Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1064/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 153,  art. 170
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. B. kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako: k.p.a.) oraz art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353, dalej jako: ustawa ocenowa), po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Burmistrza ‘[...]" z dnia "[...]", orzekającej realizację przedsięwzięcia i określającej środowiskowe warunki tej realizacji, polegającej na odkrywkowej eksploatacji kruszywa naturalnego (piaski i piaski ze żwirem) ze złoża "[...]" w obrębie wydzielonego pola A, na działce nr "[...]" w obrębie "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz "[...]", na wniosek "[...]", określił środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia, polegającego na odkrywkowej eksploatacji kruszywa naturalnego (piaski i piaski ze żwirem) ze złoża ‘[...]" w obrębie wydzielonego pola A, na działce nr "[...]", obręb "[...]". Organ pierwszej instancji podał, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia "[...]" uzgodnił i określił warunki realizacji przedmiotowej inwestycji. W ocenie Burmistrza, postępowanie w sprawie prowadzone było zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów ustawy ocenowej. Zaznaczył, że uwzględnił zgłoszone przez strony postępowania uwagi dotyczące zakłócenia stosunków wodnych, degradacji krajobrazu, emisji hałasu, uniemożliwienia racjonalnego wykorzystania sąsiednich terenów zgodnie

z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poważnej utraty wartości nieruchomości sąsiednich, zniszczenia dróg dojazdowych, narażenia nieruchomości sąsiednich na wystąpienie osuwisk, zagrożenia osuszenia pobliskiego jeziora "[...]" oraz wpływu na strefę sąsiadującego lasu oraz likwidacji ciekawego obiektu przyrodniczego - niewielkiego zbiornika wodnego. Odnosząc się do sprzeciwu dotyczącego wydania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, organ wyjaśnił, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia może nastąpić jedynie, w sytuacji gdy lokalizacja przedsięwzięcia byłaby sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podniósł, że z analizy raportu i wniesionych uwag, a także z uzyskanego uzgodnienia wynikała możliwość realizacji przedmiotowej inwestycji wyłącznie zgodnie z warunkami określonymi w decyzji oraz po spełnieniu wymogów określonych w ustawie Prawo ochrony środowiska i ustawie ocenowej. Realizacja przedsięwzięcia

w sposób zgodny z wytycznymi zawartymi w decyzji wykluczy możliwość jego negatywnego oddziaływania na tereny sąsiednie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i J. B., którzy podnieśli, że realizacja spornej inwestycji uniemożliwi wykorzystanie ich nieruchomości zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, tj. pod budownictwo mieszkalne i rekreacyjne, przez co narazi ich na szkodę majątkową, polegającą na znacznym obniżeniu wartości rynkowej ich działek budowlanych. Wskazali, że kopalnia będzie generować znaczny hałas, przyczyni się do zniszczenia środowiska naturalnego, wpłynie na zmianę ukształtowania terenu i krajobrazu. Zarzucili, że wydając decyzję nie uwzględniono opinii Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a ponadto nie wskazano sankcji za niewywiązywanie się inwestora z postawionych warunków środowiskowych. W ocenie odwołujących się, raport oddziaływania na środowisko winien być sporządzony przez niezależnych rzeczoznawców, a nie na zlecenie inwestora. Odwołujący się zarzucili także organowi pierwszej instancji celowe zaniechanie zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu, przez poprzestanie na wywieszeniu obwieszczenia, o którym jako mieszkańcy "[...]" nie byli poinformowani.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stanowiska wnioskodawcy i odwołujących się w sprawie, zaprezentowane w toku postępowania odwoławczego i przedłożone przez nich dowody, tj. opinię dotyczącą raportu oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia sporządzoną przez pracownika Katedry Biotechnologii w Ochronie Środowiska Wydziału Ochrony Środowiska i Rybactwa, złożoną przez odwołującego się i opinię uprawnionego geologa, zawierającą odpowiedź na zawarte w tym dokumencie zarzuty, złożoną przez inwestora. Organ odwoławczy stwierdził, że raport zawiera dane wymagane przez art. 66 i art. 67 ustawy ocenowej. W raporcie tym bowiem zawarto propozycje monitoringu planowanego przedsięwzięcia, monitoringu zachowania pasów bezpieczeństwa, właściwej gospodarki odpadami i nakładem zdejmowanym w ramach prac udostępniających oraz nadzór służby mierniczo-geologicznej. Z raportu wynika ponadto, że sporne przedsięwzięcie będzie realizowane w sposób powszechnie sprawdzony. Podano w nim także, że eksploatacja złoża nie wpłynie na pogorszenie stanu jakości powietrza, a emisja hałasu nie przekroczy dopuszczanych norm hałasu. Wskazano również warianty przedsięwzięcia wraz z ich analizą. Kolegium podniosło ponadto, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia "[...]" szczegółowo omówił rodzaj przedsięwzięcia, sposób jego realizacji i ocenił jego wpływ na środowisko oraz oddziaływanie na działki sąsiednie. Z tego względu, Kolegium nie podzieliło stanowiska przedstawionego w opinii dotyczącej raportu oddziaływania na środowisko, dotyczącego pominięcia w raporcie jako emisji ścieków deszczowych, nie uwzględnienia oddziaływania na środowisko powodowanego przez transport, braku określenia wielkości emisji w stosunku do opadów, ścieków socjalno-bytowych i deszczowych, nieprawidłowego sklasyfikowania odpadów przewidzianych do wytworzenia oraz zaniechania omówienia szczegółowo sposobu ich gromadzenia, magazynowania, transportu, poddawania odzyskowi lub unieszkodliwiania odpadów, przyjęcia złego założenia dla obliczeń poziomu hałasu, braku opisu wszystkich elementów środowiska i ograniczenie się do działki inwestora, pominięcia założeń planu miejscowego w odniesieniu do działek sąsiednich i wpływu funkcjonowania kopalni na ich funkcjonalność. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obszar kopalni obejmie jedynie część działki nr "[...]". Z danych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, raporcie oddziaływania na środowisko i wyjaśnieniach do raportu wynika, że przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływało na działki sąsiednie. Zaznaczył, że dla transportu kruszywa przewidziano kilka wariantów, a wskazywana przez odwołujących się droga jest tylko jednym z nich. Kolegium wyjaśniło ponadto, że nie było konieczne dokonywanie uzgodnień z organami inspekcji sanitarnej.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez J. B., tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 909/11, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zauważył, że obowiązkiem organu podejmującego decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, jest szczególnie wnikliwe przeanalizowanie raportu oddziaływania na środowisko. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie można bowiem opierać wyłącznie o fakt dokonania uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Sąd zwrócił uwagę, że w toku postępowania przed organem odwoławczym zostały zgłoszone zarzuty do raportu oddziaływania na środowisko, dotyczące niespełnienia przez raport ustawowych wymogów. Wprawdzie do podniesionych zarzutów odniósł się autor raportu, jednakże organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał zarzuty zawarte w opinii do raportu za niezasadne, a wyjaśnienia autora raportu za przekonujące. Sąd wskazał, że skoro zarzuty dotyczyły wymogów ustawowych, jakie winien spełniać raport oddziaływania na środowisko, to przed ich rozpatrzeniem nie można wydać prawidłowej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Takie działanie organu naruszyło, w ocenie Sądu, przepisy art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia ‘[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podtrzymało ocenę, że przedłożony przez inwestora raport zawiera dane wymagane przepisami art. 66 i art. 67 ustawy ocenowej i powtórzyło argumenty przedstawione uprzednio w decyzji z dnia "[...]". Kolegium podniosło ponadto, że w celu ograniczenia emisji hałasu, w raporcie przewidziano wykonanie obwałowań o wysokości 4 m, stanowiących ekrany akustyczne na granicach z najbliższą zabudową miejscowości "[...]". Z raportu wynikało także, że powstające odpady niebezpieczne będą na bieżąco przekazywane firmom zajmującym się zbieraniem odzyskującym lub unieszkodliwiającym i odbierane środkami transportu licencjonowanych odbiorców odpadów. Odpady inne niż niebezpieczne mogą być czasowo składane w wyznaczonym miejscu, w obrębie terenu górniczego i okresowo przekazywane firmom zajmującym się zbieraniem, odzyskiem lub utylizacją odpadów, płyny chłodnicze wymieniane będą w autoryzowanych serwisach,

a przypadku wymiany na trenie górniczym będą bezpośrednio przekazywane wyspecjalizowanym firmom. Przewidziano też, że odpady komunalne składowane będą w wyznaczonym miejscu i odbierane przez odpowiednią firmę. Organ odwoławczy zaznaczył, że parkowanie i tankowanie pojazdów odbywać się będzie na zabezpieczonym terenie utwardzonym, poza południową granicą złoża, na szczelnym podłożu betonowym z wbudowaną studzienką chłonną z odstojnikiem i separatorem oleju. W raporcie wskazano także, że żaden z analizowanych czynników zagrożenia, jak emisje spalin, pylenie, hałas, wytwarzanie odpadów czy gospodarka wodno-ściekowa nie wpłynie w sposób istotny na środowisko, nawet w obrębie obszaru objętego przedsięwzięciem i nie przekroczy granic nieruchomości. Kolegium podniosło, że w postanowieniu z dnia "[...]" Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że po uwzględnieniu warunków podanych w postanowieniu, realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, nie będzie naruszać obowiązujących wymagań ochrony środowiska. Przedmiotowa inwestycja nie będzie bowiem stanowić zagrożenia dla okolicznych wód powierzchniowych i naziemnych, ze względu na oddalenie inwestycji od granic państw sąsiednich i zamkniecie się oddziaływania w granicach terenu stanowiącego własność inwestora instalacja nie będzie wymagała przeprowadzenia postępowania w sprawie transgenicznego oddziaływania na środowisko. Organ odwoławczy dodał, że obszar kopalni obejmuje część działki nr "[...]" i nie będzie negatywnie oddziaływał na działki sąsiednie, w tym na działkę odwołujących się. Kolegium stwierdziło ponadto, że nie zostały także naruszone przepisy regulujące udział społeczeństwa w postępowaniu. Strony postępowania były bowiem zawiadamiane o wszystkich czynnościach podejmowanych przez organy administracji w tej sprawie w formach przewidzianych w ustawie ocenowej.

W złożonej skardze J. B. zarzucił, że organ odwoławczy nie zrealizował wytycznych zawartych we wskazanym wyżej wyroku Sądu. Zaniechał bowiem ustosunkowania się do twierdzeń zawartych w odwołaniu dotyczących narażenia skarżącego i jego żony na szkodę majątkową, uniemożliwienia wykorzystania ich działek zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, zaniechania uwzględnienia w postanowieniu RDOŚ uwag właścicieli sąsiednich nieruchomości; niezgodnego z prawdą stwierdzenia Burmistrza "[...]", że skarżący wyrazili tylko zaniepokojenie realizacją kopalni, podczas gdy wyrażali oni stanowczy protest; ponadto nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji, że teren kopalni jest położony w odległości 2 km od brzegów jeziora "[...]", co przemawia przeciwko inwestycji; braku konsekwencji w działaniach tego organu, gdyż dla terenu bezpośrednio graniczącego z planowaną kopalnią sporządzono plan miejscowy z przeznaczeniem na cele budownictwa mieszkalnego i rekreacyjnego, wykonano wstępny podział na działki, uzbrojono go, a lokalizacja kopalni praktycznie zablokuje to budownictwo. Nie odniósł się też do zarzutu, że wyrażenie zgody na powstanie kopalni kruszywa jest niezgodne ze strategicznym rozwojem Gminy ‘[...]", gdyż w studium zagospodarowania przestrzennego nie ma mowy o kopalni kruszywa i nie ustosunkował się do wątpliwości dotyczących wiarygodności zamierzeń inwestora dotyczących rekultywacji po dziesięcioletniej eksploatacji terenów wyrobiskowych na osiedle mieszkaniowe.

Wyrokiem z dnia 9 października 2012 r. tut. Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia "[...]" wskazując, że organ odwoławczy w zasadzie ograniczył się do powtórzenia argumentacji zawartej we własnej decyzji z dnia "[...]". Podniesiono, że powtórzenie dotychczasowej argumentacji uzupełnionej

o uwagi dotyczące sposobu tankowania pojazdów i lokalizacji parkingu oraz wskazanie na zamiar inwestora wykonania ekranów akustycznych, nie stanowi realizacji zaleceń Sądu. Kolegium, poza lakonicznym odniesieniem się do kwestii emisji hałasu, zanieczyszczeń gazowych i odpadów, bez ustosunkowania się przy tym do zarzutów przyjęcia nieprawidłowych danych i dokonania niewłaściwych obliczeń dla tych emisji,

w dalszym ciągu pominęło milczeniem pozostałe zarzuty skarżącego, podnoszone w toku postępowania administracyjnego.

Organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia "[...]" powołał biegłego w osobie B. H. celem przygotowania opinii w zakresie analizy całości dokumentacji zebranej w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na odkrywkowej eksploatacji kruszywa naturalnego (piaski i piaski ze żwirem) ze złoża "[...]" w obrębie wydzielonego pola A, zlokalizowanego na części działki nr "[...]" obręb "[..]" o powierzchni łącznej "[...]". W opinii z dnia ‘[...]" wskazano, że analiza całości dokumentacji wskazuje, że istnieje małe prawdopodobieństwo, aby eksploatacja kruszywa na działce nr "[...]" obręb "[...]" powodowała przekroczenia dopuszczalnych norm jakości środowiska.

Następnie, w dniu "[...]" Burmistrz ‘[...]" wydał decyzję

orzekającą o realizacji przedsięwzięcia polegającego na odkrywkowej eksploatacji kruszywa naturalnego (piaski i piaski ze żwirem) ze złoża "[...]" wydzielonego pola A, na działce nr "[...]’. Decyzja ta została przez Kolegium uchylona decyzją z dnia "[...]". Kolegium uznało bowiem, że "organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości. Przede wszystkim organ nie wykonał własnego postanowienia o powołaniu biegłego. Zgodnie bowiem z treścią postanowienia z dnia ‘[...]" organ I instancji powołał biegłego w osobie B. H., a otrzymał opinię zespołu. Nadto organ nie dokonał oceny tejże opinii i nie ustosunkował się do wniosków w niej zawartych, a w szczególności nie wskazał dlaczego nie uznał za zasadne uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko w zakresie wskazanym w opinii".

Ponownie rozpatrując sprawę, organ pierwszej instancji decyzją z dnia "[...]" orzekł o realizacji przedsięwzięcia i określił środowiskowe warunki tej realizacji, polegającej na odkrywkowej eksploatacji kruszywa naturalnego (piaski i piaski ze żwirem) ze złoża "[...]’ w obrębie wydzielonego pola A, na działce nr "[...]".

W odwołaniu od powyższej decyzji J. B. zarzucił jej naruszenie art. 7, 10, 77, 89 § 2, 90 § 1 i 2, 91 § 2 i 92 k.p.a. oraz art. 67 - 72 ustawy ocenowej.

W uzasadnieniu odwołania podniósł m.in., iż w jego ocenie w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnych nowych argumentów za powstaniem kopalni kruszywa naturalnego w m. "[...]", a jedynie w sposób dość wybiórczy została

przedstawiona historia toczącego się postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium, przytaczając treść art. 82 ustawy ocenowej, podniosło, że przedłożony przez inwestora raport zawiera dane wymagane art. 66 i 67 ustawy ocenowej. W raporcie tym bowiem zawarte są propozycje monitoringu planowanego przedsięwzięcia - ścisły nadzór osób posiadających uprawnienia do kierowania ruchem zakładu górniczego, monitoring zachowania pasów bezpieczeństwa, właściwej gospodarki odpadami i nadkładem zdejmowanym w ramach prac udostępniających, nadzór służby mierniczo-geologicznej. Nadto, w raporcie wskazano, że planowane przedsięwzięcie będzie realizowane w sposób powszechnie sprawdzony. Zabezpieczenie środowiska przed niekorzystnym oddziaływaniem realizowane jest w sposób sprawdzony w tego typu przedsięwzięciach. Ponadto dokonano analizy i obliczenia zasięgu rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń

gazowych, z której wynika, że prowadzona eksploatacja złoża nie wpłynie na zmianę

i pogorszenie stanu jakości powietrza w jego najbliższym otoczeniu - nie nastąpią

przekroczenia dopuszczalnych wartości stężeń zanieczyszczeń gazowych poza

terenem inwestora. W zakresie emisji hałasu przeprowadzona analiza wskazuje, że nie nastąpi przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu. Przedsięwzięcie będzie

realizowane bez stosowania środków chemicznych. Dodatkowo wskazano warianty

przedsięwzięcia wraz z ich analizą, projektowane trasy wywozu, wpływ

przedsięwzięcia na środowisko - na ludzi, na zwierzęta, na rośliny, na powierzchnię

ziemi i krajobraz, wody gruntowe, klimat, oraz przewidywane oddziaływanie pomiędzy

elementami środowiska objętymi wpływami projektowanego przedsięwzięcia. Kolegium dodało również, że organ pierwszej instancji uzgodnił zaskarżoną decyzję z organem ochrony środowiska, a w sprawie nie doszło do naruszenia norm postępowania.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium J. B. zarzucił jej:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz błędną i jednostronną ocenę materiału dowodowego, a także nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego.

2) naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn nieuwzględnienia przez Kolegium wszystkich zarzutów zgłoszonych do tego organu przez pełnomocnika skarżącego w jego piśmie z dnia "[...]".

3) naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącego, mimo że był on ustanowiony w sprawie i działał na podstawie aktualnego pełnomocnictwa.

4) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo niewykonania przez ten organ wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia "[...]" oraz w sytuacji naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania

uzasadniających uchylenie decyzji tego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia

5) naruszenie art. 66, 67 i 68 ustawy ocenowej polegające na uznaniu, że opracowany na zlecenie inwestora "Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia Eksploatacja złoża piasków i piasków ze żwirem "[..]"" zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa.

6/ naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi poprzez niepełne wykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawartych w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 909/11.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 909/11.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (v: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ. LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie.

Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2012 r. mają zatem pierwszorzędne znaczenie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku.

W uzasadnieniu wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Ol 909/11 wyroku WSA wskazał, że w sprawie organ wydał decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wskazując, iż został sporządzony raport oddziaływania na środowisko, spełniający wymogi ustawowe, a warunki realizacji przedsięwzięcia zostały uzgodnione z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który w swoim postanowieniu "szczegółowo omówił rodzaj przedsięwzięcia i sposób jego realizacji, dokonał oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz oddziaływanie przedsięwzięcia na działki sąsiednie". Sąd podniósł jednak, że w toku postępowania przed organem odwoławczym zostały zgłoszone zarzuty do raportu oddziaływania na środowisko, które dotyczyły kwestii niespełnienia przez raport wymogów ustawowych. Wprawdzie do podniesionych zarzutów odniósł się autor raportu, jednakże organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał zarzuty zawarte w opinii do raportu za niezasadne, a wyjaśnienia autora raportu za przekonujące. W ocenie Sądu ocena zarzutów merytorycznych dotyczących raportu oddziaływania na środowisko nie mogła polegać tylko na stwierdzeniu, że są one niezasadne, jeśli z uzasadnienia decyzji nie wynikało, z jakich powodów organ zarzutów tych nie uwzględnił, a całkowicie podzielił stanowisko reprezentowane przez autora raportu. Sąd stwierdził, że skoro zarzuty dotyczyły wymogów ustawowych, jakie winien spełniać raport oddziaływania na środowisko, to przed ich rozpatrzeniem nie można wydać prawidłowej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Takie działanie organu narusza zasadę przekonywania zawartą w art. 11 k.p.a., a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a. Ponadto brak właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji uniemożliwił Sądowi ocenę zasadności stanowiska Kolegium odnośnie podniesionych zarzutów.

Sąd wskazał, iż obowiązkiem organu administracji wynikającym z art. 7 k.p.a. jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Konkretyzacją tego obowiązku jest wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego. Dlatego też organ ponownie rozpatrując sprawę powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a.

Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę organy, a w szczególności Kolegium, przede wszystkim ograniczyły się jedynie do omówienia treści raportu, wskazania, że organ pierwszej instancji uzgodnił zaskarżoną decyzję z organem ochrony środowiska, a w sprawie nie doszło do naruszenia norm postępowania. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala zatem na wniosek, że organ zrealizował wskazania zawarte w wyroku Sądu z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 909/11. Jak natomiast stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2008 r., sygn. II GSK 452/07 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl), niewypełnienie wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądowym jest uchybieniem procesowym mającym wpływ na wynik sprawy i zawsze uzasadnia uchylenie decyzji wydanych w takim wadliwie prowadzonym postępowaniu.

Jeszcze raz wymaga zauważenia, że ponownie rozpoznając sprawę organy poprzestały wyłącznie na odniesieniu się do treści raportu, co było tylko jednym z elementów wskazań sądu w zakresie ustalenia ponad wszelką wątpliwość stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim po raz kolejny organy nie odniosły się do kwestii: emisji ścieków deszczowych, szczególnie tych, które powstawać będą

na terenie parkingu sprzętu ciężkiego oraz dystrybutora paliw; nie określono wielkości emisji w odniesieniu do odpadów, ścieków socjalno-bytowych, ścieków deszczowych; nieprawidłowo sklasyfikowano przewidziane do wytworzenia odpady oraz nie

omówiono szczegółowo w jaki sposób odpady te będą gromadzone, magazynowane,

transportowane i poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu; nie uwzględniono w prognozowaniu wpływu kopalni na środowisko oddziaływania powodowanego przez transport wydobywanego surowca poza teren kopalni i dalej do odbiorców. Ponadto, przyjęto złe założenia do obliczeń poziomów hałasu (nie uwzględniono naturalnego tła

hałasu dla terenu inwestycji) oraz nie przeanalizowano wpływu transportu

wydobywanego surowca poza teren kopalni i dalej do odbiorców; nie odniesiono się do analizy poziomów stężeń poszczególnych zanieczyszczeń w powietrzu gdzie wystąpiły niezgodności wyliczonych wartości stężeń z prezentowanymi w formie graficznej izoliniami dla danych współrzędnych w przestrzeni; nie opisano wszystkich elementów środowiska (ludzie, zwierzęta, rośliny, grzyby, formy ochrony przyrody, krajobraz ,wody powierzchniowe, zabytki i dobra kultury) w sposób wyczerpujący, ograniczono się jedynie do terenu działki, na której przewiduje

się inwestycję; w opisie warunków hydrogeologicznych oraz potencjalnego oddziaływania na wody podziemne nie odniesiono się do potencjalnego wpływu inwestycji na Główny Zbiornik Wód Podziemnych ‘[...]"; nie przeprowadzono pełnej (w tym samym zakresie) analizy wariantowej, w tym nie

poddano analizie wariantów wg lokalizacji, wariantów przebiegu trasy transportu

wydobywanego surowca poza teren kopalni, nie dokonano porównania wariantu

inwestorskiego z wariantem polegającym na nie podejmowaniu działań, nie

zaproponowano innego wariantu dla etapu poeksploatacyjnego, np. wypełnienie

wyrobiska materiałem inertnym do rzędnych sprzed rozpoczęcia eksploatacji. Dodatkowo, w raporcie, za wyjątkiem prognozowania poziomów zanieczyszczeń w powietrzu oraz hałasu na terenie inwestycji, nie zastosowano oraz nie omówiono ilościowej i jakościowej metodologii oceny poszczególnych procesów jednostkowych

przedsięwzięcia zarówno na etapie przed realizacyjnym, eksploatacyjnym i poeksploatacyjnym, dla poszczególnych wariantów, wskazujących na siłę i zasięg

poszczególnych oddziaływań. Nie uwzględniono postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działek otaczających, do których interes prawny

nabyli właściciele przed złożeniem wniosku o wydanie uwarunkowań

środowiskowych. Nie odniesiono się również do opinii stron, że charakter krajobrazu po eksploatacji złoża nie ulegnie zasadniczej zmianie (wystąpią deniwelacje terenu, a krajobraz zmieni swój charakter z naturalnego na antropogeniczny) oraz

kwestii zaburzenia funkcjonalności gruntów w wyniku funkcjonowania kopalni.

W tej sytuacji uznać należy, że organy nie zrealizowały wytycznych Sądu dotyczących przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami określonymi w k.p.a.

Zaskarżona, jak też poprzedzająca ją decyzja zapadły zatem z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., polegającym na niezastosowaniu się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tym samym organ naruszył ogólne zasady postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a. Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ pierwszej instancji, który winien uwzględnić wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 909/11, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.