Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 604/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
article: art. 75 , art. 110
journal: Dz.U. 1950 nr 6 poz 46
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie Sędzia del WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Wojciech Mazur Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1506/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz M. P. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2008 r. złożonym za pośrednictwem Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Tel Awiwie, M. P., obywatelka Izraela, wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.), odmówił stwierdzenia posiadania przez wnioskodawczynię obywatelstwa polskiego. Decyzję tę, w wyniku rozpatrzenia odwołania M. P., utrzymał w mocy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, z którego wynikało, że M. P. urodziła się w dniu [...] maja 1959 r. w H. (Izrael) jako M. G., córka F. (F.) G. i N. vel N. z domu K. (R.). Wnioskodawczyni z dniem urodzenia nabyła obywatelstwo izraelskie. Nazwisko rodowe zmieniła wskutek zawarcia związku małżeńskiego w dniu [...] listopada 1978 r. z M. P. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię wyjaśnień wynikało, że nabycie obywatelstwa polskiego wiąże ona z posiadaniem obywatelstwa polskiego przez jej ojca. W tym zakresie organ ustalił, że F. G. urodził się w dniu [...] stycznia 1920 r. w miejscowości P., jako syn C. J. i S. G.. Wyjechał z Polski w 1950 r. na pobyt stały do Izraela, gdzie dotarł w dniu 21 grudnia 1950 r. Z tym dniem nabył obywatelstwo izraelskie i do swojej śmierci w dniu [...] listopada 2001 r. zamieszkiwał w Izraelu. Do akt sprawy załączone zostało poświadczenie obywatelstwa polskiego przez F. G. z dnia [...] lipca 1949 r., wydane przez Starostę Powiatowego we Wrocławiu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że wśród archiwalnych akt paszportowych F. G., nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej, znajduje się zaświadczenie Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] października 1950 r., w treści którego wskazano, że "[...] władze wojskowe nie stawiają przeszkód F. G. na wyjazd za granicę do Państwa Izrael na pobyt stały", dodając przy tym, że "zatrzymano książeczkę wojskową Nr [...] Serii [...]". Mając na uwadze powyższą informację, organ przyjął, że ojciec wnioskodawczyni, pomimo że posiadał obywatelstwo polskie, utracił je wskutek nabycia obywatelstwa izraelskiego. W tym zakresie zastosowanie znalazł bowiem art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44 ze zm.). Wprawdzie, osoby zobowiązane do czynnej służby wojskowej w Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami mogły nabyć obywatelstwo obce dopiero po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, tym niemniej wyrażenie zgody obywatelowi polskiemu przez władze wojskowe na wyjazd za granicę z jednoczesnym zatrzymaniem książeczki wojskowej należało traktować jako równoważne zwolnieniu go z podlegania powszechnemu obowiązkowi wojskowemu. Organ odwołał się w tym zakresie do stanowiska Departamentu Prawnego Ministerstwa Obrony Narodowej, wskazując jednocześnie, że w momencie wydawania zaświadczenia ojcu wnioskodawczyni obowiązywała ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 6, poz. 46), która w art. 75 nakładała obowiązek uzyskania zezwolenia władz wojskowych na wyjazd i na pobyt za granicą. W związku z tym, że ojciec wnioskodawczyni nie posiadał obywatelstwa polskiego w dacie jej narodzin, tj. w dniu [...] maja 1959 r., nie mogła ona nabyć obywatelstwa polskiego z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25 ze zm.).

Oddalając skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, który nie pozwalał na stwierdzenie, iż składająca wniosek posiada obywatelstwo polskie. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim, dziecko urodzone za granicą z rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, a drugie - obywatelem innego państwa, nabywa obywatelstwo polskie, chyba że oboje rodzice w oświadczeniu, złożonym zgodnie przed właściwą władzą w ciągu miesiąca od dnia urodzenia się dziecka, wybiorą dla niego obywatelstwo tego państwa obcego, którego obywatelem jest drugie z rodziców, jeśli prawo tego państwa zezwala na nabycie jego obywatelstwa w ten sposób. Do ustalenia nabycia przez skarżącą obywatelstwa polskiego przez urodzenie, niezbędne było zatem rozważenie, czy w dacie jej narodzin obywatelstwo polskie posiadał jej ojciec. Sąd zauważył, że F. G., ojciec skarżącej, wyjeżdżając z Polski w 1950 r. miał 30 lat. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, powszechnemu obowiązkowi wojskowemu podlegali mężczyźni - obywatele polscy - w wieku od 18 do 50 lat życia włącznie. Z kolei art. 75 ust. 1 tej ustawy przewidywał, że mężczyźni, podlegający powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, obowiązani są na wyjazd i na pobyt za granicą uzyskać zezwolenie władz wojskowych. Na podstawie upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, zostały wydane przepisy wykonawcze do art. 75 ust. 1 tej ustawy w postaci rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 lipca 1952 r. w sprawie udzielania przez władze wojskowe zezwoleń na wyjazd i pobyt za granicą osób podlegających obowiązkowi wojskowemu (Dz. U. Nr 37, poz. 257). Rozporządzenie to obowiązywało od dnia 1 września 1952 r., co oznacza, że w dacie wyjazdu F. G. z Polski w 1950 r. na pobyt stały do Izraela nie było jeszcze przepisów wykonawczych do przywołanego wyżej przepisu ustawy. W dacie wyjazdu ojca skarżącej za granicę obowiązywał art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, zgodnie z którym Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej lub władze przez nich upoważnione mogły zwolnić od powszechnego obowiązku wojskowego osoby ubiegające się o nabycie obcego obywatelstwa oraz osoby, które nabyły obce obywatelstwo zgodnie z przepisami obcego prawa. Ojciec skarżącej, wyjeżdżając do Izraela, deklarował, że wyjeżdża na pobyt stały, pragnie przyjąć obywatelstwo tego państwa i tym samym przestanie być obywatelem polskim. Jego wyjazd miał charakter emigracji stałej. W tej sytuacji faktycznej, w której F. G. w związku z wyjazdem do Izraela pragnął przyjąć obywatelstwo izraelskie, stanowisko Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów wyrażone w piśmie z dnia [...] października 1950 r. ujawnia, że władze wojskowe nie tylko wyraziły zgodę na wyjazd F. G. do Izraela na pobyt stały, ale także zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym zwolniły go od powszechnego obowiązku wojskowego w związku z ubieganiem się o nabycie obcego obywatelstwa. Procedura nabycia obywatelstwa izraelskiego przez F. G. została wszczęta wraz z rozpoczęciem procedury na wyjazd stały do Izraela. W tej sytuacji słusznie organy przyjęły, że wydanie zgody przez władze wojskowe na wyjazd do państwa Izrael na pobyt stały było faktycznym zwolnieniem F. G. z obowiązku wojskowego. Oznacza to, że ojciec skarżącej, nabywając w dniu 21 grudnia 1950 r. obywatelstwo izraelskie, nie podlegał powszechnemu obowiązkowi wojskowemu w Polsce i na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego z dniem 21 grudnia 1950 r. utracił obywatelstwo polskie.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła M. P., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła:

- niewłaściwe zastosowanie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez przyjęcie, że ojciec skarżącej z chwilą nabycia obywatelstwa obcego utracił obywatelstwo polskie, gdyż nie podlegał powszechnemu obowiązkowi wojskowemu wskutek uzyskania zwolnienia z tego obowiązku, o czym świadczy zaświadczenie Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] października 1950 r.

- niewłaściwe zastosowanie art. 75 i art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym poprzez uznanie, że dokonany wpis w zaświadczeniu z dnia [...] października 1950 r. oznaczał faktyczne zwolnienie ojca skarżącej z powszechnego obowiązku wojskowego,

- naruszenie art. 3 § 1 i 2, art. 134, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, a także art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy przez Sąd wskutek nieuwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co miało związek z przyjęciem wykraczającym poza zakres swobodnej oceny dowodów, że "[...] władze wojskowe nie tylko wyraziły zgodę na wyjazd F. G. do Izraela na pobyt stały, ale także zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym zwolniły go od powszechnego obowiązku wojskowego w związku z ubieganiem się o nabycie obcego obywatelstwa".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca, odwołując się do treści art. 110 i art. 111 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym podkreśliła, że zezwolenie władz wojskowych na wyjazd za granicę i zwolnienie z powszechnego obowiązku wojskowego były odrębnymi instytucjami prawnymi. W aktach sprawy brak jest dowodów, by ojciec skarżącej przed wyjazdem z Polski został zwolniony z powszechnego obowiązku wojskowego. Z treści zaświadczenia wynika bowiem, że wymieniona jednostka organizacyjna wyraża jedynie zgodę na wyjazd ojca skarżącej za granicę. Dokonując oceny zaświadczenia, Sąd I instancji nie ustalił, czy Biuro Wojskowe Prezydium Rady Ministrów posiadało upoważnienie Ministra Obrony Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej do wydania zwolnienia z powszechnego obowiązku wojskowego. Sąd nie ustalił również przepisów regulujących wskazaną procedurę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy.

Niespornym w sprawie pozostaje, że kwestia utraty obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej podlegała rozważeniu przez organy orzekające na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wystąpienia zdarzeń, z którymi przepisy dotyczące obywatelstwa wiązały powstanie tego rodzaju skutku prawnego. Wobec ustalenia, że dziadek skarżącej po wyjeździe na stałe z Polski nabył obywatelstwo izraelskie w dniu 21 grudnia 1950 r. przepisami tymi były przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego oraz ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym. Odniesienie się w sprawie dotyczącej posiadania obywatelstwa polskiego do regulacji prawnej zawartej w tym ostatnim akcie wynikało z treści art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, który zawierał zastrzeżenie, zgodnie z którym osoby, obowiązane do czynnej służby wojskowej, mogły nabyć obywatelstwo obce nie inaczej, jak po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W toku postępowania administracyjnego orzekające w sprawie organy uznały, że włączone do akt zaświadczenie Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] października 1950 r. powinno być uważane za dokument poświadczający zwolnienie F. G. z powszechnego obowiązku wojskowego. Stanowisko takie potwierdził również Sąd I instancji, pomimo że wskazanemu dokumentowi w świetle zasad, jakimi powinien się kierować Sąd przy jego ocenie, taki charakter prawny nie mógł zostać prawidłowo nadany. Wadliwość ta jest wynikiem pominięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, swoim zakresem obejmowała nie tylko zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego (art. 110), ale również zezwolenie władz wojskowych na wyjazd i na pobyt za granicą osoby objętej powszechnym obowiązkiem wojskowym (art. 75). Oba zezwolenia były odrębnymi instytucjami prawnymi służącymi innym funkcjom. Za bezpośredni cel zezwolenia na wyjazd i na pobyt za granicą należy uznać potrzebę zachowania kontroli ewidencyjnej państwa nad przemieszczeniem się osób objętych powszechnym obowiązkiem wojskowym w celu zapewnienia siłom zbrojnym ogólnie pojętej sprawności. Kształtowana przez władze wojskowe polityka wydawania zezwoleń miała na celu określenie warunków umożliwiających przede wszystkim przeciwdziałanie ewentualnemu unikaniu służby wojskowej przez osoby do tego powołane. Pozostawała ona przy tym, co do zasady, bez związku z miejscem faktycznego stałego zamieszkania osoby objętej powszechnym obowiązkiem wojskowym, jak też faktem posiadania przez nią równolegle obywatelstwa innego państwa. Stałe zamieszkiwanie w innym państwie, połączone z przyjęciem obywatelstwa tego państwa, nie znosiło bowiem zasady, że osoba podlegająca obowiązkom wojskowym nie przestawała być uważana wobec Państwa Polskiego za jej obywatela (art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego). Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym wymagała w związku z tym od osób zamieszkałych za granicą stawienia się w urzędzie konsularnym do rejestracji (art. 17 ust. 1) oraz do poboru (art. 24 ust. 2), jak też odbycia służby wojskowej. W razie mobilizacji lub w czasie wojny osoby przebywające na stałe za granicą, objęte powszechnym obowiązkiem wojskowym, obowiązane były niezwłocznie zgłosić swój adres do właściwego urzędu konsularnego i wykonywać nakazy wydane im przez ten urząd (art. 56 pkt 4 cyt. ustawy). Uchylanie się od wykonania obowiązku wojskowego przez osoby przebywające za granicą lub też wyjazd za granicę bez zezwolenia mogły skutkować pozbawieniem obywatelstwa polskiego. Ocena, na ile działanie obywatela polskiego przebywającego za granicą wskazywało na całkowite zerwanie jego więzi z Polską, które ze względu na swoje skutki powinno prowadzić do odebrania mu obywatelstwa, pozostawione zostało jednak swobodnemu uznaniu władz państwowych (art. 111 cyt. ustawy). Odmiennie należy natomiast postrzegać ubieganie się przez obywatela polskiego o zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego, czego prawidłowo nie rozważył Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Wprowadzona w art. 110 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym instytucja pozwalała Ministrowi Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej lub władzom przez nich upoważnionym zwolnić od powszechnego obowiązku wojskowego osobę ubiegającą się o nabycie obcego obywatelstwa lub osobę, która nabyła takie obywatelstwo zgodnie z przepisami obcego prawa. Nie może budzić wątpliwości, że wskazany przepis ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym stanowił normę dopełnienia dla art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, skoro przepis ten stanowił, że skutek w postaci utraty obywatelstwa polskiego następuje po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Mając na uwadze przywołaną dyspozycję art. 11 ustawy, zasadniczą funkcję zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego należy zatem łączyć z utratą obywatelstwa polskiego, prowadzącą do odstąpienia w sposób trwały od nakładania obowiązków wojskowych na obywatela państwa obcego. Biorąc pod uwagę cel wyjazdu (pobyt na stałe za granicą łączący się z nabyciem obcego obywatelstwa), osoba posiadająca obywatelstwo polskie, podlegająca powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, zobowiązana była uzyskać zezwolenie na wyjazd i pobyt za granicą. Nie ciążył na niej natomiast wymóg ubiegania się o zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego. Zwolnienie to miało bowiem charakter rozstrzygnięcia uzupełniającego, podejmowanego wyłącznie w przypadku, gdy nabycie nowej przynależności państwowej łączyło się z zamiarem rezygnacji z obywatelstwa polskiego. Wolą osoby wyjeżdżającej odnośnie do posiadania obywatelstwa polskiego i z tego względu podlegania obowiązkom wojskowym w trakcie zamieszkiwania w państwie trzecim władze wojskowe nie były jednak w żaden sposób związane. Żądanie zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego sformułowane wraz z wnioskiem informującym o zamiarze wyjazdu z Polski na stałe i nabycia obcego obywatelstwa mogło być stąd rozważane jedynie w kontekście wystąpienia sytuacji, o której mowa w art. 111 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym (ryzyko uchylania się od wykonywania obowiązków wojskowych).

Na tle przywołanych wyżej przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że zaświadczenie Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] października 1950 r., w treści którego wskazano, że "[...] władze wojskowe nie stawiają przeszkód F. G. na wyjazd za granicę do Państwa Izrael na pobyt stały", stanowiło faktyczne zwolnienie ojca skarżącej z obowiązku wojskowego. Sąd I instancji nie dostrzegł jednak, że ocena wskazanego dokumentu urzędowego powinna była zostać oparta na ścisłym określeniu przedmiotu zezwolenia. Stosownie do art. 52 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341), dokumenty publiczne, wystawione w przepisanej formie, stanowią zupełny dowód na to, co wedle nich urzędowo zostało stwierdzone, oświadczone lub zarządzone. Ze względu na to, że dokumentowi publicznemu przysługuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo wskazane, dokumentowi tego rodzaju powinno się nadawać jedynie takie znaczenie, jakie jest w pełni odzwierciedlone w jego treści. W przypadku wątpliwości interpretacyjnych związanych z językowym brzmieniem treści dokumentu, powinno się zatem odstąpić od posługiwania się jego wykładnią rozszerzającą. W rozpoznawanej sprawie jest to tym bardziej istotne, że podstawę prawną wydania spornego zaświadczenia zarówno Sąd I instancji, jak i wnoszący skargę kasacyjną upatrują w przepisach (art. 75 i art. 110 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym), które w relewantnym stanie prawnym pozbawione były, pomimo stosownego upoważnienia, przepisów wykonawczych, które określałyby szczegółowo tryb postępowania organu administracji przy wydawaniu żądanych dokumentów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść zaświadczenia sprowadzającego się do wskazania, że władze wojskowe nie sprzeciwiają się wyjazdowi danej osoby za granicę na pobyt stały, każe powyższy dokument odnieść do zezwolenia na wyjazd za granicę, a nie zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego. Przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja, że dokument ten stanowił faktyczne zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego byłaby uprawniona tylko w takiej sytuacji, gdyby ustawa o powszechnym obowiązku wojskowym nie wymagała od osoby wyjeżdżającej na stałe uzyskania zezwolenia na wyjazd (art. 75 ust. 1). W odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie ubiegania się przez ojca skarżącej o dokumenty podróży ze względu na zgłoszony wyjazd do Izraela tak jednak nie było. Te same względy nie pozwalały - wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji - zaświadczenia wydanego przez Biuro Wojskowe Prezydium Rady Ministrów poddać interpretacji odwołującej się do zgłoszonej przez F. G. w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego deklaracji, zgodnie z którą ma on zamiar osiedlić się na stałe w Państwie Izrael, przyjąć obywatelstwo tego państwa i tym samym przestać być obywatelem polskim. Spowodowane jest to tym, że organ rozpoznający powyższy wniosek nie był związany zgłoszonym przez ojca skarżącej żądaniem i od jego swobodnego uznania zależało, w jakim zakresie uwzględni jego prośbę o zgodę na wyjazd. Z przedstawionej przez ojca skarżącej deklaracji w oczywisty sposób mogła wypływać dla władz wojskowych informacja, iż nie chce on podlegać obowiązkom wojskowym, ponieważ chce trwale zerwać łączące go więzi z Polską. Z ogólnego stwierdzenia, że nie stawia się ojcu skarżącej przeszkód do wyjazdu za granicę nie da się jednak odczytać w jaki sposób władze wojskowe rozstrzygnęły wskazaną kwestię, jeżeli nie łączyła się ona z zastrzeżeniem, że udzielona zgoda na wyjazd wpływa w sposób bezpośredni na ciążące dotąd na ojcu skarżącej obowiązki wojskowe albo też posiadane obywatelstwo. Argumentem na rzecz tezy, że zaświadczenie Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów oznaczało zwolnienie ojca skarżącej od powszechnego obowiązku wojskowego nie mogła się też stać akcentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczność wskazująca na zatrzymanie ojcu skarżącej książeczki wojskowej w związku z jego wyjazdem do Izraela. Sąd I instancji nie zwrócił bowiem uwagi, że obowiązek zwrotu dokumentów wojskowych przez każdą osobę wyjeżdżającą za granicę, podlegającą powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, wynikał z treści obowiązujących w tym czasie przepisów. Wywóz wojskowego dokumentu osobistego ustawa o powszechnym obowiązku wojskowym uznawała za przestępstwo zagrożone karą więzienia lub aresztu do lat 3 (art. 90 ustawy). Zarówno Sąd I instancji, jak i organy orzekające w sprawie jednocześnie nie oceniły, czy Biuro Wojskowe Prezydium Rady Ministrów przedkładające Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego informację stwierdzającą, że nie stawia przeszkód do wyjazdu ojca skarżącej za granicę było - ze względu na rodzaj formułowanego rozstrzygnięcia – organem właściwym w sprawie.

Mając na uwadze dostrzeżone wady przeprowadzonego postępowania, uznać należy, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a.). Wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji, wynik poddanego kontroli sądowej postępowania administracyjnego nie pozwalał bowiem na przyjęcie ustalenia, zgodnie z którym ojciec skarżącej (F. G.) został zwolniony przez upoważniony organ administracji z powszechnego obowiązku wojskowego. A tylko tego rodzaju ustalenie mogło prowadzić do zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, w świetle których skarżąca nie jest obywatelką polską, albowiem jej ojciec utracił obywatelstwo polskie w chwili nabycia obywatelstwa izraelskiego, stosowanie do art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego w związku z art. 110 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym. Wobec niestwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. w wyniku czego uznał za zasadne – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – skargę uwzględnić, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą (decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2011 r.). W toku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda Mazowiecki uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku.

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zasądził w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania przed Sądem I instancji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 188 i art. 193 p.p.s.a.