Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 465/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych i odmowy prawa do dodatku rodzinnego uchyla decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 8 pkt. 2, art. 10 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z póź. zm.), po rozpatrzeniu odwołania I.K., utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. przez Kierownika Referatu Świadczeń Rodzinnych decyzję z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. i odmowy prawa do dodatku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna R. K. od dnia 2 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2006 r. w wysokości 399,90 zł. natomiast od dnia 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 400,00 zł. miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ pierwszej instancji dokonał zmiany decyzji z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania stronie prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. i odmówił prawa do dodatku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna R. K. od dnia 2 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2006 r. w wysokości 399,90 zł natomiast od dnia 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 400,00 zł. miesięcznie. Od tej decyzji w ustawowym terminie strona wniosła odwołanie, w którym domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zarzuca naruszenie przez Prezydenta Miasta Ś. i podległych jemu pracowników postanowień art. 8 k.p.a., ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, iż nie została poinformowana o obowiązujących przepisach.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 22 sierpnia 2005 r. strona, składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko R. K. ur. [...] r., dołączyła pismo z dnia 4 sierpnia 2005 r. [...] s.c. [...] na okoliczność udzielonego przez pracodawcę urlopu wychowawczego na dziecko R. K., na okres od 27 lutego 2005 r. do 27 lutego 2007 r.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ pierwszej instancji przyznał stronie zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 43,00 zł. miesięcznie na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 400,00 zł. miesięcznie. Decyzja zawierała pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (art. 25 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Decyzją z dnia [....] r. Nr [...], organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia [...] r. Nr [...] i odmówił stronie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem za okres od 2 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2006 r. w kwocie 399,00 zł., a za okres od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 400,00 zł.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż składając wniosek na nowy okres zasiłkowy tj. od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. strona przedłożyła zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w Ś. z dnia 25 lipca 2006 r., z treści którego wynikało, że była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 22 kwietnia 2004 r. do 1 stycznia 2006 r. z tytułu zatrudnienia w [...] s.c. [...]. O zakończeniu zatrudnienia strona nie powiadomiła organu pierwszej instancji. Ponadto organ pierwszej instancji podał, iż pismem z dnia 2 sierpnia 2006 r. nr [...] wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiotowym zakresie. Strona w zakreślonym terminie nie skorzystała jednak z przysługującego Jej uprawnienia.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podniosła, iż nie ponosi winy za to, że w okresie korzystania z urlopu wychowawczego pracodawca zlikwidował działalność gospodarczą. Strona dodała, że utrzymuje się z alimentów w kwocie 400 zł. miesięcznie i poszukuje pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że samo zaświadczenie ZUS-u będące podstawą rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stanowi jedynie domniemanie, że strona nie pozostaje w zatrudnieniu, a nie stanowi dowodu na tę okoliczność.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W tym celu zwrócił się do Urzędu Miejskiego Referat Handlu i Usług o udzielenie informacji dot. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej przez firmę [...] s.c. [...]. W nawiązaniu do tego pisma organ otrzymał informację, iż ww. osoby posiadały zarejestrowaną działalność do dnia 1 stycznia 2006 r.. Ponadto organ pierwszej instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z zapytaniem przez jaki okres pracodawca strony odprowadzał za nią zaliczkę na podatek dochodowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. w piśmie z dnia 26 marca 2007 r. nr [...] podał, że pracodawca strony zaliczkę na podatek dochodowy odprowadzał za okres od 22 kwietnia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.

Z uwagi na okoliczność, iż pismo adresowane do siedziby [...] s.c. [...] w Ś. wróciło z adnotacją , że firma została zlikwidowana, organ pierwszej instancji wezwał byłych pracodawców strony tj. A. T. i M. R., celem złożenia wyjaśnień na okoliczność zatrudnienia strony.

W oświadczeniu z dnia 18 maja 2007 r. A. T. potwierdziła, iż do dnia 1 stycznia 2006 r. strona była zatrudniona w [...] s.c. [...] w Ś.. Równocześnie oświadczyła, że według uzyskanych informacji od wspólnika M. R., strona nie otrzymała świadectwa pracy.

M. R. w swoim oświadczeniu z dnia 23 maja 2007 r. potwierdził fakt zatrudnienia strony w jego firmie i udzielenia urlopu wychowawczego stronie na dziecko R. K.. M. R. oświadczył ponadto, że pomimo nie wydania świadectwa pracy stronie, I. K. była dobrze zorientowana, że pracodawca został zlikwidowany, ponieważ strona zajmuje lokal przy ulicy [...] w Ś. który położony jest w pobliżu ul [...], gdzie mieściła się siedziba zlikwidowanej firmy, a strona przechodząc ulicą [...] widziała, że pracodawca zaprzestał działalności gospodarczej.

Organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...] r. nr [...], wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień na okoliczność ustalenia okresu zatrudnienia w przedsiębiorstwie w [...] s.c. [...] w Ś.. Pismo strona otrzymała w dniu 8 marca 2007 r. (zwrotne poświadczenie odbioru). W nawiązaniu do powyższego pisma strona poinformowała organ pierwszej instancji, iż o zlikwidowaniu działalności gospodarczej przez dotychczasowego jej pracodawcę poinformowała organ realizujący świadczenia rodzinne w dniu 27 listopada 2006 r. ponadto dodała, że nie może przedłożyć świadectwa pracy, ponieważ go nie posiada.

W myśl art. 4 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 2 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z póź. zm.), prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Stosownie do art. 5 ust. 1 wyżej powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł..

Na podstawie art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki. Jednym z tych dodatków jest dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (pkt 2).

Warunki przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego określa art. 10 ust. 1 tej ustawy . Zgodnie z tym przepisem dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych (pkt 1) lub przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (pkt 2). W myśl art. 30 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W rozumieniu ust. 2 pkt 1 tego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Organ odwoławczy wskazuje, iż w przedmiotowej sprawie, zarówno we wniosku z dnia 22 sierpnia 2005 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko R. K. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jak i w decyzji dnia [...] r. Nr [...] organu pierwszej było prawidłowe pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba pobierająca świadczenia rodzinne jest o niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.

Strona będąc prawidłowo pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, pomimo zaprzestania zatrudnienia nie poinformowała o tym fakcie organu pierwszej instancji. Tym samym pobrała nienależne świadczenie rodzinne w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 2 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.

W myśl art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W oparciu o powyższy przepis organ pierwszej instancji dokonał zmiany decyzji z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania stronie prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. i odmówił prawa do dodatku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 2 stycznia 2006r. do 31 stycznia 2006 r. w wysokości 399,90 zł natomiast od dnia 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie 400,00zł. miesięcznie.

Jednocześnie Kolegium wyjaśnia, iż na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jednakże zastosowanie się do dyspozycji tego przepisu ma charakter uznaniowy co oznacza ,że wydanie decyzji w przedmiotowym zakresie sprawie (pozytywnej lub negatywnej), pozostawione jest uznaniu organowi orzekającemu.

Odnosząc się do argumentów strony dotyczących nie wydania przez pracodawcę świadectwa pracy, organ odwoławczy wskazuje na treść art. 97 § 1 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca jest obowiązany niezwłocznie wydać pracownikowi świadectwo pracy w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy. Na podstawie art. 99 § 1 kodeksu pracy pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu I. K. wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji, jako rażąco naruszających prawo.

W uzasadnieniu skargi zarzuca, iż nie została zwolniona z pracy w trybie przewidzianym przez kodeks pracy. Zdaniem skarżącej, w świetle dowodów zaprezentowanych przez organy administracji obu instancji, jej stosunek pracy nadal trwa, "skoro do dziś nie został rozwiązany w sposób prawem przewidziany".

Skarżąca podnosi, iż w świetle orzecznictwa sądowego, pracownik nie może ponosić konsekwencji ignorowania przez pracodawcę podstawowych obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Odnosząc się do twierdzeń organu, iż była dobrze zorientowana, że pracodawca został zlikwidowany, ponieważ zajmuje lokal, który położony jest w pobliżu siedziby zlikwidowanej firmy i przechodząc ulicą [...] widziała, że pracodawca zaprzestał działalności gospodarczej, skarżąca oświadczyła, iż ma za małe doświadczenie życiowe i brak jej odpowiedniej wiedzy fachowej, aby prowadzić czynności obserwacyjne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią postanowienia ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr. 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl art. 4 ust. 2 pkt. 1 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł..

Na podstawie art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki. Jednym z tych dodatków jest dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (pkt 2).

Warunki przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego określa art. 10 ust. 1 tej ustawy . Zgodnie z tym przepisem dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych (pkt 1) lub przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (pkt 2).

Problem będący przedmiotem oceny Sądu sprowadza się do ustalenia, czy w świetle okoliczności faktycznych sprawy, mamy do czynienia z nienależnie pobranym zasiłkiem rodzinnym i dodatkiem do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W myśl art. 30 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Nienależne świadczenia rodzinne są niewątpliwie przymusowymi należnościami o charakterze zobowiązań publicznoprawnych, które są ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego.

W rozumieniu przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Powstanie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ma w tym przypadku charakter następczy, gdyż wynika ze zmiany stanu faktycznego, która nastąpiła już po wydaniu decyzji ustalającej prawa strony do świadczeń rodzinnych. Obowiązek zwrotu świadczeń jest uzależniony wtedy od tego, czy strona była pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie przyznanych jej świadczeń. Decyzja przyznająca świadczenie winna zawierać pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (art. 25 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Przesłanką ustalenia odpowiedzialności strony zobowiązanej do zwrotu świadczenia jako nienależnego będzie zatem ustalenie, iż przedstawiając stan faktyczny działała świadomie. Z tego punktu widzenia, w praktyce warunkiem ustalenia, że strona pobrała świadczenia nienależne, będzie stwierdzenie, iż strona miała możliwość zapoznania się z przepisami regulującymi przesłanki nabywania świadczeń rodzinnych oraz, że świadomie zataiła przesłanki, które w sposób negatywny warunkują pobieranie przyznanych jej świadczeń. Takie uwarunkowanie odpowiedzialności strony jest uzasadnione brzmieniem art. 9 k.p.a., który uchyla w postępowaniu administracyjnym działanie zasady ignorantia iuris nocet.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, Sad uznał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie można jednoznacznie przyjąć, iż skarżąca świadomie zataiła informację ustaniu zatrudnienia z powodu likwidacji przez pracodawcę działalności gospodarczej. Pracodawca bowiem nie zwolnił skarżącej z pracy w sposób przewidziany prawem. W trakcie przeprowadzonego przez organ administracji postępowania wyjaśniającego oświadczył, iż nie otrzymała ona świadectwa pracy.

Sad podziela argumenty skarżącej, iż nie powinna ona ponosić ujemnych konsekwencji prawnych ignorowania przez pracodawcę podstawowych obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w postaci pozbawienia jej przez to należnych środków z pomocy społecznej. W sytuacjach takich, jak rozpatrywana, organ stosujący prawo zawsze staje przed koniecznością wyboru między konkurującymi ze sobą wartościami. Z jednej strony istnieje ważny interes publiczny wyrażający się w skutecznym zabezpieczeniu przed nadużyciami przy korzystaniu z różnych środków pomocy społecznej. Wszelako z drugiej strony powinien być uwzględniony także interes osób należących do tej kategorii, które znajdują się w rzeczywistej potrzebie, szczególnie rodzin, zmuszonych do korzystania z form pomocy społecznej. Tam, gdzie jest to możliwe organy stosujące prawo powinny przyjmować rozwiązania, które najpełniej urzeczywistnią normy i wartości wynikające z Konstytucji RP, zobowiązujące Państwo, aby prowadząc politykę społeczną i ekonomiczną uwzględnianiało dobro rodziny. Jednym z przejawów tej polityki jest pomoc ze strony władz publicznych, udzielana rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Do szczególnej pomocy władz publicznych mają prawo rodziny wielodzietne, a także niepełne (art. 71 ust. 1). Świadczenia rodzinne mają charakter roszczeniowy, są typem trwałej pomocy udzielanej przez państwo z powodu potrzeby ochrony rodziny niepełnej, czy wielodzietnej.

W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 420/98, niepublik.).

Zdaniem Sądu, organ administracji winien w toku ponownego rozpatrywania sprawy ustalić, czy skarżąca wiedziała o zmianach mających wpływ na jej prawo do pobierania świadczenia rodzinnego i dodatku do tego świadczenia, czyli o ustaniu zatrudnienia z powodu likwidacji przez pracodawcę działalności i świadomie nie powiadomiła o tym fakcie organu wypłacającego świadczenia rodzinne.

Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. W państwie prawa tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.

Jak wspomniano na wstępie rozważań, Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie czyniąc w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych. Jednakże taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę. W przeciwnym razie Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdyż mogło to rzutować na wynik sprawy, a Sądowi uniemożliwia prześledzenie przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).