Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1894/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Małgorzata Borowiec, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 987/07 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 987/07 uwzględniając skargę J. D. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] października 2006 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności.

Decyzją z [...] maja 2006 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy uchylił swą decyzję z [...] maja 2005 r., przyznającą J. D. zasiłek celowy w kwocie 100 zł z przeznaczeniem na zakup leków.

Kolejną decyzją z [...] października 2006 r. Prezydent nakazał zwrot kwoty 100 zł z tytułu pobranego zasiłku i nakazał wpłacenie tej kwoty w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję tę organ uzasadnił otrzymaniem [...] grudnia 2005 r. informacji od SM "[...]" w Warszawie o sprzedaży przez męża strony (wspólnie z bratem) lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Wobec dokonanej transakcji sprzedający uzyskali łącznie kwotę [...] zł.

W związku z tym dochód strony w lutym 2005 r. wynosił kwotę nie mniejszą niż 9 583,33 zł a uwzględniając należny podatek nie mniejszą niż 8 946,50 zł. Organ powołał się na przepis art. 98 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenie nienależnie pobrane podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. W przypadku J. D. prawo do zasiłku celowego zostało ustalone z uwzględnieniem, iż dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał ustawowego kryterium, tj. kwoty 316 zł na osobę w rodzinie.

Przekroczenie dochodu do kwoty wyżej wskazanej (9 583,33 zł lub 8 946,50 zł po potrąceniu podatku) oznacza, że zgodnie z art. 8 ust. 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej strona nie miała prawa do zasiłku celowego.

W sprawie nie występowały również szczególne okoliczności, o których stanowi art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przyznany zasiłek wobec zatajenia przez stronę uzyskanego dochodu jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniesione odwołanie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając dokonane przez organ I instancji ustalenie i wydane rozstrzygnięcie.

Zdaniem organu odwoławczego trudno uznać, iż J. D. nie wiedziała o sprzedaży mieszkania przez męża. Uzyskane z transakcji środki znacznie zmieniły sytuację materialną rodziny strony. Kolegium zmieniło decyzję jedynie w części dot. terminu spłaty zasiłku.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Sądu J. D. zarzucając, że jest niezgodne ze stanem faktycznym uzasadnienie decyzji, a nadto decyzje są krzywdzące dla niej i jej dzieci.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddaleniu podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę ze zasadną.

Sąd powołał się na przepis art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), nakazujący zwrot nienależnie pobranego świadczenia, niezależnie od dochodu rodziny. Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie art. 104 ust. 4 tej ustawy.

Powołany przepis w zdaniu drugim zawiera zatem odesłanie do art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu.

Sąd podkreślił, że wskazany przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma na celu ochronę strony zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Przepis ten wiąże się ściśle z określoną w art. 100 ust. 1 powołanej ustawy ogólną zasadą pomocy społecznej kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Z powołanego przepisu art. 104 ust. 4 wynika, spoczywający na pracowniku socjalnym, obowiązek rozważenia możliwości wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, zwłaszcza jeżeli w danej sprawie zaistnieją okoliczności szczególne. Do okoliczności szczególnych uzasadniających wystąpienie z niniejszym wnioskiem ustawa o pomocy społecznej zalicza przykładowo sytuację, gdy zwrot wydatków stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Okolicznością taką może być również trudna sytuacja życiowa lub rodzinna zobowiązanego.

Z powyższego wynika, że wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia powinno poprzedzić postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, jak i z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby pracownik socjalny rozważał możliwość wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Brak jest również jakiejkolwiek informacji świadczącej o tym, że o możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pouczona została skarżąca, której w świetle powołanego przepisu art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej uprawnienie takie również przysługiwało.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy pomocy społecznej naruszyły przepisy art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 104 ust. 4 oraz art. 98 ustawy o pomocy społecznej, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2007 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji z [...] października 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) zwana dalej ustawą P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, reprezentowane przez radcę prawnego P. L. i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparło o obie przesłanki z art. 174 ustawy P.p.s.a. zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego:

– art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż obowiązkiem organu administracji publicznej, orzekającego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, jest każdorazowe poprzedzenie decyzji orzekającej o zwrocie takiego świadczenia postępowaniem wyjaśniającym, "w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia";

– art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż z przepisu tego "wynika, spoczywający na pracowniku socjalnym, obowiązek rozważenia możliwości wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia",

2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., w sposób istotny na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne uznanie, że fakt niedokonania – z braku wniosku uprawnionego podmiotu – czynności wyjaśniających, mających na celu ustalenie, czy w sprawie zakończonej uchyloną decyzją Kolegium z [...] kwietnia 2007 r. zachodzi przypadek szczególny, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, mógł mieć – przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności niniejszej sprawy – na tyle istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej wspomnianą decyzją Kolegium, by stanowić podstawę do uchylenia prawidłowych i zgodnych z prawem decyzji.

Skarga kasacyjna domaga się na podstawie art. 188 ustawy P.p.s.a. uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi ew. uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważa się przesłanki uchylenia decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. konstatując, że WSA nie zachował się do wskazań wynikających z tego przepisu.

Zdaniem SKO przywołane w zaskarżonym wyroku okoliczności nie uzasadniają uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium z powołaniem się na wymieniony przepis, a w szczególności nie dają podstaw do uznania, że w sprawie tej zaistniały przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy.

Brak jest podstaw do podzielenia zaprezentowanego przez WSA poglądu, jakoby art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej obligował organy administracji publicznej orzekające w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej do każdorazowego poprzedzenia wydania decyzji dotyczącej takiego obowiązku postępowaniem wyjaśniającym, "w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia".

Stosownie do art. 98 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Artykuł 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Sformułowanie "podlegają zwrotowi" ma charakter normy związanej, nie uznaniowej. Każde świadczenie nienależnie pobrane podlega zwrotowi i to niezależnie od dochodu rodziny zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Świadczenia te podlegają egzekucji administracyjnej.

Artykuł 98 ustawy o pomocy społecznej ustanowił ogólną zasadę, od której ustawodawca przewidział wyjątki, odsyłając do "odpowiedniego" stosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnych zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Zastosowanie instytucji owego odstąpienia możliwe będzie jednak dopiero po stwierdzeniu przez właściwy organ w prowadzonym odrębnie postępowaniu, że świadczenie nienależnie pobrane powinno zostać zwrócone, a i to dopiero wyłącznie po wystąpieniu z odpowiednim wnioskiem przez pracownika socjalnego lub osobę zainteresowaną. Bez takiego wniosku odstąpienie od żądania zwrotu byłoby niedopuszczalne.

Nawet gdyby uznać, że faktycznie, jak twierdzi WSA, obowiązkiem organów administracji orzekających w niniejszej i podobnych tego rodzaju sprawach było pouczenie strony o możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, brak jest podstaw do uznania, że niewywiązanie się z owego obowiązku może uzasadnić podjęcie przez organ administracji z urzędu działań mających na celu odstąpienie od żądania zwrotu takiego świadczenia.

Zdaniem Kolegium, to właśnie odstąpienie przez organ administracji przy braku odpowiedniego wniosku od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia naruszyłoby dyspozycję art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, brak bowiem odpowiedniego wniosku stoi na przeszkodzie nawet rozważeniu możliwości skorzystania z dobrodziejstwa owej regulacji.

Brak jest również podstaw do uznania, że art. 104 ust. 4 powołanej ustawy nakłada jakiekolwiek obowiązki na pracownika socjalnego, w szczególności – że obliguje go do przeprowadzenia "analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia" oraz do rozważenia "możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem". Zdaniem Kolegium, nic podobnego z tego przepisu wyczytać się nie da; konkluzję Sądu uznać zatem należy za co najmniej zaskakującą.

Na marginesie organ podnosi, iż pracownik socjalny, znający od lat sytuację J. D., nie znalazł podstaw do złożenia wniosku o odstąpienie w jej przypadku od żądania zwrotu nienależnie pobranych przez nią świadczeń. J. D. także takiego wniosku nie złożyła; nie podniosła też tego argumentu ani w rozpatrzonym przez Kolegium odwołaniu, ani w skardze skierowanej do WSA. Zatem organ pierwszej instancji ani tym bardziej organ odwoławczy nie miały podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji przewidzianej przez art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przeciwne stanowisko zaprezentowane w skarżonym wyroku uznać należy za całkowicie pozbawione podstaw.

Organ zwraca także uwagę na odrębność postępowania o umorzenie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i postępowania o zwrot nienależnie pobranego świadczenia.

Postępowanie w trybie art. 98 ustawy kończy się decyzją o charakterze związanym, zaś decyzja wydana na podstawie art. 104 ust. 4 ma charakter uznaniowy. Inny jest także cel obu postępowań. W drugim przypadku organ winien uzasadnić przesłanki, którymi kierował się, ustalić dochód rodziny i wskazać szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu.

W trybie art. 98 organ stwierdziwszy, że strona podała nieprawdziwe informacje lub zataiła zmiany sytuacji dochodowej ustala czy w tej sytuacji otrzymałaby świadczenie, czy też nie. Organ nie bada natomiast sytuacji materialnej i osobistej tej osoby. Postępowanie z art. 98 wszczynane jest z urzędu natomiast z art. 104 ust. 4 na wniosek pracownika socjalnego lub strony.

Kolegium zauważa również, że w wyroku dokonano błędnej wykładni art. 100 ust. 1 ustawy. Obowiązek kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej polega na dostosowaniu rodzaju i wielkości świadczenia do rzeczywistych potrzeb strony. Obowiązek ten nie polega – i nie może polegać – na spełnianiu wszystkich żądań oraz prowadzeniem postępowania w sposób, który sankcjonuje brak współpracy oraz składanie nieprawdziwych oświadczeń i zatajanie prawdy. Przez "kierowanie się dobrem strony" rozumieć należy pomoc stronie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Naturalny sprzeciw budzić musi sytuacja, w której WSA nakazuje rozważenie od odstąpienia od stosowania niebudzącego wątpliwości przepisu ("świadczenia... podlegają zwrotowi") w stosunku do osoby, która winna zwrócić świadczenie otrzymane wskutek świadomego zatajenia prawdy. Podzielenie stanowiska Sądu podważyłoby sens umieszczenia w ustawie rozwiązania przewidzianego w art. 98 owej ustawy.

Konsekwencją uznania, że organy nie mogły prowadzić postępowania w celu ustalenia przesłanek do zastosowania art. 104 ust. 4 jest stwierdzenie, że zaniechanie tych czynności nie może być uznane za naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. i stanowić podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. Sprawa zakończona decyzją dotyczyła wyłącznie uznania świadczenia za nienależnie pobrane oraz żądania jego zwrotu, a nie odstąpienia od żądania. W tej zaś sprawie zebrano cały materiał dowodowy dający podstawę do zobowiązania strony do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których stanowi art. 183 § 2 powołanej ustawy. Będąc związany granicami skargi kasacyjnej Sąd odwoławczy ograniczył się do zbadania podstawowych zarzutów i ocenił, iż są one niezasadne.

W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 98 w zw. z art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W myśl art. 98 powołanej ustawy świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Przepis ten in fine nakazuje stosować art. 104 ust. 4 odpowiednio.

Organ w powyższej regulacji upatruje dwa odrębne postępowania, z których jedno (z art. 98) wszczynane z urzędu kończy decyzja związana, wydana po ustaleniu nieprawdziwych danych lub zatajeniu przez stronę sytuacji materialnej, drugie zaś wszczynane na wniosek pracownika socjalnego lub strony kończy decyzja uznaniowa (art. 104 ust. 4).

Stanowisko to jest błędne bowiem wykładni przepisu art. 98 nie można dokonywać w oderwaniu od przepisu art. 104 ust. 4, który ustawa nakazuje stosować odpowiednio.

W razie odesłania w normie prawnej do odpowiedniego stosowania zgodnie z zasadami wykładni należy rozważyć czy ze względu na przedmiot regulacji przepis prawa, do którego jest odesłanie należy stosować wprost, z pewnymi jego modyfikacjami, czy też należy wyłączyć jego stosowanie.

Dokonując wykładni pojęcia odpowiedniego stosowania art. 104 ust. 4, do którego odsyła art. 98 ustawy o pomocy społecznej, Sąd prawidłowo uznał, iż ma on w tym przypadku zastosowanie wprost.

Rozpoznając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w której co do zasady postępowanie wszczynane jest z urzędu organ w toku postępowania obowiązany jest stosownie do art. 104 ust. 4 – zbadać, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Wymagać to będzie ustalenia w ramach tego samego postępowania, czy zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu. Wobec ustawowego wymogu złożenia wniosku, jeśli wniosek taki nie zostanie złożony przez pracownika socjalnego organ winien pouczyć stronę o takiej możliwości. Wynika to nie tylko z omawianego przepisu, lecz także z zasady informacji, o której stanowi przepis art. 9 K.p.a. Nakłada on na organy administracji państwowej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania, a także z art. 10 § 1 K.p.a. przewidującego zapewnienie stronom czynnego udziału. Organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 98 ustawy o pomocy społecznej ma więc obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku, a następnie wniosek taki rozpoznać.

Zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowym wielokrotnie przyjmowano, iż naruszenie przez organ zasad wyrażonych w art. 9 i 10 K.p.a. i pozbawienie strony możliwości skorzystania z jej uprawnień, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzi do uchylenia decyzji.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego stosując wykładnię systemową i odczytując znaczenie norm prawnych w kontekście zarówno całego przepisu, jak i ustawy o pomocy społecznej.

Trafnie także Sąd I instancji odwołał się do reguł wykładni celowościowej powołując się na przepis art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nakazujący organom w sprawach pomocy społecznej kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych.

Konsekwencją takiego odczytania norm prawnych jest stanowisko Sądu I instancji oceniające jako wadliwe postępowanie organów, które prowadzono z naruszeniem art. 77 § 1 K.p.a. nie wyjaśniając istotnych okoliczności, jak również nie informując strony o jej uprawnieniach (art. 9 K.p.a.).

Ocenie tej z uwagi na wymagania wynikające z przepisów art. 98 i art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie można zarzucić naruszenia prawa. Prowadzi to do wniosku, iż także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. nie jest zasadny.

Dodać należy, iż podobną do przedstawionej wyżej wykładnię przepisów art. 98 i art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 517/07, którą to wykładnię w pełni podzielił skład orzekający rozpoznający przedmiotową sprawę.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.