Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 446/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29 i art. 30 ust. 2 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 153 i art. 206
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant Referent stażysta Alicja Prusak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 3 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia wynikającej z długu celnego kwoty cła i kwoty ostatecznego cła antydumpingowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 2197 zł (słownie złotych: dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w Opolu, ponownie rozpatrując sprawę wskutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16 uchylającego wydaną wcześniej decyzję tego organu z dnia 30 sierpnia 2013 r., zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 3 października 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania T. R. (dalej też: "strona", "skarżący") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2013 r. określającej pozostającą do pokrycia kwotę należności celnych w wysokości 3658,00 zł oraz pozostającą do pokrycia kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 32872,00 zł, uchylił w całości decyzję organu I instancji i określił wobec towaru objętego zgłoszeniem celnym [...] z dnia 13 sierpnia 2012 r. wynikającą z długu celnego kwotę cła w wysokości 8.056 zł oraz kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 72.390 zł.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 13 sierpnia 2012 r. skarżący za pośrednictwem agencji celnej dokonał zgłoszenia celnego [...] do procedury dopuszczenia do obrotu towaru opisanego jako "siatka ścienna podtynkowa z włókna szklanego (...)", klasyfikując ten towar do kodu TARIC 7019590012 i deklarując [...] pochodzenie towaru. Do zgłoszenia załączono m.in. fakturę handlową nr [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r. wraz z fakturą proforma o nr [...] z tego samego dnia, wystawione przez A Co. Ltd. z [...]. Zgodnie z tą fakturą cena jednostkowa za 1m² wynosiła 0,186 USD, a wartość towaru wynosiła 19 995 USD. Po zwolnieniu towaru do wnioskowanej procedury celnej, Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu przeprowadził kontrolę dokumentacji finansowo-księgowej i danych handlowych dotyczących towarów importowanych w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 28 sierpnia 2012 r. przez firmę skarżącego (B). W toku kontroli ujawniono istnienie faktury proforma o tym samym numerze i z tej samej daty jak załączona do przedmiotowego zgłoszenia celnego oraz dotyczącej tego samego towaru, przy czym w ujawnionej fakturze wartość jednostkowa za 1m² wynosiła 0,32 USD.

W związku z tym, organ celny przeprowadził weryfikację zgłoszenia celnego w trybie art. 78 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r., s. 1 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne , rozdz. 2, t. 4, s. 307; dalej zwanego WKC).

W toku postępowania kontrolnego strona wyjaśniła, że obniżenie wartości towaru nastąpiło po opłaceniu 30% zaoferowanej faktury proforma (dotyczącej ceny jednostkowej 0,32 USD) i po wysłaniu kontenera z towarem do Wspólnoty w jednym z czterech kontenerów. Strona poinformowała również, że zmiana wartości towaru (z 34 400 USD na 19 995 USD) nastąpiła z uwagi na konieczność opłacenia cła antydumpingowego nałożonego na import przedmiotowego towaru (w związku z ujawnieniem przez organ celny, że zgłoszony wcześniej identyczny towar sprzedany przez tego samego kontrahenta pochodził z [...], a nie - jak zadeklarowano - z [...]).

W toku kontroli wykazano ponadto, że w dniu 30 kwietnia 2012 r. skarżący dokonał przelewu na rzecz [...] sprzedawcy kwoty 40 000 USD (tj. 30% ceny transakcyjnej wynikającej z czterech faktur proforma z 25 i 27 kwietnia 2012 r.), m.in. za przedmiotowy towar, zaś w dniu 18 lipca 2012 r. dopłacił na konto tego sprzedawcy kwotę 39 980 USD (płacąc tym samym za towar z każdego kontenera kwotę 19 995 USD). Również w dniu 18 lipca 2012 r. skarżący przelał na konto [...] pośrednika C kwotę 56 760 USD, pokrywając wystawione przez ten podmiot faktury za różne usługi, których łączna wartość odpowiadała różnicy w wartościach faktur za towar z powyższych czterech kontenerów.

Mając na uwadze ustalenie wspomnianej kontroli, Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu wszczął urzędu postępowanie celne w zakresie ustalenia wartości celnej towaru objętego procedurą dopuszczanie do obrotu za wspomnianym zgłoszeniem celnym z 13 sierpnia 2012 r. Organ celny - zgodnie z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r., s. 1 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 6, s. 3; dalej zwanego RWKC) - mając uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie wartości towarów identycznych, stosując art. 30 ust. 2 lit. a) WKC. Na tej podstawie organ I instancji w decyzji z dnia 24 kwietnia 2013 r. określił wobec przedmiotowego towaru wynikającą z długu celnego kwotę cła w wysokości 8.444 zł oraz kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 75.879 zł i w konsekwencji określił pozostającą do pokrycia kwotę należności celnych w wysokości 3.658 zł oraz pozostającą do pokrycia kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 32.872 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Opolu decyzją z dnia 30 sierpnia 2013 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i jednocześnie orzekł co do istoty sprawy, określając wynikającą z długu celnego kwotę cła w wysokości 8.056 zł i kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 72.390 zł (uchylenie decyzji organu I instancji wynikało z niezasadnego zaliczenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu do ustalonej wartości celnej prowizji i kosztów pośrednictwa). Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, działanie [...] eksportera należało ocenić jako niewiarygodne, skoro podmiot ten wprowadził w błąd [...] organ legalizacji (deklarując [...] pochodzenie towaru, który został wyprodukowany w [...]), a ponadto wystawił skarżącemu (w związku z zaistniałą sytuacją) nową fakturę, która posiadała identyczny numer i datę, lecz znacznie obniżoną wartość, na podstawie której strona zadeklarowała wartość przedmiotowego towaru w wysokości 19 995 USD. Organ celny zwrócił przy tym uwagę, że w fakturze rzekomo wystawionej w dniu 25 kwietnia 2012 r. znalazł zastosowanie upust, który został zaproponowany dopiero w dniu 3 lipca 2012 r. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, wątpliwości w tym zakresie nie usunęły wyjaśnienia strony, gdyż polegały one jedynie na dostosowaniu wyjaśnień do treści niewiarygodnych dokumentów. Wobec tego organ uznał, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość nie mogła zostać uznana za wartość transakcyjną z powodu braku wiarygodnych dokumentów służących do ustalania tej ceny.

W świetle art. 181a RWKC możliwe było odstąpienie od zastosowania art. 29 WKC i ustalenie wartości celnej z zastosowaniem art. 30 ust. 2 lit. a) WKC, tj. na podstawie wartości transakcyjnej identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Op 743/13 oddalając skargę na powyższą decyzję, podzielił stanowisko organów, że w sprawie istniały podstawy do odstąpienia na podstawie art. 181a RWKC od ustalania wartości celnej w oparciu o metodę wartości transakcyjnej (art. 29 WKC), bowiem za niewiarygodne zostały uznane przedstawione przez skarżącego w toku postępowania celnego dokumenty handlowe i finansowe dotyczące transakcji zakupu sprowadzonego z [...] towaru pochodzenia [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 758/14, na skutek skargi kasacyjnej strony, uchylił powyższy wyrok WSA w Opolu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu Sąd II instancji wyjaśnił, że "uzasadnione wątpliwości" organu celnego, o jakich mowa w art. 181a RWKC, muszą mieć oparcie w faktach stwierdzonych w następstwie prawidłowego zastosowania przez organy norm procesowych wynikających z Ordynacji podatkowej (w tym art. 122, art. 187 § 1, art. 191 tej ustawy). Powzięcie takich "uzasadnionych wątpliwości" nie może natomiast być efektem przypuszczeń organów celnych. Sąd I instancji przyznając rację organom wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie miało podłoże w: 1) ustaleniu, że z pierwotnej umowy między skarżącym a [...] zbywcą wynikała wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym cena za sprowadzony towar, na co wskazywała również faktura proforma wystawiona przez zbywcę w dniu 25 kwietnia 2012 r., 2) uznaniu, że udzielony później rabat (w efekcie którego zbywca wystawił fakturę z tym samym numerem co pierwotna, którą antydatował) nie wynikał z warunków handlowych, lecz z próby omijania ceł antydumpingowych, 3) stwierdzeniu, że wielkość obniżki ceny przez [...] zbywcę odpowiada udokumentowanemu fakturami wynagrodzeniu [...] pośrednika, którego wysokość została uznana przez organy celne i WSA za wątpliwą w kontekście usług jakie pośrednik miał za to wynagrodzenie wykonać.

Zdaniem NSA taka ocena materiału dowodowego była co najmniej przedwczesna. W sprawie ustalono, że pierwotna cena za sprowadzany towar została ustalona przez strony transakcji (w kwietniu 2012 r.) na poziomie 0,32 USD/m² i przy takich warunkach towar został wysłany drogą morską do Polski. Przed dotarciem na obszar celny UE (i - co istotne - przed dokonaniem przez stronę zgłoszenia celnego) okazało się, że inne transporty towaru od tego samego zbywcy zostały objęte cłem antydumpingowym, co miało związek z ustaleniem, że towar ten jest pochodzenia [...], a nie [...]. Z wyjaśnień skarżącego wynikało, że w takiej sytuacji zażądał on od [...] zbywcy udzielenia rabatu w stosunku do pierwotnie ustalonej ceny, gdyż bez niego nieopłacalne byłoby zgłaszanie towaru do procedury dopuszczenia do obrotu na terenie UE i płacenie cła antydumpingowego. Takie działanie skarżącego w ocenie NSA nie świadczy automatycznie o zamiarze obejścia ceł antydumpingowych, lecz stanowi dozwoloną reakcję przedsiębiorcy na ujawnienie nowych okoliczności (tj. inne pochodzenie towaru), o których nie wiedział umawiając się pierwotnie co do ceny za zakupiony w [...] towar. Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji i organów celnych powodowałoby, że skarżący nie miał prawa zabiegać o obniżenie ceny towaru (notabene przed dokonaniem zgłoszenia celnego), lecz powinien w zgłoszeniu celnym wskazać cenę pierwotną, gdyż w innym przypadku doszłoby do obejścia ceł antydumpingowych. Według NSA takie rozumowanie stoi jednak w sprzeczności ze swobodą kontraktowania, możliwością dowolnego kształtowania stosunków prawnych w granicach określonych przepisem art. 353¹ kodeksu cywilnego. Nie wyłącza to możliwości weryfikacji deklarowanej wartości transakcyjnej towaru (art. 181a ust. 2 RWKC), co może doprowadzić do stwierdzenia, że strona zapłaciła za towar więcej niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie wykazano należycie okoliczności świadczących o tym, że wartość transakcyjna zadeklarowana w zgłoszeniu celnym (uwzględniająca - zgodnie z wyjaśnieniami strony - udzielony jej rabat) była w rzeczywistości wyższa. Przywołane przez Sąd I instancji stanowisko organów celnych, że skarżący w tym samym czasie uregulował na rzecz [...] sprzedawcy cenę uwzględniającą rabat, jak również przelał na konto [...] pośrednika kwotę (mającą być zapłatą za różne usługi wskazane w wystawionych przez pośrednika fakturach), która odpowiadała wysokością udzielonemu rabatowi, co sugerowałoby, że rzeczywistą cenę transakcyjną stanowiła nie tylko kwota zapłacona sprzedawcy [...], ale i kwota przelana na konto [...] pośrednika, nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak bowiem dowodów, że [...] pośrednik przekazał zapłacone przez skarżącego należności na rzecz [...] sprzedawcy jako resztę zapłaty za przedmiotowy towar. Dla wykazania ww. okoliczności nie będą wystarczające oceny dotyczące celowości zachowań biznesowych skarżącego czy zasadności ponoszenia przez niego określonych kosztów działalności gospodarczej, tym bardziej, że oceny takie są prezentowane bez właściwego odniesienia się do ówczesnych warunków handlowych, czy specyfiki danego rynku. Wskazane braki w argumentacji Sądu I instancji i organów nie pozwalały na przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do oceny, iż są uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC.

Na skutek tego wyroku sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, który wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Op 156/16 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 sierpnia 2013 r.

W uzasadnieniu tego wyroku przedstawiono opisaną powyżej wiążącą ocenę prawną i wskazania NSA. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd nakazał organowi podjąć próbę uzupełnienia materiału dowodowego i dokonać jego ponownej oceny z uwzględnieniem wiążącego stanowiska (oceny prawnej) zawartej w uzasadnieniu tego wyroku.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Dyrektor Izby Celnej w celu uzupełnienia materiału dowodowego wezwał w dniu 4 sierpnia 2016 r. skarżącego do przedstawienia dodatkowych dowodów lub informacji w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej w zgłoszeniu celnym [...] z dnia 13 sierpnia 2012 r.

Strona nie odpowiedziała na wezwanie w wyznaczonym terminie, natomiast w dniu 9 września 2016 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, w którym zarzucił on, że wezwanie do przedłożenia dokumentów lub informacji jest bezprzedmiotowe i stoi w sprzeczności z wyrokiem NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 758/14, a skarżący złożył już wyczerpujący materiał dowodowy.

W wydanej ponownie decyzji z dnia 3 października 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Opolu uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2013 r. (z tych samych względów, co poprzednio) i określił wobec towaru objętego zgłoszeniem celnym [...] z dnia 13 sierpnia 2012 r. wynikającą z długu celnego kwotę cła w wysokości 8.056 zł oraz kwotę ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 72.390 zł.

W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotem sprawy jest określenie wartości celnej spornych towarów na podstawie wartości towarów identycznych (art. 30 ust. 2 lit. a) WKC) w zw. z art. 181a RWKC, z uwagi na uzasadnione wątpliwości czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, a rozstrzygnięcie tej kwestii musi nastąpić z uwzględnieniem wydanego w dniu 16 czerwca 2016 r., a zatem już po dacie orzekania przez WSA w Opolu, wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: TSUE) w sprawie C-291/15.

Zgodnie z wyrokiem C-291/15 art. 181a RWKC, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie stosowaniu przez organy celne praktyki tego rodzaju co stanowiąca metodę wskazaną w art. 30 WKC praktyka, polegająca na ustalaniu wartości celnej przywożonych towarów na podstawie wartości transakcyjnej towarów podobnych, jeżeli zadeklarowana wartość transakcyjna została uznana za nienormalnie niską w porównaniu ze średnią statystyczną cen zakupu stosowanych w przywozie towarów podobnych, mimo że organy celne nie podważyły ani nie zakwestionowały w inny sposób autentyczności faktury i świadectwa przelewu bankowego przedłożonych w celu wykazania ceny faktycznie zapłaconej za przywożone towary, przy czym importer nie przedstawił na żądanie organów celnych dodatkowych dowodów lub informacji w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej.

Podobnie jak w poprzednio wydanej decyzji wskazał na wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności spornej transakcji, tj. związane z:

- wystawieniem przez [...] firmę A Co. Ltd. za przedmiotowy towar faktury proforma nr [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r. określającej wartość transakcyjną na 34400,00 USD zgodnie z warunkami dostawy [...], które to warunki transakcji i dostawy strona zaakceptowała przez dokonanie w dniu 30 kwietnia 2012 r. zapłaty 30% wartości transakcyjnej, po czym nastąpiła opłacona przez [...] kontrahenta wysyłka towaru do Wspólnoty;

- wprowadzeniem (w celu ominięcia cła antydumpingowego) w błąd [...] organu legalizacji przez firmę A Co. Ltd, poprzez zadeklarowanie [...] pochodzenie przedmiotowych towarów, które faktycznie pochodziły z [...];

- wyjściem na jaw próby ominięcia cła antydumpingowego w odniesieniu do wcześniejszych dostaw identycznego towaru od tego sprzedawcy zgłoszonego wg [...] z dnia 28 czerwca 2012 r. i [...] z dnia 29 czerwca 2012 r., co spowodowało interwencję skarżącego i [...] pośrednika u sprzedawcy, w wyniku której sprzedawca wystawił ponownie sporną fakturę nr [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r. z obniżoną ceną jednostkową 0,186 USD, wartość towaru ogółem – 19.995 USD, bez adnotacji o udzielonym rabacie, która to faktura została załączona do zgłoszenia celnego [...] jako podstawa określenia wartości transakcyjnej;

- wystawieniem przez [...] pośrednika C trzech faktur na łączną kwotę odpowiadającą powyższemu obniżeniu wartości towaru i zawarciem przez skarżącego umowy z tym pośrednikiem z dnia 4 stycznia 2012 r.

Dokonując oceny tych okoliczności organ uznał, że udzielony stronie rabat 45% przez niewiarygodnego (z uwagi na wprowadzenie w błąd organu legalizacji) przedsiębiorcę nie może zostać uwzględniony przy określeniu wartości celnej towaru, bowiem rabat ten wynikał jedynie z próby omijania ceł antydumpingowych i nie miał nic wspólnego z warunkami handlowymi. Wątpliwości budziło też samo udzielenie rabatu, w sytuacji gdy [...] pośrednik wystawił skarżącemu faktury dokumentujące usługi (takie jak np.: organizację pobytu na targach, ulotkowanie, rezerwację biletów) na znaczną kwotę, bo ponad 30.000 USD, co uzasadniało podejrzenie, że kwota ta nie była w rzeczywistości przeznaczona dla pośrednika, ale miała umożliwić zminimalizowanie skutków cła antydumpingowego u sprzedawcy przez pośrednika. Zawarta przez skarżącego z [...] pośrednikiem umowa z dnia 4 stycznia 2012 r. (antydatowana, co wynikało z zeznań świadka A. T. i maila z dnia 16 lipca 2012 r. do M. D.) stanowiła podstawę do zaksięgowania przez stronę faktur od pośrednika [...] i jednocześnie stwarzała pozory jawności porozumień handlowych. Kwoty przekazane [...] pośrednikowi za ww. usługi odpowiadały dokładnie wielkości obniżki zastosowanej przez [...] sprzedawcę. Dodatkowo strona w tym samym dniu (18 lipca 2012 r.) uregulowała należność za towar sprzedającemu jak i pośrednikowi, choć jak wynikało z faktur pośrednika wystawiał je w różnych dniach (tj. 25 kwietnia 2012 r., 15 maja 2012 r., 3 lipca 2012 r.). Natomiast przedstawiona przez sprzedawcę w piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. oferta zastosowania 45% upustu, potwierdzała tylko dodatkowo niewiarygodność wystawianych przez tego sprzedawcę dokumentów, skoro w rzekomo wystawionej dnia 25 kwietnia 2012 r. fakturze znalazł już zastosowanie upust, który został zaproponowany dopiero dnia 3 lipca 2012 r.

Organ przyjął zatem, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość nie mogła zostać uznana za wartość transakcyjną, a pozostające wątpliwości w świetle art. 181a RWKC jak i ww. wyroku TSUE w sprawie C-291/15 spowodowały, że było możliwe odstąpienie od zastosowania art. 29 WKC. Zaznaczył, że zadeklarowana przez stronę wartość transakcyjną należy uznać za nienormalnie niską, w porównaniu ze średnią statystyczną ceną zakupu stosowaną w przewozie towarów podobnych. Zadeklarowana wartość transakcyjna jest bowiem niższa o 45 %. W związku z tym organ ustalił wartość celną zgodnie z art. 30 ust.1 WKC stosując pierwszy w kolejności punkt z ust. 2 art. 30 WKC, na podstawie którego było możliwe ustalenie wartości celnej. Stwierdził, że wartością celną w takiej sytuacji jest - "wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna". Zgodnie z definicją zawartą w art. 142 ust.1 lit c RWKC "towary identyczne oznaczają towary wyprodukowane w tym samym kraju, takie same pod każdym względem, włączając cechy fizyczne, jakość i renomę." Określając wartość celną organ przyjął wartość jednostkową 0,314 USD/m², zadeklarowaną przez stronę dla towaru identycznego od tego samego dostawcy zgłoszonego wg [...] z dnia 28 czerwca 2012 r. i [...] z 29 czerwca 2012 r., ilość zgłoszonego przedmiotowego towaru (107.500 m²), kurs USD obowiązujący w dniu zgłoszenia celnego (3,3950 PLN/USD) i zadeklarowane w zgłoszeniu koszty transportu towaru (490 PLN). Ustalona wartość celna towaru wyniosła 115.088,00 PLN i stanowiła podstawę do określenia cła (8.056 PLN) i cła antydumpingowego (72.390 PLN).

W skardze wniesionej 31 października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) poprzez zignorowanie oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I GSK 758/14 i wyroku WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16, mimo, że ocena ta i wskazania były dla organu wiążące; art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - dalej jako: O.p.) poprzez błędne przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do oceny, że w sprawie występują uzasadnione wątpliwości co do tego, że zadeklarowana przez skarżącego wartość celna stanowi całkowitą zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC.

W uzasadnieniu podniósł, że organ zignorował stanowisko wyrażone w wyrokach NSA i WSA w Opolu, wiążących go na mocy art. 153 P.p.s.a. i wydał zaskarżoną decyzję identyczną w swej treści (tak w sentencji jak i w uzasadnieniu) z poprzednią decyzją już w sprawie prawomocnie obaloną, nie przeprowadzając w sprawie żadnych dodatkowych czynności procesowych (poza bezpodstawnym wezwaniem strony do przestawienia nowych dowodów). Natomiast powołany w zaskarżonej decyzji wyrok TSUE z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie C-291 nie przystaje do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, bowiem odnosi się do sytuacji, gdy zadeklarowana wartość transakcyjna towaru została uznana za nienormalnie niską w porównaniu ze średnią statystyczną cen zakupu stosowanych w przewozie towarów podobnych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ uznał, że wartość transakcyjna nie była całą zapłaconą bądź należną ceną i na tej podstawie odstąpił od stosowania ogólnej metody z art. 29 WKC na rzecz metody towarów podobnych. Porównanie stosowane przez organ to porównanie ceny towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym z cenami podobnych towarów sprowadzanych przez skarżącego w przeszłości (co istotne – w innych warunkach rynkowych), nie zaś z wartością średnią wynikającą ze statystyk, jak miało to miejsce w sprawie C-291/15. Przy czym TSUE w ww. wyroku nie orzekł, że organy mogą dowolnie odstąpić od metody wartości transakcyjnej a przeciwnie zaznaczył, że stosowanie innych metod ustalania wartości celnej warunkowane jest występowaniem uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. Jednakże w konsekwencji zapadłych ww. wyroków NSA i WSA w Opolu, organ aby twierdzić o istnieniu takich wątpliwości musiałby najpierw ustalić jakieś nowe fakty, czego nie uczynił.

Zaskarżona aktualnie decyzja stanowi bezrefleksyjne ponowienie przedstawionej poprzednio argumentacji, wskutek czego jest obarczona tymi samymi wadami, co wydana uprzednio decyzja, która okazała się niezgodna z art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oraz wskazując przyczyny uzasadniające uwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy wyroku TSUE z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie C-291/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a., z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Zaskarżona obecnie decyzja w przedmiocie określenia wynikającej z długu celnego kwoty cła i kwoty ostatecznego cła antydumpingowego zapadła w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie I SA/Op 156/16 poprzednio wydanej w tej sprawie decyzji z dnia 30 sierpnia 2013 r.

Z tego względu kontrola zaskarżonej decyzji musi także uwzględniać przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Dokonując badania zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Z uwagi na to, że w realiach niniejszej sprawy zasadne jest dokonanie weryfikacji zaskarżonej decyzji pod kątem tego, czy organ wywiązał się z zastosowania wskazań i oceny prawnej zawartych w wyroku uchylającym poprzednio wydaną decyzję, przypomnieć należy przyczyny, dla których uznano, że poprzednia decyzja z dnia 30 sierpnia 2013 r. była wadliwa. Jak wskazał Sąd poprzednio orzekający, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, iż w sprawie wystąpiły uzasadnione wątpliwości (o których mowa w art. 181a RWKC), że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. O wystąpieniu takich wątpliwości nie świadczyły okoliczności wynikające z zebranych w sprawie dowodów, a wskazane przez organ przyczyny odstąpienia od metody z art. 29 WKC opierały się na przypuszczeniach, a nie na stwierdzonych faktach. Ustalono bowiem, że skarżący pierwotnie umówił się ze sprzedawcą z [...] na cenę wyższą niż zadeklarowana w przedmiotowym zgłoszeniu celnym, natomiast następnie, w wyniku wyjścia na jaw, że towar rzeczywiście pochodził z [...], a w związku z tym wystąpi obowiązek uiszczenia cła antydumpingowego przez stronę, uzyskał od kontrahenta z [...] rabat w wysokości 45%, w efekcie którego zbywca wystawił nową fakturę na niższą wartość z tym samym numerem co pierwotna, którą antydatował. Powiązanie ww. okoliczności z faktem, że równocześnie firma [...], która pośredniczyła w kontaktach handlowych pomiędzy stroną a kontrahentem z [...], wystawiła na rzecz skarżącego trzy faktury VAT na wartość, która została uznana za wątpliwą w kontekście usług, jakie pośrednik miał za to wynagrodzenie wykonać, a równocześnie wartość ta odpowiadała wielkości obniżki (rabatu) uzyskanej przez stronę od kontrahenta z [...], nie było wystarczające do przyjęcia, że strona zapłaciła za towar więcej niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym. Samo uzyskanie przez skarżącego rabatu nie może świadczyć automatycznie o zamiarze obejścia ceł antydumpingowych. Natomiast w sprawie nie zgromadzono dowodów potwierdzających, że całość lub choćby część kwoty uzyskanej od skarżącego [...] pośrednik przekazał na rzecz [...] sprzedawcy jako resztę zapłaty za przedmiotowy towar. Tego rodzaju dowód nie może być zastępowany przypuszczeniami organu.

W obecnie zaskarżonej decyzji organ powołał się jednak na wydany w dniu 16 czerwca 2016 r. przez TSUE wyrok w sprawie C – 291/15, uznając, że dokonana w tym wyroku wykładnia przepisów art. 181a RWKC i art. 30 WKC powinna zostać uwzględniona w ponownie podjętym rozstrzygnięciu. Przy czym szersze rozważania co do zasadności uwzględnienia w sprawie właśnie wyroku TSUE, a nie wiążącego organ zgodnie z art. 153 P.p.s.a. wyroku WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16, zawarto w odpowiedzi na skargę. W tym zakresie wskazano na zasadę lojalności wynikającą z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, zasadę pierwszeństwa prawa unijnego oraz prymatu wykładni prounijnej.

Odwołując się do wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I GSK 1097/12) podkreślono, że dopuszczalne jest odstąpienie od zastosowania art. 153 P.p.s.a. (tj. związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu sądu) i kierowanie się treścią uchwały NSA, która dane zagadnienie rozstrzygnęła odmiennie niż przyjął to, orzekający jeszcze przez podjęciem uchwały, sąd w wyroku uchylającym pierwotne rozstrzygnięcie, i analogicznie należy postąpić w odniesieniu do orzeczeń TSUE, dając im pierwszeństwo nad wyrokami krajowych sądów administracyjnych.

W ocenie Sądu takie stanowisko organu w realiach przedmiotowej sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

Abstrahując już od tego, że argumentacja powinna zostać przedstawiona w zaskarżonej decyzji, gdyż odpowiedź na skargę nie może stanowić uzupełnienia decyzji, to wskazać należy, że o ile co do zasady przy ponownym rozpatrzeniu sprawy istnieje możliwość odstąpienia od wiążącej oceny prawnej i wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku, w sytuacji gdy ich uwzględnienie prowadziłoby do wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z orzecznictwem TSUE, o tyle jednak taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Dla porządku zaznaczyć jednak trzeba, że wspomniany powyżej prymat wykładni dokonanej w ramach orzecznictwa TSUE nad wykładnią prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, znajduje swoje oparcie m.in. w wyroku TSUE z dnia 5 października 2010 r. w sprawie C-173/09 Georgi Iwanow Ełczinow (pub. w bazie orzeczeń curia.eu.) jak również w wyroku NSA z dnia 20 września 2013 r., I FSK 1370/12 (dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednakże, zdaniem Sądu sytuacja, której dotyczył powołany przez organ w zaskarżonej decyzji wyrok TSUE z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie C-291/15, była odmienna od przedmiotowego stanu faktycznego, przez co całkowite odstąpienie od oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16, nie było uzasadnione w realiach niniejszej sprawy.

W powołanym powyżej wyroku TSUE orzekł, że "art. 181a RWKC, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie stosowaniu przez organy celne praktyki tego rodzaju co stanowiąca metodę wskazaną w art. 30 WKC praktyka rozpatrywana w postępowaniu głównym, polegająca na ustalaniu wartości celnej przywożonych towarów na podstawie wartości transakcyjnej towarów podobnych, jeżeli zadeklarowana wartość transakcyjna została uznana za nienormalnie niską w porównaniu ze średnią statystyczną cen zakupu stosowanych w przywozie towarów podobnych, mimo że organy celne nie podważyły ani nie zakwestionowały w inny sposób autentyczności faktury i świadectwa przelewu bankowego przedłożonych w celu wykazania ceny faktycznie zapłaconej za przywożone towary, przy czym importer nie przedstawił na żądanie organów celnych dodatkowych dowodów lub informacji w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej."

Natomiast lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ błędnie zinterpretował wyrok TSUE w sprawie C-291/15, przykładając wagę wyłącznie do tego jego fragmentu, w którym wskazano, że w ramach uprawnienia przewidzianego w art. 181a RWKC dozwolone będzie zastosowanie metody z art. 30 WKC (a tym samym odstąpienie od metody z art. 29 WKC) na tej podstawie, że zadeklarowana wartość transakcyjna została uznana za nienormalnie niską w porównaniu ze średnią statystyczną cen zakupu stosowanych w przewozie towarów podobnych. Pominął przy tym zasadniczą różnicę wynikającą już z samej sentencji tego orzeczenia tj., że w okolicznościach na tle których zapadł ww. wyrok TSUE organy nie zakwestionowały i nie podważyły autentyczności faktury i świadectwa przelewu bankowego przedłożonych przez importera w celu wykazania ceny faktycznie zapłaconej za przywożone towary, a na wezwanie do wykazania, że wartość celna rozpatrywanych towarów jest prawidłowa, importer nie przedstawił żadnych dowodów (nie wyjaśnił przyczyn, dla których cena znacznie odbiegała od średniej statystycznej ceny), poprzestając na oświadczeniu, że zapłacił swemu [...] kontrahentowi wartość wskazaną na fakturze (zob. pkt 13, 14 i 18 wyroku TSUE w sprawie C-291/15). Organ nie zwrócił więc uwagi na dalszą istotną część sentencji wskazanego wyroku w postaci zastrzeżenia: "przy czym importer nie przedstawił na żądanie organów celnych dodatkowych dowodów lub informacji w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej". Tymczasem ocena możliwości zastosowania wspomnianego wyroku TSUE winna, co oczywiste, odnosić się do pełnej treści (a nie tylko wybranego fragmentu) wyroku i nie może abstrahować od tych okoliczności faktycznych, które legły u podstaw jego wydania.

Wprawdzie wskazany wyrok TSUE potwierdza, że przepis art. 181a RWKC nie stoi na przeszkodzie zastosowania metody z art. 30 WKC w celu ustalenia wartości celnej towarów, jednak w tym wypadku dotyczy to tej konkretnej sytuacji, kiedy jednocześnie występują wszystkie ww. okoliczności, tj. zadeklarowana wartość transakcyjna została uznana za nienormalnie niską w porównaniu ze średnią statystyczną cen zakupu stosowanych w przywozie towarów podobnych, a przy tym jednocześnie nie zakwestionowano autentyczności faktury i świadectwa przelewu bankowego przedłożonych w celu wykazania ceny faktycznie zapłaconej za przywożone towary oraz, co szczególnie istotne, importer nie przedstawił na żądanie organów celnych dodatkowych dowodów lub informacji w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej. Wszystkie wymienione okoliczności mają, zdaniem Sądu, znaczenie równorzędne. Podkreślić przy tym trzeba, że w wyroku w sprawie C-291/15 Trybunał wyraźnie wskazał na konieczność umożliwienia osobie zainteresowanej przedstawienia jej stanowiska co do podstaw, na których opierają się wątpliwości co do wartości transakcyjnej (zob. pkt 31 i 35 wyroku w sprawie C-291/15), jak i zaznaczył, że to do sądu odsyłającego, który jako jedyny ma bezpośrednią wiedzę o przedstawionym mu sporze, należy ustalenie, czy wątpliwości organu celnego, są uzasadnione i mogą stanowić podstawę zastosowania owych metod podrzędnych i czy ów organ zapewnił zainteresowanej osobie odpowiednią możliwość przedstawienia jej stanowiska co do podstaw, na których opierają się te wątpliwości (zob. pkt 36 wyroku w sprawie C-291/15).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że okoliczności analizowane w wyroku TSUE, były odmienne od okoliczności przedmiotowej sprawy, w której bezspornie doszło do zakwestionowania przez organy autentyczności przedłożonej przez skarżącego faktury z dnia 25 kwietnia 2012 r., zgodnie z którą wartość towaru wynosiła 19 995 USD oraz dokonanej na podstawie tej faktury płatności, i w celu weryfikacji tychże, zgromadzono w sprawie obszerny materiał dowodowy.

Co więcej, skarżący przedstawił wyjaśnienia i szczegółowo opisał okoliczności, które doprowadziły do umówienia się z kontrahentem z [...] na wykazaną w przedmiotowym zgłoszeniu celnym cenę towarów.

Wreszcie, co należy podkreślić, stan faktyczny, w kontekście ustalenia, czy w sprawie wystąpiły uzasadnione wątpliwości, o jakich mowa w art. 181a RWKC, czy zadeklarowana wartość celna stanowi faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, został oceniony w prawomocnym wyroku WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16, gdzie – w ślad za wiążącym stanowiskiem NSA - przesądzono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do zakwestionowania wartości transakcyjnej wykazanej w przedmiotowym zgłoszeniu celnym.

W szczególności poprzednio orzekający Sąd nie podzielił stanowiska organów, że skarżący zapłacił za towar więcej niż zadeklarował w zgłoszeniu celnym, bowiem twierdzenie to nie miało potwierdzenia w konkretnych dowodach, a oparte zostało na przypuszczeniach. Natomiast przedstawione przez skarżącego przyczyny obniżenia pierwotnie ustalonej ceny (związane z ujawnieniem [...] pochodzenia towaru), nie mogły świadczyć automatycznie o zamiarze obejścia ceł antydumpingowych, a tym samym o nieprawidłowościach odnośnie wykazanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej towaru.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że powołany przez organ wyrok TSUE w sprawie C-291/15 nie będzie miał zastosowania jeżeli, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, importer (skarżący) przedstawił dodatkowe informacje w celu wykazania prawidłowości zgłoszonej wartości transakcyjnej, a przy tym przedstawione przez stronę wyjaśnienia, jak i całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, spowodują, że krajowy sąd administracyjny uzna, że "uzasadnione wątpliwości", o których mowa w art. 181a RWKC nie występują, a tym samym nie ma podstaw do zastosowania metod innych niż przewidziana w art. 29 WKC.

W przedmiotowej sprawie sporna kwestia została rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku WSA w Opolu z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Op 156/16, i organ nie miał podstaw, aby odstąpić od zastosowania się do wiążącej oceny prawnej i wskazań przedstawionych w tym wyroku.

Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że poza odwołaniem się do wyroku TSUE w sprawie C-291/15, organ w zasadniczej części powielił argumentację przedstawioną już w poprzednio uchylonej decyzji z dnia 30 sierpnia 2013 r., w tym również w zakresie uznania, że skarżący w istocie zapłacił cenę wyższą niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym, co miało wynikać m.in. z faktu uiszczenia przez stronę na rzecz [...] pośrednika należności dotyczących trzech faktur VAT, która odpowiadała wielkości obniżki (rabatu) uzyskanej przez stronę od kontrahenta z [...]. Przy czym w toku ponownie prowadzonego postępowania nie zgromadzono już żadnych nowych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do innych ustaleń co do spornej kwestii.

Stwierdzić w związku z tym należy, że organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej przedstawionej w prawomocnym wyroku WSA w Opolu w sprawie I SA/Op 156/16, a tym samym na uwzględnienie zasługuje podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., co powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną na mocy art. 153 P.p.s.a.

Z wyżej wskazanych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę (2.197 zł) składały się: wpis od skargi w wysokości 980 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1.200 zł. Co do wynagrodzenia pełnomocnika Sąd zastosował art. 206 P.p.s.a. Wskazany przepis pozwala Sądowi, w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W obecnym stanie prawnym (od 15 sierpnia 2015 r.) możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od częściowego uwzględnienia skargi, jak przewidywała wcześniejsza regulacja. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 206 P.p.s.a. nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jej zastosowania przez Sąd w uzasadnionych przypadkach.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, ustalenie, czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 P.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy, uwzględniając wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie (por. postanowienia NSA: z dnia 14 lipca 2016 r. I OZ 686/16 i z dnia 27 lipca 2016 r. II GZ 730/16). Za uzasadniony przypadek miarkowania można uznać okoliczność, że przed danym sądem zawisło kilka (lub więcej) spraw tej samej strony o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik. Na tej podstawie logiczna wydaje się teza, że nakład pracy pełnomocnika w niemal tożsamych sprawach jest mniejszy niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową, o odrębnych stanach faktycznych i różnej problematyce prawnej.

W kontrolowanej sprawie uznać należy, że wystąpiły uzasadnione podstawy do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego. Sądowi wiadome jest z urzędu, że pełnomocnik występował w tożsamych rodzajowo 4 sprawach ze skarg tego samego skarżącego, zawisłych przed WSA w Opolu i są to sprawy o tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Co więcej, sporna we wszystkich tych sprawach pozostawała ta sama kwestia prawna, a mianowicie zasadność określenia kwoty cła oraz kwoty ostatecznego cła antydumpingowego, a przy tym część kwestii spornych została już wiążąco objaśniona w wydanym w tej sprawie wyroku NSA, w której pełnomocnik także reprezentował stronę, podobnie jak w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym przed sądem I instancji.

Biorąc pod uwagę rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy zasadnym w ocenie Sądu było przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości 1.200 zł w tej sprawie, podobnie jak w trzech pozostałych. Uwzględniając postanowienia § 2 pkt 5 cyt. rozporządzenia, wynagrodzenie pełnomocnika w pełnej wysokości wynosiłoby 3.600 zł. Mając jednak na uwadze, że skarżący przed Sądem zainicjował łącznie cztery sprawy, gdzie występuje tożsamy przedmiot sporu, a wszystkie cztery skargi oparte są na tożsamych zarzutach, co zmniejsza nakład pracy w jednostkowej sprawie, Sąd w każdej ze spraw przyznał 1/3 pełnego wynagrodzenia stosując miarkowanie w zasądzonych kosztach.

Powyższe należy uznać za adekwatne do nakładu jego pracy, jeśli zważy się, iż w każdej ze spraw treść sporządzonych przez pełnomocnika pism (skarg) jest powielona. Dodać też trzeba, że skoro z treści art. 206 P.p.s.a. wyraźnie wynika, że sąd może nawet w całości odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (a więc nie przyznać stronie żadnych kosztów), to tym bardziej uzasadniona jest teza, że może stronie przyznać koszty w kwocie niższej niż stawki minimalne.