Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 127/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
658
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji I. stwierdza, że Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Jeleniej Górze z dnia 26 lutego 1980 r. (nr rejestru A/1815/611/J/; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I wyroku, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu do załatwienia sprawy, o której mowa w pkt I wyroku; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżący K. K. inicjując postępowanie sądowe w sprawie w skardze z dnia 18 stycznia 2021 r. (data nadania skargi do organu – k. 5 akt sądowych) zarzucił Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi zabytków we Wrocławiu "bezczynność w ponownym rozpatrzeniu sprawy znak WRiD-JK-6001-8/08, dotyczącej prawidłowego określenia przedmiotu wpisu do rejestru zabytków".

Na uzasadnienie skargi podniósł, że decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, z dnia 26 lutego 1980 r., znak A/1915/611/J, nie określa przejrzyście przedmiotu wpisu oraz jego lokalizacji. Mimo tego nie została uchylona i nadal implikuje ustawowe ograniczenie praw właścicieli nieruchomości położonych na obszarze Szklarskiej Poręby. Dostrzegł to w 2008 r. Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu, który zamierzał ten stan naprawić wydając w dniu 22 września 2008 r., znak WRiD-JK-6001-8/08, postanowienie interpretacyjne wraz z załącznikiem graficznym, który nie obejmował całego obszaru gminy i całego obszaru zurbanizowanego. Jak podniesiono w skardze, postanowienie to faktycznie było nową decyzją wpisową, a nie orzeczeniem wyjaśniającym.

Dalej wskazano, że Minister Kultury po rozpoznaniu zażalenia Burmistrza Szklarskiej Poręby zaskarżone postanowienie uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując tylko, że zarówno materiał dowodowy, jak i podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie nie wyjaśnia, czy wskazane w zaskarżonym postanowieniu granice wpisu pokrywają się z granicami miasta Szklarskiej Poręby i czy granice te w dacie wpisu do rejestru były tożsame z granicami administracyjnymi miasta.

Konstatując wskazano, że Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu mimo polecenia organu II instancji i upływu 11 lat oraz ponagleń stron nie rozpoznał przekazanej mu sprawy. Od 40 lat 6,5 km2 zurbanizowanej powierzchni miasta (w części zresztą tylko zabudowanej) i pozostałe 68 km2 powierzchni (łąki, stoki i szczyty górskie oraz lasy) mają jednakowy status obszaru wpisanego do rejestru zabytków, z tym, że nikt nie wie, jakiego rodzaju zabytek został wpisany, a mimo to art 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest stosowany do wszystkich przedsięwzięć w nim wymienionych i podejmowanych w granicach administracyjnych Szklarskiej Poręby. Negatywnym efektem bezczynności Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest biurokratyczny wzrost postępowań administracyjnych, nie mających żadnego związku z ochroną zabytków.

Końcowo podniesiono również, że skarżący jako właściciel lokalu mieszkalnego i współwłaściciel części wspólnych w budynku wielorodzinnym chciałby mieć (tak jak i jego sąsiedzi) pewność co do sytuacji prawnej posiadanej nieruchomości. W ocenie skarżącego, bezczynności trwającej ponad 10 lat nie da się usprawiedliwić "i tylko przyznanie stronom odczuwalnych świadczeń pieniężnych skłoni organ do rzetelnej pracy".

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu do rozpatrzenia sprawy w terminie 30 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym orzeczeniem;

2) stwierdzenie, że Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu dopuścił się – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – bezczynności, która rażąco narusza prawo;

3) przyznanie od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł;

4) zasądzenie tytułem zwrotu kosztów sądowych kwoty 106,30 zł.

W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wniosek w tym zakresie organ uzasadniał okolicznością wniesienia skargi przed upływem terminu rozpatrzenia ponaglenia. W rozwinięciu tej argumentacji organ zwrócił uwagę na upływ zaledwie dwóch dni pomiędzy złożeniem obu tych pism (skargi i ponaglenia). Zdaniem organu, takie postępowanie strony winno być oceniane w kontekście nadużycia prawa.

Niezależnie od przedstawionej wyżej argumentacji, z ostrożności procesowej, organ wniósł także o oddalenie skargi. W ramach przedstawionej na tę okoliczność argumentacji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując m.in. następujące okoliczności faktyczne:

Decyzją z dnia 26 lutego 1980 r. nr A/1915/611/J Wojewódzki Konserwator Zabytków w Jeleniej Górze wpisał do rejestru zabytków miasto Szklarską Porębę. W dniu 7 lutego 2005 r. ówczesny Burmistrz Miasta Szklarska Poręba zwrócił się z wnioskiem do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN), za pośrednictwem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, o weryfikację decyzji wpisującej do rejestru zabytków miasto Szklarską Porębę. Sprawa - pismem z dnia 20 kwietnia 2005 r. - została przekazana do załatwienia organowi. W odpowiedzi, wnioskodawca pismem z dnia 24 maja 2005 r. został poinformowany, iż decyzja nie określa granic terytorialnych objętych wpisem, jednak zgodnie z aktualnym stanem prawnym ochroną objęto miasto Szklarską Porębę, w granicach administracyjnych. Takie samo stanowisko przedstawił MKiDN w decyzji z dnia 14 kwietnia 2008 r. (DOZ-IS/KS- 500-53a-06/08[1045]), w przeprowadzonym na wniosek Gminy Szklarska Poręba postępowaniu, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji wpisującej do rejestru zabytków miasto Szklarską Porębę. W tym samym czasie, na wniosek jednego z mieszkańców Szklarskiej Poręby, tj. J. W., wszczęte zostało postępowanie w sprawie wyjaśnienia zapisu treści decyzji z dnia 26 lutego 1980 r., które zakończone zostało postanowieniem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 22 września 2008 r. nr 1208/2008, wskazującym przebieg granic miasta Szklarskiej Poręby, wpisanym do rejestru zabytków. Na to postanowienie wpłynęło zażalenie Burmistrza Miasta Szklarska Poręba, do rozpatrzenia przez organ wyższej instancji.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. (DOZ-OaiK-6700/791/08) uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyjaśniające zapis treści decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ przyjął wykładnię zawartą w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 kwietnia 2008 r. (DOZ-IS/KS-500-53a-06/08 [1045]) stwierdzającą, że wpis miasta Szklarska Poręba należy traktować jako wpis w granicach administracyjnych miasta z daty wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2020 r. MKDNiS (DOZ-OAiK-650.861.2020.MW) stwierdził, że Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków pozostaje w ww. sprawie w bezczynności i wyznaczył 30 dniowy termin do załatwienia sprawy oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn bezczynności.

Następnie organ podniósł, że w dniu 18 stycznia 2021 r. skarżący wniósł ponaglenie do Generalnego Konserwatora Zabytków, za pośrednictwem DWKZ. Organ pismem z dnia 1 lutego 2021 r. przekazał to ponaglenie do MKiDN wyjaśniając, że postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. zakończył postępowanie w sprawie poprzez odmowę wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z uwagi na brak podstaw prawnych w żądanym zakresie.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi organ zaakcentował fakt zakończenia postępowania poprzez wydanie wspomnianego postanowienia w dniu 22 stycznia 2021 r. Zaznaczył, że zawiadomienie stron (właścicieli i użytkowników nieruchomości w Szklarskiej Porębie) o postanowieniu nastąpiło w formie obwieszczenia, więc zostało skutecznie doręczone. Skoro sprawa została ostatecznie zakończona, poprzez wydanie orzeczenia merytorycznego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie, to zarzut strony skarżącej jest nieuzasadniony i jako bezprzedmiotowy powinien doprowadzić do umorzenia postępowania w tym zakresie.

W dalszej części odpowiedzi na skargę organ nawiązał do merytorycznych podstaw wydania postanowienia o odmowie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia 26 lutego 1980 r. W ramach tej argumentacji podniósł, że w wydanym postanowieniu przyjął wykładnię zawartą w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 kwietnia 2008 r. a stanowiącą, że wpis miasta Szklarska Poręba należy traktować jako wpis w granicach administracyjnych "miasta" z daty wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków. W rozwinięciu wskazał, że w sentencji postanowienia posłużono się legalną definicją "miasta", zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych. Wyjaśnił, że określenie "miasto" oznacza jednostkę osadniczą o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych, posiadającą prawa miejskie bądź status miasta nadany w trybie określonym odrębnymi przepisami (art. 2 pkt 1 ustawy). Zwrócił uwagę, że jak wskazano w postanowieniu, granice wpisu do rejestru zabytków miasta Szklarska Poręba należy traktować jako tożsame z przebiegiem granic administracyjnych, obowiązujących w chwili wydania decyzji, tj. w roku 1980. Dodał, że Szklarska Poręba uzyskała prawa miejskie na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1959 r., na podstawie którego zarządzono utworzenie miasta Szklarska Poręba z obszaru osiedla Szklarska Poręba.

Organ wskazał również na przyjęte w sprawie ustalenia co do tego, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zlokalizowanej przy "ul. [...]" w Szklarskiej Porębie, dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Nabycie własności tej nieruchomości przez skarżącego nastąpiło w ramach umowy kupna z dnia 3 grudnia 2001 r., co potwierdza dział II wspomnianej księgi wieczystej. Wskazując na powyższe wyraził przekonanie, iż rzeczą powszechną stanowi konieczność dołożenia należytej staranności przy zakupie nieruchomości. Do zakresu owej należytej staranności należy m.in. zapoznanie się ze stanem prawnym nieruchomością, tj. sprawdzenie hipoteki w księdze wieczystej, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz czy obiekt ten nie jest objęty ochroną konserwatorską. To ostatnie jest szczególne ważne dla sprawy, bowiem to do kupującego (obecnie skarżącego) należy ustalenie zakresu obowiązywania strefy ochrony konserwatorskiej, objętej decyzją z dnia 26 lutego 1980 r. Innymi słowy, kupujący powinien dokonać sprawdzenia sytuacji prawnej nieruchomości przed jej zakupem.

Końcowo organ wspomniał o tym, że skarżący został skutecznie poinformowany o treści wspomnianego postanowienia w drodze obwieszczenia. Powyższe skutecznie obala tezę skarżącego - jako mieszkańca Szklarskiej Poręby - o niepewności co do stanu prawnego, na tym obszarze. Decyzja z 1980 r. nie została ani uchylona ani zmieniona, jest zatem aktem administracyjnym obowiązującym (zarówno obecnie jak i w momencie zakupu nieruchomości przez skarżącą). Oznacza to, że prowadzone postępowanie nie generuje niepewności sytuacji prawnej strony skarżącej ani tym bardziej jej sąsiadów. Tym samym należy stwierdzić, że skarga strony nie wyczerpuje normy ujętej w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W nawiązaniu do zawartego w skardze żądania sumy pieniężnej organ wskazał, że samo odczuwanie, jak wskazano w skardze, niepewności co do sytuacji prawnej posiadanej nieruchomości nie jest uzasadnieniem do przyznania środków pieniężnych. Owe stwierdzenie jest zbyt ogólnikowe i nie spełnia przesłanek oraz kryteriów na jakie wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie jako że analiza akt sprawy potwierdza zasadność zarzutów skargi w zakresie zarzucanej Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków we Wrocławiu bezczynności w sprawie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że Sąd kierując się rodzajem zarzutów strony oraz okolicznościami wynikającymi z akt administracyjnych sprawy, sprecyzował przedmiot zarzucanej organowi bezczynności jako odnoszącej się do załatwienia sprawy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia 26 lutego 1980 r. o numerze A/1915/611/J.

Mając na uwadze sformułowany w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie z uwagi na relację czasową pomiędzy złożeniem przez stronę ponaglenia oraz skargi do sądu administracyjnego (w odstępie dwóch dni) w pierwszej kolejności za zasadne Sąd uznał ustosunkowanie się do tego stanowiska organu. Niewątpliwie, przystąpienie przez sąd do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania winno być poprzedzone zweryfikowaniem spełnienia wymogów formalnoprawnych, do których należy według art. 53 § 2b p.p.s.a. wniesienie ponaglenia. Taką ocenę Sąd w sprawie przeprowadził, dochodząc do wniosku, że w sprawie nie wystąpiły przeszkody formalne uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie skargi. Należy zauważyć, że przepis, art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W orzecznictwie sądowym za ugruntowany już należy uznać pogląd, że brzmienie tego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że choć ponaglenie jest niezbędnym wymogiem formalnym złożenia skargi na bezczynność, to jednak strona, chcąc wnieść tego rodzaju skargę, nie musi oczekiwać na rozpoznanie uprzednio wniesionego ponaglenia. Istotne jest natomiast jedynie to, by ponaglenie zostało złożenie przez nią przed wniesieniem skargi (por. przykładowo: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – w Warszawie 7 lipca 2020 r., I SAB/Wa 27/20 oraz w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 33/20, dostępne na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Idąc dalej trzeba powiedzieć, że z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Trzeba tez zauważyć, że fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na bezczynność tego organu w konkretnym postępowaniu administracyjnym.

W nawiązaniu do okoliczności spornych w sprawie porządkująco należy powtórzyć, że wywiedziona przez stronę skarga na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu "w ponownym rozpatrzeniu sprawy znak WRiD-JK-6001-8/08, dotyczącej prawidłowego określenia przedmiotu wpisu do rejestru zabytków" została zakwalifikowana przez Sąd jako dotycząca bezczynności tego organu w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia 26 lutego 1980 r. o numerze A/1915/611/J, wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu o wpisaniu do rejestru zabytków miasta Szklarskiej Poręby. Skarga w istocie bowiem dotyczy nierozpoznania wniosku z dnia 2 lutego 2007 r., jaki inny mieszkaniec miasta (wskazany z imienia i nazwiska przez organ w odpowiedzi na skargę), złożył na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Żądanie wniosku złożone w trybie tego przepisu dotyczyło, jak już wspomniano, wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia 26 lutego 1980 r. o numerze A/1915/611/J.

Trzeba w tym miejscu również podkreślić, że, jak wynika z akt sprawy, o wszczęciu postępowania zainicjowanego tym wnioskiem organ powiadomił pozostałe strony postępowania według trybu określonego przepisem art. 94 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (ówcześnie opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Stosownie do art. 94 powołanej ustawy, w postępowaniach administracyjnych dotyczących historycznych układów urbanistycznych i ruralistycznych, historycznych zespołów budowlanych oraz terenów, na których znajduje się znaczna ilość zabytków archeologicznych, strony tych postępowań mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzkiego konserwatora zabytków przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Obwieszczenie o wszczęciu postępowania zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń w dniu 21 maja 2008 roku.

Skarżący, jako współwłaściciel nieruchomości zlokalizowanej przy "ul. [...]" w Szklarskiej Porębie niewątpliwie zalicza się do kręgu stron tego postępowania, a co za tym idzie, ma także legitymację procesową w sprawie sądowej, zainicjowanej skargą na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu.

Co również istotne, wydane na wcześniejszym etapie sprawy postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 22 września 2008 r. (nr 1208/2008), wskutek rozpatrzenia zażalenia burmistrza gminy, zostało uchylone postanowieniem z 24 lutego 2010 r. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi – wraz z zaleceniem by organ wyjaśnił czy wskazane w zaskarżonym postanowieniu granice wpisu pokrywają się z granicami miasta z dnia 26 lutego 1980 roku i czy granice te w dacie wpisu miasta do rejestru były tożsame z granicami administracyjnymi miasta. Faktem niezaprzeczalnym jest, że pomimo podjęcia początkowo po zwrocie akt - celem ponownego rozpatrzenia wniosku - pewnych czynności wyjaśniających, ostatecznie organ nie zakończył postępowania w sprawie i nie wydał postanowienia aż uczynił to dopiero w dniu 22 stycznia 2021 roku, co nastąpiło już po wniesieniu skargi na bezczynność. Do tego czasu bezsprzecznie zatem Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu pozostawał w stanie bezczynności, w rozumieniu przytoczonym na wstępie.

W świetle przedstawionych faktów Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ten niczym nieusprawiedliwiony oraz wieloletni okres zwłoki w wydaniu postanowienia wyjaśniającego treść decyzji winien zostać niewątpliwie zakwalifikowany jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, o czym, wypełniając dyspozycję art 149 § 1a p.p.s.a., Sąd orzekł jak punkcie II sentencji wyroku. W dacie wydania jednak przez organ postanowienia nr 59/2021 (to jest 22 stycznia 2021 r.) ustąpił opisywany stan bezczynności, co czyni bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązywania organu do rozpatrzenia złożonego wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji. Z tej przyczyny Sąd, w punkcie III wyroku, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

Sąd oddalił dalej idącą skargę (punkt IV sentencji wyroku), to jest w części żądania skargi przyznania na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Mając na względzie funkcję jaką mają spełnić instytucje przewidziane w cytowanym art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania powołanego przepisu. Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba bowiem zauważyć, że fakt stwierdzenia bezczynności, nawet w stopniu rażącym, wieloletniej, tak jak w rozpatrywanym przypadku, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w gestii oceny sądu a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany nie tylko w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, ale też takich, w których przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa a strona doznała rzeczywistej szkody (por. wyroki WSA - w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17, WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. III SAB/Wr 40/17). W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyznanie sumy pieniężnej pełni wobec strony postępowania funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty) jakich doznał skarżący na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wnoszonej skargi. Ponadto należy zauważyć, że przyznanie sumy pieniężnej, aczkolwiek stanowić ma pewną rekompensatę za doznany uszczerbek, to jednak nie ma waloru odszkodowania rozumianego tak jak na gruncie prawa cywilnego.

W kontrolowanej sprawie wymaga podkreślenia, że strona skarżąca nie inicjowała postępowania o wydanie na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. postanowienia wyjaśniającego treść decyzji o wpisie do rejestru zabytków miasta Szklarskiej Poręby, a choć była stroną tego postępowania, albowiem jego wynik dotyczy interesu prawnego każdego właściciela nieruchomości położonej w granicach zabytku wpisanego do rejestru w związku z unormowaniami w szczególności art. 25-31 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - ingerującymi w całokształt praw i obowiązków właścicieli nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków - to jednak ten długoletni stan bezczynności był akceptowany przez stronę skarżącą skoro wcześniej nie występowała z żądaniem załatwienia sprawy oraz zakończenia postępowania. Nie wykazała również w skardze, że doznała wskutek bezczynności organu rzeczywistych strat majątkowych, krzywd etc. uzasadniających przyznanie komentowanej rekompensaty. Sam fakt ogólnikowego powołania się na stan niepewności w zakresie sytuacji prawnej nieruchomości nie może być poczytany za wystarczający dla zadośćuczynienia żądaniu skargi. Poza tym, skoro cały czas w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 26 lutego 1980 r. przesądzająca o wpisaniu miasta do rejestru zabytków, to trudno uznać, że mogły występować jakieś wątpliwości natury prawnej w omawianej materii, zwłaszcza, że skarżąca nie sprecyzowała z jakich powodów można przyjąć, że faktycznie istnieje bądź istniała w przeszłości niepewność co do stanu prawnego nieruchomości, którą włada w tym mieście wpisanym do rejestru zabytków. Przy braku konkretnej argumentacji skargi przekonanie strony skarżącej ma w ocenie Sądu charakter wyłącznie subiektywny.

O zwrocie kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku), na które składa się wpis sądowy uiszczony przez stronę skarżącą w wysokości 100 złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W piśmiennictwie prawniczym oraz orzecznictwie podkreśla się, iż katalog niezbędnych kosztów postępowania, o którym mowa w art. 205 p.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący, a zatem nie może być rozszerzany na wydatki w nim nie wymienione. Według definicji legalnej zawartej w art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Do wydatków (art. 213 p.p.s.a.) zalicza się w szczególności: 1) należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; 2) koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. W orzecznictwie przyjęto, że w katalogu niezbędnych kosztów nie mieszczą się natomiast wydatki drobne i zwykłe występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak np. prowizje bankowe od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych czy koszty korespondencji związanej z przesyłaniem skargi do organu administracji lub pism procesowych (wyroki WSA w Lublinie z: 29.04.2014 r., III SA/Lu 932/13, LEX nr 1526277; 22.05.2014 r., III SA/Lu 935/13, LEX nr 1531902).

Końcowo należy wspomnieć, że na tle podobnych okoliczności faktycznych wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 maja 2021 r., w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 130/21 (dostępnym na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko Sądu w niniejszej sprawie koresponduje ze stanowiskiem jakie Wojewódzki Sąd Administracyjny zawarł w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 130/21, rozpatrując skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu wniesioną przez innego mieszkańca Szklarskiej Poręby.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.