Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1350/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi W.S., A.S. i M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odszkodowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu L. z [...] marca 2010 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], gm. W., wydzieloną pod drogę dojazdową na podstawie decyzji Wójta Gminy W. Nr [...] z dnia [...].04.2004 r., zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, iż ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2004 r., Wójt Gminy W., działając na podstawie art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ugn, zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], położonej w miejscowości L., gm. W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha w obrębie [...], stanowiącej współwłasność W.S., A.S. i M.S., w wyniku którego powstała m.in. działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha wydzielona pod "projektowany układ komunikacji". W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wydzielenie wskazanej działki jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy W., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...].12.2001 r., (Dz. Urz. Woj.[...] z [...].02.2003 r. Nr [...]).

W dniu [...].06.2004 r. pomiędzy W.S., A.S. i M.S. a Wójtem Gminy W. doszło do zawarcia porozumienia, na mocy którego byli właściciele zrzekli się odszkodowania za przejęty pod drogę dojazdową grunt, w zamian za co Gmina W. miała odstąpić od naliczenia opłaty adiacenckiej.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. na obszarze wsi L., obowiązującego na dzień wydania decyzji podziałowej Wójta Gminy W. Nr [...] z dnia [...].04.2004 r., wynika, iż działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha znajduje się w liniach rozgraniczających (10 m) drogi dojazdowej projektowanej oznaczonej symbolem [...] i [...] w liniach rozgraniczających (6,0) ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego symbolem [...].

W § 4 ust. 1 pkt. 7 i ust. 2 pkt 4 oraz w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 02.03.1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430), które to rozporządzenie dopełnia przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych, wprowadzono podział dróg publicznych na ustalane w oparciu o określone wymagania techniczne i użytkowe klasy dróg, do których należą m.in. drogi dojazdowe. Pojęcie drogi dojazdowej związane jest ze szczególnymi wymaganiami technicznymi i użytkowymi, zaś pojęcie drogi publicznej wiąże się z podmiotem, któremu przysługuje prawo własności. Z tych względów, wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji, nie można przyjąć, że w rozumieniu powołanych przepisów droga dojazdowa, pod którą dokonany został podział w niniejszej sprawie, nie ma charakteru drogi publicznej.

W świetle powyższych ustaleń, mając na uwadze treść decyzji Wójta Gminy W. Nr [...] z dnia [...].04.2004 r., w powiązaniu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W., organ odwoławczy uznał, że w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha nastąpił skutek prawny przewidziany w treści przepisu art. 98 ust. 1 ugn, co oznacza, że powyższa działka ex lege stała się własnością Gminy W., niezależnie od faktu, że prawo gminy do tej działki nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ugn skutek ten nastąpił bowiem z mocy prawa a orzeczenie w decyzji podziałowej o przejściu gruntu miało charakter deklaratoryjny.

W niniejszej sprawie decyzja Wójta Gminy W. Nr [...] z dnia [...].04.2004 r., zatwierdzająca podział nieruchomości, stała się ostateczna w dniu [...].04.2005 r. i z tym dniem nastąpiło, z mocy prawa, przejście na Gminę własności działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, należącej uprzednio do W.S., A.S. i M.S.. Taki stan rzeczy dał podstawę do podjęcia przez Gminę W. oraz poprzednich właścicieli przedmiotowej działki uzgodnień w zakresie należnego odszkodowania, zakończonych porozumieniem zawartym w dniu [...].06.2004 r.

Zgodnie z brzemieniem art. 98 ust. 3 ugn za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu, wyrażoną w art. 3531 ustawy w dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, właściciel bądź użytkownik wieczysty, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania.

Do takiej sytuacji doszło w niniejszej sprawie bowiem W.S., A.S. i M.S. w dniu [...].06.2004 r. złożyli oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha. Gmina W. reprezentowana przez Wójta Gminy W. oświadczyła, iż nie będzie pobierać z tego tytułu opłaty adiacenckiej. A zatem byli właściciele uzgodnili z Gminą W., iż przejęcie spornego gruntu następuje nieodpłatnie.

Pisemne oświadczenie woli złożone przez W.S., A.S. i M.S. w dalszym ciągu istnieje i zachowuje swoją ważność. Skarżący wprawdzie, w okresie późniejszym, podważali treść zawartego porozumienia, powołując się m.in. w piśmie z dnia 11.09.2009 r. skierowanym do Wójta Gminy W. na jego bezprzedmiotowość i twierdząc, że nadal są właścicielami spornej działki, ale nigdy nie składali oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania jako złożonego wadliwie.

W ocenie organu przyjąć należy, iż doszło do uzgodnienia, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ugn. W konsekwencji nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania według zasad i trybu przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W skardze na decyzję Wojewody [...] W.S., A.S. i M.S. zarzucili decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7,8,9,77,80,83 kpa i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z [...].03.2010 r. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że ich zdaniem porozumienie z [...] czerwca 2004 r. jest nieważne i nigdy nie weszło w życie ponieważ zostało oparte na fałszywych przesłankach. Nadto powołali się na oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych tego oświadczenia woli jako złożonego pod wpływem błędu z dnia [...] czerwca 2010 r., które zostało załączone do skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga jest bezzasadna.

Wnioskiem z 4 listopada 2009 r., wymienieni w nim wnioskodawcy, w tym skarżący, wystąpili o wydanie decyzji w sprawie wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] wydzieloną pod drogę publiczną. Jako podstawę swojego żądania wskazali art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 4 lutego 2011 r. (karta 61) skarżący W.S. i M.S. oświadczyli, że według nich działka nr [...] jest drogą publiczną i przeszła na własność gminy W.

Takie stanowisko, co do charakteru i statusu prawnego działki nr [...] z obrębu [...] gm. W. prezentuje organ w zaskarżonej decyzji, co wynika wprost z treści jej uzasadnienia. Wojewoda [...] wprost stwierdza w uzasadnieniu swojej decyzji, że decyzja Wójta Gminy W. z [...] kwietnia 2004 r. zatwierdzająca podział nieruchomości, w wyniku którego została wydzielona działka nr [...], stała się ostateczna w dniu 5 kwietnia 2004 r. i z tym dniem nastąpiło z mocy prawa przejście na Gminę W. własności tej działki.

Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wynika z przytoczonego przepisu, że ustalenie i wypłacenie odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości jest dopuszczalne dopiero wówczas, gdy nie dojdzie do uzgodnień między właścicielem a właściwą gminą co do wysokości odszkodowania.

Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że pomiędzy współwłaścicielami wydzielonej działki, którymi w dacie wydania decyzji podziałowej byli m.in. skarżący W.S., A.S. i M.S. a gminą W. doszło do porozumienia zawartego w dniu [...] czerwca 2004 r. mocą, którego skarżący zrzekli się praw do odszkodowania przysługującego im na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za działkę nr [...] położoną w obrębie [...] w zamian za odstąpienie gminy W. od naliczenia opłaty adiacenckiej (§ 3 porozumienia).

Wobec takiego oświadczenia woli skarżących prawidłowo organy umorzyły postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za tą działkę. Skoro skarżący zrzekli się praw do tego odszkodowania w dniu [...] czerwca 2004 r. późniejsze żądanie orzeczenia o tym odszkodowaniu decyzją należy uznać za bezprzedmiotowe.

Należy również zauważyć, że decyzja przez Wojewodę [...] została wydana w dniu [...] maja 2010 r. i doręczona skarżącym w dniach 21.05 i 27.05.2010 r. Natomiast oświadczenie o uchyleniu się skarżących od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu [...] czerwca 2004 r. zostało sporządzone [...] czerwca 2010 r. Tak więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji tego oświadczenia nie było jeszcze złożonego tak więc organ miał podstawę do oceny porozumienia z [...] czerwca 2010 r. jako skutecznego. Natomiast sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Ponieważ powoływane w skardze oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli zostało złożone po dacie wydania zaskarżonej decyzji to pozostaje ono bez wpływu na ocenę legalności tej decyzji przez Sąd.

Nadto należy wskazać, że skuteczność prawna oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, może być badana wyłącznie przez Sąd powszechny. Natomiast sądy administracyjne, a tym bardziej organy administracji publicznej, nie są powołane do oceny wad oświadczenia woli.

Należy stwierdzić, że organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, zebrały, rozpatrzyły i oceniły całość materiału dowodowego. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w tej sprawie nie było obligatoryjne jak również nie zachodziły żadne okoliczności wskazane w art. 89 kpa, które uzasadniałyby przeprowadzenie rozprawy przez organ. Nie potwierdziły się więc zarzuty skargi naruszenia powołanych w niej przepisów postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.