Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1421/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7,  art. 77,  art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2009 r. przy udziale – sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E.

Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił Z.M. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] do [...]r. w kwocie [...] zł (+ odsetki w kwocie [...]zł), na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...]r. w kwocie [...] zł (+ odsetki w kwocie [...]zł) i składek na Fundusz Pracowniczy za okres od [...] do [...]r. w kwocie [...] zł (+kwota odsetek [...] zł). Jako jej podstawę prawną wskazał art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1 i ust. 2a oraz ust. 3a w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.).

W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...] r. Z.M. wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.

Jako uzasadnienie wniosku podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż pozostaje bez stałej pracy. Utrzymuje się z pracy dorywczej i nagród z wygranych w turniejach [...]. Choroba oraz wiek ([...] lata) nie pozwalają mu podjąć zatrudnienia. Dodatkowo opiekuje się chorą matką. Posiada również zadłużenie w Funduszu Alimentacyjnym, które stara się regularnie spłacać po [...] zł miesięcznie.

Następnie powołując się na wskazane już przepisy organ podkreślił, że należności mogą być umarzane w przypadku stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei, według art. 28 ust. 3a tej ustawy należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w § 3 ust. 1 nałożyło na zobowiązanego wykazanie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Wskazując na powyższe przepisy, organ stwierdził, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest odstępstwem od zasady powszechności ich płacenia, a warunkiem zastosowania tej instytucji jest zaistnienie przesłanek ustawowych. Odnosząc tę regulację prawną do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, organ stwierdził, że brak jest przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy podkreślając przy tym uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności. Podkreślono, że wnioskodawca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do [...] lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m, ponosi koszty jego utrzymania (opłata czynszu- [...] zł, gazu- [...] zł, energii – [...] zł), które nie przekraczają przeciętnych kosztów związanych z utrzymaniem. Natomiast nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia, opieki nad matką i płacenia alimentów, co spowodowało, że w jego przypadku nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, jak również nie zostały wykazane pozostałe przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 przepisów wykonawczych do ustawy uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Z.M. stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. nie jest w stanie spłacić należności, ponieważ nie posiada żadnych środków i pozostaje w trudnej sytuacji majątkowej, gdyż nie osiąga dochodów i spłaca zaległe alimenty. Powołując się zatem na te okoliczności wyraził pogląd, iż w tej sytuacji zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej do umorzenia należności.

Zaskarżoną tu decyzją z [...]r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. uchylił w części i umorzył postępowanie dotyczące składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracowniczy natomiast odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł (+ odsetki [...] zł). Zaskarżone rozstrzygnięcie wskazuje jako podstawę prawną art. 83 ust. 4 w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Z 2007 r., Nr 11, poz.74, dalej u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu przytoczono zaprezentowaną już wcześniej argumentację podkreślając, że "w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie części należności z tytułu składek tj. na ubezpieczenie zdrowotne i FP zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne." Przyznano, że Z.M. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest bezrobotnym, sprawuje opiekę nad chorą matką, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Okoliczności te mogą świadczyć o niemożności opłacenia w całości należności z tytułu składek, bez pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Fakt posiadania w ramach współwłasności lokalu mieszkalnego powoduje, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Na końcu, organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności.

Tę decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z.M. przypominając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powtarzając zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo wskazał jako niezrozumiałe argumenty organu uzasadniające umorzenie 1/3 zaległych składek ze względu na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a pozostawienie do spłaty 2/3 zaległości Zarzucił przy tym wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez uznanie, że w jego trudnej sytuacji materialnej i życiowej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności bo jest współwłaścicielem spółdzielczego prawa własności lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m, w którym mieszka.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko:

Skarga jest zasadna w części dotyczącej odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż w pozostałej części decyzja jest korzystna dla skarżącego.

Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych i lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, czyli stan obowiązujący we wrześniu 2008 r., należy wskazać, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., u.s.u.s) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, przepisy wykonawcze).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. Artykuł 28 ust. 2 u.s.u.s. określa jednoznacznie, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który przewiduje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W takim przypadku należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek.

Wytyczne, którymi powinien się kierować Zakład podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Przepis § 3 rozporządzenia stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanką umożliwiającą umorzenie należności jest także, w myśl powołanych przepisów, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd podkreślił, że Zakład nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia w razie spełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie. Tym samym, sądowa kontrola takich decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowania poprzedzające ich wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone rozstrzyga organ administracji publicznej, a nie sąd.

W badanej sprawie - zdaniem Sądu - Zakład wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków i przeprowadził analizę sytuacji materialnej skarżącego i jego możliwości płatniczych w kontekście możliwości umorzenia tej części należności, która powstała z tytułu nieuiszczania składek ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem.

W art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca nie tylko pozostawił organowi prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, ale i wskazując przesłanki, które powinny być w takim przypadku brane pod uwagę posłużył się zdefiniowanym pojęciem: całkowita nieściągalność oraz niedookreślonym, w żadnym przepisie ustawy pojęciem: uzasadniony przypadek. Nie mniej jednak nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący w naszym państwie system prawny. Granice uznania administracyjnego wynikają zatem z woli ustawodawcy, wyrażonej w obowiązującym systemie prawnym. Uznanie administracyjne to przyznana organom administracji możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271).

Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z roku 2000, Nr 98, poz. 1071 - dalej jako "k.p.a."]. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno, co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi, zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Oceniając, z uwzględnieniem powyższych zasad, rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że organy orzekające dopuściły się naruszenia prawa materialnego – art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wykroczenie poza ramy przyznanego uznania administracyjnego. Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający odwołał się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Z drugiej strony, ubezpieczony, który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania, ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu ubezpieczeń z ubezpieczenia społecznego przed sądem.

Bezspornym też pozostaje, iż ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone.

Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, nie może jednak być wewnętrzne sprzeczne.

Trafnie zauważył skarżący, że niezrozumiałym jest umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł (+[...] zł odsetek) i składek na Fundusz Pracowniczy w kwocie [...] zł (+[...] zł odsetek) przy uzasadnieniu, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przy jednoczesnej odmowie umorzenia składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł (+[...] zł odsetek), która to spłata, a contrario nie będzie pozbawiała skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Przypomnieć należy, że przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę od tych składek, gdyż w pozostałym zakresie organ umorzył należności.

Przepis art. 24 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) zawiera definicje należności z tytułu składek i zalicza do tych należności także odsetki za zwłokę od składek. Stosownie do unormowania art. 28 ust 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części z uwzględnieniem ust 2-4 tego artykułu. Ust 2 określa jednoznacznie, że należności mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust 3a, który przewiduje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 lit. "d" u.s.u.s. płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest ubezpieczony, zobowiązany do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne. Wytyczne jakimi organ winien kierować się podejmując decyzję w zakresie umorzenia określa rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Przepis § 3 rozporządzenia stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi-łoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Odrębną przesłanką umożliwiającą umorzenie jest w myśl tych przepisów także przewlekła choroba zobowiązanego, konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, której wystąpienia w przedmiotowej sprawie organ w ogóle nie rozważył.

Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swo-body uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może za-tem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k. p. a) zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k. p. a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu.

W ocenie Sądu, w badanej sprawie, organ w sposób nieprawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, co spowodowało, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Co prawda odniósł się do przesłanek umo-rzenia zaległości określonych w art. 28 ust 2 i ust 3 i ust 3a oraz przepisach rozpo-rządzenia z 2003 r. i wykazał, że osiągany dochód przy uwzględnieniu wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego, mieszkania nie pozwala na spłatę tylko czę-ści zaległości gdyż pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych po-trzeb życiowych. Wyciągnięte wnioski, zdaniem Sądu wychodzą jednak poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponow-nego rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z dnia [...] r. i zaskarżenia decyzji odmawiającej umorzenia z dnia [...] r. Z uwagi na upływ czasu, organ podjął czynności zmierzające do ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Jakkolwiek przepis § 3 rozporządzenia nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu [...] r. i [...] r. przedłożył żądane i posiadane dokumenty obrazujące jego sytuacją materialną. Należy pokreślić, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający całkowicie pominął dokumenty dotyczące choroby matki wnioskodawcy i faktu opiekowania się nią jako osobą niepełnosprawną. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J.M. z [...]r., z którego wynika, że wymaga ona stałej pomocy innej osoby (k.24 akt) i osiąga dochody w kwocie [...] zł miesięcznie (renta). Nadto wskazał na zaległości w Funduszu Alimentacyjnym, które spłaca po [...] zł miesięcznie w miarę posiadanych środków finansowych przy pomocy osób trzecich. Sam utrzymuje się z pracy dorywczej i wygranych w turniejach brydżowych. Organ nie zapytał jednak wnioskodawcy, ani tez nie poczynił własnych ustaleń o tym jakie osiąga z tego tytułu dochody i czy składa roczne zeznanie podatkowe. W aktach sprawy nie ustalono w ogóle kwoty dochodów osiąganych przez wnioskodawcę, a ustalono jedynie wydatki na utrzymanie mieszkania, bez wskazania źródła ich finansowania. Jak również nie poczyniono żadnych ustaleń co do stanu zdrowia wnioskodawcy i przyczyny pozostawania bez pracy. Nie wyjaśniono też czy leczy się w związku z chorobą [...].

W tym stanie rzeczy dokonana ocena statusu materialnego Z.M., aczkolwiek częściowo dla niego korzystna wydaje się być pozbawiona uzasadnienia faktycznego. Brak ustalenia kwoty jaką dysponuje pozwala przyjąć, że dochodów nie posiada, co uzasadnia twierdzenie, że nawet częściowa spłata należności nie może nastąpić bez uszczerbku dla zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych.

Pamiętając o tym, że to zobowiązany ma wykazać okoliczności uzasadniające prze-słanki umorzenia wynikające z § 3 rozporządzenia, bowiem jest w posiadaniu infor-macji dotyczących własnej sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej Sąd uznał, że sytuacja skarżącego została oceniona przez organ w sposób nieprawidłowy, z naru-szeniem zasad prawa procesowego i materialnego.

Na koniec Sąd pragnie zwrócić uwagę na jeszcze jeden ważny aspekt podejmo-wania decyzji w ramach uznania administracyjnego. Otóż organ podejmujący decyzje w przedmiocie umorzenia ma obowiązek brać pod uwagę aktualną sytuację finanso-wą i majątkową płatnika, nie hipotetyczne sytuacje, mogące zaistnieć lub nie w bliżej nieokreślonej przyszłości, które mogą mieć wpływ na możliwość spłaty przez skarżą-cego zadłużenia. Okoliczność, że termin przedawnienia tego typu zadłużenia wynosi 10 lat nie ma wpływu na ocenę aktualnej sytuacji wnioskodawcy, ale też nie można tracić z pola widzenia faktu, że zaległe składki objęte niniejszym postępowaniem do-tyczą okresu od [...] do [...] r., a zatem ulegną wkrótce przedawnieniu. Nic też nie wskazuje na to, aby sytuacja materialna dłużnika uległa w tym czasie gwałtownej poprawie.

Organ orzekający ponownie rozpatrując sprawę winien uwzględnić powyższe rozważania Sądu, uzupełnić materiał dowodowy i tak zgromadzony poddać ponownie wnikliwej ocenie, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej de-cyzji.

Reasumując, w ocenie Sądu podczas wydawania zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istot-ny wpływ na wynik postępowania, a to skutkuje koniecznością na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit a i c uchylenia zaskarżonej decyzji w części odmawiającej umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.