Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1032/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38b
journal: Dz.U. 2016 poz 2032
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. Oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. przeprowadził wobec R. K. (skarżącego) postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) lub pochodnych instrumentów finansowych i z realizacji praw z nich wynikających oraz odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny, w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

W wyniku ustaleń tego postępowania organ uznał, że skarżący zawyżył koszy uzyskania przychodów o łączną kwotę 8.926.533,35 zł w wyniku uwzględnienia w zeznaniu PIT-38 - wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu i pożyczek przeznaczonych na spłatę (refinansowanie) uprzednio zaciągniętych kredytów

i pożyczek, z których środki posłużyły nabyciu papierów wartościowych, tj.:

- kwoty 7.320.827,35 zł stanowiącej odsetki zapłacone w 2009 r. od umowy pożyczki nr [...] zawartej w dniu [...] sierpnia 2008 r.

z Bank Pekao S.A.,

- kwoty 800.975,99 zł stanowiącej odsetki zapłacone w 2009 r. od kredytu

nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. zaciągniętego na podstawie zawartej umowy z dnia [...] marca 2009 r. z Deutsche Bank PBC S.A., oraz

- kwoty 804.730,01 zł stanowiącej odsetki zapłacone w 2009 r. od pożyczki lombardowej nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. zaciągniętej na podstawie zawartej umowy z dnia [...] lipca 2009 r. z Deutsche Bank PBC S.A.

Jednocześnie, w ocenie organu, podatnik zaniżył kosztów uzyskania przychodów

o łączną kwotę 430.000,00 zł, poprzez nieuwzględnienie w zeznaniu PIT-38:

- kwoty prowizji zapłaconej w 2009 r. z tytułu udzielonego przez PKO Bank [...] S.A. kredytu na zakup papierów wartościowych INWESTOR (nr [...]

z dnia [...] października 2003 r.) zbytych w 2009 r., w wysokości 100.0000,00 zł,

- kwoty prowizji zapłaconej w 2009 r. z tytułu udzielonego przez Bank [...]

Spółdzielczości S.A. kredytu na zakup papierów wartościowych zbytych w 2009 r.,

w wysokości 200.000,00 zł, oraz

- kwoty prowizji zapłaconej w 2009 r. z tytułu udzielonej przez Alior Bank S.A.

brokerskiej linii kredytowej na zakup papierów wartościowych zbytych w 2009 r.

w wysokości 130.000,00 zł.

W ocenie organu wymienione powyżej prowizje zapłacone w 2009 r. zostały poniesione w celu uzyskania przychodów osiągniętych w 2009 r. i stanowią koszty uzyskania przychodów.

W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. określił stronie wysokość straty podatkowej

w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną w kwocie 4.415.951,26 zł.

We wniesionym odwołaniu podatnik nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego, zgodnie z którym wydatki poniesione na spłatę odsetek od kredytu i pożyczki przeznaczonych na spłatę (refinansowanie) uprzednio zaciągniętych kredytów i pożyczek, z których środki posłużyły nabyciu papierów wartościowych i nie zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów z tytułu zbycia papierów, nie mogą w konsekwencji stanowić kosztów uzyskania przychodów 2009 r. w łącznej wysokości 8.926.533,35 zł.

Strona podniosła, że uzasadniając zawyżenie kosztów uzyskania z tego tytułu organ podatkowy powołuje dwojaką argumentację. Z jednej strony utrzymuje, iż wydatki poniesione na spłatę kredytu (pożyczki) refinansującego uprzednio zaciągnięty kredyt (pożyczkę) wykorzystany na zakup papierów wartościowych nigdy nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu, by jednocześnie wskazywać, iż wydatki te nie mogą być jedynie kosztem uzyskania przychodu roku 2009, gdyż w tym roku nie nastąpiło jeszcze zbycie papierów wartościowych. Zdaniem podatnika oba powołane stanowiska są błędne.

Jednocześnie skarżący podzielił stanowisko organu kontroli skarbowej i nie wniósł zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji, dotyczących zaniżenia kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę 430.000,00 zł (100.000,00 zł + 200.000,00 zł +130.000,00 zł) stanowiącą zapłaconą w 2009 r. prowizję z tytułu zawarcia umów kredytowych na zakup papierów wartościowych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ przywołał przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 w brzmieniu obowiązującym w 2009 r.) dotyczące możliwości uznania wydatków za koszty uzyskania przychodów.

Wskazał, że w świetle art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym dochodu z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także umorzenia jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Tym samym wydatki na nabycie papierów wartościowych stanowią koszt z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, ale dopiero w momencie uzyskania przychodu ze zbycia tych papierów wartościowych i podlegają rozliczeniu według przepisów obowiązujących w roku podatkowym, w którym uzyskano przychód.

Jednocześnie organ wskazał, że w myśl art. 23 ust. 1 pkt 38b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uważa się za koszt uzyskania przychodu zapłaconych odsetek i prowizji, od kredytu, za który nabyto papiery wartościowe, udziały lub pochodne instrumenty finansowe, przypadających proporcjonalnie na tę część kredytu, która nie została wydatkowana na nabycie tych papierów wartościowych, udziałów lub pochodnych instrumentów finansowych.

Zdaniem organu z powołanych przepisów wynika, iż w przypadku uzyskania przychodu, o którym mowa m.in. w art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy, czyli z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, kosztem uzyskania przychodu nie będzie cały koszt prowizji i odsetek od kredytu, za który nabyto zbywane papiery wartościowe, lecz jedynie w proporcji, w jakiej kredyt został faktycznie wydatkowany na ich nabycie. Chodzi więc o przypadki, gdy inwestor zaciągnął kredyt na kwotę, za którą spodziewał się nabyć papiery wartościowe, jednak z różnych powodów (np. redukcji zleceń) nie wykorzystał całej kwoty na ten zakup. W konsekwencji stanowią wówczas koszt podatkowy koszty kredytowe w tej części, w jakiej kredyt został faktycznie wydatkowany na zakup tych papierów.

Mając na uwadze powyższe uregulowania organ uznał zarzuty strony dotyczące m.in. wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów kwoty 7.320.827,35 zł, stanowiącej odsetki zapłacone w 2009 r. od umowy pożyczki zawartej z Bankiem Pekao S.A. za całkowicie nieuzasadnione.

Organ przedstawił okoliczności zawarcia ww. umowy pożyczki oraz operacji finansowych dokonywanych przez skarżącego. W ocenie organu bezspornym jest, że wydatki w kwocie łącznej 7.320.827,35 zł jakie podatnik poniósł w 2009 r. są związane ze spłatą pożyczki, która posłużyła spłacie wcześniejszego zobowiązania ze środków którego zostały nabyte akcje Spółki A. S.A. Tym samym, wbrew opinii strony kwota 7.320.827,35 zł stanowiąca odsetki od pożyczki udzielonej przez Bank Pekao S.A. nie może stanowić kosztów uzyskania przychodów roku podatkowego 2009, ponieważ pożyczka, której dotyczy nie została przeznaczona na nabycie papierów wartościowych.

Organ podkreślił, że powołane przepisy art. 23 ust. 1 pkt 38 i pkt 38b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie wskazują, że poniesione wydatki na nabycie m.in. akcji, stanowią koszt uzyskania przychodu tylko w przypadkach uzyskania przychodu z ich odpłatnego zbycia. Przepisy te wskazują, że takie wydatki mają bezpośredni związek poniesienia wydatku z uzyskaniem konkretnego przychodu. Samo tylko poniesienie wydatku związanego z zakupem papierów wartościowych lub wydatku związanego z obsługą kredytu na sfinansowanie nabycia papierów wartościowych tj. odsetek od takiego kredytu, bez uzyskania przychodu z tego tytułu, nie powoduje uznania tego wydatku za koszt uzyskania przychodu.

Bezspornym jest zdaniem organu, że powyższe uregulowanie nie ma zastosowania do środków z pożyczki, która służy spłacie wcześniej zaciągniętego zobowiązania. Środki służące spłacie jednego zobowiązania drugim nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, ponieważ celem ich pozyskania nie jest nabycie papierów wartościowych a jedynie spłata wcześniej zaciągniętej pożyczki, co nie powoduje uzyskania przez stronę przychodu.

W tym kontekście organ przywołał ustalony w sprawie stan sprawy i wskazał, że skarżący będąc osobą fizyczną, tj. akcjonariuszem Spółki - nabywając ze środków pochodzących z pożyczki z dnia [...] sierpnia 2007 r. zawartej z M. Corp. akcje Spółki A. S.A. w ilości 90.702.375 szt. dokonał podwyższenia kapitału zakładowego Spółki A. S.A. o kwotę równą ilości nabytych papierów wartościowych pomnożoną przez ich jednostkową cenę nabycia. W ocenie organu spłata wymienionej pożyczki ze środków pochodzących z nowo zaciągniętej pożyczki w dniu [...] sierpnia 2008 r. w Banku Pekao S.A. nie przyczyniła się do powstania jakiegokolwiek przychodu podatnika. Pożyczka zaciągnięta w Banku Pekao S.A. na spłatę wcześniejszego zobowiązania zdaniem organu nie została przeznaczona na nabycie jakichkolwiek walorów, gdyż posłużyła jedynie refinansowaniu pożyczki zaciągniętej w M. S. Corp.

Organ podał, że pożyczka zaciągnięta w M. S. Corp., została zaciągnięta na nabycie w dniu [...] września 2007 r. papierów wartościowych (akcji) Spółki A. S.A. w ilości 90.702.375 szt. w kwocie 45.000.000,00 USD. Akcje Spółki A. S.A. nabyte ze środków pochodzących z pożyczki udzielonej w M. S. Corp. stanowiły zabezpieczenie spłaty pożyczki udzielonej przez Bank Pekao S.A., co bezsprzecznie wynika z zapisów § 11.1 umowy pożyczki z Banku Pekao S.A. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Tym samym, blokowane akcje Spółki A. S.A. w ilości 100.782.375 szt. nie mogły być zbywane w okresie obowiązywania umowy pożyczki, co dodatkowo potwierdzają salda rachunku prowadzonego przez CDM Pekao S.A.

Organ ponownie podkreślił, że przychód jaki podatnik uzyska ze sprzedaży papierów wartościowych, opodatkowany na podstawie art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może być pomniejszony jedynie o koszty wymienione w tym artykule, czyli o koszty ustalone na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 i art. 38b

tej ustawy, związane z nabyciem zbywanych papierów wartościowych. W konsekwencji wydatki w kwocie 7.320.827,35 zł nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów z tytułu nabycia papierów wartościowych, gdyż odsetki i prowizje od pożyczonych środków, które zostały przekazane na spłatę innych kredytów i pożyczek nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, ponieważ celem pozyskania tych środków nie było nabycie papierów wartościowych, a jedynie spłata zadłużenia z tytułu pożyczki zaciągniętej przez skarżącego od M. S. Corp. z siedzibą w N. Jorku na nabycie papierów wartościowych.

Konkludując organ stwierdził, że koszty związane ze spłatą pożyczki zaciągniętej w celu spłaty wcześniej zaciągniętego zobowiązania, przeznaczonego na zakup papierów wartościowych, nawet gdy dojdzie do zbycia tych papierów wartościowych, nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż celem pożyczki nie było nabycie tych papierów wartościowych, a jedynie spłata pożyczki przeznaczonej na ich nabycie.

W następnej kolejności organ odwoławczy odniósł się do kwestii zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 800.975,99 zł, stanowiącą odsetki zapłacone w 2009 r. od kredytu nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. zaciągniętego (w formie linii kredytowej w rachunku w kwocie 30.000.000,00 zł) na podstawie zawartej umowy z dnia [...] marca 2009 r. z Deutsche Bank PBC S.A. (numer umowy [...]). Organ wskazał, że wprawdzie w umowie kredytowej jako cel zaciągnięcia kredytu wskazane jest - finansowanie nabycia papierów wartościowych, to jednak z historii kredytowej do kredytu nr [...] wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. środki w wysokości 29.999.999,96 zł przeksięgowane zostały na rachunek kredytowy prowadzony do umowy kredytowej nr [...] tytułem spłaty kredytu nr [...]. Ponadto z historii kredytowej do kredytu nr [...] oraz z historii rachunku inwestycyjnego nr [...] wynika, że skarżący nie nabywał papierów wartościowych w 2009 r. ze środków pochodzących z niniejszego kredytu.

W konsekwencji w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że niniejszy kredyt nie został zaciągnięty w celu nabycia papierów wartościowych, a jedynie w celu spłacenia wcześniej zaciągniętych zobowiązań tj. kredytu nr [...]. Bezspornym jest zatem, że koszty kredytu w kwocie 800.975,99 zł, tj. stanowiące odsetki zapłacone w 2009r., nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż środki z kredytu, od którego naliczane są te odsetki nie zostały przeznaczone na nabycie papierów wartościowych, wobec czego nie mają związku z przychodami uzyskanymi w 2009 r. z odpłatnej sprzedaży papierów wartościowych.

W podobny sposób organ odniósł się do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów 2009 r. kwoty 804.730,01 zł stanowiącej odsetki zapłacone w 2009 r. z tytułu zawarcia umowy pożyczki lombardowej m [...] zaciągniętej na podstawie umowy zawartej w dniu [...] lipca 2009 r. z Deutsche Bank PBC S.A. Organ wskazał, że podobnie jak poprzednim przypadku pomimo, że w umowie pożyczki jako cel zaciągnięcia kredytu wskazane jest finansowanie nabycia papierów wartościowych, to z historii pożyczki m [...] wynika, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. przeksięgowane zostały środki w wysokości 30.000.000,00 zł na rachunek kredytowy prowadzony do umowy kredytowej m [...] (m umowy [...] tytułem spłaty kredytu.

Ponadto z historii pożyczki m [...] oraz z historii rachunku inwestycyjnego m 1229 wynika, że podatnik nie nabywał papierów wartościowych w 2009 r. ze środków pochodzących z tej pożyczki. W związku z tym, w opinii Dyrektora Izby Skarbowej bezspornym jest, że koszty pożyczki w kwocie 804.730,01 zł, tj. odsetki zapłacone w 2009 r., nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż środki z pożyczki, od której naliczane są wymienione odsetki nie zostały przeznaczone na nabycie papierów wartościowych, a sama pożyczka została zaciągnięta w celu spłacania wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Wobec tego, odsetki zapłacone w 2009r. nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie mają związku z przychodami z odpłatnej sprzedaży papierów wartościowych i nie mają związku z przychodami uzyskanymi w 2009 r.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie celem zaciągnięcia kredytów, których koszty odsetek zakwestionowano, jako nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, była spłata wcześniejszych zobowiązań, a nie nabycie akcji. W umowach dotyczących kredytu i pożyczki zaciągniętych w Deutsche Bank PBC S.A. tj. kredyt nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. i pożyczka lombardowa nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., od których odsetki zakwestionowano w niniejszej decyzji widnieją wprawdzie zapisy stanowiące, że zobowiązania te miały na celu finansowanie nabywania papierów wartościowych na Giełdzie Papierów Wartościowych. Jednakże z dołączonych historii kredytowych wynika, że całość środków pochodzących z tych zobowiązań została przeznaczona na spłatę wcześniejszych kredytów i pożyczek, a nie na nabycie papierów wartościowych.

Odnosząc się do przywołanych przez stronę wyroków sądów administracyjnych i interpretacji przepisów prawa podatkowego organ stwierdził, że odnoszą się one do odmiennego stanu faktycznego i prawnego, w tym ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz wiążą sąd i organ podatkowy jedynie w konkretnej indywidualnej sprawie, w której zostały wydane. Jednocześnie organ podkreślił, że wyroki sądów oraz interpretacje podatkowe nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa.

W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie:

1) art. 23 ust. 1 pkt 38b ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób

fizycznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż może on znaleźć zastosowanie w sytuacji, gdy kredyt bankowy został zaciągnięty w celu spłaty innego kredytu zaciągniętego na spłatę kredytu, który został zaciągnięty na zakup papierów wartościowych, podczas gdy reguluje on tylko kwestię, proporcjonalnego zaliczenia w koszty uzyskania przychodów wydatków na odsetki i prowizje od kredytu na nabycie papierów wartościowych, który został wykorzystany jedynie w części,

2) art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych poprzez błędną wykładnię tych przepisów i

nieuzasadnione przyjęcie, że wydatki poniesione na spłatę odsetek od kredytu

pożyczki przeznaczonych na spłatę (refinansowanie) uprzednio zaciągniętych

kredytów i pożyczek, z których środki posłużyły nabyciu papierów wartościowych, nie zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów ani w celu zachowania lub

zabezpieczenia źródła przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych, a w

konsekwencji nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.

W uzasadnieniu skarżący zakwestionował stanowisko organów, zgodnie z którym wydatki poniesione na spłatę odsetek od kredytu i pożyczki przeznaczonych na spłatę (refinansowanie) uprzednio zaciągniętych kredytów i pożyczek, z których środki posłużyły nabyciu papierów wartościowych i nie zostały poniesione w celu osiągnięcia

przychodów z tytułu zbycia papierów, nie mogą w konsekwencji stanowić kosztów uzyskania przychodów 2009 r. w łącznej wysokości 8.926.533,35 zł.

Natomiast co do pozostałych ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji, tj. dotyczących zaniżenia kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę 430.000,00 zł, stanowiącą zapłaconą w 2009 r. prowizję z tytułu zawarcia umów kredytowych na zakup papierów wartościowych, strona nie wniosła zastrzeżeń.

Skarżący powołując się na wykładnię historyczną i celowościową art. 23

ust. 1 pkt 38b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych twierdzi, że organ

podatkowy niewłaściwie zastosował ten przepis do rozliczenia w czasie kosztów uzyskania przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych, który to reguluje jedynie kwestię proporcjonalnego zaliczenia w koszty uzyskania przychodów wydatków na odsetki i prowizje od kredytu, który jedynie w części został wykorzystany na nabycie papierów wartościowych. Skoro zatem powołany przepis nie ma zastosowania do pożyczki i kredytu, jakie skarżący zaciągnął, to należy stwierdzić, że dla oceny, czy wydatki te są związane z zaciągniętym przez stronę kredytem (pożyczką) i mogą zostać uznane za koszt uzyskania przychodów należy się odwołać do treści art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Strona podkreśla, że kosztami uzyskania przychodów z tytułu zbycia papierów

wartościowych będą wydatki na nabycie tych papierów wartościowych, jak również wydatki związane z odsetkami i prowizjami od kredytów zaciągniętych na nabycie papierów wartościowych. Przy czym, za koszty uzyskania przychodów z tytułu nabycia papierów wartościowych muszą być uznane także wydatki związane z odsetkami i prowizjami od kredytów zaciągniętych w celu spłaty tych pierwszych kredytów. Jeśli bowiem kredytobiorca kredytu zaciągniętego na sfinansowanie papierów wartościowych dokonuje tzw. rolowania, czy też restrukturyzacji takiego kredytu np. w celu przedłużenia okresu finansowania zewnętrznego nabytych papierów, koszty z tym związane jak najbardziej pozostają w związku ze źródłem przychodów, jakim jest zbycie tych papierów. Koszty te można uznać za koszty pośrednie uzyskania przychodów, co znajduje uzasadnienie w treści art. 22 ust. 1 powołanej ustawy, który pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodu wydatku poniesionego w celu uzyskania przychodu, albo też w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Wszystkie te kryteria spełnia kredyt zaciągnięty w celu spłaty innego kredytu, który został zaciągnięty na zakup papierów wartościowych. Ten nowozaciągnięty kredyt zastąpi stary, spłacony kredyt i będzie on finansował w istocie koszty związane z posiadaniem papierów wartościowych, które następnie zostaną zbyte, przynosząc dochód. Jego charakter i istota ekonomiczna nie różni się zatem od pierwotnie zaciągniętego kredytu, bowiem będzie on nadal stanowił źródło finansowania posiadanych papierów wartościowych, których wzrost ceny na rynku ma przynieść podatnikowi dochód. Zatem kredyt ten musi być oceniany jako kredyt mający na celu zachowanie źródła przychodów, gdyby bowiem podatnik nie zaciągnął kredytu refinansowego, mając obowiązek spłaty poprzedniego kredytu, musiałby w celu jego spłaty zbyć posiadane papiery wartościowe, których nabycie zostało nim sfinansowane. Tym samym, w świetle art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sporne wydatki muszą zostać uznane za koszt uzyskania przychodów.

Dla poparcia swojej argumentacji skarżący przywołał szereg wyroków sądów administracyjnych.

Na zakończenie w celu wykazania wadliwości w rozumowaniu organu przywołał przykład kredytów konsolidacyjnych, które zastępują dwa lub więcej uprzednio zaciągnięte kredyty. Zgodnie z logiką organu, sam fakt zastąpienia kilku kredytów, których oprocentowanie mogło być prawidłowo zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, jednym, łącznym kredytem diametralnie zmienia charakter tego kredytu i kwalifikację podatkową odnośnie spłacanych odsetek. Z taką oceną skarżący się nie jednak nie zgadza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz.U. z 2014, poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ).

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Sąd do oceny prawnej sprawy, przyjął stan faktyczny ustalony w zaskarżonej decyzji, który uznaje za prawidłowy i umożliwiający jej rozstrzygnięcie.

Zasadniczy spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie uznały, stwierdzając, że kosztów w postaci odsetek związanych z obsługą kredytu refinansowego w kwocie 8.926.533,35 zł. nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Organy ustaliły, że podatnik z kredytu refinansowego spłacił w całości kredyt pierwotny. Środki z nowego kredytu uzyskanego w roku 2009 pomimo wskazania w umowie, że będą służyły zakupowi akcji w całości przeznaczył na spłatę poprzednich kredytów. Organy odmawiając podatnikowi uznania poniesionych kosztów związanych z obsługą ww. kredytu na potwierdzenie swych racji przytoczyły precyzyjnie przedstawioną historię umów :

Organy ustaliły, że zawyżono koszty uzyskania przychodu o następujące kwoty :

. 7.320.827,35 zł. z tytułu odsetek zapłaconych w 2009 r. od umowy pożyczki nr [...] zawartej [...] sierpnia 2008 z Bankiem PEKAO SA;

Ustalono, że bank udzielił pożyczki na okres od [...] sierpnia 2008 r. do [...] sierpnia 2009r. w kwocie 105 milionów złotych, (stanowiącej równowartość nie więcej niż 45 milionów dolarów USD). Z postanowienia zawartego w § 3 ww. umowy wynikało, że celem zaciągnięcia tej pożyczki była całkowita spłata zadłużenia z tytułu kredytu zaciągniętego w dniu [...] sierpnia 2007r. od M. S. Corpor. Postanowiono również, że wypłata tej pożyczki nastąpi bezpośrednim przelewem na rachunek M. S. Corp.

Organy ustaliły, że w badanym roku 2009 skarżący nie dokonywał operacji za pośrednictwem rachunku inwestycyjnego prowadzonego w CDM PEKAO SA, gdzie zdeponowano należące do strony akcje i że nie zbywał w tym roku żadnych papierów wartościowych objętych blokadą w CDM PEKAO SA, gdyż akcje te były prawnym zabezpieczeniem spłaty pożyczki (zastaw zwykły z datą pewną).

Zdaniem organu wydatki w kwocie 7.320.827,35 zł. poniesione w 2009 roku są związane ze spłatą pożyczki, która posłużyła spłacie wcześniejszego zobowiązania ze środków, za które zostały nabyte akcje Spółki A. SA.

Z powyższego stanu faktycznego, zdaniem Sądu, jednoznacznie wynika, że kwota 7.320.827,35 zł., stanowiąca odsetki od pożyczki udzielonej przez Bank PEKAO SA nie stanowi kosztów uzyskania przychodów roku 2009 - ponieważ pożyczka której dotyczy, nie została przeznaczona na nabycie papierów wartościowych.

W opinii Sądu środki służące spłacie jednego zobowiązania drugim nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów ponieważ celem ich pozyskania nie było nabycie papierów wartościowych.

Zatem organy podatkowe zasadnie uznały, że środki te były przeznaczone na spłatę wcześniejszej pożyczki, a nie nabyciu papierów wartościowych. To oznacza, że nie można mówić w tej sytuacji o uzyskaniu przychodu przez skarżącego. Podkreślenia wymaga to, że zakupione akcje spółki A. w ilości 100.782,375 stanowiły zabezpieczenie dla pożyczkodawcy, gdyż zastrzeżono, że nie mogły być zbywane w okresie obowiązywania pożyczki, co potwierdziło saldo w CDM PEKAO SA.

Kolejna sporna kwota to 800.975,99 zł. stanowiąca odsetki zapłacone w rok 2009 od kredytu nr [...] zaciągniętego w oparciu o umowę z [...] marca 2009r. z Deutsche BANK PBC SA. Organy ustaliły, że ww. Bank udzielił stronie kredytu w kwocie 30 milionów zł. na okres od [...] marca 2009 do [...] marca 2010 r. Według treści umowy kredyt ten miał być przeznaczony na zakup akcji w publicznym obrocie i akcji notowanych na GPW za pośrednictwem rachunku inwestycyjnego strony.

Podkreślenia wymaga fakt, że i tym razem, co wynika z historii kredytowej, w dniu [...] marca 2009 środki te w wysokości 29.999.999,96 zł. zostały przeksięgowane na rachunek kredytowy umowy [...] tytułem spłaty ww. kredytu. Nadto z rachunku nr [...] wynika, że w roku 2009 skarżący nie nabywał papierów wartościowych ze środków z tego kredytu.

Kolejna kwota to 804.730,01 zł., która stanowi odsetki zapłacone w roku 2009

z tytułu umowy lombardowej z [...] lipca 2009 r. zawartą przez skarżącego z Deutsche Bank PBC SA. Na podstawie ww. umowy skarżącemu udzielono pożyczki w wysokości 30 milionów na okres do [...] lipca 2010 r. Według umowy celem udzielonego kredytu miał być zakup papierów wartościowych. Pomimo tego zapisu kredyt ten również przeznaczono na spłatę kredytu, co wynika z historii pożyczki, gdyż w dniu [...] sierpnia 2009 roku przeksięgowano tę kwotę w wysokości 30 milionów zł. na rachunek

[...] nr umowy [...] tytułem spłaty kredytu. Organy także w tym przypadku sprawdziły, że skarżący w roku 2009 nie nabywał z tego rachunku papierów wartościowych ( historia rachunku nr [...] ).

W opinii Sądu należy zgodzić się z organem, że przepisy art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38 b należy rozpatrywać łącznie, czyli uwzględniać jaka część uzyskanego kredytu została przeznaczona na nabycie papierów wartościowych. Liczy się cel i faktyczne wykorzystanie kredytu. Jak ustalono celem powyższych kredytów i pożyczek była splata wcześniejszych kredytów, co wyraźnie wynika z historii umów kredytowych i wskazuje, że całość środków pochodzących z tych umów ( a nie w proporcji) była przeznaczona nie na nabycie papierów wartościowych a na spłatę wcześniejszych kredytów.

Należy wskazać, że poniesione wydatki na cele wskazane w zacytowanych przepisach tj. wydatki na nabycie akcji stanowią koszt uzyskania przychodu jedynie wówczas gdy podatnik uzyska przychód w przypadku odpłatnego zbycia tych papierów wartościowych. Wskazane przepisy wskazują na bezpośredni związek poniesienia wydatku z uzyskaniem konkretnego przychodu. To oznacza, że samo poniesienie wydatków związanych z obsługą kredytu bez uzyskania przychodu jak w niniejszej sprawie w stosunku do ww. umów, nie może powodować uznania tego wydatku za koszt uzyskania przychodu zważywszy na fakt, że przedmiotowe kredyty czy pożyczki wbrew zapisom umów nie służyły stronie do nabycia papierów wartościowych a jedynie spłacie wcześniejszych kredytów. Należy tu wskazać, że z treści art. 30 b ust. 2 pkt 1 oraz z art. 23 ust. 1 pkt 38, w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38b cyt. ustawy o podatku od osób fizycznych wynika, że koszty związane z objęciem lub nabyciem papierów wartościowych, potrącane są dopiero na dzień odpłatnego zbycia tych papierów wartościowych. Zatem należy zgodzić się z organem, że wydatki strony w kwocie 7.320.827,35 zł. związane z obsługą pożyczek zaciągniętych w celu spłaty wcześniejszych zobowiązań wobec banków, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w roku 2009.

W związku z tym w opinii Sądu organy zasadnie uznały, że strata podatkowa za rok 2009 wynosi 4.415,951,26 złotych.

Odsetki, których odliczenia domagał się skarżący nie były bezpośrednio ani pośrednio związane z nabyciem papierów wartościowych. Zostały poniesione w związku ze spłatą wcześniejszych kredytów i pożyczek, co oznacza, że nie mogły być uznane za koszty uzyskania przychodów roku 2009.

W opinii Sądu skoro nie było nabycia papierów wartościowych co zostało potwierdzone historią kredytową każdej z wymienionych pożyczek to nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kosztów obsługi kredytu refinansowego.

Skarżący w skardze wskazuje, że należy w sprawie zastosować przepisy art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazując, że poniósł koszty w celu osiągnięcia przychodów lub ich zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów. Istotnie w myśl art. 22 ust. 1 cyt. ustawy kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 cyt. ustawy. Aby wydatek zakwalifikować do kosztów uzyskania przychodu wydatek ten powinien spełniać 3 przesłanki. Po pierwsze musi być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. Po drugie nie może być wymieniony w art. 23 ww. ustawy. Po trzecie musi być należycie udokumentowany.

Należy wskazać, że ocena każdego wydatku musi być przeprowadzona indywidualnie z uwzględnieniem źródła przychodu.

Skoro zakwestionowane wydatki tj. od pożyczek, które posłużyły jedynie spłacie wcześniejszych zobowiązań strony wobec innych banków nie spowodowały uzyskania przychodu przez stronę w badanym roku to organy zasadnie uznały, że koszty te nie zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu z tytułu zbycia papierów wartościowych.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.