Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 821/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Gospodarka gruntami
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009r. sprawy ze skargi Miasta Poznania na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. /-/ B. Drzazga /-/W. Batorowicz /-/A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym z dnia [...] 1977 r., Repertorium [...], Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10/74, poz. 64) nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] z mapy nr [...], nr rej. gr. [...], o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], o wartości ustalonej na kwotę [...] zł, w zamian za oddaną w użytkowanie wieczyste na rzecz S. K.-G. w [...] części, K. K.-W. w [...] części i Z. S.-K. w [...] części nieruchomość zamienną położoną w P. przy ul. [...] o pow. [...] m² (na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w . z dnia [...] stycznia 1977 r., nr [...]). W akcie notarialnym z dnia [...]lutego 1977 r. powołano się na decyzję z dnia [...] października 1976 r. nr [...]Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. Biuro Planowania Przestrzennego w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego Trasy [...] na odcinku od mostu[...]do Alei [...], zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym w dniu 22 sierpnia 1975 r. przez Wojewodę Poznańskiego.

Decyzją z dnia [...] marca 1980 r. znak [...]Zarząd Gospodarki Terenami rozwiązał umowę z dnia [...] lutego 1977 r., nr repertorium [...], o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz S. K.-G. w ¼ części, K.K.-W. w ¼ części i Z. S.-K. w ½ części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Spadek po zmarłej S. K.-G. nabyli po połowie B. K. i K. K.-W. (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 listopada 1992 r., sygn. akt [...]).

W dniu 1 marca 1999 r. K. K.-W., Z. S.-K., H. K. i B. K. skierowali do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] wskazując, iż wymieniona nieruchomość nie została w pełni wykorzystana na cele komunikacyjne (trasę szybkiego ruchu - ul. [...] i [...]). Pismem z dnia 24 marca 1999 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zawiadomił wnioskodawców, iż wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] obr. [...], ark. mapy [...], działka nr [...], stanowiącej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa działkę nr [...], zapisaną w KW nr [...] jako własność S. K.-G. , K. K.-W. i Z. S.-K.

W trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 10 grudnia 1999 r. ustalono, iż działka nr [...], będąca przedmiotem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest w całości zagospodarowana drogą utwardzoną drogą dojazdową do Zakładów Spirytusowych oraz utwardzonym parkingiem, od strony trafostacji pas zieleni nieurządzonej, niezagospodarowanej oraz jedno drzewo; od ul. [...] pas zieleni (trawnik), a od strony ul. [...]część chodnika asfaltowego i część ulicy; w pasie zieleni od ul. [...] znajduje się słup reklamowy, a od strony działki nr [...], w granicy z działką nr [...] znajduje się płot; w pasie zieleni znajduje się właz Telekomukacji, gazociąg, a od strony ul. [...] kable podziemne wysokiego napięcia.

Zarząd Dróg Miejskich w piśmie z dnia 5 stycznia 2001 r. podał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] października 1976 r. nr [...]o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Trasy [...] na odcinku od Mostu [...] do Alei [...]oraz w oparciu o plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego na działce nr [...] została zrealizowana jezdnia ulic [...] i [...], dojazd do nieruchomości budowlanej i miejsca postojowe, a nadto na działce tej zrealizowano sieć kanalizacyjną, wodociągową, gazową, przewody telekomunikacyjne i elektroenergetyczne. Zarząd stwierdził również, iż planu realizacyjnego dla przedmiotowej inwestycji w archiwach Zarządu nie odnaleziono.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. ([...]) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. zatwierdził, projekt podziału nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], obręb P. ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m², z której wydzielono działkę nr [...] o pow. [...] m² i przeznaczoną do zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. ([...]) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. w pkt I zwrócił Z. S.-K. w 1/2 części, K. K.-W. w 3/8 części oraz B. K. w 1/8 części część nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], obr. P., ark. mapy [...]; w pkt II zobowiązał wyżej wymienione osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. wskazanej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania i określił części odszkodowania przypadające od każdej z osób, na których rzecz nastąpił zwrot częsci nieruchomości; w pkt III odmówił wyżej wymienionym zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. P., ark. mapy[...]; w pkt IV umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek H.K. o zwrot części nieruchomości z księgi wieczystej KW nr [...]opisanych w pkt I i III tej decyzji.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] października 2004 r. ([...] ) uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2004 r. ([...]) w części dotyczącej zwrotu na rzecz wnioskodawców działki nr [...]o pow. [...] m² (pkt I i II) z uwagi na fakt, iż Prezydent Miasta orzekł w sprawie zwrotu nieruchomości należącej do Miasta P. w sprawach tych zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., OPS 1/03 (ONSA 2003/4/115), organ ten podlega wyłączeniu.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. ([...]) Wojewoda Wielkopolski wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]oznaczonej w ewidencji gruntów: obr. P., ark. mapy [...], działka nr [...].

W trakcie ponownych oględzin w dniu 23 listopada 2006 r. dokonanych przez organ I instancji ustalono, iż na działce nr [...]znajduje się skarpa przy budynku trafostacji, dojazd asfaltowy do parkingu położonego z tyłu trafostacji, fragment miejsc postojowych oraz fragment zieleni od ul. [...].

Zarząd Dróg Miejskich w piśmie z dnia 11 grudnia 2006 r. podał, że Trasa [...] na odcinku od Mostu [...] do Alei [...] realizowana była w 1977 r., zaś ul. [...] zaliczona została do kategorii dróg gminnych.

W piśmie z dnia 4 kwietnia 2007 r. Urząd Miasta P. Wydział Urbanistyki i Architektury poinformował Starostę P., iż przedmiotowa działka nr [...] w dniu 23 lutego 1999 r. objęta była miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania (uchwała Rady Miejskiej Poznania z dnia 6 grudnia 1994 r. nr X/58/II/94), a teren, na którym się znajduje przedmiotowa działka, oznaczony był w planie symbolem I.CM1.mu - teren zabudowy śródmiejskiej mieszkalno-usługowej ogólnomiejskiej (centrotwórczej) z usługami podstawowymi: przedszkola, szkoły, przychodnie, handel i drobne rzemiosło, zieleńce, parki, skwery, ulice dojazdowe, lokalne, zbiorcze; ponadto w latach 1996-1998 sporządzona została koncepcja zagospodarowania [...], zgodnie z którą wnioskowana nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami. Urząd Miasta wyraził w tym piśmie opinię, iż przedmiotowa działka w dniu złożenia wniosku mogła być samodzielnie zagospodarowana zgodnie z obowiązującym planem miejscowym pod warunkiem wywiązania się z przepisów dotyczących ochrony zabytków.

W dniu 26 października 2007 r. sporządzono operat szacunkowy w celu określenia wartości działki nr [...]; według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny wartość tę określono na [...] zł; wartość nieruchomości według stanu na datę zwrotu i cen na dzień wyceny określono na [...]zł; zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości ustalono na [...]zł; aktualną wartość rynkową nieruchomości określono na kwotę [...]zł.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 141 ust. 2 i 4 w zw. z art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), Starosta P. w pkt I zwrócił Z. S.-K. w 1/2 części, K. K.-W. w 3/8 części oraz B. K. w 1/8 części, część nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...]o pow. [...]ha, obr. P., ark. mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...]jako własność Miasta P.; w pkt II zobowiązał wyżej wymienione osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. następujących kwot: Z. S.-K. do zwrotu [...]zł, K. K.-W. do zwrotu [...]zł i B. K. do zwrotu [...]zł, łącznie kwoty [...]zł oraz określił sposób uiszczenia wyżej wymienionych kwot i rygory związane z niezaspokojeniem wierzyciela we wskazanym terminie.

W uzasadnieniu przedstawiono ustalony stan faktyczny; organ I instancji zwrócił uwagę między innymi na to, że Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego pozyskał z Zarządu Dróg Miejskich w P. fragment mapy zasadniczej z wykreśloną linią graniczną ul. [...], zgodnie z którą działka nr [...] wchodzi w linie rozgraniczające ulicy, a Zarząd Dróg Miejskich w piśmie z dnia 5 stycznia 2001 r. podał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] października 1976 r. nr [...]o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Trasy [...] na odcinku od Mostu [...] do Alei [...] oraz w oparciu o plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego na działce nr [...]ostała zrealizowana jezdnia ulic [...] i [...], dojazd do nieruchomości budowlanej i miejsca postojowe oraz uzbrojenie. Organ I instancji dalej zaznaczył. iż nie udało się pozyskać planu realizacyjnego inwestycji stanowiącej załącznik do ww. decyzji, jednakże do sprawy nr [...], dotyczącej nieruchomości sąsiedniej, pozyskano z Zarządu Dróg (pismo z dnia 12 stycznia 2001 r. nr [...]) mapę zasadniczą, na której kolorem zielonym rozgraniczono teren drogowy od terenu niewykorzystanego na ten cel. Organ w oparciu o zgromadzoną dokumentację ustalił, iż pas zieleni znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę, zatem część działki nr [...] zajęta pod zieleń należy do ulicy [...]; na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, a zajętej pod jezdnie, ulice, chodnik i pas zieleni, zrealizowano cel nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, natomiast pozostała część znajduje się poza układem komunikacyjnym, a zatem nie zrealizowano na niej celu wywłaszczenia. Organ podkreślił także, iż z mapy zasadniczej z wykreśloną linia graniczną ulicy [...]- narożnik ul. [...] (zał. do pisma Zarząd Dróg Miejskich z dnia 11 grudnia 2006 r.) wynika, iż działka nr [...]znajduje się poza liniami granicznymi ulicy. Organ wskazał także na możliwość samodzielnego zagospodarowania działki w dacie złożenia wniosku o zwrot, zgodnie z obowiązującym planem miejscowym pod warunkiem wywiązania się z przepisów dotyczących ochrony zabytków.

Na uzasadnienie rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 2, art. 140 ust. 1 i 3, art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ponadto art. 216 ust. 1 tej ustawy, jako uzasadniający stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i Dz.U. z 1982 r. nr 11, poz. 79). W ocenie organu tylko na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, a stanowiącej aktualnie działkę nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia, na działce tej znajdują się jezdnie ulic, chodnik i pas zieleni, zaś pozostała część nieruchomości odpowiadająca działce nr [...], stanowiąca przedmiot postępowania, nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a znajdują się na niej skarpa przy budynku transformatorowej, asfaltowa droga dojazdowa do parkingu położonego z tyłu trafostacji, fragment miejsc postojowych oraz fragment zieleni od strony ul. [...]. Zdaniem organu zostały spełnione przesłanki zbędności określone w art. 137 ust, 2 powołanej ustawy, a zwaloryzowane odszkodowanie, które podlega zwrotowi stosownie do treści art. 140 ust. 1 tej ustawy nie może w ustalonym stanie faktycznym przekroczyć 50 % aktualnej wartości nieruchomości ze względu na treść art. 217 ust. powołanej ustawy; jako podstawę przyjętego wskaźnika waloryzacji organ powołał art. 277 tej ustawy. Na uzasadnienie ustalonej wartości przedmiotowej nieruchomości oraz określenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, które powinni zwrócić wnioskodawcy proporcjonalnie do ich udziałów w nieruchomości, organ powołał operat szacunkowy z dnia 24 października 2007 r. i stwierdził, iż aktualna wartości rynkowa działki nr [...] wynosi [...]zł, wartość według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny wynosi [...] zł; wartość nieruchomości według stanu na datę zwrotu i cen na dzień wyceny wynosi [...]zł. Organ stwierdził, iż wartość nieruchomości uległa zmniejszeniu o [...]zł, w związku z czym zwaloryzowana kwota odszkodowania wynosi [...]zł i jest mniejsza niż 50 % aktualnej wartości nieruchomości i tak ustaloną kwotę odszkodowania podlegającego zwrotowi organ rozdzielił na poszczególnych wnioskodawców.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto P., które zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie art. 137 ust. 1 i 2, art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa i wniosło o uchylenie tej decyzji w całości. W ocenie Miasta P. zwrot nieruchomości mógłby nastąpić wyłącznie w przypadku, gdyby sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb państwa w drodze formalnego wywłaszczenia, to jest po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego i w drodze decyzji administracyjnej, tymczasem zwracana nieruchomość została nabyta przez Skarb państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, a zgodnie z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 21 sierpnia 1997 r., I OSK 507/05) ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stwarza możliwości dochodzenia zwrotu nieruchomości zbytej w drodze umowy cywilnoprawnej, zawartej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Odwołujący zauważył, iż nie ma przy tym znaczenia, czy umowa została zawarta w wyniku rokowań prowadzonych przed wszczęciem postępowania, czy też strony zawarły ją już w toku postępowania wywłaszczeniowego, bowiem czas, w jakim doszło do sporządzenia aktu notarialnego, nie wpływał na charakter umowy; umowa o nabycie własności na rzecz Skarbu Państwa, jako czynność cywilnoprawna nie może być zrównana - co do niektórych skutków prawnych - z decyzją administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości. Ponadto odwołujący podniósł, iż przejęta nieruchomość mieści się w liniach rozgraniczających ulicę, znajdują się na niej: pas zieleni wzdłuż ulicy [...] , zjazd z tej ulicy w ulicę [...] i fragment jezdni tej ulicy, chodnik asfaltowy, droga dojazdowa do nieruchomości budowlanej, miejsca postojowe oraz uzbrojenie - gazociąg n/c DN 200 wybudowany w latach n 1973-1978 i zasilający w gaz budynki mieszkalne w rejonie ulic [...],[...] i [...], sieci energetyczne zrealizowane w latach 1973 - 1997 obsługujące budownictwo mieszkaniowe w rejonie ulic [...],[...] i [...], sieć wodociągowa i kanalizacyjna oraz przewody telekomunikacyjne. W ocenie odwołującego cel przejęcia nieruchomości został w pełni zrealizowany i działka nr [...]jest integralnie związana z układem komunikacyjnym ulicy [...]oraz ze zjazdem z niej w ulicę [...], a miejsca postojowe na przedmiotowej nieruchomości przylegają bezpośrednio do pasa drogowego ulicy [...], zatem nie została spełniona przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. ([...]).

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na treść art. 136 ust. 3 i 4 oraz 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz podkreślił, iż w myśl art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz Dz.U. z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Organ odwoławczy stwierdził, iż ze w sprawie dokumentów wynika, iż nieruchomość stanowiąca własność S. K.-G., K. K.-W. i Z.S.-K. (działka nr [...]) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Trasy [...] na odcinku od Mostu [...] do Alei [...], a planowana inwestycja została zrealizowana jedynie na części wywłaszczonej w 1977 r. nieruchomości. Organ II instancji wbrew stanowisku Miasta P., przedstawionym w odwołaniu uznał, iż działka nr [...]nie mieści się w liniach rozgraniczających ulice (zjazd z ul. [...]w ul. [...], fragment ul. [...] i chodnik asfaltowy), na co wskazywać miały dokumenty zgromadzone w sprawie, między innymi mapa podziału działki nr[...]oraz protokół oględzin przeprowadzonych w trakcie postępowania przed organem I instancji z dnia 23 listopada 2006 r. Ponadto organ zauważył, iż Prezydent Miasta P. wydzielił przedmiotową nieruchomość w celu jej zwrotu na rzecz wnioskodawców, co wskazuje na to, że wydzielona część (działka nr [...]) nie jest zagospodarowana w taki sposób, który stanowiłby przeszkodę do jej zwrotu. Organ ponadto zaznaczył, iż część nieruchomości podlegająca zwrotowi na rzecz wnioskodawców nie jest trwale zagospodarowana, bowiem na przedmiotowej nieruchomości nie znajduje się sieć wodociągowa i kanalizacyjna, a jedynie zlokalizowany tam jest przewód odprowadzający wody opadowe z terenu działki przyległej do ul. [...] (pismo [...] Wodociągów i kanalizacji z dnia 24 czerwca 2002 r.); organ uznał także, iż położenie gazociągu (rury o małej średnicy), kabli oraz przewodów telekomunikacyjnych jest na tyle małą ingerencją w grunt, że nie może stanowić przeszkody w sprawie zwrotu nieruchomości, a utwardzenie części terenu działki asfaltem nie jest trwałym zagospodarowaniem działki. Na poparcie swojego stanowiska w tym przedmiocie organ odwoławczy wskazał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. (I SA 1088/99, LEX nr 57175) i z dnia 22 marca 2006 r. (I OSK 623/05). Organ odwoławczy ponadto podkreślił, iż przyszłe, deklarowane przez Miasto P. (trwają prace nad projektem planu zagospodarowania [...]) przeznaczenie działki na cel publiczny w postaci zagospodarowania działki nr [...]na potrzeby zmiany szerokości ulic [...]–[...] nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia, bowiem w świetle art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami istotne jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia, to jest okoliczność faktyczna, został zrealizowany w odpowiednim okresie, na co organ odwoławczy również wskazał stanowisko sądów administracyjnych. Zdaniem organu fakt zagospodarowanie przedmiotowej działki w inny sposób, niż wynikający z celu wywłaszczenia, poprzez utworzenie miejsc postojowych, dodatkowo przemawia za potrzebą zwrotu tej działki wnioskodawcom. W ocenie organu II instancji

Odnosząc się do głównego zarzutu zawartego w odwołaniu Miasta P. organ stwierdził, iż trafne jest stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 24 lutego 2006 r. (I OSK 507/05), jednakże dotyczy ono innego stanu faktycznego - nabycia aktem notarialnym nieruchomości pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99), która nie przewidywała umowy jako formy wywłaszczenia. W niniejszej sprawie zaś wywłaszczenia dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i forma wywłaszczenia była zgodna z art. 6 tej ustawy, który przewidywał przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego obowiązkowe wystąpienie organu do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, a w razie porozumienia zawarcie w formie prawem przepisanej umowy nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą niż ustalana według zasad odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Organ podkreślił, iż w dacie wywłaszczenia "formą prawnie przepisaną" do nabycia nieruchomości był zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93) akt notarialny.

Ustosunkowując się do wysokości odszkodowania wypłaconego dawnym właścicielom za nabytą w 1977 r. nieruchomość ([...] zł: w tym [...]zł za grunt i [...]zł za składniki majątkowe) oraz wysokości kwoty, którą wnioskodawcy zobowiązani są zwrócić Miastu P., organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 140 ust. 1, 2, 3, 4 oraz art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i zgodził się ze sporządzonym operatem szacunkowym z dnia 24 października 2007 r., sposobem waloryzacji całego wypłaconego odszkodowania w kwocie [...] zł. Zdaniem organu waloryzacji podlegało całe odszkodowanie proporcjonalnie do powierzchni działki nr [...]; po zwaloryzowaniu kwota do zapłaty wyniosła [...] zł i uległa umniejszeniu o wartość zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości, to jest o kwotę [...] zł, w związku z czym zwaloryzowana kwota odszkodowania wynosi [...] zł i jest mniejsza niż 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Organ II instancji zaaprobował wyliczenie organu I instancji, iż wnioskodawcy zobowiązani są do zwrotu [...] zł ([...] zł - [...] zł).

Skargę na decyzję organu II instancji wniosło do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu Miasto P., które sformułowało wobec zaskarżonej decyzji analogiczne zarzuty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji (naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa) i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumentację tożsamą z tą, którą zawierało odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, iż wbrew stanowisku organu II instancji cytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. (I OSK 507/05) dotyczy umowy cywilnoprawnej zawartej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stąd niesłuszne jest stwierdzenie organu II instancji, iż "aktem notarialnym przenoszącym własność nieruchomości sfinalizowano tylko procedurę wywłaszczenia".

W odpowiedzi na skargę organ II instancji nie podzielił argumentacji skarżącego, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca aktualnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących.

Skarga Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2008 r. okazała się nieuzasadniona.

Zarzut skargi dotyczący braku przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest całkowicie błędny. Zgodnie z art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III, a zatem również art. 136 ust. 3 i art. 137, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), który w ust. 1 przewidywał, iż ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. W świetle wskazanego przepisu umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Innymi słowy, do nieruchomości nabytych w drodze art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu. Skoro zatem żadnych wątpliwości nie budziło, iż przejęcie spornej nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zbadać należało tak jak uczyniły to organy obu instancji wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem wskazanym w umowie, odpowiednio do postanowień art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W świetle wspomnianej normy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia , w którym decyzja stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany. Okolicznością bezsporną było, iż wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa w związku z przebudową ulicy [...], zgodnie z planem realizacyjnym Trasy [...]na odcinku od Mostu [...] do Alei [...]. Cel ten wynikał wprost z postanowień umowy (§ 4 pkt. a, g). Nie sposób jednak zgodzić się ze skarżącym, by z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało, że cel wywłaszczenia został w pełni zrealizowany. W istocie bowiem słusznie w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody organy przyjęły, że będąca przedmiotem zwrotu działka nie jest integralnie związana z układem komunikacyjnym ulicy [...]W trakcie postępowania administracyjnego uzyskano dokumentację z Zarządu Dróg Miejskich w P., na którą składał się m.in. fragment mapy ewidencyjnej z wkreśloną linią graniczną ulicy [...], róg [...], kopię mapy zasadniczej z projektem podziału działki o poprzedniej numeracji [...], stanowiącej załącznik do decyzji dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz w P. z dnia 21 lipca 2003 r. Zdaniem tut. Sądu powyższe dokumenty nie budzą żadnych wątpliwości co do swej autentyczności, stanowiąc w istocie dowód pozostawania działki [...]poza układem komunikacyjnym wspomnianej ulicy [...]. Korelują z nimi poczynione przez pracowników Starostwa ustalenia, dokonane w trakcie oględzin, jakie miały miejsce dnia 23 listopada 2006 r. na działce [...]. W istocie wynika z nich, że sporna działka stanowi skarpę przy budynku trafostacji, dojazd asfaltowy do parkingu, położonego z tyłu trafostacji, fragment miejsc postojowych z wjazdem nań od strony ulicy [...], fragment zieleni od tej samej strony. Ustalenia te mają także odzwierciedlenie w znajdującej się w aktach dokumentacji fotograficznej działki oraz jej otoczenia. Tym samym zdaniem Sądu zgodzić należy się z organami administracji, że urządzenia spornej działki nie sposób powiązać ze znajdującym się nieopodal układem komunikacyjnym ulicy [...]. Ponadto nie ma ono charakteru stałego. Ze wspomnianym układem komunikacyjnym powiązana jest działka o numerze [...], będąca częścią wywłaszczonej nieruchomości, która w chwili zawarcia umowy stanowiła działkę o nr [...] i to na niej urządzono, wskazane w skardze: pas zieleni wzdłuż ulicy [...], zjazd z tej ulicy w ulice [...] , fragment jezdni ulicy [...], chodnik asfaltowy. Podkreślenia wymaga, że ulica [...], będąca drogą gminną położona jest poza działką [...]. Zgodzić także należy się z organami, iż znajdujący się na spornej działce przewód odprowadzający wody opadowe, a także podziemne urządzenia infrastruktury technicznej gazowej, energetycznej telekomunikacyjnej z natury rzeczy nie uniemożliwiają zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Identycznie wywiedziono w wyrokach; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1088/89, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/ Wa 77/06.

W sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniono także w trakcie toczącego się przed organami postępowania następstwo prawne po zmarłej współwłaścicielce wywłaszczonej nieruchomości S. K.-G . W aktach znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 listopada 1992 r. (sygn. akt [...]), mocą którego jedynymi spadkobiercami zmarłej stali się rodzeństwo B. K., K.K.- W . Powyższe ustalenia miały istotne znaczenie w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może złożyć właściciel nieruchomości bądź jego spadkobierca. W rozpatrywanej sprawie uprawnionymi w tym względzie byli, jak słusznie przyjęły oba organy . S. –K., K. K.-W., B. K..

Mając na względzie powyższe przyjąć należało, że zasadnym było orzeczenie o zwrocie Wyżej Wymienionym spornej działki wraz z zobowiązaniem do zapłaty Miastu P. kwoty [...]zł. Kwota zwracanego odszkodowania obliczona została stosownie do postanowień przepisów art. 140 ust. 1-4 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Określenie wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia wielkości zwracanego w myśl zacytowanych wyżej przepisów odszkodowania nastąpiło przy zastosowaniu metod i technik wyceny przewidzianych przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. 04.207.2109). Strony postępowania administracyjnego nie kwestionowały wyliczeń z operatu ani też sposobu dokonanej przez organ waloryzacji wypłaconego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania. Sąd z urzędu nie dopatrzył się jakichkolwiek wadliwości operatu ani sposobu dokonanej waloryzacji. Także wielkość orzeczonej do zwrotu części odszkodowania nie budziła wątpliwości, wyliczona bowiem została stosownie do przypadających udziałów we własności zwracanej nieruchomości.

Stąd skarga jako bezzasadna ulec musiała oddaleniu i dlatego orzec należało jak w sentencji wyroku (art. 151 p.p.s.a.).

/-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska

MK