Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 394/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14b par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 42a, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Teza: Zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2007 r., będzie zarówno podatnik, płatnik lub inkasent, którego indywidualnej sprawy podatkowej dotyczy wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji, jak i inny podmiot, z którego aktywnością ustawa podatkowa wiąże określony obowiązek, np. wydanie informacji podatkowej na druku PIT-8C (art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

TEZY

Zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2007 r., będzie zarówno podatnik, płatnik lub inkasent, którego indywidualnej sprawy podatkowej dotyczy wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji, jak i inny podmiot, z którego aktywnością ustawa podatkowa wiąże określony obowiązek, np. wydanie informacji podatkowej na druku PIT-8C (art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Teresa Randak, Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Anna Bartkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009r. sprawy ze skargi Urzędu Miasta K. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 30 października 2008 r. wpłynął do organu interpretacyjnego wniosek Urzędu Miasta K. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania umorzonych osobom fizycznym kwot z tytułu należności cywilnoprawnych stanowiących dochody budżetowe.

We wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny. Wnioskodawca jest wierzycielem względem różnych osób fizycznych z tytułu czynszu dzierżawnego, najmu pomieszczeń, najmu powierzchni nieruchomości lub reklamy, opłat za użytkowanie wieczyste i in. W pewnych sytuacjach strona umarza te wierzytelności, w związku z czym powstaje pytanie, czy kwoty umorzonych należności stanowią nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i czy powoduje to powstanie po stronie osoby, której umorzono należność obowiązku podatkowego, a w konsekwencji po stronie Urzędu Miasta obowiązek przekazywania właściwemu urzędowi skarbowemu informacji PIT-8C.

Wnioskodawca zwrócił uwagę, że postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na wniosek Urzędu Miasta wydał interpretację podatkową, w której stwierdził, że umorzone osobom fizycznym kwoty z tytułu czynszu dzierżawnego, najmu pomieszczeń, najmu powierzchni nieruchomości, reklamy i in. nie stanowią przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń, w związku z tym Urząd Miasta nie ma obowiązku tym osobom informacji PIT-8C. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił ww. postanowienie i orzekł, że kwoty umorzonych należności stanowią przychód osób fizycznych podlegający opodatkowaniu, dlatego Urząd Miasta obowiązany jest wystawiać informacje PIT-8C za dany rok w terminie do końca lutego roku następnego.

Wnioskodawca podniósł, że zasady umarzania wierzytelności niepodatkowych Miasta zostały zawarte w Uchwale Rady Miasta z dnia 27 marca 2006 r. w sprawie określenia zasad i trybu umarzania wierzytelności przypadających Miastu oraz jednostkom organizacyjnym Miasta z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa [...] oraz zarządzenia Prezydenta Miasta w sprawie wykonania tej uchwały. Zasady te określają przypadki umorzenia należności niepodatkowych, w takich przypadkach dotyczących osób fizycznych, jak:

- śmierci dłużnika,

- braku możliwości ustalenia dłużnika,

- nieskuteczności postępowania egzekucyjnego lub gdy zachodzi podejrzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od dochodzenia i egzekucji tej wierzytelności,

- ściągnięcie wierzytelności zagraża ważnym interesom dłużnika, a szczególności jego egzystencji,

- należność główna z jednego tytułu wierzytelności jest mniejsza lub równa trzykrotności najniższego wpisu sądowego od pozwu.

Umorzenie w pierwszych czterech i ostatnim przypadku może nastąpić z urzędu.

W związku z powyższym zadano pytanie, czy Urząd Miasta ma obowiązek sporządzania formularza PIT-8C dotyczącego kwot umorzonych osobom fizycznych z tytułu należności cywilnoprawnych stanowiących dochody budżetowe z powyższych tytułów, jeżeli dłużnik nie wnioskował o umorzenie, a umorzenie zostało dokonane z urzędu na podstawie Uchwały Rady Miasta.

Zdaniem wnioskodawcy umorzenie wierzytelności z urzędu, a nie na wniosek dłużnika następuje jeżeli dłużnik zmarł, nie można ustalić dłużnika (chodzi o miejsce jego przebywania), komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji i in. Stosując Uchwałę Rady Miasta właściwe osoby podpisują dokumenty, stanowiące podstawę umorzenia wierzytelności.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w przypadkach umorzenia należności z urzędu zgodnie z przepisami prawa, nie na wniosek dłużnika, kwota umorzonych zadłużeń nie stanowi dla dłużnika przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji Urząd Miasta nie ma obowiązku wystawiania dla dłużnika informacji PIT-8C.

Zdaniem wnioskodawcy za stanowiskiem tym przemawia również to, że istnieją obiektywne i prawne przeszkody w wystawianiu PIT-8C dłużnikom, którym umarza się należności z urzędu, ponieważ jeżeli dłużnik zmarł to wystawienie tej informacji jest niemożliwe. Również ma to odniesienie do sytuacji, w których miejsce pobytu dłużnika nie jest znane, nie odbiera on korespondencji, wezwań do zapłaty, nie można go pozwać do sądu, a jego miejsca pobytu nie można ustalić nawet przez Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA i w innych wymienionych wyżej przypadkach.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że umorzenie należności Miasta w sytuacjach wyżej opisanych nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 20 ust. 1 updof, albowiem z nieodpłatnym świadczeniem mamy do czynienia wtedy, gdy świadczeniodawca wyrazi pozytywną wolę świadczenia, tzn. chęć przekazania świadczenia na rzecz świadczeniobiorcy, a świadczeniobiorca to świadczenie przyjmie. W przypadku, gdy umorzenie należności nie następuje na wniosek dłużnika tylko z urzędu, to nie ma mowy o pozytywnym wyrazie woli świadczeniobiorcy.

Wnioskodawca wskazał również, że PIT-8C jako formularz urzędowy zobowiązuje wystawiającego do podania numeru NIP, daty urodzenia osoby fizycznej, której umorzono należność. Urząd w wielu przypadkach nie posiada aktualnego miejsca zamieszkania tej osoby. Nie wiadomo zatem, do jakiego urzędu skarbowego miałby być wysłany PIT-8C.

W indywidualnej interpretacji z dnia [...] r. nr [...] Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Podkreślono, że zgodnie z art. 11 ust. 1 updof przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Organ interpretacyjny, odwołując się do treści art. 20 ust. 1 updof stwierdził, że za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się m.in. (w szczególności) inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 [...]. Zwrócono jednocześnie uwagę, że – stosownie do art. 42a updof – osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52 i art. 52a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Dalej organ odniósł się do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę.

Skonstatowano, że korzyści jakie osiąga dłużnik z tytułu umorzenia należności cywilnoprawnych stanowiących dochody budżetowe ze wskazanych we wniosku o interpretację tytułów, stanowią dla tego dłużnika realne przysporzenie majątkowe, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W efekcie zwolnienia dłużnika z całości lub części długu, następuje u niego trwały przyrost majątku. Umorzenie zobowiązania oznacza zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego, skutkiem czego jest wystąpienie po stronie dłużnika określonej korzyści.

Organ uznał, że umorzone przez wnioskodawcę należności stanowią dla osób fizycznych nieprowadzących działalność gospodarczą przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 updof i w związku z tym na jednostce umarzającej ciąży obowiązek sporządzenia informacji na podstawie art. 42a updof.

W końcowym fragmencie interpretacji organ stwierdził, że z updof wynika wprost, iż obowiązkiem jednostki organizacyjnej umarzającej należności jest wystawienie informacji PIT-8C osobie, dla której w danym przypadku będzie to realne przysporzenie majątkowe. W przypadku jednak gdzie (mimo podjętych prób) nie ma możliwości ustalenia danych osobowych tej osoby, które wymagane są do wypełnienia urzędowego formularza PIT-8C, nie sporządza się tej informacji. Nie sporządza się również i w przypadku osoby, która zmarła.

Nadto zauważono, że brak numeru NIP czy PESEL osoby, której umorzono należność, nie zwalnia z obowiązku wystawienia informacji.

Obowiązek wystawienia informacji PIT-8C istnieje także w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne lub zachodzi przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej wierzytelności oraz gdy należność główna z jednego tytułu wierzytelności jest mniejsza lub równa trzykrotności najniższego wpisu sądowego od pozwu.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa podniesiony został zarzut naruszenia przepisów prawa podatkowego. Wg wnioskodawcy umorzenie wierzytelności z urzędu, a nie na wniosek dłużnika następuje jeżeli dłużnik – osoba fizyczna zmarł, nie można ustalić miejsca przebywania dłużnika, komornik sądowy umorzył postępowanie windykacyjne z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji, istnieje uzasadnione podejrzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej niż koszty dochodzenia należności. Wnioskodawca konsekwentnie stoi na stanowisku, że w powyższych przypadkach, tzn. umorzenia należności zgodnie z przepisami prawa, a nie na wniosek dłużnika, kwota umorzonych zadłużeń nie stanowi dla dłużnika przychodu podlegającego podatkowi dochodowemu od osób fizycznych i nie ma on obowiązku wystawienia dla dłużnika informacji PIT-8C. Podkreślono, że istnieją też obiektywne przeszkody w dostarczeniu dłużnikowi informacji PIT-8C, w sytuacji, gdy on nie żyje albo nie można ustalić miejsca jego pobytu.

Zdaniem wnioskodawcy, umorzenie należności Miasta w powyższych przypadkach nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 20 ust. 1 updof.

Podkreślono również, że formularz urzędowy PIT-8C zobowiązują wystawiającego do podania numeru NIP, PESEL, daty urodzenia osoby fizycznej, miejsca zamieszkania, a więc wypełnienia danych, których wnioskodawca niejednokrotnie nie posiada.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...]r., nr [...] organ interpretacyjny stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej przez siebie interpretacji indywidualnej. W uzasadnieniu odpowiedzi podtrzymał swoje stanowisko, zaprezentowane w wydanej interpretacji.

Stwierdził m.in., że nieodpłatnym świadczeniem w rozumieniu updof, jest każdy przypadek uzyskania korzyści kosztem innej osoby i to bez ekwiwalentu. Ponieważ w updof nie został wskazany nawet przybliżony katalog takich świadczeń, zdaniem organu umorzenie długu świadczeniobiorcy, nawet z urzędu przez świadczeniodawcę, powoduje po stronie tego pierwszego rzeczywistą korzyść, polegającą na niewydatkowaniu środków , które dana osoba obowiązana byłaby uiścić.

Organ podtrzymał też stanowisko, że w przypadku osób, których miejsca pobytu nie da się ustalić, a także osób zmarłych, nie sporządza się informacji PIT-8C. Natomiast brak numeru NIP czy PESEL osoby, której umorzono należność nie zwalnia z obowiązku sporządzenia ww. informacji.

W skardze na powyższą indywidualną interpretację strona zarzuciła naruszenie art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 42a updof, poprzez błędną interpretację tych przepisów, polegającą na uznaniu, że umorzenie należności od osób fizycznych bez ich wniosku, na podstawie zasad umarzania określonych w Uchwale Rady Miasta K., podjętej na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych (art. 43 ustawy), stanowi przychód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz że Urząd Miasta K. ma obowiązek sporządzania w takim wypadku informacji PIT-8C.

Mając na względzie powyższe strona zażądała uchylenia pisemnej interpretacji i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona konsekwentnie podtrzymuje swoje stanowisko, że umorzenie z urzędu, tj. na podstawie stosownej uchwały Rady Miasta, a nie na wniosek osoby fizycznej, jej zobowiązań wobec Miasta K., nie stanowi dla tej osoby przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wobec tego Urząd Miasta nie ma obowiązku sporządzenia deklaracji PIT-8C.

W ocenie skarżącego wystawienie deklaracji PIT-8C w powyższym przypadku jest bezzasadne, ponieważ z updof nie wynika, aby należności te stanowiły "inne nieodpłatne świadczenia" mające charakter trwałego przysporzenia majątkowego w rozumieniu powyższej ustawy.

Strona podkreśliła, że updof nie przewiduje opodatkowania wynikającego z umorzenia lub przedawnienia zobowiązań osób fizycznych, z wyjątkiem art. 14 ust. 2 pkt 6, zgodnie z którym takie opodatkowanie jest dopuszczalne, ale wyłącznie wobec przychodów wynikających z działalności gospodarczej.

Ponadto osoba fizyczna, której bez jej wniosku umorzono zadłużenie, nie wnioskowała o to oraz nie zawierała z gminą żadnej umowy cywilnoprawnej decydującej o tym umorzeniu, zatem nie można w tym przypadku mówić o jakimkolwiek wzajemnym świadczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej oraz odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Postępowanie administracyjne, a następnie sądowoadministracyjne, zainicjowane przez stronę skarżącą, wiąże się z pisemną interpretacją przepisów prawa podatkowego (art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) w indywidualnej sprawie Urzędu Miasta w K..

W ocenie Sądu wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został złożony przez uprawniony do tego podmiot, stosownie do postanowień art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. O ile bowiem w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2005 r. do 30 czerwca 2007 r. uprawnionym do złożenia wniosku o interpretację był tylko podatnik, płatnik lub inkasent, a więc osoby z których działaniem lub zaniechaniem można wiązać konkretny obowiązek podatkowy, o tyle ustawodawca w regulacjach obowiązujących od 1 stycznia 2007 r. posłużył się ogólnym pojęciem "zainteresowany w jego indywidualnej sprawie" (art. 14b par. 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r.). Zdaniem Sądu zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2007 r., będzie zarówno podatnik, płatnik lub inkasent, którego indywidualnej sprawy podatkowej dotyczy wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji, jak i inny podmiot, z którego aktywnością ustawa podatkowa wiąże określony obowiązek, np. wydanie informacji podatkowej na druku PIT-8C (art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Z akt sprawy wynika że strona wystąpiła w trybie art. 14b Ordynacji podatkowej z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji dotyczącej odpowiedzi na pytanie, czy w związku z umorzeniem należności cywilnoprawnych stanowiących dochody budżetowe Miasta K. (umarzanie tychże należności następuje z urzędu, bez wniosku dłużnika będącego osobą fizyczną, na podstawie uchwały Rady Miasta), powstaje po stronie wnioskodawcy obowiązek sporządzenia formularza PIT-8C, dotyczącego kwot umorzonych należności, stosownie do wymogów art. 42a ustawy dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w przypadkach umorzenia należności z urzędu zgodnie z przepisami prawa (tj. na podstawie uchwały Rady Miasta podjętej na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych), a nie na wniosek dłużnika, kwota umorzonych zadłużeń nie stanowi dla dłużnika przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (dłużnik nie uzyskał nieodpłatnego świadczenia), a w konsekwencji Urząd Miasta nie ma obowiązku wystawiania dla dłużnika informacji PIT-8C.

Odmienne stanowisko zaprezentował organ interpretacyjny, według którego umorzenie długu świadczeniobiorcy, nawet z urzędu przez świadczeniodawcę, powoduje po stronie tego pierwszego rzeczywistą korzyść, polegającą na niewydatkowaniu środków, które dana osoba obowiązana byłaby uiścić. W konsekwencji organ uznał, że umorzone należności stanowią dla osób fizycznych nieprowadzących działalność gospodarczą przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 updof (nieodpłatne świadczenie) i w związku z tym na jednostce umarzającej ciąży obowiązek sporządzenia informacji na podstawie art. 42a updof. Jednocześnie organ interpretacyjny wskazał, że obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C nie dotyczy sytuacji, w których nie da się ustalić miejsca pobytu osoby, której umorzono zobowiązanie, a także w przypadku osób zmarłych. Natomiast sam tylko brak numeru NIP czy PESEL osoby, której umorzono należność, nie zwalnia z obowiązku sporządzenia ww. informacji.

Sąd podzielił stanowisko organu interpretacyjnego.

Stosownie do art. 42a updof osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52 i art. 52a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Treść powyższego przepisu nie nasuwa wątpliwości, że na jednostce organizacyjnej, niemającej osobowości prawnej, ciążył będzie obowiązek sporządzenia informacji o wysokości dochodów świadczeniobiorcy, wg ustalonego wzoru (druk PIT-8C), jeżeli jednostka taka dokonała wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 updof (z pewnymi wyjątkami, które nie odnoszą się do niniejszej sprawy), a nie jest obowiązana do pobrania zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku.

Ponieważ w rozpatrywanym przypadku bezsporną okolicznością jest to, że na wnioskodawcy nie ciążą obowiązki płatnika, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie ustalenie, czy po stronie osoby fizycznej, której zobowiązanie cywilnoprawne (nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) zostaje umorzone, powstaje w związku z tym obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Właściwa jest odpowiedź twierdząca.

Z art. 9 ust. 1 updof wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Oznacza to, że ustawodawca co do zasady nie dopuszcza wyjątków od zasady powszechności opodatkowania wszelkich dochodów. Wyrazem tego jest także przepis art. 10 ust. 1 pkt 9 updof, który wprowadza pojecie "innych źródeł" jako źródła przychodów podlegających opodatkowaniu.

Konkretyzując pojęcie "innych źródeł przychodów", przepis art. 20 ust. 1 updof wskazuje przykładowo te inne źródła używając określenia "w szczególności". Zgodnie z tym przepisem należą do nich m. in. "inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12- 14 i 17". Już tylko to wyłączenie dotyczące m. in. art. 14 updof- wskazującego na przychody z działalności gospodarczej - pozwala na przyjęcie poglądu, że nieodpłatne świadczenia podlegają opodatkowaniu także u podatników nieprowadzących działalności gospodarczej. U podatników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą nieodpłatne świadczenia są przychodami z działalności gospodarczej zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 8 updof przy czym oblicza się je zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 11 ust. 2- 2b updof, a nie jako przychód należny.

Konsekwentnie w art. 11 ust. 1 updof ustawodawca wskazał, że przychodami z zastrzeżeniem art. 14- 16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19, art. 20 ust. 3 są otrzymywane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Istotne jest zatem zdefiniowanie pojęcia "nieodpłatne świadczenia" oraz odpowiedź na pytanie, czy umorzenie przedmiotowych należności przez Urząd Miasta stanowi formę takiego świadczenia.

Pojęcie nieodpłatnego świadczenia nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej, jednakże w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że ma ono szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała NSA z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06). Uchwała ta zapadła wprawdzie w związku z wątpliwościami dotyczącymi przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jednakże powyższa teza zachowuje aktualność również w kontekście przepisów updof. Nie ma bowiem podstaw do odmiennej interpretacji pojęcia "nieodpłatnego świadczenia", którym obie ustawy podatkowe się posługują, na gruncie każdej z nich (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1184/07, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1677/08).

W świetle powyższego, zasadne jest stanowisko, iż umorzenie wymagalnych należności ciążących na osobach fizycznych, w związku z umowami, jakimi zawarli oni z Miastem K., tzn. takich należności, których zapłaty Urząd Miasta K. mógł się skutecznie domagać, kosztem majątku dłużników, jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Rezygnacja z tych świadczeń przez wierzyciela stanowi w istocie zwolnienie dłużnika długu (art. 508 Kodeksu cywilnego) i oznacza to, uzyskanie po stronie dłużnika, podlegającego opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia wyrażającego się w zmniejszeniu określonych ciężarów majątkowych. Gdyby nie fakt umorzenia spornych należności, dłużnik byłby zobowiązany do ich uiszczenia, co powodowałoby uszczuplenie jego majątku. Przychodem są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1994 r., sygn. akt SA/Kr 2139/93; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1101/93). Nie ma przy tym znaczenia czy do umorzenia powyższych należności doszło na wniosek dłużnika, czy też nastąpiło z urzędu, stosownie do postanowień uchwały Rady Miasta. Żaden przepis ustawy podatkowej nie pozwala na takie różnicowanie prawnopodatkowych skutków dokonanego umorzenia. Treść art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1, w związku z art. 9 ust. 1 updof wyraźnie wiąże powstanie obowiązku podatkowego z wystąpieniem określonego zdarzenia (tu – nieodpłatnego świadczenia),a nie formą aktywności podatnika.

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający stoi na stanowisku, że umorzone osobie fizycznej należności, wynikające ze stosunku cywilnoprawnego, niepozostające w związku z działalnością gospodarczą, podlegają także opodatkowaniu jako przychód z uzyskanego nieodpłatnego świadczenia, na podstawie art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 updof.

W konsekwencji jednostkę dokonującą takiego umorzenia, kwalifikowanego jako wykonanie nieodpłatnego świadczenia, obarcza obowiązek złożenia informacji podatkowej na druku PIT-8C, na podstawie art. 42a updof.

Sąd podziela natomiast stanowisko organu interpretacyjnego, że obowiązek ten nie dotyczy sytuacji, w których jest on praktycznie niewykonalny (tj. wtedy, gdy nie można ustalić miejsca pobytu dłużnika lub dłużnik nie żyje). Sam brak natomiast numeru NIP, czy też PESEL, a także niewielka wartość umarzanych zaległości nie uzasadniają odstąpienia od powyższego obowiązku.

Mając na względzie powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.