesłanek do zastosowania trybu z art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. [...] S.A. (wykonawca czynności związanych z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej) był zobowiązany do przeprowadzenia czynności realizacji linii, które związane są z koniecznością wyłączenia sieci zgodnie z przedstawionym harmonogramem wynikającym z uwarunkowań technologicznych dla tego rodzaju prac. Wniosek złożył podmiot profesjonalnie zajmujący się czynnościami w zakresie przeprowadzania linii elektroenergetycznych. Realizacja linii ma na celu również poprawę bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla aglomeracji warszawskiej, co jest niezbędne ze względu na pogarszający się stan techniczny eksploatowanej od kilkudziesięciu lat istniejącej infrastruktury energetycznej. Linie oraz stacja są elementami tworzonego w tym celu Warszawskiego Węzła Energetycznego NN. Ponadto linie te umożliwią rozdział energii elektrycznej ze stacji i dostarczenie jej w rejon Warszawy i terenów sąsiadujących, zwłaszcza miast O. i B. Przeprowadzenie linii musi nastąpić przed planowanymi wyłączeniami, w przeciwnym wypadku dojdzie do powstania znacznej szkody równej kosztom wielomilionowych nakładów poniesionych dotychczas na realizację inwestycji przewidzianych Programem. W ocenie Sądu I instancji ustalone okoliczności z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na negatywne konsekwencje zaniechania prac związanych z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej na nieruchomości skarżących. Skoro skarżące nie zgodziły się dobrowolnie udostępnić swojego terenu dla dokonania stosownych czynności, organ zasadnie sięgnął po środek prawny wynikający z art. 126 ust. 1 u.g.n. Z akt sprawy wynika, że prowadzone było postępowanie w trybie art. 124 u.g.n., jednakże negocjacje pomiędzy stronami nie zakończyły się umową cywilnoprawną. W sprawie nie doszło do nadużycia instytucji uregulowanej w art. 126 ust. 1 u.g.n., w zaistniałej sytuacji faktycznej niezbędne było sięgnięcie po ten nadzwyczajny środek prawny. Organy nie dokonały błędnej wykładni art. 126 ust. 1 u.g.n. i nie naruszyły przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, prawidłowo oceniły kompletny materiał dowodowy.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik R. W., G. W. – W. oraz A. N. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

- rażące naruszenie art. 126 u.g.n. poprzez uznanie, iż Wojewoda słusznie utrzymał w mocy Decyzję Starosty, w sytuacji gdy wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał przesłanek z art. 126 u.g.n. polegających na możliwość zaistnienia znaczącej szkody czy też siły wyższej, powołując się jedynie ogólnie, iż istnieje bliżej nieokreślone prawdopodobieństwo takiej szkody. Nadto naruszenie art. 126 § 3 u.g.n., ponieważ charakter inwestycji nie pozwala na przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego.

Wyrokowi zarzucono także naruszenie przepisów postępowania:

- art. 227 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej k.p.c.) w związku z art. 106 § 5 i art. 193 oraz 197 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkujące błędnym przyjęciem, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 126 u.g.n.,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166, art. 188 zdanie ostatnie, art. 193 oraz art. 197 p.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie faktyczne wyroku, polegające na niewskazaniu, jakie fakty WSA uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, nadto brak rozważenia wszystkich kwestii wskazanych w skardze.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zajęcie nieruchomości nastąpiło w celu zlokalizowania na niej odcinka linii elektroenergetycznej 220kV [...]. Z punktu widzenia przesłanek zastosowania art. 126 u.g.n. kluczowe jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż zachodzi siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znaczącej szkody. Dla zastosowania tego przepisu nie ma znaczenia rodzaj i charakter inwestycji. Wobec powyższego wnioskodawca winien wykazać jaki rodzaj szkody może wystąpić i dlaczego. W uzasadnieniu skarżonego wyroku Sąd I instancji kładzie duży nacisk na fakt, że inwestycja ma charakter publiczny i jest związana z narodowymi programami poprawy infrastruktury energetycznej, podczas gdy tego typu przesłanki nie są wskazane w art. 126 u.g.n. i nie mają znaczenia. We wniosku o wydanie decyzji nie wykazano, że brak dostępu do nieruchomości będzie skutkował powstaniem znaczącej szkody, w szczególności nie podano jej wartości i nie wykazano, na czym miałaby polegać.

Wystąpienie nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znaczącej szkody tylko wtedy uzasadnia wydanie decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości, jeżeli odwrócenie powstania tej szkody, szczególnie o charakterze negatywnym wobec otoczenia, nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia określonej nieruchomości. Jeżeli istnieje możliwość zapobieżenia powstania szkodzie bez konieczności zajmowania określonej nieruchomości, to wydanie takiej decyzji będzie nadużyciem.

Starosta wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa, pomimo nie wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 126 u.g.n., czego nie dostrzegł ani organ odwoławczy, ani Sąd I instancji. Nie wiadomo też, na czym polegać ma "nagła" możliwość wystąpienia szkody, skoro inwestycja planowana jest z dużym wyprzedzeniem w celu podjęcia niezbędnych kroków by zrealizować ją w normalnym trybie tj. pozyskiwać zgody właścicieli nieruchomości oraz wypłacać im należne odszkodowania. Brak profesjonalnego działania ze strony [...] poprzez nieuzyskanie zgody współwłaścicieli nieruchomości oraz zapłatę stosownego odszkodowania nie może uzasadniać składania wniosku w trybie art. 126 u.g.n. i tworzenia sytuacji rzekomej "nagłości" możliwości wystąpienia znacznej szkody.

Zarzucono także, że organy i Sąd dały wiarę wewnętrznej notatce [...] z dnia 14 marca 2013 r., w której jest mowa o różnych terminach związanych z inwestycją. Notatka ta jako wewnętrzny dokument [...] nie może stanowić żadnego dowodu w sprawie, w szczególności nie może być brana pod uwagę przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 126 u.g.n. Przedmiotowa notatka jest z marca 2013 r., a więc [...]miało sporo czasu, żeby załatwić sprawę w normalny sposób uzyskując zgodę współwłaścicieli nieruchomości oraz wypłacając należne odszkodowanie.

Podkreślono w skardze kasacyjnej, że inwestor ma zamiar postawienia słupów energetycznych oraz przeprowadzenia napowietrznych linii na nieruchomości skarżących, decyzja jest wobec tego obarczona wadą uniemożliwiającą jej wykonanie, ze względu na przepis art. 126 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Wobec faktu, że inwestycja polega na posadowieniu słupów energetycznych oraz przeprowadzeniu linii napowietrznych, nie jest możliwe przywrócenie jej do stanu poprzedniego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania [...] S.A. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że charakter inwestycji ma niezwykle istotne znaczenie dla przesłanki "nagiej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", przewidzianej przepisem art. 126 u.g.n. Ze względu na charakter linia musiała zostać wybudowana w konkretnym okresie czasu. Brak dostępu do nieruchomości skarżących uniemożliwiał taką terminową realizację linii. Sąd I instancji słusznie uznał, że organ miał prawo wydać decyzję, nie ustalając konkretnej wysokości potencjalnej szkody, lecz oceniając rozmiar szkody i nagłą potrzebę jej zapobieżenia ad casum, na podstawie zebranego materiału dowodowego. Trafnie też uznał, że organ racjonalnie przewidywał wystąpienie szkody i jej znaczny rozmiar. Załatwienie sprawy w normalny sposób uniemożliwiły skarżące, przedłużając postępowanie i domagając się nadmiernego odszkodowania. Działanie skarżących doprowadziło do wystąpienia "nagłej potrzeby zapobieżenia znaczącej szkodzie", ze względu na drastyczne skrócenie czasu potrzebnego do przygotowania realizacji linii przed terminem wyłączenia KSL.

Nie doszło także w sprawie do naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji prawidłowo uzasadnił wyrok, wyraźnie wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione. Wadliwość uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wówczas, gdy treść uzasadnienia nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia. W przypadku zaskarżonego wyroku wada taka nie występuje. Sąd nie musiał odnosić się do wszystkich zarzutów skargi, a tylko do tych, które na gruncie obowiązującego prawa mają istotne znaczenie dla sprawy. To, że skarżący nie zgadza się z dokonanymi w sprawie przez organy ustaleniami i oceną materiału dowodowego zaaprobowanymi przez Sąd I instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisu określającego wymogi formalne uzasadnienia. Decyzja nie jest też niewykonalna w zakresie określonym w art. 126 ust. 3 u.g.n., albowiem przywróceniu do stanu poprzedniego podlega tylko ta część nieruchomości, która nie została trwale przekształcona (zajęta na potrzeby instalacji urządzeń przesyłowych), co oznacza, że słupy elektroenergetyczne nie mogą zostać zlikwidowane, natomiast inwestor jest zobowiązany doprowadzić do stanu sprzed instalacji słupów pozostałą część nieruchomości, np. uprzątnąć teren budowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione w części odnoszącej się do naruszenia prawa materialnego. Należy zgodzić się, że w sprawie doszło do wadliwego zastosowania przepisu art. 126 u.g.n. na gruncie niekwestionowanego stanu faktycznego, wynikającego z akt sprawy. Jak potwierdzają akta sprawy oraz twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wydane przez organ decyzje dotyczą działań polegających na wybudowaniu na nieruchomości skarżących słupów elektroenergetycznych i pociągnięciu między nimi kabli, co będzie stanowić wykonanie odcinka linii [...]. Kwestionując zasadność zastosowania art. 126 u.g.n. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podobnie jak na wcześniejszych etapach postępowania, skoncentrowano się na okolicznościach mających uzasadnić przesłankę nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Sąd administracyjny II instancji nie jest jednak związany uzasadnieniem zgłoszonych zarzutów i może uznać naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa z innych powodów, niż podane w uzasadnieniu, zwłaszcza że w końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, nawiązując do kwestii niewykonalności decyzji zwrócono uwagę, że skutkiem decyzji jest trwałe zajęcie nieruchomości pod linię energetyczną. Tymczasem przedmiotem decyzji z art. 126 u.g.n. jest zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub zagrożenia nagłą szkodą. Badanie przesłanek do wydania decyzji jest zatem uprawnione dopiero po stwierdzeniu charakteru zajęcia.

W przypadku trwałego zajęcia pod przewody służące przesyłaniu energii elektrycznej zastosowanie znajduje przepis art. 124 u.g.n., jego skutkiem jest trwałe ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez założenie i przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń. Innemu celowi służy natomiast instytucja zgody na czasowe zajęcie nieruchomości na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Dotyczy ona sytuacji awaryjnych, przemijających, na co wskazują także regulacje art. 126 ust. 5 i ust. 10 u.g.n. Jak się wskazuje w piśmiennictwie, instytucje uregulowane w art. 124 i 126 u.g.n. nie mogą być stosowane zamiennie, a decyzja wydawana na podstawie art. 126 nie może zastępować decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. Zakres czynności, jakie mogą być podejmowane na podstawie art. 126 u.g.n. obejmuje jedynie takie, które są niezbędne do odwrócenia siły wyższej lub jej skutków bądź zapobieżenia powstaniu znacznej szkody (por. P. Wojciechowski: komentarz do art. 126 u.g.n., teza 11, Lex). Art. 126 u.g.n. nie może służyć do uzyskiwania tytułu do zagospodarowania cudzej działki, temu celowi służy przepis art. 124 u.g.n. Nawet gdyby uzyskanie tytułu do zajęcia cudzej nieruchomości z proceduralnych względów napotykało przeszkody, nie stanowi to przesłanek do zastosowania art. 126 u.g.n. Obie instytucje różnią się między sobą w pierwszym rzędzie zakresem czynności, do jakich można w trybie decyzji udzielić zezwolenia i czasem trwania ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości przez właściciela. Za zasadny wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 126 u.g.n. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, jaki nie dawał ku temu podstaw. Decyzje administracyjne zezwalające na zajęcie działki skarżących w celu wybudowania odcinka linii elektroenergetycznej w oparciu o przepis art. 126 u.g.n. naruszają prawa materialne i podlegają w konsekwencji uchyleniu.

Nie mogły natomiast odnieść skutku zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia prawa procesowego. Część z nich jest przy tym skierowana w stosunku do przepisów, których Sąd I instancji nie stosował czy nie mógł stosować z tego względu, że dotyczą postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym lub też odnoszą się do rozpoznawania zażaleń. Zastrzeżenia te dotyczą powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 166, 188, 193 i 197 p.p.s.a. Nie było także konieczności prowadzenia w sprawie przez Sąd I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego, albowiem czynienie ustaleń w zakresie sugerowanym przez stronę i odnoszącym się do okoliczności mających uzasadniać nagłość zagrożenia nagłą szkodą nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ich brak nie ma zatem wpływu na wynik postępowania. Podobnie zarzut odnoszący się do art. 141 § 4 p.p.s.a. nie znajduje potwierdzenia, uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera elementy wymienione w tym przepisie, a wadliwość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie jest pochodną naruszeń proceduralnych, ale niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w stanie faktycznym wynikającym z materiału sprawy.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku, a także, w wyniku rozpoznania skargi, o uchyleniu decyzji organu I i II instancji. O kosztach postępowania nie postanowiono ze względu na brak stosownych wniosków w tym zakresie.