Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1761/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakresie wniosek oddalono
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2, art.260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2013 r. wniosku H.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie ½ części wpisu 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H.T., z dnia 17.10.2012r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.09.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy H.T. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W 2011 r. była osobą bezrobotną i nie uzyskała żadnego przychodu. Obecnie jest zatrudniona na 1/8 etatu, na stanowisku specjalisty ds. marketingu i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 161,80 zł netto miesięcznie (brutto 187,50 zł). Syn R.T. pomaga jej finansowo w utrzymaniu. Pomoc ta obejmuje m.in. zakup żywności oraz niezbędnych środków czystości i opiewa na kwotę ok. 400 zł, miesięcznie. Syn spłaca również kredyt zaciągnięty wraz z wnioskodawczynią na łączna kwotę 870 000 zł. Raty kredytu wynoszą od 4 978,91 zł do 5 076,63 zł miesięcznie.

Strona skarżąca nie posiada pojazdów mechanicznych. Jest natomiast właścicielką: działki nr [...], o pow. 0,85 ha, położonej w W., gmina g., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy, Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,73 ha, położonej w W., gmina G., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,85 ha, położonej w W., gmina G., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,4036 ha, położonej w K., objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., obciążonej hipoteką na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego; działek nr [...] i [...], o pow. 0,1395 ha, położonych w W., objętych księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W., obciążonych hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 1 496 987,70 zł, na rzecz Euro Banku S.A.; działki nr [...], o pow. 0,2415 ha, położonej w W., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W., obciążonej hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 1 496 987,70 zł, na rzecz Euro Banku S.A. oraz działki nr 1155, o pow. 0,1188 ha, położonej w W..

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2012r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej.

Od powyższego postanowienia skutecznie wniesiono sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Zgodnie z artykułem 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy trzeba zaznaczyć, iż wnioskodawczyni jest właścicielką siedmiu nieruchomości. W świetle natomiast ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r., sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r., sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09).

Teza ta jest tym bardziej aktualna w sytuacji kiedy majątek nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienie NSA z dnia 20.10.2004r., sygn. akt FZ 454/04, postanowienie NSA z dnia 09.07.2009 r. , sygn. akt I OZ 713/09 ). W rozpatrywanym przypadku natomiast, trzy z posiadanych nieruchomości nie są obciążone żadnymi hipotekami – działy IV ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości nie zawierają żadnych wpisów.

Nie mniej jednak Sąd wziął pod uwagę, także to że skarżąca uzyskuje niewielkie dochody (161, 80 zł), a praktycznie wszelkich środków do życia dostarcza jej syn. Tymczasem wysokość wpisów od skarg w obu sprawach wynosi łącznie 4 726 zł (4474 zł + 252 zł = 4726 zł).

Dlatego też Sąd doszedł do przekonania, że z uwagi na posiadany majątek nieruchomy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe ponad kwotę stanowiącą równowartość ½ części wpisu. Sąd zdaje sobie sprawę z trudności związanych z szybkim spieniężeniem nieruchomości, nie mniej jednak możliwość taka realnie istnieje toteż skarżąca jest w stanie zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych w ww. zakresie. W ocenie Sądu zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych w ½ części wpisu jest adekwatne do jej sytuacji materialnej oraz czyni zadość wymogom zapewnienia skarżącej prawa do Sądu. W zakresie pozostałej części wniosku sąd uznał, że skarżąca podejmując stosowne starania (zwłaszcza zmierzające do spieniężenia majątku nieruchomego) będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w przypadku pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącej ma ona możliwość wystąpienia z ponownym wnioskiem o zwolnienie od kosztów, który zostanie rozpatrzony przez Sąd.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi