Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2167/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1 i 2, art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 1, art. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 240 § 1 pkt 5, art. 194 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. J. i K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz I. J. i K. J. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, J.J. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 rok za działkę ewidencyjną nr [...] (po podziale nr [...],[...],[...],[...],[...]) oraz [...] (po podziale nr [...],[...],) z obrębu [...], położone w W. przy ul. P., zakończonej decyzją Prezydenta m. W. nr [...].KMO z dnia [...] lutego 2013 r. J.J. jako przesłankę wznowienia wskazał wydzielenie działek pod drogę publiczną, wskutek czego nastąpiło opodatkowanie działek nieistniejących w obrocie prawnym.

Prezydent m. W. (zwany również: "organem pierwszej instancji") postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wznowił postępowanie podatkowe zakończone swoją decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Następnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił uchylenia swojej ww. decyzji ostatecznej z dnia [...]lutego 2013 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2013 rok. W uzasadnieniu wskazał, że działki nr [...],[...],[...],[...],[...]nie przeszły w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) na własność m. W.. Na podstawie decyzji podziałowej Prezydenta m. W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]nie doszło bowiem do nabycia z mocy prawa nieruchomości objętych ww. decyzją, przeznaczonych pod projektowaną ulicę P.

J.J. oraz jego żona – I. J. (zwana dalej: "Skarżącą") wnieśli odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazali, że złożyli 12 odwołań od decyzji podatkowych wydanych przez Prezydenta m. W. za lata: 2013, 2014, 2015, 2016 dla działek ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...] i [...]stanowiących publiczną drogę gminną - ul. [...], wydzieloną decyzją podziałową nr [...]z dnia [...] kwietnia 2012 r. przez Prezydenta m. W.. Zdaniem odwołujących się, z dniem [...] kwietnia 2012 r. decyzja podziałowa Prezydenta m. W. stała się ostateczna i z tym dniem działki nr [...] i [...]przestały być ich własnością z mocy prawa, natomiast wskazany organ uznaniowo i bezprawnie nie wykonuje postanowień art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czym rażąco narusza ich interes.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (zwane dalej: "organem odwoławczym") po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] maja 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm.) - zwanej dalej: "O.p.", oraz wyjaśnił, że wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Następnie organ odwoławczy zauważył, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym wypisu z rejestru gruntów wynika, że Skarżąca i jej małżonek J.J. są współwłaścicielami spornych działek. Dane podmiotowe i przedmiotowe od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia sporządzenia wypisu, tj. 5 stycznia 2017 r. nie uległy zmianom. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], Prezydent m. W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości działki nr [...]i [...]. Jednakże działki nr [...],[...],[...],[...],[...]przeznaczone pod projektowaną ulicę [...], nie przeszły na własność m. W. w trybie art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Organ odwoławczy odnotował też, że ulica [...]Przyjazna została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały Rady m. W. nr XVI/239/2003 z dnia 4 września 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m. W. do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m. W. kategorii dróg gminnych. Na podstawie tej uchwały, ulica [...] jest drogą publiczną kategorii gminnej na odcinku stanowiącym działkę ewidencyjną nr [...], obręb [...], tj. na odcinku na którym wówczas istniała w terenie, od ulicy [...] na długości 140 cm. Pozostały odcinek drogi stanowiący przedmiotowe działki dopiero po uregulowaniu stanu formalno - prawnego własności gruntów na rzecz m. W. oraz po wybudowaniu stanie się drogą publiczną na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych. Zdaniem organu odwoławczego, z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podział ewidencyjny nieruchomości dokonywany na wniosek jej właściciela bądź użytkownika wieczystego może wywołać bezpośredni skutek prawnorzeczowy w postaci utraty przez dotychczasowego właściciela (użytkownika wieczystego) posiadanego prawa do nieruchomości. Aby taki skutek wystąpił, muszą zostać kumulatywnie spełnione następujące warunki: 1) podział nieruchomości musi zostać dokonany na wniosek jej właściciela bądź użytkownika wieczystego, 2) wynikiem podziału musi być wydzielenie działki pod drogę publiczną lub pod poszerzenie drogi publicznej. Ponadto przepis art. 98 ww. ustawy dotyczy wyłącznie wydzielania działek pod drogi publiczne. W decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości należy określić działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne lub pod poszerzenie takich dróg i wskazać, z jakiego dokumentu wynika ich przeznaczenie pod drogi publiczne. Decyzja ta powinna także zawierać informacje o skutkach prawnych wydzielenia działki lub działek pod drogę publiczną. Natomiast z decyzji podziałowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]nie wynika, aby ww. działki zostały wydzielone pod drogę publiczną. W powołanej decyzji wskazano zaś, że przedmiotowe działki zostały wydzielone pod projektowaną ulicę [...], jednakże nie wskazano, że ulicę o charakterze publicznym. A tylko w sytuacji wydzielenia działek pod drogę publiczną, nastąpiłby skutek przejścia prawa własności z mocy prawa.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że skoro z danych wieczystoksięgowych wynika, że Skarżąca i jej małżonek w dacie powstania obowiązku podatkowego i aktualnie są właścicielami przedmiotowych działek, to organ podatkowy nie ma podstaw i nie jest uprawniony, aby dokonywać w tym zakresie odmiennych ustaleń w ramach postępowania wymiarowego.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. organ odwoławczy sprostował oczywiste omyłki pisarskie odnoszące się do oznaczenia imienia małżonka Skarżącej – J. J., jakie zaistaniały w uzasadnieniu decyzji tego organu z dnia [...]25 maja 2017 r.

Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego wnosząc skargę w piśmie z dnia 5 czerwca 2017 r, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze zarzuciła organowi odwoławczemu błędne ustalenie stron postępowania w sprawie, z uwagi na wpisanie K. J. oraz pominięcie J. J., co oznacza, że decyzja ta jest obarczona wadą i powinna być wycofana z obrotu prawnego. Skarżąca zauważyła też, że w decyzji zatwierdzającej podział działek ewidencyjnych nr: [...] i [...] na działki o nr ewidencyjnych: [...] i [...] pod drogę publiczną 5KD-D ul. [...], tzn. w jej liniach rozgraniczających ustalonych prawem miejscowym w postaci uchwały Rady m. W. nr LXXI/2230/2010 z dnia 28 stycznia 2010 r., jest wskazany dokument i konkretny przepis prawa, z którego wynika przeznaczenie działek nr [...] i [...]pod konkretną drogę publiczną, tj. ul. [...]. Zdaniem Skarżącej, tym dokumentem i przepisem prawa jest decyzja podziałowa nr [...]z dnia [...]2 kwietnia 2012 r.

Skarżąca zarzuciła również w swojej skardze, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie wykonali wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt SA/Wa 2955/13, zobowiązującego te organy do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie wpisu do księgi wieczystej działki nr [...]wydzielonej wspólną decyzją nr [...] z działkami nr [...] i [...]z obrębu [...], wydaną przez Prezydenta m. W. W takiej sytuacji organ nie występując o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział, może dowolnie długo pobierać od Skarżącej i jej męża bez podstawy prawnej nienależny podatek od nieruchomości, które z mocy prawa nie są już ich własnością. Przy tym zgodnie z art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tylko właściwy organ może dokonać ujawnienia w księdze wieczystej praw gminy lub powiatu do wydzielonych działek pod drogę publiczną, zaś Skarżąca i jej małżonek jako osoby fizyczne nie mogą takiego ujawnienia dokonać. Taka sytuacja narusza ich interes prawny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Spór w sprawie dotyczy zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 O.p., tj. warunkujących wznowienie postępowania i możliwość uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta [...] W. z dnia [...] lutego 2013 r.nr [...], ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2013, za działkę nr ew. [...] i [...]z obr. [...] położone w W. przy ul. [...]oraz za działki o nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...]z obrębu [...], położone w W. przy ul. [...] - po wznowieniu postępowania.

Jako podstawę skargi Skarżąca powołuje niespójność pomiędzy stanem faktycznym i prawnym wynikającym z decyzji organu władzy publicznej (tj. Prezydenta [...] W., wydanej na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. art. 98 i 98a u.g.n.) z [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości i przeznaczeniu działek [...] oraz [...] pod projektowaną ulicę [...] i zapisami w księgach rejestrowych, tj. w księgach wieczystych i w ewidencji gruntów i budynków i pomijanie przez SKO konsekwencji tego stanu rzeczy.

Twierdzeniom tym oponuje SKO, wskazując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia stosowania zasady trwałości decyzji administracyjnej i zastosowania instytucji z art. 240 § 1 O.p., ponieważ z danych rejestrowych (zarówno z wypisu z rejestru gruntów i budynków, jak też z ksiąg wieczystych) wynika, że Skarżąca wraz z małżonkiem – J. J. są właścicielami, m.in. działki ew. nr [...] i [...]z obr. [...].

Odnosząc się do tak przedstawionych stanowisk Stron, Sąd stwierdza, iż rację ma SKO, że "ulica [...]" została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XVI/239/2003 Rady m. W. z 4 marca 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m. W. do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m. W. kategorii dróg gminnych. Rację ma też w tym względzie, że odcinek drogi stanowiący przedmiotowe działki dopiero po uregulowaniu stanu formalno-prawnego własności gruntów na rzecz m.W. oraz po wybudowaniu stanie się drogą publiczną.

W ocenie Sądu, umknęło jednak uwadze SKO, że ustawodawca w art. 98 ust. 1 u.g.n., stosując zwrot "działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne", nie nawiązuje w treści przepisu wyłącznie do istniejących dróg publicznych, lecz również do projektowanych dróg publicznych. Wskazuje na to bezpośrednio art. 98 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, zaś podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział – o której mowa powyżej.

Skoro również w decyzji z 2 kwietnia 2012 r. Nr [...]Prezydent m. W. zawarł pouczenie, zgodnie z którym "niniejsza decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej oraz w katastrze nieruchomości", zaś stan prawny i faktyczny nie ulegają wątpliwości – niezrozumiałe są wątpliwości organu podatkowego w tym zakresie, wyrażane w sprawie.

Na zasadność wyrażonego powyżej sposobu interpretacji wskazuje nie tylko bezpośrednia, jasna i jednoznaczna treść przepisu, ale również możliwość uniknięcia niepożądanych skutków obarczenia strony obowiązkiem ponoszenia ciężarów związanych z nieruchomością, której nie tylko (już) nie posiada, ale nie jest również właścicielem. Nie bez znaczenia jest również obowiązek poszanowania dorobku prawnego, z którego wynika, że "przebieg i kategoria przyszłej drogi, o której mowa w art. 98 § 1 u.g.n., winny wynikać z planu miejscowego, a w przypadku jego braku z ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego", tak jak w niniejszej sprawie. Charakter drogi nie budzi wątpliwości w przypadku drogi już wybudowanej i zaliczonej odpowiednią uchwałą do dróg określonej kategorii. Z reguły jednak podział nie dotyczy działek, na których drogę już wybudowano, lecz działek na których części jest ona dopiero planowana. Mimo, że treść przepisu nie określa, na podstawie jakiego aktu prawnego ustalane mają być przebieg i kategoria drogi, oczywistym jest, że okoliczność ta musi wynikać z aktu organu uprawnionego do wiążącego prawnie zaplanowania przebiegu drogi i określenia jej kategorii. Niedopuszczalna jest inna wykładnia 98 § 1 u.g.n. i wyinterpretowanie normy, w której ustalenie przebiegu drogi bądź jej kategorii pozostawione byłoby swobodnej decyzji organu wydającego decyzję o podziale lub organu rozstrzygającego wniosek o przyznanie należnego dotychczasowemu właścicielowi odszkodowania. Organy te nie są bowiem uprawnione do planowania przebiegu dróg.(por wyrok z 28 listopada 2017 r. II SA/Bd 607/17, CBOSA).

W tym kontekście Sąd wskazuje, że ustalenie w decyzji o podziale kategorii drogi publicznej, pod którą przeznaczona jest działka (drogowa) powstała w wyniku podziału, powinno nastąpić na podstawie postanowień planu zagospodarowania przestrzennego, które są jednoznaczne (por. uchwała Rady m. W. z 28 stycznia 2010 r. Nr LXXI/2230/2010). Jednoznaczność tę można uzyskać zarówno w drodze wykładni językowej, gdy wynika to bezpośrednio z treści planu, jak i w drodze innych metod wykładni (dokonanej w oparciu o inne postanowienia planu, materiały planistyczne lub inne akty).

Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że treść decyzji podziałowej orzekająca o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi powinna być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność jednostek samorządu terytorialnego i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (por. wyroki: NSA z dnia 26 stycznia 2011 r. I OSK 459/10, LEX nr 952050, NSA z dnia 27 czerwca 2012 r. I OSK 986/11, LEX nr 1217382 oraz WSA w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2015 r. II SA/Gd 276/15, od którego NSA w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r. I OSK 2366/16 oddalił skargę kasacyjną).

Wobec powyższego, Sąd stwierdza, że kategoria drogi powinna być określona w dacie wydawania decyzji o podziale, zaś w braku takiego określenia – powinna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego. Warunki te, jak wynika z treści decyzji z 2 kwietnia 2012 r., zostały spełnione. Sam przebieg przyszłej drogi, o której mowa w art. 98 ust. 1 przywołanej ustawy, winien wynikać z planu miejscowego, a w przypadku jego braku z ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 413/08, Lex nr 602032; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 781/08, Lex nr 523879).

Ponadto Sąd zauważa, że droga publiczna to według ustawodawstwa krajowego, droga zaliczona do jednej z kategorii dróg na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2222), z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 i art. 2 pkt 4).

Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajdują się materiały z których wynika, że organy administracji powinny mieć świadomość, że sporna droga, z którą wiąże się kwalifikacja działek w niniejszej sprawie, jest drogą gminną i publiczną. Tymi dowodami są właśnie przytoczone wcześniej: decyzja z 2 kwietnia 2012 r nr [...], uchwała Rady Miasta W. z 4 września 2003 r. XVI/239/2003 w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m. W. do kategorii dróg gminnych, a także wyroki: z 12 kwietnia 2018 r. III SA/Wa 1493/17 oraz z 8 maja 2014 r. III SA/Wa 2955/13, CBOSA).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO nie odniosło się do wyżej powołanych dowodów, całkowicie je pomijając. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wypełniona zatem została przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ dane zawarte w ewidencjach, na podstawie których ustalany był podatek względem Strony – nie odpowiadały rzeczywistości

Jak wskazuje się w dorobku prawnym, postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia własności nie mają żadnego znaczenia, gdyż przejście prawa własności dokonuje się nie z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2006 r., I OSK 276/05, CBOSA). I chociaż, co do zasady, dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. I OSK 1965/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1676/09, LEX nr 554064, z dnia 5 stycznia 2006r., sygn. akt I OSK 276/05, CBOSA), to jednak organy władzy państwowej są zobowiązane do niezwłocznego ujawnienia w rejestrach danych zgodnych ze stanem prawnym ustalonym jeszcze w 2012 r. Wbrew sugestiom SKO, zbyteczne i bez podstawy prawnej jest orzekanie w decyzji podziałowej o przejściu własności działek wydzielonych pod drogi, a w konsekwencji - dotknięte wadą nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (jako wydanej bez podstawy prawnej) – skoro przewłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne (zob też Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz aktualizowany do art.98 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Sąd akcentuje, że o tym, który z podmiotów wymienionych w art. 98 ust. 1 u.g.n. nabędzie z mocy tego przepisu prawo własności działek gruntu, decydują zapisy planu lub w przypadku jego braku – postanowienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 u.g.n.). Plan miejscowy może precyzować, że planowana na danym terenie inwestycja drogowa dotyczyć będzie drogi powiatowej, wojewódzkiej czy też krajowej Co więcej: takie ustalenia powinny być jednoznaczne, wobec konsekwencji związanych z przewłaszczeniem wydzielonego pod drogi gruntu i obowiązku wypłaty z tego tytułu odszkodowania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 listopada 2008 r., II SA/Ol 781/08, LEX nr 523879). W konsekwencji, jeżeli nie budzi wątpliwości to, że Strona nie jest właścicielem spornych działek, a świadomość tego faktu powinny mieć organ państwa z urzędu, to niezrozumiałe jest to, czemu Strona jest obciążana podatkiem od nieruchomości, której nie jest właścicielem.

Sąd zauważa i zarazem sygnalizuje, że już w wyroku z 12 kwietnia 2017 r. III SA/Wa 1493/17 zostało ocenione negatywnie postępowanie organów administracji. SKO pominęły wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 8 maja 2014 r. III SA/Wa 2955/13, w którym Sąd wprost zaznaczył: "w aktach sprawy pisma Burmistrza Dzielnicy [...] W. z 14 marca 2011 r., z którego wynika, że na podstawie uchwały nr XVI/2369/2003 z 4 września 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m. W. do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m. W. kategorii dróg gminnych została nadana ul. [...] kategoria drogi publicznej". Wskazano również, że "nieodpłatne pozyskanie gruntów w docelowych liniach rozgraniczających pod w/w ulicę możliwe będzie pod warunkiem utworzenia w budżecie m. W. stosownego zadania inwestycyjnego i przeznaczenia odpowiednich Śródków na sporządzenie dokumentacji geodezyjnej i pokrycie kosztów związanych z nabyciem nieruchomości".

Organy nie uwzględniły też poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 11 lipca 2012 r. sygn. akt. II FSK 2632/10, zgodnie z którym "co do zasady, organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w kwestii klasyfikacji gruntu, wiążąca zatem dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 O.p., i zgodnie z tym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte na treści tych dokumentów urzędowych są istotnym elementem określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Jednakże gdy podatnik uprawdopodobni, że w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, organy podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy zgodzić się ze skarżącymi, że w takiej sytuacji ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego i przeciwko jej treści mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (taki sam pogląd został już wyrażony w doktrynie - por. np. L. Etel: Dane z ewidencji gruntów i budynków jako podstawa opodatkowania gruntów i budynków, "Finanse Komunalne" 2008, nr 6, s. 26 i 28)".

Zdaniem Sądu, istnienie dokumentu urzędowego, w postaci wcześniej wydanej decyzji Prezydenta Miasta o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, jednoznaczna treść art. 98 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., zalecenia z przywołanych orzeczeń Sądów wydanych w sprawie Skarżących, jak też treść pism Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta W. z 14 marca 2011 r. – podważają treść wpisów widniejących w ewidencji, przyjętej za podstawę wymiaru podatku.

Sąd akcentuje okoliczność, że pozbawienie Strony władztwa (posiadania, dysponowania, korzystania, używania i in.) nad nieruchomościami było następstwem działań organów władzy publicznej, które – z racji tych właśnie działań, posiadać musiały wiedzę o istniejącym stanie rzeczy. Taki stan rzeczy obligował więc organy do weryfikacji ewidencji z podważającym ją przeciwdowodem (decyzją) w postaci dokumentu urzędowego, którym , jak wynika z akt sprawy, dysponowały również wtedy, kiedy organy odpowiedzialne za dokonywanie wpisów nie wypełniły ciążących na nich obowiązków, wynikających z art. 98 ust. 2 u.g.n.

Zdaniem Sądu, niedopuszczalne bowiem w państwie prawa jest obarczanie Strony konsekwencjami nieskoordynowanych działań organów władzy publicznej, jeżeli przepisy prawa nie przewidują nakładania na Stronę obowiązków – z tego powodu. Jak wskazał już w sprawie Skarżących, w wyroku z 12 kwietnia 2018 r. III SA/Wa 1493/17 Sąd, "usunięcie wątpliwości w tym zakresie w kierunku uznania Skarżących za podatników podatku od nieruchomości z tytułu bycia właścicielami przedmiotowej nieruchomości wymaga stwierdzenia, że decyzja podziałowa z 2 kwietnia 2012r. nie mogła w żadnym przypadku wywołać skutków, o których mowa w art. 98 u.g.n. (...) SKO w zaskarżonej decyzji nie przedstawiło jednak dowodów ani argumentów przemawiających na rzecz takiej tezy".

Skoro organy podatkowe nie wykazały podstaw poglądów, dla których uznały, że decyzja podziałowa z 12 kwietnia 2012 r budzi w stosunku do Skarżących odmienne skutki, niż te przyjęte w dorobku prawnym, związane z decyzją podziałową, należało w sprawie przychylić się do argumentów Skarżących.

W tym stanie rzeczy, mając w szczególności na uwadze wskazane zaniechania oraz zasygnalizowane uchybienia w działaniach organów , Sąd uznał, że w sprawie doszło naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 120, art. 122 i art. 128 w zw. z art. 187 § 1, 191 raz 194 § 3 O.p.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit c u.p.p.s.a. rzekł, jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.