Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 53/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Informacja publiczna
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 5, art.6,art.14,art.16,art.22
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R.K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prokuratora Rejonowego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] roku w terminie 14 dni, II. zasądza od Prokuratora Rejonowego na rzecz skarżącego R.K. kwotę 233,73 (dwieście trzydzieści trzy złote siedemdziesiąt trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] września 2011r. R.K. zwrócił się do Prokuratora Rejonowego z wnioskiem o udostępnienie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumentów z akt podręcznych sprawy sygn. akt [...], a w szczególności dokumentów urzędowych, danych publicznych, sposobu załatwiania i przyjmowania spraw, decyzji podjętych w sprawie. Niezależnie od powyższego strona zwróciła się również o sporządzenie i doręczenie kopii następujących dokumentów: lp 2048 (E 08.12.09/56wg wykazu korespondencji ekspediowanej – decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.), lp. 2472 (E 16.12.09/43 – zawiadomienie o decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.) oraz lp. 2466 (E 16.12.09/37 – inne pismo do US z dnia [...] grudnia 2009 r. ).

W odpowiedzi na powyższe Prokurator Rejonowy pismem z dnia [...] września 2011 r. [...] poinformował R.K., iż jego wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ akta podręczne prokuratora w sprawie karnej pozostającej w biegu, w tym przypadku będącej na etapie postępowania sądowego nie stanowią informacji publicznej, zaś udostępnienie dokumentów znajdujących się w niech, wiązałoby się z odpowiedzialnością karną z tytułu popełnienia czynu karalnego, o którym mowa w art. 231 § 1 kk i ewentualnie art. 241 § 1 kk. Organ podkreślił, iż dostęp do akt sprawy znajdującej się na etapie postępowania sądowego w całości regulują przepisu art. 156 kpk. Organ wyjaśnił, że powyższe uwagi dot. również dokumentów wyekspediowanych z prokuratury o liczbach porządkowych 2048, 2472, 2466.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. R.K. wniósł o uznanie, iż Prokurator Rejonowy pozostaje w bezczynności, odmawiając wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej zawartej w dokumentach znajdujących się w aktach podręcznych sprawy sygn. [...]. Strona podkreśliła, iż działanie organu jest w tym zakresie bezprawne i pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 61 Konstytucji RP. W ocenie strony akta zakończonego postępowania przygotowawczego podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W tym zakresie strona powołała orzeczenia NSA wydane w sprawach o sygn. akt II SA 3572/02, OSK 1113/04 i in.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, iż zawarte we wniosku żądanie udostępnienia informacji publicznej dotyczyło wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach podręcznych prokuratora [...], a więc w istocie to żądanie udostępnienia całych akt. W ocenie organu tak sformułowany wniosek, zmierza do ominięcia przez skarżącego trybu udostępniania akt takiego postępowania przewidzianego w art. 156 kpk. Ponownie organ podkreśli, tak jak w odpowiedzi udzielonej wcześniej skarżącemu, iż udostępnienie na tym etapie akt podręcznych, narażałoby go na odpowiedzialność karną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art.1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej nazywana w skrócie ppsa, kontrola ta odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1-4 tego przepisu

Skarga jako uzasadniona zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 61 Konstytucji RP określa treść prawa do informacji poprzez wskazanie, jakie informacje obywatel może uzyskać o działalności organów władzy publicznej, a także osób pełniących funkcje publiczne. W ustępie 3 art. 61 Konstytucji przewidziano ograniczenie w prawie do uzyskiwania tej informacji ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób

i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Tak zatem ustawa zasadnicza dopuszcza ograniczenie prawa do informacji zastrzegając jedynie, że może to nastąpić

w przepisie rangi ustawowej, co wynika z treści ust. 4 art. 61 Konstytucji.

Art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) w ust. 1 przewiduje, iż każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, a w ust. 2, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W art. 6 udip wskazane zostały przykładowo rodzaje informacji podlegające udostępnieniu.

Określone w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcie informacji publicznej wskazuje, że jest nią każda informacja o sprawach publicznych,

a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 omawianej ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się opisaną wyżej treścią art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Uwzględniając wszystkie te aspekty, można zatem przyjąć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne

w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, którym przysługuje walor informacji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.

Zgodnie z nakazem zawartym w art. 4 ust. 1 ustawy do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów

o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści art. 2 ustawy wynika, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, a nadto od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada, na dysponenta takiej informacji, obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy).

W art. 5 powołanej ustawy uregulowano zagadnienia dotyczące ograniczenia prawa do informacji publicznej. Przede wszystkim prawo to podlega ograniczeniu w zakresie

i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz

o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Ponadto podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia

i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Omawiany przepis w ust. 3 stanowi,

iż nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności

w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Z kolei ograniczenia dostępu do informacji w sprawach,

o których mowa w ust. 3, nie naruszają prawa do informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw (ust. 4).

Stosownie do dyspozycji art. 14 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.

Treść omawianych przepisów oraz powszechnie przyjęte szerokie rozumienie przedmiotu regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazują na konieczność uznania, że udostępnienie informacji publicznej winno być regułą, zaś przypadki odmowy jej udostępnienia wyjątkami interpretowanymi ściśle ( zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Warszawie z dnia 14 stycznia 2010 roku w spr. II SAB/Wa 200/09, w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2010 roku w spr. II SA/Gd 128/10, w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2010 roku w spr. II SAB/Kr 33/10 ).

W tym miejscu należy wskazać, że żądanie udzielenia informacji w pierwszej kolejności podlega ocenie w aspekcie tego, czy dotyczy informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oraz czy informacja taka jest w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że czynności proceduralne podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej poprzedzające ustalenie, że żądana informacja stanowi informację publiczną, nie są prowadzone w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wniosek nie wszczyna postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2007 roku w spr. I OSK 50/06 ). Omawiana ustawa przewiduje wydanie decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy organ odmawia ujawnienia czegoś (faktu, dokumentu, czynności), co stanowi informację publiczną w rozumieniu jej przepisów. W sytuacji zatem, kiedy żądana informacja nie jest informacją publiczną, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zarówno nie ma podstaw do stosowania trybu określonego w art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak również nie istnieje możliwość wezwania do uzupełnienia braków podania w oparciu o art. 64 § 2 kpa. Wobec tego dopuszczalną i właściwą formą odniesienia się do takiego wniosku, jest pismo zawiadamiające o braku możliwości zastosowania do wniosku przepisów ustawy

o dostępie do informacji publicznej (zobacz postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 marca 2010 roku w spr. I OSK 405/10, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : Krakowie z dnia 30 stycznia 2009 roku

w spr. II SAB/Kr 109/08, w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2010 roku w spr. II SA/Gd 128/10, w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 roku w spr. II SAB/Wa 184/10 ).

Prokurator, w świetle powołanych przepisów, jest niewątpliwie podmiotem objętym regulacją ustawowy o dostępie do informacji publicznej. To oznacza, co do zasady,

że jest objęty on hipotezą z art. 4 ust. 1 ustawy. Prokurator jest podmiotem, który dysponuje informacją o charakterze publicznym i w sytuacji kiedy udostępnienie tej informacji nie jest wyłączone z uwagi na jej charakter - informacja niejawna lub stanowiąca tajemnicę ustawowo chronioną ( o których to wyłączeniach mowa w art. 5 ust 1 ustawy), obowiązany jest do jej udostępnienia. Za stanowiskiem takim przemawia brzmienie art. 5 ust 3 i 4 ustawy. Przepis art. 5 ust 3 mówi wprost

o dostępie do informacji z postępowań karnych (we wskazanym w nim zakresie), natomiast art. 5 ust 4, przesądza, iż organy prowadzące postępowania (między innymi karne) mają obowiązek udostępniania informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw. Konkludując – przepisy te przesądzają, iż organy prowadzące między innymi postępowanie karne, a zatem prokurator w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego, jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji, a niezależnie od ograniczeń o których mowa w art. 5 ust 3 – w zakresie udostępniania informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania.

Skoro prokuratura mieści się w pojęciu organu władzy publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 omawianej ustawy, zatem akta prowadzonego przez prokuratora postępowania przygotowawczego stanowią informację o działalności organów publicznych. Tym samym bezspornym jest, iż spełniają określone w ustawie o dostępie do informacji publicznej warunki zarówno przedmiotowe, jak i podmiotowe (zobacz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2003 roku

w spr. II SA 3572/02). Nie budzi wątpliwości, że akta postępowania przygotowawczego stanowią szczególny rodzaj informacji publicznej, są bowiem zbiorem materiałów zawierającym wszelkie informacje i dowody zebrane w toku tego postępowania. Materiały takie mają charakter poufny i nie mogą być przedmiotem zwykłego obrotu jakiemu podlegają dokumenty o mniej sformalizowanym charakterze. Ten rodzaj informacji publicznej może być udostępniony tylko w określony sposób

i przy zachowaniu stosownej formy.

W tym miejscu należy odwołać się do przepisu art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), zgodnie z którym jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w toku postępowania przygotowawczego, stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Za zgodą prokuratora, akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Obrońca i podejrzany mają prawo do przejrzenia akt sprawy przed końcowym zaznajomieniem ich z materiałami postępowania. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania karnego, które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt

w trakcie trwającego postępowania przygotowawczego wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z ustawy o dostępie do informacji publicznej. A zatem wniosek skarżącego o udostępnienie akt podręcznych na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mógł być uwzględniony.

Analiza powyżej przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że odmienny tryb dostępu do akt, dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego.

Nie odnosi się on natomiast do spraw zakończonych w zakresie prowadzonego postępowania przygotowawczego i to niezależnie od tego, w jaki sposób nastąpiło to zakończenie. W takich sprawach znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej (zobacz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 roku w spr. I OSK 647/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi z dnia 6 lipca 2011 roku w spr. II SAB/Łd 22/11).

Na tle powyższych rozważań pojawia się kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego jako całości.

W tym zakresie Sąd w całości akceptuje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 29 października 2009 roku w spr. I OSK 714/09, odwołujący się do poglądów piśmiennictwa, według którego akta (sądowe, prokuratorskie, administracyjne) jako zbiór różnego rodzaju informacji, to jest takich, które są informacja publiczną i takich, które jej nie stanowią, nie są jako całość informacją publiczną i nie powinny być co do zasady w całości udostępniane (patrz: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz praktyczny", Warszawa 2008, s. 21). W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż stanowisko to umacnia brzmienie art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który to przepis określa jedno

z uprawnień tworzących prawo do informacji publicznej jako uprawnienie do wglądu do dokumentów, a przywołany przepis nie normuje dostępu do akt sprawy, gdyż jest to unormowanie różniące się od regulacji art. 73 § 1 kpa, w którym to przepisie jest mowa o "umożliwieniu stronie przeglądania akt sprawy" (por. Mariusz Jabłoński "Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym", PRESSCOM Sp. z o.o., Wrocław 2009, s. 134). Udostępnianie akt sprawy przewidują także przepisy art. 156 § 1 oraz § 5 i § 5a Kodeksu postępowania karnego, tak więc zarówno wykładnia gramatyczna art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak

i wykładnia systemowa nie pozwalają na utożsamienie "wglądu do dokumentów"

z "wglądem do akt sprawy", czy też z "prawem przeglądania akt sprawy". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, normuje uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych. Przepis ten, jak i pozostałe normy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie reguluje dostępu do akt sprawy jako zbioru dokumentów. Dostęp do akt spraw prowadzonych przed organami państwa, pozostaje zatem poza regulacją ustawy

o dostępie do informacji publicznej. W tym znaczeniu akta zakończonego postępowania karnego jako całość nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zarazem jednak Sąd aprobuje to orzecznictwo, w którym podkreśla się, że przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 156 § 5 i 5a) dotyczące dostępu do akt postępowania przygotowawczego odnoszą się jedynie do spraw będących w toku, natomiast nie odnoszą się do spraw już zakończonych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2005 roku w spr. OSK 1113/04 i z dnia 6 marca 2008 roku w spr. I OSK 1918/07 ). Z tym jednak zastrzeżeniem, że w takiej sytuacji zastosowanie znajduje ustawa o dostępie do informacji publicznej, ale nie chodzi tu o dostęp do akt (wyodrębnionego zbioru dokumentów i innych nośników różnorodnego rodzaju informacji co do zasady mającego na celu utrwalenie przebiegu postępowania) postępowań karnych zakończonych umorzeniem postępowania, lecz o dostęp do informacji publicznej (o działaniu organu władzy publicznej w tej konkretnej sprawie),

w tym do poszczególnych dokumentów będących nośnikami informacji publicznej

(w tym dokumentów urzędowych) zawartych w aktach tego postępowania.

W ocenie Sądu, nie tyle akta postępowania jako całość, lecz właśnie zawarte

w tych aktach nośniki informacji publicznej, stanowią źródło informacji o działaniu organów władzy publicznej. W związku z tym, na podstawie danych zawartych w takich aktach, może być udzielona informacja publiczna (tu: o sposobie działania prokuratury jako organu władzy publicznej), co nie jest równoznaczne z obowiązkiem udostępnienia (całości) akt postępowania przygotowawczego (wyodrębnionego zbioru dokumentów i innych nośników informacji, w tym informacji publicznej), czy nawet poszczególnych dokumentów zawartych w tych aktach. W każdym jednakże razie, istnieje prawo do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, w tym o organizacji i pracy organów prowadzących postępowanie,

w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw (art. 5 ust. 4 powołanej ustawy). Niemniej jednak pojęcia "informacji o sprawach", o których mowa w art. 5 ust. 3, nie można wprost utożsamiać z uzyskiwaniem dostępu do akt tych spraw. Nadto ustawa zgodnie ze swoim założeniem pozwala udzielać informacji

o sprawach rozstrzyganych we wspomnianych postępowaniach tylko w stosunku do "osób pełniących funkcje publiczne", kładąc tym samym tamę zainteresowaniu osób postronnych sprawami osób prywatnych lub tajemnicą przedsiębiorcy ( zobacz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2011 roku

w spr. II SAB/Po 1/11 ).

Oczywiście nie do każdej informacji publicznej jest dostęp stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy. Jak już zostało powiedziane, jeżeli postępowanie karne jest na etapie postępowania przygotowawczego, to będą miały stosownie do art. 1 pkt 2 ustawy, zastosowanie przepisy karne. Jeżeli natomiast nie mają w sprawie zastosowania przepisy ustaw szczególnych ( np. kodeksu postępowania karnego ) wtedy informację publiczną można uzyskać na podstawie ustawy o dostępie do in formacji publicznej. Podmiot uprawniony do udzielenia informacji publicznej udziela informacji albo odmawia udzielenia, gdy informacja ta jest tajemnicą ustawowo chronioną. Może to dotyczyć całości wszystkich dokumentów albo niektórych z nich. Podmiot uprawniony w takim wypadku winien odmówić udzielenia informacji publicznej wskazując przyczyny stanowiące podstawę odmowy albo podać, że jest to tajemnica państwowa lub służbowa, której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 roku o ochronie informacji niejawnych ( Dz.U. nr 182 poz. 1228 ) albo może odmówić z powodu prywatności. Postępowanie nie może zakończyć się umorzeniem, a wydaniem stosownej decyzji ( art. 16 ust. 1 ustawy ). Jeżeli odmowa informacji publicznej następuje na podstawie prywatności, to winno znajdować się pouczenie , że po wyczerpaniu środków zaskarżenia służy powództwo do sądu powszechnego w myśl art. 22 ustawy ( zobacz wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2005 roku w spr. OSK 1113/05 ).

W tym miejscu wskazać należy, że czym innym jest odmowa prawa dostępu do informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 22 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś zupełnie czym innym odmowa dostępu do informacji, która informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy nie jest. W pierwszym przypadku brak rozstrzygnięcia we właściwej formie procesowej przesądza

o konieczności oceny owego braku w kontekście ewentualnej bezczynności organu. Natomiast w drugim przypadku nie sposób mówić o bezczynności jeśli organ poinformował zainteresowanego (chociażby zwykłym pismem), iż treści będące przedmiotem sporu nie są informacjami publicznymi (o ile rzeczywiście takiego charakteru nie mają).

W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. W tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli działania zgodnego z wnioskiem, a nie odmowy. Przedstawienie informacji zupełnie innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji zupełnie wymijającej, może powodować jego wątpliwości co do tego, czy organ nie narusza przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i czy nie pozostaje w bezczynności. Przed tego typu czynnością sąd dokonuje oceny charakteru prawnego działań dokonanych przez organ administracji publicznej i ich kwalifikacji z punktu widzenia swojego zakresu właściwości. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku, gdy uznaje, iż żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie ustawy

o dostępie do informacji publicznej. W przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynność organu w zakresie informacji publicznej ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosków.

Należy w tym miejscu stwierdzić, że celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwianiu sprawy. W przypadku bezczynności organu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, pozytywne rozstrzygnięcie, czyli uwzględnienie skargi, może prowadzić jedynie do nakazania organowi załatwienia wniosku podmiotu domagającego się udostępnienia informacji publicznej w sposób wynikający z ustawy z o dostępie do informacji publicznej, natomiast sąd administracyjny nie może w wyroku przesądzać sposobu załatwienia sprawy.

W kontrolowanej sprawie skarżący, w piśmie z dnia [...] września 2011 roku skierowanym do Prokuratora Rejonowego domagał się, z odwołaniem do ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienia dokumentów z akt podręcznych Prokuratora o wskazanej sygnaturze, w szczególności dokumentów urzędowych, danych publicznych, sposobu załatwiania i przyjmowania spraw, decyzji podjętych w sprawie i niezależnie od tego o sporządzenie i doręczenie kserokopii indywidualnie określonych dokumentów.

Stosując wyżej opisane zasady dostępu do informacji publicznej w szczególności

w zakresie akt postępowania przygotowawczego, prokurator zobowiązany był

w pierwszej kolejności dokonać oceny czy składający wniosek domaga się dostępu do akt jako całości czy dostępu do określonych dokumentów. Jeśli Prokurator zakwalifikował wniosek w całości, bądź tylko części, jako zasadny wtedy powinien ocenić, które z żądanych dokumentów dotyczą informacji publicznej, to jest stanowią dokumenty urzędowe lub inne nośniki informacji o działaniu władzy publicznej, jaką jest Prokuratura. Dopiero w takiej sytuacji Prokurator mógłby rozważyć, co do której informacji należy zapewnić skarżącemu wgląd, a którą informację można udostępnić skarżącemu w innej formie (np. w drodze pisemnego wyjaśnienia). Prokuratora obciążał obowiązek badania czy nie zaistniały ustawowe przeszkody do udzielenia żądanej informacji, w całości albo w części, o których mowa w art. 5 powołanej ustawy. Tak zatem Prokurator zobowiązany był dokonać czynności materialno– technicznej udzielając dostępu do informacji albo, stosownie do przepisów art. 14, 16 i 22 ustawy, wydać decyzję odmowną lub udzielić pisemnie odpowiedzi, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej.

Tymczasem Prokurator nie dokonał żadnej z takich czynności. Jak się okazuje

w piśmie z dnia [...] września 2011 roku, Prokurator poinformował zainteresowanego, że akta podręczne prokuratora nie stanowią informacji publicznej. Jednocześnie Prokurator pouczył, że dostęp do akt sprawy znajdującej się na etapie postępowania sadowego reguluje przepis art. 156 kpk. Nadto zawarł stwierdzenie, że w przypadku jakiegokolwiek "upublicznienia" dokumentów z tych akt, osoba odpowiedzialna podlegałaby odpowiedzialności karnej.

Powyższy sposób załatwienia sprawy narusza wszystkie powołane wyżej przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W pierwszej kolejności Sąd, odwołując się do swoich wcześniejszych rozważań stwierdza, że akta podręczne prokuratora, tak samo jak akta zakończonego postępowania przygotowawczego, mogą zawierać informacje publiczne, a tym samym brak dostępu do nich lub brak decyzji odmawiającej dostępu, stanowi o bezczynności organu. W świetle rozważań opisanych wyżej postępowanie przygotowawcze zostało zakończone dlatego przepis art. 156 kpk nie znajduje zastosowania. Podniesiona w odpowiedzi na skargę argumentacja, wskazująca na przeznaczenie tych akt, nie odbierają przymiotu informacji publicznej. Udzielona informacja dotyczy bowiem treści, jakie dokumenty te mogą zawierać. Nie są to jednak przesłanki odmawiające oznaczonej zawartości aktom podręcznym charakteru dokumentów zawierających informację publiczną. Powtórzyć w tym miejscu należy, że o ile wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlegać będzie rygorom art. 156 Kodeksu postępowania karnego, to już akta zakończonego postępowania przygotowawczego i to niezależnie od tego,

w jaki sposób zostało ono zakończone – rygorom ustawy o dostępie do informacji publicznej ( zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Łodzi z dnia 6 lipca 2011 roku w spr. II SAB/Łd 22/11, w Gliwicach z dnia 6 lipca 2011 roku w spr. II SAB/Gl 22/11, w Krakowie z dnia 28 września 2010 roku w spr. II SAB/Kr 70/08 ).

Udzielona odpowiedź nie może zostać także uznana za równoznaczną

z zakwalifikowaniem całego wniosku jako żądania dostępu do informacji niebędacą

w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy informacją publiczną, skoro zainteresowany chociażby w części wskazał na dokumenty jednoznacznie zindywidualizowane. Nie może także zostać uznana za równoznaczną z informacją, że w aktach podręcznych brak wskazanych dokumentów zatem wystąpił brak informacji publicznej o charakterze przedmiotowym.

W konkluzji oceny czynności podjętej przez Prokuratora wypada stwierdzić,

że rozstrzygnięcie tego czy i w jakim zakresie uzasadniona byłaby odmowa udzielenia informacji publicznej jest w niniejszej sprawie kwestią wtórną wobec faktu,

iż Prokurator w ogóle nie rozpatrzył wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tym samym skarżący zasadnie zarzucił organowi bezczynność w omawianym zakresie.

W stwierdzonym stanie sprawy Sąd zobowiązał Prokuratora Rejonowego

do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2011 roku w terminie 14 dni.

Tak określony obowiązek nie przesądza jednak tego, czy w dalszym postępowaniu wnioskowana informacja publiczna zostanie udostępniona skarżącemu, a jeśli tak się stanie to czy w pełnej żądanej formie. Możliwe jest bowiem, że dana informacja nie powinna zostać w ogóle udostępniona bądź też nie w sposób i nie w formie określonej przez wnioskodawcę (art. 14, art. 16 ust. 1 i art. 22 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Ocena w tym zakresie należy do dysponenta informacji publicznej, który wyjaśni, czy wszystkie dane mogą zostać ujawnione, czy też całość lub część z nich objęta jest tajemnicą, a jeśli tak, to jakiego rodzaju, i w związku z tym dane te podlegają ochronie. Prokurator rozpoznając wniosek skarżącego zastosuje się jednak do uwag i wskazań przedstawionych wyżej, przede wszystkim zaś do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. działając na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał Prokuratora Rejonowego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2011 r., w terminie 14 dni, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Nadto, na podstawie art. 205 § 1 i art. 212 § 1 w zw. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł w przedmiocie kosztów, uwzględniając wniosek z dnia [...] grudnia 2011 r. (złożony na rozprawie) w części obejmującej zwrot uiszczonego wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz kosztów dojazdu do sądu.