Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 127/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1, art. 194
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. i A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz M. J. i A. J. solidarnie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 193 ust. 1, art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 821)- dalej: ustawa o wspieraniu rodziny; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania M. J. i A.J., utrzymało w mocy decyzje Starosty [...] z dnia [...] r., znak [...] o ustaleniu opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił o umieszczeniu małoletniej A. J., ur. [...] listopada 2013 r., c. A. i M., w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej A w S.

Powyższe postanowienie zostało zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt [...] w zakresie miejsca umieszczenia małoletniej A.J., to jest w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej w S.

Zawiadomieniem z dnia 10 września 2020 r. Starosta [...] poinformował M.J. i A. J. (biologicznych rodziców małoletniej A. J.) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej od dnia 24 sierpnia 2020 r.

W toku prowadzonego postępowania, w dniu 28 września 2020 r. strony złożyły oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że prowadzą oboje wspólne gospodarstwo domowe, a poza córką A.J. umieszczona w placówce opiekuńczo-wychowawczej, wychowują dodatkowo trójkę dzieci, z czego dwoje małoletnich. Uzyskiwany przez strony dochód pochodzi z prowadzonego wspólnie gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej 61 ha. Wskazując na sytuację zdrowotną rodziny strony wskazały, że są zdrowe. Z ustaleń przeprowadzonych przez pracownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. wynika, że uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego dochód rodziny małżonków J. wynosi 18.815 zł miesięcznie, co po odliczeniu kwot na podatek rolny oraz ubezpieczenie społeczne rolników (łącznie 1.042,50 zł), daje dochód w przeliczeniu na jednego członka pięcioosobowej rodziny w kwocie 3.554,64 zł. Powyższa kwota przewyższa 250% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, co uzasadnia ustalenie opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej w pełnej wysokości.

W piśmie datowanym na dzień 5 października 2020 r. strony podniosły, iż ze względu na ich aktualną sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponosić kosztów utrzymaniową wynikających z pobytu ich córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Wskazali, że prowadzone przez nich gospodarstwo rolne jest ukierunkowane na hodowle trzody chlewnej, która z uwagi na ASF pozostaje w ostatnim czasie na minusie. Uprawniane w ramach gospodarstwa rolnego produkcja roślinna jest przeznaczana w całości na potrzeby własne, to jest na paszę dla trzody chlewnej. Wyjaśnili, że poza kosztami utrzymania rodziny, kształtującymi się w łącznej kwocie około 4.000 miesięcznie, oraz kosztami prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości około 43.000 zł w skali roku, spłacają zaciągnięte kredyty inwestycyjne opiewające na kwotę przekraczającą znacznie 100.000 zł. Do pisma strony załączyły szereg dokumentów celem potwierdzenia ich trudnej sytuacji majątkowej.

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Starosta [...] działając na podstawie art. 193 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) – dalej: u.p.s.; uchwały Rady Powiatu S. z dnia 31 stycznia 201 r., nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz.U. Woj. [...] z 2012 r. poz. 954); ustalił opłatę M. i A. J. za pobyt dziecka A. J. w instytucjonalnej pieczy zastępczej za okres:

- od dnia 24 sierpnia 2020 r. do dnia 7 września 2020 r. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej A w S., w kwocie 2.142, 38 zł;

- od dnia 7 września 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej Nr [...] w S., w kwocie 3.510,81 zł;

- od dnia 1 października 2020 r. do dnia faktycznego pobytu dziecka w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej Nr [...] w S., w kwocie 4.388,51 zł miesięcznie.

Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ wskazał na podstawy prawne ustalonej opłaty, to jest jej stawki oraz sposób wyliczenia należnych opłat, z uwzględnieniem pobytu dziecka w dwóch placówkach opiekuńczo-wychowawczych, proporcjonalnie do ilości dni przebywania w każdej z nich. Ponadto, na podstawie przedstawionych przez strony dokumentów organ przeprowadził ocenę zaistnienie w sprawie warunków odstąpienia od ustalenia opłaty na podstawie § 2 ust. 2 w/w uchwały z 31 stycznia 2012 r., wskazując w tym zakresie, że ustalona w toku postępowania sytuacja majątkowa i rodzinna zobowiązanych, nie przemawia za udzieleniem ulgi.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. i A. J., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz niepodjęcie żadnych czynności zmierzających do ustalenia ich rzeczywistego dochodu, a nadto art. 8 ust. 3, ust. 8 i ust. 9 u.p.s. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu dochód uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

Z uwagi na powyższe wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wnieśli także o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych wraz z odwołaniem dokumentów wskazujących na sytuację majątkową zobowiązanych oraz przesłuchanie ich w charakterze stron na powyższą okoliczność.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przywołując treść art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny Kolegium wskazało, że w przypadku umieszczeni dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w tych placówkach. Ponadto przywołując treść art. 194 ust. 1-3 Kolegium wskazało, że opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Dalej Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie ustalono w sposób bezsporny, że małoletnia córka małżonków J. – A. J., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., [...], zmienionym postanowieniem z dnia [...] r., została umieszczona w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej A w S., a następnie Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej nr [...] w S., gdzie przebywa nadal. Tym samym zasadnym było wszczęcie postępowania administracyjnego wobec M. i A.J. w sprawie ustalenia opłaty za pobyt córki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Miesięczne koszty utrzymania mieszkańca w wymienionych wyżek placówkach wynoszą odpowiednio: w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej A w S. 4.359,77 zł (zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia 26 lutego 2020 r.) , w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej nr [...] w S. 4.388,51 zł (zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia 14 stycznia 2020 r.). Opłata za pobyt córki małżonków J. w w/w placówkach za okres od 24 sierpnia do 7 września 2020 r. oraz od 7 września do 30 września 2020 r. została ustalona proporcjonalnie do ilości dni, w których dziecko przebywało w poszczególnych placówkach.

Kolegium podkreśliło nadto, że miesięczna opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ustala się co do zasady w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w tej placówce. Jednakże przed ustaleniem tej opłaty organ winien dokonać analizy dochodowej rodziców dziecka, pod kątem wystąpienia przesłanek przemawiających za odstąpieniem od ustalenia tej opłaty, co wiąże się z wdrożeniem odrębnego, od ustalenia opłaty, postępowania administracyjnego. W przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od ustalenia opłaty, nie prowadzi się postępowania w sprawie opłaty. W tej kwestii odnosząc się do ustalonej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżących organ odwoławczy wskazał, że strony prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe z trójką dzieci. Źródło dochodów rodziny skarżących stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni 61, 09 ha przeliczeniowego, z którego zgodnie z przelicznikiem według stawki określonej w art. 8 ust. 9 u.p.s. skarżący uzyskują dochód w łącznej kwocie 18.815,72 zł miesięcznie. Powyższa kwota, po odliczeniu składek na rolnicze ubezpieczenia społeczne w wysokości 500 zł miesięcznie, stanowi dochód w wysokości 3.666,14 zł na jednego członka rodziny skarżących. Powyższe oznacza, że sytuacja dochodowa małżonków J. przekracza 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 1585 zł (250%x 634 zł). Ponadto z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że strony prowadzą gospodarstwo rolne ukierunkowane na hodowle trzody chlewnej, która z uwagi na ASF pozostaje na minusie. Uprawniane w ramach gospodarstwa rolnego produkcja roślinna jest przeznaczana w całości na potrzeby własne, to jest na paszę dla trzody chlewnej. Wyjaśnili, że poza kosztami utrzymania rodziny, kształtującymi się w łącznej kwocie około 4.000 miesięcznie, oraz kosztami prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości około 43.000 zł w skali roku, spłacają zaciągnięte kredyty inwestycyjne opiewające na kwotę przekraczającą znacznie 100.000 zł. Do pisma strony załączyły szereg dokumentów celem potwierdzenia ich trudnej sytuacji majątkowej.

W ocenie organu odwoławczego dokonane w powyższym zakresie ustalenia nie mieszczą się w katalogu zamkniętym przesłanek odstąpienia od ustalenia przedmiotowej opłaty, wymienionych w § 2 ust. 2 pkt 1-4 uchwały Rady Powiatu [...] z dnia 31 stycznia 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zgodnie z którym odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić jeżeli: 1) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty nie przekracza 250% kryterium dochodowego; 2) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty przekracza 250% kryterium dochodowego i nie przekracza 300% kryterium dochodowego, a osoby te ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpili inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej płaci alimenty zasądzone na dziecko przebywające w pieczy zastępczej, w wysokości i terminach wynikających z orzeczenia sądu ustalającego alimenty; 4) osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest niepełnoletni rodzic lub są niepełnoletni rodzice dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej. Skarżący nie spełniają żadnej z w/w przesłanek, a przedstawionej przez nich okoliczności oraz przedłożone dokumenty, odnoszące się w zasadzie do zobowiązań kredytowych stron, związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym nie mieszczą się w katalogu przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia przedmiotowej opłaty. Ponadto organ wskazał, że w rodzinie zobowiązanych nie występują inne uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała choroba, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, które przemawiałyby za zagotowaniem ulgi.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.J. i A. J., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili naruszenie:

- art. 8 ust. 3, ust. 8, ust. 9 u.p.s. poprzez ich niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę rzeczywistej ciężkiej sytuacji materialnej skarżących, wynikającej z konieczności spłaty licznych kredytów zaciągniętych na funkcjonowanie prowadzonego gospodarstwa rolnego;

- art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny poprzez uznanie, ze skarżący są obowiązani ponosić koszty pobytu córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ich sytuacja majątkowa nie pozwala na ponoszenie tych kosztów bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny;

- art. 194 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny poprzez uznanie, że nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające zmianę decyzji, podczas gdy skarżący wskazywali, że z uwagi na ich trudną sytuację majątkową nie są w stanie ponosić przedmiotowych kosztów;

- § 2 ust. 2 uchwały z 31 stycznia 2012 r. poprzez jej niezastosowanie i nieudzielenie ulgi w stosunku do skarżących, za czym przemawia ich sytuacja majątkowa;

- § 6 ust. 2 uchwały z 31 stycznia 2012 r. poprzez pominięcie wywiadu środowiskowego oraz przedstawionych przez skarżących dokumentów potwierdzających ilość zaciągniętych kredytów oraz kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wadliwą ocenę materiału dowodowego, w szczególności pominięcie dokumentacji dotyczącej zobowiązań kredytowych skarżących, co skutkowało odmową przyznania skarżącym ulgi w przedmiotowej opłacie;

- art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego na okoliczność możliwości skarżących poniesienia opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto o zasadzenie kosztów postępowania. Strona wniosła także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał na ich trudną sytuację majątkową związaną z licznymi zobowiązaniami kredytowymi zaciągniętymi na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego, jak również wydatkami niezbędnymi dla utrzymania rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium poparło wniosek skarżących o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 127/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga M.J. i A. J.została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie wobec obie strony postępowania zgodnie wnosiły o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M. J. i A.J. uczynili decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzje Starosty [...] z dnia [...] r. o wskazanym wyżej numerze, wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 821)- dalej: ustawa o wspieraniu rodziny.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty (art. 194 ust. 1a).

Natomiast, jak wynika z art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, określa w drodze uchwały rada powiatu. Jednocześnie starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia tej opłaty (art. 194 ust. 3 cytowanej ustawy).

Konstrukcja powołanych powyżej przepisów uzasadnia stwierdzenie, że ustalenie opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, o jakim mowa w art. 194 ust. 1 analizowanej ustawy, powinno nastąpić w innej decyzji niż rozstrzygnięcie dotyczące odstąpienia od ustalenia tej opłaty, określone w art. 194 ust. 3 ustawy wspieraniu rodziny. Powyższe oznacza, co zresztą sam przyznaje organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty, w której organ jest zobowiązany wydać odrębną decyzję. Ponoszenie przez rodziców opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy zapada bowiem w drodze decyzji ustalającej, co wynika z art. 194 ust. 1, natomiast decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową podejmowaną na podstawie art. 194 ust. 3. Obie te materie zostały zatem jednoznacznie rozgraniczone przez ustawodawcę. Podkreślić bowiem należy, że w postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia każdej z tych spraw badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych podstaw (w tym szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty określają rady powiatów w drodze uchwał podejmowanych na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy). Inny jest też cel obydwu rodzajów decyzji i każda z nich podlega odrębnemu zaskarżeniu. Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Ustawodawca wskazuje bowiem nie na odstąpienie od pobrania opłaty, lecz od jej ustalania. Odstępowanie od ustalania opłaty po jej ustaleniu lub jednocześnie z jej ustaleniem nie znajduje racjonalnego i logicznego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2370/15, www.orzeczenia. nsa.gov.pl).

Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że wskazane wyżej zagadnienia dotyczące odstąpienia od ustalenia opłaty oraz ustalenia opłaty powinny być przedmiotem odrębnych postępowań i rozstrzygnięć.

Sąd stwierdza, iż w realiach niniejszej sprawy organy administracji rozstrzygnęły jedną decyzją, zarówno kwestię ustalenia opłaty skarżących za pobyt małoletniej córki w placówkach opiekuńczo – wychowawczych, jak również rozstrzygnęły w przedmiocie odstąpienia od ustalenia tej opłaty.

Jak wynika z załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy, skarżący po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt ich córki A. J. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, złożyli pismo z dnia 5 października 2020 r., w którym wskazali, że z uwagi na ich trudną sytuacje materialną nie są w stanie ponosić przedmiotowych kosztów. Wraz z pismem przedłożona została obszerna dokumentacja, celem udokumentowania stałych obciążeń finansowych stron, związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w tym z tytułu zaciągniętych zobowiązań kredytowych oraz opłacanego podatku rolnego.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, powyżej wskazane pismo procesowe z dnia 5 października 2020 r. stanowiło de facto wniosek skarżących o odstąpienie od ustalenia opłaty. Zasadność powyższego stwierdzenia potwierdza zarówno argumentacja i zarzuty podnoszone w toku dalszego postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących, jak również treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, z których wynika, że w ramach prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka skarżących w pieczy zastępczej, dokonano także oceny możliwości odstąpienia od ustalenia tej opłaty, w oparciu o przesłanki wymienione w § 2 ust. 2 pkt 1-4 uchwały Rady Powiatu S. z dnia 31 stycznia 201 r., nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W takiej zaś sytuacji organy procedujące w sprawie, po otrzymaniu pisma skarżących z dnia 5 października 2020 r., w pierwszej kolejności winny wszcząć i przeprowadzić postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej, które winno zostać zakończone wydaniem ostatecznej decyzji, na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, od której skarżącym przysługiwałoby prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Dopiero po wydaniu powyższej decyzji, w przypadku uznania braku podstaw do udzielenia skarżącym wnioskowanej ulgi, organy były władne do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia przedmiotowej opłaty, w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 194 ust.1 ustawy o wspieraniu rodziny.

Końcowo stwierdzić zatem należy, że orzekając w jednej decyzji o dwóch tych kwestiach, zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, który utrzymał tę decyzję w mocy, dopuściły się naruszenia przepisów prawa - art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 194 ustawy o wspieraniu rodziny, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Sąd stwierdził ponadto, że ustalając proporcjonalna opłatę za pobyt córki w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej A w S. (w okresie od 24 sierpnia 2020 r. do dnia 7 września 2020 r.) oraz w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej Nr [...] w S. (w okresie od dnia 7 września 2020 r. do dnia 30 września 2020 r.) organy dwukrotnie uwzględniły datę 7 września 2020 r., co może wskazywać, iż za ten dzień w sposób nieprawidłowy naliczono skarżącym podwójną opłatę. Kwestia ta winna zostać uwzględniona w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia zdaniem Sądu wymagają również stwierdzone rozbieżne stanowiska organów obu instancji, co do zastosowanych pomniejszeń dochodu skarżących uzyskiwanych z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz zastosowanego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 u.p.s. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji organu I instancji, uzyskiwany dochód skarżących został pomniejszony o odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne rolników oraz wyliczoną miesięczną kwotę podatku rolnego. Natomiast organ odwoławczy pomniejszając dochód skarżących uwzględnił jedynie regulowane przez skarżących składki na ubezpieczenie społeczne rolników, nie odnosząc się jednocześnie w żaden sposób, co do zasadności stanowiska organu I instancji w tym zakresie. Ponadto z uzasadnień decyzji obu instancji wynika, że każdy z organów przyjął inną kwotę kryterium dochodowego. Organ I instancji wskazał na kwotę 528 zł na osobę, natomiast organ odwoławczy przyjął wartość 634 zł. Powyższe rozbieżności miały niewątpliwie wpływ na ustalony dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżących.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, których treść bezspornie wskazuje, iż dotyczą one wadliwego zdaniem skarżących, rozpatrzenia złożonego przez nich wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej, Sąd stwierdza, iż wobec stwierdzonego naruszenia polegającego na rozstrzygnięciu jedną decyzja, dwóch odrębnych instytucji procesowych, ich rozpoznanie na obecnym etapie sprawy byłoby przedwczesne.

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji publicznej będą zobowiązane do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., znak [...].

W przedmiocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

dc