Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2951/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 września 2021 r., nr DAP-WOSR-7280-91/2021/GD, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego Nr 3 z 13 maja 2021 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z 7 kwietnia 2004 r., nr GGK.JG.7227-1-15/04, Starosta T. przekazał zgodnie z właściwością Wojewodzie Małopolskiemu wniosek W.L. z 31 grudnia 1988 r. w sprawie przyznania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez niego oraz matkę M.L. w B., wraz z aktami sprawy.

Niezależnie od powyższego, z wnioskami o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. L. oraz M. L. ww. nieruchomości o powierzchni 14 ha wraz z zabudowaniami: domem, sklepem, stajnią i stodołą wystąpili K. W., J. L. i Z. L..

W piśmie z 31 lipca 2017 r. K. W. wskazała, że przedmiotem wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty są następujące nieruchomości: udział wynoszący łącznie 5/8 części w prawie własności realności objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], pgr. 1. kat. [...], objęta wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...] i część pgr. 1. kat. [...] położonej w B., o pow. 114 m2.

Decyzją Nr 1 z 18 grudnia 2019 r. Wojewoda Małopolski odmówił K. W., Z. L., J. L., A. L., A. L. oraz V. L. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. udziału w prawie własności ww. nieruchomości położonej w B.. W uzasadnieniu organ wojewódzki wskazał w szczególności na brak postanowienia spadkowego po M. L., wskazywanej we wniosku współwłaścicielce pozostawionej nieruchomości.

Decyzją Nr 2 z 13 maja 2021 r. Wojewoda Małopolski potwierdził K. W., Z. L., J. L., A. L., A. L. oraz V. L. przysługiwanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. L. udziału wynoszącego 3/8 części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w B., pow. [...], woj. [...], objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], o łącznej pow. 8 mórg, składającej się z pb. 1. kat. [...] i [...] oraz pgr. 1. kat. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wraz z zabudowaniami.

Decyzją Nr 3 z 13 maja 2021 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie), Wojewoda Małopolski rozstrzygnął wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w pozostałym zakresie obejmującym udział wynoszący 2/8 części w prawie własności realności objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], część pgr. 1 kat. [...] położonej w B. o pow. 114 m2, pgr. 1. kat. [...], objętą wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. B. oraz nieruchomość gruntową o łącznej powierzchni wynoszącej 9,3960 ha.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. W..

Decyzją z 27 września 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego Nr 3 z 13 maja 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji odmownej nastąpiło wskutek ustalenia przez organ pierwszej instancji, że w sprawie brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających prawo własności przysługujące W. L. w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem niniejszej decyzji oraz ich rodzaju i powierzchni.

Zdaniem Ministra, zasadnie w tym zakresie organ pierwszej instancji odmówił mocy dowodowej umowie wstępnej kupna sprzedaży części pgr. 1. kat. [...] położonej w B., o pow. 114 m2, zawartej w dniu 17 kwietnia 1937 r. pomiędzy Gminą Miasta B. a M. L. oraz W. L. - "imieniem spadkob. S. L.". Jak wynika z samej treści ww. umowy została ona zawarta "przed sporządzeniem formalnego aktu notarialnego kupna-sprzedaży". W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu wskazującego, że W. L. stał się właścicielem powyższej nieruchomości. Minister podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącej okoliczność działań wojennych w latach 1939 - 1945 oraz późniejsza zmiana granic RP, z racji których wiele dokumentów zostało zniszczonych, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że ww. umowa doprowadziła do zawarcia kolejnej umowy przenoszącej własność. Organ podkreślił, że w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. własność nieruchomości według stanu na dzień 1 września 1939 r. nie może być uprawdopodobniona, lecz musi zostać udowodniona. Postępowanie dowodowe ma bowiem prowadzić do wykazania istnienia danej okoliczności, a nie jej uprawdopodobnienia. Taka bowiem norma wynika z obowiązującej zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Z powyższych względów Minister nie podzielił również twierdzeń skarżącej, że z treści protokołu - uchwały Sądu Powiatowego w B., Oddziału III z 11 sierpnia 1923 r. wynika, że W. L. był w 1939 r. współwłaścicielem nieruchomości objętej Lwh [...] przynajmniej w 1/8 części z 2/8 części, poza nie budzącym wątpliwości faktem, że W. L. nabył umową darowizny z [...] czerwca 1939 r. udział we własności przedmiotowej nieruchomości w 3/8 części.

Zdaniem organu odwoławczego, z ww. uchwały Sądu Powiatowego w B. wynika jedynie, że M. L. odstąpiła połowę odziedziczonego majątku po mężu S. L. małoletnim dzieciom, w tym W. L., co miało miejsce w 1923 r. Brak jest natomiast dokumentów takich jak choćby uchwała właściwego sądu o wpisie prawa własności nieruchomości, stanowiących dowód na to, że według stanu na dzień 1 września 1939 r. poza udziałem wynoszącym 3/8 we własności nieruchomości objętej Lwh [...], nabytej ww. umową darowizny W. L. był już współwłaścicielem tej nieruchomości w udziale wynoszącym 1/8 części z 2/8 części, a tym bardziej w udziale 2/8 części tej nieruchomości.

Organ podniósł, że w aktach sprawy brak jest również jakichkolwiek wiarygodnych dowodów określających powierzchnię nieruchomości objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. objętej uchwałą Sądu Grodzkiego w B. z 7 lutego 1939 r. Ldh. [...]. Z powołanej uchwały wynika, że parcela gruntowa [...] powstała z podziału parceli gruntowej [...], objętej dotychczas wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. B., została wydzielona do odrębnego wykazu hipotecznego Lwh [...] tej samej gminy, jako własność W. L.. Brak również w zgromadzonej dokumentacji dowodów potwierdzających pozostawienie przez W. L. jako właściciela objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości gruntowej o łącznej powierzchni wynoszącej 9,3960 ha.

Minister przywołał następnie art. 6 ust. 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. i podniósł, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia świadków H. M. i M. D. sporządzone w Urzędzie Miejskim w T. [...] czerwca 1988 r. Jednakże w powołanych oświadczeniach brak jest informacji czy osoby je składające były osobami bliskimi wobec W. L. i jego spadkobierców. W konsekwencji ww. oświadczenia nie spełniają wymogów formalnych określonych w ustawie z 8 lipca 2005 r. i nie mogą stanowić dowodu na okoliczność własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości, których dotyczy przedmiotowe postępowanie. Ponadto, zawarte w powołanych oświadczeniach informacje nie są spójne z informacjami wynikającymi z pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z dowodami w postaci dokumentów urzędowych, co podważa ich wiarygodność.

Minister nie podzielił również zarzutu nieuwzględnienia jako dowodu potwierdzającego własność, rodzaj i powierzchnię pozostawionego mienia, oświadczenia wnioskodawcy W. L. sporządzonego w Urzędzie Miejskim w T. w dniu [...] czerwca 1988 r. Minister podniósł, że oświadczenie osoby wskazywanej we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jako właściciel nieruchomości pozostawionej nie stanowi dowodu na okoliczność potwierdzenia własności rodzaju i powierzchni mienia pozostawionego, gdyż nie jest oświadczeniem świadka, o którym mowa w ustawie z 8 lipca 2005 r., lecz odzwierciedla przede wszystkim relację W. L., która z natury nie może mieć waloru dowodu o charakterze obiektywnym.

Z kolei znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia Nr 16053 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddziału w R. z 3 kwietnia 1947 r. oraz Nr 17392 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w R. z 16 grudnia 1947 r. nie dotyczą nieruchomości stanowiących przedmiot niniejszego postępowania. Orzeczenie PUR z 16 grudnia 1947 r. zostało wystawione nie na W. L., lecz na M. L.. Natomiast orzeczenie PUR z 3 kwietnia 1947 r. dotyczy nieruchomości stanowiącej współwłasność W. i J. małż. L.. Organ wskazał, że orzeczenia te w sposób odmienny niż to wynika z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych przedstawiają rodzaj i powierzchnię nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosła K. W. zarzucając jej naruszenie

1) prawa procesowego tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego tj.:

a) uznanie, że dowód z umowy wstępnej kupna - sprzedaży części pgr. 1 kat. [...] położonej w B., o pow. 114 m2, zawartej w dniu [...] kwietnia 1937 r. pomiędzy Gminą Miasta B. a M. L. oraz spadkobiercami S. L., działającymi przez W. L., nie wskazuje, że W. L. stał się kiedykolwiek właścicielem przedmiotowej nieruchomości,

b) uznanie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego brak jest możliwości potwierdzenia, że W. L. był współwłaścicielem nieruchomości objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. B. także w udziale wynoszącym 2/8 części, pomimo że z dokumentów zalegających w aktach sprawy wynika, że W. L. był właścicielem ww. nieruchomości w udziale wyższym niż 3/8 części.

c) uznanie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego brak jest możliwości potwierdzenia, że nieruchomość objęta Lwh [...] odpowiada powierzchni objętej arkuszem posiadłości gruntowej Ip. [...] opatrzonego datą 7 lipca 1902 r. w sytuacji, w której ze względu na wybuch drugiej wojny światowej część archiwów została zniszczona i nie ma możliwości w inny sposób udowodnić powyższego faktu, stąd powyższy dokument jest jedynym, który może stanowić wiarygodne źródło dowodowe,

d) pominięcie przy ustaleniach wielkości mienia nieruchomości objętej uchwałą Sądu Grodzkiego w B. z 7 lutego 1939 r. Ldh. [...],

d) nieuznanie za samoistne oświadczeń W. L., M. D. i H. M., z których wynika jakie składniki majątku pozostały w B.,

e) art. 75 k.p.a. polegające na nieuznaniu za dowody oświadczeń W. L., M. D. i H. M., z których wynika jakie składniki majątku pozostały w B., nieprzyznania tym dowodom choćby waloru "dowodu uzupełniającego", pomimo że ustawa z 8 lipca 2005 r. nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a.

f) art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez uznanie, że powołany przepis stanowi jedyne miarodajne źródło dowodowe w sytuacji, w której katalog środków dowodowych umieszczony w art. 6 ust. 4 ustawy pozostał otwarty poprzez użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności",

2) prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez jego zastosowanie w sprawie, w sytuacji w której zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego Nr 3 z 13 maja 2021 r. o odmowie potwierdzenia K. W., Z. L., J. L., A. L., A. L. oraz V. L. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. L. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP w B., pow. [...], woj. [...] w części obejmującej udział wynoszący 2/8 części w prawie własności realności objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], część pgr. 1. kat. [...] położonej w B., o pow. 114 m2, pgr. 1. kat. [...], objętą wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. B. oraz nieruchomość gruntową o łącznej powierzchni wynoszącej 9,3960 ha.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 8 lipca 2005 r.".

Stosownie do art. 2 ustawy, prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on łącznie wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje natomiast wszystkim lub niektórym spadkobiercom (art. 3 ust. 2 ustawy). Przy tym, wskazane wyżej przesłanki muszą być spełnione łącznie aby osoba ubiegająca się o rekompensatę mogła zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia choćby jednej z powołanych przesłanek powoduje wydanie przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy).

Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, kluczowe w postępowaniu o przyznanie tego uprawnienia jest ustalenie kto w istotnym dla sprawy okresie (tj. bezpośrednio poprzedzającym wybuch drugiej wojny światowej) był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które – zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. – jest niezbywalne. W powołanej ustawie wskazano - przykładowo, w sposób niewyczerpujący - jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości. Są to w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych innych państw (por. art. 6 ust. 4 pkt 1–3 ww. ustawy). Konstrukcja art. 6 ustawy nie wyklucza przy tym innych dowodów niż wymienione w tym przepisie, jednak dowodom wskazanym w ustawie nadaje określoną rangę. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 5 ustawy, w przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Ustawodawca dopuścił zatem możliwość aby dokumenty zawierające urzędowy opis mienia lub orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny zostały zastąpione przez oświadczenia dwóch świadków, które mogłyby świadczyć o pozostawieniu nieruchomości poza granicami RP, w tym jej rodzaju i powierzchni. Jednakże, zgodnie z wolą ustawodawcy, aby powołane oświadczenia świadków mogły stanowić dowód w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty muszą one zostać złożone w odpowiedniej formie, a sami świadkowie muszą spełniać ustalone przez ustawodawcę wymagania. Tak więc, stosownie do art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, oświadczenia świadków muszą zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, natomiast świadek musi być osobą, która zamieszkiwała w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie może być w stosunku do dawnego właściciela (jego spadkobiercy) osobą bliską w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Nie ulega wątpliwości, że powyższe przepisy w pewnym sensie "ukierunkowują" postępowanie dowodowe służące ustaleniu prawa do rekompensaty. Przy tym nie wyłączają one zastosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 75 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do art. 80 k.p.a., organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, kierując się "całokształtem materiału dowodowego". Oznacza to, że przepisów art. 6 ust. 4 i 5 ustawy nie można odczytywać ani jako zawierających zamknięty katalog źródeł dowodowych, ani jako wprowadzających wiążącą hierarchię tych źródeł w tym znaczeniu, że przepisy te miałyby krępować przysługującą organowi swobodę oceny dowodów, nakazując – nawet w razie uzasadnionych wątpliwości – uznawanie określonych okoliczności za udowodnione w sposób niepodważalny.

W niniejszej sprawie odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty organy uzasadniły tym, że strony nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości przysługującego W. L. prawa własności w odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz ich rodzaju i powierzchni. Powyższe kwestionuje skarżąca zarzucając organom błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że nie zostały spełnione warunki przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości będące przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów, że zebrana w sprawie dokumentacja nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie przysługiwania W. L. prawa własności w odniesieniu do spornych nieruchomości, którymi są udział wynoszący 2/8 części w prawie własności realności objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], część pgr. 1 kat. [...] położona w B. o pow. 114 m2, pgr. 1 kat. [...], objęta wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. Kat. [...] oraz nieruchomość gruntowa o łącznej powierzchni wynoszącej 9,3960 ha.

W szczególności za zasadne Sąd uznał stanowisko organów, że dowodu potwierdzającego prawo własności poprzednika prawnego skarżącej w odniesieniu do części pgr. 1 kat. [...] położonej w B. o pow. 114 m2 nie może stanowić umowa wstępna kupna sprzedaży części pgr. 1. kat. [...] położonej w B., o pow. 114 m2 zawarta w dniu [...] kwietnia 1937 r. pomiędzy Gminą Miasta B. a M. L. oraz W. L.. Umowa ta została zawarta, jak wynika z jej treści, przed sporządzeniem formalnego aktu notarialnego kupna-sprzedaży. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu potwierdzającego, że W. L. stał się właścicielem powyższej nieruchomości. Rację ma przy tym organ, że w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. własność nieruchomości według stanu na dzień 1 września 1939 r. nie może być uprawdopodobniona, lecz musi zostać udowodniona. Tym samym, zawarta w skardze argumentacja dotycząca zniszczenia licznych dokumentów w konsekwencji działań wojennych w latach 1939 - 1945 oraz późniejszej zmiany granic RP nie mogła mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Prawidłowo również, zdaniem Sądu, ocenił organ odwoławczy treść protokołu - uchwały Sądu Powiatowego w B., Oddziału III z 11 sierpnia 1923 r. Treść ww. dokumentu potwierdza jedynie, że M. L. odstąpiła połowę odziedziczonego majątku po mężu S. L. małoletnim dzieciom, w tym W. L., co miało miejsce w 1923 r. Akta sprawy nie zawierają natomiast dokumentów (takich jak choćby uchwała właściwego sądu o wpisie prawa własności nieruchomości), potwierdzających, że według stanu na dzień 1 września 1939 r. poza udziałem wynoszącym 3/8 we własności nieruchomości objętej Lwh [...], nabytej umową darowizny z [...] czerwca 1939 r., W. L. był już współwłaścicielem tej nieruchomości w udziale wynoszącym 1/8 części z 2/8 części, a tym bardziej w udziale 2/8 części tej nieruchomości.

Ponadto, jak trafnie dostrzegł organ odwoławczy, akta sprawy nie zawierają jakichkolwiek wiarygodnych dowodów określających powierzchnię nieruchomości objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. objętej uchwałą Sądu Grodzkiego w B. z 7 lutego 1939 r. Ldh. [...] która potwierdza, że parcela gruntowa [...] (powstała z podziału parceli gruntowej [...], objętej dotychczas wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...]) została wydzielona do odrębnego wykazu hipotecznego Lwh [...] tej samej gminy jako własność W. L..

Analiza akt sprawy potwierdza również prawidłowość stanowiska organu, że w zebranej dokumentacji brak jest dowodów poświadczających pozostawienie przez W. L. jako właściciela objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości gruntowej o łącznej powierzchni wynoszącej 9,3960 ha.

Wobec braku dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy zasadnie organy obu instancji poddały ocenie dostarczone przez strony dowody w postaci oświadczeń świadków (H. M. i M. D.) sporządzonych w Urzędzie Miejskim w T. w dniu 9 czerwca 1988 r. Słusznie przy tym oceniły organy, że do oświadczeń i zeznań świadków złożonych w 1988 r. zastosowanie znajdą przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r., w tym art. 6 ust. 5 tej ustawy. Wynika to wprost z treści art. 27 ustawy, zgodnie z którym postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Po analizie treści wskazanych oświadczeń Sąd podzielił ocenę organów, że dokumenty te nie spełniają wymogów formalnych określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Nie zawierają bowiem informacji czy osoby je składające są osobami bliskimi współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości lub ich spadkobierców ubiegających się o rekompensatę. Nie mogą one zatem stanowić, w świetle powołanego wyżej przepisu, samoistnego dowodu na okoliczność własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości, których dotyczy przedmiotowe postępowanie.

Trafnie również uznały organy, że samoistnego dowodu na potwierdzenie przysługiwania W. L. prawa własności do spornych nieruchomości nie mogło stanowić jego oświadczenie z [...] czerwca 1988 r. Przedmiotowe oświadczenie odzwierciedla relację dawnego współwłaściciela nieruchomości. Jak już podniesiono wyżej, w art. 6 ustawy ustawodawca jasno wskazał jakimi środkami dowodowymi można wykazywać spełnienie przesłanek ustawowych do uzyskania prawa do rekompensaty. Ustawodawca w pierwszej kolejności wskazał na: dokumenty urzędowe, urzędowy wykaz mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, inne dokumenty urzędowe w tym sądowe oraz dokumenty pozyskane z archiwów państwowych. Kolejno ustawodawca wskazał na dowody z zeznań dwóch świadków, które można przeprowadzić tylko wtedy gdy brak jest dowodów z dokumentów wskazanych w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Zatem dopiero brak powołanych dokumentów urzędowych i archiwalnych umożliwia przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i to pod szczególnymi rygorami. Poza wymogami formalnymi muszą to być bowiem osoby obce właścicielowi lub jego następcy prawnemu i takie, które mieszkały w tej samej miejscowości lub sąsiedniej. Takie ograniczenia dowodowe mają zapewnić obiektywny charakter dowodu, którego to charakteru nie może mieć z natury rzeczy oświadczenie dawnego współwłaściciela nieruchomości.

Słusznie również uznał organ odwoławczy, że dowodu potwierdzającego przysługiwanie poprzednikowi prawnemu skarżącej prawa własności do spornych nieruchomości nie mogą stanowić znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddziału w R. z 3 kwietnia 1947 r. oraz Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w R. z 16 grudnia 1947 r. Treść powołanych orzeczeń potwierdza bowiem, że nie dotyczą one nieruchomości stanowiących przedmiot niniejszego postępowania. Poza tym, zebrana dokumentacja wskazuje na to, że powyższe orzeczenia w sposób odmienny niż to wynika z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych przedstawiają rodzaj i powierzchnię nieruchomości

Ponownie podnieść trzeba, że w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty niezbędne jest udowodnienie w sposób wiarygodny, że nieruchomość była własnością lub współwłasnością konkretnej osoby. Tylko bowiem właściciel lub spadkobierca może być beneficjentem tego prawa. Konieczne jest zatem jednoznaczne wykazanie tej okoliczności przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zebranych w sprawie i przy ocenie tych dowodów we wzajemnej łączności ze sobą. Jak zaś już wskazano wyżej, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości udowodnienia okoliczności przysługiwania W. L. prawa własności spornych nieruchomości pozostawionych i ich powierzchni. Zebrany materiał dowodowy nie eliminuje bowiem istniejących wątpliwości w tym zakresie. Wobec powyższego, niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. oraz art. 75 § 1 k.p.a.

Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów. Z uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć wynika, że organy poddały wnikliwej analizie cały zebrany materiał dowodowy. Ponadto, w sposób wyczerpujący wyjaśniły, z zachowaniem reguł swobodnej oceny dowodów, dlaczego w ich ocenie na podstawie zebranych dowodów, ocenianych we wzajemnej łączności ze sobą, nie można jednoznacznie potwierdzić, że osoba, po której skarżąca domaga się rekompensaty była w kluczowym dla sprawy okresie właścicielem bądź współwłaścicielem nieruchomości, których dotyczyło przedmiotowe postępowanie. Za uzasadniony nie można uznać zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organów, oparte o zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny są inne, niż twierdzenia strony, przy jednoczesnym zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna i orzecznictwo sądów administracyjnych wskazują w sposób wyraźny, że organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguł logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej poszczególnym środkom dowodowym, nawet gdy spełniają określone prawem wymagania.

Nie można przy tym pomijać tego, że choć to na wnioskodawcy spoczywa główny ciężar udowodnienia zasadniczej okoliczności stanowiącej podstawę do realizacji prawa do rekompensaty, czyli udowodnienia pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w niniejszej sprawie organ z własnej inicjatywy przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do uzyskania dodatkowych i niezbędnych środków dowodowych w postaci dokumentów urzędowych. W toku tego postępowania nie tylko podjęto czynności w przedmiocie weryfikacji przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów urzędowych oraz oświadczeń świadków, ale też we własnym zakresie organ poszukiwał dokumentów archiwalnych, które mogłyby potwierdzić fakt przysługiwania prawa własności nieruchomości oraz ich powierzchni, zwracając się w tym celu do licznych archiwów krajowych oraz archiwum [...] za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we L.. Rację ma przy tym organ odwoławczy, że inicjatywa dowodowa musi być przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania. Decydując się zatem na złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty strona musi liczyć się z tym, że organ wojewódzki będzie wymagał udowodnienia spełnienia ustawowych przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą odpowiednich dokumentów urzędowych. Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych spełniających wymogi zawarte w ustawie z 8 lipca 2005 r.

Prawidłowo zatem Wojewoda Małopolski, mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, odmówił skarżącej przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości będące przedmiotem zaskarżonej decyzji, a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w mocy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).