Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 819/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 190 ust. 1, art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6, art. 77 par. 1, art. 80, art. 24 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], znak: [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Fabryki A S.A. z siedzibą w Ł., reprezentowanej przez pełnomocnika w osobie adwokata, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] nr [...], o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w Ł., przy ul. A 25, obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 85/14 o pow. 0,8685 ha, na rzecz użytkownika wieczystego - Fabryki A S.A., a także o ustaleniu opłaty z tytułu przedmiotowego przekształcenia oraz o zobowiązaniu wyżej powołanego podmiotu do zapłaty ustalonej opłaty w ratach przez okres 20 lat.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik Fabryki A S.A., wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o ustaleniu stopy procentowej oprocentowania rozłożonej na raty niespłaconej części opłaty z tytułu przekształcenia - stosownie do art.4 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w wysokości równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzję Wojewody [....] z dnia [...] Fabryka [...] S.A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 390/14, uchylił decyzje organów obu instancji. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2734/14, oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...] od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Ponownie rozpoznając sprawę w związku z powołanymi wyrokami Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] odmówił skarżącej Spółce przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w Ł., przy ul. A 25, obręb [...], oznaczonej jako działka nr 85/14 o pow. 0,8685 ha.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Fabryka A S.A., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, ponosząc zarzuty naruszenia: art. 7 art. 8, art. 9, art. 10 § 1 w związku z art. 40 § 2 oraz art. 12 w związku z art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1257), powoływanej dalej jako: k.p.a.", oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP", jednocześnie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przypomniał, że zasady przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostały uregulowane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 83 z późn.zm.) – powoływanej dalej jako: "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości", której przepisy weszły w życie w dniu 13 października 2005 r. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 i 3 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt. K 29/13, osoby fizyczne i prawne (oraz ich następcy prawni) będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, sprostowanym postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., orzekł między innymi, że art. 1 ust. 1 i 3 ww. ustawy w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ odwoławczy, wskazując w następnej kolejności na brzmienie art. 190 ust.3 Konstytucji RP, stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. obowiązuje i wywołuje skutki prawne od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. od dnia 17 marca 2015 r., w odniesieniu do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed opublikowaniem omawianego wyroku. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego skutkuje odebraniem roszczenia o przekształcenie osobom prawnym z wyłączeniem spółdzielni mieszkaniowych oraz osobom fizycznym, które uzyskały użytkowanie wieczyste na inne cele niż mieszkalne, rolne lub pod garaże, w tym na cele prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Od dnia ogłoszenia rzeczonego wyroku Trybunału brak jest podstaw prawnych do realizacji roszczenia o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na gruncie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste, np. na cele prowadzenia działalności handlowej, usługowej lub produkcyjnej.

Jeżeli zatem sprawa o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w oparciu o przepisy cytowanej ustawy, nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną przed opublikowaniem omawianego wyroku – tak jak w przypadku niniejszej sprawy - wówczas organy rozpoznające sprawę w toku instancji związane są orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. W praktyce oznacza to obowiązek stosowania przy rozpatrywaniu wniosków przepisów o przekształceniu rozstrzygających o zakresie podmiotowym i przedmiotowym w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 28 lipca 2011 r. Interpretację taką przyjął między innymi Minister Infrastruktury i Rozwoju w piśmie z dnia [...] znak: [...]. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że skoro będąca przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego decyzja organu I instancji z dnia [...] wydana została już po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ ten zobowiązany był wziąć pod uwagę jego skutki prawne i orzekać w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Co więcej, wydanie decyzji bez uwzględnienia obowiązującego w dniu jej wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego skutkowałoby nieważnością decyzji.

W dalszej kolejności Wojewoda [...] wyjaśnił, że w świetle art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 28 lipca 2011 r., osoby fizyczne (oraz ich następcy prawni) będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne. Zatem przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie wyżej powołanego przepisu uzależnione jest od spełnienia dwóch przesłanek łącznie, tj.: posiadanie przez osoby fizyczne (lub ich następców prawnych) prawa użytkowania wieczystego w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r.; nieruchomość objęta prawem użytkowania wieczystego powinna w dniu 13 października 2005 r. być zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę lub stanowić nieruchomość rolną. Według Wojewody [...] Spółka, będąca wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie, nie mieści się w kręgu podmiotów, którym stosownie do treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego pozostawiono uprawnienie do wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tj. spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i tych osób prawnych, którym jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Fabryka A S.A. prawo użytkowania wieczystego omawianego gruntu nabyła na podstawie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa w wykonaniu umowy o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania z dnia [...], Rep. A Nr [...]. Zatem na dzień 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była spółka akcyjna (osoba prawna), co skutkuje brakiem spełnienia jednej z przesłanek, określonych w art. 1 ustawy, w zakresie dotyczącym podmiotu, który może ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ponadto odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów odwołania natury procesowej organ odwoławczy uznał, że są one niezasadne. W konkluzji zaś stwierdził, że ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uzasadniał utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Powyższą decyzję Wojewody [...] Fabryka A Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej zmianę poprzez orzeczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa na rzecz użytkownika wieczystego - Fabryki A S.A. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Alternatywnie Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 8 i 9 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, przejawiające się w utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w sytuacji w której w dacie złożenia przez skarżącą stosownego wniosku, przekształcenie było prawnie dopuszczalne, zaś decyzja poprzedzająca zaskarżoną obecnie decyzję organu II instancji, została wydana dopiero po wielu latach, tj. w dniu [...], co nastąpiło wyłącznie z uwagi na uprzednie niezgodne z prawem działanie organów administracji, która to niezgodność potwierdzona została następnie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i Naczelnego Sądu Administracyjnego,

2. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej ochrony słusznego interesu strony,

3. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez:

- niesłuszne przekonanie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego bezwzględnie i w każdym przypadku wywiera skutek ex tunc, podczas gdy wskazane przepisy tak nie stanowią, zaś w okolicznościach niniejszej sprawy trwający blisko pięć lat czas załatwienia sprawy został tak znacząco wydłużony wyłącznie z powodu naruszeń prawa przez organy administracji, zaś orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, na które powołuje się Prezydent Miasta Ł., wydane zostało dopiero blisko trzy lata po wszczęciu postępowania i pozostawałoby całkowicie irrelewantne prawnie, gdyby organy administracji działały zgodnie z prawem;

- pozbawione podstawy prawnej stwierdzenie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. wywołuje skutki prawne w odniesieniu do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed jego opublikowaniem;

III. naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dające podstawę do wznowienia postępowania, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez działającego z upoważnienia Wojewody [...] Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w osobie P. K., który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 §1 pkt 5 k.p.a., bowiem uprzednio brał udział w wydaniu decyzji w sprawie [...], która to decyzja była następnie zaskarżona, zaś niniejsza sprawa pozostaje jej kontynuacją.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie skarżącej Spółce przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej na wstępie nieruchomości Skarbu Państwa.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy, zaskarżona decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lipca 2014 r., II SA/Łd 390/14, uchylającym decyzje organów obu instancji, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lipca 2016 r., I OSK 2734/14, oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...], potwierdzając tym samym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że zastosowanie przez organy orzekające w sprawie podwójnej stopy redyskonta weksli wobec rozłożonej na raty niespłaconej przez skarżącą części opłaty za przekszatałcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności było nieuzasadnione. Przy czym, mimo że stwierdzone naruszenie prawa dotyczyło tylko części zaskarżonej decyzji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w całości, przyjmując, że bez określenia stopy procentowej dla nieuiszczonych rat opłaty decyzja samodzielnie nie może funkcjonować.

Przystępując do kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...] przede wszystkich należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym na tle tego przepisu sformułowano pogląd, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego oceną prawną w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1889/12, a także wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2015 r., II SA/Łd 1182/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., II GSK 55/13, a także wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2015 r., II SA/Łd 1182/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie wystąpiła ostatnia ze wskazanych sytuacji powodująca konieczność odstąpienia organów administracji prowadzących ponownie postępowanie administracyjne w tej sprawie, i zarazem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, od oceny prawnej zawartej w powołanym wyżej prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, Trybunał Konstytucyjny, orzekł bowiem, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje i wywołuje skutki prawne od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. od dnia 17 marca 2015 r., w odniesieniu do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed jego opublikowaniem. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem powinny być przez nich respektowane. Analiza przepisów Konstytucji RP prowadzi do wniosku, że wykonywanie orzeczeń Trybunału jest zarówno obowiązkiem prawodawcy, jak i organów stosujących prawo, a zatem zarówno organów administracji prowadzących postępowanie administracyjne, jak i sądów, w tym sądów administracyjnych. Zródłem zaś tego obowiązku jest moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z zasadami państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), legalizmu (art. 7 ustawy zasadniczej) i nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP). Jednocześnie przy rozstrzygnięciach orzekających o niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu dotyczasowa norma prawa (w rozpoznawanej sprawie - w zakresie wskazanym w powołanym wyroku Trybunału) przestaje być regułą powinnego zachowania, jest bowiem ostatecznie eliminowana z systemu prawnego. W orzecznictwie sądowym w ślad za poglądami doktryny, podnosi się przy tym, że do wszelkich stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego należy stosować regulację prawną uwzględniającą skutki tego orzeczenia, a więc w przypadku wyroku orzekającego o niekonstytucyjności – bez aktu normatywnego (przepisu prawnego), który utracił moc obowiązującą. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art.190 ust. 3 ab initio Konstytucji RP, oznacza bowiem, że niekonstytucyjny akt normatywny (przepis prawny) jest deregowany z systemu prawnego w sposób bezwględny i bezwarunkowy (vide: np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2017r., IV SA/Gl 552/17, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Taki stan rzeczy wyłączył zatem obowiązek organów prowadzących ponownie postępowanie z wniosku skarżącej o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zastosowania się do oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 25 lipca 2014 r., II SA/Łd 390/14, uwzględniającym skargę Spółki na wskazaną wyżej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i zarazem obowiązek dokonania przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie kontroli zastosowania się organów do wcześniej wyrażonej oceny prawnej zawartej we wskazanym prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

Jednocześnie zgodnie z uregulowaną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności, zakotwiczoną w art. 7 Konstytucji RP, organy orzekające w sprawie w swym działaniu zobowiązane były zastosować obowiązującą w tej materii regulację prawną, będącą wynikiem wejścia w życie wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do treści art. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 28 lipca 2011 r., osoby fizyczne (oraz ich następcy prawni) będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.

W świetle powołanej regulacji przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uzależnione jest od spełnienia dwóch przesłanek łącznie, tj.:

1) posiadanie przez osoby fizyczne (lub ich następców prawnych) prawa użytkowania wieczystego w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r.,

2) nieruchomość objęta prawem użytkowania wieczystego powinna w dniu 13 października 2005 r. być zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę lub stanowić nieruchomość rolną.

Mając na względzie powyższą regulację organy trafnie wywiodły, że Spółka, będąca wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie, nie mieści się w kręgu podmiotów, którym stosownie do treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego pozostawiono uprawnienie do wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tj. spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i tych osób prawnych, którym jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu). Analiza akt sprawy wskazuje bowiem, że Fabryka A S.A. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu nabyła na podstawie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa w wykonaniu umowy o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania z dnia [...], Rep. A Nr [...]. Na dzień 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była zatem spółka akcyjna (osoba prawna), co niewątpliwie skutkuje brakiem spełnienia jednej z przesłanek, określonych w powołanym przepisie, w zakresie dotyczącym podmiotu, który może ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zasadnie zatem organy uznały, że w związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego Spółka utraciła roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W ustaleniach dotyczących tych kwestii Sąd nie dopatrzył się uchybień natury procesowej. Dokonana ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie została przeprowadzona prawidłowo, z zachowaniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Znajduje ona także należyty wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie w ocenie Sądu bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy pozostaje wskazany w skardze fakt wydłużającego się postępowania, będący efektem wadliwych decyzji organów orzekających w sprawie, co znajdowało potwierdzenie w przywołanych powyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd podziela w tej kwestii prezentowany w orzecznictwie pogląd, że "przewlekłe rozpatrywanie sprawy przez organ nie stanowi podstawy do podjęcia decyzji na podstawie uprzednio obowiązującego stanu prawnego. Domaganie się wydania decyzji na podstawie przepisów, co do których Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że są one niezgodne z Konstytucją, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Nie można mówić o radykalnej zmianie stanu prawnego w sytuacji, gdy poprzedni stan prawny nie był zgodny z Konstytucją. Taka "zmiana" przez Trybunał Konstytucyjny stanu prawnego w istocie stanowi "naprawienie" wadliwych regulacji ustawowych, polega bowiem na przywróceniu zgodności z Konstytucją obowiązujących unormowań" (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2016 r., II SA/Wr 96/16, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). I taka niewątpliwie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W kontekście powyższych rozważań Sąd nie podziela również stanowiska pełnomocnika skarżącej w kwestii naruszenia powołanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. Niewątpliwie we wskazanych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy organy zasadnie przyznały prymat zasadzie praworządności nad zasadami wynikającymi z tych przepisów, tj. zasadą uwzględnienia słusznego interesu strony i zasadą budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wydana zgodnie z oczekiwaniem skarżącej pozytywna dla niej decyzja w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w istocie byłaby bowiem decyzją obarczoną wadą nieważności (decyzją wydaną bez podstawy prawnej).

Ponadto Sąd za niezasadny uznaje wskazany w skardze zarzut naruszenia art.24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegający na wydaniu zaskarżonej decyzji przez działającego z upoważnienia Wojewody [...] Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami w osobie P. K. W ocenie Sądu, wskazany przepis wiąże przesłankę wyłączenia pracownika organu bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w I instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział. Powyższa reguła nie odnosi się do sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez pracowników organu, których wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało uchylone na skutek kontroli sądowej bądź na skutek rozpatrzenia środka odwoławczego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016r., II OSK 392/15, a także wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., I OSK 1993/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, uznał działanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Ponadto nie dopatrzył się także naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddalenie skargi w całości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

M.K.