Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1194/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi I. i T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych potrzeb przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka o d d a l a s k a r g ę /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj /-/ B.Popowska JF


UZASADNIENIE

I. i T. małżonkowie G. pismem z dnia [...] marca 2003 r. (k. 3 akt administracyjnych) wnieśli o przyznanie jednorazowej pomocy na rozpoczęcie działalności rodziny zastępczej z przeznaczeniem na wyposażenie małoletniej K.S., w szczególności na zakup odzieży, artykułów szkolnych, biurka szkolnego i tapczanu.

Starosta J. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] (k. 5 akt administracyjnych) wydaną na podstawie art. 33g i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm. – dalej ups) i § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. 120/01/1284 – dalej rozporządzenie) odmówił Wnioskodawcom przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka.

Uzasadniając wskazano, iż w myśl § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych, starosta może przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka, w wysokości do 150% podstawy, co na dzień wydania decyzji dawało sumę 2.431,50 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina zastępcza uzyskuje dochód w postaci pensji T.G., a na wychowanka umieszczonego w rodzinie zastępczej Wnioskodawcy otrzymują pomoc miesięczną, przyznaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., która wynosiła 648,40 zł. Podkreślono, że w najbliższym czasie rodzina zastępcza będzie też dysponować dochodem dziecka pochodzącym z renty rodzinnej. Organ wyjaśnił, że w budżecie powiatu na cele wszystkich form pomocy dla rodzin zastępczych przewidziano kwotę 525.200 zł; z pomocy obligatoryjnej korzystają 54 rodziny zastępcze i ich wychowankowie, w tym także rodzina Skarżących. Zapotrzebowanie na cele pomocy obligatoryjnej w roku 2003 wynosiło 623.700 zł, co przekraczało o 98.500 zł kwotę przyznanych środków, dlatego żadna z rodzin zastępczych nie skorzystała z pomocy fakultatywnej przewidzianej w § 16 rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych.

W przewidzianym ustawą terminie Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Wydanej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 10, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. – dalej kpa).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że kwestie związane z powierzaniem i pełnieniem funkcji rodziny zastępczej jak i udzielaniem pomocy pieniężnej z tego tytułu regulują art. 33c-33j ups oraz wydane w oparciu o delegację ustawową rozporządzenie Objęta żądaniem wniosku pomoc ma charakter fakultatywny, a możliwości finansowe – co wykazał organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji – nie pozwalają na przyznanie Skarżącym tej pomocy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania i zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając małżonkowie G. podnieśli zarzuty wskazane w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] marca 2004 r. (k.24 akt sądowych) Skarżący złożyli wniosek o dopuszczenie dowodu z zestawienia Starosty J. lub działającego z upoważnienia Starosty Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. wykonania budżetu za rok 2003 w zakresie form pomocy dla rodzin zastępczych miesięcznie, rodzajowo i narastająco, zobowiązania Starosty do udzielenia informacji o środkach uzyskanych w 2003 r. w trybie art. 33j ups, stanowiącego o odpłatności rodziców za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych oraz do udzielenia informacji o ilości rodzin zastępczych powstałych w 2003 r. i ile z rodzin korzystało z pomocy o charakterze uznaniowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia [...] lipca 2005 r. (k 34 akt sądowych) Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. nadesłał informację, iż: w 2003 r. nie wpłynęły żadne kwoty z tytułu odpłatności rodziców biologicznych za pobyt ich dzieci w rodzinach zastępczych, w 2003 r. łącznie na potrzeby rodzin zastępczych wydano kwotę 439.891,90 zł, w tym do 15 maja 2003 r. 168.443,04 zł; pomoc obligatoryjna objęła 437.443,04 zł, zaś fakultatywna 2.167, 71 zł. W 2003 r. ustanowiono 9 rodzin dla 15 dzieci, a pomoc uznaniową przyznano 3 rodzinom na 4 dzieci.

Sąd dał wiarę owemu dokumentowi urzędowemu, bowiem nie nasuwał on wątpliwości co do jego wiarygodności i pochodził od organu, działającego w ramach upoważnienia Starosty ( art.106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 153/02/1270 ze zm. – dalej upsa.)

Zgodnie z postanowieniami art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (153/02/1271 ze zm. – dalej uwupsa) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kwestie związane z powierzeniem, i pełnieniem funkcji rodziny zastępczej jak i udzielaniem pomocy pieniężnej z tego tytułu regulowała ustawa o pomocy społecznej w art. 33c – 33j oraz wydane w oparciu o delegację ustawową rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. 120/01/1284 – dalej rozporządzenie) Starosta mógł przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka, w wysokości do 150% podstawy. Przyznanie jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych potrzeb przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka oparte jest na uznaniu administracyjnym - co wynikało z treści § 16 rozporządzenia – oznacza to, że ocena występowania przesłanek, od których zależało przyznanie pomocy w postaci jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych potrzeb przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka należało do organów pomocy społecznej. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony powinna zostać szczegółowo uzasadniona.

"Pomoc społeczna ma na celu zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta może być jednak zrealizowana, jeżeli odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. Oznacza to, że pomoc społeczna nie ma za zadanie zaspokajania wszystkich potrzeb swych podopiecznych, ma im jedynie umożliwić przezwyciężenie trudnych życiowo sytuacji." ( wyrok NSA z dnia 17 kwietnia, sygn. II SA/Gd 4332/01).

W odwołaniu oraz skardze do sądu administracyjnego małżonkowie G. zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa i wydanie ich na zasadzie całkowitej dowolności z przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz art. 10 § 1 kpa, z uwagi na pozbawienie strony prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu przez nie powiadomienie o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dzieck,a organ jest związany przepisami kpa, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Przepis artykułu 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 kpa ustawy nakłada na organ administracji także obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów praw.

Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wydając przedmiotową decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organy obu instancji, wywiązały się z obowiązku zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny z punktu widzenia zasadności przyznania wnioskowanego świadczenia, zaś wyrazem tej oceny było uzasadnienie decyzji odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W oparciu o przeprowadzony dnia [...] kwietnia 2003 r. (k.2 akt administracyjnych) wywiad środowiskowy organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] odmówił Wnioskodawcom przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka. Organ wyraźnie wskazał, iż małżonkowie G. uzyskują stały dochód (pensja Skarżącego – 1.400 zł netto oraz pomoc miesięczna przyznana decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. – 648,40 zł) i zauważył, że w najbliższym czasie będą Oni dysponować także dochodem dziecka pochodzącym z renty rodzinnej. Wyraźnie wyszczególniono możliwości finansowe organu, wskazując wartość kwoty przewidzianej na cele wszystkich form – obligatoryjnych i fakultatywnych - pomocy dla rodzin zastępczych (525.200 zł). Na zaspokojenie potrzeb pomocy obligatoryjnej wydano w 2003 roku 623.700 zł, a więc przekroczono przyznany – na zaspokojenie wszystkich form pomocy (obligatoryjnej i fakultatywnej) - budżet o 98.500 zł. Decyzja została wydana w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy, którego zgodność ze stanem faktycznym została potwierdzona podpisem skarżącego. Fakt posiadania stałego dochodu (i jego wysokość) przez T. G. – jak i kondycja finansowa rodziny zastępczej – wpływają na ocenę, czy i ewentualnie której z rodzin zastępczych udzielić pomocy fakultatywnej – zwłaszcza w przypadku, gdy środki na pomoc rodzinom zastępczym nie są wystarczające dla zaspokojenia wszystkich potrzeb – w tym w zakresie pomocy obligatoryjnej. Skarżący wnioskując o przyznanie pomocy nie wskazali, czy i jakie środki uzyskują z renty rodzinnej małoletniej Katarzyny Sobczak.

Skarżący wskazali na naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa zarzucając, iż nie zostali Oni poinformowani o możliwości zapoznania się materiałem zebranym w sprawie. Faktycznie, organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wbrew przepisom art. 10 § 1 kpa nie zawiadomiły Skarżących o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Należy jednak mieć na uwadze, że nie każde naruszenie prawa musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c j upsa Sąd uchyla decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania tylko wtedy, gdy mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tymczasem zaniechanie polegające na tym, że organ nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji nie oznacza automatycznie uchylenia decyzji (uchwała 7 sędziów NSA z 25.04.2005 r.-sygn. FPS 6/04 ; wyrok WSA z 5.5.2005 r. sygn. I SA/Gd 1133/02). In casu Skarżący nie wykazali, aby między brakiem zawiadomienia przez organ odwoławczy w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się z materiałem zebranym w sprawie, a treścią zaskarżonej decyzji zachodził jakikolwiek związek przyczynowy. Brak podstaw do przyjęcia, że gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych to zapadłaby decyzja o innej treści. Sąd miał przy tym na uwadze, przeprowadzony na wniosek strony, na podstawie art. 106 § 3 i 5 upsa dowód z dokumentu – z dnia 21 lipca 2005 r., błędnie opatrzonego datą "21 czerwca 2005 r."(k. 34 akt sądowych) - z zestawienia działającego z upoważnienia Starosty Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. wykonania budżetu za rok 2003 w zakresie form pomocy dla rodzin zastępczych. Stosownie do art. 106 § 3 upsa dowód uzupełniający z dokumentów, Sąd może przeprowadzić, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd dopuścił zestawienie wykonania budżetu za rok 2003 w zakresie form pomocy dla rodzin zastępczych, jako że zachodziły przesłanki w tym przepisie wymienione. Wobec faktu, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom (wyrok NSA z 14.02.1984 r., sygn. SA/Wr 765/83) zwracając się o udzielenie objętych wnioskiem Skarżących informacji, Sąd odstąpił od żądania udzielenia wiadomości na temat wykonania budżetu za rok 2003 w zakresie form pomocy dla rodzin zastępczych z wyszczególnieniem - na miesięczne, rodzajowe i narastające - gdyż w ocenie Sądu nie było takiej potrzeby dla dokonania właściwej oceny realizacji budżetu w stanie z dnia [...] marca 2003 r. Sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W. Pr., Warszawa 2005, s. 357).

Zdaniem Sądu argumentacja Skarżących przedstawiona w skardze nie mogła być uwzględniona w świetle wyżej przedstawionych wywodów odnośnie uregulowań ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych.

Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 upsa w zw. z art. 97 § 1 uwupsa, należało orzec o oddaleniu skargi.

/-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj /-/ B.Popowska

jf