Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 72/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4., art. 4 pkt. 3 i 4, art. 5, art. 92 ust. 1.
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz nałożył na skarżącego M. Z. karę pieniężną w łącznej wysokości 9500 zł.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] lutego 2010 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd ciężarowy marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował T. K.

Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że kierowca okazał do kontroli: pozwolenie czasowe na pojazd [...], polisę OC, dokument WZ na przewożony ładunek, wykresówki z dni [...] stycznia 2010 r. oraz [...] lutego 2010 r. Kierowca nie okazał natomiast do kontroli wykresówek, karty kierowcy, wydruków z tachografu cyfrowego ani zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdów powyżej 3,5 t. dmc za dni [...] stycznia 2010 r. oraz [...] lutego 2010 r. Kontrolowanym pojazdem był przewożony ciągnik rolniczy. Na podstawie okazanych dokumentów ustalono, że nadawcą przewożonego ładunku jest "P." Sp. j. w P. a odbiorcą H. [...] w C.

Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że od ponad 3 lat jest bezrobotny. W firmie skarżącego nie jest zatrudniony i pracuje tylko dorywczo. Jego praca polega na jeździe samochodem ciężarowym, a ponadto w firmie zajmuje się mechaniką. Zatrzymanym pojazdem przewoził nowy ciągnik do miejscowości K. do M. Z.

W wyniku kontroli stwierdzono:

- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek;

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą;

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W związku ze stwierdzonymi podczas kontroli naruszeniami pismem z dnia [...] lutego 2010 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz wezwano do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów.

W toku postępowania organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Ł. oraz Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w [...] celem ustalenia czy skarżący posiada stosowne uprawnienia odnośnie wykonywania transportu drogowego. Ustalono, że Strona w dniu [...] lutego 2010 r. posiadała jedynie zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne o nr [...] wydane w dniu [...] lutego 2010 r. wraz z wypisem na kontrolowany pojazd.

Skarżący w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia [...] lutego 2011 r. wyjaśnił, że T. K. (prowadzący pojazd w dniu kontroli) nie jest jego pracownikiem. Przewóz miał charakter incydentalny w ramach umowy zlecenia. Ciągnik rolniczy był przewożony dla skarżącego i za bezpodstawne trzeba uznać, że skarżący prowadzi działalność w zakresie transportu i zatrudnia kierowców. Do pisma skarżący dołączył m.in. zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...].

Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. organ prowadzący postępowanie poinformował skarżącego o stwierdzeniu dodatkowego naruszenia tj. wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne. Jednocześnie pouczono skarżącego o treści art. 10 i 1 k.p.a.

W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że T. K. nigdy nie był jego pracownikiem i nigdy nie był zatrudniony na umowę o pracę.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej powoływanej jako u.t.d.) oraz na postawie lp. 1.1, lp. 1.8 lit.3, lp 1.7, lp 1.8 lit.1 załącznika do u.t.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 9.500 zł. za następujące naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej:

- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek - 8000 zł;

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą - 500 zł;

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty - 500 zł;

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne - 500 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. została wydana w oparciu o stan faktyczny nieprawdziwy i nie istniejący w dacie przeprowadzenia kontroli. Kierowca kontrolowanego pojazdu został poproszony przez skarżącego o przywiezienie do gospodarstwa rolnego nowo zakupionego ciągnika. Prośba ta miała charakter prywatny i wykraczała poza zakres objęty umową zlecenia. Niezrozumiałym jest więc nałożenie przez organ kary pieniężnej, skoro ciągnik przewożony był do gospodarstwa rolnego skarżącego i na jego potrzeby.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 39 a ust. 1, art. 39 j ust. 1-4, art. 39 k ust. 1-4, art. 391 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 3 oraz art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 u.t.d., art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 235, poz. 1701), art. 31 ust. 1-3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 15 ust. 7 a ppkt i) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z 31.12.1985) oraz lp. 1.1, 1.7, 1.8.1 i 1.8.3 załącznika do u.t.d.:

- uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 9000 zł za wykonywanie transportu drogowego:

- bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek,

- z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty,

- z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne.

Organ odwoławczy umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 500 zł tytułem naruszenia łp. 1.8.3 polegającego na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nałożenie na stronę kary pieniężnej za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez licencji było słuszne. W toku postępowania przed organem I instancji strona przesłała ważne na dzień kontroli drogowej zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane skarżącemu dnia [...] lutego 2010 roku. Z przesłanej w toku postępowania umowy zlecenia zawartej przez skarżącego z T. K. w dniu [...] lutego 2010 r. wynika, iż jej przedmiotem jest powierzenie T. K. nie tylko wykonywania napraw i konserwacji maszyn rolniczych, ale także ich przewóz. W § 1 tej umowy dotyczącym przedmiotu zlecenia wskazano, iż zleceniobiorcy powierza się wykonywanie określonych czynności "w zależności od potrzeb firmy". Kierowca zeznając w charakterze świadka wyjaśnił, iż oczekuje "pod telefonem" na zlecanie poszczególnych czynności przez skarżącego. Zgodnie z twierdzeniem kierowcy, przed wyjazdem po ciągnik odebrany w dniu kontroli skarżący kontaktował się z nim i tłumaczył, jaki ciągnik jest do zabrania. Wobec powyższego kierowca T. K. kierował w dniu kontroli pojazdem w ramach umowy zlecenia łączącej go ze skarżącym. Organ wskazał ponadto że z faktury VAT nr [...] wystawionej przez sprzedającego ciągnik, będący przedmiotem przewozu w dniu kontroli wynika, iż strona dokonała zakupu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W części określającej nabywcę na fakturze wskazana jest pełna nazwa przedsiębiorcy oraz numer identyfikacyjny VAT, który przysługuje przedsiębiorcom dokonującym rozliczeń w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia/dostawy towarów. Nie można wobec powyższego zgodzić się ze stroną, iż nabycie ciągnika w dniu kontroli było zakupem na jej prywatne, niezwiązane z działalnością gospodarczą, potrzeby.

Organ podkreślił, że skoro przewoźnikiem w dniu kontroli była strona, to kierowca winien okazać do kontroli zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu wystawione przez przedsiębiorcę M. Z. W myśl bowiem art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców kierowca wykonujący przewóz drogowy, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które zawiera m.in. podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz. Tym, samym prawidłowo została nałożona kara tytułem naruszenia z lp. 1.7 załącznika do u.t.d.

Podczas kontroli drogowej kierowca Pan T. K. nie okazał zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wymogów ustawowych wystawionego przez stronę. W toku postępowania skarżący nie przesłał orzeczeń lekarskich i psychologicznych kierowcy, lecz jedynie kserokopię świadectwa kwalifikacji kierowcy, które utraciło ważność w dniu [...] sierpnia 2008 r. Bezspornym jest zatem, iż strona popełniła naruszenie z lp. 1.8.1. załącznika do u.t.d.

Organ wskazał także, że skoro stwierdzono popełnienie przez stronę naruszenia z lp. 1.1, to uznać należy, że skarżący nie miał obowiązku wystawienia kierowcy zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wymogów ustawowych. Organ uchylił więc decyzję organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 500 zł tytułem naruszenia z lp. 1.8.3 i umorzył postępowanie w tym zakresie.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący podniósł argumenty jak w odwołaniu od decyzji i wskazywane w toku postępowania administracyjnego. Wskazał, że jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne we wsi K. Prowadzenie gospodarstwa rolnego wymaga dokonywania zakupu i dostarczenia do gospodarstwa nawozów, pasz, maszyn i urządzeń rolniczych. Wskazał także, że prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sprzedaż maszyn i prowadzenie usług księgowych. Nie prowadzi natomiast działalności, której przedmiotem byłyby usługi transportowe, a zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nie zawiera żadnych wpisów w tym zakresie. Skarżący nie wystawia też faktur VAT na takie usługi.

Skoro przewóz ciągnika był dokonywany dla skarżącego osobiście, to brak jego zdaniem podstaw, aby żądać okazania licencji, której obowiązek uzyskania mają przedsiębiorcy zajmujący się zawodowo wykonywaniem transportu drogowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do spełnienia kumulatywnie wszystkich warunków przewidzianych dla przewozu na potrzeby własne, stąd też organy obu instancji trafnie zakwalifikowały przewóz wykonywany w dniu [...] lutego 2010 r. jako transport drogowy do wykonywania którego jest wymagane posiadanie licencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270 dalej zwanej p.p.s.a.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem obowiązującego prawa.

Należy podkreślić, iż w sprawie niniejszej bezsporny jest ustalony przez organ stan faktyczny. Natomiast argumentacja skarżącego zmierza w istocie do stwierdzenia, iż jego zachowania nie można zakwalifikować jako naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. W ocenie skarżącego przewożony skontrolowanym pojazdem ciągnik rolniczy był przeznaczony do gospodarstwa rolnego, prowadzonego przez skarżącego i na jego potrzeby. Wykonywany przewóz nie był więc jego zdaniem ani transportem drogowym, ani przewozem na potrzeby własne. W ocenie skarżącego brak więc było podstawy do nałożenia przez organy transportu drogowego kary pieniężnej.

W ocenie Sądu argumentacja taka nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Powyższe uprawnienie udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Konsekwencją tego rozwiązania jest przepis lp. 1.1. załącznika do ustawy, który sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 8.000 złotych wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.

Należy zauważyć, iż art. 4 pkt 3 niniejszej ustawy stanowi, że każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 jest wykonywaniem transportu drogowego i zgodnie z art. 5 ust 1 wymaga posiadania stosownej licencji.

W ocenie Sądu za nietrafne należy uznać argumenty zawarte w skardze wskazujące na to, iż zakupu ciągnika strona dokonała dla potrzeb gospodarstwa rolnego, które prowadzi, a nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Z treści znajdującej się w aktach sprawy faktury VAT nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, że nabywcą ciągnika było P.H.U M. M. Z., stąd też przyjąć należy iż jego zakup był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Stosownie do u.t.d., żeby przejazd mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, pojazd musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika.

Jak wynika z akt sprawy, umowa zlecenia zawarta dniu [...] lutego 2011 r. przez skarżącego z M. K. – kierowcą kontrolowanego pojazdu potwierdza, że kierowca nie był na dzień kontroli pracownikiem strony, a czynności które miał wykonać w okresie od dnia [...] lutego 2001 r. do [...] lutego 2011 r. nie miały cech stałości. Tym samym stosunek prawny łączący strony nie był stosunkiem pracy.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie doszło do spełnienia kumulatywnie wszystkich warunków przewidzianych dla przewozu na potrzeby własne, stąd też przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu [...] lutego 2010 r. słusznie zakwalifikowano jako transport drogowy do którego jest wymagane posiadanie licencji.

Stosownie do art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u. t. d. przedsiębiorca może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych ani psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zatem obowiązkiem przedsiębiorcy jest sprawdzenie, czy osoba, której zamierza powierzyć wykonywanie pracy na stanowisku kierowcy, nie ma przeciwwskazań lekarskich i/lub psychologicznych uniemożliwiających wykonywanie pracy w charakterze kierowcy. W razie stwierdzenia, że kierowca nie posiada odpowiednich badań, przedsiębiorca winien go na nie skierować. Dopiero uzyskanie przez kierowcę zaświadczeń bądź orzeczeń stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych umożliwia powierzenie kierowcy obowiązków związanych z wykonywaniem przewozów w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy.

Podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wymogów ustawowych wystawionego przez stronę postępowania. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym kierowcy do czasu uzyskania wpisu do prawa jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego obowiązani są mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu wydane przez przewoźnika drogowego zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie i spełnianie wymagań ustawowych.

Konsekwencją przyjęcia, że skarżący wykonywał transport drogowy z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym było wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. Przepisy te nie pozostawiają organowi żadnej swobody w zakresie wymierzania kar, w przypadku stwierdzenia naruszeń wymienionych w art. 92 ust. 1 u.t.d. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, w myśl art. 92 ust. 4 u.t.d. określa załącznik do u.t.d.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się zarzucanych mu w skardze naruszeń. Sąd nie stwierdził również uchybień, które winien wziąć pod uwagę z urzędu. Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270, ze zm.).

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji.