Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1302/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3 oraz art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia z kosztów sądowych.

W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że prowadził działalność gospodarczą od września 2011 r. pod firmą A. Głównym jej przedmiotem była sprzedaż hurtowa [...] i produktów pochodnych. Od lutego 2014 r. jego sytuacja uległa pogorszeniu, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych. Wydanym w tym zakresie decyzjom nadał rygor natychmiastowej wykonalności, a majątek wnioskodawcy zabezpieczył na łączną kwotę 3.652.271,00 zł. Konsekwencją powyższego było zajęcie firmowych kont bankowych, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności. 3 czerwca 2015 r. skarżący złożył zatem w SR K. Wydział [...] Gospodarczy wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Sprawa toczyła się pod sygn. [...] i została zakończona odmownie 8 września 2015 r. Wprawdzie dotychczas uiszczał wpisy sądowe także i w tej sprawie, jednak obecnie nie ma już środków finansowych. Utracił bowiem możliwość zaciągania pożyczek u rodziny i znajomych.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 2.785,26 zł netto, podczas gdy wydatki oszacował na 3.620,00 zł. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. 118 m2, który stanowi własność córek.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, zeznania podatkowe za 2014 r., cztery zaświadczenia o zameldowaniu, faktury za telefon w sieci B i C za lipiec, sierpień i wrzesień 2015 r., potwierdzenie opłat za energię elektryczną, internet, podatek od nieruchomości, wodę i przedszkole młodszej córki. Dodatkowo przedłożono: wniosek o wyjawienie majątku z dnia 8 lipca 2015 r., zaświadczenia o zarobkach żony, wydruk z CEIDG, postanowienie SR K. z dnia 9 września 2015 r. w sprawie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku z uwagi na brak wystarczających środków na zaspokojenie kosztów postępowania. Jednocześnie nadesłano: składane przez firmę skarżącego deklaracje VAT – 7 za okres od stycznia 2015 r. do maja 2015 r., zestawienie do zaliczek na rozliczenie roczne za pierwsze pięć miesięcy 2015 r., rachunek zysków i strat – wariant porównawczy z powyższego okresu, a także decyzję z dnia 22 września 2015 r. o uznaniu wnioskodawcy za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, wypis z kartoteki budynków oraz wydruk z księgi wieczystej nr [...].

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że skarżący w treści urzędowego formularza zadeklarował dochód swojej żony, będącej jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny, w kwocie 2.785,26 zł netto, podczas gdy ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmowały rachunki za telefon i internet (366,65 zł i 50,00 zł – vide: przelewy z listopada i grudnia), podatek od nieruchomości (777,00 zł opłata roczna), energię elektryczną (262,68 zł – vide: przelew z grudnia), przedszkole (142,50 zł – vide: przelew z listopada), wodę (109,20 zł – vide: przelewy z listopada), gospodarowanie odpadami (40,00 zł – vide: przelew z grudnia). Ponadto z nadesłanych do akt wyciągów bankowych, których właścicielem jest żona skarżącego ustalono, że konto Direct prowadzone w D S.A., którego saldo w październiku 2015 r. wynosiło 3.755,45 zł systematycznie zasilają wpływy z otwartego konta oszczędnościowego, którego właścicielem jest również U. P. I tak tytułem tzw. przelewów własnych na konto Direct wpłynęła łączna kwota 2.700,00 zł (vide: przelewy z dnia 14, 28 września 2015 r., 16, 17 listopada 2015 r., 23 grudnia 2015 r.), podczas gdy operacje wychodzące z tego konta na konto oszczędnościowe i konto w E wynosiły łącznie 4.200,00 zł (vide: przelewy z dnia 5, 14 września 2015 r., 8 października 2015 r., 4, 12, 17 listopada 2015 r., 1 grudnia 2015 r.). Według wyciągu bankowego z otwartego konta oszczędnościowego jego saldo w październiku 2015 r. wynosiło 2.148,89 zł, w listopadzie 2015 r. wynosiło 2.250,62 zł, a w grudniu 2.252,41 zł, podczas gdy w treści urzędowego formularza skarżący nie deklarował posiadania przez żonę żadnych oszczędności. Dodatkowo z informacji podanych do akt o sygn. III SA/Gl 1254/15 ustalono, że żona skarżącego posiada konto w Banku E, w ramach którego dokonuje tzw. przelewów wewnętrznych na inne konto (vide: przykładowo przelew z dnia 15 września 2015 r.), a nadto w ramach zlecenia stałego opłaca IKE swojemu mężowi (vide: przelew z dnia 6 lipca 2015 r.). Jakie kwoty tam zostały zgromadzone nie podano. W tej sytuacji twierdzenie jakoby skarżący i jego żona zmuszeni byli zaciągać pożyczki u rodziny i znajomych, celem pozyskania środków niezbędnych do koniecznego utrzymania nie zasługuje na aprobatę. Tym bardziej, że faktu tego w żaden sposób nie uwiarygodnili. Podobnie twierdzenie jakoby wynagrodzenie żony wynosiło jedynie 2.785,26 zł netto nie znalazło potwierdzenia w przedłożonym do akt materiale dowodowym, albowiem z wyciągów bankowych wynika, że na konto w D wpływają "pobory" nie tylko z Zespołu Szkół nr [...] w J., ale również z Gimnazjum nr [...] w J. Natomiast wystawione zaświadczenia o zarobkach wskazują, że jej wynagrodzenie z dwóch stosunków pracy wynosi: 3.879,84 zł brutto i 539,35 zł brutto, tj. 2.769,93 zł netto i 395,52 zł netto. Niezależnie od powyższego na jej rachunek bankowy w okresie ostatnich trzech miesięcy wpłynęły dodatkowe środki pochodzące z godzin ponadwymiarowych, otrzymanej nagrody i świadczenia socjalnego. Z kolei z zeznania podatkowego PIT-36 za 2014 r. ustalono, że poza dochodami ze stosunku pracy żona skarżącego wypracowała jeszcze inne źródła przychodu, a jej miesięczny dochód za 2014 r. wynosił 6.145,06 zł netto. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2014 r. wypracowała przychód rzędu 3.259.868,39 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wynoszące 3.201.293,87 zł, przyniósł dochód w kwocie 58.574,52 zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r.). Natomiast w 2015 r. według informacji składanej do ZUS za miesiąc listopad 2015 r. poniosła stratę rzędu 42.397,55 zł. Ta jednak jak wynika z przedstawionych tam danych była spowodowana wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności, które wynosiły 214.915,99 zł, podczas gdy wypracowany przychód kształtował się na poziomie 172.518,44 zł. A ponieważ stosowne dokumenty źródłowe dotyczące prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej nie zostały nadesłane, mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania, nie można było ustalić czy ta w chwili obecnej jest zyskowna, czy też nie.

Nie bez znaczenia jest również fakt darowania córkom 23 marca 2015 r. nie tylko nieruchomości o pow. 0,2406 ha (vide: księga wieczysta nr [...]), lecz także nieruchomości o pow. 0,3335 ha, na podstawie umowy darowizny z dnia 13 kwietnia 2015 r. (vide: księga wieczysta nr [...]), albowiem z treści w/w ksiąg wieczystych wynika, że poprzednimi właścicielami obu nieruchomości byli skarżący i jego żona, którzy po podziale majątku wspólnego w 2013 r., który przypadł U. P., podpisali umowę o ustanowienie prawa do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania całej nieruchomości przez J. P. 20 marca 2015 r. od powyższego odstąpiono składając oświadczenie o zrzeczeniu się użytkowania nieruchomości o pow. 0,3335 ha, którą darowano córkom, natomiast odnośnie nieruchomości o pow. 0,2406 ha brak informacji w tym zakresie choć umowa użytkowania również jej dotyczyła. A ponieważ małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368) rzeczywiste możliwości finansowe żony skarżącego stanowią istotny czynnik, który należy brać pod uwagę przy ocenie przesłanek przyznania prawa pomocy. Z uwagi jednak na to, że te nie zostały w sposób jednoznaczny podane brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.