Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 11/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2003-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1, art. 92 pkt 9, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1014
law: Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 100 poz. 442
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.
Teza: Kontrola wydatkowania dotacji celowej i stwierdzenie obowiązku zwrotu środków wykorzystywanych niezgodnie z przeznaczeniem następuje w postępowaniu administracyjnym w trybie kontroli skarbowej. Środki przekazane przedsiębiorstwu w drodze umowy cywilnoprawnej z dysponentem części budżetowej nie tracą publicznego charakteru i dla dochodzenia ich zwrotu nie jest właściwa droga procesu cywilnego /art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych - Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./

TEZY

Kontrola wydatkowania dotacji celowej i stwierdzenie obowiązku zwrotu środków wykorzystywanych niezgodnie z przeznaczeniem następuje w postępowaniu administracyjnym w trybie kontroli skarbowej. Środki przekazane przedsiębiorstwu w drodze umowy cywilnoprawnej z dysponentem części budżetowej nie tracą publicznego charakteru i dla dochodzenia ich zwrotu nie jest właściwa droga procesu cywilnego /art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych - Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi "S." Spółki Akcyjnej - Kopalni Węgla Kamiennego w Cz. na wynik kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia 26 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie dotacji, po rozpoznaniu na rozprawie, rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 30 maja 2001 r., I SA/Ka 2458/99 - oddala rewizję nadzwyczajną.


UZASADNIENIE

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 30 maja 2001 r., wydanego w sprawie ze skargi Kopalni Węgla Kamiennego "S." S.A. w Cz. na wynik kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. w przedmiocie dotacji.

Wyrokowi temu zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 247 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w zw. z art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /t.j. Dz.U. 1999 nr 54 poz. 572 ze zm./ w związku z art. 51 ustawy o NSA. Ponadto Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucił rażące naruszenie art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz art. 27 ust. 1 w związku z art. 59 ustawy o NSA i wniósł o uchylenie powyższego wyroku i stwierdzenie nieważności wyniku kontroli, w części w jakiej określał zobowiązanie do zwrotu części dotacji oraz w zakresie odsetek od kwoty mającej podlegać zwrotowi, ewentualnie wniósł o uchylenie wyroku NSA i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Kopalni Węgla Kamiennego "S." na wynik kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej. Sąd ustalił, że Kopalnia Węgla Kamiennego "S." S.A. otrzymała w 1998 r. dotację z budżetu państwa. Podstawą przekazania dotacji, jednocześnie określającą cel na jaki środki mogą zostać wydatkowane, była umowa z 29 września 1998 r. na wykonanie likwidacji zbędnych obiektów powierzchniowych i niezbędnych przedsięwzięć po zakończeniu likwidacji zakładu górniczego Kopalni Węgla Kamiennego "S.", zawarta pomiędzy Ministerstwem Gospodarki a wspomnianą Kopalnią. W wyniku kontroli ustalono, że znaczącą część dotacji wykorzystano niezgodnie z przeznaczeniem, co do której nałożono obowiązek zwrotu. NSA analizując zarzuty wskazane w skardze na wynik kontroli z dnia 26 sierpnia 1999 r. oraz odpowiedź Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 listopada 1999 r. wydanej na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z wynikiem kontroli, uznał, że organy skarbowe nie naruszyły prawa, tak też zaskarżone akty administracyjne prawidłowo stwierdzają obowiązek KWK "S.". W orzeczeniu NSA rozważył kwestie uprawnienia sądu administracyjnego do badania prawidłowości innego aniżeli decyzja czy postanowienie, aktu z zakresu administracji publicznej jakim jest wynik kontroli. Biorąc pod uwagę art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2 art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o kontroli skarbowej oraz art. art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, Sąd uznał, iż w zakresie jego kompetencji leży badanie zgodności z prawem wyniku kontroli wydanego przez organ kontroli skarbowej, przy czym podkreślił, że dotyczy to jedynie tego rodzaju wyniku kontroli, którym określonemu podmiotowi przyznano, stwierdzono lub uznano uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Taki charakter, zdaniem NSA, ma wynik kontroli, którym stwierdzono Kopalni Węgla Kamiennego "S." obowiązek zwrotu dotacji, naliczenia odsetek za zwłokę od ustalonej kwoty dotacji oraz poinformowania organu kontrolnego o sposobie usunięcia nieprawidłowości.

W rewizji nadzwyczajnej wskazano, że uprawnionym do określenia, iż udzielona Kopalni dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, jest Minister Gospodarki jako dysponent przekazanych środków, nieprawidłowym zatem jest uznanie kompetencji inspektora kontroli skarbowej w tym zakresie. Na potwierdzenie tego stanowiska wnoszący powołał się na pismo Ministerstwa Finansów z dnia 15 marca 2001 r. (...) skierowane do wojewodów, izb skarbowych oraz regionalnych izb obrachunkowych, opublikowane w Biuletynie Skarbowym 2001 nr 2 str. 21, gdzie wskazano, iż decyzję w sprawie zwrotu dotacji powinien wydać ten podmiot, który dotację przekazał. Niezgodne z prawem, zdaniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, było określenie zobowiązania bez zasięgnięcia opinii organu administracji, który udzielił dotacji, co do oceny wadliwości wykorzystania dotacji. W rewizji nadzwyczajnej wyrażono pogląd, że z uwagi na tryb przekazania dotacji, jakim było zawarcie umowy odsyłającej do przepisów prawa cywilnego, należy rozważyć, czy wyłącznie właściwym do nakazania zwrotu środków nie powinien być sąd powszechny. Wskazano ponadto, że w rozpoznawanej sprawie naruszono art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej kreujący zasadę dwuinstancyjności postępowania, przez co pozbawiono stronę prawa do drugiej merytorycznej instancji w sprawie określenia zobowiązania strony skarżącej w zakresie zwrotu ewentualnie niewykorzystanej lub wadliwie wykorzystanej dotacji.