Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 115/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: SPP - Odmówiono przyznania prawa pomocy.
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 14 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Ł.C. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniósł jedynie, że ze względu na obecną sytuację finansową nie jest w stanie ponieść tego wydatku bez uszczerbku dla codziennego funkcjonowania.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący mieszka sam. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, wierzytelności i przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem udziałów w dwóch spółkach o łącznej wartości 205.000 zł

Roczny dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 10.497,78 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał zadłużenia w bankach, ZUS i Urzędzie Skarbowym na łączną kwotę 7.391.528 zł

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: oświadczenia czy skarżący jest żonaty, a jeżeli tak, dokumenty potwierdzające źródło i wysokość dochodów żony, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i ewentualnie jego małżonki za ostatnie trzy miesiące; zestawienia wartości przychodów działalności gospodarczej skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące; kopii deklaracji podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r.; kopii trzech ostatnich deklaracji podatkowych w podatku VAT (o ile były składane).

W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał informację, że: jest żonaty i posiada rozdzielność majątkową, nie jest zatrudniony, nie pobiera emerytury ani renty, nie korzysta z rachunku bankowego, a w związku ze zmianą telefonów nie posiada do niego dostępu.

Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za czerwiec, lipiec i sierpnie 2019 r. wynika, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie dostarcza towarów i wykonuje usług natomiast nabywa towary i usługi o niewielkiej wartości (150, 150, 400 zł). Z podsumowania księgi przychodów i rozchodów E. za okres od stycznia do sierpnia 2019 r. wynika, że działalność ta nie osiąga przychodów. Deklaracja PIT-36L za 2018 r. potwierdza natomiast wysokość dochodu wskazanego w formularzu PPF.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej.

Z przepisów regulujących instytucję udzielania prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej. Przedstawienie tej sytuacji w sposób niepełny lub nierzetelny, skutkuje brakiem możliwości porównania jej zdolności finansowych z wysokością obligatoryjnych kosztów postępowania.

Stwierdzić należy, że oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego nie są wystarczające do oceny jego stanu majątkowego.

Sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – zwanej dalej "K.r.o.", małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów żony. Nie nadesłał również wyciągów z jej kont bankowych. Brak dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i dochodów małżonki skarżącego, uniemożliwia uznanie, że spełnia on przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Z uwagi na powyższe, uznać należy, że przedstawione przez skarżącego informacje są niewystarczające do oceny jego możliwości finansowych, a tym samym wpływu poniesienia kosztów sądowych na utrzymanie konieczne skarżącego i jego rodziny.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.