Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1905/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 107  par. 3,  art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L. własności nieruchomości położonej w L., przy ul. [...] i ul. [...] (pod ulicą), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka: nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. i - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia, z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., przez Gminę Miasto L. prawa własności opisanej wyżej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w związku z faktem, iż w karcie inwentaryzacyjnej sporządzonej dla tej nieruchomości jako władający wpisany był K., podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie ww. przedsiębiorstwa na podstawie jednego z dokumentów określonych w art. 38 ust. 2 lub 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). W tym celu Wojewoda zlecił wykonanie opracowania geodezyjno-prawnego. W ocenie Wojewody z wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne opracowania wynika, iż w dniu 27 maja 1990 r. cała nieruchomość, o której mowa powyżej, pozostawała w zarządzie ww. przedsiębiorstwa, na podstawie zaświadczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami dla wszystkich Dzielnic [...], decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami dla wszystkich Dzielnic [...], decyzji znak: [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami dla wszystkich Dzielnic [...] oraz oświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. znak: [...]. Ponadto, Wojewoda [...] wskazał, że zarząd przysługujący K. w stosunku do części działki [...] i [...], oznaczonej na wyrysie z mapy ewidencji gruntów i budynków Nr [...] jako działka nr [...] o pow. [...] ha wynika także z decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. W tej sytuacji okoliczności Wojewoda [...] stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość objęta prawem zarządu K. nie znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta L. domagając się uchylenia ww. decyzji Wojewody [...] i stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę Miasto L. Prezydent Miasta L. wyraził przekonanie, iż dokumenty przywołane przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji nie potwierdzają prawa zarządu dla K. Wskazał, że takim dokumentem może być tylko decyzja, zezwolenie lub umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego. Ponadto, Prezydent Miasta L. wskazał, że na mocy decyzji Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. z dnia [...] stycznia 1977 r. nr [...] odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony zostało ustanowione na terenie oznaczonym na wyrysie z mapy ewidencji gruntów Nr [...] jako działka [...] o pow. [...] m2, która obecnie stanowi część działek [...] i [...]. W związku z powyższym, zdaniem Prezydenta wyłącznie ta część nieruchomości mogłaby zostać wyłączona spod komunalizacji, przy czym musiałaby ona zostać wpierw wydzielona geodezyjnie z obszaru obecnych działek.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że powyższe odwołanie nie może zostać uwzględnione.

W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) i wyjaśnił, że działki opisane w sentencji decyzji wchodzące w skład nieruchomości objętej niniejszą decyzją, a więc działki nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow [...] m2 w obrębie [...], stanowią dawną działkę [...] o pow. [...] ha w obrębie [...]. Świadczy o tym zupełny odpis z księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych. Działka [...] o pow. [...] ha w obrębie [...] powstała natomiast z działki [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz z działki [...] o pow. [...] m2, co potwierdza mapa sytuacyjna do celów prawnych Nr ewid. [...] z dnia [...] lipca 1982 r. oraz wykaz zmian gruntowych z mapy [...] z [...] września 1982r. Na dzień 27 maja 1990 r. zarówno w księdze wieczystej prowadzonej dla opisanej powyżej nieruchomości, jak też w ewidencji gruntów jako właściciel nieruchomości widniał Skarb Państwa, a jako zarządzający K. Podstawą wpisu prawa zarządu w księdze wieczystej było zaświadczenie [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami dla wszystkich Dzielnic [...]. Stan ten Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ustaliła w oparciu o badanie księgi wieczystej wykonane przez Biuro Geodezyjne w dniu [...] maja 2014 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 707, ze zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Art. 3 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 7 tej ustawy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Te same regulacje prawne obowiązywały na dzień 27 maja 1990 r. Z powyższego wynika zatem, że ustanowione w ustawie o księgach wieczystych i hipotece wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nie obejmuje i nie obejmowało prawa zarządu.

Zdaniem organu odwoławczego, kwestia czy powołane zaświadczenie ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego stanowiło wystarczającą podstawę do ujawnienia prawa zarządu K. w L. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości Skarbu Państwa, podlegała ocenie sądu wieczystoksięgowego. W postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. organ administracji publicznej nie jest natomiast władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości, niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień 27 maja 1990 r. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w przywołanym przez Wojewodę [...] zaświadczeniu Nr [...], a więc zaświadczeniu stanowiącym podstawę wpisu w księdze wieczystej, Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Wspólny dla wszystkich dzielnic [...] w Urzędzie Dzielnicowym zaświadczył, iż opisane w nim działki gruntu znajdują się w zarządzie K. w L. oraz że zarząd ten wynika z mocy art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22 poz. 99). Istotą zaświadczenia jest urzędowe poświadczenie istnienia określonych faktów lub stanu prawnego. Skoro terenowy organ administracji państwowej wydał w roku 1986 zaświadczenie wskazujące, iż wymienione w nim działki gruntu (opisane w sposób umożliwiający ich identyfikację) znajdują się w zarządzie K. w L., a jednocześnie brak jest przeciwdowodów mogących wskazywać, iż było inaczej, to należy przyjąć, że stan prawny tych działek był taki jak to urzędowo poświadczono w przedmiotowym dokumencie. Należy mieć na uwadze, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód lego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 K.p.a.). Na marginesie warto także zauważyć, iż przedmiotowe zaświadczenie obejmuje m.in. działki będące przedmiotem niniejszego postępowania komunalizacyjnego a które stanowią część dawnej działki [...] o pow. [...] ha przekazanej w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony ww. przedsiębiorstwu na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. wydanej przez Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w L. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości "Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.". Istnienia prawa zarządu K. na tej nieruchomości nie neguje nawet Prezydent Miasta L. a wskazuje jedynie na konieczność wydzielenia z części działki [...] i [...] obszaru, który objęty był ww. decyzją Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. W ocenie Komisji w dniu 27 maja 1990 r. cały obszar działki [...] i [...], jak również działki [...] znajdował się pod zarządem K. w L., o czym świadczy wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej ww. numerami ewidencyjnymi. W tym kontekście nie jest rozstrzygające dla sprawy, iż Wojewoda [...] przyjmując sprawowanie zarządu w stosunku do tej nieruchomości przez ww. przedsiębiorstwo opierał się m.in. na dokumentach określających wysokość opłat z tytułu sprawowania zarządu, chociaż jak wskazuje się w orzecznictwie tego rodzaju dokumenty nie stanowią dowodu ustanowienia zarządu.

Reasumując w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, Wojewoda [...] prawidłowo uznał, że nieruchomość położona w L., przy ul. [...] i ul. [...] (pod ulicą), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka: nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], uregulowana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), nie znajdowała się we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła Gmina Miasto L., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wniósł o uchylenie w całości zarówno jej, jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie przyjmuje, iż wpis do księgi wieczystej stanowi dowód potwierdzający istnienie w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. w dniu 27 maja 1990 r., prawa zarządu dla K. Jak bowiem wynika z opracowania wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne, wyżej wymieniony wpis został dokonany w księdze na postawie zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. Dodała, że sąd wieczystoksięgowy - rozpoznając wniosek - badał jedynie jego treść oraz formę dołączonych do niego dokumentów i zapisy ujawnione w księdze wieczystej. Zatem z tego powodu nie wynika, że sąd, wykonując wniosek, dokonywał jakichkolwiek ocen prawa zarządu dla K. - jak nietrafnie stwierdził organ II instancji - gdyż nie należało to w tamtym czasie do obowiązków ówczesnego Państwowego Biura Notarialnego w L. W postępowaniu wieczysto-księgowym chodzi tylko o ustalenie, czy treść danego dokumentu jest wystarczającym dowodem istnienia określonego stanu prawnego nieruchomości, co na przykład wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia [...].12.2012 r., sygn. [...]. W zakres kognicji sądu rejonowego nie wchodzi rozstrzyganie jakichkolwiek sporów, na przykład z zakresu własności (zobacz postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...]).

Również Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, w zaskarżonej decyzji wskazuje tylko o domniemaniu, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Natomiast organy publiczne w postępowaniu komunalizacyjnym są zobowiązane do jednoznacznego ustalenia stanu prawnego oraz faktycznego nieruchomości istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Liczne i ukształtowane orzecznictwo dotyczące ww. problematyki nie wskazuje na możliwość dowodzenia istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego, z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej.

Natomiast zgodnie z obowiązującą w dniu 27.05.1990 r. ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wyżej wskazane zaświadczenie, nie potwierdza prawa zarządu dla K., w postępowaniu komunalizacyjnym. Tym bardziej, iż nie zostało wskazane na postawie jakich decyzji, rozstrzygnięć, bądź innych czynności prawnych, wymienione w nim działki gruntu, miałyby znajdować się w zarządzie tej jednostki organizacyjnej.

W dalszej części uzasadnienia strona skarżąca podniosła, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), w art. 38 ust. 2 stwierdzała, iż dokumentem potwierdzającym istnienie prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego mogły być tylko: decyzja terenowego organu administracji państwowej, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego. Jednocześnie wskazała, że we wszystkich wcześniej obowiązujących przepisach, dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu, był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej, wydanej przez właściwy organ. Zagadnienie to było też przedmiotem wyjaśnień Trybunału Konstytucyjnego, na przykład w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159), w którym szczegółowo opisano zbiór przepisów prawnych będących podstawą do podejmowania takich rozstrzygnięć. Również, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Z akt sprawy wynika natomiast, iż w dniu 27 maja 1990 r. władający nieruchomością K. legitymował się tylko decyzją Nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd. Jednakże, jak wskazuje liczne orzecznictwo zarówno sądów administracyjnych, jak i organów administracji publicznej, taka decyzja nie stanowi dowodu uzasadniającego odmowę stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa, nabytego z mocy prawa przez właściwą terytorialnie gminę.

Na zakończenie strona skarżąca podniosła, iż z wyżej opisanych względów, sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - co wynika z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1. ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i dlatego też podlega z mocy prawa komunalizacji na rzecz gminy Miasto L.

Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi - bowiem zarzuty podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz stanowią polemikę z argumentami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r., odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja

1990 r. przez przez Gminę Miasto L. własności nieruchomości położonej w L., przy ul. [...] i ul. [...] (pod ulicą), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka: nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Na wstępie podkreślić trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą komunaliuzacyjną"- zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Co do zasady decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki - od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przed gminę własności nieruchomości.

Tym samym zagadnieniem kluczowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy organ administracji prawidłowo wywiódł z wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości, w oparciu o domniemanie wynikające z treści art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 70, ze zm.), że K. w L. w dniu 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawny do wskazanej na wstępie nieruchomości to jest, iż została ona przekazana temu K. w zarząd - co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też K. sprawował co do niej jedynie władztwo faktyczne, co umożliwiałoby wydanie, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzji potwierdzającej nabycie wymienionej nieruchomości przez Gminę Miasta L.

Wskazać należy, że mieniem ogólnonarodowym (państwowym) w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14 poz. 74 ze zm.), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19).

Podobnie przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cytowanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

W świetle przedstawionych regulacji prawnych nie ulega wątpliwości, że jakakolwiek decyzja w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd nie mogła stanowić podstawy do ustanowienia zarządu.

Jednakże organy obu instancji w uzasadnieniach podjętych decyzji nie powoływały się na fakt wydania takiej decyzji. Zatem zupełnie niezrozumiały jest zarzut strony skarżącej podniesiony w odwołaniu i w skardze, że: "w dniu 27 maja 1990 r. władający nieruchomością K. legitymował się tylko decyzją Nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd."

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie, prawidłowo uznały, iż istnienie zarządu K. w L., po zmianie, K. w L., do spornej działki w dniu 27 maja 1990 r. potwierdza wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości dokonany w oparciu o wydane - na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - zaświadczenie ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Wskazane zaświadczenie wydane zostało w dniu [...] grudnia 1986 r. przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic [...].

Stosownie do treści wskazanego wyżej art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu wieczystym państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek.

Podkreślenia w tej sprawie wymaga fakt, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ustawodawca dodatkowo wzmocnił domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 stanowiąc w art. 5 u.k.w.h., że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).

Wobec powyższego organy orzekające w sprawie nie mogły poczynić własnych ustaleń i dojść do przekonania - wbrew zapisom w księdze wieczystej - że K. W L. nie przysługiwało prawo zarządu do omawianej nieruchomości. Jedynym sposobem obalenia istniejącego domniemania jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wynika to bezpośrednio z art. 10 ust. 1 u.k.w.h., który stanowi, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

W niniejszej sprawie istniejący wpis prawa zarządu, widniejący w księdze wieczystej od dnia jego dokonania w 1986 r. jest prawomocnym orzeczeniem sądowym, które z mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiąże zarówno sąd, który je wydał, strony, jak również organy państwowe i organy administracji publicznej.

Zarówno organy administracji jak i sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania weryfikacji stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej na konkretną datę - z pominięciem wyłącznej właściwości sądów powszechnych w tym przedmiocie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 r. sygn. akt I OSK 1064/04, wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 579/07, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. Sygn. akt I OSK 499/11 i inne).

Również Sąd orzekający w niniejszym składzie uważa, że nie można wykorzystywać postępowania komunalizacyjnego do uzgodnienia treści księgi wieczystej. Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w Dziale II księgi wieczystej, w dacie 27 maja 1990 r., pozostają poza przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Właściwy wojewoda nie bada bowiem tego, czy użytkowanie lub użytkowanie wieczyste ustanowione na rzecz osoby trzeciej albo własność Skarbu Państwa opiera się na właściwym tytule prawnym i czy prawa te zostały prawidłowo wpisane do księgi wieczystej. Postępowania prowadzone w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej i art. 10 ust. 1 u.k.w.h. są postępowaniami odrębnymi i nie są względem siebie konkurencyjne. W postępowaniu komunalizacyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej, czy też prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu uzgodnieniowym z art. 10 ust. 1 u.k.w.h. Tym samym, wszelkie spory o prawa do nieruchomości - powstałe w toku postępowania komunalizacyjnego - nie mogą być rozpoznawane przez organy administracji. Organy administracji a także sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania weryfikacji stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej na konkretną datę, z pominięciem wyłącznej właściwości sądów powszechnych w tym przedmiocie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 r., I OSK 1064/04, wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., I OSK 579/07, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., I OSK 499/11). Tym samym, wszelkie spory o prawa do nieruchomości powstałe w toku postępowania komunalizacyjnego nie mogą być rozpoznawane przez organy administracji prowadzące to postępowanie.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących faktu - że w ustawodawstwie obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r. i we wcześniejszych przepisach prawa prawo użytkowania i zarządu państwowych jednostek organizacyjnych potwierdzała decyzja administracyjna lub umowa cywilnoprawna, a nie zaświadczenie lub decyzja ustalająca opłaty za zarząd - nie można pominąć tego, że podstawą wpisu prawa zarządu K. "[...]" było zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z mocy samego prawa użytkowania w prawo zarządu - na podstawie art. 87ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Tym samym podstawą wskazanego zaświadczenia nie był ani przepis art. 38 ust. 2 ww. ustawy, ani także przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - które rzeczywiście wymagały do ustanowienia prawa użytkowania lub zarządu wydania decyzji administracyjnej.

Podnieść należy, że w ramach obowiązującego porządku prawnego ustawodawca wielokrotnie przyjmował, iż dokumentem potwierdzającym nabycie prawa do nieruchomości - z mocy samego prawa - było zaświadczenie wydawane przez stosowne organy administracji. Wskazane rozwiązanie przyjęte zostało w przypadku przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej – art.1 ust.1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (D.U. nr 39 poz. 233 ze zm.), jak również nabycia nieruchomości w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich – art. 7 dekretu z dnia 28.10.1947r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (D.U. nr 66 poz.410 ze zm.).

W orzecznictwie sądowym dopuszczono - co do zasady - możliwość potwierdzenia - na wniosek osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia - stanu prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych (art. 217 § 2 pkt.2 w zw. z art. 218 § 1 k.p.a.), nawet, gdy określony podmiot nabywał prawo do rzeczy z mocy samego prawa, a właściwe przepisy prawa materialnego nie przewidywały w sposób wyraźny, że potwierdzenie stanu prawnego winno nastąpić poprzez wydanie zaświadczenia (por. uchwała SN z dnia 20.09.1990r., sygn. akt III CZP 102/94, uchwała SN z dnia 20.09.1994r., sygn. akt III CZP 108/94, postanowienie SN z dnia 28.09.2011r., sygn. akt I CSK 677/10). Potwierdzenie określonego stanu prawnego zaświadczeniem miało miejsce w przypadku, gdy był on niewątpliwy. Natomiast w sytuacji późniejszego ujawnienia się sporu w tym przedmiocie (gdy ustawa nie przewidywała potwierdzenia tego zdarzenia decyzją administracyjną) – właściwą drogą ustalenia tego prawa pozostawała droga procesu cywilnego.

Z powyższych rozważań wynika, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., pozostawała w zarządzie ww. K., a więc nie podlegała komunalizacji.

Sąd w całości zaaprobował stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie, jeżeli chodzi o zastosowaną formę działania - potwierdzenia w 1986 r. stanu prawnego przedmiotowego gruntu (wynikającego z przepisu art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) w oparciu o zaświadczenie wydane przez osobę upoważnioną w imieniu kierownika wydziału urzędu dzielnicowego jako terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami /(art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych (Dz. U. Nr 41, poz. 185 ze zm.) w zw. z art. 3 ww. ustawy/.

Podsumowując Sąd uznał, że organy obu instancji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.