Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 1790/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176, art. 46, art. 47, art. 180
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska–Kuraszkiewicz Protokolant Anna Wojtowicz – Hess po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Spółki z o.o. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 12/12 w sprawie ze skargi F. Spółki z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić F. Spółce z o.o. w J. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 12/12, po rozpoznaniu skargi F. Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2011 r., w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie i urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r., stwierdził, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 138 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, dalej jako u.g.h.), cofnął F. Spółce z o.o. w J. zezwolenie z dnia 10 lipca 2009 r. na urządzanie i prowadzenie w województwie podlaskim działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ przyznał, że sporny automat uzyskał poświadczenie rejestracji na podstawie opinii technicznej przeprowadzonej w dniu 15 marca 2009 r. przez Politechnikę Warszawską będącą jednostką badającą upoważnioną przez Ministra Finansów. W następstwie rejestracji został dopuszczony do eksploatacji jako automat do gier o niskich wygranych. Przeprowadzony jednak przez funkcjonariuszy celnych eksperyment w dniu 20 grudnia 2010 r., polegający na odtworzeniu gry, wykazał możliwość gry na automacie za stawki wyższe, niż dopuszcza to art. 129 ust. 3 u.g.h. Także ustalony przez biegłego sposób gry na kwestionowanym automacie potwierdził, że wysokość stawki za udział w jednej grze i jednorazowej wygranej, może być wyższa niż przewidziane ustawą maksymalne wysokości stawek za udział w grze i wygranej z jednej gry na automacie o niskich wygranych. Zdaniem organu odwoławczego bezspornie w sprawie stwierdzono naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h., co obligowało do cofnięcia zezwolenia w trybie art. 138 ust. 3 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. rozpoznając skargę stwierdził, że skarga jest uzasadniona w zakresie konieczności wyeliminowania zakwestionowanych decyzji z obrotu prawnego, natomiast powody ich uchylenia Sąd uwzględnił głównie z urzędu, pozostając niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Sąd wskazał, że dotychczasowy kierunek interpretacji przepisów o grach hazardowych, uzależniający stwierdzenie niezgodności działania automatu z prawem od przeprowadzenia dowodu z opinii właściwej jednostki badającej, został potwierdzony nowelizacją ustawy hazardowej z 2009 r. – dokonaną ustawą z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie zmiany ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779). Uregulowano w niej expressis verbis jako właściwą dla stwierdzania działania automatu niezgodnie z prawem drogę poddania go badaniu sprawdzającemu przez właściwą jednostkę sprawdzającą. Przesądzono, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia niespełnienia przez zarejestrowany automat lub urządzenie do gier warunków określonych w ustawie (art. 129 ust. 3), podmiot eksploatujący automat lub urządzenie, jest obowiązany poddać je badaniu sprawdzającemu, które to badanie przeprowadza jednostka upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Przed cofnięciem zezwolenia należało zatem uzyskać opinię właściwej jednostki badającej co do prawidłowości działania automatu oraz przesądzić kwestię cofnięcia jego rejestracji, a nie opierać się tylko na opinii biegłego, która mogła mieć w zmienionym stanie prawnym wyłącznie charakter pomocniczy.

Wskutek tego, zdaniem Sądu, doszło do uchybienia przepisom prawa procesowego dotyczącego zasad prowadzenia postępowania dowodowego, w tym obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz przepisom prawa materialnego: art. 129 ust. 3 i art. 138 ust. 3 ug.h. – wskutek przedwczesnego ich zastosowania.

F. Sp. z o.o. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o:

zmianę uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się (pominął) najistotniejszy zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni i w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania art. 138 ust. 3 u.g.h.; ponadto wystąpiła o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła rażące naruszenie przepisów:

1) art. 153 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 ust. 3 u.g.h. poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 19 czerwca 2012 r. do sformułowanych przez skarżącą zarzutów dotyczących zakresu zastosowania, jak i wykładni art. 138 ust. 3 u.g.h., uznając, iż rozstrzygnięcie o legalności zakwestionowanych w skardze decyzji możliwe było bez oceny konstytucyjności przepisów art. 138 ust. 3 i art. 129 ust. 3 u.g.h., która w ocenie Sądu, w świetle nowelizacji ustawy o grach hazardowych z 26 maja 2011 r. nie budzi zasadniczych wątpliwości, podczas gdy zajęcie wyczerpującego stanowiska przez Sąd w przedmiotowej sprawie jest obligatoryjne, nie tylko dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i zasady ekonomii procesowej, ale także uniknięcia wszelkich wątpliwości jakie mogą się pojawić w przyszłości w związku z nieprawidłowym rozumieniem przez organy podatkowe normy art. 138 ust. 3 u.g.h., dla którego bez znaczenia pozostaje regulacja wprowadzona nowelizacją z dnia 26 maja 2011 r.;

2) art. 138 ust. 3 u.g.h. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa może skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci pozbawienia Spółki uprawnień do jej prowadzenia. Nie przypisano przy tym stronie jakiegokolwiek zawinionego uchybienia w wykonywaniu zezwolenia, ograniczając się przy orzekaniu jedynie do wątpliwości jakości ustalenia o rzekomej możliwości gry na automatach za stawki wyższe niż za stawki przewidziane w art. 129 ust. 3 u.g.h., a zatem obciążając stronę dotkliwą odpowiedzialnością prawną za sytuację, za którą strona z całą pewnością jakiejkolwiek odpowiedzialności nie ponosi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Artykuł 176 p.p.s.a., wprowadził dwojakiego rodzaju wymagania, którym powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Po pierwsze, powinna ona czynić zadość wymaganiom formalnym przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 oraz 47 p.p.s.a. Po drugie, skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania szczególne, materialne, właściwe tylko dla niej, a mianowicie powinna zawierać:1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 2) wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych,4) uzasadnienie podstaw kasacyjnych, 5) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przepisanych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., o tyle niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Władny zatem jest badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego: o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Innymi słowy, braki nieusuwalne (materialne) skargi kasacyjnej uniemożliwiają rozpoznanie sprawy (postanowienie SN z dnia 6 grudnia 1996 r. sygn. akt II UKN 24/96, OSNAPiUS 1997, nr 13, poz. 242; postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004r. sygn. akt FSK 209/04, ONSAiWSA 2004/1/13).

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca złożyła wniosek, nie o uchylenie lub zmianę orzeczenia, lecz o zmianę uzasadnienia w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji nie odniósł się (pominął) najistotniejszy zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni i w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania art. 138 ust. 3 u.g.h.

W procedurze sądowoadministracyjnej nie ma przepisu, który umożliwiałby zaskarżenie wyłącznie uzasadnienia lub jego części, art. 176 p.p.s.a. stanowi jedynie o możliwości uchylenia lub zmiany orzeczenia, a nie samego uzasadnienia. Niedopuszczalne jest zatem złożenie wniosku o uchylenie (zmianę) orzeczenia jedynie w części dotyczącej uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006r. I FSK 5750/05 opubl. ONSAiWSA 2006/5/126 oraz B. Gruszczyński Komentarz do art. 176 ustawy - Prawo o postępowaniu administracyjnym, Lex 2011. ).

Jednocześnie wskazać należy, że strona nie zgadzając się z częścią uzasadnienia, mogła zaskarżyć cały wyrok oraz wnieść o jego zmianę lub uchylenie. Wówczas Naczelny Sąd Administracyjny mógłby orzec zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., który stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tym ostatnim wypadku Sąd stwierdzając brak naruszenia prawa w zakresie rozstrzygnięcia oddaliłby skargę kasacyjną, jednocześnie, gdyby zarzuty strony okazały się skuteczne, zmieniłby uzasadnienie.

Brak więc wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia – zgodnie z art. 176 in fine p.p.s.a. wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie skargi. Wobec pozbawienia skargi jednego z jej podstawowych elementów powoduje niedopuszczalność skargi i w konsekwencji jej odrzucenie na podstawie art. 180 p.p.s.a.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.