Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 481/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a, art. 12 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7,77,107 par.3, art.80, art. 104 par. 1,2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia

[...], na podstawie art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) orzekł o braku podstaw

do stwierdzenia u R.G. choroby zawodowej-choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi tub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego wymienioną w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

W uzasadnieniu decyzji organ sanitarny wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami

art. 2351 Kodeksu Pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych kluczowe dla rozpoznania choroby zawodowej jest wystąpienie objawów chorobowych i narażenia zawodowego.

Organ wskazał, że w toku postępowania przeprowadzono ocenę narażenia zawodowego, z której wynika, że R.G. w związku z wykonywaną przez ponad [...] lat pracą w Stoczni [...] mógł być narażony na promieniowanie podczerwone. Z uwagi jednak na brak wyników pomiarów, nie stwierdzono, czy było

to narażenie na promieniowanie powyżej normatywu higienicznego i czy mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej w postaci [...] wywołanej działaniem[...]. Organ uzyskał również orzeczenie lekarskie Nr [...] Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w którym podano, iż aktualnie nie ma możliwości oceny soczewek ze [...], ponieważ [...] została wyleczona poprzez wykonanie operacji w [...]r. Następnie wyjaśniono, że wiek, w którym wystąpiło schorzenie, jest charakterystyczny dla zaćmy starczej, rozwijającej się zwykle po [...] roku życia, wobec tego zmiany u R.G. nie zostały wywołane zawodowym narażeniem na promieniowanie podczerwone. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny biorąc pod uwagę w/w orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ocenę narażenia zawodowego oraz okoliczność braku wyników pomiarów, uznał że w przypadku R.G. nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem R.G. wniósł od niego odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

W uzasadnieniu odwołania strona zakwestionowała orzeczenie lekarskie

Nr [...] wskazując na błędne przyjęcie przez jednostkę orzeczniczą [...] stopnia, że zaćma w jego przypadku nie powstała na skutek wykonywania pracy zawodowej. R.G. wyjaśnił, że do podjęcia pracy na stacji sprężarek "W" w [...]w charakterze [...] był zmuszony przez Kierownika Wydziału Mechaniki Okrętowej. Warunki pracy w pomieszczeniu sprężarek były złe, albowiem w zakładzie pracy nie przestrzegano bezpieczeństwa i higieny pracy, dopuszczając do przekroczeń norm NDS i N czynników szkodliwych. Przede wszystkim podniósł, że silniki elektryczne główne napędowe o mocy [...] koni mechanicznych znajdujące się w stacji Sprężarek nie był zabezpieczane hermetycznie, wobec czego promieniowanie elektromagnetyczne przemieszczało się na zewnątrz silnika sprężarki. Ponadto powstawało również bardzo szkodliwe promieniowanie cieplne. Zaznaczył,

że wprawdzie Sąd Okręgowy Pracy [...] zlecił Stoczni zbadanie czynników szkodliwych, ale prób badań nie przeprowadzono i czynnika szkodliwego w stacji sprężarek "W" nie zbadano. Nadto wskazał, że od [...] r. pracował w oddziale odlewni, gdzie był również narażony na czynniki szkodliwe w miejscu wykonywania pracy w trybie trzyzmianowym. Podczas bowiem wytopu [...] płynnego temperatura zalewania form odlewniczych wynosiła od [...] °C. oraz wyzwalał się czad jak i gaz o bardzo nieprzyjemnej woni.

Do odwołania R.G. załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., wyniki z badań RTG, ekspertyzy histopatologiczne, świadectwo pracy z dnia [...] wydane przez Stocznię [...] S.A w upadłości w [...] postanowienie Sądu Okręgowego Wydziału [...] kartę informacyjna leczenia klinicznego z dnia[...], dokument określający uposażenie oraz grupę zaszeregowania wydany przez Stocznię [...] z dnia [...]., pismo Zarządu [...]., wynik badań laboratoryjnych z dnia[...]., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane przez [...] Sp. z o.o. [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), w związku z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz.869), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie administracyjne w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u R.G., wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. .

Według ustaleń organu, R.G. pracował w Stoczni [...] w okresie od [...] na stanowiskach:[...], gdzie mógł być narażony na promieniowanie podczerwone.

Strona została zbadana w kierunku choroby zawodowej w [...]. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] stwierdzono braku podstaw do rozpoznania u R.G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 25 pkt 5 - choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. W uzasadnieniu orzeczenia Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazała, iż pracownik zgłaszał pogorszenie wzroku od [...] r. Wówczas w badaniu stwierdzono [...]. Operację z powodu zaćmy oka lewego przeprowadzono w [...] r. zaś oka [...] r. Dalej w orzeczeniu wyjaśniono, iż najczęstszą przyczyną zaćmy są zmiany zachodzące w soczewce z wiekiem, zwykle po [...] roku życia [...] objawiające się różnymi zaburzeniami wzroku zależnymi od umiejscowienia zmętnień. Zaćma rozwija się powoli pod wpływem stopniowej denaturacji i koagulacji białka soczewki. Po upływie pewnego czasu dochodzi do nieodwracalnego zmętnienia całej soczewki. Ten rodzaj zaćmy dotyczy najczęściej obu oczu, a proces zmętnienia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat.

Do rozwoju zaćmy może dochodzić także na skutek innych czynników,

np. wszelkich stanów zapalnych, chorób ogólnoustrojowych, niewłaściwego stosowania pewnych leków, urazów mechanicznych, chemicznych lub spowodowanych energią promienistą. W konkluzji orzeczenia lekarskiego stwierdzono, iż nie można uznać, iż zaćma u R.G. została wywołana narażeniem na stanowisku pracy na promieniowanie podczerwone. Wskazano również, iż przy obsłudze sprężarek powietrza "W" nie następowało narażenie na promieniowanie podczerwone mogące przyczynić się do rozwoju zaćmy.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie nie zostało wydane orzeczenia lekarskie przez jednostkę orzecznicza [...] stopnia, gdyż strona nie zgłosiła się na badania wyznaczone w Instytucie Medycyny Pracy.

Dalej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że organ sanitarny I instancji prowadząc postępowanie dowodowo-wyjaśniające w sprawie zwrócił się w dniu[...]. do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr[...]. poprzez sprecyzowanie dlaczego promieniowanie podczerwone nie mogło być przyczyną powstania choroby zawodowej skoro promieniowanie to zostało wskazane jako czynnik prowadzący do rozwoju i wystąpienia zaćmy oraz wskazanie, jakie wyniki badań lub które symptomy choroby stwierdzone u R.G. wykluczają rozpoznanie choroby zawodowej pod postacią zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, ujętej w wykazie chorób zawodowych w poz. 25 pkt 5. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w odpowiedzi poinformowała, że w celu udokumentowania wpływu czynnika szkodliwego na zdrowie w trakcie procesu orzeczniczego dotyczącego choroby zawodowej niezbędne jest nie tylko wskazanie danego czynnika, lecz także udokumentowanie wielkości stężeń lub natężeń, na które pracownik był narażony. U R.G. schorzenie pod postacią zaćmy zostało wyleczone poprzez wykonanie zabiegów operacyjnych w [...]roku i aktualnie żadne symptomy nie wskazują na istnienie choroby zawodowej oraz nie ma możliwości oceny soczewek ze zmianami zaćmowymi, a wiek, w którym wystąpiło schorzenie jest charakterystyczny dla zaćmy starczej rozwijającej się zwykle po [...] roku życia.

Również organ odwoławczy, po przesłaniu mu przez organ I instancji odwołania, przeprowadził w swoim zakresie postępowanie wyjaśniające, w toku którego wystąpił do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu przez R.G. oraz nadesłanych dokumentów. W odpowiedzi Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy poinformowała, iż dostarczone dokumenty nie wnoszą nowych informacji, dotyczących stanu zdrowia R.G. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, opisy zdjęć Rtg (stawy biodrowe, kolanowy), ekspertyzy histopatologiczne nie dotyczą schorzenia okulistycznego, pozostałe dokumenty dostarczone przez pacjenta były Poradni znane i brane pod uwagę podczas rozpatrywania sprawy.

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ II instancji mając

na uwadze zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, stwierdził, iż nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2351 oraz art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 852) podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, świadczącymi o schorzeniu ujętym w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ przyznał, że R.G. w związku z wykonywaną pracą w okresie od[...]. na stanowiskach [...] mógł być narażony na promieniowanie podczerwone, jednakże orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych, które wiąże organ, nie potwierdziło etiologii zawodowej zaćmy. Również wobec braku pomiarów nie można stwierdzić, czy było to narażenie powyżej normatywu higienicznego i czy mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej.

Następnie organ zaznaczył, że orzeczenie lekarskie ma charakter opinii biegłego, a zatem organy sanitarne są związane jego ustaleniami i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Na powyższą decyzję R.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie i uznanie zaćmy jako choroby zawodowej spowodowanej promieniami podczerwonymi, elektromagnetycznymi, środkami chemicznymi oraz przyjmowaniem leku[...]. W skardze przytoczył te same argumenty co w odwołaniu dodatkowo zarzucając naruszenie art. 218-220 kodeksu karnego oraz art. 18, 86, 97 § 2, 282, 283 kodeksu pracy.

Podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił opinii przeprowadzonej w dniu

[...]r. przez biegłego sądowego (sygn. akt. VI.P.91/97), w której wynika,

że dopuszczalne normy zarówno w oddziale odlewni jak i stacji sprężarek "W" były przekraczane. Podkreślił, że stacja sprężarek "W" w [...], była za mała

do mocy silników napędowych sprężarek a silniki sprężarek nie były zabezpieczone hermetycznie. Nadto nie przeprowadzano zgodnie z regulaminem okresowych badań obsługi sprężarek dwa razy w roku jak i nie dokonywano zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996 r. badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy przez laboratoria. Według skarżącego "zmuszenie" go do pracy przez prawodawcę na stacji sprężarek "W" w sytuacji gdy miał nadciśnienie tętnicze [...]Hg po przebytym udarze i był w trakcie leczenia lekiem [...] spowodowało negatywy wpływ na jego zdrowie, powodując miażdżycę oraz zaćmę. Choroba zawodowa oczu w postaci zaćmy została potwierdzona przez szpital i Klinikę Okulistyczną [...] i Instytut Medycyny Pracy w[...], oraz opinię lekarską z dnia[...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zarzuty skargi nie dotyczą niniejszego postępowania, a jedynie mogą być co najwyżej przedmiotem sporu między skarżącym a pracodawcą. Odnosząc się do twierdzenia strony o nieuwzględnieniu wizji lokalnej z dnia[...]. organ wskazał, iż zawiera ona jedynie opis pomieszczenia sprężarek stacji "W" oraz opis zagrożeń mających wpływ na zdrowie występujących na stanowiskach pracy.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...]r. skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że w Stoczni pracował w odlewni przy wytapianiu żeliwa i zalewaniu form [...]Podczas wykonywanej pracy był narażony na promieniowanie, albowiem znajdujące się w odlewni: piece, formy oraz wyżarzacz emitowały ciepło nawet do [...] stopni. W stoczni pracował również na stacji sprężarek (do [...] r.), gdzie występowało promieniowanie elektromagnetyczne. Obecnie jego wzrok ulega znów pogorszeniu, gdyż widzi [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyeliminuje z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, gdy stwierdzi,

że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy co do meritum, a dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem wydanych decyzji. W związku z tym nie może wydać żądanego w skardze rozstrzygnięcia merytorycznego, w którym przesądziłby o istnieniu choroby zawodowej.

Sąd, rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] którą to utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u R.G. choroby zawodowej - choroby układu wzrokowego wywołanego czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi w postaci zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego - wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wynikają

z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 2351 w/w ustawy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl natomiast 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej

u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Jak wynika z powołanych wyżej przepisów o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Oznacza to, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Szczegółowe zasady postępowania dotyczące zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych zostały unormowane

w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). Niewątpliwie organy sanitarne prowadzące postępowanie obowiązane są do stosowania przepisów tego rozporządzenia, ale również przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kpa i wynikających z nich zasad, w tym zasady praworządności (art.7, 77, 107 § 3 Kpa), swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 Kpa) oraz zasady przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 i 11 Kpa).

W ocenie Sądu, organy sanitarne obu instancji przeprowadziły postępowanie

w sposób niewłaściwy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego

w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Stosownie do art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa organ jest zobowiązany

do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego celem załatwienia sprawy, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się

na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zebrany materiał dowodowy służy ustaleniu stanu faktycznego. W sprawie choroby zawodowej zasadnicze znaczenie ma dokładne wyjaśnienie charakteru zatrudnienia zawodowego oraz elementów charakteryzujących środowisko pracy pod kątem występujących w nim czynników narażających. Wobec tego organ powinien dążyć do zgromadzenia takiego materiału dowodowego, który stanowiłby podstawę do jednoznacznej oceny, czy konkretna osoba była podczas wykonywania pracy narażona na czynniki szkodliwe, a jeśli tak, to w jakim zakresie. W przypadku choroby zawodowej zaćmy, wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu, takimi czynnikami szkodliwymi są promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe. Ocena działania tych czynników dokonywana jest w poszczególnych etapach postępowania przez lekarza, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie, lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej oraz właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego przy uwzględnieniu rodzaju czynnika, wartości stężeń lub natężeń i średniego czasu narażenia zawodowego,

co wynika z § 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia. Wobec tego organ rozstrzygający sprawę choroby zawodowej powinien dysponować dokumentacją, która zawierałaby w/w dane o narażeniu zawodowym. Takie dane gromadzone są na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców jak i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W niniejszej sprawie organ sanitarny I instancji podjął próbę uzyskania materiałów dowodowych dotyczących warunków pracy w Stoczni, które umożliwiły

by ocenę narażenia zawodowego skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ ten zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z prośbą o udostępnienie wyników pomiarów promieniowania podczerwonego i nadfioletowego oraz do byłego pracodawcy skarżącego o podanie m.in. czy na stanowiskach pracy wykonywanej przez skarżącego występowało promieniowanie podczerwone lub nadfioletowe i w jakim stężeniu. W odpowiedzi wojewódzki organ sanitarny w pismach z dnia [...]r. poinformował, że Laboratorium Stacji Wojewódzkiej nie wykonywało i nie wykonuje pomiarów promieniowania podczerwonego i nadfioletowego, wobec tego nie posiada wyników pomiarów tego czynnika ani innej dokumentacji niezbędnej do oceny narażenia zawodowego zarówno co do skarżącego jak i innych osób pracujących na podobnych stanowiskach. Natomiast pracodawca wskazał, że wszelka dokumentacja z działalnością upadłego została przekazana w ramach przeprowadzonej archiwizacji do Centralnej Składnicy Akt Sp. z o.o. w [...]. Pomimo tej informacji organ nie zwrócił się do składnicy akt o udostępnienie dokumentacji. Ponadto w celu ustalenia, czy urządzenia przy których pracował skarżący w odlewni (wyżarzacz, piece, formy) i w stacji sprężarek emitowały promieniowanie podczerwone i nadfioletowe oraz o jakiej wartości była ta emisja organ nie przeprowadził również innych dowodów np. z przesłuchania świadków, skarżącego, a po tak zebranym materiale dowodowym, nie rozważył ewentualnego przeprowadzenia ekspertyzy przez biegłego posiadającego wiadomości specjalne z dziedziny promieniowania.

Wobec tego należy stwierdzić, iż organ zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego, który umożliwiłby precyzyjną ocenę, czy skarżący na stanowiskach pracy był narażony na działania czynnika szkodliwego. Nieuprawnione przy tym jest działanie organu polegające na rozstrzygnięciu sprawy na niekorzyść strony w oparciu o okoliczność braku wyników pomiaru czynnika szkodliwego w sytuacji nie przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego co do istnienia i natężeń wspomnianego promieniowania. Podkreślić należy, że nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82 www.orzeczenie.nsa.gov.pl).

W tym miejscu należy zaznaczyć, że skarżący w odwołaniu podnosił kwestie szkodliwości warunków pracy, jednakże organ odwoławczy w żadnej mierze nie odniósł się do powyższego jak i nie wypowiedział się w sprawie załączników dołączonych do odwołania, co świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 Kpa.

W postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko,

co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 Kpa). Każdy dowód organy mogą uznać za wiarygodny, bądź odmówić mu wiarygodności w całości lub części. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa).

W przedmiotowej sprawie organy administracji odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej opierając się na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Nr [...]r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a zatem uznały to orzeczenie za dowód w sprawie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że wydane w sprawie choroby zawodowej orzeczenie lekarskie ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany w zakresie wiedzy medycznej. Organy administracji publicznej (jak i Sąd) nie posiadają bowiem wiedzy fachowej, specjalistycznej, wymaganej do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Wiedzę taką posiadają uprawnieni lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia wydający orzeczenia lekarskie w przedmiocie choroby zawodowej. Wobec tego organy nie mogą we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby i ustalenia czy mieści się ta choroba w wykazie chorób zawodowych, ani ingerować w merytoryczną treść orzeczenia (por. wyrok WSA w Warszawie VII SA/Wa 2396/06 z 22 lutego 2007, LEX nr 318261).

Jednakże orzeczenie lekarskie jako opinia biegłego, jak każdy inny dowód

w sprawie podlega ocenie przez organ administracji publicznej stosownie do art. 80 Kpa, pod względem jego prawidłowości (tzn. czy zostało wydane we właściwej formie, przez właściwą jednostkę organizacyjną), rzetelności uzasadnienia oraz logiczności rozumowania. Stanowi zatem wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeżeli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W ocenie Sądu, organy dokonały błędnej oceny wartości dowodowej orzeczenia lekarskiego Poradni [...], naruszając tym samym art. 80 Kpa.

Stwierdzenie w uzasadnieniu tego orzeczenia, iż zaćma nie ma etiologii zawodowej gdyż, wiek, w którym wystąpiło schorzenie jest charakterystyczny dla zaćmy starczej budzi wątpliwości i jest nie przekonywujące. Powołanie się na okoliczność, że skarżący zachorował w wieku, w którym ujawnia się według wiedzy medycznej zaćma starcza nie przesądza jednoznacznie, że mamy do czynienia z takim charakterem schorzenia, a nie chorobą zawodową. Sam wiek skarżącego nie wyklucza bowiem, że zaćma mogła być spowodowana szkodliwymi warunkami pracy. Przyjęcie przeciwnego poglądu jest nie pogodzenia z zadami logiki. Wobec tego podkreślić należy, iż w orzeczeniu nie wyjaśniono w sposób właściwy jakie przesłanki doprowadziły do negatywnej dla skarżącego konkluzji opinii. Ponadto za zupełnie dowolne należy uznać stwierdzenie jednostki orzeczniczej [...] stopnia, iż podczas pracy w stacji sprężarek "W" nie następowało narażenie na promieniowanie podczerwone mogące przyczynić się do rozwoju zaćmy, albowiem nie znajduje to potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż orzeczenie wydano w oparciu o materiał dowodowy niewyjaśniający stanu faktycznego tj. warunków pracy, który jest niezbędny do oceny narażenia zawodowego stanowiącego podstawę wydania orzeczenia. Stosownie bowiem do § 6 ust. 1 lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie m.in. oceny narażenia zawodowego. Sporządzenie zatem orzeczenia na nieustalonym w pełni stanie faktycznym powoduje, iż nie do pogodzenia z zasadami logiki jest uznanie takiego orzeczenia za dowód w sprawie. Skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku WSA w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 142/06 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl)., iż nie jest obiektywnie usprawiedliwione wydanie jednoznacznej i stanowczej opinii lekarskiej o nieistnieniu choroby zawodowej przy braku możliwości ustalenia koniecznego dla diagnozy lekarskiej stopnia natężenia oddziaływania czynników narażenia zawodowego na pracownika na określonych stanowiskach pracy .

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, orzeczenie jest zbyt ogólne, gdyż sprowadza się tylko do lakonicznego przedstawienia zdania biegłego. Nie zawiera wymaganego należytego uzasadnienia jak i nie jest przekonywujące w odniesieniu

do zgromadzonego materiału dowodowego, co w rezultacie uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania biegłego. Powyższego nie dostrzegły organy orzekające, przyjmując wadliwe orzeczenie za podstawę swojego stanowiska w sprawie.

Reasumując należy wskazać, iż organy sanitarne oparły swoje rozstrzygnięcia

na niepełnym materiale dowodowym, w tym wymagających wyjaśnienia opinii biegłego, czym naruszyły art. 7, 77, 80, 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organów będzie uzupełnienie postępowania epidemiologicznego o materiały dowodowe na podstawie, których możliwe będzie ustalenie kwestii, czy urządzenia odlewni i stacji sprężarek Stoczni [...] obsługiwane przez skarżącego emitowały promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe i na jakim poziomie była ta emisja, a następnie w oparciu o zgromadzony uzupełniony materiał uzyskanie opinii lekarskiej. Przy rozstrzyganiu sprawy organ powinien pamiętać o tym, aby dokonać wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego, w tym rzetelnej oceny orzeczenia lekarskiego, jak i dowodów dostarczonych przez stronę, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

na podstawie art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji.