Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2028/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 par 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Mirosław Trzecki Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1962/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1962/13 w sprawie ze skarg [...] na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kar pieniężnych za wykonywanie przejazdu po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej: uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje z dnia [...] lipca 2012 r. (pkt 1); stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu (pkt 2) oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz [...] kwotę 240 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

I

Podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2012 r., o godz.: [...], w miejscowości [...], na drodze ekspresowej S7, inspektor transportu drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu osobowego marki [...] wraz z przyczepą marki [...] . W pojeździe znajdowało się urządzenie viaBox o nr [...], którym kierował [...] (dalej: strona lub skarżący). Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t. Na podstawie skanowania pojazdu ustalono, że kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd w dniu [...] lipca 2012 r. o godz. 10:38:23, po autostradzie A4, na odcinku węzeł [...] , co zarejestrowała bramownica nr [...] , a także w dniu [...] lipca 2012 r. o godz. 10:48:34, po drodze krajowej nr 7, na odcinku granica m. [...], co zarejestrowała bramownica nr [...]Treść zarejestrowanych komunikatów brzmiała: "brak środków na koncie "Pre-pay".

Odcinki drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdu zostały wyszczególnione w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 z poźn. zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.). Powyższe zostało udokumentowane protokołem [...] z dnia [...] lipca 2012 r.

Następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzjami z dnia [...] lipca 2012 r. nałożył na [...] kary pieniężne w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Po rozpatrzeniu wniosków strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzjami z dnia [...] kwietnia 2013 r. – działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 260, zwanej dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 z późn. zm. - dalej u.t.d.) - utrzymał w mocy własne decyzje z 26 lipca 2012 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że [...] (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) wezwany do udzielenia informacji związanych z kontrolowanymi przejazdami wskazał, że opłata elektroniczna nie została uiszczona. Użytkownik pojazdu samochodowego nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Nadto umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa do konta w trybie przedpłaconym). Organ uzyskał też zestawienie salda konta użytkownika w systemie CRM.

GITD przywołał zeznania świadka [...] - Koordynatora Wsparcia Technicznego w [...]., która zeznała, że opłata elektroniczna nie została uiszczona z powodu braku środków pieniężnych. W odpowiedzi na pytanie dotyczące kształtowania się salda konta użytkownika w dniu [...] lipca 2012 r. świadek wskazała, że użytkownik konta systemu viaTOLL o godz. 00:00 posiadał środki pieniężne na koncie w kwocie [...] zł, natomiast o godz. 10:38:23 stan salda konta wynosił 0 zł. Konto użytkownika systemu viaTOLL zostało doładowane kwotą [...] zł o godz. 11:04. [...] potwierdziła fakt wymiany urządzenia viaBox o nr [...] na urządzenie o nr [...]. Jednakże w trakcie wymiany zostało sklasyfikowane jako sprawne.

W ocenie organu II instancji nawet w przypadku niesprawności urządzenia viaBox opłata nie byłaby uiszczona z powodu braku środków pieniężnych na koncie użytkownika. Skoro podmiot odpowiedzialny za obsługę systemu ustalił, że opłata nie została uiszczana, to należy dać wiarę tej informacji.

Skargi na powyższe decyzje GITD wywiódł [...]

WSA w Warszawie postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. połączył sprawy o sygnaturach VI SA/Wa 1962/13 i VI SA/Wa 1963/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając uchylenie zaskarżonych decyzji GITD wskazał, że organ dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mogącej mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy

Sąd I instancji podkreślił, że materiał dowodowy nie przedstawia pełnej sekwencji czynności uiszczenia opłat elektronicznych, które pozwoliłyby na stwierdzenie, czy opłaty te zostały poniesione, czy też do realizacji rzeczonego obowiązku nie doszło z przyczyn leżących po stronie kierowcy.

Zdaniem WSA, co do przejazdu zarejestrowanego o godz. 10:48 wskazano, iż był on realizowany po drodze krajowej nr 7 na odcinku granica m. [...], natomiast co do przejazdu zarejestrowanego o godz. 10:38 organ wskazał, iż był on realizowany po autostradzie A4 na odcinku węzeł [...]. W aktach administracyjnych dotyczących przejazdu o godz. 10:38 znajduje się pismo [...]. (podpisane przez [...]) wskazujące, że przejazd o wskazanej godzinie realizowany był po płatnym odcinku autostrady A4 - [...]. Ta sama informacja powtórzona jest w kolejnym piśmie tego podmiotu opatrzonym prezentatą GITD z [...]. Z kolei świadek [...]w swoich zeznaniach odnosi się do braku opłaty za przejazd po odcinku - węzeł [...]. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tej rozbieżności.

Sąd I instancji podkreślił, że nie wyjaśniono kwestii sprawności urządzenia viaBox w dacie i godzinach spornego przejazdu, a także posiadania przez stronę środków na koncie. Nie stanowi o dostatecznym wyjaśnieniu tej kwestii powoływanie się przez organ na oświadczenie operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat o braku środków finansowych na koncie użytkownika, w tym zeznania świadka pracującego w tym podmiocie, w sytuacji gdy w aktach administracyjnych obydwu spraw znajdują się dokumenty opatrzone podpisem tegoż świadka, z których wynika, że w dacie spornych przejazdów, tj. w dniu [...] lipca 2012 r. na koncie użytkownika znajdowały się środki pieniężne w kwocie [...]zł.

W aktach dotyczących przejazdu o 10:48 znajduje się też zestawienie transakcji również opatrzone podpisem [...], z którego wynika, że opłaty we wskazanych godzinach były realizowane. Organ nie odniósł się do tych dokumentów i nie wyjaśnił swego stanowiska w aspekcie wskazanych w nich okoliczności. Te zaś mogą mieć znaczenie w sprawie i przyczynić się do jej pełnego wyjaśnienia zwłaszcza w sytuacji, gdy strona bezpośrednio po wskazanych godzinach spornych przejazdów, bo już o godzinie 11:00 w dniu [...] lipca 2012 r. wymieniła urządzenie viaBox. Organ nie kwestionuje faktu wymiany urządzenia, lecz oceniając go wskazuje, że nie miał on znaczenia w sprawie.

WSA zauważył, że kontrola w trakcie której ujawniono sporne przejazdy miała miejsce dopiero [...] lipca 2012 r. i fakt wymiany urządzenia viaBox w dniu [...] lipca 2012 r. nie miał z nią żadnego związku. Zaniechanie przez organ dokonania oceny dowodów w postaci niefiskalnych potwierdzeń wymiany urządzenia viaBox na nowe, a także dokumentów wskazujących na posiadanie środków na koncie pre-pay, w odniesieniu do całości okoliczności sprawy narusza przepis art. 80 k.p.a. nakazujący ustosunkowanie się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych w sprawie. Kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ, np. przez dokonanie oględzin zwróconego urządzenia. Powoływanie się przez organ na informację od operatora systemu o braku reklamacji rzeczonego urządzenia nie uzasadniało zaniechania GITD w tym zakresie. Skoro bowiem zawarte pomiędzy użytkownikami a operatorem systemu umowy umożliwiają zwrot/wymianę urządzeń viaBOX to racjonalnym jest korzystanie przez użytkowników z prostej procedury zwrotu wadliwie działających urządzeń, a nie wikłanie się w czasochłonne procedury reklamacyjne. Powyższe nie uzasadnia jednak czynienia założeń, że zwrócone urządzenie było sprawne.

W ocenie Sądu I instancji, organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na stronę kar za przejazd bez uiszczenia opłat. Nie uzyskał dowodów, co do braku uiszczenia spornych opłat. Takimi dowodami mogłyby na przykład być dokumenty księgowe Spółki [...] (jako podmiotu obsługującego system poboru opłat), w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela ([...]- umowa pre-pay). Chodzi tu o uzupełnienia konta dłużnika przez wskazanie wszystkich kolejnych ściągnięć opłat z tego rachunku ze wskazaniem z jakiego tytułu dana opłata była ściągana, aż do wykazania stanu konta w chwilach spornych przejazdów i dalej, a także ocena reklamacji spornego urządzenia, ewentualnie protokół oględzin wymienionego urządzenia, który wyjaśniłby prawidłowość jego działania w trakcie spornego przejazdu. [...] co prawda nie jest stroną tego postępowania, jednak dysponując pieniędzmi użytkowników dróg wpłacanymi na konta pre-pay z pewnością dochowywać musi szczególnej staranności w poborze opłat i księgowym rejestrowaniu tytułów, z mocy których opłaty są ściągane.

II

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jego uchylenie w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, tj. czy zainstalowane w pojeździe urządzenie viaBox było sprawne, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało niezbicie, że zainstalowane urządzenie viaBox było sprawne, a poza tym wobec jednoznacznego ustalenia przez organ, że przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków pieniężnych na koncie użytkownika, w rzeczy samej kwestia sprawności urządzenia nie mogła mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającej na przyjęciu przez Sąd, że w dacie przejazdów na koncie użytkownika znajdowały się środki pieniężne w wysokości [...]zł i nieuwzględnienie, że środki pieniężne w tej wysokości były na koncie użytkownika o godzinie 00:00 dnia [...] lipca 2012 r., a zatem kilkanaście godzin przed wykonywaniem kontrolowanych przejazdów, w związku z czym wskazane środki pieniężne do chwili wykonywania spornych przejazdów mogły zostać wykorzystane;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającej na błędnej ocenie przez Sąd zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że ze znajdującego się w aktach sprawy zestawienia transakcji wynika, że opłaty w godzinach, w których odbyły się kontrolowane przejazdy, były realizowane, podczas gdy z treści przedmiotowego dokumentu takie informacje nie wynikają, zaś inne dowody, tj. zeznania świadka, pisma informacyjne [...] niezbicie potwierdzają, że za przejazd w dniu [...] lipca 2012 o godzinie 10:38 i 10:48 opłata nie została uiszczona;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadka oraz pismami informacyjnymi [...] co do odcinka drogi krajowej, po której poruszał się kontrolowany pojazd w dniu [...] lipca 2012 r. o godzinie 10:38, podczas gdy zeznania świadka dotyczą tego samego odcinka co pisma [...], bowiem odcinek autostrady A4 [...]stanowi części odcinaka węzeł [...], co było oczywiste zarówno dla organu jak też dla strony, która w tym przedmiocie nie podnosiła żadnych zarzutów, stąd też brak odniesienia się przez organ do tych pozornych rozbieżności w żaden sposób nie może być rozpatrywane jako naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

[...]w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania.

Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odnosząc się do tego zarzutu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa jedynie obligatoryjne elementy uzasadnienia, zaś ewentualne merytoryczne wady argumentacji mającej uzasadniać przyjęte stanowisko Sądu nie są równoznaczne z ich brakiem, a tylko w tym ostatnim przypadku można by mówić o naruszeniu tego przepisu (por. np. wyroki NSA: z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1183/13; z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 219/11; z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 518/05).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w ww. przepisie. To natomiast, że organ nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji nie może stanowić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1503/12).

Za niezasadne należy również uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., sformułowane w pkt I ppkt 4 petitum skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadka oraz pismami informacyjnymi [...] co do odcinka drogi krajowej, po której poruszał się kontrolowany pojazd w dniu [...] lipca 2012 r. o godzinie 10:38.

Odnosząc do tak sformułowanych zarzutów należy na wstępie przypomnieć, że załatwienie przez organ administracji sprawy administracyjnej, a więc nałożenie na określony podmiot prawa konkretnego obowiązku lub przyznanie mu przewidzianego obowiązującymi przepisami prawa dokonuje się według ściśle wyznaczonych reguł postępowania. Zobowiązują one organ administracji do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzącego do obiektywnego jego ustalenia przy właściwej ocenie okoliczności faktycznych.

Powyższe uwagi nabierają szczególnego znaczenia w przypadku rozstrzygnięć administracyjnych w indywidualnych sprawach, nakładających na stronę postępowania sankcję administracyjną w postaci kary pieniężnej. Z uwagi na fakt, iż prawo do nałożenia kary przyznane jest organowi administracji publicznej i przebiega według procedur administracyjnych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz ewentualnie w przepisach prawa materialnego tych kar dotyczących, prawa strony w zakresie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego, muszą być szczególnie chronione. Podstawowe znaczenie ma tu respektowanie zasady prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w zgodzie z tą zasadą. Na powyższy obowiązek zwracał wielokrotnie uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd Najwyższy oraz wojewódzkie sądy administracyjne, podkreślając że badanie i ustalanie stanu faktycznego musi być ściśle podporządkowane wskazanej zasadzie (wyrok: NSA: z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1630/07, z dnia 31 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 3431/00; wyrok SN z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt II ARN 41/95; wyrok WSA w Gdańsku z 8 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 449/08).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że organy administracji nie sprostały obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia sprawy, naruszając art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w rozpoznawanych sprawach organ administracji drogowej stwierdzając poruszanie się przez skarżącego po płatnych odcinkach dróg, wyszczególnionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] lipca 2012 r. o godz. 10:38 i 10:48, na zasadzie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. - nałożył na skarżącego kary pieniężne w wysokości po 3.000 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, że co do przejazdu zarejestrowanego o godz. 10: 48 wskazano, iż był on realizowany po drodze krajowej nr 7 na odcinku granica m. [...], natomiast co do przejazdu zarejestrowanego o godz. 10:38 organ wskazał, iż był on realizowany po autostradzie A4 na odcinku węzeł [...]. W aktach administracyjnych dotyczących przejazdu o godz. 10:38 znajduje się pismo [...] (podpisane przez [...]) wskazujące, że przejazd o wskazanej godzinie realizowany był po płatnym odcinku autostrady A4 - [...]. Ta sama informacja powtórzona jest w kolejnym piśmie tego podmiotu opatrzonym prezentatą GITD z [...]Z kolei świadek [...]w swoich zeznaniach odnosi się do braku opłaty za przejazd po odcinku - węzeł [...]. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, organ w żaden sposób nie odniósł się do tej rozbieżności, które podlegały wyjaśnieniu w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto, w sporządzonych protokołach kontroli, znajdujących się w aktach sprawy, jest jedynie wyraźnie wskazany odcinek drogi, po którym poruszał się pojazd skarżącego w dniu [...] lipca 2012 r., natomiast organ nie wskazał w nich odcinka drogi krajowej, po którym poruszał się pojazd skarżącego w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem w treści protokołów kontroli nie wskazano istotnej kwestii co do odcinka drogi, po którym poruszał się pojazd i co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie czy było zasadne było usprawiedliwione obciążanie skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

Jak wynika z powyższego, treści protokołów kontroli nie korespondują z treścią uzasadnień wydanych w sprawie decyzji przez GITD. Konfrontując treść tych protokołów z treścią podjętych w sprawie rozstrzygnięć, nie sposób zatem wywieść, jakie ustalenia faktyczne legły u podstawy decyzji nakładających na skarżącego kary pieniężne.

W tej mierze szczególnego podkreślenia wymaga, że istota protokołu z kontroli, wyraża się w tym, że ze dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny, a nie stan prawny. W konsekwencji, powinien on czynić zadość wymogom określonym w art. 68 k.p.a. Jako zaś dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe i w ich zakresie działania, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 50/08). Będąc w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, w zakresie odnoszącym się do jego treści, nie może zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych faktycznych okoliczności sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1003/10; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 378/09).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozbieżności zasadnie wzbudziły wątpliwości Sądu I instancji, bowiem ustalenie, jakimi konkretnie odcinkami drogi poruszał się skarżący, miało kluczowe znaczenie dla wydania decyzji w przedmiocie wykonywania przejazdu po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Tym bardziej, że zaskarżone rozstrzygnięcia organ oparł m.in. o dowody z ww. pism [...]oraz zeznań [...]. Tej oceny nie mogą również zmienić twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że odcinek autostrady A4 - [...]stanowi część odcinka węzeł [...], którą to nazwą posługuje się z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Ta rozbieżność powinna bowiem zostać wyjaśniona na etapie postępowania administracyjnego. Nie można natomiast zgadywać, co mogła mieć na myśli [...] , która w pismach składanych w imieniu [...] wskazuje, że przejazd realizowany był po płatnym odcinku autostrady A4 - [...], a jednocześnie zeznając w charakterze świadka stwierdza, że brak opłaty za przejazd dotyczył odcinka węzeł [...]. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09).

Już tyko powyżej wskazane rozbieżności powodują, że podjęte w sprawie przez organy rozstrzygnięcia należało uchylić, bowiem ustalenie, jakimi konkretnie odcinkami drogi poruszał się skarżący, miało kluczowe znaczenie dla wydania zaskarżonych decyzji.

Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – podniesione w pkt I ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji mylnie przyjął, że w dacie przejazdów na koncie użytkownika znajdowały się środki pieniężne w wysokości [...]zł.

Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że nie stanowi o dostatecznym wyjaśnieniu tej kwestii powoływanie się przez organ na oświadczenie operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat o braku środków finansowych na koncie użytkownika, w tym zeznania świadka [...], w sytuacji gdy w aktach administracyjnych obydwu spraw znajdują się dokumenty opatrzone podpisem tegoż świadka, z których wynika, że w dacie spornych przejazdów, tj. [...] lipca 2012 r. na koncie użytkownika znajdowały się środki pieniężne w kwocie [...]zł Wprawdzie, jak słusznie zauważa autor skargi kasacyjnej, świadek [...]zeznała, że środki w ww. wysokości znajdowały się na koncie użytkownika o godzinie 00:00 dnia [...] lipca 2012 r. (vide: protokół przesłuchania świadka z dnia 7 stycznia 2013 r.), jednakże ta okoliczność wymaga skonfrontowania z innymi dowodami znajdującymi się w aktach administracyjnych sprawy.

W aktach dotyczących przejazdu o 10:48 znajduje się bowiem zestawienie transakcji również opatrzone podpisem [...], z którego wynika, że opłaty we wskazanych godzinach były naliczane. Jakkolwiek nie można się zgodzić z Sądem I instancji, że z powyższego zestawienia transakcji jednoznacznie wynika, że opłaty we wskazanych godzinach były realizowane, to nie można też temu jednoznacznie zaprzeczyć. Te wątpliwości zdaje się potwierdzać sam autor skargi kasacyjnej, który stwierdza, że "w żadnym razie z treści tego dokumentu nie można wywieść, które z naliczonych opłat zostały uiszczone, a które nie". Organ w żaden sposób nie odniósł się do tych dokumentów i nie wyjaśnił swego stanowiska w aspekcie wskazanych w nich okoliczności.

W konsekwencji, powyższych rozważań nie są również zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – sformułowane w pkt 1 ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Nieuzasadnione są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mające się przejawiać w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, tj. czy zainstalowane w pojeździe urządzenie viaBox było sprawne, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało niezbicie, że zainstalowane urządzenie było sprawne, a poza tym wobec jednoznacznego ustalenia przez organ, że przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków pieniężnych na koncie użytkownika, kwestia sprawności urządzenia nie mogła mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przede wszystkim, o czym była już mowa organy nie ustaliły jednoznacznie, że skarżący w czasie spornych przejazdów nie posiadał żadnych środków na koncie i czy opłaty we wskazanych godzinach były realizowane. Rozbieżności w tym zakresie wskazane przez Sąd I instancji powodują, że zasadne jest wyjaśnienie kwestii związanej ze sprawnością urządzenia viaBox w dacie i godzinach spornego przejazdu. W tym kontekście należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności te mogą mieć znaczenie w sprawie i przyczynić się do jej pełnego wyjaśnienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący bezpośrednio po wskazanych godzinach spornych przejazdów, bo już o godzinie 11:00 w dniu [...] lipca 2012 r. wymienił urządzenie viaBox. Zasadnie stwierdził Sąd I instancji, że ta kwestia nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ, np. przez dokonanie oględzin zwróconego urządzenia, a powoływanie się przez organ na informację od operatora systemu o braku reklamacji rzeczonego urządzenia - nie uzasadniało zaniechania organu w tym zakresie.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji o nałożeniu kar pieniężnych, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na skarżącego kar za przejazd bez uiszczenia opłat, a w szczególności nie uzyskał niebudzących wątpliwości dowodów, co do braku uiszczenia spornych opłat. W ocenie Sądu takimi dowodami mogłyby być na przykład być dokumenty księgowe spółki [...] (jako podmiotu obsługującego system poboru opłat), w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela (spółki [...] - umowa pre-pay) - czyli uzupełniania konta dłużnika przez wskazanie wszystkich kolejnych ściągnięć opłat z tego rachunku ze wskazaniem z jakiego tytułu dana opłata była ściągana, aż do wykazania stanu konta w chwilach spornych przejazdów.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonych decyzji i stwierdzając luki w materiale dowodowym sprawy oraz sprzeczności w dokonanej przez organ analizie tego materiału zasadnie uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w sprawie doszło bowiem do naruszenia przez organy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważania.

Mając te wszystkie względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.