Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 564/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7,9,10,75,77,80,107,140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi B.W. i T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących B.W. i T.W. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lutego 2013 r., znak [....] , wydaną na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednol. Dz.U. 2012, poz. 145) oraz art.138 § 1 pkt. 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B.W. i T.W. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 grudnia 2012 r., znak [....] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na następujące okoliczności.

Decyzją z dnia 19 grudnia 2012 r., znak [....] . Prezydent Miasta K. odmówił nakazania J.B. , właścicielce działki nr [....] , obr. [....] w K. , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Od przedmiotowej decyzji skarżący wnieśli w terminie odwołanie, wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a także zarzucając naruszenie norm prawa procesowego i materialnego.

Regulacja zawarta w art. 29 ustawy Prawo wodne (zwanej dalej "ustawą"), odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Zgodnie z ustępem 1 tego artykułu, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może :1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Dodatkowo, w myśl art. 29 ust.2 ustawy, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust.3 ustawy) ..

Z treści przytoczonego przepisów wynika jednoznacznie, iż nałożenie obowiązku przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Nadto, cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło już do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Innymi słowy nawet w przypadku stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie w ramach postępowania, przy braku stwierdzenia wyrządzenia szkody z tego faktu wynikającej, organ winien wydać decyzję o odmowie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom.

Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe, gdy organ administracji publicznej - zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej - podejmie niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Jednocześnie art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na ten organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co więcej, organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 k.p.a., jest zobowiązany do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji uczynił zadość wyżej wskazanym obowiązkom. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że Prezydent Miasta K. przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. W aktach sprawy znajduje się między innymi protokół z oględzin dokonanych dnia 18 marca 2011 r. w związku z prowadzoną sprawą o sygnaturze [....] , dotyczącą tych samych nieruchomości. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono zaś następujący stan faktyczny, nie kwestionowany przez strony postępowania.

Wzdłuż granicy działek [....] i [....] zlokalizowany jest mur oporowy, wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na murze oporowym od strony działki nr [....] widoczne są zacieki. W rogu działki nr [....] zlokalizowana jest studzienka chłonna wód opadowych. Woda z rynien na działce nr [....] wyprowadzona jest na teren zielony. Spadek terenu działki nr [....] kształtuje się w kierunku studzienki chłonnej. Poziom działki skarżących został średnio podniesiony o ok. 70 - 80 cm.

Na podstawie wskazanego wyżej materiału Kolegium stwierdziło, że zagospodarowanie wód opadowych na działce nr [....] nie wpływa szkodliwie na działkę nr [....] . Wykonanie muru oporowego przez samych skarżących na swojej działce, oraz podniesienie poziomu tej działki, uniemożliwia wpływ wód powierzchniowych z działki nr [....] na teren przedmiotowej działki. Z kolei w przypadku rozsączenia wody ze studzienki chłonnej, wody te będą spływały w kierunku południowo— wschodnim (zgodnie z dokumentacją geotechniczną), a nie w kierunku działki skarżących. Należy się również zgodzić z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, że zacieki na murze oporowym od strony działki [....] są wynikiem spływu wody powierzchniowej z terenu tej działki wzdłuż tego muru.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że nie doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Podniesienie terenu działki skarżących uniemożliwia spływanie wód opadowych z działki nr [....] na działkę nr [....] . Tym samym, w analizowanej sprawie, nie istnieją podstawy do nakazania właścicielowi nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Kolegium przyjęło ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji za swoje.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 lutego 2013 r., znak [....] , B.W. i T.W. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji , a także zasądzenia kosztów postępowania.

Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to - art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 12§1, 75, 77§1 i 80, 84§1 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez :

- utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Prezydenta Miasta K. , a w szczególności przyjęcie przez organ odwoławczy za własne ustalenia organu pierwszej instancji, które dokonane zostały z naruszeniem powołanych przepisów postępowania administracyjnego, skutkującym niewyczerpującą oraz niepoprzedzoną należycie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym analizą stanu faktycznego sprawy,

- dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przez co organ odwoławczy usankcjonował wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji,

- dokonane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej w wyniku uznanej za wiodącą zasadę szybkości postępowania, przyjęcie za wystarczający materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podczas gdy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumentację zalegającą w aktach innej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do odstąpienia od oględzin spornych nieruchomości,

- wadliwe uznanie, iż dla potrzeb niniejszej sprawy zebrany materiał dowodowy nie był kwestionowany przez strony.

Skarżący zarzucali też naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, poprzez jego niezastosowanie i w wyniku wadliwych ustaleń faktycznych (a w zasadzie ich braku) błędne uznanie, że właściciel działki ewidencyjnej nr [....] nie dokonał zmiany stanu wody na gruncie, co powoduje min. odprowadzania wód na grunty sąsiednie, tj. działkę ewidencyjną nr [....] i szkodę na tej działce.

W uzasadnieniu powyższego skarżący wskazywali, że nie zgadzają się w treścią zaskarżonej decyzji, bowiem organ odwoławczy w zasadzie ograniczył uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia do przytoczenia przepisów prawa tak materialnego, jak i postępowania administracyjnego, jednakże bez szczegółowego odniesienia ich treści do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Nadto organ odwoławczy pomimo szeregu zarzutów stawianych decyzji organu pierwszej instancji nie wyjaśnił motywów swojego rozstrzygnięcia ograniczając się w zasadzie do przyjęcia za własne ustaleń Prezydenta Miasta K..

Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na skutek zawiadomienia skarżących, którzy zgłosili naruszenie stosunków wodnych na gruncie, polegające na odprowadzaniu przez właściciela nieruchomości położonej w K. , oznaczonej jako działka nr [....] , obr. [....] , J.B. wód na grunty sąsiednie, tj. działkę ewidencyjną numer [....] - będącą własnością P.P. , oraz działkę nr. [....] , ze szkodą dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] . Istota postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie sprowadzała się do konieczności przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w celu rozważenia zastosowania normy prawa materialnego wynikającej z dyspozycji art. 29 ustawy - Prawo wodne. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w warunkach wymaganych przez przepisy postępowania administracyjnego, a jedynie odwołał się do dokumentacji i ustaleń zgromadzonych w innym postępowaniu (.....), które to czynności dokonane zostały w okresie znacznie poprzedzającym złożenie zawiadomienia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia poprzestał jedynie na potwierdzeniu zasadności decyzji organu pierwszej instancji, w zasadzie bez zaprezentowania jakiegokolwiek własnego stanowiska, a przynajmniej odniesienia się do stawianych przez skarżących zarzutów.

Skarżący w toku postępowania wyraźnie naprowadzali na bogate orzecznictwo w myśl którego, w celu wyjaśnienia czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie zasadne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Organy obu instancji uznały nie tylko, iż w sprawie nie występuje konieczność wykorzystania wiadomości specjalnych (wystarcza sama wiedza pracownika organu), ale że będne jest również przeprowadzenia oględzin nieruchomości dla ustalenia stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania decyzji.

Ponadto, w postępowaniu są nieścisłości w analizie stanu faktycznego poprzez wadliwie zapisywane stanowiska organu. W szczególności, w protokole oceny faktycznej terenu stwierdzono, że cały teren działki nr [....] jest nachylony do studzienki chłonnej, która jest najniższym punktem geodezyjnym działki nr [....] . Natomiast w decyzji organu zupełnie pominięto ten kluczowy fakt. Uznano bowiem, że studzienka, która ewidentnie oddziałuje na działkę skarżących , odbiera wodę tylko z niewielkiego fragmentu działki, a nie z całej działki nr [....] . To zaś poprzez podmakanie i zabagnianie działki nr [....] , powoduje jednocześnie zalewanie działek sąsiednich, w tym ulicę [....] . Jest to podanie nieprawdy w decyzji organu i powinno być kluczowe w tym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisk wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka J.B. wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi ( tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Podstawą do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego jest między innymi stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec skuteczności podnoszonych w niej zarzutów.

Stosownie do art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131).

W odniesieniu do postępowania dowodowego należy dalej wskazać, że zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdanie 2 tego artykułu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z art. 77 § 2 k.p.a. wynika, że w kwestii dowodów organ administracji publicznej rozstrzyga postanowieniem. W szczególności, należy zgodzić się z prezentowanym w doktrynie poglądem, zgodnie z którym odmowa dopuszczenia wnioskowanego dowodu powinna mieć formę postanowienia (tak C. Martysz i G. Łaszczyca - komentarz do art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex Omega 2010).

Wszystkie powołane przepisy, w myśl art. 140 k.p.a., znajdują zastosowanie przed organem odwoławczym. Postępowanie administracyjne cechuje się pełną dwuinstancyjnością (art. 15, art. 136 , art. 138 k.p.a.), co oznacza kompetencję organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie, w całości, oraz do jej rozstrzygnięcia co do istoty. Na organie drugiej instancji ciąży zatem obowiązek nie tylko zebrania materiału uzupełniającego, ale i wszechstronnego rozpatrzenia wszelkich dowodów odrębnie i w ich całokształcie.

Postępowanie organów administracji publicznej w niniejszej sprawie nie czyni zadość wszystkim wymienionym przepisom.

I tak we wniosku z dnia 19 września 2012r., wszczynającym postępowanie, B.W. i T.W. twierdzili, że J.B. naruszyła stosunki wodne na gruncie odprowadzając ze swojej działki nr [....] w obrębie [....] wody na grunty sąsiednie. Zdaniem wnioskodawców, odprowadzenie wód następowało na działki sąsiednie nr [....] i [....] , ale powodowało również szkody na należącej do nich działce nr [....] . B.W. i T.W. wskazali, że na działce J.B. znajduje się nielegalna studzienka chłonna wód opadowych. Wody opadowe przelewają się na działkę [....] , z uwagi na co zalewana jest również działka wnioskodawców. We wniosku wskazano ponadto, że taki sposób odprowadzania wód opadowych nie tylko niszczy mur oporowy na działce nr [....] , ale nadto grozi powstaniem na niej "terenu bagiennego". Co istotne, wnioskodawcy domagali się przeprowadzenia dowodu z całości akt postępowania administracyjnego, prowadzonego w innej sprawie, wskazując jej znak. To właśnie w tych aktach miały się znajdować istotne dowody, w tym protokół rozprawy, która odbyła się na działce nr [....] . W odwołaniu wskazali dodatkowo na negatywne skutki opisanego stanu rzeczy w przypadku rozbiórki znajdującego się na ich działce muru porowego.

Analiza akt niniejszego postępowania wskazuje, że organ pierwszej instancji w żaden formalny sposób nie odniósł się do tak sformułowanego wniosku dowodowego, w szczególności zaś nie wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Jednocześnie można stwierdzić, że jeżeli nawet wniosek B.W. i T.W. został uwzględniony, to jedynie częściowo. Prezydent Miasta K. włączył bowiem do materiału dowodowego kopię mapy pomocniczej ze stanem na 1995r., odpis odręcznie sporządzonego protokołu z rozprawy z dnia [....] 2011r. (nb. nieczytelny; kopię tego protokołu w wersji maszynopisu dołączono wcześniej do wniosku), odpis pochodzącego z zawnioskowanych akt pisma .z dołączonymi do niego zdjęciami, odpis pisma J.B. z dnia 25 marca 2011r. wraz z kopią wyroku sygn. akt II SA/Kr 387/10 i kopią dokumentacji geotechnicznej budynku, wykonanej dla T.W. w roku 2001, odpis decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [....] z dnia 13 kwietnia 2011r., nakazującej B.W. i T.W. rozbiórkę muru oporowego oraz odpis wyroku sygn. akt II SA/Kr 1426/11 ( niekompletny). Należy zatem uznać, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił w całości wniosku dowodowego stron, a jedynie wybrał w sposób dowolny część dokumentów z akt sprawy znak [....] ., czym naruszył kilka przepisów k.p.a. Wbrew obowiązkowi, wynikającemu z art. 75 w zw. z art. 77 § 2 k.p.a. nie wydał postanowienia bowiem postanowienia o odmowie dopuszczenia wnioskowanego dowodu. Co więcej, naruszył również art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ pominięcie wnioskowanego dowodu z całości akt sprawy znak [....] nie zostało uzasadnione z punktu widzenia treści art. 75 k.p.a. W tej sytuacji nie można stwierdzić, czy dopuszczenie dowodu z całości akt (z wszystkich dokumentów w nich się znajdujących) nie mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w sposób dostateczny, tym bardziej że zgromadzony w sprawie niniejszej wybiórczo materiał dowodowy jest niekompletny i nie pozwala na poczynienie kompletnych, trafnych ustaleń.

Istotne jest również to, że po zebraniu takiego materiału dowodowego Prezydent Miasta K. w dniu 15 października 2012r. wystosował do stron dwa zawiadomienia. Pierwsze z nich (k. 52 akt administracyjnych) informowało o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie i zawierało pouczenie o sposobie doręczania pism w postępowaniu (art. 40 k.p.a.), o możliwości działania przez pełnomocnika (art. 33 k.p.a.) oraz prawie do wglądu w akta sprawy (art. 73 k.p.a.). Drugie z zawiadomień (k. 53 akt administracyjnych) zawierało informację, że w terminie 7 dni możliwe jest wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ten sposób organ pierwszej instancji zrealizował obowiązek, wynikający z art. 10 § 1 k.p.a. Jednakże nie pouczył uprzednio stron o możliwości składania wniosków dowodowych. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zaniechanie takiego pouczenia jest istotnym uchybieniem. W niniejszej sprawie uwidoczniło się to na etapie postępowania odwoławczego, gdy J.B. przedstawiła organowi drugiej instancji szereg zdjęć (k. 74 – 76 akt administracyjnych), opisanych w zakresie istotnych danych, aktualnych i znacznie wyraźniejszych, niż kopie fotografii włączone w skład materiału dowodowego przez Prezydenta Miasta K. Ponadto organ pierwszej instancji nie pouczył wnioskodawców, że unormowanie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm.) uzależnia możliwość wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie odpowiednich urządzeń od tego, czy wskutek zmiany stanu wody doszło do powstania szkody. Organ nie poinformował skarżących, że aby umożliwić uwzględnienie wniosku, musieliby – poza naruszeniem stanu wody – wykazać również związaną z tym szkodę. Brak takiego pouczenia narusza art. 9 k.p.a. i mógł wpłynąć na kompletność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło tych wszystkich uchybień oraz bez podania przyczyn tego stanu rzeczy pominęło nawet materiały przedłożone w drugiej instancji przez J.B.

W ocenie Sądu dowody zebrane przez organ administracji publicznej nie pozwalają na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, tj. ustalenie, czy i kiedy doszło do naruszenia stosunków wodnych przez J.B. - jak twierdzili skarżący we wniosku, oraz czy w związku z tym doszło do powstania szkody na ich nieruchomości poprzez podmywanie muru oporowego. Nie jest też wiadomym, czy w przypadku rozbiórki tego muru wody będą przelewać się ze studzienki powodując zabagnienie ich nieruchomości i osuwanie się gruntu. Fakt, że do studzienki tej nie zostały doprowadzone wody opadowe z dachu domu na działce J.B. ustalono wyłącznie w oparciu o oświadczenie A.B. , bez potwierdzenia go stosowną oceną organu dokonaną podczas oględzin. W aktach brak danych dotyczących czasu realizacji i parametrów przedmiotowej studzienki chłonnej na wody odpadowe, nie jest zatem wiadomym kiedy została wykonana i jakie wody może pomieścić. Wśród dokumentacji nie zgromadzono nawet aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej oraz takich danych pochodzących z okresu budowy studzienki chłonnej. Bark takich dokumentów nie pozwala na dokładne wyjaśnienie, czy wokół studzienki i na jakiej przestrzeni może dochodzić do zabagnienia terenu, oraz jakie dokładnie jest jego nachylenie, które ma wpływ na kierunek i prędkość rozprowadzania nadmiaru wód. Należy zwrócić uwagę na to, że znaczna część dokumentów zdaje się nieprzydatna dla wyjaśnienia sprawy, co dotyczy np. kopii mapy z roku 1995 (k. 9 akt administracyjnych), czy dokumentacji geotechnicznej z roku 2001 (k. 26 – 28 akt administracyjnych). Z urzędu Sądowi wiadomo (akta sprawy sygn. II SA/Kr 1426/11, w tym wyrok nieprawomocny), że budowa domu i wykonanie muru oporowego na działce skarżących, a zatem podniesienie jej poziomu nastąpiło już po datach powstania wspomnianych dokumentów. Nie można zatem uznać dotąd zebranych dowodów za przydatne do wyjaśnienia stanu stosunków wodnych na spornych gruntach w datach wydania kontrolowanych decyzji, skoro nie uwzględniają aktualnego stanu działek.

Szereg kwestii mogących mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie zostało jak dotąd ustalone przez organy administracji publicznej na podstawie adekwatnych, poddanych właściwej analizie dowodów. Taki sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej narusza art. 7 i art. 77 § 1, a także art. 80 k.p.a., zaś zgromadzony wybiórczo materiał mógł i winien zostać uzupełniony po wniesieniu odwołania.

Z uwagi na brak podstawowych dokumentów, a zwłaszcza mapy sytuacyjno-wysokościowej na obecnym etapie postępowania nie da się przesądzić, czy wyjaśnienie niniejszej sprawy musi odbywać się z udziałem osoby posiadającej wiadomości specjalne, a zatem, czy rzeczą organów administracji publicznej było powołanie biegłego i zlecenie mu opinii. Nie jest bowiem tak, że w każdym wypadku, gdy sprawa dotyczy naruszenia stosunków wodnych, powołanie biegłego jest obligatoryjne, zwłaszcza wtedy, gdy prawidłowo ustalona sytuacja w ternie może zostać oceniona z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu powyższe uchybienia uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które wydając rozstrzygnięcie błędnie poprzestało na dokumentach zgromadzonych przez organ pierwszej instancji. Uznać jednocześnie należy, że wady postępowania mogą zostać usunięte przez organ drugiej instancji we własnym zakresie skoro winien on orzekać merytorycznie, a także prowadzić własne postępowanie wyjaśniające. Za niecelowe Sąd uznał na obecnym etapie uchylanie decyzji organu pierwszej instancji. Rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie usunięcie uchybień, które pojawiły się w postępowaniu przed Prezydentem Miasta K. Organ odwoławczy winien zatem rozważyć wszystkie wnioski dowodowe stron, w szczególności wniosek o przeprowadzenie dowodu z całości akt znak [....] .,o dokonanie oględzin oraz zgromadzić niezbędne mapy. Powinien także uprzednio pouczyć strony o możliwości złożenia dalszych wniosków dowodowych oraz o okolicznościach faktycznych i prawnych, od których zależy sposób załatwienia sprawy. Dopiero po przeprowadzeniu własnego postępowania uzupełniającego w niezbędnym wyżej podanym zakresie organ odwoławczy będzie uprawniony do oceny, które z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 – 2 k.p.a. należy w sprawie wydać.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w punkcie I. sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono jak w w punkcie II. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.