Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 21/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do listopada 2003 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej. Stwierdził, iż nie posiada także przedmiotów, które mógłby spieniężyć, bowiem dom o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłby w stanie spłacić ewentualnie zaciągniętego kredytu. Rodzina skarżącego aktualnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.165,55 zł (po odliczeniu kwoty potrącanej z tytułu zobowiązań podatkowych), a także emerytury żony w wysokości 1.348,06 zł. Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią: energia elektryczna – 185,64 zł; opłata za wodę – 139,62 zł kwartalnie; wywóz śmieci – 96,90 zł, ogrzewanie – 380 zł; żywność – około 300 zł na osobę; ubrania i środki czystości – około 200 zł na osobę. Dodatkowo wnioskodawca spłaca w formie ratalnej podatek od nieruchomości w kwocie 384 zł. Ponadto skarżący jest osobą schorowaną i leczy się w Poradni Cukrzycowej oraz Kardiologicznej w Ł., a koszt miesięczny zakupu leków wynosi około 130 zł. Dodatkowo żona skarżącego leczy się w Poradni Onkologicznej w Ł., co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu i leków. Nadto częściowo na utrzymaniu skarżącego pozostaje córka, która odbywa studia doktoranckie i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł, przeznaczane w całości na swoje bieżące utrzymanie tj. wyżywienie, zakup książek oraz materiałów potrzebnych do nauki. Wnioskodawca natomiast pokrywa opłatę za akademik w kwocie 345 zł.

Końcowo skarżący podkreślił, iż posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni [...] m2 i [...] m2, a poza tym nie ma żadnego innego majątku czy też zgromadzonych oszczędności. Dom zaś, w którym zamieszkuje stanowi ½ jego własności. W pozostałej części stanowi własność syna i jego rodziny. Prowadzone są jednak oddzielne gospodarstwa domowe (k. 279-282).

Do wniosku A. S. dołączył ponadto: kserokopie dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki (k.300-306), w tym koszty leczenia (k. 284-299), zaświadczenia o stanie zdrowia (k.307-309).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 01 lutego 2011 r. w zakresie tego, za jakie nieruchomości skarżący opłaca wskazany we wniosku podatek od nieruchomości w wysokości 384 zł, wnioskodawca oświadczył, iż spłaca zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za 2005 i 2006 r. ustaloną decyzjami Burmistrza K. Do oświadczenia skarżący dołączył decyzje o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej oraz umorzeniu odsetek (k. 313-317).

Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dodać należy, że w niniejszej sprawie był już złożony przez stronę wniosek

o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, a postępowanie w tej kwestii zostało zakończone prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 6 maja 2010 r. oddalającym zażalenie strony na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (sygn. akt I GZ 106/10). Przy ponownym złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało zatem ustalić, czy sytuacja majątkowa lub rodzinna na tyle uległa zmianie, aby uzasadnione było uwzględnienie wniosku.

W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 3.513,61 zł tj. emerytura skarżącego w kwocie 1.165,55 zł (kwota, która zostaje po potrącenia na poczet zaległości podatkowych - k. 301), emerytura żony wnioskodawcy w wysokości 1.348,06 zł (k. 300) oraz wynagrodzenie córki z tytułu odbywania studiów doktoranckich w wysokości około 1.000 zł. Poprzednio rodzina skarżącego uzyskiwała dochody w wysokości 3.406,34 zł (k. 89). Wykazane wydatki miesięczne niewiele różnią się od tych wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 stycznia 2010 r. (k. 279), bowiem dodatkowym wydatkiem jest opłacanie rat zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2005 i 2006 r. w wysokości 384 zł. Obecnie zatem wydatki wynoszą łącznie około 3.056,44 zł (k. 280), natomiast poprzednio wynosiły 2.690,54 zł (k. 89).

W skład majątku rodziny wchodzi ½ udziału w domu jednorodzinnym o powierzchni [...] m2, drugą część domu zajmuje syn wraz ze swoją rodziną. Obie rodziny prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, zaś przedmiotowy dom został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto wnioskodawca posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni [...] m2 i [...]m2, które obecnie są pustostanami, gdyż skarżący nie ma samochodu osobowego. Rodzina skarżącego poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych.

W tym miejscu należy podkreślić, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16.10.2008 r. , sygn. akt I SA/Po 1433/06, LEX 507290).

W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna A. S. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej mimo, iż aktualnie uzyskiwane dochody są stosunkowo nieduże i odpowiadają wykazanym wydatkom. Podkreślić przy tym należy, iż w postanowieniu z dnia 6 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska tutejszego sądu, iż ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej nie może być dokonana bez uwzględnienia okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżącego. Skarżący do [...] kwietnia 2008 roku był osobą prowadzącą działalność gospodarczą w postaci stacji paliw. Skarżący z dniem [...] maja 2008 r. przekazał na rzecz syna darowiznę w postaci przysługującego mu ogółu praw i obowiązków w spółce "S. P. S. i W. S. j." z siedzibą w K., wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem [...] o wartości 1.035.323,94 zł. Znamiennym jest przy tym to, iż w okresie dokonania darowizny znacznej wartości wobec skarżącego toczyły się liczne postępowania podatkowe wynikające z rozliczeń działalności stacji paliw. Wszystkie postępowania znajdujących się w sądzie administracyjnym w dacie rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały wszczęte przez organy kontroli skarbowej na przełomie marca – maja 2007 roku. Powyższe wskazuje, iż skarżący przekazując synowi działalność gospodarczą w okresie prowadzonych postępowań kontrolnych, w istocie wyzbył się zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Działalność ta nadal jest prowadzona przez syna.

Należy mieć na uwadze, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trzeba mieć na uwadze dwa elementy tj. wysokość kosztów, które ma ponieść strona oraz aktualną jej kondycję finansową. Niemniej jednak dokonując takiej oceny w niniejszym stanie faktycznym nie można dokonywać w oderwaniu od okoliczności, które wpłynęły na sytuację finansową skarżącego. Okoliczność ta rzutuje bowiem na odmowne rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy A. S.

Końcowo wskazać także należy, iż zestawienie osiąganych obecnie dochodów i ponoszonych wydatków, w porównaniu do okresu, w którym rozpoznawano poprzedni wniosek wskazuje, iż zarówno dochody jak i wydatki jedynie nieznacznie wzrosły. Oznacza to, iż sytuacja rodzinna i majątkowa faktycznie nie uległa żadnej zmianie. Dodatkowo skarżący opłaca raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006. Mimo wezwania nie wskazał przy tym, za jakie konkretnie nieruchomości spłacana jest zaległość. Ponadto fakt ustanowienia adwokata z wyboru potwierdza, iż skarżący dysponuje środkami, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Nadto okoliczność, iż przed tutejszym Sądem zawisło ze skargi wnioskodawcy 25 spraw, w większości, których skarżący pouiszczał wpisy sądowego w różnej wysokości potwierdza tezę, iż jego sytuacja finansowa pozwala na poniesienie kosztów sądowych.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji