Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1013/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 47 ust. 1 i 2, art 10 ust. 1, art 9 ust. 2, art 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art 68
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...] Wojewoda P] - po rozpatrzeniu odwołania A. A. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] orzekającej o anulowaniu czynności materialno – technicznej jego zameldowania na pobyt stały w R. przy ul. Grunwaldzkiej 24/2 - utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l kpa w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, ze zm).

Z jej uzasadnienia i akt postępowania wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Prezydenta Miasta R. orzekł o wymeldowaniu A. A. z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem z uwagi na jego nie zamieszkiwanie tamże.

Decyzja ta w następstwie odwołania A. A. została uchylona decyzją Wojewody P. z dnia [...] marca 2004r. nr [...], z uwagi na naruszenie przepisu art. 10 kpa a w szczególności niewykazanie właściwej reprezentacji wnioskodawczyni , jak również nieuzasadnioną zmianę przedmiotu rozstrzygnięcia na wymeldowanie, podczas gdy postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji dotyczyło anulowania czynności materialno- technicznej zameldowania.

Po przeprowadzeniu postępowania ponownego Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej zameldowania A. A. na pobyt stały w R. przy ul. Grunwaldzkiej 24/2.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że spełnione zostały przesłanki anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania osoby na pobyt stały określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem A. A. nie zamieszkiwał w lokalu, w którym został zameldowany. Przeciwnie mieszkanie to było podnajmowane a on sam zamieszkiwał w lokalu przy ul. K..

Od decyzji tej odwołanie do Wojewody P. złożył A. A. zarzucając , iż nie posiada ona, poza wskazaniem art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uzasadnienia prawnego, nie wskazuje dlaczego organ dał wiarę zeznaniom pełnomocnika wnioskodawczyni a poza tym posiada nieczytelny podpis, co czyni wątpliwym , czy istotnie jest to decyzja w rozumieniu kpa. Zaznaczył, że organ I instancji nie wziął pod uwagę, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 1 lipca 2004r. sygn. akt IC 896/03 przyznano mu ochronę osiadania lokalu, w którym jest zameldowany. Zakwestionował też okoliczność, iż protokół rozprawy sporządzany był pod dyktando strony przeciwnej, co istotnie ogrniczalo mu możliwość wypowiedzi.

Wojewoda P. tym razem nie uwzględnił odwołania i decyzją , opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej motywach podniósł, że przesłanką warunkującą zameldowanie osoby na pobyt stały jest zamieszkiwanie w danej miejscowości pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. l ustawy). Osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia (art. 10 ust. l ustawy).

Właściciel, współwłaściciel, najemca lokalu zobowiązany jest potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały (art. 29 ust. l ustawy).

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego (II AZP 6/61) wadliwe zameldowanie winno być anulowane decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z zebranego przez organ I instancji w sprawie materiału dowodowego wynika, iż A. A. został zameldowany na pobyt stały w lokalu w R. przy ul. G. 24/2 w dniu 14 sierpnia 1996 r.

Zdaniem organu odwoławczego przesłanki zameldowania odwołującego nie zostały spełnione.

W dniu zameldowania, tj. 14 sierpnia 1996 r. odwołujący nie przebywał w lokalu w R. przy ul. Grunwaldzkiej 24/2, co oznacza, że po jego stronie nie wystąpił obowiązek meldunkowy określony w art. l0 ust. l ustawy.

Okoliczność nie zamieszkiwania w nim potwierdził sam odwołujący w protokole z rozprawy administracyjnej z dnia 12 maja 2004 r., w trakcie której zeznał, że "w spornym lokalu w ogóle nie zamieszkał, ani w dniu zameldowania tj. 14 sierpnia 1996 r., ani później". Wnioskodawczyni E. S. działająca przez pełnomocnika M.O. swoimi zeznaniami także potwierdza ów fakt. Również słuchani w sprawie świadkowie, a w szczególności świadek Z. G. zamieszkała przy ul. Grunwaldzkiej 24/1 zgłoszona przez odwołującego zeznała, iż nie zamieszkał on nigdy w lokalu. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że zameldowanie odwołującego w spornym lokalu w R. przy ul. Grunwaldzkiej 24/2 było wadliwe. Oznaczało to po stronie organu meldunkowego obowiązek anulowania w trybie art. 47 ust. 2 wadliwej czynności materialno-techniczną zameldowania go w tym lokalu.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione.

Postępowanie administracyjne w sprawie dotyczy jedynie sprawy meldunkowej, mającej z natury rzeczy charakter czysto rejestracyjny. Utrzymywanie zameldowania A. A. w lokalu byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, co nie jest zgodne z przepisami ustawy.

Wprawdzie odwołujący przedłożył nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 1.07.2004 r. sygn. akt IC 896/03 o ochronę posiadania spornego lokalu, jednak wyrok ten nie ma znaczenia przy anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały, bowiem dla oceny wadliwości zameldowania istotny był stan prawny i faktyczny, jaki istniał w dniu w dniu zameldowania i wydania decyzji. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem NSA ustalenia poczynione w innych postępowaniach, w tym także przed sądem cywilnym mogą być dopuszczone jako dowód w sprawie, nie są jednak wiążące dla organu rozstrzygającego w sprawie administracyjnej (SA/Rz 442/95).

Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż anulowanie zameldowania na pobyt stały nie zamyka drogi stronie do ponownego w nim zameldowania się, po uprzednim zamieszkaniu w nim.

Nie można również zgodzić się z zarzutem, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 107 kpa, gdyż zdaniem organu odwoławczego wspomniana decyzja spełnia wszystkie wymogi decyzji administracyjnej określone w tym przepisie.

Zarzut, iż uzasadnienie decyzji oparte jest tylko na zeznaniach jednej strony jest niezrozumiały w sytuacji, gdy strona była zawiadamiana w trybie art. 10 k.p.a. o wszystkich podejmowanych czynnościach procesowych przed organem instancji i brała w nich udział oraz sama składała do protokołu zeznania.

Skargę na tę decyzję, nazwaną odwołaniem złożył A. A. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Zarzucił, że w lokalu zamieszkiwał, opłacał go i remontował. Został w nim zameldowany w dniu 14 sierpnia 1996r. za zgodą konkubiny E. A. Wprawdzie, istotnie zeznał przed organem I instancji, że nie mieszkał w nim w chwili zameldowania, ani później ale miał na myśli okoliczność , iż wprowadził się doń w jakiś czas po zameldowaniu, sprowadzając tam swoje rzeczy. Świadkowie, którzy przeczą jego zamieszkiwaniu, w tym E. G.kłamią , bowiem to ona zawieszała w tym lokalu swoje firanki. Mieszkanie malował mu J.Sz. z synem, co potwierdził na rozprawie sądowej. Nikt z rodziny E. S. , która wyjechała do USA nie interesował się do roku 2003r. spornym lokalem. On sam przebywał w lokalu przy ulicy K., bo za zgodą E. S. opiekował się domem jej dzieci też przebywających w USA.

Do skargi dołączył kserokopię wspomnianego wcześniej wyroku bez klauzuli prawomocności, karty informacyjne z leczenia szpitalnego, kserokopię umowy zawartej z E. S. dotyczącej wynajmu przez skarżącego lokalu przy ul. Klonowej 10 wybudowanego z jego własnych materiałów zwierającą klauzulę, że w razie jej niedotrzymania przez E. S. otrzyma on zwrot kosztów remontu i materiałów, zaś jeśli zerwie ją skarżący, ani on ani jego żoną i dzieci nie będą " robić żadnych roszczeń do majątku", kserokopię upoważnienia dla skarżącego udzielonego przez E. S. do jej mieszkania przy ul,. Klonowej, do dyspozycji i podłączenia gazu w tym budynku a także kserokopię upoważnienia do załączenia w budynku przy ul. Klonowej nowego telefonu z jej przydziału.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie z przyczyn , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji . Podkreślił, że dla oceny legalności zameldowania bez znaczenia są okoliczności powstałe po fakcie dokonania meldunku, na które powołuje się skarżący.

M. O. działająca imieniem uczestniczki E. S. w piśmie procesowym wniosła o oddalenie skargi i przedłożyła do akt kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 5 listopada 2004r. I Ca 4777/04 zmieniającego wyrok, na który powoływał się skarżący i oddalającego jego powództwo o ochronę posiadania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2 ). Oznacza to, że Sąd bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa, pomijając inne względy, w tym wymogi celowości , gospodarności, czy słuszności.

Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) , zwanej dalej P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1).

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobligowany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że choć postępowanie organu I instancji ją poprzedzające prowadzone było niezbyt udolnie ( zmiana przedmiotu postępowania, niewyjaśnienie kwestii uprawnień do reprezentacji wnioskodawczyni) i przewlekle (1 rok i 4 miesiące), decyzja w nim ostatecznie podjęta nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 P.p.s.a.

Orzeka ona o anulowaniu czynności materialno- technicznej zameldowania skarżącego na pobyt stały w R. przy ulicy Grunwaldzkiej nr 24/2.

W sprawie jest niesporne, że skarżący został zameldowany w tym lokalu w dniu 14 sierpnia 1996r., za zgodą uczestniczki E.S.

Instytucja zameldowania podlega uregulowaniom ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. z 2001r. nr 87, poz. 960, ze zm. – ostatnia zmiana na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dz.U. z 2004r., nr 93, poz.887).

Ustawa ta nakłada na obywateli obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Obowiązek ów służy państwowym celom ewidencyjnym umożliwiając prawidłowe wykonywanie przez organy publiczne ich funkcji, jako że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych co do miejsca pobytu ( adresie ) służy także interesowi obywateli (np. poszukiwanie spadkobierców ) oraz ochronie praw osób trzecich (np. poszukiwanie dłużników).

Aby cele te mogły być zrealizowane zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie może służyć fikcji meldunkowej, tj. odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkanianie danej osoby.

Zameldowanie i wymeldowanie co do zasady są czynnościami materialno- technicznymi dokonywanymi przez organ administracji publicznej prowadzący ewidencję ludności na podstawie zgłoszenia (art. 47 ust.1). Dopiero, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania orzeka tenże organ w drodze decyzji (art. 47 ust. 2). Gdy wątpliwości te ujawnią się po dokonaniu zameldowania organ ewidencyjny prowadzi w oparciu o ten sam przepis, z urzędu lub na wniosek podmiotu mającego w tym interes prawny, postępowanie w przedmiocie legalności dokonanej czynności zameldowania, które w razie stwierdzenia, iż czynność ta dotknięta jest istotną wadą, prowadzi do wydania decyzji o uchyleniu ( anulowaniu) skutków tej czynności (patrz: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 1991 r. III AZP 6/91 – pul. OSP Nr 9, poz. 194 z 1992 r., wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2001 II SA/Gd 523/00 System Komputerowy Orzecznictwa "LEX" Nr 7610)

Obowiązek zameldowania na pobyt stały lub czasowy obciąża osobę, która przebywa w danej miejscowości pod wskazanym adresem dłużej, niż trzy doby

( art. 10 ust.1 ustawy).

Sposób realizacji tego obowiązku ulegał na przestrzeni jej obowiązywania różnorakim modyfikacjom, między innymi takim , które zmieniały rejestracyjny charakter zameldowania. Dotyczyło to art. 9 ust. 2 ustawy, w którym z dniem

1 lipca 1984 r. wprowadzono wymóg przedstawienia przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu ).Przepis ten w takim właśnie brzmieniu obowiązywał w dacie zameldowania skarżącego. Na jego tle powstały kontrowersje w orzecznictwie, odnośnie uprawnień organu prowadzącego ewidencję ludności do badania tego uprawnienia w przypadku, gdy w sprawie istnieje spór cywilnoprawny - rozstrzygnięte uchwałą SN z 11 lutego 1993 r. sygn. III AZP 28/92 OSNC z 1993 r NR 7-8 poz. 117 , podług której kompetencje organu meldunkowego w takim przypadku nie rozciągały się na problematykę ustalenia uprawnienia, którego dotyczy wspomniane w art. 9 ust 2 ustawy potwierdzenie

Ostatecznie kontrowersje te wyeliminował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, OTK –A 2002/3/34, który stwierdził, iż przepis art. 9 ust. 2 ustawy jest niezgodny z art. 52 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, co oznacza, że utracił moc z dniem ogłoszenia tego wyroku, tj. z dniem 19 czerwca 2002 r. ( Dz. U. Nr 78, poz. 716 ).

W następstwie tego wyroku doszło zatem do przywrócenia zameldowaniu jego pierwotnego (rejestracyjnego) charakteru, ograniczającego się w przypadku zameldowania na pobyt stały do potwierdzenia okoliczności przewidzianych w art. 6 ust. 1 ustawy, tj. zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania.

Utrata mocy przez przepis art. 9 ust. 2 ma dla sprawy ten skutek , że ocena zgodności z prawem czynności zameldowania skarżącego na pobyt stały sprowadza się do ustalenia, czy w dacie dokonywania tej czynności spełniona była po jego stronie przesłanka zamieszkiwania w lokalu przy ul. Grunwaldzkiej z zamiarem stałego tam pobytu. Pojecie pobytu stałego zdefiniowane jest, jak już wspomniano w art. 6 ustawy, który w ust. 1 określa go jako zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ocena zamiaru stałego przebywania nie może się przy tym ograniczać do przesłanki subiektywnej ( wola wewnętrzna osoby , która ma być zameldowana), muszą mu bowiem towarzyszyć okoliczności obiektywne (tj. możliwość zamieszkiwania w nim i stworzenie w danym lokalu centrum życiowego).

Nie zamieszkiwanie w lokalu w dacie zameldowania , jak również przebywanie w nim ale bez zamiaru stałego pobytu przesądza o wadliwości dokonanej w takich warunkach czynności zameldowania

W sprawie, organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący w dacie zameldowania nie zamieszkiwał w lokalu, w którym został zameldowany. Okoliczność ta została potwierdzona przez wnioskodawczynię, jej pełnomocniczkę M. O., Z. G., W. S., B. G. i Z. D.

Potwierdził ją także, co podkreśla zaskarżona decyzja sam skarżący, na rozprawie administracyjnej w dniu 12 maja 2004r. Wprawdzie odmówił on podpisania protokołu tej rozprawy, nie podając przyczyny a przy zapoznawaniu się z materiałami sprawy oświadczył, że okoliczność zamieszkiwania w czasie zameldowania nie ma dlań żadnego znaczenia i także odmówił podpisania protokołu tej czynności, jednak brak podpisu na protokole nie pozbawia czynności w nim utrwalonej waloru dowodowego.

Przepis art. 68 kpa precyzujący wymogi, jakim powinien odpowiadać protokół utrwalający przebieg czynności w postępowaniu administracyjnym ustanawia wymóg omówienia odmowy podpisu. Wymóg ów został we wspomnianych protokołach zachowany. Ustawodawca natomiast nie pozbawił protokołu nie podpisanego waloru dowodowego.

Zauważyć przy tym wypadnie, że na rozprawie sądowej, skarżący oświadczył, że wynajmował lokal, w którym był zameldowany, jak również, że do czasu wyjazdu uczestniczki E. S. do USA, co miało miejsce w roku 1997 (a więc już po zameldowaniu przy ul. Grunwaldzkiej) zamieszkiwał z nią przy ul. Klonowej, bo ona chciała tam mieszkać. Ta okoliczność znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka Z. N. złożonych w postępowaniu administracyjnym.

Dowód z wyroku sądowego, na który powoływał się skarżący jest bez znaczenia dla oceny kwestii jego zamieszkiwania w lokalu przy ul. Grunwaldzkiej, choćby z tej przyczyny, że wyrok ten został uchylony a powództwo skarżącego ochronę posiadania tego lokalu oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 5 listopada 2004r. sygn. akt. I Ca 477/04.

Podnoszone przez skarżącego okoliczności, że zarządzał on lokalem w którym był zameldowany , opłacał go , remontował i wynajmował nie są wystarczające - w świetle przedstawionych wyżej przepisów ustawy - do uznania , iż spełniał przewidziane nimi przesłanki zameldowania a zatem i do uznania, że jego zameldowanie odpowiadało prawu.

Kwestia rozliczeń między skarżącym a uczestniczką i jej rodziną pozostaje - z przyczyn wskazanych na wstępie rozważań Sądu - poza jego oceną. Roszczenia tego rodzaju mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed właściwym sądem powszechnym.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.