Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 939/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. art. 9 ust. 7,
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski,, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant asyst. sędz. Katarzyna Stuła- Marcela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. O. wniósł skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...], nr [...], określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2007 rok z tytułu podatku od środków transportowych (ciągnik siodłowy o numerze rejestracyjnym [...]) w wysokości [...] złotych.

W uzasadnieniu skargi podatnik wskazał, że w dniu 9 lutego 2007 roku zameldował się na pobyt czasowy w K., ulica [...] (Gmina L.). O powyższym fakcie poinformował Urząd Gminy w S., wskazując zmianę miejsca zamieszkania (pismo z dnia 15 lutego 2007 roku). Wskazał również, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie Gminy L. oraz, że w piśmie z dnia 25 kwietnia 2007 roku złożył oświadczenie, iż w związku z osobistymi i majątkowymi interesami zamierza mieszkać na terenie tej gminy, co ma związek między innymi z nowo wybudowanym mieszkaniem pod w/w adresem. Następnie podniósł, że okoliczność faktycznego zamieszkiwania w tym lokalu nie budziła żadnych wątpliwości, gdyż w toku toczącego się postępowania organy podatkowe obu instancji, kierowały swoje decyzje pod ten adres.

W dalszej części uzasadnienia skargi podatnik, powołując się na treść art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stwierdził, że właściwość miejscową organu podatkowego dla podatków od środków transportowych ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby podatnika. Stosownie natomiast do art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle powyższych przepisów okoliczność zameldowania na pobyt czasowy, posiadania mieszkania, lokalizacji na terenie gminy podstawowej działalności gospodarczej oraz fakt złożenia oświadczenia o zamiarze stałego pobytu w nowej miejscowości, świadczy jednoznacznie o tym, że miejscem zamieszkania podatnika jest K.. Podkreślił, że pominięcie wyżej wskazanych okoliczności przez organ podatkowy stanowi rażące naruszenie art. 9 ust. 7 ustawy podatkowej. Organ ten, zdaniem podatnika, wydając zaskarżoną decyzję zmienił jego oświadczenie woli co do miejsca zamieszkania.

Podkreślił także, że żaden przepis ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wskazuje, że właściwość organu podatkowego dla celów wymiaru podatków od środków transportowych ustala się według danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym – jak to uczyniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazuje natomiast wprost w art. 9 ust. 7 tej ustawy, że właściwość miejscową ustala się na podstawie miejsca zamieszkania podatnika.

Powołując się na stanowisko doktryny podniósł, że dla oceny właściwości organu podatkowego nie ma znaczenia miejsce zameldowania stałego lub czasowego. Decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego.

W dalszej części uzasadnienia skargi podatnik stwierdził, z nie zgadza się ze stanowiskiem organów podatkowych, które powołując się na w/w przepisy uznały, że strona wraz z rodziną zamieszkuje w S. nr [...], a argumentacja, dotycząca motywów decyzji o czasowym zameldowaniu w K., nie stanowi podstawy do przyjęcia, że centrum aktywności życiowej podatnika znajduje się obecnie w tej miejscowości. Wskazał, że fakt zamieszkiwania rodziny w innej miejscowości i kontaktów z nią, nie może być traktowany jako jedyna przesłanka decydująca o miejscu zamieszkania osoby fizycznej.

W końcowej części uzasadnienia skargi podatnik podniósł, że we właściwym miejscowo organie podatkowym (Wójt Gminy R.) złożył deklaracje i uiścił należny podatek od środków transportowych za 2007 rok.

Uzasadnił także zarzuty dotyczące naruszenia przez organy podatkowe art. 122 i art. 123 Ordynacji podatkowej, podnosząc między innymi, że SKO zupełnie pominęło okoliczności wskazane przez niego w odwołaniu, a dotyczące zmiany miejsca zamieszkania, która to okoliczność ma decydujące znaczenie dla określenia właściwości miejscowej organu podatkowego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podniosło, że w rozpatrywanej sprawie podatnikiem – właścicielem pojazdu jest osoba fizyczna zamieszkała w S., na co wskazuje zapis w ewidencji pojazdów Starostwa Powiatowego w Z..

Następnie stwierdziło, że art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną. Dowód rejestracyjny zawiera niezbędne dane o zarejestrowanym pojeździe, a także potwierdza jego właściciela i jego adres zamieszkania. W dowodzie rejestracyjnym jest także pouczenie, że właściciel jest zobowiązany zgłosić w ciągu 30 dni organowi, który wydał dowód rejestracyjny, wszelkie zmiany danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że choć skarżący prowadzi działalność gospodarczą na terenie innej gminy, to fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla tej sprawy, gdyż ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie bierze pod uwagę przeznaczenia środków transportowych, tylko sam tytuł do władania przez określony podmiot. Taki tytuł posiada podatnik jako osoba fizyczna, nie zaś firma, którą prowadzi i dlatego też zastosowanie w rozpatrywanej sprawie ma ogólna zasada właściwości miejscowej do poboru podatków, tzn. wg miejsca zamieszkania podatnika.

Z tych więc względów organ odwoławczy uznał skargę, wniesioną przez J. O., za nieuzasadnioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia wskazać na regulację prawną zawartą w art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 2001 roku o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), która obowiązywała w chwili rozstrzygania sprawy przez organy podatkowe.

Zgodnie z treścią tego przepisu, organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu. W przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby lub jednostki organizacyjnej, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", a więc należy odnieść się tutaj do art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle wyżej wymienionego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym jednocześnie zauważyć należy, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

W tym miejscu należy również przypomnieć, że przepisy Ordynacji podatkowej aktualnie regulujące sposób prowadzenia postępowania podatkowego, w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że w toku tego postępowania organy podatkowe zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 187 i art. 122 Ordynacji podatkowej). Wniosek taki wypływa wprost z art. 122 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącą bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego, tak ogólnego jak i podatkowego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, szczególne zaś znaczenie należy w tym zakresie przypisać art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Brzmienie tego przepisu, zwłaszcza użyta w nim koniunkcja, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że niezależnie od zebrania wszystkich niezbędnych dowodów, organ podatkowy zobowiązany jest do ich rozpatrzenia. To zaś oznacza, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas zobowiązany jest uzasadnić z jakiej przyczyny tak czyni.

Przenosząc te uwagi natury ogólnej na płaszczyznę rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadzając postępowanie dowodowe nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej kwestii sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie w jakiej miejscowości skarżący mieszka, a co za tym idzie, który organ podatkowy jest właściwy miejscowo w sprawach podatku od środków transportowych.

Organy podatkowe powinny dokonać rzetelnej i całościowej oceny tego, czy w świetle wszystkich występujących w sprawie okoliczności (w tym także wyjaśnień strony skarżącej i przedstawionych przez nią dowodów) miejscem zamieszkania podatnika jest – zgodnie z powołanym wyżej art. 25 Kodeksu cywilnego – K. (gmina L), czy też gmina S.

Tymczasem organy podatkowe obu instancji nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, wskazując jedynie, że argumentacja skarżącego przedstawiona w piśmie z dnia 25 kwietnia 2007 roku "dotycząca motywów decyzji o czasowym zameldowaniu w K. w ocenie organu nie stanowi podstawy do przyjęcia, że centrum jego aktywności życiowej znajduje się w tej miejscowości". Zasadniczym argumentem – zdaniem organów podatkowych – przemawiającym za takim stwierdzeniem jest fakt, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w Z. pod adresem S. [...].

W tym miejscu ponownie przypomnieć trzeba, że organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika. Zgodnie z powołanym wyżej art. 25 Kodeksu cywilnego na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Miejscowość, w której osoba zainteresowana ma zamiar stale zamieszkiwać, powinna stanowić "centrum jej życiowej działalności". Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu powołanego przepisu fakt, że występuje jedna z wymienionych przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałym pobycie decyduje zwłaszcza topograficzne powiązanie istniejące między miejscowością, w której dana osoba przebywa, a jej pracą, tj. zakładem pracy (tak K. Piasecki – komentarz do art. 25 Kodeksu cywilnego, Zakamycze 2003). Zatem decydujące znaczenie dla ustalenia właściwości miejscowej ma miejsce zamieszkania podatnika, w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego, a nie jak chcą tego organy podatkowe dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym pojazdu skarżącego.

Pomimo przestawienia przez stronę skarżącą wielu dowodów, w tym :

- zaświadczenia Urzędu Gminy w L. z dnia 9 lutego 2007 roku o zameldowaniu na pobyt czasowy,

- pisemnej informacji z dnia 15 lutego 2007 roku, skierowanej do Urzędu Gminy w S.,

- deklaracji na podatek od środków transportowych na 2007 rok, złozonych w Urzędzie Gminy w L.,

- dowodów wpłat tego podatku,

- pisemnego wyjaśnienia z dnia 25 kwietnia 2007 roku, skierowanego do Wójta Gminy w S.,

organ podatkowy nie zadał sobie trudu, aby wyjaśnić, która z miejscowości (K. czy też S.) stanowi "centrum życiowej działalności skarżącego", gdyż dopiero wyjaśnienie tej kwestii może dać odpowiedź na pytanie, który organ podatkowy w przedmiotowej sprawie jest właściwy miejscowo w sprawie podatku od środków transportowych.

Zatem decyzja Wójta Gminy S. i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wydane zostały bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia ich uchylenie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).

Wobec powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są w pełni zasadne.

Rozpoznając sprawę ponownie organ podatkowy winien zatem ocenić wszystkie podniesione przez stronę skarżącą argumenty z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.

W punkcie drugim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 tej ustawy.

W punkcie trzecim wyroku Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego, stosownie do art. 200 w związku z art. 205 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.