Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2089/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 27 UST 1, ART. 31, ART. 28 UST. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy orzeczenie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2017 r., którym stwierdzono, że ostateczną decyzję tego samego organu z [...] grudnia 2016 r. - o zameldowaniu p. W. G. (zwanego dalej "Zameldowanym") na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. - wydano z naruszeniem prawa, ale nie można jej uchylić. W wyniku wznowienia postępowania mogłaby bowiem zapaść wyłącznie decyzja, odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej.

Postępowanie, w przedmiocie wznowienia postępowania, było prowadzone na wniosek p. W. W., zwanego dalej "Wnioskodawcą"; który - w świetle prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2016 r. (sygn. akt [...]), stał się właścicielem lokalu nr [...], jako spadkobierca p. M. W., zwanego dalej "Zmarłym".

Uzasadniając decyzję, Wojewoda [...] opisał przebieg sprawy a następnie przywołał poniższe uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy:

- nie w każdym przypadku stwierdzenie przesłanek wznowieniowych skutkuje uchyleniem decyzji ostatecznej; zgodnie z art. 146 § 2 K.p.a., nie uchyla się decyzji gdy - w wyniku wznowienia postępowania - mogłaby zapaść wyłącznie decyzja, odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej; w takim przypadku - zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. - organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których jej nie uchylił,

- w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że Wnioskodawca bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zwykłym o zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr 67; tym samym zaszła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.; przed wydaniem decyzji o zameldowaniu, organ I. instancji nie sprawdził stanu prawnego danego lokalu; uniemożliwił przez to Wnioskodawcy, jako stronie, wzięcie udziału w tym postępowaniu; wskazano, że wprawdzie stwierdzenie prawomocności postanowienia o sygn. akt [...], na mocy którego Wnioskodawca stał się właścicielem omawianego lokalu, nastąpiło [...] listopada 2016 r. i dopiero od tej daty mógł zostać zamieszczony stosowny wpis w księdze wieczystej; ponadto, organ I. instancji nie miał wiedzy i nie mógł nawet przypuszczać, że w Sądzie Rejonowym w [...] jest prowadzone, zainicjowane przez Wnioskodawcę, postępowanie spadkowe po Zmarłym; organ ten dysponował natomiast informacjami (potwierdzonymi w Sądzie Rejonowym dla [...] w W.) o wszczętym niemal równolegle, na wniosek Zameldowanego, postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po Zmarłym; do dnia podjęcia decyzji o zameldowaniu powyższe postępowanie sądowe pozostawało w toku; nie była to okoliczność, która wpływałaby negatywnie na możliwość zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zameldowania osoby w lokalu o nieuregulowanym stanie prawnym,

- skoro niezawiniony brak udziału strony w pierwotnym postępowaniu administracyjnym jest niekwestionowany, organ miał obowiązek ocenić wpływ powyższej przesłanki na prawidłowość decyzji o zameldowaniu,

- w ocenie organu odwoławczego, pominięcie Wnioskodawcy, jako strony w postępowaniu o zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...], nie wpłynął negatywnie na rozstrzygnięcie sprawy; na dzień wydania decyzji ostatecznej ([...] grudnia 2016 r.), Zameldowany zamieszkiwał w lokalu, w którym zgłosił zamiar pobytu stałego; stan ten trwa do dziś; potwierdziły to:

- wyjaśnienia stron postępowania, złożone we wznowionym postępowaniu; wynika z nich, że od [...] września 2016 r. Zameldowany ma dostęp do omawianego mieszkania (Spadkobierca przekazał mu jeden komplet kluczy do drzwi wejściowych);

- wyniki oględzin, przeprowadzonych [...] listopada 2016 r. - Zameldowany posiadał wówczas swoje rzeczy osobiste, a mieszkanie wyglądało na zamieszkałe, pomimo remontu;

- informacje, przekazane przez Komendę Rejonową Policji [...], że lokal nr [...], od śmierci poprzedniego właściciela, jest zamieszkały przez Zameldowanego,

- podkreślono, że Spadkobierca nigdy nie kwestionował zamieszkiwania Zameldowanego w należącym do niego lokalu po śmierci uprzedniego właściciela; do zmiany zamka w drzwiach wejściowych przez Zameldowanego doszło [...] września 2016 r., a więc przed nabyciem przez Spadkobiercę prawa własności do lokalu nr [...]; wprawdzie zamieszkiwanie przez wymienionego w lokalu jest niezgodne z wolą obecnego właściciela - [...] stycznia 2017 r. skierował on do sądu pozew o jego eksmisję oraz złożył na policji zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa włamania i naruszenia miru domowego; nie może mieć to - ze względu na chronologię zdarzeń - znaczenia przy ocenie zasadności ostatecznej decyzji o zameldowaniu z [...] grudnia 2016 r.,

- o nielegalnym pobycie osoby można mówić tylko w przypadku prawomocnie orzeczonej przez sąd eksmisji lub stwierdzenia, że weszła ona w posiadanie nieruchomości w wyniku naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa; stwierdzenie Spadkobiercy, o niezgodnym z prawem pobycie Zameldowanego w lokalu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, jest zatem przedwczesne; niemniej zameldowanie, jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny w danym lokalu, podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie - np. wskutek dokonania eksmisji osoby zameldowanej z zajmowanego lokalu; zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r., poz. 657), zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy celom ewidencyjnym; ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała; ewidencja ludności, służąca rejestrowaniu pobytu, ma charakter wyłącznie porządkowy; oznacza to, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu ani prawa do przebywania w nim; celem postępowania o zameldowanie jest odzwierciedlenie faktu przebywania (stałego lub czasowego), osoby w oznaczonym miejscu; chodzi więc o zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a wpisem, figurującym w ewidencji ludności; ostateczna decyzja o zameldowaniu z [...] grudnia 2016 r. jest zgodna ze stanem faktycznym; jako taka, nie może zostać uchylona w postępowaniu wznowieniowym; przesądza o tym art. 146 § 2 K.p.a.,

- odnosząc się do zarzutu niezawieszenia postępowania administracyjnego, ze względu na toczące się postępowanie wyjaśniające w sprawie z zawiadomienia Spadkobiercy o popełnienie czynu zabronionego z art. 193 ustawy - Kodeks karny, wyjaśniono, że nie jest to przesłanka, która obligowała do zawieszenia postępowania, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.; wynik tego postępowania nie wpływa bowiem na prawidłowość decyzji o zameldowaniu; tym samym pozostaje bez związku z przedmiotem postępowania wznowieniowego,

- w opinii organu odwoławczego, we wznowionym postępowaniu przeprowadzono prawidłowe postępowanie wyjaśniające, zebrano oświadczenia stron oraz dołączone przez nie dokumenty i materiały, dokonując na koniec ich oceny, zgodnie z regułami K.p.a.

W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I. instancji i uznanie, że - w wyniku wznowienia postępowania - mogłaby zapaść wyłącznie decyzja, odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej; tymczasem - ze zgromadzonego materiału dowodowego - wynika, że istniało uzasadnione podejrzenie, co do tego, że Zameldowany wszedł w posiadanie lokalu nr [...] w wyniku naruszenia posiadania lub naruszenia miru domowego; powoduje to, że nie powinno dojść do wydania decyzji o jego zameldowaniu w spornym lokalu; błędnie uznano też, że zgłoszony przez Wnioskodawcę zarzut, niezgodnego z prawem przebywania zameldowanego w spornym lokalu, jest przedwczesny,

- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ocenę, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, upatrywaną w:

- uznaniu, jakoby pominięcie Wnioskodawcy, jako strony, w postępowaniu o zameldowanie, nie miało negatywnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy; tymczasem – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego - przedstawił on szereg istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, usprawiedliwiających twierdzenie, że zaskarżona decyzja nie powinna zostać utrzymana w mocy, a - co najmniej - powinno dojść do zawieszenia, toczącego się postępowania administracyjnego, do czasu rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnych przez inne organy,

- błędnej ocenie, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, braku rozważenia wszystkich okoliczności, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia i uznaniu, że Wnioskodawca nigdy nie kwestionował faktu zamieszkiwania zameldowanego w, należącym do niego lokalu, po śmierci uprzedniego właściciela; tymczasem - ze zgromadzonego materiału dowodowego - wynika, że od samego początku Wnioskodawca w postępowaniu wskazywał, że Zameldowany nie zamieszkuje w jego mieszkaniu, ale dokonał jego bezprawnego zaboru; nie może on zostać usankcjonowany w niniejszym postępowaniu, poprzez wydanie decyzji o jego zameldowaniu w spornym lokalu,

- braku rozważenia wszystkich okoliczności, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia i uznaniu, że Zameldowany miał dostęp do spornego lokalu ("nieprzerwany") od [...] września 2016 r.; tymczasem - ze zgromadzonego materiału dowodowego - wynika, że klucze do owego lokalu zostały mu jedynie czasowo i warunkowo powierzone; po tym - [...] września 2016 r. - dokonał on naruszenia posiadania Spadkobiercy,

- art. 15 K.p.a., poprzez nieodniesienie się do wszystkich twierdzeń i dowodów, sformułowanych w odwołaniu i pominięcie w całości odniesienia się do zarzutu, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na treść decyzji, i uznania, jakoby wyjaśnienia złożone przez Spadkobiercę oraz Zameldowanego były spójne, wiarygodne i wzajemnie się uzupełniające; tymczasem w wielu miejscach są one ze sobą wręcz rażąco sprzeczne,

- art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez uznanie, że wynik toczącego się postępowania wyjaśniającego, w trybie art. 193 ustawy - Kodeks karny nie wpływa na prawidłowość ostatecznej decyzji o zameldowaniu i pozostaje bez związku z przedmiotem postępowania wznowieniowego; tymczasem, z rozważań przeprowadzonych przez organ odwoławczy wynika, że nielegalny pobyt danej osoby może zostać stwierdzony m.in. przez "stwierdzenie naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa".

W uzasadnieniu skargi przywołano szerszą argumentacje na potwierdzenie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, sformułowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie (k. 41) Zameldowany wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że pozew Wnioskodawcy o eksmisję Zameldowanego został cofnięty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

W sprawie są bezsporne (niekwestionowane w skardze) jej istotne uwarunkowania faktyczne. Skoro zameldowany przebywał w lokalu, z zamiarem stałego pobytu na dzień wydania decyzji z [...] grudnia 2016 r. nie ma podstaw aby podważyć wydane wcześniej rozstrzygnięcie. Co przy tym ważne i bezsporne, stan faktyczny nie uległ zmianie na dzień orzekania - już po wznowieniu postępowania. Istotne dla wyniku sprawy mogłoby być wyłącznie ustalenie, prawomocnym orzeczeniem, że osoba zamieszkująca lokal weszła w jego posiadanie w wyniku naruszenia prawa. Możliwe byłoby nawet dokonanie takich ustaleń także samodzielnie przez organ, o ile okoliczności sprawy byłem w danym zakresie oczywiste. Przypadek taki nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdzie oczywistym jest jedynie trwanie sporu, co do praw do lokalu. Wprawdzie Wnioskodawca dysponował, na etapie orzeczenia o zameldowaniu, prawomocnym orzeczeniem o stwierdzenie nabycia spadku Jednocześnie jednak Zameldowany rościł sobie prawa do spadku po uprzednim właścicielu z tytułu testamentu - zainicjował nawet stosowne postępowanie w przedmiocie nabycia spadku (lecz w innym miejscowo sądzie). Nie mogło być rolą organów przysądzenie, czy zajęcie lokalu miało charakter bezprawny - jakie były ustalenia między stronami, gdy przekazywano klucze Zameldowanemu we wrześniu 2016 roku a następnie, jakie były koleje sporu o korzystanie z lokalu, pomiędzy Zameldowanym a spadkobiercą (kontakty telefoniczne, wymiana zamków itp.). Kwestie te mogą być rozstrzygane jedynie przez Sądy powszechne, w stosownych postępowaniach, gdzie rozpatrywane są spory o prawa do rzeczy. Dla niniejszego postępowania było istotne, że lokal jest w istocie zamieszkiwany, z zamiarem stałego pobytu. Kwestia jego bezprawnego zaboru nie mogła być zaś uznana za oczywistą.

Stanowisko organu odwoławczego, co do uwarunkowań prawnych jak i dokonane ustalenia faktyczne są prawidłowe zaś orzeczenie właściwie uzasadnione. Z uwagi na uprzednie szczegółowe przytoczenie trafnej argumentacji organu jej powtarzanie nie byłoby zasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, należy jedynie wskazać dodatkowo, co następuje:

Podstawę orzekania w przedmiocie zameldowania stanowi art. 27 ust. 1 w zw. z art. 31 ustawy o ewidencji ludności. Nakłada on na każdego obywatela polskiego obowiązek dokonania określonej czynności, zmierzającej ku zameldowaniu w terminie 30 dni od zamieszkania. Generalnie fakt zamieszkiwania w lokalu powinien być potwierdzony stosownym tytułem prawnym (art. 28 ust. 2), zaś - w przypadkach wątpliwych - organ rozstrzyga sprawę właśnie w drodze decyzji. Jak stąd wynika prawodawca nie wyraża expressis verbis zasady, aby możliwe było zameldowanie wyłącznie osoby, która przebywa w lokalu na podstawie stosownego tytułu prawnego (legalnie). W judykaturze przyjęto jednak trafnie, na gruncie analogicznych, uprzednich regulacji, że - w pewnych przypadkach - okoliczności wejścia w posiadanie lokalu przez wnoszącego o zameldowanie bądź zachowania osoby, która ma prawo do dysponowania danym lokalem (np. podjecie określonych środków prawnych) nie mogą być bez znaczenia dla oceny, czy określona osoba może zostać zameldowana. Takie podejście znajduje podstawy w ustawowym zdefiniowaniu pojęcia pobytu stałego, jako zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Zamiar stałego pobytu nie może być oceniany bowiem wyłącznie z perspektywy subiektywnego nastawienia, wnoszącego o zameldowanie, lecz musi być także obiektywnie uwarunkowany realną możliwością kontynuacji zamieszkiwania, gdy wnoszono o zameldowanie właśnie na pobyt stały. Tego rodzaju podejście służy ograniczenia przypadków, gdy określona osoba oczywiście bezprawnie wejdzie w posiadanie lokalu a jej zameldowanie - jako potwierdzenie stałego przebywania w urzędowej ewidencji - stałoby się niejako dodatkową szykaną dla osoby, dysponującej prawem do lokalu, które zostało już naruszone, wobec bezprawnego zajęcia. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że – jak już wskazano - rozstrzyganie kwestii prawa do zajmowania lokalu nie należy generalnie do kompetencji organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych. Wobec tego ocena, że przebywanie w lokalu ma wprawdzie charakter zamieszkiwania, lecz nie można go kwalifikować jako pobyt stały, wobec oczywistej bezprawności zachowania wnoszącego o zameldowanie, mogą mieć wyłącznie charakter wyjątkowy – może być formułowana samodzielnie przez organ administracji jedynie w przypadkach oczywistych.

Jak wskazano wcześniej, tego rodzaju sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi należy wskazać, że są chybione, wobec następujących uwarunkowań:

- sprawa została prawidłowo wyjaśniona w zakresie, w jakim mogą mieć to znaczenie dla treści rozstrzygnięcia po wznowieniu postępowania; ujawnienie istnienia konfliktu o lokal, po wznowieniu postępowania i zapewnieniu w nim udziału Spadkobiercy, nie mogło - jak wskazano wcześniej - być przesłanką dla odmowy zameldowania; nie jest zadaniem organu ocena, czy zamieszkiwanie danej osoby jest legalne (z zastrzeżeniem przypadków oczywistych, do których występujący w tej sprawie się nie zalicza),

- nie ma znaczenia w sprawie jak zdarzenie przebywania Zameldowanego w lokalu określał w postępowaniu Wnioskodawca (zamieszkiwaniem czy też bezprawnym zaborem itp.); co istotne, nie kwestionowano faktu przybywania Zameldowanego w lokalu od września 2016 roku; jak z kolei ustalił to organ, w trakcie wizji lokalnej, przebywanie to wiązało się z faktycznym zamieszkiwaniem; nie mogło mieć znaczenie w sprawie, czy w pewnych, krótkich okresach Zameldowany nie miał dostępu do lokalu, wobec wymiany zamków przez Spadkobiercę; istotnym jest wyłącznie to, że zamieszkiwanie miało miejsce na dzień wydania decyzji z [...] grudnia 2016 roku jak i na etapie orzekania w następstwie wznowienia postępowania,

- nie mogła mieć znaczenie dla wyniku sprawy, w kontekście zasadności ewentualnego zawieszenia postępowania, podnoszona kwestia zainicjowania określonego postępowania karnego, wobec twierdzenia Spadkobiercy o bezprawnym zajęciu należącego do niego lokalu; jedynie stosowne orzeczenie, potwierdzające bezprawność tego czynu mogłoby być w danym przypadku przedmiotem rozważań przy ustaleniu, czy jest możliwe zameldowanie; z kolei samo zainicjowanie postępowania karnego nie może być tu traktowane jako przesłanka zawieszenia w myśl art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a.; w sprawie administracyjnej o zameldowanie nie jest bowiem istotne ustalenie, czy zajęcie lokalu znajdowało stosowną podstawę prawną; istotnym może być tylko ujawnienie, że miało to charakter oczywiście bezprawny.

W tym świetle bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zarówno w kwestii właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy jak i uzasadnienia orzeczenia w zakresie opisu kwestii ważnych dla meritum sprawy. Nie naruszono też przepisów, zakreślających ramy orzekania w razie wznowienia postępowania oraz przesłanki zawieszenia postępowania. Trafnie organ przywołał art. 146 § 2 K.p.a.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.