Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 251/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2020 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje adwokatowi A. K.-K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych, w tym 23% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. A. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy K. z [...], nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, w dniu 18 grudnia 2019 r. skarżąca wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią C. S. Do wniosku strona dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...], z którego wynika, że babcia strony została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to wydano na stałe, z adnotacją, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 4 kwietnia 2019 r., przy czym nie da się ustalić momentu jej powstania.

Na mocy decyzji z [...] organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na art. 17 § 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej: u.ś.r.) przewidujący, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ wyjaśnił, że J. A. nie jest spokrewniona z C. S. w pierwszym stopniu i obowiązek alimentacyjny w jej wypadku powstaje dopiero wówczas, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Jak wynika natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, C. S. posiada zstępnych zobowiązanych do alimentacji. Podniesiono ponadto, że w świetle orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności podopiecznej nie da się ustalić daty powstania niepełnoprawności babci wnioskodawczyni. Nie wiadomo zatem, czy niepełnoprawność ta powstała nie później niż do ukończenia 18-tego roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później jednak niż do 25-tego roku życia. Warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie został zatem spełniony. Organ wyraził również pogląd, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy przez wnioskodawczynię a sprawowaniem przez nią opieki nad babcią.

Na skutek wniesionego odwołania, powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni należy do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i niewątpliwie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną babcią. Z uwagi na zakres przedsiębranych czynności pielęgnacyjnych nie podejmuje zatrudnienia, ani zarobkowania w innej formie. Niemniej jednak pełnoletnie córki C. S. (U. M. i T. K.) nie są małoletnie i legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec czego nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Obowiązek alimentacyjny – jak wskazał organ odwoławczy – obciąża natomiast zstępnych bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.).

SKO wskazało wprawdzie, że T. K. przedstawiła dokumentację dotyczącą leczenia onkologicznego, diabetologicznego i endokrynologicznego, która miała potwierdzać brak możliwości opieki nad matką, jednak – zdaniem organu – jedynie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności mogłoby stanowić dostateczną podstawę dla przyznania świadczenia wnuczce. Takiego orzeczenia nie przedstawiła także U. M., przy czym sam fakt zamieszkiwania przez nią z dala od domu rodzinnego (gdzie przebywa matka) nie jest, w świetle ustawy, wystarczający do przyznania wnioskowanego uposażenia. Wszystkie przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1a u.ś.r. muszą być bowiem spełnione łącznie.

Organ drugiej instancji nie podzielił natomiast stanowiska organu Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy K. odnośnie do braku rezygnacji wnioskodawczyni z pracy zarobkowej w związku z wykonywaną opieką, jako przesłanki warunkującej wystąpienie o świadczenie pielęgnacyjne. Wskazano bowiem, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia ustawodawca stawia niepodejmowanie zatrudnienia, o ile wiąże się ono z koniecznością podejmowania czynności pielęgnacyjnych.

Zważywszy jednak, że C. S. ma córki, które nie są małoletnie i nie zostały uznane za niepełnosprawne w stopniu znacznym, brak było podstaw dla uwzględnienia odwołania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. A. zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o. i art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Zdaniem skarżącej, wykładnia językowa art. 17 ust.1a u.ś.r. dokonana przez organ administracyjny prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.), w szczególności, z przepisem art. 132 k.r.o. Ponadto J. A. zarzuciła, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014, I K 38/13) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym po ukończeniu przez niepełnosprawnego wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organ nie może odmówić zatem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18-tego roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później jednak niż do 25-tego roku życia. Taką interpretację przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Orzekając w tych granicach kompetencyjnych Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie niesporną okolicznością jest to, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad babcią. Kwestie sporne koncentrują się natomiast wokół tego, czy skarżąca spełnia przesłanki normatywne dla przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną C. S., skoro zostało ustalone, że osoba wymagająca opieki ma zstępnych pierwszego stopnia, a treść art. 17 ust 1a u.ś.r. stanowi o tym, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ drugiej instancji poprzestał na literalnej wykładni art. 17 ust 1a u.ś.r. dochodząc do wniosku, że skoro osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie są małoletnie i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a pkt 3 u.ś.r.), to w stosunku do strony zachodzą normatywne przeszkody do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy wskazać, że w judykaturze jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd co do prymatu wykładni językowej przepisów prawa. Granice wykładni językowej nie mają jednak charakteru bezwzględnego. Jeżeli więc w wyniku wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi, należy się posiłkować innymi metodami wykładni, np. wykładnią funkcjonalną i celowościową. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że do przekroczenia granicy wykładni językowej niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (por. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141), a także i to, że w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. postanowienie TK z 5 listopada 2001 r., T 33/01, OTK - B 2002/1/47). Akceptacja dla takiego stanowiska prezentowana jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 194/07, Lex nr 454019 oraz z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/2009, Lex nr 582493).

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19 (CBOSA), w myśl którego, formalistyczna (językowa) wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) może – w określonych okolicznościach – sprawy doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej sprawować faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym, co z kolei nie da się pogodzić z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Sąd akceptuje zatem ten nurt orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym wyraźnie akcentuje się, że przy wykładni art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. należy mieć na względzie cel regulacji, jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1670/14).

Dopuszczając możliwość odejścia – z wskazanych przyczyn – od językowej wykładni przepisów ww. ustawy Sąd przeprowadzoną w sprawie wykładnię literalną art.17 ust.1a u.ś.r. w zw. z art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. uznaje za niewystarczającą, w pełni podzielając wyrażane w orzecznictwie sądowym poglądy przyjmujące, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 220/20, CBOSA).

W szczególności Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1115/19 oraz z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19 (CBOSA), zgodnie z którym, pozbawienie krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust.1 Konstytucji RP), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji RP).

Kierując się dyrektywami wykładni celowościowej, ale w równym stopniu także i systemowej Sąd zwraca uwagę, że w kontekście brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdzie jest mowa o tym, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) sobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (podkreślenie Sądu), nie można pomijać treści art.132 k.r.o. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Przyjęta przez organ orzekający w sprawie wykładnia literalna art. 17 ust. 1a u.ś.r., bazująca na językowym brzmieniu tego przepisu, koresponduje jedynie cząstkowo z treścią art. 132 k.r.o., albowiem sprowadza się ona w istocie do wnioskowania, że skoro zostało ustalone, iż istnieją osoby zobowiązane względem babci strony w bliższej kolejności, nie są one małoletnie i nie zostało wobec nich wydane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne skarżącej z tytułu niekwestionowanej opieki nad babcią się nie należy. Zastosowana przez organ wykładnia językowa art. 17 ust 1a u.ś.r. nie uwzględnia przepisu art. 132 k.r.o. w jego całościowym brzmieniu, gdzie jest mowa o tym, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje także wówczas, gdy istnieją osoby zobowiązane w bliższej kolejności, ale nie są one w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że osoba wymagająca opieki (babcia skarżącej) ma dwie córki i syna. Syn J. S., osoba przewlekle chora, jest inwalidą pierwszej grupy (został uznany za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od 9 sierpnia 2016 r.). Córka T. K. cierpi na złośliwy nowotwór piersi, cukrzycę oraz schorzenie tarczycy. Córka U. M. jest emerytką i zamieszkuje w W., który znajduje się w znacznej odległości od miejsca zamieszkania babci wnioskodawczyni. C. S. miała także trzecią córkę – C. T., która zmarła jednak 11 października 2015 r.

Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji należy wnioskować, że skoro dwie żyjące córki C. S., tj. T. K. oraz U. M. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem – jak już wskazano – art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinien być interpretowany systemowo. Zgodnie bowiem z założeniami ustawodawcy dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego, jeżeli osoby zobowiązane do alimentacji nie są one w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, powstaje obowiązek alimentacyjny po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności.

Zgromadzony przez organy materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że C. S, jest wdową, zaś jej córka T. K. (emerytka) cierpi na chorobę onkologiczną (złośliwy nowotwór piersi), jest poddawana chemioterapii (karta informacyjna szpitala w S.), a ponadto jest cukrzykiem, co prowadzi np. do zasłabnięć (karta informacyjna izby przyjęć). W złożonym oświadczeniu potwierdziła brak możliwości opieki nad matką z powodów zdrowotnych. Druga z córek, U. M., również pobiera emeryturę, przy czym osoba ta zamieszkuje w W., a więc w miejscowości oddalonej od K. (gdzie stale przebywa C. S.) o około 170 km. Ostatnia z córek (C. T.) zmarła 11 października 2015 r. Syn, J. S., jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji.

Mając zatem na uwadze niewątpliwą potrzebę dokonania systemowej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r., przy uwzględnieniu wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zasad rządzących obowiązkiem alimentacyjnym, odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na to, żyją osoby spokrewnione z C. S. w pierwszym stopniu, które są zobowiązane do alimentacji oraz że dwie córki C. S., tj. T. K. i U. M. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (taką argumentacją zawarł organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) Sąd uznał, w rozpoznawanym przypadku, za co najmniej przedwczesną. Zdaniem Sądu, ocenie powinna być zostać poddana faktyczna możliwość wykonywania opieki nad matką przez zstępnych pierwszego stopnia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala natomiast ewentualność taką uznać za wysoce wątpliwą. Racjonalnie oceniając stan sprawy nie sposób oczekiwać bowiem, by stałą i wysoce angażującą opiekę nad C. S. (zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności) mogła sprawować córka dotknięta złośliwym nowotworem, cukrzycą i lecząca się onkologicznie, syn uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, czy córka – emerytka zamieszkała w znacznej odległości od aktualnej podopiecznej J. A. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – literalna wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r. kłoci się z istotą ustawy o świadczeniach rodzinnych i przeczy zasadom sprawiedliwości społecznej, które urzeczywistniać ma Rzeczpospolita Polska w myśl art. 2 Konstytucji RP.

Podsumowując należy zatem stwierdzić, że organy niewłaściwie zinterpretowały prawo materialne przyjmując, iż sam fakt istnienia bliższych zstępnych C. S., niebędących osobami małoletnimi i niepełnosprawnymi w stopniu znacznym, wyklucza stronę z kręgu osób uprawnionych do wnioskowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji co najmniej przedwcześnie przyjęto, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Brak pogłębionej analizy faktycznej możliwości sprawowania opieki nad C. S. przez jej dzieci stanowił konsekwencję przyjęcia literalnej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r., co doprowadziło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uzupełniająco należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że strona miała już wcześniej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoim dziadkiem (mężem C. S.), który zmarł 10 grudnia 2019 r. Należy zatem wnosić, że przyznając stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad S. S. organy nie dostrzegły przeszkód prawnych spowodowanych istnieniem osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.

Procedując ponownie rzeczą organów będzie uwzględnienie rozważań Sądu dotyczących wykładni art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a u.ś.r. w kontekście zasad rządzących obowiązkiem alimentacyjnym (art. 132 k.r.o.), przy odniesieniu się do okoliczności ustalonych w sprawie, a odnoszących się do faktycznych możliwości alimentacji osób zobowiązanych w bliższej kolejności (zstępnych pierwszego stopnia). W przypadku uznania, że żadne z dzieci nie jest w stanie podjąć się opieki nad matką, rzeczą organów będzie ocena zasadności złożonego przez stronę wniosku przez pryzmat przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W takim przypadku, o ile fakt sprawowania przez stronę stałej opieki nad babcią został ustalony jako bezsporny, to rzeczą organów w dalszej kolejności będzie uwzględnienie, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego łączy z sytuacją, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne nie tylko rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale i nie podejmuje zatrudnienia w ogólności, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Końcowo już tylko należy podnieść, nawiązując do stanowiska wyrażonego w decyzji organu pierwszej instancji, że art. 17 § 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Nie ma zatem obecnie możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z tego powodu, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstałą później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia, na co trafnie zwróciła uwagę także skarżąca.

Z tych też względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O przyznaniu pełnomocnikowi strony kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.