Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 259/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1157
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów
article: art 1 ust 1 , ust 2 pkt 2 , art 2 ust 3 , art 3 ust 2 , art 7  , art 99  , art 10  , art 11  , art 17  , art 20 , art 22 , art 27
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz 80
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg T. D., A. G., I. S., M. W., E. K., M. K., B. G., K. T., Z. R., P. R., K. F., C. F., P. K., K. K., H. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 grudnia 2021 r., znak IG-II.7227.12.2021.KB w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia skargi oddala.


UZASADNIENIE

Starosta Gorlicki decyzją z dnia 6 września 2021 r. znak GN.6810.3.3.2012 - działając na podstawie art. 3 ust. 1 i 2, ust. 5 pkt. 2, art. 8 ust. 1-3 i ust. 4-6, art. 17 ust 3, art. 27 ust. 1, ust. 3-4, art. 28 ust. 1-2, art. 29, art. 31, 32 i 33 Ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tj. Dz.U. 2003 nr 178 poz. 1749 z późn.zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 2013r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2013r. poz. 1157), art. 35 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020r. poz. 2052 z późn.zm.) oraz art. 104 i 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 poz. 735 z późn.zm.), po przeprowadzeniu postępowania scaleniowego gruntów wsi S. , gmina S. , powiat Gorlicki, wszczętego na wniosek większości właścicieli gruntów postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012r. znak: GN.6810.3.3.2012 postanowił

I. Zatwierdzić projekt scalenia gruntów obrębu S. , gmina S., Powiat Gorlicki przedstawiony:

- na mapie obszaru scalenia gruntów zawierającej przebieg granic, stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej decyzji,

- w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu, stanowiącym załącznik nr 2 do niniejszej decyzji.

II. Skorygować powierzchnię obszaru scalenia gruntów obrębu S. , gmina S. z pow. 1157,7920 ha na pow. 1159,9423 ha.

III. Uznać za rozstrzygnięte w całości zastrzeżenia do projektu scalenia zgłoszone przez uczestników, stanowiące załącznik nr 3 do niniejszej decyzji zatytułowany "Wykaz zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów obrębu S. ".

IV. Uznać za bezskuteczne zastrzeżenie wniesione po upływie terminu wynikającego z art. 24 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów7, opisane w załączniku nr 4 do niniejszej decyzji.

V. Ustalić zasady i terminy objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, określone w treści załącznika nr 5 do niniejszej decyzji.

VI. Znieść, na zgodny wniosek zainteresowanych stron współwłasności gruntowe i leśne jak w załączniku nr 6 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz znoszonych współwłasności".

VII. Znieść, bez odszkodowania, służebności gruntowe, które utraciły znaczenie, obciążające grunty przed scaleniem, ujawnione w dziale III ksiąg wieczystych (Prawa, roszczenia i ograniczenia), których numery zostały wymienione w załączniku nr 7 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których znosi się służebności gruntowe".

VIII. Pozostawić po zaktualizowaniu służebności w dziale III (Prawa, roszczenia i ograniczenia) ksiąg wieczystych, których numery zostały wymienione w załączniku nr 8 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których pozostawia się służebności gruntowe".

IX. Przenieść obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych dział IV (Hipoteka) z gruntów poddanych scalaniu na grunty wydzielone w wyniku scalenia - jak w załączniku nr 9 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych obciążonych w dziale IV- Hipoteka".

X. Zobowiązać uczestników scalenia wymienionych w załączniku nr 10 do niniejszej decyzji, do uiszczenia należnych dopłat wynikających z wydzielenia im gruntów o wyższej wartości szacunkowej, w zamian za dotychczas posiadane grunty, na konto Starostwa Powiatowego w G. na rachunek numer [...] w terminie dwóch miesięcy od daty kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

XI. Zatwierdzić wykaz uczestników scalenia uprawnionych do otrzymania dopłat w związku z wydzieleniem im gruntu o niższej wartości szacunkowej, w zamian za dotychczas posiadane grunty, w terminie dwóch miesięcy od daty kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna zgodnie z załącznikiem nr 11 do niniejszej decyzji.

XII. Pomniejszyć ekwiwalent należny każdemu z uczestników scalenia o 1,89 % wartości szacunkowej, ze względu na niewystarczającą ilość gruntów Gminy S. jak i Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, możliwych do przeznaczenia na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi.

XIII.O przejściu na własność Gminy S. gruntów wydzielonych na cele użyteczności publicznej oraz pod drogi, z chwilą gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

XIV. Ujawnić nowy stan prawny w księgach wieczystych - zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów na podstawie niniejszej decyzji.

XV. Stwierdzić, iż decyzja niniejsza nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem.

XVI. Zatwierdzić, zakres zagospodarowania poscaleniowego gruntów położonych w obrębie S., zgodnie z załącznikami nr [...] do niniejszej decyzji zatytułowanymi "Zakres zagospodarowania poscaleniowego obrębu S. , Gmina S." i "Mapa obszaru scalenia z zakresem prac do wykonania w ramach zagospodarowania poscaleniowego".

Od decyzji tej odwołania wnieśli B. G., A. G., E. K., M. W., K. K., T. D., I. S., K. W., H. W., S. K., K. L., G. K., M. K., K. i C. F., Z. i P. R., K. T., P. K..

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r., znak IG-II.7227.12.2021.KB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami - dalej: Kpa.), w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. poz. 1749 ze zmianami - dalej: ustawy s.w.g. 2003) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1157) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że przedmiotowe postępowanie scaleniowe zostało wszczęte w 2012 r. pod rządami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. poz. 1749 ze zmianami - dalej: ustawy s.w.g. 2003). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2013 roku, poz. 1157 - dalej: ustawa zmieniająca z 2013 r.) w przedmiotowym scaleniu mają zastosowanie przepisy w brzmieniu sprzed jej nowelizacji. Art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2013 r. stanowi, że do postępowań scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Postępowanie dotyczące scalania określonej powierzchni gruntów dotyczy jednej sprawy administracyjnej, w której stronami jest wielu właścicieli czy posiadaczy gospodarstw (uczestników scalenia) i która powinna zostać załatwiona wydaniem jednej decyzji rozstrzygającej i konkretyzującej prawa i obowiązki wszystkich uczestników scalenia. W takich przypadkach uprawnienia (obowiązki) współuczestników nie są wspólne, ale pomiędzy interesami prawnymi poszczególnych podmiotów istnieją więzy wewnętrznej zależności i materialnego związku. Wyznaczony obszar scalenia ma charakter wiążący dla całego postępowania i wyznacza zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej.

Postępowanie scaleniowe obejmujące grunty położone we wsi S., gmina S. o powierzchni 1157,7920 ha, Starosta Gorlicki wszczął postanowieniem z 26 stycznia 2012 r., znak: GN.6810.3.3.2012 na wniosek właścicieli gruntów położonych we wsi S., gmina S., których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (powierzchnia gruntów, których właściciele złożyli wniosek o wszczęcie postępowania scaleniowego wynosi 794,3725 ha, co stanowi 68,61% powierzchni wsi). Wniosek ten złożył Sołtys wsi S. pismem z 13 stycznia 2011 r. W treści postanowienia zawarto wykaz właścicieli gruntów, którzy wystąpili o wszczęcie przedmiotowego postępowania scaleniowego. Natomiast w załączniku nr 1 do postanowienia przedstawiono wykaz uczestników scalenia.

Zgodnie z art. 20 ustawy s.w.g. 2003 stan własności oraz posiadania gruntów przyjęto i określono według danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Ponadto Starosta wskazał, że przeprowadzenie postępowania scaleniowego jest uzasadnione, ponieważ grunty wnioskodawców charakteryzują się niekorzystną strukturą obszarową, są rozdrobnione, nadmiernie wydłużone lub znajdują się w szachownicy. Stan taki wpływa niekorzystnie na prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej. W związku z tym uzasadniona jest potrzeba dokonania scalenia gruntów w celu zmniejszenia ilości działek o niedogodnych kształtach do upraw mechanicznych, zmniejszenia odległości pól od gospodarstw oraz racjonalnego ukształtowania rozłogów i sieci dróg. Na postanowienie Starosty nie wpłynęło ani jedno zażalenie.

Zaistniała różnica między polem powierzchni wsi S. wskazanym w postanowieniu o wszczęciu postępowania scaleniowego, tj. 1157,7920 ha, a podanym w zaskarżonej decyzji, tj. 1159,9423 ha, wynika z dokonanego w ramach postępowania ustalenia granic obszaru scalenia, obliczenia powierzchni obiektu scaleniowego na podstawie danych z pomiaru bezpośredniego i analitycznego obliczenia powierzchni z dokładnością do 1 m2, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a nie ze zmiany obszaru scalenia (tj. włączenia dodatkowych działek). Rozbieżność pomiędzy tymi wartościami wynosząca 0,2% powierzchni wskazanej w postanowieniu o wszczęciu postępowania scaleniowego, wynikająca z aktualizacji pomiarów granic działek w obszarze scalenia, nie stanowi o wadliwości decyzji.

Dla przedmiotowego obiektu [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K. opracowało założenia do projektu scalenia gruntów. Założenia zawierają m.in. analizę zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. obejmującego wieś S.. Został on podjęty uchwałą nr XVII/112/2004 z 26 listopada 2004 r., a następnie zmieniony uchwałą nr XXIX/207/2006 z 10 kwietnia 2006 r. oraz uchwałami z 23 lutego 2007 r., 30 kwietnia 2007 r., 10 listopada 2010 r., 28 marca 2012 r. i 29 maja 2014 r. Wykonawca scalenia zgłosił prace geodezyjne w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...].

1 czerwca 2018 r. Starosta Gorlicki powołał na Inspektora Nadzoru Geodezyjnego geodetę uprawnionego K. P., który na zlecenie Starosty sporządził Warunki Techniczne realizacji prac scaleniowych a następnie sprawował bezpośredni nadzór nad ich wykonaniem.

5 września 2012 r., po uprzednim uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, wyrażonej w piśmie z 24 kwietnia 2012 r., Starosta Gorlicki wydał z urzędu decyzję znak: GN.6810.3.3.2012, określającą środowiskowe uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, które należało uwzględnić w pracach scaleniowych. Scalenie zostało bowiem uznane za przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

O terminach i miejscach organizowanych zebrań uczestnicy scalenia byli informowani stosownymi obwieszczeniami przez Starostę na podstawie art. 31 ustawy s.w.g. 2003.

Sąd Rejonowy w Gorlicach Wydział V Ksiąg Wieczystych na wniosek Starosty uczynił w księgach wieczystych wzmiankę o wszczęciu postępowania scaleniowego na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003.

Rada uczestników scalenia w liczbie 12 osób, będąca społecznym organem doradczym, została wybrana 3 kwietnia 2019 r. na zebraniu zwołanym przez Starostę. Jako geodetę projektanta scalenia do szacowania gruntów, wyłożenia wyników szacowania gruntów oraz opracowania projektu scalenia i okazania projektu na przedmiotowym obiekcie Starosta upoważnił 28 marca 2019 r. B. P..

22 maja 2019 r. na zebraniu (zwołanym w II terminie) obecni uczestnicy postępowania scaleniowego podjęli uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia zasad szacunku porównawczego gruntów wsi S.. Z uwagi na zarzuty odwołań wymaga przypomnienia, że za podstawę ustalonych zasad szacunku uczestnicy scalenia w drodze uchwały przyjęli ustaloną wartość punktową 1 ha gruntu w zależności od jego klasy bonitacyjnej wykazanej w ewidencji gruntów i budynków oraz przeznaczenia gruntów określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy S.. Ustalone przez uczestników scalenia w drodze uchwały zasady szacunku gruntów nie przewidywały wpływu nachylenia terenu, zacienienia, podmakania, czy położenia elementów sieci uzbrojenia terenu na wartość gruntów, które to czynniki podnoszone są w niektórych odwołaniach.

Komisję pełniącą funkcje doradcze przy szacowaniu oraz opracowaniu projektu scalenia gruntów (zwaną dalej komisją, komisją doradczą lub komisją scaleniową), o której mowa w art. 10 ustawy s.w.g. 2003, Starosta powołał 23 kwietnia 2019 r., skład Komisji został zmieniony w dniu 23 października 2020 r.

Wyniki oszacowania gruntów dokonanych przez geodetę projektanta scalenia przy udziale komisji doradczej i terminy ich udostępnienia do publicznego wglądu (tj. 13, 16, 17-20, 23 września 2019 r.) ogłoszono 12 września 2019 r. na zebraniu zwołanym przez Starostę stosownym obwieszczeniem. W wyznaczonym na to okresie nie zostały wniesione zastrzeżenia do dokonanego szacunku. W związku z powyższym 27 września 2019 r. obecni na zwołanym w drugim terminie zebraniu uczestnicy scalenia w formie uchwały nr [...] wyrazili jednogłośnie zgodę na dokonany szacunek. Załącznikami graficznymi do tej uchwały są mapy szacunku porównawczego gruntów.

Projekt scalenia gruntów okazano uczestnikom scalenia w dniach: od 28 września do 16 listopada 2020 r. O terminie i miejscu okazania projektu na gruncie i udostępnienia go do wglądu zostali oni zawiadomieni indywidualnie, listownie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (zwrotne potwierdzenia odbioru znajdują się w aktach sprawy) oraz przez obwieszczenie Starosty. Organ ten w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w trakcie okazania uczestnicy scalenia zostali zapoznani z projektowanym przebiegiem granic na gruncie, położeniem znaków granicznych, wartością szacunkową i powierzchnią wydzielonych im działek oraz zasadami objęcia w posiadanie wydzielonych gruntów. Ponadto uczestnicy scalenia mogli 12,13 i 16 listopada 2020 r. zapoznać się z projektem scalenia w kancelarii scaleniowej znajdującej się w remizie OSP w S. . Do okazanego projektu scalenia gruntów wsi S. w ustawowym terminie zostało złożonych 115 zastrzeżeń.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy s.w.g. opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów przez komisję odbywa się w obecności zainteresowanych uczestników scalenia oraz przynajmniej połowy liczby członków komisji. Z kolei ust. 3 tego przepisu stanowi, że o terminie i miejscu posiedzenia komisji oraz dokonywania oględzin powiadamia się zainteresowanych uczestników scalenia na piśmie lub w inny sposób przyjęty w danej miejscowości, co najmniej na 3 dni przed wyznaczonym terminem. Natomiast nieobecność zainteresowanych uczestników scalenia na posiedzeniu komisji lub przy dokonywaniu przez nią oględzin nie ma wpływu na przebieg jej czynności, jeżeli zostali prawidłowo zawiadomieni i wezwani do udziału w tych czynnościach (ust. 4). Jak ustalił organ II instancji geodeta projektant scalenia z zespołem wykonawczym w ramach prac scaleniowych przeprowadził wywiad terenowy oraz sporządził z tych czynności stosowną dokumentację.

Na skutek zgłoszonych i rozpatrzonych zastrzeżeń do sporządzonego projektu scalenia gruntów wprowadzono zmiany komisyjne, wyznaczono je na gruncie i okazano, po uprzednim zawiadomieniu, zainteresowanym uczestnikom scalenia (zwrotne potwierdzenia odbioru znajdują się w aktach sprawy). Wykaz zaprojektowanych ekwiwalentów po zmianach komisyjnych dla przedmiotowego obiektu znajduje się w Tomie II operatu scaleniowego id [...]

Sposób rozpatrzenia przez Starostę Gorlickiego 115 złożonych zastrzeżeń został przedstawiony w załączniku nr 3 do zaskarżonej decyzji (punkt III sentencji zaskarżonej decyzji). Co więcej, jeszcze przed wydaniem decyzji Starosta pisemnie poinformował wnoszących zastrzeżenia o swoim stanowisku. Należy zaznaczyć w tym miejscu, iż procedura opisana w ustawie s.w.g. 2003 nie przewiduje wycofania oświadczenia złożonego do protokołu, czy to przed komisją, czy przed geodetą.

Obszerna dokumentacja operatu scaleniowego związana ze zgłoszoną pracą geodezyjną pod numerem: [...] została wykonana przez [...] Sp. z o. o. w T. i przekazana Staroście Gorlickiemu etapami. Po kontroli z wynikiem pozytywnym i odbiorze została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Przed wydaniem decyzji Starosta zawiadomił uczestników postępowania obwieszczeniem z 1 lipca 2021 r., znak: GN.042.18.2021, o możliwości zapoznania się, na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., ze zgromadzonym w postępowaniu materiałem dowodowym.

Ostatecznie Starosta, mając na względzie art. 27 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003, z którego wynika, że projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, wydał 6 września 2021 r. decyzję orzekającą o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów. Decyzja Starosty, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003, została odczytana na zebraniu uczestników scalenia oraz wywieszona na okres 14 dni na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w G., Urzędu Gminy S. oraz we wsi S., co potwierdzają stosowne protokoły, a dodatkowo została umieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Gorlicach. Starosta wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji, że załączniki nr 1-13 do decyzji, zawierające dane osobowe, z uwagi na obowiązujące przepisy z zakresu ochrony danych osobowych dostępne będą do wglądu na zebraniu w dniu dzisiejszym [dniu odczytania decyzji] oraz w siedzibie Starostwa Powiatowego w Gorlicach Wydział Gospodarki Nieruchomościami, pokój [...] ul. [...] w godzinach od 8-mej do 15-stej, w terminie 14-tu dni od dnia podania do wiadomości niniejszej decyzji oraz w terminie 14 dni od dnia doręczenia przysługującym stronom do wniesienia odwołania.

Przechodząc do oceny projektu scalenia trzeba najpierw wskazać, iż zgodnie z art. 8 ustawy s.w.g. 2003 uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3% (ust. 1). W wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne (tzw. "dopłaty techniczne"). Dopłaty przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3% (ust. 2). Na wniosek uczestnika scalenia lub wymiany przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie wydzielenia gruntów o innej wartości szacunkowej (ust. 3). Wysokość dopłat ustala się według cen przyjętych przy szacowaniu gruntów objętych scaleniem (ust. 4). Dopłaty uczestnikom scalenia są wypłacane ze środków powiatu jednorazowo, w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia (ust. 5). Uczestnik scalenia zobowiązany do dopłaty uiszcza ją w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia, na rachunek powiatu (ust. 6).

Wymaga zaznaczenia, że dla scalania gruntów w S. wszczętego w 2012 r. zastosowanie dopłat w wypadkach, gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, nie wymaga uprzednio wniosku uczestnika scalenia gruntów. Konieczność złożenia stosownych wniosków w przypadku zastosowania dopłat została wprowadzona dopiero przepisem art. 8 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2013 r.

Z kolei art. 14 ustawy s.w.g. 2003 stanowi: 1. W zamian za objęte scaleniem lub wymianą lasy i grunty leśne oraz sady, ogrody, chmielniki i inne uprawy specjalne wydziela się użytki możliwie tego samego rodzaju i tej samej jakości. Jeżeli nie jest to możliwe, wydziela się inne użytki i stosuje dopłatę pieniężną, odpowiadającą różnicy wartości drzewostanów, drzew i krzewów, a także innych części składowych gruntów. Za zgodą uczestnika scalenia lub wymiany można wydzielić inne użytki odpowiadające wartości dopłaty. 2. Przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać: 1) 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem; 2) 10% dotychczas posiadanych gruntów o szczególnie wysokiej przydatności rolniczej lub gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze.

W przedmiotowym scaleniu został także zastosowany przepis art. 17 ust. 1-3 ustawy s.w.g. 2003, zgodnie z którym: Grunty niezbędne na cele miejscowej użyteczności publicznej, pod ulice i drogi publiczne oraz pod wykonane i utrzymywane na koszt Skarbu Państwa albo przewidziane do takiego wykonania i utrzymywania urządzenia melioracji wodnych można za zgodą Agencji wydzielać z gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, uwzględniając uzasadnione interesy osób korzystających z tych gruntów (ust. 1). Jeżeli na terenie objętym scaleniem nie ma gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, grunty na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi wydziela się z gruntów uczestników scalenia, a każdemu z nich zmniejsza się przysługujący mu obszar gruntów o część, której wartość szacunkowa odpowiada stosunkowi wartości szacunkowej gruntów przeznaczonych na wymienione cele do wartości wszystkich scalanych gruntów (ust. 2). Grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi przechodzą na własność gminy (ust. 3). Co istotne, ustawa ta nie przewiduje za takie grunty dopłat.

Na grunty przeznaczone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi, zostały wykorzystane grunty Gminy S., które były wykorzystywane jako drogi. Jednakże ich ilość w pracach projektowych okazała się niewystarczająca. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zgodził się na przeznaczenie jedynie 3,5021 ha gruntów o wartości 596,87 punktu szacunkowego. Była to ilość niewystarczająca. Konieczne zatem było zastosowanie tzw. potrąceń z gruntów uczestników scalenia na w/w cele zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Przed scaleniem łączna powierzchnia dróg wynosiła 17,4885 ha o wartości 2541,21 punktu szacunkowego, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przeznaczył 3,5021 ha o wartości 596,87 punktu szacunkowego, a po scaleniu powierzchnia dróg wynosi 42,2436 ha o wartości 5244,84 punktu szacunkowego, zatem koniecznym było pomniejszenie każdemu z uczestników scalenia należnych im ekwiwalentów o 1,89% wartości. Takie działania spowodowały, że nowoprojektowane i istniejące drogi zapewniają dojazd do większości działek wydzielonych w wyniku scalenia gruntów. Pozyskane grunty, na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów przechodzą na własność Gminy S.. O konieczności wydzielenia gruntów pod drogi dojazdowe oraz poszerzeniu istniejących dróg i budowy nowych oraz o pomniejszeniu z tego tytułu należnych ekwiwalentów o ok 2% wartości gruntów posiadanych przed scaleniem uczestnicy postępowania byli informowani m.in. na zebraniu 22 maja 2019 r. zwołanym przez Starostę celem ustalenia zasad szacunku.

Scalenie ze swej natury przekształca układ własnościowy, ukierunkowując go na realizację celów, o jakich mowa w ustawie s.w.g. 2003. Rozbudowa sieci drogowej przedstawiona na mapie z projektem scalenia, w ocenie organu odwoławczego jest prawidłowa, racjonalna i wpisuje się w kontekst pragmatyczny wytyczony art. 1 ustawy s.g.w. 2003.

Wymaga także przypomnienia, iż na podstawie art. 20 ustawy s.w.g. 2003 stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się w ramach prowadzonych prac scaleniowych według danych ewidencji gruntów. Jeżeli zachodzi konieczność aktualizacji danych ewidencyjnych, wykonawca scalenia wykonuje prace z tego zakresu. W rozpatrywanej sprawie takie czynności były wykonywane, gdyż ich wyniki zawiera zgromadzona dokumentacja z aktualizacji klasyfikacji gleboznawczej, użytków gruntowych oraz z ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Na podstawie przekazanej przez Starostę dokumentacji scaleniowej oraz po dokonaniu analizy wniesionych odwołań organ odwoławczy stwierdził, iż wszystkie zarzuty w nich podniesione są niezasadne.

Odnosząc się łącznie do odwołań zawierających podobne zarzuty, a także indywidualnie do każdego z nich, organ odwoławczy stwierdził, co następuje:

Już na wstępie wskazać należy, za ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, że przydział działek nowo wydzielonych opiera się na uznaniu administracyjnym, w ramach którego organ wyważa interesy wszystkich uczestników scalenia dokonując wyboru najbardziej racjonalnego. Nawet naruszenie indywidualnego interesu uczestnika postępowania nie może podważać legalności decyzji scaleniowej, jeżeli została zachowana podstawowa zasada wydzielenia gruntów określona w art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Decyzja, o której mowa, mająca na celu korzystniejsze ukształtowanie warunków prowadzenia przez uczestników scalenia gospodarki rolnej, obejmuje zatem cały obszar scalenia gruntów regulując, w drodze swoistego kompromisu, sytuację wszystkich uczestników scalenia gruntów. Jest więc oczywiste, że nagromadzenie indywidualnych interesów, z natury różnych, powoduje, że ich pełna realizacja w takim postępowaniu nie jest możliwa. Gwarancję przeciwdziałania w omawianym postępowaniu pokrzywdzeniu poszczególnych uczestników stanowić mają przepisy regulujące zasady przydzielania gruntów, w szczególności przepisy art. 8 i art. 14 ustawy s.w.g. 2003 oraz instytucja rady uczestników scalenia i komisji doradczej.

Odnosząc się do zarzutów, które znalazły się w odwołaniach: S. K., E. K., M. W., K. K., H. W., M. K., K. i C. F., Z. i P. R., P. K., K. T., opartych na uznaniu, iż przeprowadzone scalenie nie tworzy korzystniejszych warunków gospodarowania i nie poprawia ich struktury obszarowej, a tym samym wydana decyzja narusza przepis art. 1 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003, organ odwoławczy wyjaśnia, że sądy administracyjne w swoich wyrokach podkreślają, iż realizacja celów scalania gruntów określonych w tym przepisie nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki a decyzja scaleniowa jest wynikiem pewnego kompromisu. Niekiedy bowiem kosztem jednej działki lub jednego uczestnika scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Istotne i konieczne jest jednak to, aby cel scalenia, czyli stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstwa rolnego, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu dróg oraz rzeźby terenu, został zrealizowany odnośnie do każdego z gospodarstw rolnych wydzielonych w wyniku scalenia.

W ramach weryfikacji realizacji celu przedmiotowego scalenia ustalono m.in., że liczba działek przed scaleniem wynosiła 5614, a po scaleniu - 2812. Według założeń do projektu scalenia przed scaleniem było 71 km dróg transportu rolnego, z czego: 35 km przebiegało po gruntach gminnych, 28 km przebiegało po gruntach prywatnych, 8 km stanowiły drogi leśne wewnątrz zawartych kompleksów Lasów Państwowych. W ramach prac scaleniowych wydzielono drogi transportu rolnego o długości 60 km. Dla 225 działek ewidencyjnych zniesiono współwłasność (dotyczy 41 jednostek rejestrowych), a dla 164 - służebność gruntową (dotyczy 109 ksiąg wieczystych). Dostosowano granice do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg (istniejących jezdni) oraz rzeźby terenu. Zdaniem organu odwoławczego opracowany projekt scalenia stworzył bardziej dogodne warunki do gospodarowania gruntami wszystkim uczestnikom scalenia, poprawił również strukturę obszarową gospodarstw, gdyż zlikwidował uciążliwą szachownicę gruntów, poprawił ich rozłóg, kształt, zmniejszył liczbę działek w gospodarstwach, poprawił dostępność do dróg publicznych, a także w wyniku scalenia uregulowany zostanie stan prawny wielu dotychczasowych szlaków drogowych.

Ocena, czy przeprowadzone scalenie istotnie spowodowało poprawę struktury obszarowej i warunków gospodarowania ma oczywiście charakter w dużej mierze uznaniowy i opinia w tej mierze organu administracji publicznej nie musi być zgodna z subiektywnym odczuciem właściciela konkretnego gospodarstwa. Przy opracowywaniu projektu scalenia organy administracyjne korzystają bowiem z pewnej swobody, niezbędnej dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia gruntów. Zatem, mając na uwadze zarówno indywidualne sytuacje odwołujących się stron (skarżących), co zostanie omówione w dalszej części decyzji, jak i całość projektu, zarzut naruszenia art. 1 ustawy s.w.g. 2003 uznano za niezasadny.

Z kolei weryfikując obszary gruntów zabudowanych na mapach ewidencyjnych, mapach zasadniczych i ortofotomapie oraz nowoprojektowane granice działek, organ odwoławczy uznał, że wbrew zarzutom stawianym w odwołaniach M. K., K. K., H. W., S. K., Z. i P. R. oraz P. K., w ramach prac scaleniowych nie nastąpiło wydzielenie gruntów zabudowanych budynkami wraz z niezbędnym ich otoczeniem innym uczestnikom scalenia, o czym mowa w przepisie art. 2 ust. 3 ustawy s.w.g. 2003. Z tego przepisu wynika, że zgoda właściciela gruntów zabudowanych była niezbędna nie do objęcia ich scaleniem, lecz do dokonania rozliczeń za pozostawiane przez uczestnika scalenia zabudowania na gruncie, które po scaleniu nie stanowiły już jego własności, co nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Jeżeli więc w wyniku scalenia uczestnik scalenia nadal pozostaje właścicielem tej samej działki zabudowanej o nowo pomierzonych granicach, kwestia wyrażenia przez niego zgody na objęcie jej scaleniem jest irrelewantna (por. wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. II SA/Rz 901/19 z 11 lutego 2020 r.).

Zarzuty naruszenia przepisu art. 2 ust. 3a ustawy s.w.g. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 października 2013 r., zawarte w odwołaniach M.. K., K.. K., H. W., S. , Z. , P. K. są niezasadne, gdyż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Został bowiem wprowadzony dopiero ustawą z 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U.2013.1157). Tymczasem art. 2 ust. 1 tej ustawy stanowi, że do postępowań scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jak zresztą ustalono, w ramach przedmiotowego scalenia nie miała miejsca sytuacja określona w art. 2 ust. 3 ustawy s.w.g. 2003. Zatwierdzony projekt scalenia gruntów wsi S. przewiduje wyłącznie drobną modyfikację granic nieruchomości zabudowanych, która uwzględnia konieczność wytyczenia niezbędnych i optymalnych szlaków drogowych oraz ma na uwadze stan zagospodarowania terenu (w tym istniejące szlaki drogowe, elementy uzbrojenia terenu, ogrodzenia, mury oporowe, istniejące drzewa i krzewy oraz skarpy). Projekt nie przewiduje wydzielania gruntów zabudowanych budynkami innemu uczestnikowi. Ustawa o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 29 lipca 2011 r. (Dz.U.2011.185.1097) wprowadziła do ustawy s.w.g. m.in. pojęcie gruntów zabudowanych - rozumie się przez to grunty pod budynkami, a także obszary do nich przyległe, w tym podwórza, umożliwiające właściwe wykorzystanie budynków. Zatem w świetle ww. przepisu przez grunt zabudowany nie należy rozumieć całego obszaru działki siedliskowej jako takiej, ale tylko tą jej część, która jest niezbędna do właściwego (racjonalnego) wykorzystania budynków i nie zachodzi konieczność rozbiórki lub przeniesienia budynków. Tym samym zarzuty odwołań w tym zakresie są nieuzasadnione.

Nieuzasadnione są również zarzuty skarżących co do zbyt bliskiej lokalizacji elementów sieci uzbrojenia terenu od projektowanych dróg. W trakcie prac związanych z budową lub modernizacją dróg, które będą realizowane w ramach zagospodarowania poscaleniowego, do zadań wykonawcy oraz kierownika budowy należeć będzie zapewnienie bezpieczeństwa tych urządzeń oraz odpowiednie ich zachowanie lub przesunięcie. Koszty zagospodarowania poscaleniowego wsi S. pokrywa Starosta Gorlicki z otrzymanej przez powiat dotacji na ten cel.

Fakt, że organ nie uwzględnił części propozycji składanych przez skarżących co do przebiegu nowoprojektowanych granic nie jest wystarczający do uznania, że w tym zakresie organ naruszył prawo. Ustalony przebieg granic nie pogorszył bowiem warunków korzystania z nieruchomości skarżących ani też dostępu do budynków. Warianty proponowane przez skarżących były analizowane zarówno przez projektanta scalenia, komisję scaleniową (w obecności zainteresowanych uczestników scalenia) oraz organ scaleniowy, jednakże z przyczyn obiektywnych nie wszystkie propozycje mogły zostać uwzględnione, co zostało omówione na posiedzeniach komisji doradczej oraz wyjaśnione przez Starostę w pisemnych odpowiedziach składającym zastrzeżenia lub w załączniku nr 3 do decyzji pn. Wykaz zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów obrębu S. .

Podkreślenia wymaga także, iż przy ustalaniu należnego ekwiwalentu za grunty szacowane posiadane przed scaleniem istotna jest ich wartość szacunkowa przedstawiona w punktach szacunkowych (dalej zamiennie: pkt), nie zaś powierzchnia działek czy pojedynczej działki (art. 8 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003). Nie budzi również wątpliwości, że w trakcie scalenia na nowo kształtuje się powierzchnia gruntów. Z uwagi na obszar scalenia, konieczność wydzielenia dróg oraz konieczność uwzględnienia interesów innych uczestników scalenia, niemożliwe jest pozostawienie na gruncie sytuacji tożsamej z pierwotną. Należy podkreślić, że w postępowaniu scaleniowym kształtowane są granice wydzielanych na nowo nieruchomości, ale nie jest to rozgraniczenie rozumiane jako spór o granice prawa własności.

Zawarte w odwołaniach H. W. i S. K. wnioski o przeprowadzenie oględzin wskazanych w nich gruntów organ II instancji uznaje w okolicznościach sprawy za niezasadne. Zastosowanie takiego środka dowodowego miałoby na celu przedstawienie okoliczności wynikających z akt postępowania, o istnieniu których zarówno projektant scalenia jak i organ scaleniowy miał wiedzę, a które zostały uznane ostatecznie jako niestanowiące o konieczności zmiany projektu scalenia gruntów.

Jeżeli chodzi o zarzut Z. i P. R., P. K. oraz K. T. zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy ustalił, że Starosta, po konsultacji przyjętego rozwiązania z inspektorem nadzoru, analizie projektu scalenia, danych wynikowych z wywiadu terenowego i pomiaru sytuacyjno-wysokościowego, mapy ewidencyjnej i zasadniczej oraz ortofotomapy, której kopia została dołączona do protokołu komisji doradczej, a ponadto jest dostępna - wraz (m. in.) z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ukształtowaniem i uzbrojeniem terenu - w portalu krajowym pod adresem [...] i w portalu gminy S. pod adresem [...], ostatecznie uwzględnił opinię komisji i uznał zgłoszone zastrzeżenia za niezasadne a przyjęte rozwiązanie projektowe za najbardziej optymalne, o czym poinformował skarżących pisemnie przed wydaniem decyzji. W przedmiotowej sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, nie można mówić o zaniechaniu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie, zatem zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 K.p.a. nie znajdują potwierdzenia.

Odnosząc się indywidualnie do każdego z odwołań organ odwoławczy stwierdził, co następuje:

1. A. G. w złożonym odwołaniu nie wyraził zgody na proponowane zmiany dotyczące jego działek ewidencyjnych: nr [...], którą zmniejszono o 3 ary i przeznaczono na wytyczoną drogę; nr [...] o pow. 0,04 ha, która uległa likwidacji; nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,21 ha z powodu ich przesunięcia pod las, co wg skarżącego zdecydowanie pogarsza jakość i przydatność tych działek pod użytkowanie rolnicze; nr [...], która uległa przesunięciu o 4 metry. Stwierdził, że nie wyraża zgody na: poszerzenie drogi gminnej nr [...] kosztem działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...]; przesunięcie działki ewidencyjnej nr [...] o 2 metry od strony działki ewidencyjnej nr [...] innego uczestnika scalenia; poszerzenie drogi dojazdowej nr [...] na działki skarżącego nr [...], nr [...], nr [...]. Ponadto zarzucił, że wszystkie czynności geodezyjne wykonywane były bez jego udziału a nawet bez powiadomienia, a po ich wykonaniu i okazaniu nowych granic żadnej z w.w. nie podpisywał ponieważ uważał że jest to bezprawie. Podniósł, iż w wyniku wszystkich zmian granic i przekształceń jego działek pow. jego gospodarstwa 5,06 ha ma się zmniejszyć o 21,61 ar z tytułu własności oraz 11,5 ar z tytułu współwłasności, oraz że oprócz utraty powierzchni zmieniono mu granice działek i ich położenie z lepszego na gorsze.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem A. G. w jednostce rejestrowej 247 posiadał prawo własności do 34 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 5,0664 ha i wartości 246,91 pkt po uwzględnieniu 4,76 pkt potrąceń na cele użyteczności publicznej, stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. W nowym stanie w jednostce rejestrowej 247 wydzielono skarżącemu 17 działek o łącznej powierzchni 4,8503 ha i wartości 246,66 pkt (co daje różnicę - 0,25 pkt, tj. -0,10% na wartości oraz - 4% w zakresie powierzchni). Zatem różnica wartości gruntów przed i po scaleniu w jednostce rejestrowej 247 nie przekracza wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003, a wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2.

Dodatkowo, w jednostce rejestrowej 423 posiadał na współwłasność w częściach ułamkowych działkę ewidencyjną nr [...] (o szerokości ok 5,5 m) oraz działkę nr [...] (dr) o łącznej pow. 0,05 ha i wartości 12,26 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W jednostce rejestrowej 974 posiadał na współwłasność w częściach ułamkowych działkę ewidencyjną nr [...] (dr) o pow. 0,34 ha i wartości 39,62 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej oraz w jednostce rejestrowej 1236 posiadał na współwłasność w częściach ułamkowych długą i b. wąską (ok. 3 m) działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,17 ha i wartości 14,11 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia w jednostce rejestrowej 423 wydzielono na dotychczasowych prawach działkę o powierzchni 0,0514 ha i wartości 11,91 pkt (-0,35 pkt, tj. -2,85%). Zatem różnica wartości gruntów przed i po scaleniu w jednostce rejestrowej 423 nie przekracza wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2, a wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2. Z kolei w jednostce rejestrowej 974 wydzielono na dotychczasowych prawach działkę nr [...] o powierzchni 0,1684 ha i wartości 40,17 pkt (+0,55 pkt, tj. +1,39%), natomiast w jednostce rejestrowej 1236 wydzielono na dotychczasowych prawach działkę nr [...] o powierzchni 0,0574 ha i wartości 14,35 pkt (+0,24 pkt, tj. +1,70 %). Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g 2003.

Ponieważ na części dotychczasowych gruntów - jednostki 974 i 1236 wydzielono drogę gminną, ekwiwalent dla tych jednostek rejestrowych wydzielono w innym obszarze, tj. w terenach budowlanych przy działce nr [...] A. G., co jest zgodne z jego życzeniami wpisanymi do karty uczestnika scalenia. Z uwagi na to, że nowoprojektowane działki wydzielono w obszarze o znacznie wyższej wartości szacunkowej niż znajdowały się dotychczas (oraz o korzystniejszym kształcie) zachowując równy ekwiwalent wartościowy nastąpił istotny ubytek powierzchni. Było to jednak konsultowane z uczestnikami scalenia z tych jednostek rejestrowych oraz uzyskało ich aprobatę, co realizuje przepis art. 14 ust. 2 pkt 1. Ustawy s.w.g.2003. Z protokołu posiedzenia komisji z 14 grudnia 2021 r. rozpatrującej zastrzeżenia z 16 października 2020 r. złożone przez 8 uczestników scalenia w zakresie działek nr [...] i nr [...] wynika bowiem, że po wyjaśnieniach projektanta scalenia w zakresie projektu przebiegu granic, wartości szacunkowej działek oraz powierzchni projekt scalenia został zaakceptowany, czego dowodzą podpisy pod oświadczeniem, cyt. Wnoszący zastrzeżenie akceptuje przedstawioną propozycję. W protokole wpisano także adnotację, że "Pan A. G. - opuścił posiedzenie przed jego zakończeniem - w trakcie ustaleń wyraził zgodę na planowany przebieg drogi". Komisja zaproponowała jednogłośnie pozostawić projekt bez zmian. Z kolei z protokołu komisji z 2 lutego 2021 r., rozpatrującej zastrzeżenia A. G. z 16 października 2020 r. dotyczące działek nr [...] wynika, że po wyjaśnieniach projektanta scalenia w zakresie projektu przebiegu granic, wartości szacunkowej oraz powierzchni działek A. G. oraz pozostali zainteresowani uczestnicy scalenia obecni na posiedzeniu komisji zaakceptowali projekt, co potwierdzają złożone podpisy w protokole. Komisja zaproponowała jednogłośnie pozostawić projekt bez zmian.

Z kolei zarzut krzywdzącego przesunięcia działek nr: [...], [...], [...] jest niezasadny, gdyż w zamian wydzielono skarżącemu jedną działkę kilkadziesiąt metrów dalej na gruntach o tej samej wartości szacunkowej. Przesunięcia działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] o ok. 2 m i 4 m wynikają z uwarunkowań projektowych oraz konieczności projektowania dróg dojazdowych do nowo tworzonych działek w wyniku scalenia jak i osiągnięcia kompromisu pomiędzy uczestnikami scalenia.

Należy podkreślić, że ok. 90% działek skarżącego pozostało po scaleniu w tym samym położeniu. Natomiast podnoszony w odwołaniu zarzut nieuprawnionego pomniejszenia powierzchni gospodarstwa nie jest zasadny, gdyż w postępowaniu scaleniowym zasadniczym wyznacznikiem poprawności zaprojektowania ekwiwalentu nie jest jego powierzchnia a jego wartość i ta różni się zaledwie o - 0,25 pkt, tj. - 0,02%, co zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy s.w.g. uznaje się za wartość równą wartości gruntów przed scaleniem.

Zaprojektowanie i wydzielenie dróg na części działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] było w ramach przedmiotowego scalenia zabiegiem powszechnym, umożliwiającym osiągnięcie jednego z jego celów, tzn. zapewnienie dostępu do drogi publicznej każdej działce powstałej w wyniku scalenia, w tym także działkom skarżącego.

Wszystkie zarzuty podnoszone w odwołaniu były rozpatrywane przez komisję w obecności skarżącego. Komisja w zakresie gruntów z jednostki rejestrowej 247 zarekomendowała, pozostawienie projektu bez zmian. W zakresie zarzutu braku czynnego udziału w pracach scaleniowych ustalono, że w karcie uczestnika scalenia nr [...] widnieją podpisy skarżącego pod treścią życzeń i uzgodnień z 3 października 2019 r. dotyczących lokalizacji gospodarstwa, oświadczeń z okazania projektu z 15 czerwca 2020 r. i 13 października 2020 r., jak również adnotacje o odmowie złożenia podpisów w dniu 2 października 2020 r. po okazaniu punktów załamania granic jego działek oraz po zapoznaniu z powierzchnią i wartością tych działek.

Z uwagi na powyższe ustalenia, w tym także akceptacje przez skarżącego projektu scalenia w zakresie gruntów z jednostek rejestrowych nr [...] i nr [...], w ocenie organu odwoławczego wydzielony ekwiwalent należy uznać za spełniający wymogi przepisu art. 8 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. Ponadto działki zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, uwzględniając część życzeń wpisanych do kart uczestników scalenia. Działki będą miały korzystniejszy kształt niż posiadały przed scaleniem i dostęp do drogi publicznej. Wszystkie zastrzeżenia zostały zgodnie z procedurą zaopiniowane przez komisję scaleniową oraz rozpatrzone przez Starostę. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

2. B. G. złożył odwołanie w zakresie przebiegu nowej granicy między działkami nr [...] i [...] stanowiącymi jego własność, a działkami nr [...] i [...] (tj. pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]), z uwagi na to, że nowa granica nie przebiega po istniejącym ogrodzeniu. Proponowana przez geodetę granica przebiega bowiem w odległości kilku metrów od ogrodzenia. Zarzucił, że: nie został powiadomiony o dacie oraz godzinie wejścia na w/w działki komisji doradczej wraz z geodetą, nie wydał żadnego upoważnienia do reprezentowania jego interesów w sprawie, na które rzekomo powołuje się geodeta, a podczas pomiarów w/w działek geodeci oraz komisja wprowadzili w błąd jego matkę obecną przy tych czynnościach. W jego ocenie komisja działała stronniczo, a Starosta nie udzielił mu odpowiedzi pomimo kilkakrotnych jego "starań" zmierzających do ustalenia, czy w dokumentacji geodezyjnej w Starostwie znajduje się jakikolwiek dokument stanowiący rzekomo wydane komuś przez niego upoważnienie.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem B. G. w jednostce rejestrowej 210 posiadał prawo własności do 4 działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 1,4116 ha i wartości 206,06 pkt, po uwzględnieniu potrącenia na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono mu 2 działki o nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,5016 ha i wartości 208,82 pkt (+2,76 pkt, tj. +1,34%). Wymaga zaznaczenia, że nowe działki zostały zlokalizowane w tym samym miejscu, co grunty posiadane przed scaleniem.

Zarzut odnośnie do granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...] był rozpatrzony przez komisję scaleniową 28 grudnia 2020 r. w obecności skarżącego (zawiadomionego pismem z 21 grudnia 2020 r.). Geodeta zapoznał komisję ze stanem przed scaleniem oraz przedstawił projekt przebiegu granic oraz powierzchnię. Wyjaśnił, że na wniosek sąsiada za zgodą matki właściciela dokonał wydzielenia 7 arów działki, gdzie usytuowana była piwnica użytkowana przez sąsiada. Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący dokonał rozbiórki piwnicy, zaproponował powrót do granic okazanych 19 października 2020 r. skarżący podtrzymał zastrzeżenie i oświadczył, że granica winna przebiegać bezpośrednio przy ogrodzeniu z działką sąsiada. Komisja zaopiniowała, by pozostawić projekt okazany 19 października 2020 r. bez zmian. skarżący odmówił podpisania protokołu, natomiast właściciel działki nr [...] projekt zaakceptował, co potwierdza złożony podpis. W wyniku analizy akt sprawy, w tym opinii komisji i Inspektora Nadzoru, Starosta ostatecznie rozstrzygnął o pozostawieniu projektu okazanego 19 października 2020 r. bez zmian, o czym poinformował wnoszącego pismem z 4 marca 2021 r. Odpowiedzi na kierowane do organu pisma z 17 i 22 marca 2021 r. Starosta udzielił skarżącemu odpowiednio w pismach z 31 marca i z 19 kwietnia 2021 r. przesyłając posiadane dokumenty związane z wnioskiem, m. in. kartę uczestnika scalenia i protokół z posiedzenia komisji z 28 grudnia 2021 r.

W ocenie organu odwoławczego stawiane zarzuty nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, w tym w planie sytuacyjnym z 26 czerwca 1930 r. przesłanym Staroście przez samego skarżącego, obrazującym kształty działek. Ponadto z mapy ewidencyjnej wynika, że istniejące w terenie ogrodzenie nie znajduje się na działce skarżącego. Zaznaczyć należy, że na etapie zbierania życzeń, kiedy wszystkim zainteresowanym uczestnikom był prezentowany stan ewidencyjny jaki wnoszą do scalenia, o czym stanowi art. 20 ustawy s.w.g. 2003, skarżący nie zgłaszał wątpliwości odnośnie do stanu posiadania i granic. Członek komisji, której skarżący zarzucił w odwołaniu stronniczość tj. żona właściciela działki, której granica objęta jest niniejszym odwołaniem, nie brała udziału przy rozpatrywaniu zastrzeżeń zgłoszonych przez B. G. (dowód poz. 6 listy obecności składu komisji). Natomiast brak w aktach powiadomienia skarżącego o terminie wejścia na działki, tłumaczy fakt, że Komisja nie dokonywała w jego przypadku wizji terenowej tylko rozpatrywała zastrzeżenia na podstawie zgromadzonej dokumentacji przy udziale zainteresowanych uczestników scalenia w budynku OSP w S. . Nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji także zarzut powoływania się geodety projektanta na rzekomo udzielone przez skarżącego innej osobie pełnomocnictwo. W karcie uczestnika scalenia nr [...] przy informacjach ze składania życzeń, okazania projektu 19 października i 20 listopada 2020 r. widnieją adnotacje, że przy czynnościach obecna była matka skarżącego H. G. bez pisemnego upoważnienia. W ocenie organu odwoławczego skarżący w wyniku scalenia otrzymał należny ekwiwalent, a sposób wydzielenia projektowanych działek jest racjonalny i uzasadniony. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

3. E. K. (w imieniu której działała M. W.) zaskarżyła decyzję w części dotyczącej działek projektowanych nr: [...]. Do odwołania dołączyła szkic wyniesienia projektu scalenia dla działek nr [...] i nr [...]. Zarzuciła naruszenie art. 1 ustawy s.w.g. 2003 z uwagi na to, że jej zdaniem przedmiotowe scalenie nie zrealizowało ustawowych celów, tylko pozbawiło ją prawa własności części gruntów oraz art. 22, gdyż w jej ocenie projekt scalenia nie uwzględnia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyznaczono bowiem nową drogę [...] (nr roboczy) na działce [...], co pozostaje w jej ocenie w sprzeczności z § 12 pkt 12 mpzp Gminy S. wobec braku wymaganej w mpzp zgody właścicieli przyległych gruntów na realizację nowych dróg dojazdowych. Podniosła, że drogę nr [...] utworzono częściowo z jej działki nr [...] oraz z działki nr [...] stanowiącej własność M. W., na co nie wyraziły zgody.

Wskazała także na naruszenie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016 r. poz. 124 ze zmianami), tj. § 15 ust. 1 w zakresie szerokości pasa ruchu oraz § 37 ust. 1 w zakresie szerokości pobocza gruntowego, co dotyczy drogi nr [...] (nr rob.) na działce nr [...], która ma szerokość 10 m, a winna mieć 4,5 m, oraz drogi [...] na działce nr [...], która ma szerokość 7 m, a winna mieć 4,5 m. Drogi te są drogami jednojezdniowymi, zatem w jej ocenie wymagana szerokość to od 2,5 do 3,0 m oraz pobocze 2 x 0,75 m.

Dodatkowo skarżąca kwestionuje szerokość drogi nr rob. [...] na działce nr [...] oraz drogi nr rob. [...] na działce [...] Wskazała, że drogi te posiadają jeden pas ruchu i ich szerokość wraz z poboczem winna wynosić od 4,0 do 4,5 m zgodnie z § 15 ust. 1 oraz § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków technicznych jakim winny odpowiadać drogi publiczne. Natomiast w zaskarżonej decyzji brak jest uzasadnienia dla zastosowanych szerokości ww. dróg oraz nie wynika to ani z ukształtowania terenu ani z systemu urządzeń melioracji. Stwierdziła przy tym, że granica działki nr [...] wzdłuż działki nr [...] jest odsunięta od krawędzi rowu melioracyjnego o 2,5 m, co pomniejsza powierzchnię jej działki.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem E. K. w jednostce rejestrowej 328 posiadała 15 działek o łącznej powierzchni 2,34 ha i wartości 154,28 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia otrzymała 2 działki o regularnych kształtach nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 2,4087 ha i wartości 158,00 pkt (+3,72 pkt, tj. +2,41%). Zatem różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. Wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.

W wyniku prac scaleniowych wydzielone działki mają regularny kształt, ich granice są dostosowane do istniejących dróg, urządzeń melioracyjnych oraz rzeźby terenu. Zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, uwzględniając część życzeń wpisanych do karty uczestnika scalenia.

W mpzp, do którego skarżąca odnosi się w odwołaniu, mowa jest o podziałach i scaleniach nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a nie postępowaniach z zakresu scalania i wymiany gruntów. Oznacza to, że wywołane przez skarżącą przepisy nie mają zastosowania w sprawie.

W zakresie dotyczącym kwestionowanych szerokości dróg odwołanie jest niezasadne, ponieważ działka drogowa nr [...] (nr roboczy [...]) przedstawiona została w projekcie zgodnie z jej faktycznym przebiegiem w terenie, a jej szerokość jest optymalna w tym obszarze i uwzględnia uwarunkowania zawarte w piśmie Starosty Gorlickiego znak GN.042.4.2020 z 27marca 2020 r. skierowanym do MBGiTR w sprawie szerokości dróg. Natomiast działka drogowa nr [...] (nr roboczy 3/4) została zaprojektowana tak jak urządzana już droga, z którą się będzie łączyć i docelowo będzie posiadać nawierzchnię bitumiczną z obustronnymi rowami odwadniającymi. Stąd jej szerokość powinna wynosić 10 m, jak to określono w § 12 pkt 4 mpzp Gminy S. dla dróg klasy D, co nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, na które powołuje się skarżąca.

Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

4. M. W. działając w imieniu własnym zaskarżyła decyzję w części dotyczącej jej działek projektowanych nr: [...], a także działek sąsiednich nr: [...] oraz działek drogowych nr [...] i nr [...]. Do odwołania dołączyła szkice wyniesienia projektu scalenia nr: [...], szkic dotyczący działek nr [...] i nr [...], a także mapę sytuacyjno-wysokościową. Zarzuciła naruszenie art. 1, art. 22 ustawy s.w.g. 2003 oraz § 15 i § 37 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Wskazane w odwołaniu uzasadnienie zarzutów jest analogiczne jak w przypadku odwołania E. K..

Dodatkowo M. W. w swoim odwołaniu zarzuca: - błędne ustalenie nowych granic działek nr: [...] z działką drogową nr [...] po murze oporowym, co zabiera jej grunt na długości ww. działek o szerokości 0,80 m i włącza go do drogi; - błędne ustalenie granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] wg przebiegu płotu, a faktycznie granica winna przebiegać dołem skarpy, co pomniejszyło powierzchnię działki nr [...] o 249,92 m2; - błędne ustalenie granicy działki nr [...] i działką nr [...], co doprowadziło do zmniejszenia powierzchni działki nr [...] z 1000 m2 do około 894 m2, co jest sprzeczne z § 11 ust. 4 pkt 3 mpzp i tym samym narusza art. 22 ustawy s.w.g. 2003, z uwagi na wskazaną w mpzp minimalną powierzchnię działki budowlanej w terenach o niepełnym uzbrojeniu lub nieuzbrojonych, czy dla terenów zabudowy rekreacyjnej indywidualnej na poziomie 1000 m2.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem M. W. w jednostce rejestrowej 726 posiadała 18 działek o łącznej powierzchni 3,55 ha i wartości 190,02 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono jej 8 działek nr: [...] o łącznej powierzchni 3,4470 ha i wartości 191,00 pkt (+0,98 pkt, tj.+0,52%). Zatem różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. Wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.

W wyniku prac scaleniowych wydzielone działki mają regularny kształt, ich granice są dostosowane do istniejących dróg, urządzeń melioracyjnych, rzeźby terenu oraz zagospodarowania. Zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, uwzględniający część życzeń wpisanych do karty uczestnika scalenia. Zarzuty do projektu dotyczące przebiegu nowo projektowanych granic nie są zasadne, ponieważ w trakcie scalenia projektant dokonuje wyboru najkorzystniejszego rozwiązania dla wszystkich uczestników scalenia, aby pogodzić krzyżujące się interesy poszczególnych osób. W postępowaniu scaleniowym niezasadne jest oczekiwanie skarżącej, że zaprojektowane granice nowych działek będą przebiegały tak jak przed scaleniem.

Błędna jest również interpretacja przez skarżącą zapisu § 11 ust. 4 pkt 3 mpzp Gminy S., który ma zastosowanie do podziałów nieruchomości uregulowanych przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a nie do postępowań z zakresu scalania i wymiany gruntów uregulowanych ustawą s.w.g. 2003. Co więcej działka nr [...] nie jest położona w terenach przeznaczonych pod zabudowę, tylko w terenach rolnych. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

5. K. K. zaskarżyła decyzję w części dotyczącej przebiegu granicy działki drogowej wzdłuż działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] (z których utworzono projektowaną działkę nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...]) z uwagi na to, że ograniczy jej to dostęp do studni oraz spowoduje konieczność wykarczowania drzew owocowych. Zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 3 i 3a w zw. z art. 1 ust. 2 pkt. 2 ustawy s.w.g. 2003 poprzez błędne uznanie, iż działki ewidencyjne nr [...] i [...] i [...] nie są gruntami zabudowanymi i można z nich wydzielić grunty innemu uczestnikowi (Gminie S. ) pod projektowaną drogę, w sytuacji gdy działki te są zabudowane budynkiem mieszkalnym, a także na działkach tych są posadowione w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej drogi urządzenia zaopatrujące w wodę (studnia) oraz drzewa owocowe i w związku z tym wymagana jest zgoda właściciela na zmianę ich granic.

Ponadto, analogicznie jak P. K. oraz Z. i P. R. zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie i arbitralne uznanie, że nie było możliwości zaprojektowania innej drogi niż działki nr [...] na wysokości jej działek, w sytuacji, gdy poniżej znajduje się już droga gminna, która może stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działki skarżącej (tj. droga między działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] oraz wzdłuż działki nr [...] i następnych).

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem K. K. w jednostce rejestrowej 1211 posiadała 4 działki w terenach zabudowanych o łącznej pow. 0,3242 ha i wartości 81,05 pkt. Po uwzględnieniu wniosku o powiększenie gospodarstwa o działkę ewidencyjną nr [...], tj. o 1,50 pkt i potrąceń na cele użyteczności publicznej wartości 1,56 pkt wartość do zaprojektowania wynosiła 80,99 pkt. W wyniku scalenia w tym samym miejscu wydzielono skarżącej działkę nr [...] o pow. 0,3336 ha i wartości 83,40 pkt (+2,41 pkt, tj. +2,98%). Zobowiązana jest także do dopłaty 1500 zł za wydzielenie jej gruntów na powiększenie gospodarstwa. Wydzielony ekwiwalent spełnia kryteria, o których mowa w art. 8 oraz art. 14 ust. 2 pkt. 2 ustawy s.w.g. 2003.

Ustalono również, że projektowana granica między działką nr [...] a drogą gminną nr [...] nie narusza gruntów zabudowanych skarżącej, ponieważ przebieg granicy jest dostosowany do istniejącej jezdni bitumicznej wraz z rowem odprowadzającym wodę z tej jezdni. Granica drogi od strony działek skarżącej została poprowadzona górą skarpy rowu przydrożnego, wzdłuż której posadzone są drzewa owocowe niewchodzące w pas drogowy. Zaprojektowana droga gminna nr [...] jest drogą o nawierzchni bitumicznej z rowem odwadniającym o szerokości 6 m na wysokości działki skarżącej i jest jedyną zainwestowaną drogą dojazdową do kilku budynków w tym rejonie, a ze względu na ukształtowanie terenu jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem zapewnienia dogodnego dostępu do drogi publicznej zarówno dla działki skarżącej jak i pozostałych działek położonych powyżej. Jeżeli chodzi o szlak drogowy (jezdnia gruntowa) istniejący w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], stanowiący umowny dojazd po działkach prywatnych do działki ewidencyjnej nr [...], to nie jest on geodezyjnie wydzielony jako odrębna działka i nie stanowi drogi gminnej. Obecnie nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce ewidencyjnej nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej. W wyniku złożonych przez skarżącą pisemnych zastrzeżeń do projektu scalenia odbyło się posiedzenie komisji, która przeanalizowała szczegółowo na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w tym załączników graficznych, możliwe rozwiązania projektowe, ale zaopiniowała pozostawienie projektu bez zmian. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

6. T. D. (w imieniu której działał B. D.) zarzuciła Staroście naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego oraz niewłaściwe i niezupełne rozstrzygnięcie złożonych zastrzeżeń. W odwołaniu stwierdził, że był przekonany iż w ramach scalenia granice w lasach zostały precyzyjnie wyniesione według istniejących map, okazało się jednak, że granice ustalone przez geodetę różnią się znacznie od granicy uznawanej przez niego jako dotychczasowy spokojny stan posiadania nawet o 30 m. W jego ocenie doszło do sytuacji w której różnica w powierzchni lasu do tej pory spokojnie posiadanego przez rodzinę od 120 lat zmniejszyła się o ponad 1,50 ha. Naturalna granica, którą do tej pory stanowił strumień płynący przez las przesunęła się na działce nr [...] o 50 metrów. Poinformował, że takie działania geodety spowodowały, iż złożył w Sądzie wniosek o zasiedzenie części działek leśnych według stanu spokojnego posiadania. Podniósł także, że działka leśna nr [...] była rozgraniczana sądownie w roku 1975, a istniejące na tej działce stare znaki graniczne, według których spokojnie posiadali tenże las, odbiegały od wskazanych przez pana Piwka "nowych granic" od 5 do 12 m.

B. D. wydanej decyzji zarzucił ustalenie granic w terenach leśnych działki ewidencyjnej nr [...] z działką ewidencyjną nr [...] niezgodne ze stanem spokojnego posiadania, który od ustalonych granic odbiega o ok. 30 m, co powoduje, że wartość drewna, które przyszłoby oddać sięga kilkudziesięciu tysięcy zł. To z kolei spowodowało przesunięcie działki sąsiedniej nr [...] na stan spokojnego użytkowania kolejnej działki. Ponadto zarzucił bezpodstawne wytyczenie drogi przez działkę T. D. nr [...] do działki [...], podczas gdy dojazd do tej działki już istnieje oraz wytyczenie drogi nr [...] przez działkę ewidencyjną nr [...], podczas gdy w odległości ok 15 m przebiega dotychczasowa stara droga.

Stwierdził także, że w stosunku do pozostałych działek kwestionuje co do zasady wszystkie ustalenia i wnosi o uchylenie decyzji.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem T. D. w jednostce rejestrowej 80 posiadała 15 działek o łącznej powierzchni 2,1225 ha i wartości 246,69 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono jej 13 działek o łącznej powierzchni 2,1329 ha i wartości 253,40 pkt (+6,71 pkt, tj. +2,72%).

Dodatkowo, w jednostce rejestrowej 391 posiadała na współwłasność w częściach ułamkowych dwie działki o łącznej powierzchni 4,89 ha i wartości 71,96 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono w tej jednostce dwie działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 4,7960 i wartości 71,94 pkt. W jednostce rejestrowej 414 posiadała na współwłasność w częściach ułamkowych działkę o powierzchni 1,8918 ha i wartości 27,84 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono w tej jednostce działkę nr [...] o pow. 1,8918 ha i wartości 28,38 pkt. W jednostce rejestrowej 424 posiadała na współwłasność w częściach ułamkowych dwie działki o łącznej powierzchni 0,6863 ha i wartości 10,11 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono w tej jednostce działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,6863 ha i wartości 10,30 pkt. W jednostce rejestrowej 643 posiadała na współwłasność w częściach ułamkowych dwie działki o łącznej powierzchni 0,88 ha i wartości 13,45 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono w tej jednostce dwie działki (nr [...] [...]) o łącznej pow. 0,8908 ha i wartości 13,63 pkt. W jednostce rejestrowej 793 posiadała na współwłasność w częściach ułamkowych działkę nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,8934 ha i wartości 16,31 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia wydzielono w tej jednostce dwie działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,8863 ha i wartości 16,51 pkt.

Zatem różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. Wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Wymaga przy tym zaznaczenia, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia nie stanowi pierwotnego tytułu własności wydzielonej nieruchomości i nie przesądza go. Tytuł własności do wszystkich działek uzyskanych przez wnioskodawcę w wyniku scalenia można wykazać wskazując tytuł własności do wszystkich działek wniesionych do scalenia.

Wyniki ustaleń granic działek leśnych zostały przyjęte do projektu scalenia jako tzw. niezmienniki, a projektowanie w terenach leśnych polegało głównie na wydzieleniu dróg gminnych po istniejących śladach jezdnych i rozdzieleniu współwłasności na zgodny wniosek ich współwłaścicieli. Projektowanie dróg gminnych na działkach, w których T. D. posiada udziały dotyczyło jednostek rejestrowych: [...]

Z wyjaśnień geodety projektanta scalenia z 23 września 2021 r. w zakresie przeprowadzonych ustaleń granic działki leśnej nr [...] wynika, że cyt: Nie było jednak możliwości ustalenia granicy działki, rozbieżnej z mapą ewidencyjną o ponad 50 metrów podczas gdy szerokość nieruchomości, w których T. D. ma udziały, zgodnie z mapą ewidencyjną wynosi około 30 metrów. W dostarczonym przez Pana B. D. wyroku sądu o rozgraniczeniu działek [...] i [...] nie ma wzmianki o stabilizacji punktów granicznych, a w PODGiK nie został odnaleziony operat techniczny z tego rozgraniczenia.

Zgłoszone 1 grudnia 2020 r. zastrzeżenia do projektu scalenia przez pełnomocnika skarżącej podlegały rozpoznaniu na posiedzeniu komisji 17 grudnia 2020 r. Ze sporządzonego protokołu wynika, że komisja zaproponowała odnośnie do działek leśnych ponowne ustalenie granicy między działką ewidencyjną nr [...] a działką sąsiada nr [...]. Komisja zaproponowała wówczas także przewężenie drogi nr [...] do 5 m, proporcjonalnie po jednej i drugiej stronie oraz dokonanie zmian w projekcie poprzez zaprojektowanie drogi w taki sposób, aby drzewa pozostały poza pasem drogowym. W pozostałym zakresie w ocenie komisji granice należy pozostawić zgodnie z projektem. Wnoszący zastrzeżenia nie zaakceptował propozycji co do pozostawienia części projektu bez zmian. Kolejne posiedzenie komisji odbyło się 18 stycznia 2021 r. Z protokołu wynika, że geodeta przedstawił na nim propozycję zmian w projekcie zgodnie z ustaleniami komisji z 17 grudnia 2020 r. Wnoszący zastrzeżenie nie wyraził zgody na poszerzenie działki drogowej nr [...], gdyż oczekuje zawężenia szerokości drogi do 5 m. Wniósł o przywrócenie granic działki [...] wg stanu spokojnego posiadania. Wszyscy uczestnicy obecni na posiedzeniu wyrazili zgodę na pas drogowy o szerokości 5 m. Wnoszący zastrzeżenie zaakceptował projekt zmiany w zakresie działki nr [...]. Ostatecznie komisja zaproponowała wprowadzenie zmian do projektu, które zaakceptował pełnomocnik skarżącej, co potwierdził podpisem w obecności innych zainteresowanych uczestników scalenia. O sposobie rozstrzygnięcia zgłoszonych zastrzeżeń Starosta poinformował skarżącą i jej pełnomocnika pismem z 4 marca 2021 r. Postanowił: przewęzić projektowaną działkę drogową nr [...] do szerokości 5 m; przywrócić granice działki nr [...] wg stanu spokojnego posiadania, do miedzy; zaprojektować drogę nr [...] w taki sposób, aby drzewa pozostały poza pasem drogowym; dokonać ponownego ustalenia granic działki nr [...]. W pozostałym zakresie postanowił pozostawić projekt bez zmian.

W dniu 17 marca 2021 r. podjęto próbę ponownego ustalenia granic działki nr [...]. Wszyscy obecni na ustaleniu uczestnicy postępowania scaleniowego z wyjątkiem B. D. zaakceptowali granice ustalone 16 grudnia 2019 r. Wobec powyższego pozostawiono projekt bez zmian. Podczas pierwszego ustalenia granic tych działek B. D. zaakceptował jej przebieg jako granicy ostatniego spokojnego posiadania, składając podpis w protokole ustalenia granic. W następstwie powyższego 24 sierpnia 2021 r., B. D. oświadczył, że odwołuje wszystkie zgody udzielone w toku postępowania z uwagi na działania geodety na jego szkodę oraz pomijanie przez geodetę projektanta scalenia istnienia dróg dojazdowych do działek, które odbierają uzasadnienie dla projektowania nowych dróg często absurdalnych jego zdaniem ze względu na warunki terenowe. Organ odwoławczy zaznacza, iż przepisy w zakresie geodezji i kartografii oraz scalania i wymiany gruntów nie regulują kwestii odwołania uprzednio złożonych oświadczeń do protokołu, zatem sam fakt jego złożenia nie generuje oczekiwanego skutku. Niemniej jednak z załącznika nr 3 do wydanej decyzji wynika, że Starosta wziął pod uwagę stanowisko pełnomocnika skarżącej, jednakże ostatecznie w związku z opinią komisji nie wpłynęło ono na rozstrzygnięcie.

Projektowana działka ewidencyjna nr [...] graniczy z projektowaną drogą gminną o nr [...], co nie narusza własności skarżącej. Szlak jezdny, o którym mowa w odwołaniu jest wg ustaleń wykonawcy od dawna nieprzejezdny, a właściciele działek leśnych korzystają ze szlaku jezdnego, po którym została zaprojektowana droga gminna o nr [...]. Przed scaleniem działka ewidencyjna nr [...] nie posiadała dostępu do drogi publicznej, natomiast w wyniku scalenia taki dojazd został zaprojektowany przez działkę nr [...], w której skarżąca ma udziały we współwłasności, na odcinku 20 m, na którym w terenie istnieje droga gruntowa i dalej przez działkę nr [...] na odcinku 115 m, jako jedyna możliwość zapewnienia dojazdu do tej działki, co realizuje jeden z podstawowych celów przedmiotowego scalenia.

Organ odwoławczy dostrzega specyfikę oraz wysoki poziom trudności ustalania granic w terenach leśnych (brak wyraźnych granic, problemy techniczne, niska dokładność materiałów archiwalnych, różny stan drzewostanów, użytkowanie niezgodne ze stanem ewidencyjnym) jednakże mając na uwadze przepis art. 20 ustawy s.w.g. 2003 (stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klas gruntów określa się według danych ewidencji gruntów i budynków) oraz przepisy regulujące sposób ustalenia przebiegu granic do celów aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (w tym na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek) nie można zarzucić geodecie projektantowi scalenia nieuczciwego działania czy sprzecznego z przepisami prawa. Z uwagi na powyższe ustalenia zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

7. I. S. (występując w imieniu własnym i reprezentując K. W.) złożyła odwołanie w zakresie granic nowo wydzielonej działki nr [...] (działka ewidencyjna nr [...]). Stwierdziła, że jej zastrzeżenia do projektu scalenia zostały rozstrzygnięte nieprawidłowo, stronniczo, lekceważąco oraz nieracjonalnie, a Starosta wydając zaskarżoną decyzję złamał podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Kwestionuje sposób wydzielenia działki drogowej nr [...] (działka ewidencyjna nr [...]), która przed scaleniem wchodziła fizycznie w jej nieruchomość. Żąda odkupienia przez Gminę S. tej części działki. Podnosi, że wprawdzie pozostawiono jej tę część, która miała służyć poszerzeniu drogi jej kosztem, jednak nadal zabiera się jej część działki, na której znajduje się rów pozbawiając ją dojazdu do działki.

Ponadto I. S. działając z upoważnienia K. W. sprzeciwiła się w złożonym odwołaniu wykonaniu drogi do działki nr [...] kosztem jej działki nr [...] uznając to za bezpodstawnie i bezcelowe.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem I. S. w jednostce rejestrowej 1123 posiadała działkę ewidencyjną nr [...] o nieregularnym kształcie i powierzchni 0,31 ha i wartości 17,27 pkt po uwzględnieniu potrącenia 0,33 pkt na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia otrzymała działkę nr [...] o powierzchni 0,3113 ha i wartości 17,68 pkt (+0,41 pkt, tj. +2,33%), co realizuje życzenia wpisane do karty uczestnika scalenia.

O rozstrzygnięciu zgłoszonych zastrzeżeń Starosta poinformował wnoszącą pismem z 1 lutego 2021 r., a także udzielił dodatkowych wyjaśnień pismem z 20 kwietnia 2021 r.

W wyniku prac scaleniowych sporna część działki ewidencyjnej nr [...] została włączona do drogi gminnej, a I. S. za grunty posiadane przed scaleniem otrzymała należny ekwiwalent w postaci działki o regularnym kształcie w dotychczasowej lokalizacji z dostępem do drogi publicznej na całym froncie działki.

W wyniku posiedzenia komisji, które odbyło się 22 grudnia 2020 r. oraz 18 stycznia 2021 r. komisja pozytywnie zaopiniowała wprowadzenie zmian w projekcie scalenia. Zaproponowano przewężenie pasa drogi gminnej w taki sposób, aby I. S. wydzielić działkę o powierzchni 0,3100 ha. Po przewężeniu pasa drogowego niemożliwym było pozostawienie indywidualnych zjazdów do działek sąsiednich. Zaproponowano więc zapewnienie dostępu do drogi publicznej przez wydzielenie łącznika, który miałby być własnością Gminy S.. Takie rozwiązanie zaakceptował właściciel działki nr [...] oraz przedstawiciel Gminy S..

Wymaga wskazania, że co do zasady przy projektowaniu w ramach scalania gruntów nowych działek geodeta projektant nie jest bezwzględnie związany dotychczasowymi granicami działek ewidencyjnych, tylko zasadą wydzielania należnego ekwiwalentu w zakresie wartościowym oraz powierzchniowym, co w przedmiotowym przypadku zostało zachowane.

W ocenie organu odwoławczego w wyniku scalenia warunki gospodarowania przedmiotowymi działkami nr: 1156, 1157, 1158 ulegną poprawie z uwagi na racjonalne wydzielenie drogi o parametrach zapewniających swobodny dostęp, regularnym kształcie działek wraz ze stabilizacją ich granic. Zarzuty naruszenia wskazanych w odwołaniu podstawowych przepisów postępowania administracyjnego nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.

8. H. W. zarzuciła Staroście naruszenie podstawowych przepisów postępowania administracyjnego (w tym art. 7, 8, 9, 10, 15, 75, 77, 78 § 1, 80, 85, 107 § 3 Kpa). Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003 poprzez dokonanie scalenia jej gruntów w sposób, który nie tworzy dla niej korzystniejszych warunków gospodarowania, nie poprawia struktury obszarowej jej gruntów, a wręcz doprowadza do pozbawienia jej własności znacznej części nieruchomości. Podniosła, że zatwierdzony projekt scalenia nie odpowiada dotychczasowym granicom ewidencyjnym i nie jest dostosowany do rzeźby terenu i zagospodarowania. Zaznaczyła, że jej zastrzeżenia budzą ustalenia organu dotyczące działki nr [...], gdyż jak podnosi w dalszej części błędne wyznaczenie przez geodetę granic działek sąsiednich doprowadziło do pozbawienia ją działki ew. [...] i częściowo działki [...], [...] i [...]. Podkreśla, że ona oraz jej mąż posiadają wiedzę, jak powinna przebiegać granica, a wskazania geodety projektanta i stan na gruncie są sprzeczne z tą wiedzą. W jej ocenie niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z oględzin jej działki celem ustalenia dokładnego przebiegu granicy. Zarzuciła także naruszenie art. 26 ustawy s.w.g. 2003 poprzez nieokazanie zmian w projekcie scalenia oraz brak jednoczesnego udziału w okazaniu granic na gruncie właścicieli nieruchomości sąsiednich. Wskazała także na naruszenie art. 24 tej ustawy przez zaniechanie należytego odniesienia się do złożonych przez nią zastrzeżeń. Stwierdziła, że organ prowadzący scalenie pominął podnoszone przez nią okoliczności i dowody i dlatego wydał niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie. Dodatkowo zawnioskowała o przesłuchanie dwóch wskazanych w odwołaniu osób, którzy potwierdzą powyższe okoliczności. Do odwołania dołączyła 6 fotografii oraz nagrania na 2 płytach DVD przedstawiające lokalizację gruntów w terenie oraz szczegóły terenowe. Organ odwoławczy zapoznał się z tymi dowodami i dokonał ich analizy.

Z akt sprawy wynika, że przed scaleniem H. W. (jednostka rejestrowa 138) posiadała 14 działek o łącznej powierzchni 3,9459 ha i wartości 159,22 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. Z kolei w jednostce rejestrowej 243, w której ujawniona była wraz mężem wykazano działkę o powierzchni 0,1503 ha i wartości 36,87 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia w jednostce rejestrowej 138 wydzielono jej 6 działek o łącznej powierzchni 3,9335 ha i wartości 161,36 pkt (+2,14 pkt, tj. +1,34%). Natomiast w jednostce rejestrowej 243 wydzielono działkę o powierzchni 0,1517 ha i wartości 37,92 pkt (co daje różnicę +1,05 pkt, tj.+2,85%). Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003, a wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt. 2 tej ustawy.

Sprawa likwidacji działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,04 ha oraz zastrzeżenia co do poprawności pomiarów na działkach nr: [...], [...], [...] i przyjęcia w projekcie scalenia tak ustalonych granic rozpatrywana była przez komisję scaleniową 21 grudnia 2020 r. i 29 stycznia 2021 r. z udziałem jej pełnomocnika - Z. W.. W wyniku podjętych działań inspektor nadzoru geodezyjnego K. P. dokonał 28 grudnia 2020 r. przy udziale Z. W. i przedstawiciela komisji doradczej kontroli położenia i stabilizacji punktów kwestionowanych granic działki proj. nr [...] i stwierdził prawidłowość ich wyznaczenia i przyjęcia do projektu scalenia granicy zgodnie z jej przebiegiem przed scaleniem. Z uwagi na brak zmian projektu scalenia w przedmiotowym zakresie zarzut ich nieokazania nie znalazł potwierdzenia w materiale dowodowym.

Z uwagi na powyższe ustalenia stwierdzono, iż zbędne jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy wzywanie wskazanych przez skarżącą świadków celem pozyskania od nich dodatkowych oświadczeń co do przebiegu dotychczasowych granic jej działek. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający. Ponadto należy mieć na uwadze, iż w ramach scalania gruntów na nowo kształtuje się układ granic działek. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

9. M. K. zarzuciła decyzji Starosty m.in. naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 3a ustawy s.w.g. polegające na nieuwzględnieniu jej oświadczenia z dnia 25.03.2021 r. o uchyleniu się od skutków jej oświadczenia woli złożonego na posiedzeniu komisji w dniu 15.01.2021 r. oraz dalszych wniosków i dowodów załączonych do pisma z dnia 12.05.2021 r. skutkującego koniecznością potraktowania ich jako wniosków o wprowadzanie zmian do projektu scalenia we wskazanych w nich częściach, tym bardziej, iż były wyrazem najbardziej optymalnego rozwiązania problemów z przebiegiem nowo projektowanych dróg, a tym samym naruszenie przepisu art. 2 ust. 3a ustawy (...) aczkolwiek w swym piśmie z dnia 12 maja br. wnioskowała o powołanie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność niemożności prowadzenia drogi obok jej siedliska z powodu grożących szkód osuwiskowych, co nie zostało w żaden sposób zweryfikowane pomimo przedstawionego stanu technicznego budynku. Zarzuciła także naruszenie art. 7 K.p.a. przez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 77 § 1 i 2 K.p.a. przez pominięcie dowodów, tj. wydruków map z geoportalu z wniesioną propozycją przebiegu drogi oraz przedstawiających lokalizację zabudowań, wydruku z mapy poziomicowej, fotografii fundamentów budynku, mapy osuwiskowej z oznaczonymi wariantami przebiegu drogi. Stwierdziła ponadto, że Starosta naruszył art. 107 § 3 K.p.a. gdyż nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącą dowodów.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem M. K. posiadała (jednostka rejestrowa 1251) 18 działek ewidencyjnych (w tym działki nr [...] i nr [...]), o łącznej powierzchni 3,14 ha i wartości 593,22 pkt po uwzględnieniu potrąceń na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia otrzymała ekwiwalent w 2 działkach nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 3,0443 ha i wartości 578,40 pkt (-14,82 pkt, tj. -2,50%). Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003. Wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy. Należy wskazać, że do działek i zabudowań skarżącej przed scaleniem nie było dojazdu drogą publiczną lub ustanowioną drogą służebną przez działki sąsiednie. Wydzielona geodezyjnie w projekcie scalenia działka nr [...] stanowiąca dojazd do kilkudziesięciu działek, w tym zabudowanych, o długości 514 m istniała w terenie od wielu lat jako nieformalny szlak drogowy zlokalizowany w całości na gruntach prywatnych. Zaprojektowana działka drogowa w całości pokrywa się z tym szlakiem.

Według obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., znaczna część zaprojektowanej drogi, a także działki nr [...], [...] i [...] oraz działki sąsiednie znajdują się na terenie oznaczonym indeksem "/o". Są to tereny zagrożone procesami erozyjno-osuwiskowymi i według § 5 ust. 1 uchwały Rady Gminy z 10 kwietnia 2006 r. nr XXIX/207/2006 Tereny te mogą być dopuszczone do zabudowy po przeprowadzeniu badań geotechnicznych lub geologiczno- inżynierskich, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w wyniku tych badań. Zasada ta obowiązuje również w stosunku do rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i odbudowy budynków i obiektów istniejących na tych terenach. Z powyższego wynika, iż zapisy mpzp nie wykluczają możliwości budowy dróg na tym obszarze.

Skarżąca 5 lutego 2020 r. złożyła zastrzeżenia do okazanego projektu scalenia, które 15 stycznia 2021 r. były rozpatrywane w jej obecności przez komisję. Przebieg posiedzenia, wyjaśnienia geodety projektanta oraz podnoszone na posiedzeniu kwestie wyczerpująco przedstawia sporządzony protokół zawierający 6 załączników. Istotna jest również korespondencja oraz zgromadzona dokumentacja w sprawie. Ostatecznie komisja pozytywnie zaopiniowała propozycję geodety projektanta co do zmiany konfiguracji działek nr [...], a w pozostałym zakresie zaproponowała pozostawienie projektu bez zmian. Wnosząca oświadczyła do protokołu, że akceptuje propozycję zmiany konfiguracji działek [...], w pozostałym zakresie nie akceptuje propozycji komisji, co potwierdza złożony podpis. Starosta zaakceptował stanowisko komisji, o czym poinformował zainteresowaną pismem z 3 marca 2021 r. W następstwie tego skarżąca złożyła pismo z 25 marca 2021 r., w którym oświadczyła (na podstawie art. 84 kodeksu cywilnego), iż uchyla się od skutków prawnych swego oświadczenia woli złożonego 15 stycznia 2021 r. przed Komisją co do akceptacji propozycji zmiany konfiguracji działek nr [...], oraz wniosła o ponowne rozpatrzenie jej zastrzeżeń do projektu scalenia. Starosta pismem z 16 kwietnia 2021 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na pismo z 25 marca 2021 r. przedstawiając powody swojego rozstrzygnięcia. Poinformował także o możliwości dokonania ewentualnych zmian w projekcie scalenia jedynie na zgodny wniosek wszystkich zainteresowanych uczestników scalenia (zgody takie jednak nie zostały uzyskane). Starosta przed rozstrzygnięciem sprawy pozyskał wyjaśnienia geodety projektanta scalenia oraz inspektora nadzoru dotyczące projektu scalenia. W ślad za tym pismem M. K. 24 maja 2021 r. wniosła o wprowadzenie zmian do projektu scalenia, wyznaczenie dodatkowego posiedzenia komisji na gruncie oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność niemożności prowadzenia drogi obok jej siedliska z powodu grożących szkód osuwiskowych. Do pisma dołączyła wydruki map prezentowanych w geoportalu ze wskazaniem proponowanych obecnie przez nią wariantów drogi oraz fotografię fundamentów budynku. Starosta odpowiedział na to pismo 20 lipca 2021 r. po konsultacji podniesionych przez skarżącą kwestii z geodetą projektantem scalenia oraz inspektorem nadzoru, a także po pozyskaniu do akt sprawy kopii mapy zawierającej informację w przedmiocie osuwisk. Wyjaśnił m. in., że wniesione zastrzeżenie dotyczące drogi nr [...] było już rozpatrywane na posiedzeniu komisji, na którym przedstawiono propozycję zmiany przebiegu tej drogi w sposób pokrywający się z propozycją skarżącej. Na zaproponowane rozwiązanie nie wyraziła wówczas zgody. Poinformował, że z dokumentacji znajdującej się w zasobach Starostwa Powiatowego droga zaprojektowana przy budynkach skarżącej znajduje się poza obszarem osuwiskowym, jednakże jeżeli na etapie projektowania wyniknie taka potrzeba, to zostanie zlecone wykonanie opinii geotechnicznej celem określenia aktualnego zasięgu osuwisk w stosunku do planowanego przedsięwzięcia.

Propozycje składane przez skarżącą, mające na celu oddalenie projektowanej drogi od jej zabudowań, nie znalazły akceptacji uczestników scalenia, dla których droga ta jest jedyną możliwą, nie są również rozwiązaniem kwestii przebiegu drogi po terenie osuwiskowym, ponieważ wszystkie warianty tych propozycji również przebiegają po działkach oznaczonych w planie indeksem "/o", a ponadto pozbawiłyby dojazdu właścicieli działek nr nr: [...].

W odniesieniu do zarzutów szczególnego traktowania terenów zabudowanych w ramach scalania gruntów, wynikających z przepisu art. 2 ustawy s.w.g. 2003, organ II instancji stwierdził w wyniku dokonanych analiz materiału dowodowego, że granice projektowanej drogi nie naruszają gruntów zabudowanych skarżącej rozumianego jako grunty pod budynkami, a także obszary do nich przyległe, w tym podwórza, umożliwiające właściwe wykorzystanie budynków. Projektowana droga nie narusza tych obszarów, umożliwia natomiast właściwe ich wykorzystanie zgodne z ich przeznaczeniem.

Z kolei próby uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli w trybie art. 88 k.c., co podniosła skarżąca w odwołaniu, można dokonać co do czynności cywilnoprawnych tylko przed sądem powszechnym, a nie w administracyjnym postępowaniu scaleniowym. Kodeks cywilny, o czym stanowi art. 1, reguluje jedynie stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. Natomiast ustawa s.w.g. 2003 nie przewiduje możliwości wycofywania wcześniej złożonych przez uczestników oświadczeń do kart uczestników scalenia, czy protokołu z posiedzenia komisji. Art. 33 tej ustawy stanowi jedynie, iż w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą mają zastosowanie przepisy K.p.a. Podmiotem przewidzianym w ustawie do pilnowania interesów uczestników scalenia jest powołana przez nich komisja doradcza. Nie można na zasadzie analogii stosować przepisów, które niweczyłyby podstawowe zasady postępowania właściwego dla stosunków administracyjnoprawnych, których cywilnoprawny charakter przesądza o zakresie ich zastosowania wyłącznie do stosunków uregulowanych procedurą cywilną. Z tego względu przepisy o wadach oświadczenia woli nie mogą znaleźć zastosowania w postępowaniu administracyjnym w sprawach scalania gruntów.

Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne, bez pokrycia w materiale dowodowym, a wypracowany w trakcie postępowania scaleniowego kompromis dotyczący przebiegu drogi nr [...] po dotychczasowym szlaku drożnym za prawidłowy i uzasadniony.

10. K. i C. F. zaskarżyli wydaną decyzję w części dotyczącej działek stanowiących ich współwłasność, bądź własność samej K. F., w zamian za które skarżąca otrzymała w jednostce rejestrowej nr [...] działkę nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 1 ustawy s.w.g. 2003 poprzez pozbawienie ich działek stanowiących dobre grunty rolne, a przyznanie w zamian gruntów złej jakości, które wymagać będą poniesienia znacznych nakładów na przystosowanie ich do celów rolnych oraz gruntów znajdujących się w znacznej odległości od ich miejsca zamieszkania. Jest to - ich zdaniem - sprzeczne z celem scalenia gruntów jakim jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych.

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem K. i C. F. posiadali gospodarstwo w trzech jednostkach rejestrowych nr: [...]. Poza tym K. F. posiadała jeszcze udziały w dwóch innych jednostkach rejestrowych, dla których nastąpiło zniesienie współwłasności na zgodny wniosek współwłaścicieli.

W jednostce rejestrowej 827 ujawnione były działki o łącznej pow. 0,4350 ha i wartości 44,73 pkt. Ze zniesienia współwłasności K. F. otrzymała ekwiwalent o wartości 3,58 pkt. Należny ekwiwalent w tej jednostce po potrąceniu 0,90 pkt na cele publiczne wyniósł 47,40 pkt. W wyniku scalenia wydzielono 4 działki o łącznej pow. 0,6747 ha i wartości 48,83 pkt. W jednostce rejestrowej 556 skarżący posiadali 17 działek o łącznej pow. 3,24 ha i wartości 288,93 pkt. Należny ekwiwalent w tej jednostce po potrąceniu 5,46 pkt na cele publiczne wyniósł 283,47 pkt. W wyniku scalenia wydzielono ekwiwalent w 8 działkach o łącznej pow. 3,2356 ha i wartości 289,91 pkt. Natomiast w jednostce rejestrowej 736 skarżący posiadali 1 działkę o pow. 0,12 ha i wartości 25,90 pkt. Należny ekwiwalent w tej jednostce po potrąceniu 0,49 pkt na cele publiczne wyniósł 25,41 pkt. W wyniku scalenia wydzielono działkę o pow. 0,1258 ha i wartości 26,00 pkt.

Wymienione wyżej jednostki rejestrowe były traktowane jako jedno gospodarstwo i działki były wydzielane obok siebie w dotychczasowych lokalizacjach. Szacowana wartość gruntów do zaprojektowania wynosiła, po uwzględnieniu ekwiwalentu ze zniesienia współwłasności i potrąceniach na cele publiczne, 356,27 pkt. W wyniku scalenia wydzielono działki o łącznej wartości 364,74 pkt (+8,47 pkt, tj. 2,38%). Poza działką siedliskową, działkami leśnymi oraz działkami położonymi blisko siedliska, które dla wszystkich uczestników scalenia stanowiły wysoką wartość, wydzielono skarżącym trzy działki rolne. Cztery działki o łącznej pow. 1,06 ha w terenach rolnych zostały połączone w jeden obszar o pow. 1,0624 ha, natomiast w terenach przeznaczonych pod zabudowę połączone zostały działki w jeden kompleks o pow. 0,3350 ha przedzielony jedynie drogą. Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2, a wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy s.w.g. 2003.

Skarżący zarzucają, że wydzielone działki są mocno zakrzaczone, zachwaszczone, w znacznie gorszej kondycji i w znacznym oddaleniu od miejsca zamieszkania. Na posiedzeniu komisji rozpatrującej zastrzeżenia K. F. oświadczyła, że akceptuje projekt, ale warunkuje to dokonaniem rekultywacji działki nr [...]. C. F. oświadczył natomiast, że nie akceptuje projektu i wnosi o pozostawienie stanu sprzed scalenia. Komisja zarekomendowała pozostawienie projekt bez zmian, jednakże zaleciła rekultywację działki nr [...]. Starosta, po konsultacji przyjętego rozwiązania z inspektorem nadzoru, uwzględnił opinię komisji i uznał zgłoszone zastrzeżenie za niezasadne, o czym poinformował skarżących pisemnie oraz przed wydaniem decyzji udzielił dodatkowych wyjaśnień.

W wyniku prac scaleniowych skarżącym poprawiono rozłóg gruntów, działki zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, uwzględniając część życzeń. Działki będą miały korzystniejszy kształt do produkcji rolnej niż posiadały przed scaleniem oraz dostęp do drogi publicznej. Zostały wydzielone w podobnej lokalizacji jak w stanie przed scaleniem, zatem zarzut oddalenia od siedliska jest chybiony. Ponadto należy mieć na uwadze, że w realiach przedmiotowego scalenia jest technicznie niemożliwe, aby każdy z uczestników scalenia miał wydzielone wszystkie grunty tuż obok swojego siedliska. Wymaga także zaznaczenia, że działki zakrzaczone zostały przeznaczone do stosownej rekultywacji w ramach zagospodarowania poscaleniowego (o czym stanowi załącznik nr 12 do decyzji) w celu ich dostosowania do prowadzenia produkcji rolnej. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

11. Z. i P. R., działający przez pełnomocnika radcę prawnego P. S., zaskarżyli wydaną decyzję w części dotyczącej przebiegu granicy działki drogowej wzdłuż działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (z których utworzono projektowane działki nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...]) oraz w części dotyczącej szerokości drogi przy działce nr [...] (z której tworzono projektowaną działkę nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...] i drogę dojazdową o nr [...]) stanowiących własność Skarżących.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie art. 2 ust. 3 i 3a w związku z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż działki ewid. nr [...] i [...] stanowiące własność Skarżących nie są gruntami zabudowanymi i w związku z tym z gruntów tych można wydzielić innemu Uczestnikowi scalenia (Gminie S. ) części gruntów pod projektowaną drogę, w sytuacji gdy działki te są zabudowane budynkami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi, a także na działkach tych posadowione są bezpośrednio w sąsiedztwie projektowanej drogi urządzenia zaopatrujące w wodę (studnia) oraz drzewa i krzewy owocowe i w związku z tym stanowią grunty zabudowane w odniesieniu do podziału których i zmiany ich granic wymagana jest zgoda właściciela gruntów. Skarżący nie wyrażają zgody na zmianę granic nieruchomości zabudowanej, gdyż w ich ocenie ograniczy to dostęp do studni z wodą, spowoduje konieczność wykarczowania drzew i krzewów owocowych, projektowana droga będzie w odległości mniejszej niż 6 metrów od obrysu domu jednorodzinnego, a w związku z tym naruszy przepisy prawa budowlanego odnośnie usytuowania budynków od granic dróg gminnych, a także spowoduje zagrożenie dla budynku mieszkalnego skarżących i jego trwałości;

2) naruszenie art. 1 ustawy s.w.g. 2003 poprzez dokonanie podziału działki rolnej skarżących o nr [...] w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów jakim jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, gdyż z działki rolnej wydzielono od strony wschodniej 7 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę gminną oraz wydzielono od strony północnej 4 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę dojazdową do innych działek, w sytuacji gdy skarżący proponują przyjęcie innego rozwiązania w zakresie tych dróg (węższa 5 m droga, wydzielenie obszaru pod kolejną drogę zarówno z działki nr [...] jak i z działki sąsiada - nr [...].);

3) naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie, na skutek arbitralnego uznania, iż ze względu na warunki terenowe nie było możliwości zaprojektowania innej drogi na wysokości działek skarżących, tak aby można było utworzyć drogę gminną, w sytuacji gdy poniżej w sąsiedztwie działek skarżącego znajduje się droga gminna, która może stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek skarżących (tj. droga pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] oraz wzdłuż działki nr [...], nr [...] i następnych działek).

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem Z. i P. R. w jednostce rejestrowej nr [...] posiadali gospodarstwo, w skład którego wchodziło osiem działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 1,2384 ha i wartości 143,59 pkt po potrąceniu 2,77 pkt na cele użyteczności publicznej. W ramach scalenia wydzielono im cztery działki o łącznej powierzchni 1,2379 ha i wartości 138,70 pkt (-4,89 pkt, tj. -3,41%). Ze względów technicznych nie było możliwe wydzielenie skarżącym gruntów o równej wartości szacunkowej, dlatego Starosta przyznał im dopłatę pieniężną, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003, tj. za 0,58 pkt w wysokości 580,00 zł, wg. załącznika nr 11 do zaskarżonej decyzji. Wydzielony ekwiwalent spełnia przy tym kryteria powierzchniowe, określone w art. 14 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Skarżący wnieśli do projektu scalenia zastrzeżenia, które podlegały szczegółowej analizie przez komisję scaleniową. Zaopiniowano, by pozostawić projekt bez zmian. Starosta przed wydaniem rozstrzygnięcia co do zgłoszonych zarzutów zwrócił się o stanowisko do inspektora nadzoru, który uznał projekt w zakresie wydzielonych im działek za wyważony i uzasadniony. Starosta uznał zgłoszone zastrzeżenia ostatecznie za niezasadne, o czym poinformował pisemnie wnoszących przed wydaniem decyzji.

W ocenie organu odwoławczego zarzut wydzielenia gruntu zabudowanego innemu uczestnikowi scalenia jest niezasadny, gdyż - jak ustalił organ odwoławczy na podstawie akt sprawy - wydzielony grunt nie stanowi w żadnym wypadku gruntu, o którym mowa w art. 2 ust.3. ustawy s.w.g. 2003. Odległość budynku mieszkalnego od drogi wynosi ok. 6 m. Chybiony jest także zarzut zagrożenia budynku mieszkalnego przez lokalizację drogi w miejscu już istniejącego szlaku drożnego. Wydzielona droga w żaden sposób nie utrudnia skarżącym korzystania z budynków. Ustawa o drogach publicznych reguluje (art. 43), jaką odległość należy zachować przy projektowaniu obiektu budowlanego w stosunku do drogi istniejącej, zapis ten jednak nie ma zastosowania przy projektowaniu nowej drogi. Proponowana w projekcie lokalizacja drogi nie narusza także przepisów prawa budowlanego.

Starosta chcąc zapewnić dogodny dostęp do drogi innym gospodarstwom przyjął właśnie takie rozwiązanie projektowe, które w jego ocenie w najmniejszym stopniu ingerowało w przylegające grunty. Nie bez znaczenia był także fakt, że w obszarze projektowanej drogi 454 istnieje już urządzony szlak drogowy. Szerokość zaprojektowanej drogi nr [...] określona na 6 metrów jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem na omawianym odcinku drogi, ze względu na fakt, iż zapewni ona prawidłowe odprowadzenie wody, uwzględnia również pobocze, kwestie mijanek oraz modernizację drogi w przyszłości. Jak wynika z wyjaśnienia geodety projektanta przedstawionego na posiedzeniu komisji rozpatrującej zastrzeżenia do projektu scalenia, droga projektowana została wydzielona w całości na działce [...] z uwagi na drzewa rosnące na działce sąsiedniej. Komisja doradcza po wysłuchaniu skarżących zaopiniowała pozostawić projekt bez zmian. Z kolei przebieg drogi nr [...] został zaprojektowany z uwzględnieniem założeń do projektu scalenia oraz istniejącego śladu drożnego w terenie. Inna lokalizacja drogi proponowana przez skarżących była szczegółowo analizowana i omawiana na posiedzeniach komisji doradczej 28 grudnia 2020 r. i 19 stycznia 2021 r. Proponowana przez Skarżących droga nie była uwzględniona w założeniach do projektu scalenia, gdyż w terenie istnieje jedynie na odcinku ok 100 m, stanowiąc dojazd do jednego gospodarstwa. Zlokalizowane przy drodze elementy sieci uzbrojenia terenu będą uwzględnione przez Starostę przy budowie lub modernizacji drogi w ramach zagospodarowania poscaleniowego w celu wyeliminowania ewentualnych kolizji i zapewnienia bezpieczeństwa. Stan zagospodarowania terenu uwidoczniony na ortofotomapie na tle dotychczasowych oraz projektowanych granic przedstawia poglądowo załącznik graficzny do protokołu z posiedzenia komisji. Z załącznika tego wynika, iż zmiana dotychczasowych granic działek skarżących jest w projekcie scalenia niewielka a zarzut pogorszenia warunków korzystania z nieruchomości całkowicie niezasadny. Nie mają również pokrycia w aktach sprawy podniesione zarzuty naruszenia prawa procesowego czy materialnego. Zarówno szacunek porównawczy gruntów, jak i projekt scalenia, zostały opracowane przy udziale komisji, czego dowodzą złożone na nich podpisy. Ze względu na ukształtowanie terenu poprowadzenie drogi po istniejącej jezdni bitumicznej jest optymalnym i racjonalnym rozwiązaniem kwestii dostępu do drogi publicznej zarówno dla skarżących, jak i właścicieli gruntów sąsiednich, których droga będzie obsługiwała. Projektowana droga gminna nr [...] nie narusza terenów budowlanych skarżących, ponieważ jej przebieg dopasowano do istniejącej w terenie jezdni bitumicznej oraz rowu odprowadzającego wodę z tej jezdni. Z projektu oraz akt sprawy wynika, że pasy drogowe zaprojektowano w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu naruszały istniejące elementy zagospodarowania terenu takie jak: ogrodzenia, nasadzenia drzew oraz w jak największym stopniu pokrywały się z obecnymi śladami jezdnymi. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

12. P. K. zaskarżył wydaną decyzję w części dotyczącej przebiegu granicy działki drogowej wzdłuż działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] (z których utworzono projektowane działki nr [...] i nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...]). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 2 ust. 3 i 3a w związku z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż działki ewid. nr [...] i [...] stanowiące własność Skarżącego nie są gruntami zabudowanymi i w związku z tym z gruntów tych można wydzielić innemu Uczestnikowi scalenia (Gminie S. ) części gruntów pod projektowaną drogę, w sytuacji gdy działki te są zabudowane budynkami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi, a także na działkach tych posadowione są bezpośrednio w sąsiedztwie projektowanej drogi urządzenia energetyczne, gazowa i kanalizacyjnej i w związku z tym stanowią grunty zabudowane w odniesieniu do podziału których i zmiany ich granic wymagana jest zgoda właściciela gruntów; 2) art. 7, 77, 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie, na skutek arbitralnego uznania, iż ze względu na warunki terenowe nie było możliwości zaprojektowania objazdu na wysokości działek Skarżącego tak, aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, w sytuacji gdy w bezpośrednim sąsiedztwie działek Skarżącego znajduje się już droga gminna, która może stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek Skarżącego (tj. droga pomiędzy działkami stanowiącymi nr ewid. [...] i [...] oraz wzdłuż działki nr [...]).

Z analizy akt sprawy wynika, że przed scaleniem P. K. posiadał gospodarstwo (objęte jednostkami rejestrowymi 88, 883, 978), składające się z trzech działek ewidencyjnych: nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 0,5774 ha i wartości 144,36 pkt. Należny ekwiwalent po potrąceniu 2,73 pkt na cele publiczne wyniósł 141,63 pkt. W wyniku scalenia w jednostce rejestrowej 88 wydzielono skarżącemu 4 działki o łącznej pow. 0,5280 ha i wartości 129,49 pkt. Ze względów technicznych nie było możliwe wydzielenie skarżącemu gruntów o równej wartości szacunkowej. Starosta przyznał mu wiec należną dopłatę pieniężną, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy s.w.g. 2003, tj. za 7,9 pkt - 7900,00 zł, wg załącznika nr 11 do zaskarżonej decyzji.

Organ II instancji ustalił, że projektowana droga gminna o nr [...] nie narusza terenów budowlanych skarżącego, gdyż jej przebieg dopasowany jest do ukształtowania terenu, istniejącej w terenie jezdni bitumicznej wraz z rowem odprowadzającym wodę z tej jezdni, użytkowanej obecnie przez wielu uczestników scalenia. Wydzielony pas gruntu nie stanowi ani gruntów pod budynkami, ani gruntów niezbędnych do właściwego korzystania z budynków i podwórzy. Granica projektowanej drogi od strony gruntów skarżącego została poprowadzona w minimalnej i niezbędnej odległości od jezdni bitumicznej i jest fizycznie oddzielona żywopłotem od jego gruntów zabudowanych.

Podnoszona przez skarżącego w odwołaniu lokalizacja elementów uzbrojenia terenu w sąsiedztwie wydzielanej drogi nie stanowi przeszkody dla zastosowanego rozwiązania projektowego, a wykonawca zagospodarowania poscaleniowego w zakresie modernizacji tej drogi będzie odpowiedzialny za zapewnienie bezpieczeństwa urządzeń sieci uzbrojenia terenu zlokalizowanych w tym obszarze. Pas drogowy na wysokości działek skarżącego ma szerokość ok. 5 m do 7 m i został odpowiednio dostosowany do sytuacji terenowej, co realizuje wymogi przepisu art. 1 ustawy s.w.g. 2003. Z wyjaśnień uzyskanych od Starosty wynika, że w trakcie opracowania projektu rozpatrywane były różne warianty przebiegu projektowanej drogi, w tym również pas drogi o szerokości 7 m. Takie rozwiązanie zostało przedstawione w terenie skarżącemu, który kategorycznie na takie rozwiązanie nie wyraził zgody. W trakcie spotkania w terenie został opracowany wariant przebiegu drogi ingerujący w jak najmniejszym stopniu w działki skarżącego, przyjęty następnie do ostatecznego projektu scalenia. W zamian za część działki, która weszła w nowo projektowaną drogę były proponowane skarżącemu działki zamienne, jednak P. K. nie wyraził na to zgody.

Szlak drogowy (jezdnia gruntowa) istniejący w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], stanowiący umowny dojazd po działkach prywatnych do działki nr [...] nie jest geodezyjnie wydzielony jako odrębna działka ewidencyjna i nie stanowi drogi gminnej. Obecnie nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej. W wyniku złożonych przez skarżącego pisemnych zastrzeżeń do projektu scalenia odbyło się posiedzenie komisji, która przeanalizowała szczegółowo na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w tym załączników graficznych, możliwe rozwiązania projektowe, ale ostatecznie zaopiniowała pozostawienie projektu bez zmian. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

13. K. T. zaskarżył wydaną decyzję w części dotyczącej nowych punktów granicznych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] oraz pozostawienia działek nr [...] w dotychczasowym miejscu. W tym miejscu wymaga zaznaczenia, iż działki ewidencyjne nr [...] są aktualnie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków jako przedmiot własności innego uczestnika scalenia w jednostce rejestrowej nr [...], a działka nr [...], objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność Gminy S..

Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 1 ustawy s.w.g. poprzez ukształtowanie działek należących do Skarżącego w taki sposób, iż nie zostaną osiągnięte cele postępowania scaleniowego jakimi są stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych oraz zapewnienie dróg dojazdowych do wszystkich nieruchomości, w sytuacji gdy pozostawienie projektowanych zmian w decyzji scaleniowej odnośnie działek Skarżącego pozbawi go dojazdu do części projektowanej działki o nr [...], w tym do znajdującej się na działce nr [...] oczyszczalni ścieków oraz drogi pożarowej do budynku gospodarczego na działce nr [...], a nadto skutkowało będzie pozostawieniem gruntów Skarżącego tworzących gospodarstwo rolne w nieregularnym kształcie, co utrudniać będzie prawidłowe wykorzystywanie tych działek zgodnie z ich przeznaczenie; 2) naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie, na skutek uznania, iż nowo projektowane działki Skarżącego będą miały zapewniony dojazd, w sytuacji gdy dojazd do części nowo projektowanej działki nr [...] nie będzie zapewniony odnośnie dojazdu do znajdującej się na działce oczyszczalni ścieków oraz brak jest dojazdu przeciwpożarowego do znajdującego się na działce budynku gospodarczego.

W ocenie skarżącego jego gospodarstwo rolne nadal będzie posiadało nieregularny kształt, a co najistotniejsze w części będzie pozbawione dojazdu, w tym też nie zostaną zachowane przepisy odnośnie odpowiednich parametrów dróg dojazdowych do oczyszczalni ścieków i drogi pożarowej do budynku gospodarczego Skarżącego. Podniósł, że aby mógł dojechać obecnie do swoich działek, musi przejechać przez działkę sąsiada nr [...] i nr [...], a winno to zostać rozwiązane w postępowaniu scaleniowym. Niezrozumiałe dla skarżącego, jak twierdzi, jest pozbawienie go własności części działki nr [...], która stanowi działkę budowlaną jako ekwiwalent za działki nr [...], które nie mają takiego charakteru, i stwierdzenie geodety, że jego działka po scaleniu będzie stanowić zwarty kompleks.

W piśmie z 29 października 2020 r. (data wpływu) skarżący stwierdził m.in., że działki nr: [...] są własnością jego matki E. T. i praw do tych działek dochodzi w Sądzie Rejonowym w Gorlicach, ponieważ dla działek tych nie ma założonych aktualnych ksiąg wieczystych, ale E. T. oraz Sąd Rejonowy są w posiadaniu dokumentów, które to potwierdzają. Uważa, że powierzchnia wymienionych trzech działek (1117 m2) musi zostać sprawiedliwie podzielona na trzech sąsiadów i zwrócona w postaci po 392 m2 na jego rzecz. Zaproponował także, aby studnia, którą wybudował na działce ewidencyjnej 3676 znajdowała się w poboczu drogi gminnej.

Na podstawie akt sprawy, w tym wypisu z rejestru gruntów z 25 listopada 2021 r., organ odwoławczy ustalił, że K. T. posiadał gospodarstwo w jednostce rejestrowej nr [...] obejmujące 15 działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 1,38 ha i wartości 284,13 pkt po potrąceniu na cele użyteczności publicznej. W wyniku scalenia w jednostce rejestrowej 588 wydzielono mu 3 działki o łącznej pow. 1,3879 ha i wartości 281,87 pkt (-2,26 pkt, tj. -0,79%) Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie przekracza dopuszczalnej wartości 3%, o której mowa w art. 8 ust. 2, a wydzielony ekwiwalent spełnia także kryteria, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt. 2 ustawy s.w.g. 2003. Wymaga zaznaczenia, że przed scaleniem działki skarżącego nie miały prawnie uregulowanego dostępu do drogi publicznej, a dojazd do gospodarstwa odbywał się przez działki sąsiednie nr [...] i nr [...]. Z kolei działki nr [...] i nr [...] były oddzielone od pozostałych działek działką nr [...], która należy do innego właściciela. Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie, iż na skutek projektu scalenia skarżący utracił dojazd do swoich działek, albowiem właśnie w wyniku prac scaleniowych dojazd taki uzyskał. Działka nr [...] ma bowiem zapewniony dostęp do drogi publicznej przez projektowaną drogę nr [...], której przebieg został poprowadzony po istniejącym śladzie jezdnym z zabezpieczeniem pasa drogowego o szerokości 7 m. Należy zauważyć, że granice projektowanej działki zostały dopasowane do ukształtowania terenu.

Z wyjaśnień geodety projektanta wynika, że proponowana przez skarżącego zmiana konfiguracji jego działki nr [...] z działkami innego uczestnika scalenia nr: [...] (który był temu przeciwny) nie została zaakceptowana z uwagi na ukształtowanie terenu oraz powiększenie gospodarstwa przez właściciela sąsiedniej nieruchomości o działki bezpośrednio sąsiadujące z działkami ewidencyjnymi nr [...] i nr [...]. Działki nr [...] są aktualnie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków jako przedmiot własności innych podmiotów, zatem wydzielony ekwiwalent nie stanowi za nie rekompensaty.

Niemniej jednak z uwagi na podnoszone kwestie co do prawa własności do ww. działek należy mieć na uwadze, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia nie stanowi pierwotnego tytułu własności wydzielonej nieruchomości i nie przesądza go. Tytuł własności do wszystkich działek uzyskanych przez wnioskodawcę w wyniku scalenia można wykazać wskazując tytuł własności do wszystkich działek wniesionych do scalenia. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 20 ustawy s.w.g. 2003 stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klas gruntów określa się według danych ewidencji gruntów i budynków i na dzień dzisiejszy w ewidencji są wykazane jako właściciele działek nr: [...] inne podmioty, a skarżący nie przedłożył stosownych dokumentów mogących stanowić podstawę ich zmiany.

Zastrzeżenia K. T. do okazanego projektu scalenia były rozpatrywane przez komisję 21 grudnia 2020 r. i 15 stycznia 2021 r. w jego obecności. Komisja po przeanalizowaniu wszystkich podnoszonych przez niego kwestii oraz materiału dowodowego rekomendowała pozostawienie projektu bez zmian oraz pozostawienie studni w pasie drogowym w działce nr [...]. Starosta, po konsultacji z inspektorem nadzoru przyjętego rozwiązania, uwzględnił opinię komisji i postanowił pozostawić studnię w pasie drogowym i projekt bez zmian, o czym poinformował skarżącego w piśmie z 8 marca 2021 r., a także przed wydaniem decyzji - w piśmie z 1 kwietnia 2021 r.

W ocenie organu II instancji w wyniku prac scaleniowych K. T. zostały zaprojektowane działki w sposób racjonalny, w dotychczasowej lokalizacji posiadanych gruntów, z uwzględnieniem części życzeń wpisanych do karty uczestnika scalenia. Skorygowano kształt działek oraz zapewniono dostęp do drogi publicznej, którego wcześniej nie miały. Zarzuty co do rzekomego pozbawienia dojazdu są tym samym bezpodstawne. Jeżeli natomiast chodzi o komunikację wewnętrzną na jego nieruchomości, to pozostaje ona w gestii właściciela działki, a projekt scalenia nie pogorszył w tym zakresie sytuacji skarżącego. Ponadto, zgodnie z punktem 4 załącznika nr 5 do decyzji, określającego zasady i terminy objęcia gruntów w posiadanie, w terenach budowlanych i leśnych gdzie nie zostały wydzielone nowe drogi, dojazdy pozostają na dotychczasowych zasadach. Z powyższych względów zarzuty odwołania uznano za niezasadne.

Reasumując: z uwagi na wszystkie przedstawione w niniejszej decyzji ustalenia Wojewoda Małopolski uznał, że wniesione odwołania nie zasługują na uwzględnienie, gdyż są niezasadne, nie mają pokrycia w materiale dowodowym. Niezadowolenie skarżących z przyjętych niektórych rozwiązań wyrażone w odwołaniach, w ocenie organu II instancji, nie jest argumentem wystarczającym dla podważenia legalności zaskarżonej decyzji Starosty.

Należy podkreślić, że proces scalenia jest przedsięwzięciem o dużym stopniu skomplikowania, ingerującym w prawo własności i interesy wielu osób. Oczywiste jest, że w tak rozbudowanej procedurze formułowane są żądania, które nie zawsze mogą zostać spełnione, zwłaszcza że każdy z uczestników oczekuje wyłącznie poprawy warunków gospodarowania. W tym wymiarze decyzja scaleniowa ma charakter uznaniowy, jednak przy zachowaniu zasad przewidzianych ustawą scaleniową. Oznacza to, że przyznanie w wyniku scalenia poszczególnym jego uczestnikom działek gruntowych o określonej powierzchni i położeniu następuje w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet naruszenie indywidualnego interesu uczestnika scalenia przy zachowaniu interesu społecznego nie podważa legalności decyzji scaleniowej, jeżeli zachowana została podstawowa zasada scalenia z art. 8 ustawy scaleniowej (por. wyroki NSA z 29 grudnia 2011 r., I OSK 1538/11, z 18 stycznia 2006 r. sygn. akt OSK 908/04, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kluczowa przy ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia jest także treść art. 27 ust. 1 ustawy s.w.g. 2003 i wynikające z niej konsekwencje. Zgodnie z powołanym przepisem projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Ten warunek, który bezspornie został w niniejszej sprawie spełniony, pokazuje, że zatwierdzenie projektu scalenia może nastąpić również wtedy, gdy niektórzy uczestnicy scalenia subiektywnie, czy nawet obiektywnie nie uzyskali w wyniku scalenia optymalnego zaspokojenia swych wniosków i zastrzeżeń (wyrok WSA w Kielcach z 7 października 2015 r. II SA/Ke 1079/14). Treść protokołów z posiedzeń komisji doradczej oraz korespondencji ze stronami dowodzi, że analizowano wnikliwie wszystkie zarzuty i wnioski poszczególnych uczestników scalenia.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest także fakt, że pozytywne zakończenie scalania gruntów wsi S. i zagospodarowania poscaleniowego leży w interesie społecznym jej mieszkańców, także z tej przyczyny, że terminowe zrealizowanie scalenia przez Starostę Gorlickiego umożliwi wykorzystanie przyznanych powiatowi gorlickiemu na ten cel środków finansowych z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania organ odwoławczy uznał, że Starosta prowadząc przedmiotowe postępowanie dochował procedur wynikających z ustawy o scalaniu i wymianie gruntów oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a także zapewnił uczestnikom scalenia możliwość aktywnego uczestnictwa w każdym z etapów postępowania scaleniowego. Okoliczności istotne dla niniejszego postępowania zostały dostatecznie wyjaśnione i udowodnione przez organ l instancji, zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 ustawy s.w.g. 2003, a także posiada odpowiadające treści art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie, przedstawiające w sposób kompletny i zrozumiały tok rozumowania organu.

Opisaną wyżej decyzję Wojewody Małopolskiego zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

< T. D. (sygn. II SA/Kr [...])

< B. G. (sygn. II SA/Kr [...])

< M. K. (sygn. II SA/Kr [...])

< I. S. (sygn. II SA/Kr [...])

< M. W. (sygn. II SA/Kr [...])

< A. G. (sygn. II SA/Kr [...])

< K. T. (sygn. II SA/Kr [...])

< E. K. (sygn. II SA/Kr [...])

< Z. R. i Potr Rotko (sygn. II SA/Kr [...])

< K. F. i C. F. (sygn. II SA/Kr [...])

< P. K. (sygn. II SA/Kr [...])

< K. K. (sygn. II SA/Kr [...])

< H. W. (sygn. II SA/Kr [...]).

Wszystkie te sprawy postanowieniami z 14 lipca 2022 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Kr 259/22.

T. D. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie arbitralnego ustalenia/narzucenia przebiegu granicy dotychczasowej działki leśnej nr [...] z działką [...], [...], [...], [...]; działki leśnej nr [...] z działką [...], [...], [...], [...]; działki leśnej nr [...] i [...] z działka leśną [...] [...] działki leśnej nr [...] z działką leśną nr [...], [...], [...]; działki leśnej [...] z działką leśną nr [...], [...], [...], [...], [...] jedynie w oparciu o projekt geodety prowadzącego postępowanie scaleniowe, który w żaden sposób nie odpowiada dotychczasowym granicom spokojnego i niekwestionowanego posiadania i użytkowania tegoż lasu, nie jest dostosowany do rzeźby terenu i jego zagospodarowania, co doprowadziło do pozbawienia Skarżącej jej dotychczasowej własności w postaci lasu wraz z drzewostanem o szacowanej wartości około 200 tysięcy złotych. Ponadto arbitralne narzucenie granic dla działek nr [...] i [...] z działką [...] oraz wydzielenie z części działki [...] drogi w sytuacji gdy sąsiednie działki posiadają już dojazd po swoich gruntach; dla działki [...] i [...] z działkami [...] i [...] oraz niedostosowane do rzeźby terenu i dotychczasowego sposobu użytkowania; dla działek [...] i [...] z działką [...] i [...] przez co Skarżąca utraciła część drzewostanu należącego do tej pory bezspornie do niej; dla działki nr [...] pozbawienie dojazdu do drogi gminnej; dla działki [...] z projektowaną drogą gminą; dla działki nr [...] z projektowaną drogą; dla działki leśnej [...] z działkami od strony zachodniej; dla działki [...] projektowaną drogą gminną; dla działek nr [...], [...], [...] z działkami sąsiednimi.

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez zaniechanie sprawdzenia poprawności dokonanych pomiarów oraz zaniechania uznania, iż przebieg kwestionowanej granicy nie odpowiada stanowi spokojnego niekwestionowanego posiadania przed scaleniem,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

4. złamania kodeksowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a to: zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady informowania, zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zasady przyjaznej interpretacji przepisów, zasady przekonywania, zasady polubownego załatwiania kwestii spornych.

5. Naruszenia Konstytucyjnie chronionego prawa własności.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, rozważenie uchylenia skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz Skarżącej od Wojewody Małopolskiego kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie skarżącej i jej pełnomocnika B. D..

W odpowiedzi na skargę T. D. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ orzekający przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wskazał, że sądy administracyjne w swoich wyrokach podkreślają, iż realizacja celów scalania gruntów określonych w tym przepisie nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki a decyzja scaleniowa jest wynikiem pewnego kompromisu. Niekiedy bowiem kosztem jednej działki lub jednego uczestnika scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Konieczne jest to, aby cel scalenia, czyli stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstwa rolnego, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu dróg oraz rzeźby terenu, został zrealizowany odnośnie do każdego z gospodarstw rolnych wydzielonych w wyniku scalenia.

W ramach weryfikacji realizacji celu przedmiotowego scalenia ustalono m.in., że liczba działek przed scaleniem wynosiła 5614, a po scaleniu - 2812. Według założeń do projektu scalenia przed scaleniem było 71 km dróg transportu rolnego, z czego: 35 km przebiegało po gruntach gminnych, 28 km przebiegało po gruntach prywatnych, 8 km stanowiły drogi leśne wewnątrz zawartych kompleksów Lasów Państwowych. W ramach prac scaleniowych wydzielono drogi transportu rolnego o długości 60 km. Dla 225 działek ewidencyjnych zniesiono współwłasność (dotyczy 41 jednostek rejestrowych), a dla 164 - służebność gruntową (dotyczy 109 ksiąg wieczystych). Dostosowano granice do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg (istniejących jezdni) oraz rzeźby terenu. Opracowany projekt scalenia stworzył bardziej dogodne warunki do gospodarowania gruntami wszystkim uczestnikom scalenia, poprawił strukturę obszarową gospodarstw, gdyż zlikwidował uciążliwą szachownicę gruntów, poprawił ich rozłóg, kształt, zmniejszył liczbę działek w gospodarstwach, poprawił dostępność do dróg publicznych, a także w wyniku scalenia uregulowany zostanie stan prawny wielu dotychczasowych szlaków drogowych.

Podnieść należy, że ocena czy przeprowadzone scalenie istotnie spowodowało poprawę struktury obszarowej i warunków gospodarowania ma charakter uznaniowy i opinia organu administracji publicznej nie musi być zgodna z subiektywnym odczuciem właściciela konkretnego gospodarstwa. Przy opracowywaniu projektu scalenia organy administracyjne korzystają z pewnej swobody, niezbędnej dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia gruntów.

Przywołane wyżej argumenty podniesione zostały następnie we wszystkich pozostałych odpowiedziach na skargi.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, a nadto wskazał, że z wyjaśnień geodety projektanta scalenia z 23 września 2021 r. w zakresie przeprowadzonych ustaleń granic działki leśnej nr [...] wynika, że cyt: Nie było jednak możliwości ustalenia granicy działki, rozbieżnej z mapą ewidencyjną o ponad 50 metrów podczas gdy szerokość nieruchomości, w których T. D. ma udziały, zgodnie z mapą ewidencyjną wynosi około 30 metrów. W dostarczonym przez Pana B. D. wyroku sądu o rozgraniczeniu działek [...] i [...] nie ma wzmianki o stabilizacji punktów granicznych, a w PODGiK nie został odnaleziony operat techniczny z tego rozgraniczenia.

Odnosząc się do zarzutu skargi postanowienie Sądu Rejonowego w Gorlicach I Wydział Cywilny z 22 października 2022 r. sygn. akt INs [...] w sprawie z wniosku T. D. o zasiedzenie jest nieprawomocne, zatem organ scaleniowy nie miał podstaw do ujawnienia wynikających z niego zmian w ewidencji gruntów i budynków i uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu scaleniowym. Bowiem z § 30 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 ze zmianami) wynika, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się m.in. na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Z kolei z przepisu art. 29 ustawy s.w.g. 2003 wynika, że decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem lub wymianą.

Przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy T. D. organ orzekający wziął pod uwagę m.in. stanowisko geodety projektanta scalenia B. P. z 23 września 2021 r., z którego wynika, iż: po ustaleniach granic w terenach leśnych Pan B. D. złożył wniosek o zasiedzenie części działek [...], [...], [...] i [...]. Geodeta uprawniony Pan J. S. zwrócił się do nas z prośbą o udostępnienie danych z ustalenia spornych działek i takie dane zostały udostępnione w dniu 20.10.2020 r. Do działki [...] w stanie przed-scaleniowym nie ma prawnego ani fizycznego dojazdu. Dojazd do tej działki został zaprojektowany w wyniku prac Komisji Doradczej i przebiega przez działkę [...] w której Pani T. D. ma udziały, na odcinku 20 metrów, na którym w terenie istnieje droga gruntowa i przez działkę [...] na odcinku 115 metrów. Projektowana dla Pani T. D. działa [...] która powstała z działki ewidencyjnej [...], graniczy z projektowaną drogą gminną o numerze [...] która w najmniejszym stopniu nie narusza własności Pani T. D.. Szlak jezdny, o którym pisze Skarżąca w odwołaniu jest od dawna nieprzejezdny, a właściciele działek leśnych korzystają ze szlaku jezdnego, po którym została zaprojektowana droga gminna o numerze [...].

B. G. zaskarżonej decyzji zarzucił

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3) i pkt 4) oraz art. 2 ust. 3a ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. tj. 2018 poz. 908 ze zm.) w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. tj. 2021 poz. 1990) i z § 37, § 38 ust. 1 - 3, § 39 ust. 1, 2, 5, 6 i 8, § 40, § 41, § 42 i § 43 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2019 poz. 393) oraz z art. 153 kc

2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80 i art. 107 §3 kpa.

W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę B. G. Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślił, że co do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także przepisów §§ 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków regulujących czynności związane z ustalaniem przebiegu granic, to przy określaniu należnego ekwiwalentu za grunty szacowane posiadane przed scaleniem istotna jest ich wartość szacunkowa, nie zaś pole powierzchni, czy przebieg granic. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 20 ustawy z dnia 26 marca 1982 o scalaniu i wymianie gruntów stan własności oraz stan posiadania powierzchnię i klas gruntów określa się według danych ewidencji gruntów i budynków. Z kolei w trakcie scalenia na nowo kształtuje się rozłóg oraz powierzchnia gruntów. Co zasadnicze, w ramach postępowania scaleniowego Skarżący nie wystąpił o przeprowadzenie rozgraniczenia, dlatego formułowanie takiego wniosku w składanej skardze do Sądu jest spóźnione. Dodatkowo należy podkreślić, że w postępowaniu scaleniowym kształtowane są granice wydzielanych na nowo nieruchomości, ale nie jest to rozgraniczenie rozumiane jako spór o granice prawa własności. Natomiast stawiany organowi scaleniowemu zarzut naruszenia przepisów § 40-43 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zawierających regulacje gruntów. użytków dotyczące przeprowadzania modernizacji ewidencji gruntów i budynków jest chybiony, gdyż w obecnym postępowaniu scaleniowym przepisy te nie mają w ogóle zastosowania.

M. K. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie

1. Naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 23 i 24 k.c., art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz przepisów prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 3a, art. 18 ust. 2 oraz art. 22 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, a także art. 144 k.c. w zw. z art. 2 ust 3a ww. ustawy, a także zasady ekwiwalentności poprzez:

a) Pozbawienie stworzenia jej korzystniejszych warunków gospodarowania wobec braku poprawy struktury obszarowej gospodarstwa rolnego, pomimo wniosku o pozostawienie działek w dotychczasowej konfiguracji, w sytuacji gdy większość sąsiadujących, objętych scaleniem działek pozostawiono bez zmian, pomimo ich nieregularnego kształtu (jak np. działki: [...], [...] oraz [...]), a nadto:

b) Nieuprawnione ustalenie jakoby scalenie było spowodowane niekorzystnym dotychczas istniejącym układem gruntów dla prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej, gdy tymczasem działki stanowiące własność skarżącej zostały w MPZP oznaczone jako tereny zabudowy zagrodowej i zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług towarzyszących, a zatem wg planu przestrzennego nie są to tereny rolne, co oznacza, iż skarżona decyzja akceptująca projekt scalenia w dotychczasowej postaci nie uwzględnia ustaleń MPZP, aczkolwiek ust. 1 art. 22 ustawy nakazuje, że projekt scalenia lub wymiany gruntów powinien uwzględniać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

c) Niedostosowanie granic nieruchomości siedliskowej skarżącej do zaprojektowanego systemu dróg wobec wykazywanego zagrożenia dla pobliskich zabudowań mieszkalno-gospodarczych spowodowanych bliskością projektowanej drogi, a nadto nie uwzględnienia możliwości przeznaczenia części działki nr [...] na potrzeby stworzenie drogi dojazdowej do działki nr [...] i przebiegu przez działki nr [...] i [...] oraz [...], które należą do jednego właściciela, jako własnej drogi wewnętrznej;

d) Brak odniesienia się do zastrzeżeń skarżącej odnośnie scalenia działek w jeden duży obszar nieadekwatny do warunków terenowych i sprzeczny ze sposobem racjonalnego gospodarowania;

e) Pominięcie, iż obok cytowanej Uchwały Rady Gminy S. z 10.04.2006r. o konieczności prowadzenia badań geotechnicznych lub geologiczno - inżynierskich w sprawie dopuszczenia do zabudowy w aktach sprawy zalega mapa, której kopię ze wskazaniem przeznaczenia i oznaczeniem terenu zagrożonego osuwaniem się mas ziemnych załączono do skargi, obejmującą swym zasięgiem projektowaną drogę i działki objęte scaleniem. Ponadto na str. 23 uzasadnienia skarżonej decyzji powołano się na tereny zagrożone procesami erozyjno-osuwiskowymi, a w sytuacji gdy mapa wprost wykazuje, iż są to tereny zagrożone osuwaniem się mas ziemnych, co wszak oznacza wyższy stopień prawdopodobieństwa nastąpienia skutku niewątpliwie poprzedzony ekspertyzą geologiczną, której brak w aktach sprawy, a tym samym:

f) Naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 23 i 24 k.c., to jest istoty prawa własności wobec niemożliwości wykonywania wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w ramach dóbr osobistych, gdyż planowana droga ma być wykonana wraz z infrastrukturą towarzyszącą (rowy, pas drogowy z nadmiernym przybliżeniem do siedliska) z użyciem pojazdów ciężkich oraz wykonywane w przyszłości przejazdy takimi pojazdami wobec posadowienia drogi w terenie zagrożonym osuwaniem się mas ziemnych będzie zagrażać stabilności budynku mieszkalnego i gospodarczego, jak też utrudniać swobodę manewru na własnej posesji przy uwzględnieniu stopnia nachylenia terenu, a także:

g) Brak rozważenia nie tylko zagrożenia dla istniejących budynków, ale niemożliwości prowadzenia rozbudowy, czy też wznoszenia nowych zabudowań na mej działce siedliskowej z powodu urządzenia drogi w terenie osuwiskowym, a nadto naruszenie miru domowego wobec bezpośredniej bliskości drogi, to jest:

h) Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie podczas wydawania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nieposzanowanie występujących w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji drogowej uzasadnionych interesów osób trzecich tj. właścicieli działek, na których ma powstać inwestycja oraz bezpośrednio z nią sąsiadujących,

i) Nieuwzględnieniu oświadczenia skarżącej z dnia 25.03.2021r. o uchyleniu się od skutków jej oświadczenia woli złożonego na posiedzeniu Komisji w dniu 15.01.2021r. oraz dalszych wniosków i dowodów załączonych do pisma z dnia 12 maja 2021 r. uzasadniających wniosek o wprowadzenie zmian do projektu scalenia we wskazanym zakresie, tym bardziej, iż były wyrazem najbardziej optymalnego rozwiązania problemów z przebiegiem nowo projektowanych dróg, a tym samym:

j) Naruszenie przepisu art. 2 ust. 3a ustawy o scalaniu i wymianie gruntów statuującego zasadę, że zmiana granic nieruchomości zabudowanej może być dokonywana w trakcie scalenia gruntów pod warunkiem, że nie pogorszy to warunków korzystania z takiej nieruchomości, w szczególności dostępu do budynków, choć w swym piśmie z dnia 12 maja 2021 r. skarżąca wnioskowała o powołanie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność niemożności prowadzenia drogi obok jej siedliska z powodu grożących szkód osuwiskowych, co nie zostało w żaden sposób zweryfikowane pomimo przedstawionego stanu technicznego zabudowań i widocznych szkód osuwiskowych w części podziemnej budynku, a nadto:

k) art. 144 k.c. zasady, iż działki zabudowane będące przedmiotem scalenia podlegają szczególnej ochronie na podstawie art. 2 ust. 3a ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez ich niezastosowanie, a co za tym idzie pominięcie okoliczności, że realizacja przyszłej inwestycji drogowej zakłóci korzystanie z nieruchomości sąsiednich tj. działki siedliskowej, w której bezpośrednim sąsiedztwie ma powstać planowana inwestycja drogowa ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, ograniczając możliwość wykonywania prawa własności przeze skarżącą jako właściciela nieruchomości sąsiedniej oraz powodując obniżenie jej wartości także poprzez uszczuplenie jej powierzchni.

2. Naruszenie przepisów postępowania poprzez uznanie w skarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, iż jej wnioski i dowody nie zasługiwały na uwzględnienie:

a) art. 33 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów w związku z art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i słusznego interesu strony, w tym w odniesieniu do przedstawianych przeze mnie wariantów przebiegu drogi, a także nieujęcie w protokole posiedzenia komisji z dnia 15.01.2021r. jej stanowiska i wniosków, oraz poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych w piśmie z dnia 12 maja 2021r. dowodów, a tym samym naruszenie:

b) art. 33 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów w związku z art. 77 §1 i 2 k.p.a. przez uznanie, iż nie mają znaczenia zawnioskowane przez skarżącą dowody, a to:

A. Wydruk z mapy z Geoportalu z naszkicowanym nań przebiegiem drogi istniejącym szlakiem, propozycją trasy skarżącej przez jej działkę [...] oraz po działce sąsiedniej [...] oraz obecnie proponowanym przeze skarżącą przebiegiem drogi po jej własnych gruntach,

B. Wydruk z mapy poziomicowej, która wykazała iż droga wg projektu Gminy przebiegająca starym szlakiem jest usytuowana na stoku w bezpośrednim sąsiedztwie siedliska, gdy tymczasem nieco zmodyfikowany wariant umożliwia przeprowadzenie drogi w terenie płaskim,

C. Wykonana w kwietniu ubiegłego roku fotografia fundamentów budynku skarżącej z widocznymi pęknięciami, które w wypadku budowy drogi według dotychczasowego przebiegu i ruchu pojazdów będzie groziło wyrządzeniem dalszych szkód w posadowieniu budynku i ewentualną katastrofą budowlaną,

D. Wydruk z mapy poziomicowej oraz osuwiskowej z oznaczonymi trzema wariantami przebiegu drogi (wariant 1 zaproponowany przez Komisję scaleniową, z którym skarżąca się nie zgadza oraz warianty 2 i 3 zaproponowane przeze nią) na fakt, iż jej zabudowania leżą w bezpośrednim sąsiedztwie terenów osuwiskowych i na stoku, co uzasadniało wniosek o zmianę przebiegu drogi w tej części jej nieruchomości wobec zagrożenia szkodą materialną w znacznych rozmiarach.

E. Wydruk z Geoportalu przedstawiający działkę nr [...] oraz oznaczony na czerwono pas drogowy w pobliżu siedliska, co oznacza, iż budowa drogi przybliżałaby jej przebieg do zabudowań skarżącej czyniąc bardzo prawdopodobnym powstanie wskazanych wyżej szkód.

c) art. 33 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez :

A. Uznanie, iż zarzuty odwołania pomimo przedstawienia dowodów nie miały pokrycia w materiale dowodowym, a tym samym nie odniesienia się do ww. dowodów oraz ich nie rozpoznanie;

B. Pominięcie, iż w protokole komisji ds. rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu scalenia wnioskowałam i należycie uzasadniałam konieczność zmiany przebiegu drogi, a także o przywrócenia konfiguracji granic działek, zaś:

C. Interpretacja o zgodzie skarżącej w ww. protokole, w którym zostało odnotowane: "Wnoszący zastrzeżenia akceptują propozycje zmian konfiguracji działek [...], a w pozostałym zakresie nie akceptują propozycji komisji" i jej podpis dotyczył tylko i wyłącznie granic pomiędzy moimi działkami, a działkami Pani B. od strony zachodniej. Podpis ten nie dotyczył akceptacji granic pozostałych działek, a szczególnie granic wytyczających drogę, zaś w odwołaniu (załącznik nr 1) przedstawiałam granice na które skarżąca wyraziła zgodę, do czego nie odniesiono się w skarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego uznając jej rzekomą akceptację ustalonego w projekcie scalenia przebiegu drogi.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę M. K. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, oraz wskazał, że do działek i zabudowań Skarżącej przed scaleniem nie było dojazdu drogą publiczną lub ustanowioną drogą służebną przez działki sąsiednie. Wydzielona geodezyjnie w projekcie scalenia działka nr [...] stanowiąca dojazd do kilkudziesięciu działek, w tym zabudowanych, o długości 514 m istniała w terenie od wielu lat jako nieformalny szlak drogowy zlokalizowany w całości na gruntach prywatnych. Zaprojektowana działka drogowa w całości pokrywa się z tym szlakiem. Wypracowany w trakcie postępowania scaleniowego kompromis dotyczący przebiegu drogi nr [...] po dotychczasowym szlaku drożnym za prawidłowy i uzasadniony.

I. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie arbitralnego ustalenia/narzucenia przebiegu granicy dotychczasowej działki nr [...] (proj. [...]) wzdłuż projektowanej drogi nr [...] stanowiących własność Skarżącej, w oparciu o nieprawidłowo wykonane pomiary oraz w sposób, który w żaden sposób nie odpowiada dotychczasowym granicom ewidencyjnym, nie jest dostosowany do rzeźby terenu i jego zagospodarowania, co doprowadziło do pozbawienia Skarżącej dotychczasowego fizycznego dojazdu przy jednoczesnym twierdzeniu, że przebieg kwestionowanej granicy odpowiada stanowi przed scaleniem i nieuzasadnione zaprojektowanie działki nr [...].

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w niezbędnym zakresie oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na skutek arbitralnego, niepopartego żadnymi dodatkowymi ustaleniami mającymi na celu sprawdzenie poprawności dokonanych pomiarów uznania, iż przebieg kwestionowanej granicy odpowiada stanowi przed scaleniem.

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I Instancji,

4. złamania kodeksowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a to: zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady informowania, zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zasady przyjaznej interpretacji przepisów, zasady przekonywania, zasady polubownego załatwiania kwestii spornych.

5. Naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa własności.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego w zaskarżonym zakresie, rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę I. S. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że w wyniku scalenia warunki gospodarowania działką nr [...] ulegną poprawie z uwagi na racjonalne wydzielenie drogi o parametrach zapewniających swobodny dostęp, regularnym kształcie działki wraz ze stabilizacją jej granic.

M. W. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 8 ust. 1 i ust.2 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scaleniu i wymianie gruntów poprzez naruszenie indywidualnego interesu uczestnika scalenia przez nieprzyznanie skarżącej jako uczestnikowi scalenia gruntów o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane wobec faktu, iż nie zachodziły przeszkody techniczne lub uzasadnienie gospodarcze dla pomniejszenia działek skarżącej o numerze [...] o powierzchnię 249,92m2 oraz działki o numerze [...] o powierzchni 206m2 i przyłączenie tych części działek właścicielom działek bezpośrednio sąsiednich

2) naruszenie art. 22 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez wyznaczenie nowej drogi [...] na działce [...] co pozostaje w sprzeczności z § 12 pkt. 12 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. - uchwała nr XVII/112/2004 Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2004r. wobec braku zgody właścicieli przyległych gruntów na realizację nowych dróg dojazdowych, a także pomniejszenie działki o numerze [...] z powierzchni 1000m2 do 894m2 co pozostaje w sprzeczności z §11 ust.4 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bowiem plan ten przewiduje minimalną powierzchnię działki budowlanej na poziomie 1000m2.

3) naruszenie Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 02 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania Dz.U z 2016.r. poz. 124 z późń. zm. tj. § 15 ust. 1 w zakresie szerokości pasa ruchu oraz § 37 ust. 1 w zakresie szerokości pobocza gruntowego dotyczy to:

- drogi nr [...] na działce [...], której szerokość ustalono na poziomie 10 m, a szerokość ta winna wynosić 4,5m

- drogi [...] na działce [...], której szerokość ustalono na poziomie 7m, a winno być 4,5m.

oraz § 24 ust.2 w/w rozporządzenia w zakresie niedopuszczalnego pochylenia niwelety jezdni drogi [...] powyżej 12%.

4) błędne ustalenie nowych granic w wyniku scalenia tj. działki [...], [...], których granice z działką [...] ustalono po przebiegu muru oporowego zabierając tym samym skarżącej na całej długości działek, grunt o szerokości 0,80m,

5) naruszenie art. 7 i art. 8 oraz art. 77 kpa poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz zapewnienia zaufania skarżących do organów państwa, w tym błędne przyjęcie, iż działka nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego figuruje jako działka rolna, gdy tymczasem po kolejnym zmianie planu działka ta ma charakter działki budowlanej. Ponadto przyjęcie, iż ustalenia planu nie dotyczą postępowania z zakresu scalenia i wymiany gruntów, a dotyczą podziałów nieruchomości w oparciu o ustawę z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

6) naruszenie art. 104 § 1 w związku z art. 107 § 1 pkt.6 oraz § 3 kpa polegający na zaniechaniu właściwego uzasadnienia wydanej decyzji pominięcia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, jak również uchylenie pkt I decyzji organu I instancji

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę M. W. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując nadto, że niezasadny jest zarzut naruszenia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania w zakresie szerokości drogi ponieważ działka drogowa nr [...] (nr roboczy [...]) przedstawiona została w projekcie zgodnie z jej faktycznym przebiegiem w terenie, a jej szerokość jest optymalna w tym obszarze i uwzględnia uwarunkowania zawarte w piśmie Starosty Gorlickiego znak GN.042.4.2020 z 27 marca 2020 r. skierowanym do MBGiTR w sprawie szerokości dróg. Natomiast działka drogowa nr [...] (nr roboczy [...]) została zaprojektowana tak jak urządzana już droga, z którą się będzie łączyć i docelowo będzie posiadać nawierzchnię bitumiczną z obustronnymi rowami odwadniającymi. Stąd jej szerokość powinna wynosić 10 m, jak to określono w § 12 pkt 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dla dróg klasy D, co nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, na które powołuje się Skarżąca. Za niezasadny uznać także należy, zarzut skargi dotyczący pochylenia niwelety jezdni projektowanej drogi nr [...]. Przepis § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 124 z póź. zm.) określa maksymalne pochylenie niwelety jezdni. W wypadku przebudowy albo remontu drogi o prędkości projektowej 100 km/h i mniejszej dopuszcza się zwiększenie pochylenia, o którym mowa w ust. 2, nie więcej niż o 1% (ust. 3 tego przepisu). Z uwagi na powyższą regulację informacja zamieszczona na szkicu dołączonym do złożonej skargi, co do projektowanej pochyłości tej drogi <12° jest prawidłowa i będzie podlegała realizacji na etapie zagospodarowania poscaleniowego.

Należy także zwrócić uwagę, iż ww. przepis § 24 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia dopuszcza przypadki realizacji większego pochylenia na takiej drodze. Twierdzenie Skarżącej jakoby działki nr: [...] znajdowały się w terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, a nie w terenach rolnych nie ma pokrycia w treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. /uchwała nr XXIX/207/2006 Rady Gminy S. z 10 kwietnia 2006 r./. Lokalizację tych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedstawia się na załączonym Rysunku nr 1 z wydrukiem z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy S., z którego wynika, że są one generalnie położone w terenach oznaczonych w tym planie jako 4.1.R - Tereny rolne podlegające ustawowym ograniczeniom przeznaczenia na cele nierolnicze. Niewielka część obszaru działki nr [...] położona jest w obszarze przeznaczonym w planie jako 4.1.R/k - Tereny rolne o szczególnych wartościach krajobrazowych.

A. G. zaskarżonej decyzji zarzucił, że jej uzasadnienie jest ogólnikowe i nieprawdziwe, ponadto podtrzymał swój brak zgody na proponowanej zmiany wymienione w pkt 1 - 6 odwołania. Ponadto podniósł, że na drogi publiczne zabrano mu "za darmo" ponad 21 arów z tytułu własności i 12 arów z tytułu współwłasności.

W odpowiedzi na skargę A. G. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

K. T. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów ukształtowanie działek należących do Skarżącego w taki sposób, iż nie zostaną osiągnięte cele postępowania scaleniowego jakimi są stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych oraz zapewnienie dróg dojazdowych do wszystkich nieruchomości, w sytuacji gdy pozostawienie projektowanych zmian w decyzji scaleniowej odnośnie działek Skarżącego pozbawi go dojazdu do części projektowanej działki o nr [...], w tym do znajdującej się na działce nr [...] (oznaczeniem przed projektowaną zmianą) oczyszczalni ścieków, oraz drogi pożarowej do budynku gospodarczego na działce nr [...] (oznaczeniem przed projektowaną zmianą), a nadto skutkowało będzie pozostawieniem gruntów Skarżącego tworzących gospodarstwo rolne w nieregularnym kształcie, co utrudniać będzie prawidłowe wykorzystywanie tych działek zgodnie z ich przeznaczeniem,

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, iż nowo projektowane działki Skarżącego będą miały zapewniony dojazd, w sytuacji gdy dojazd do części nowo projektowanej działki nr [...] nie będzie zapewniony dojazd, brak jest dojazdu przeciwpożarowego do znajdującego się na działce budynku gospodarczego,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Na podstawie tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego w skarżonym zakresie, rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę K. T. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

E. K. zaskarżonej decyzji zarzuciła

1) naruszenie art. 22 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez wyznaczenie nowej drogi [...] na działce [...] co pozostaje w sprzeczności z § 12 pkt 12 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. - uchwala nr XVII/112/2004 Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2004r. wobec braku zgody właścicieli przyległych gruntów na realizację nowych dróg dojazdowych, a także pomniejszenie działki o numerze [...]

2) naruszenie Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 02 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania Dz.U z 2016.r. poz. 124 z późń. zm. tj.

- § 15 ust. 1 w zakresie szerokości pasa ruchu oraz § 37 ust. 1 w zakresie szerokości pobocza gruntowego dotyczy to drogi [...] na działce [...], której szerokość ustalono na poziomie 7m, a winno być 4,5m

- § 24 ust.2 w/w rozporządzenia w zakresie niedopuszczalnego pochylenia niwelety jezdni drogi 3/100 powyżej 12%.

Droga ta jest drogą jednojezdna, a zatem wymagana szerokość to 3m oraz pobocze 2x 0,75m, a ponadto została zaprojektowana w niewłaściwy sposób bowiem równolegle do stoku,

3) naruszenie art. 7 i art. 8 oraz art.77 kpa, w tym poprzez przyjęcie, że ustalenia planu nie dotyczą postępowania z zakresu scalenia i wymiany gruntów, a dotyczą podziałów nieruchomości w oparciu o ustawę z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami,

4) naruszenie art. 104 § 1 w związku z art. 107 § 1 pkt.6 oraz § 3 kpa polegający na zaniechaniu właściwego uzasadnienia wydanej decyzji pominięcia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (brak analizy poszczególnych zarzutów złożonych przez skarżącą w odwołaniu) co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącej.

Na podstawie tych zarzutów wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego jak również uchylenie w punkcie I decyzji organu I instancji tj. Starosty Gorlickiego z dnia 06 września 2021r. znak GN.6810.3.3.2012

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę E. K. Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, i podkreślił że niezasadny jest także zarzut naruszenia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania w zakresie szerokości drogi, ponieważ działka drogowa nr [...] (nr roboczy [...]) przedstawiona została w projekcie zgodnie z jej faktycznym przebiegiem w terenie, a jej szerokość jest optymalna w tym obszarze i uwzględnia uwarunkowania zawarte w piśmie Starosty Gorlickiego znak GN.042.4.2020 z 27 marca 2020 r. skierowanym do MBGiTR w sprawie szerokości dróg. Natomiast działka drogowa nr [...] (nr roboczy [...]) została zaprojektowana tak jak urządzana już droga, z którą się będzie łączyć i docelowo będzie posiadać nawierzchnię bitumiczną z obustronnymi rowami odwadniającymi. Stąd jej szerokość powinna wynosić 10 m, jak to określono w § 12 pkt 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. dla dróg klasy D, co nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, na które powołuje się Skarżąca. Za niezasadny uznać także należy, zarzut skargi dotyczący pochylenia niwelety jezdni projektowanej drogi nr [...]. Jeżeli chodzi o podnoszone już w odwołaniu E. K. kwestie szerokości dróg, to Skarżąca w dalszym ciągu nie uwzględnia konieczności wykonania rowów odwadniających oraz faktu zastosowania się przez geodetę projektanta scalenia do stanowiska Starosty Gorlickiego przedstawionego w piśmie z 27 marca 2020 r. znak: GN 042.4.2020. Pismem tym Starosta zalecił: "wobec realizacji prac scaleniowych na obiektach: S. , (...) mając na względzie kierowane przez uczestników scalenia w zakresie dotyczącym wydzielenia gruntu pod budowę i przebudowę dróg oraz późniejsze wykonanie zagospodarowania poscaleniowego - uprzejmie proszę o zwrócenie szczególnej uwagi przez Geodetów Projektantów na szerokość wydzielanych pasów drogowych w opracowywanym projekcie scalenia. Pragnę wskazać, iż optymalna szerokość pasa drogowego pozwalająca na usytuowanie jezdni, poboczy i rowów wynosi ok 7m, co za tym idzie - w miarę możliwości proszę o uwzględnienie w/w parametrów. Dla sprawnego przeprowadzenia postępowania poscaleniowego zasadnym byłoby również, aby wydzielane drogi nie kolidowały znacząco z sieciami: oświetleniową, teletechniczną, kanalizacyjną oraz gazową, bowiem ich przebudowa wydłuży termin przygotowania dokumentacji projektowej a w konsekwencji realizacji całego zadania".

Z. R. i P. R. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie podziału działki rolnej Skarżących o nr [...] (projektowana działka nr [...]) w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów jakim jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, gdyż z działki rolnej użytkowanej rolniczo wydzielono od strony wschodniej 7 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę gminną (projektowaną drogę o nr [...]) oraz wydzielono od strony północnej 4 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę dojazdową do innych działek (projektowaną drogę o nr [...]), a wystarczającym było wydzielenie pasa pod drogę o szerokości 5 metrów, a odnośnie drogi dojazdowej to powinna ona zostać wydzielona nie tylko z części działki nr [...] (projektowana [...]) ale także z części działki nr [...] (projektowanej) stanowiącej własność sąsiada, skoro to sąsiad ma tą drogą dojeżdżać do swoich działek dalej położonych, a ponadto poprzez przyjęcie, iż wydzielenie z działek Skarżących nr [...] i [...], stanowiących grunty zabudowane, części projektowanej drogi gminnej o nr [...] jest zasadne, podczas gdy opisane rozwiązanie w istotny sposób ingeruje w działki Skarżących, nie tworząc w pewnością korzystniejszych dla nich warunków gospodarowania,

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez uznanie, iż ze względu na warunki terenowe oraz drzewa rosnące na działce sąsiedniej nie było możliwości zaprojektowania innej drogi na wysokości działek Skarżących tak aby można było utworzyć w terenie drogę gminną oraz wykluczenia proponowanej przez Skarżących drogi z uwagi na okoliczność, iż w terenie istnieje jedynie na odcinku ok 100 m, w sytuacji gdy poniżej w sąsiedztwie działek Skarżących znajduje się droga gminna, mogąca stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek Skarżących (tj. droga pomiędzy działkami stanowiącymi nr ewidencyjne [...] i [...] oraz wzdłuż działki nr [...] i następnych działek), bez konieczności wydzielania tak rozległej części gruntów na projektowane drogi z gruntów Skarżących

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego w skarżonym zakresie, rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. decyzji Starosty Gorlickiego, zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Z. R. i P. R. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślił, że proponowana w projekcie lokalizacja drogi nie narusza przepisów prawa budowlanego. Starosta chcąc zapewnić dogodny dostęp do drogi innym gospodarstwom przyjął właśnie takie rozwiązanie projektowe, które w jego ocenie w najmniejszym stopniu ingerowało w przylegające grunty. Nie bez znaczenia był także fakt, że w obszarze projektowanej drogi [...] istnieje już urządzony szlak drogowy. Szerokość zaprojektowanej drogi nr [...] określona na 6 metrów jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem na omawianym odcinku drogi, ze względu na fakt, iż zapewni ona prawidłowe odprowadzenie wody, uwzględnia również pobocze, kwestie mijanek oraz modernizację drogi w przyszłości. Za niezasadne uznać zatem należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego. Zarówno szacunek porównawczy gruntów, jak i projekt scalenia, zostały opracowane przy udziale komisji, czego dowodzą złożone na nich podpisy. Ze względu na ukształtowanie terenu poprowadzenie drogi po istniejącej jezdni bitumicznej jest optymalnym i racjonalnym rozwiązaniem kwestii dostępu do drogi publicznej zarówno dla Skarżących, jak i właścicieli gruntów sąsiednich, których droga będzie obsługiwała. Projektowana droga gminna nr [...] nie narusza terenów budowlanych Skarżących, ponieważ jej przebieg dopasowano do istniejącej w terenie jezdni bitumicznej oraz rowu odprowadzającego wodę z tej jezdni. Z projektu oraz akt sprawy wynika, że pasy drogowe zaprojektowano w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu naruszały istniejące elementy zagospodarowania terenu takie jak: ogrodzenia, nasadzenia drzew oraz w jak największym stopniu pokrywały się z obecnymi śladami jezdnymi.

K. F. i C. F. zaskarżonej decyzji zarzucili

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez pozbawienie Skarżących własności ich działek stanowiących dobre grunty rolne i przyznanie w zamian złej jakości gruntów, które wymagać będą poniesienia znacznych nakładów na przystosowanie ich do celów rolnych, a nadto przyznanie gruntów zamiennych znajdujących się w znacznej odległości od miejsca zamieszkania Skarżących, co jest sprzeczne z celem scalenia gruntów, jakim jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych.

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez uznanie, iż w wyniku prac scaleniowych poprawiono rozłóg gruntów, działki zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, będą miały korzystniejszy kształt do produkcji rolnej niż posiadały przed scaleniem i zostały wydzielone w podobnej lokalizacji jak w stanie przed scaleniem, podczas gdy żaden z wyżej opisanych skutków nie został w wyniku scalenia osiągnięty, a odległość miejsca zamieszkania Skarżących od gruntów zamiennych przewyższa odległość od gruntów już posiadanych,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego jak również uchylenie w punkcie I decyzji organu I instancji tj. Starosty Gorlickiego z dnia 06 września 2021 r. znak GN.6810.3.3.2012 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę K. F. i C. F. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w wyniku prac scaleniowych Skarżącym poprawiono rozłóg gruntów, działki zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, uwzględniając część życzeń. Działki będą miały korzystniejszy kształt do produkcji rolnej niż posiadały przed scaleniem oraz dostęp do drogi publicznej. Zostały wydzielone w podobnej lokalizacji jak w stanie przed scaleniem, zatem zarzut oddalenia od siedliska jest chybiony. Ponadto należy mieć na uwadze, że w realiach przedmiotowego scalenia jest technicznie niemożliwe, aby każdy z uczestników scalenia miał wydzielone wszystkie grunty tuż obok swojego siedliska. Wymaga także zaznaczenia, że działki zakrzaczone zostały przeznaczone do stosownej rekultywacji w ramach zagospodarowania poscaleniowego (o czym stanowi załącznik nr 12 do decyzji) w celu ich dostosowania do prowadzenia produkcji rolnej.

P. K. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie podziału działek zabudowanych Skarżącego o nr [...] i [...] (z których utworzono projektowane działki nr [...] oraz część projektowanej dogi gminnej o nr [...]) w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów, gdyż z działek zabudowanych budynkami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi i w bezpośrednim sąsiedztwie urządzeń energetycznych, gazowych i kanalizacyjnych wydzielono Gminie S. część gruntów pod projektowaną drogę, podczas gdy możliwym było zaprojektowanie objazdu na wysokości działek Skarżącego tak, aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, a ponadto poprzez przyjęcie, iż wydzielenie przez działki Skarżącego drogi jest zasadne, podczas gdy opisane rozwiązanie ingeruje w działki Skarżącego, co obniża ich wartość i burzy obowiązujący przebieg granic, nie realizując celu scalenia gruntów,

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez niepoparte żadnymi ustaleniami uznanie, iż brak jest możliwości wydzielenia i zaprojektowania optymalnej drogi gminnej istniejącym szlakiem drogowym w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] która mogłaby stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek Skarżącego bez konieczności wydzielania części gruntów na projektowaną drogę gminną z zabudowanych gruntów Skarżącego,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego jak również rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. decyzji Starosty Gorlickiego z 6 września 2021 r., znak: GN.6810.3.3.2012 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie.

Wojewoda wniósł o oddalenie skargi P. K., podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżone decyzji oraz podkreślił, że szlak drogowy (jezdnia gruntowa) istniejący w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], stanowiący umowny dojazd po działkach prywatnych do działki nr [...] nie jest geodezyjnie wydzielony jako odrębna działka ewidencyjna i nie stanowi drogi gminnej. Obecnie nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej.

K. K. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie podziału działek ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...] (z których utworzono projektowaną działkę nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...]), stanowiących własność Skarżącej w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów, gdyż z działek Skarżącej, zabudowanych nowo powstałym budynkiem mieszkalnym i w bezpośrednim sąsiedztwie urządzenia zaopatrującego w wodę (studnia) oraz drzew owocowych, wydzielono Gminie S. część gruntów pod projektowaną drogę, podczas gdy możliwym było zaprojektowanie objazdu na wysokości działek Skarżącej tak aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, a ponadto poprzez przyjęcie, iż wydzielenie przez działki Skarżącej drogi jest zasadne, podczas gdy opisane rozwiązanie ingeruje w działki Skarżącej, powoduje ograniczony dostęp do studni z wodą, konieczność wykarczowania drzew owocowych, co obniża wartość tych nieruchomości, burzy obowiązujący przebieg granic, nie tworząc z pewnością korzystniejszych dla niej warunków gospodarowania, a zatem nie realizując jednocześnie celu scalenia gruntów,

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez niepoparte żadnymi ustaleniami uznanie, iż brak jest możliwości wydzielenia i zaprojektowania optymalnej drogi gminnej istniejącym szlakiem drogowym w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], która mogłaby stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek Skarżącej bez konieczności wydzielania części gruntów na projektowaną drogę gminną z zabudowanych gruntów Skarżącej,

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego jak również rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. decyzji Starosty Gorlickiego z 6 września 2021 r., znak: GN.6810.3.3.2012 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę K. K. Wojewoda Małopolski wskazał, że jest ona bezzasadna i wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że jeżeli chodzi o szlak drogowy (jezdnia gruntowa) istniejący w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], stanowiący umowny dojazd po działkach prywatnych do działki ewidencyjnej nr [...], to nie jest on geodezyjnie wydzielony jako odrębna działka i nie stanowi drogi gminnej. Obecnie nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce ewidencyjnej nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej. W wyniku złożonych przez Skarżącą pisemnych zastrzeżeń do projektu scalenia odbyło się posiedzenie komisji, która przeanalizowała szczegółowo na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w tym załączników graficznych, możliwe rozwiązania projektowe, ale zaopiniowała pozostawienie projektu bez zmian.

H. W. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie ustalenia przebiegu granicy wzdłuż działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] oraz [...] (z których utworzono projektowaną działkę nr [...]), stanowiących własność Skarżącej, w oparciu o nieprawidłowo wykonane pomiary oraz w sposób, który w żaden sposób nie odpowiada dotychczasowym granicom ewidencyjnym, nie jest dostosowany do rzeźby terenu i jego zagospodarowania, co doprowadziło do pozbawienia Skarżącej działki ew. nr [...] i częściowo działek ew. nr[...], [...] i [...], przy jednoczesnym twierdzeniu, że przebieg kwestionowanej granicy odpowiada stanowi przed scaleniem.

2. naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez brak sprawdzenia poprawności dokonanych pomiarów i uznania, iż przebieg kwestionowanej granicy odpowiada stanowi przed scaleniem, a ponadto poprzez pominięcie przedstawionych przez Skarżącą wyliczeń, zdjęć oraz niedokonanie oględzin nieruchomości w terenie, co skutkowało ustaleniem przebiegu granicy wzdłuż działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] oraz [...], a zatem po scaleniu południowo-wschodniej granicy działki nr [...], odmiennie w projekcie scalenia i na gruncie.

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego jak również rozważenie uchylenia w skarżonej części poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tj. decyzji Starosty Gorlickiego z 6 września 2021 r., znak: GN.6810.3.3.2012 oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie.

Odpowiadając na skargę H. W. Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na wezwanie Sądu w dniu 2 sierpnia 2022 r. Wojewoda Małopolski przedłożył tabelaryczne zestawienie – dla każdego ze skarżących – numerów jednostek rejestrowych, numeracji działek przed i po scaleniu oraz numery robocze projektowanych działek, numery arkuszy map obszaru scalenia dla poszczególnych działek oraz mapy poglądowe oddzielnie dla każdego Skarżącego przedstawiające stan ewidencyjny nieruchomości przed scaleniem i stan po scaleniu wraz z legendą. Płyta DVD zawierające te dane znajduje się na k. 818 akt sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Obecnie stan epidemii został zmieniony na stan zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Nie wszystkie strony przedłożyły adres na platformie ePUAP, w związku z czym sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 z późn. zm.), dalej określana jako "ustawa scaleniowa", w wersji sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. poz. 1157). Zgodnie bowiem z art. 2 tej ustawy (z 2013 r.), do postępowań scaleniowych wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie scaleniowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte postanowieniem Starosty Gorlickiego z dnia 26 stycznia 2012 r.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest zatwierdzenie projektu scalenia gruntów o obszarze ponad 1159 ha, w gminie S., miejscowości S..

Rozpocząć należy od wskazania, że postępowanie scaleniowe jest specyficznym postępowaniem regulowanym ustawą scaleniową, do której przepisy k.p.a. stosowane są jedynie w sprawach nieuregulowanych tą ustawą (art. 33 ust. 1). Ustawa kompleksowo reguluje tryb postępowania scaleniowego jak i treść wyrzeczenia wieńczącego to postępowanie tj. decyzji scaleniowej (art. 27 ust. 4 ustawy). W orzecznictwie podkreśla się, że scalenia gruntów należą do jednych z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych spraw administracyjnych. Organ opracowując projekt scalenia korzysta ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze optymalnego w danych warunkach rozwiązania, tak by w miarę możliwości, uwzględnić interesy i życzenia uczestników scalenia. Jednak rozbieżność interesów uczestników scalenia jest naturalna, w konsekwencji z reguły powoduje konflikty, postępowanie to wymaga zatem wyważenia, sprzecznych często interesów mieszkańców obszaru podlegającego procesowi scalania i z zasady nie może w jednakowy sposób interesów tych zaspokoić.

Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2018 r. II OSK 1706/16 scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny. Stanowi ono zbiorowy zabieg urządzeniowo-rolny, natomiast przy opracowywaniu samego projektu scalenia organy administracyjne korzystają z pewnej swobody. Jest ona niezbędna dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Jest nieuniknione, że w toku postępowania scaleniowego zwykle rodzą się konflikty pomiędzy uczestnikami oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Powoduje to, że kontrola Sądu ograniczać się może jedynie do oceny, czy nie posiada ono cech dowolności, czy nie narusza przepisów prawa i czy zostało wydane w wyniku zebrania i oceny niezbędnego materiału.

Sądowa kontrola decyzji scaleniowych sprowadza się zatem do weryfikacji legalności decyzji (jej zgodności z prawem), nie zaś do orzekania o słuszności rozstrzygnięć pod względem merytorycznym chyba, że noszą one cechy dowolności, którą sąd może zweryfikować we własnym zakresie tj. przez analizę dokumentacji scaleniowej. Sąd administracyjny w odróżnieniu od sądu powszechnego nie ma bowiem innych, niż analiza tej dokumentacji, narzędzi do kontroli legalności decyzji scaleniowej. W szczególności sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego np. z opinii biegłych, zeznać świadków czy stron, by merytorycznie zweryfikować decyzje wydawane przez organy administracji, w tym przypadku decyzję scaleniową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 sierpnia 2014 r. II SA/Rz 1329/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2021 r. II SA/Rz 93/20).

Zwrócić też należy uwagę, że przepisy ustawy nie wskazują na odmienne podstawy uchylenia decyzji scaleniowej, niż podstawy wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na uwadze mieć należy także fakt, że decyzja scaleniowa nie ma jednego adresata. Nie kształtuje ona sytuacji prawnej konkretnego (pojedynczego) podmiotu. Kierowana jest do podmiotowości zbiorowej. Jej adresatem są właściciele nieruchomości znajdującej się w obszarze scalania. Ich wzajemne prawa i konieczność znoszenia ciężarów jest powiązana. Istotą decyzji scaleniowej jest bowiem zmiana struktur własnościowych w danym obszarze. Każda, że stron tego postępowania - właścicieli nieruchomości położonych w danym obszarze, może uzyskać prawa do nieruchomości sąsiednich lub ich części, kosztem ich dotychczasowych właścicieli. Każda ze stron może też utracić własność nieruchomości lub jej części, na rzecz właściciela nieruchomości sąsiedniej. Jak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2013 r. III CZP 98/12 decyzja scaleniowa ma podwójny charakter, to jest charakter konstytutywno-deklaratoryjny. Charakter konstytutywny wyraża się w tym, że tworzy nowe nieruchomości, to jest wyznacza nowy przedmiot prawa własności i wygasza prawo właściciela do nieruchomości, która dotychczas była jego własnością. Charakter deklaratywny zaś wyraża się w tym, że decyzja scaleniowa nie narusza "podmiotowego zakresu prawa własności". Przytoczyć też można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2018 r. II OSK 1142/16 w którym orzeczono, iż decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia stwarza zatem nowy stan własności, stanowiąc jednocześnie tytuł do ujawnienia tego stanu w księgach wieczystych, gdyż uczestnik scalenia staje się właścicielem gruntów poscaleniowych, stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem.

Specyfika postępowania scaleniowego wyraża się określoną sekwencją podejmowanych w ramach tego postępowania czynności, przy uwzględnieniu regulacji mających na celu zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu jej uczestnikom. W literaturze oraz orzecznictwie podkreśla się ponadto niepodzielność rozstrzygnięcia w zakresie scalenia. Celem postępowania scaleniowego jest stworzenie nowego stanu prawnego w stosunku do wszystkich gruntów objętych postępowaniem scaleniowym, czyli położonych na obszarze scalenia. Obszar ten jest wyznaczony, stosownie do przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów przez określenie jego granic i powierzchni (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 547/11). Decyzja zatwierdzająca projekt scalenia w sposób kompleksowy rozstrzyga jedną sprawę administracyjną, obejmującą krzyżujące się interesy poszczególnych uczestników scalenia. Rozstrzygana początkowo w projekcie scalenia, a następnie w zatwierdzającej go decyzji administracyjnej sytuacja prawna każdego z uczestników scalenia wpływa zatem na ukształtowanie sytuacji pozostałych uczestników. Wyznaczony obszar scalenia ma charakter wiążący dla całego postępowania i wyznacza zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej (por. Z. Czarnik, Przedmiot postępowania scaleniowego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 3 (30)/2010; a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Kr 842/09; z 22 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Kr 113/17 oraz z 6 października 2021 r., wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK (por. wyrok. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2021 r. II SA/Kr 1121/21).

Niezwykle istotnym zatem jest zwrócenie uwagi na fakt, że uchylenie decyzji scaleniowej (choćby w części) dotyczy nie tylko interesu prawnego podmiotu inicjującego postępowanie sądowe w przedmiocie skargi na decyzję scaleniową, ale też innych podmiotów, którzy decyzji scaleniowej nie kwestionują. Kluczowa zatem przy ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia jest treść art. 27 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów i wynikające z niej konsekwencje. Zgodnie z powołanym przepisem projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki, gdyż jest to niemożliwe. Przy spełnieniu przesłanki o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, zakładać bowiem należy, że kosztem interesów właścicieli pojedynczych działek w obszarze scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Istotne jest, aby każdy z uczestników scalenia otrzymał w jego wyniku pełny ekwiwalent swego gospodarstwa. Nawet rzeczywiście zaistniałe w jednostkowych przypadkach naruszenie indywidualnego interesu uczestników scalenia nie podważa legalności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, gdy zachowano podstawową zasadę wydzielenia gruntów określoną w art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., OSK 908/04).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela również pogląd, zgodnie z którym "konsekwencją tak ukształtowanej sprawy w postępowaniu administracyjnym jest ujęcie sprawy sądowoadministracyjnej, a tym samym wymóg oceny całego postępowania, pomimo złożenia skargi tylko przez niektórych uczestników scalenia. Wprawdzie w skład obszaru scalenia wchodzą działki indywidualnie oznaczone, jednak decyzja scaleniowa nie jest sumą jednostkowych decyzji skierowanych do poszczególnych działek" (Z. Czarnik, Przedmiot postępowania scaleniowego..., s. 44).

Na marginesie zauważyć należy, że dopuszczalną modyfikacją obszaru scalenia jest sytuacja, w której podana w postanowieniu o wszczęciu postępowania scaleniowego powierzchnia obszaru scalenia ulega weryfikacji w wyniku czynności scaleniowych przy zachowaniu tożsamości gruntów. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012 r. o wszczęciu postępowania wskazano obszar scalenia o powierzchni 1157,7920 ha, zaś w decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia wskazano obszar 1159,9423 ha. Rozbieżność pomiędzy tymi wartościami, wynikająca z aktualizacji pomiarów działek, nie stanowi o wadliwości decyzji. Przyjęcie powyższego stanowiska co do sposobu rozumienia sprawy scaleniowej skutkuje dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotnymi konsekwencjami.

Pierwszą z nich jest objęcie kontrolą Sądu decyzji Wojewody w całości, co wynika także z art. 134 § 1 p.p.s.a. nakazującego Sądowi rozstrzyganie w granicach danej sprawy bez związania zarzutami i granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli przedmiotowej decyzji, sąd nie dopatrzył się wad skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy scaleniowej postępowanie scaleniowe może być wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania scaleniowego nastąpiło na wniosek właścicieli gruntów stanowiących 68,61% powierzchni wsi S.. Wszczęcie postępowania nastąpiło w drodze postanowienia Starosty Gorlickiego z dnia 26 stycznia 2012 r. Postanowienie zostało odczytane na zebraniu uczestników scalenia w dniu 30 stycznia 2012 r., a następnie wywieszone w trybie określonym w art. 7 ust. 3 ustawy. Na postanowienie to nie wniesiono zażalenia. Na zebraniu zwołanym przez Starostę w dniu 3 kwietnia 2019 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, spośród uczestników scalenia wybrana została 12 osobowa Rada Uczestników Scalenia. W dniu 28 marca 2019 r. Starosta Gorlicki wydał upoważnienie dla posiadającego stosowne uprawnienia Geodety Projektanta B. P.. W dniu 23 kwietnia 2019 r. Starosta powołała Komisje pełniącą funkcje doradcze przy szacowaniu oraz opracowaniu projektu scalenia gruntów – zgodnie z art. 10 ustawy scaleniowej. W dniu 22 maja 2019 r. uczestnicy scalenia w drodze uchwały ustalili zasady szacunku gruntów objętych postępowaniem.

Wyniki oszacowania gruntów zostały ogłoszone na zebraniu uczestników scalenia w dniu 12 września 2019 r., w tym dniu ogłoszono też terminy udostępnienia ich do publicznego wglądu (7 dni roboczych). Wyrażenie zgody na przyjęcie szacunku w formie uchwały nastąpiło w dniu 27 września 2019 r., załącznikami do uchwały są mapy szacunku porównawczego gruntów. Projekt scalenia gruntów okazywany był od 28 września do 16 listopada 2020 r. O terminie okazania projektu, uczestnicy scalenia zostali zawiadomieni indywidualnie w formie pisemnej jak i poprzez obwieszczenie. W trakcie okazania, uczestnicy scalania zostali zapoznani z projektowanym przebiegiem granic na gruncie, położeniem znaków granicznych, wartością szacunkową powierzchnią wydzielonych im działek oraz zasadami objęcia w posiadanie wydzielonych gruntów. W 14-dniowym terminie o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, zastrzeżenia do projektu scalenia złożyło 115 uczestników postępowania. Zastrzeżenia te zostały rozpatrzone zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, po uprzednim zaopiniowaniu ich przez Komisję pełniącą funkcje doradcze. Większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Spełniony został zatem wymóg o którym mowa w art. 27 ustawy. Stanowiło to podstawę do zatwierdzenia projektu scalenia w drodze decyzji. Decyzja ta spełnia też wymogi określone w art. 27 ust. 4 ustawy. W trakcie całej procedury scaleniowej dokonywane były prawidłowe obwieszczenia.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w poszczególnych skargach, wskazać należy co następuje.

M. W. wniosła skargę osobiście oraz działając jako pełnomocnik E. K.. Zarzuty obu tych skarg w znacznej części pokrywają się. Skargi te nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżąca M. W. w pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy scaleniowej, wskazując że nie otrzymała gruntów o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane, a nie zachodziły przeszkody techniczne lub uzasadnienie gospodarcze dla pomniejszenia jej działek i przyłączenie tych części działek właścicielom działek bezpośrednio sąsiednich.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy scaleniowej w brzmieniu właściwym dla niniejszego postepowania, uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 % (ust.1). W wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3 %. (ust. 2).

Z przepisu tego wynika, że każdy z uczestników scalenia w zamian za dotychczas posiadane grunty, otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej – a zatem nie równej powierzchni czy np. wartości wyrażonej w pieniądzach. Wartość szacunkowa to wartość gruntu wyrażona w skali punktowej, zaś wartość punktową dla poszczególnych kategorii gruntów ustalają uczestnicy scalenia w uchwale określającej zasady szacunku gruntów. Równocześnie przepis ten wskazuje, że równą wartością szacunkową jest również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %. Z punktu widzenia tych zasad istotne jest zatem to, że działki skarżącej przed scaleniem miały wartość 190,02 pkt, natomiast po scaleniu ich wartość wynosiła 191,00. Pomimo zatem, że łączna powierzchnia działek została pomniejszona z 3,55 ha (przed scaleniem) do 3,4470 ha (po scaleniu) to różnica wartości szacunkowej gruntów przed i po scaleniu nie przekracza wartości 3%, a zatem jest równa w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej. Jeśli zaś chodzi o podnoszone "przeszkody techniczne lub uzasadnienie gospodarcze", to art. 8 ust. 2 nie dotyczy sposobu projektowania poszczególnych nowych działek, ich pomniejszenia lub powiększenia, ale ustanawia nakaz stosowania dopłat pieniężnych, gdy z ww. względów nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej (czyli o różnicy nieprzekraczającej 3%). W niniejszym postępowaniu, w dniu 22 maja 2019 r. uczestnicy scalenia w drodze uchwały ustalili zasady szacunku gruntów objętych postępowaniem, nikt z uczestników, w tym i skarżąca, nie zgłaszał zastrzeżeń do przedstawionego projektu, co oznacza, że został on zaakceptowany, a działki skarżącej oszacowane zostały w skali punktowej zgodnie z przyjętymi zasadami.

Drugi z zarzutów podniesiony został zarówno przez M. W. jak i E. K., a odnosi się do naruszenie art. 22 ustawy scaleniowej, poprzez wyznaczenie nowej drogi [...] na działce [...] co pozostaje w sprzeczności z § 12 pkt. 12 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. - uchwała nr XVII/112/2004 Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2004 r. wobec braku zgody właścicieli przyległych gruntów na realizację nowych dróg dojazdowych.

M. W. dodatkowo zarzuca pomniejszenie działki o numerze [...] z powierzchni 1000m2 do 894m2 co pozostaje w sprzeczności z §11 ust. 4 pkt.3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bowiem plan ten przewiduje minimalną powierzchnię działki budowlanej na poziomie 1000 m 2.

Skarżące powołują się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi S. przyjęty uchwałą nr XVII/112/2004 Rady Gminy S. w dniu 26 listopada 2004 r. Plan ten był wielokrotnie zmieniany (wszystkie zmiany dostępne w Dziennikach Urzędowych Wojewody Małopolskiego), przy czym znaczna część zmian to zmiany tzw. punktowe, dotyczące poszczególnych, pojedynczych działek.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że rację ma organ, że § 11 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. nie ma zastosowania do niniejszego postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o scalaniu wymianie gruntów. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obligatoryjnym elementem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest zawarcie w nim postanowień dotyczących szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym. Postanowienia te odnoszą się do jednak wyłącznie do podziałów nieruchomości uregulowanych art. 101 i następnymi ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) o gospodarce nieruchomościami. Zatem scalenie i podział nieruchomości (w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz scalenie i wymiana gruntów (w trybie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów) to dwie zupełnie różne regulacje prawne. Przy czym postanowienia planu miejscowego odnoszą się wyłącznie do scalenia i podziału nieruchomości dokonywanych w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wynika to również bezpośrednio z treści samego planu, który np. w § 11 ("Ustalenia dotyczące podziałów i scalania nieruchomości ") ust. 1 i 2 stanowi, że "na obszarze objętym planem nie wyznacza się terenów zorganizowanej działalności inwestycyjnej, obszarów rehabilitacji istniejącej zabudowy i infrastruktury technicznej oraz obszarów zdegradowanych wymagających przekształceń. (ust. 1) W związku z ustaleniem w ust. 1 - nie wyznacza się terenów przeznaczonych do scalenia i podziałów nieruchomości w zrozumieniu przepisów Rozdz. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 z późn. zmianami) - dla celów określonych w ust. 1."

Jeśli idzie o kwestie naruszenia § 12 pkt. 12 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. tj. wyznaczenie nowej drogi [...] na działce [...] przy braku zgody właścicieli przyległych gruntów na realizację nowych dróg dojazdowych, to wskazać należy, że § 12 mpzp jest obszernym przepisem regulującym kompleksowo kwestię rozwiązań komunikacyjnych, w tym zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacyjnych na całym obszarze objętym ustaleniami planu miejscowego. Przepis ten m. innymi wymienia drogi publiczne (wojewódzkie, powiatowe i gminne) występujące na obszarze planu; określa parametry szerokości dróg publicznych w liniach rozgraniczających i szerokości jezdni, w tym między innymi określa parametry dróg o klasie D: 15,0 m poza terenem zabudowy i 10,0 m w terenie zabudowy - jezdnia 3,0 m przy 1 pasie ruchu poza terenem zabudowy i 3,5 m w terenie zabudowy oraz 4,5 m przy 2 pasach ruchu; a także zawiera cały szereg innych postanowień - z punktu widzenia niniejszej sprawy nieistotnych.

Zgodnie z przywoływanym przez skarżąca § 12 ust. 4 planu: "Dla zapewnienia prawidłowych lokalnych i wewnętrznych powiązań komunikacyjnych utrzymuje się istniejącą sieć publicznych dróg gminnych. Dopuszcza się - za zgodą właścicieli przyległych gruntów, realizację nowych dróg dojazdowych (wewnętrznych)." Regulacja dotycząca "zgody właścicieli przyległych gruntów" na realizowanie drogi dotyczy wyłącznie dróg wewnętrznych, czyli takich które nie są zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych. Tymczasem zaprojektowane w ramach scalenia drogi, będą stanowić drogi gminne, czyli publiczne.

Nie jest też uzasadniony zarzut zgłoszony zarówno przez M. W. jak i E. K. dotyczący naruszenia Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 02 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania w zakresie szerokości pasa ruchu oraz § 37 ust. 1 w zakresie szerokości pobocza gruntowego, co dotyczy: drogi nr [...] na działce [...], której szerokość ustalono na poziomie 10m, a szerokość ta winna wynosić 4,5m; drogi [...] na działce [...], której szerokość ustalono na poziomie 7m, a winno być 4,5m oraz § 24 ust.2 w/w rozporządzenia w zakresie niedopuszczalnego pochylenia niwelety jezdni drogi [...] powyżej 12%. W tym zakresie Sąd w całości podziela wyjaśnienia i stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, przywołane już wyżej. W szczególności powtórzenia wymaga, że skoro droga został zaprojektowana jako droga gminna to parametry jej szerokości musiały zostać ustalone jak dla drogi gminnej - zgodnie także z § 12 pkt 4 mpzp.

Skarżąca M. W. twierdzi też, że jej działka nr [...] (nowa numeracja) zgodnie z mpzp jest działką budowlaną. Do odpowiedzi na skargę organ przedłożył fragment rysunku planu - wydruk z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy S., z którego wynika, że działka nr [...] (stara numeracja) położona jest w obszarze przeznaczonym w planie jako 4.1.R - Tereny rolne podlegające ustawowym ograniczeniom przeznaczenia na cele nierolnicze. Ustalenia (aktualne) dla terenów 4.1.R są następujące: Tereny rolne podlegające ustawowym ograniczeniom przeznaczania na cele nierolnicze. Całkowity zakaz wylewania gnojowicy oraz stosowania chemicznych środków ochrony roślin w strefach ochronnych ujęć wody a także na terenach podmokłych i narażonych na stagnację wód. Dopuszczona realizacja małych budynków gospodarczych związanych z pszczelarstwem (pracownie pasieczne). Istniejące zainwestowanie utrzymuje się oraz dopuszcza się realizację zabudowy związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, podstawowego uzbrojenia terenu, dróg dojazdowych, niekubaturowych urządzeń sportu i rekreacji. Zakaz podziału gruntów dla celów budowlanych. W uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody dopuszcza się realizację elektrowni wiatrowych. Zatem także i ten zarzut jest nieuzasadniony.

Na koniec wskazać należy, że przedstawiona przez Wojewodę Małopolskiego mapa poglądowa (na płycie DVD) przedstawiająca stan ewidencyjny nieruchomości obu skarżących przed scaleniem i stan po scaleniu, obrazuje dokonane w wyniku scalenia zmiany, które potwierdzają ocenę Wojewody wyrażona w zaskarżonej decyzji, że w wyniku prac scaleniowych wydzielone działki mają regularny kształt, ich granice są dostosowane do istniejących dróg, urządzeń melioracyjnych oraz rzeźby terenu i zostały zaprojektowane w sposób racjonalny.

P. K. w swojej skardze w pierwszej kolejności zarzucił naruszenie art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia przepisów dokonanie podziału działek zabudowanych Skarżącego o nr [...] i [...] (z których utworzono projektowane działki nr [...] oraz część projektowanej dogi gminnej o nr [...]) w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów jakim jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, gdyż z działek zabudowanych budynkami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi i w bezpośrednim sąsiedztwie urządzeń energetycznych, gazowych i kanalizacyjnych wydzielono Gminie S. część gruntów pod projektowaną drogę, podczas gdy możliwym było zaprojektowanie objazdu na wysokości działek Skarżącego tak, aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, a ponadto poprzez przyjęcie, iż wydzielenie przez działki Skarżącego drogi jest zasadne, podczas gdy opisane rozwiązanie ingeruje w działki Skarżącego, co obniża ich wartość i burzy obowiązujący przebieg granic, nie realizując celu scalenia gruntów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy scaleniowej celem scalenia gruntów jest nie tylko stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych jak wskazuje skarżący, ale również racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Jak już wyżej wskazywano, realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki i sytuacji, gdyż jest to niemożliwe. Nadto, z uwagi na przypisane organowi uznanie administracyjne w wyborze rozwiązania, kontrola sądu polega jedynie na tym, czy tego rodzaju rozstrzygnięcia nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy poszczególnych osób. Z całości akt sprawy wynika, że w ogólności w całym obszarze scalenia, w pierwszej kolejności i w miarę możliwości, drogi gminne projektowano po istniejących już szlakach drogowych. Nie inaczej jest w przypadku projektowanej drogi gminnej o nr [...], która – jak wyjaśnia organ - co do zasady przebiega po istniejącej już w terenie jezdni bitumicznej wraz z rowem odprowadzającym wodę z tej jezdni, użytkowanej przez wielu uczestników scalenia.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 2 ustawy scaleniowej, grunty zabudowane to grunty pod budynkami, a także obszary do nich przyległe, w tym podwórza, umożliwiające właściwe wykorzystanie budynków. Przepis ten oznacza, że gruntem zabudowanym nie jest cała działka (działki) ewidencyjne, na których posadowione są budynki i podwórza, ale jedynie te części działki (działek), na których budynki te fizycznie się znajdują. Skoro zatem droga w zaprojektowana została w znacznym stopniu po istniejącym szlaku drogowym, to nie może ingerować w zabudowane grunty skarżącego. Organ podaje też (czego Sąd nie może zweryfikować, ale czemu skarżący nie zaprzecza), że granica projektowanej drogi jest fizycznie oddzielona żywopłotem od gruntów zabudowanych skarżącego.

Drugi z zarzutów skargi dotyczy naruszenia art. 7, 77, 80 K.p.a. i jest powiązany z zarzutem pierwszym, a dotyczy arbitralnego uznania, że ze względu na warunki terenowe nie było możliwości zaprojektowania objazdu na wysokości działek Skarżącego tak, aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, w sytuacji gdy w bezpośrednim sąsiedztwie działek Skarżącego znajduje się już droga gminna, która może stanowić swobodny dojazd do działek usytuowanych powyżej działek Skarżącego (tj. droga pomiędzy działkami stanowiącymi nr ewid. [...] i [...] oraz wzdłuż działki nr [...]). Organ wyjaśnił, że szlak drogowy (jezdnia gruntowa) okręcony przez skarżącego jako "istniejąca już droga gminna", w okolicy działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] stanowiący umowny dojazd po działkach prywatnych do działki nr [...] nie jest geodezyjnie wydzielony jako odrębna działka ewidencyjna i nie stanowi drogi gminnej; przy czym nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej.

Sytuacja położenia i rozłogu gruntów nalężących do skarżącego została dobrze zobrazowana na przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapie poglądowej (na płycie DVD) przedstawiająca stan ewidencyjny nieruchomości obu skarżących przed scaleniem i stan po scaleniu. Wynika z niej, że ingerencja w grunty skarżącego miała miejsce, dwie działki o nr [...] i [...] (numeracja przedscaleniowa) zostały pomniejszone celem utworzenia drogi gminnej, z tego tytułu skarżący otrzymał dopłatę. W pozostałym zakresie działki te nie zmieniły położenia ani konfiguracji. Zdaniem Sądu organ projektując drogę w ten sposób nie działał dowolnie, a droga została zaprojektowana racjonalnie.

Zarzuty skargi M. K. są nieuzasadnione.

Wszystkie zarzuty skargi, różnie formułowane, zmierzają do zakwestionowania przeznaczenia części działek skarżącej na potrzeby zaprojektowanej drogi na działce nr [...].

Jak wynika z akt sprawy i przedłożonej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącej przed scaleniem i stan po scaleniu, poza wydzieleniem części działek skarżącej na potrzeby nowej drogi gminnej, w pozostałym zakresie działki skarżącej zostały tylko nieznacznie skorygowane. Zarówno przed scaleniem jak i po scaleniu znajdują się one w tym samym położeniu (z uwzględnieniem wydzielonej drogi i wspomnianych nieznacznych korekt), zatem całkowicie bezzasadny jest zarzut że działki zostały połączone w "jeden duży obszar nieadekwatny do warunków terenowych i sprzeczny ze sposobem racjonalnego gospodarowania", skoro poza zmianą ilości działek (z osiemnastu przed scaleniem na dwie po scaleniu) żadna istotna zmiana w tym zakresie nie nastąpiła. Nie jest też uzasadnione upatrywanie wadliwości decyzji w tym, że scalenie nie stworzyło skarżącej korzystniejszych warunków gospodarowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jeśli sytuacja uczestnika scalenia nie uległa pogorszeniu, a generalnie cel scalenia został osiągnięty - nie można mówić o naruszeniu indywidualnego interesu prawnego poprzez naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów. Zaprojektowanie drogi gminnej w pobliżu działek skarżącej i z wykorzystaniem ich części, przy jednoczesnym zapewnieniu dojazdu do tych nieruchomości drogą publiczną, nie stanowi o pogorszeniu sytuacji uczestnika scalenia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy scaleniowej jest to zabieg dozwolony. Art. 17 ustawy scaleniowej stanowi, co następuje: grunty niezbędne na cele miejscowej użyteczności publicznej, pod ulice i drogi publiczne oraz pod wykonane i utrzymywane na koszt Skarbu Państwa albo przewidziane do takiego wykonania i utrzymywania urządzenia melioracji wodnych można za zgodą Agencji wydzielać z gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, uwzględniając uzasadnione interesy osób korzystających z tych gruntów.(ust.1) Jeżeli na terenie objętym scaleniem nie ma gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, grunty na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi wydziela się z gruntów uczestników scalenia, a każdemu z nich zmniejsza się przysługujący mu obszar gruntów o część, której wartość szacunkowa odpowiada stosunkowi wartości szacunkowej gruntów przeznaczonych na wymienione cele do wartości wszystkich scalanych gruntów. (ust. 2) Grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi przechodzą na własność gminy. (ust. 3 ).

Rację ma organ, że przed scaleniem nie było dojazdu drogą publiczną lub ustanowioną drogą służebną do nieruchomości skarżącej. Wydzielona geodezyjnie w projekcie scalenia droga istniała natomiast jako dojazd nieformalny, zwyczajowy, zlokalizowany na gruntach prywatnych. Jak wyjaśnia organ, zaprojektowana działka drogowa w całości pokrywa się z tym szlakiem. Nie jest zatem uzasadniony zarzut niedostosowanie granic nieruchomości siedliskowej skarżącej do zaprojektowanego systemu dróg.

Nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 23 i 24 k.c., to jest istoty prawa własności wobec niemożliwości wykonywania wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w ramach dóbr osobistych, ze względu na lokalizację planowanej drogi oraz art. 144 ze względu na to, że projektowana droga zakłóci korzystanie z nieruchomości skarżącej ponad przeciętną miarę. Wskazać należy, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym, które nie podlega żadnym ograniczeniom, zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 Konstytucji, przywoływanym przez skarżącą, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ustawa scaleniowa jest jedną z ustaw, która przewiduje procedurę ingerującą w prawo własności, natomiast decyzja o scaleniu gruntów ma charakter aktu rzeczowego, który rozstrzyga status całego terenu objętego scalaniem, a nie poszczególnych działek ewidencyjnych.

Powtórzyć też należy, że kontrola sądu w sprawach scaleniowych polega jedynie na rozważeniu, czy zaprojektowane rozwiązania nie posiadają cech dowolności. Sąd – w przeciwieństwie do geodety czy organu - nie jest władny ocenić bowiem czy przyjęte rozwiązanie jest najkorzystniejsze z możliwych, albowiem nie zna wszystkich uwarunkować lokalnych, istniejących w terenie nieformalnie wydzielonych, ale utrwalonych latami dojazdów, ukształtowania terenu itp. Obiektywne informacje, które są dostępne dla Sądu a wynikające z akt sprawy, w tym mapy czy dane z ewidencji gruntów i budynków, są jedyną podstawą dokonywanej kontroli przeprowadzonego postepowania scaleniowego. Rolą Sądu nie jest bowiem zastępowanie organu czy geodety w ich kompetencjach. Kierując się zatem dostępnymi, obiektywnymi danymi, Sąd ocenia, że zaprojektowanie drogi na działce nr [...] nie ma cech dowolności, gdyż jak wynika z analizy mapy, droga ta nie została pomyślana jedynie jako dojazd nie jednej czy kilku nieruchomości, ale zapewni dostęp do drogi publicznej wielu nieruchomościom, nadto łączy się ona z innymi drogami gminnymi, tworząc logiczną sieć powiązań komunikacyjnych we wsi S..

Z powodów wyżej podanych nie są też uzasadnione te zarzuty skargi, które opierają się na art. 7 Kpa w związku z art. 33 ustawy scaleniowej, a dotyczące najogólniej mówiąc tego, że organ nie uwzględnił życzeń i wniosków skarżącej co do proponowanego przez nią (innego) przebiegu drogi. Zgodnie z art. 10 ustawy scaleniowej, grunty objęte scaleniem szacuje oraz opracowuje projekt scalenia upoważniony przez starostę geodeta-projektant scalenia, przy udziale powołanej przez ten organ komisji pełniącej funkcje doradcze. Uczestnicy scalenia – zgodnie z art. 24 ustawy scaleniowej - mogą natomiast zgłaszać staroście zastrzeżenia do tego projektu, zastrzeżenia te rozpatruje starosta po ich zaopiniowaniu przez Komisje doradczej. Po myśli art. 27 ustawy, projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że złożone przez uczestników scalenia zastrzeżenia nie są dla organu wiążące. Musza zostać rozpatrzone (co w niniejszej sprawie miało miejsce), ale nie musza zostać uwzględnione. Tym samym organ nie był związany propozycjami skarżącej co do przebiegu projektowanej drogi.

Zarzuty dotyczące błędnej interpretacji protokołu z posiedzenia Komisji ds. rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów we wsi S. z dnia 15 stycznia 2021 r. nie są uzasadnione. Z protokołu tego jednoznacznie wynika (pkt. V) ze skarżąca "nie wyraża zgody na projektowany przebieg drogi. Nie wyraża zgody na propozycje zmiany przebiegu drogi. Wnioskuje o przywrócenie konfiguracji granic działek nr [...], [...], [...], [...] oraz dz. [...] i [...] do stanu jak przed scaleniem. Wnosząca zastrzeżenia akceptuje propozycje zmiany konfiguracji działek [...]. " Następnie protokół odczytano, podpisali go obecni na zebraniu członkowi komisji i sama skarżąca, której podpis figuruje bezpośrednio pod następującym zdaniem: "Wnoszący zastrzeżenia akceptują propozycje zmiany konfiguracji działek [...], w pozostałym zakresie nie akceptują propozycji komisji". Na protokole brak (nawet odręcznej) adnotacji, że akceptacja ta dotyczy "tylko i wyłącznie granic pomiędzy moimi działkami a działkami Pani B. od strony zachodniej". Ale z protokołu tego wynika też jednoznacznie i nie budzi to wątpliwości, że skarżąca nie zgadzała się na projektowany przebieg drogi. Przy czym, jak już wyżej wskazano, nie oznacza to, że droga nie mogła zostać zaprojektowana w inny sposób, niż oczekiwała skarżąca.

Rację ma również organ, (odnośnie oświadczenia skarżącej o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego przez skarżącą na posiedzeniu Komisji do przywoływanego wyżej protokołu z dnia 15.01.2021 r. w trybie art. 88 Kodeksu Cywilnego), że wady oświadczeń woli, w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c., nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 30 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2142/00). Możliwość uchylenia się od skutków wadliwego oświadczenia woli jest instytucją prawa cywilnego, co oznacza, że skuteczność takiego uchylenia się podlega badaniu przed sądami powszechnymi. Przedmiotem oceny sądu jest w tym przypadku zasadność i podstawy uchylenia się od skutków oświadczenia woli. W razie sporu sąd bada, czy spełnione zostały przesłanki błędu prawnie doniosłego i czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli nastąpiło w sposób prawem przewidziany.

Jeśli chodzi o nieprzeznaczenie części działki nr [...] na potrzeby stworzenie drogi dojazdowej do działki nr [...] i przebiegu przez działki nr [...] i [...] oraz [...], które należą do jednego właściciela, jako własnej drogi wewnętrznej, to wskazać należy, że decyzja scaleniowa nie może ustalać "wewnętrznej komunikacji" po działce lub działkach uczestników scalenia, ale ma zapewnić (między innymi) dostęp dla poszczególnych nieruchomości do dróg publicznych.

Odnośnie zarzucanych nadmiernych immisji, które przewiduje skarżąca, to podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżąca droga jest drogą gminną, znajdującą się wewnątrz wsi, zapewniającą dojazd do pól, zabudowań mieszalnych i gospodarczych itp., zatem nie jest to drogą powiatową czy wojewódzką, której projektowany ruch samochodowy zmieniłby się zasadniczo i radykalnie w stosunku do dotychczasowego. Nie jest też tak, że organ ma obowiązek poszukiwania innego przebiegu drogi i pokonywania związanych z tym trudności projektowych ze względu na to, że skarżąca wskazuje na popękane fundamenty swojego domu. Nie jest też rzeczą organu scaleniowego badanie takiego stanu rzeczy (stanu budynku), który przecież może wynikać z różnych okoliczności, natomiast obowiązkiem właściciela jest utrzymywanie swojego budynku w należytym stanie technicznym. Trudno też prognozować, że droga gminna o stosunkowo jednak niewielkim natężeniu ruchu, spowoduje katastrofę budowlaną budynków znajdujących się w jej pobliżu.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów prawa budowlanego, albowiem w trakcie procedury scaleniowej organ przepisów tych naruszyć nie mógł, bo ich nie stosował. Ustawa scaleniowa nie przewiduje badania skutków scalenia w świetle art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy prawo budowlane.

Zarzut naruszenia art. 2 ust. 3a ustawy scaleniowej jest nieuzasadniony, przepis ten bowiem został dodany ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. poz. 1157) i obowiązuje w jej aktualnym brzmieniu, natomiast jak już wyżej wyjaśniono, do niniejszego postępowania zastosowanie miały przepisy ustawy w brzmieniu sprzed przywołanej nowelizacji, kiedy przepis ten nie obowiązywał.

Zarzuty dotyczące zaprojektowania drogi w terenie zagrożonego osuwaniem się mas ziemnych, co zdaniem skarżącej jest niedopuszczalne, również są nieuzasadnione. Według obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., znaczna część zaprojektowanej drogi, a także działki nr [...], [...] i [...] oraz działki sąsiednie znajdują się na terenie zagrożonym procesami erozyjno-osuwiskowymi i według § 5 ust. 1 planu, tereny te mogą być dopuszczone do zabudowy po przeprowadzeniu badań geotechnicznych lub geologiczno - inżynierskich, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w wyniku tych badań. Zasada ta obowiązuje również w stosunku do rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i odbudowy budynków i obiektów istniejących na tych terenach. Z powyższego wynika, iż zapisy mpzp nie wykluczają możliwości budowy dróg na tym obszarze. Natomiast badania geotechniczne lub geologiczno – inżynierskie wykonywane są nie na etapie projektowania drogi w ramach procedury scaleniowej, ale dopiero w ramach procedury uzyskiwania pozwolenia na budowę.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi I. S..

I. S. przed scaleniem posiadała jedną działkę ewidencyjną nr [...] o nieregularnym kształcie i powierzchni 0,31 ha i wartości 17,27 pkt, po scaleniu otrzymała działkę nr [...] o powierzchni 0,3113 ha i wartości 17,68 pkt. Prace scaleniowe w zakresie działki skarżącej polegały na włączeniu do drogi gminnej części jej działki, za co skarżąca otrzymała należny ekwiwalent w postaci działki o regularnym kształcie w dotychczasowej lokalizacji z dostępem do drogi publicznej na całym froncie działki.

Jak wynika z akt sprawy i przedłożonej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącej przed scaleniem i stan po scaleniu, poza wydzieleniem części działki skarżącej na potrzeby nowej drogi gminnej i "dołożeniu" w zamian (za część odjętą na drogę) do tejże samej działki, terenów od strony północno – zachodniej i południowo zachodniej, skutkiem czego nowo wydzielona działka jest regularnym prostokątem, w pozostałym zakresie nie nastąpiły istotne zmiany. Nowa działka ma dostęp do drogi publicznej, uzyskała regularny kształt, znajduje się w tej samej (skorygowanej nieznacznie) lokalizacji. Nie znajdują zatem potwierdzenia w materiale dowodowym zarzuty skarżącej, że nowa działka w żaden sposób nie odpowiada dotychczasowym granicom ewidencyjnym, czy też, że została pozbawiona dojazdu. Jest oczywistym, że cały skomplikowany zabieg jakim jest scalenie gruntów, nie jest prowadzony po to, aby wszystkie działki pozostały w dotychczasowym kształcie a nawet w dotychczasowej lokalizacji. Wręcz przeciwnie, istota scalenia gruntów zasadniczo polega na wprowadzaniu zamian w istniejące konfiguracje działek, przy czym istotne jest dotrzymanie zasady, aby wydzielany ekwiwalent był zgodny z ustawą i zasadami szacunku określonymi przez uczestników scalenia. W niniejszej sprawie warunek ten został dochowany. Nie jest zatem uprawniony zarzut naruszenia art. 1 ustawy scaleniowej. Jak już wyżej wskazywano, organ nie jest związany bezwzględnie żądaniami uczestników scalenia, a osiągane efekty scalenia nie mogą być odnoszone do poszczególnych działek, ale do obszaru scalenia jako całości. Zdaniem Sądu warunki gospodarowania skarżącej, wobec poprawy kształtu działki i zapewnienia dostępu do drogi publicznej, poprawiły się.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa własności. W tym zakresie aktualne pozostają uwagi na temat ochrony prawa własności i uprawnionej ingerencji w to prawo, zawarte w tej części uzasadnienia, która dotyczy skargi M. K..

Nie są uzasadnione zarzuty skargi K. K., która podobnie jak P. K. kwestionuje przebieg projektowanej drogi gminnej o nr [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 ustawy scaleniowej poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów dokonanie podziału działek ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...] (z których utworzono działkę nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...]), stanowiących własność Skarżącej w sposób sprzeczny z celem scalenia gruntów, gdyż z działek Skarżącej, zabudowanych nowo powstałym budynkiem mieszkalnym i w bezpośrednim sąsiedztwie urządzenia zaopatrującego w wodę (studnia) oraz drzew owocowych, wydzielono Gminie S. część gruntów pod projektowaną drogę, podczas gdy możliwym było zaprojektowanie objazdu na wysokości działek Skarżącej tak aby można było utworzyć w terenie drogę gminną, a ponadto poprzez przyjęcie rozwiązania ingerującego w działki Skarżącej, nie tworząc z pewnością korzystniejszych dla niej warunków gospodarowania, a zatem nie realizując jednocześnie celu scalenia gruntów.

Jak już wyżej wskazywano, realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki i sytuacji, gdyż jest to niemożliwe. Nadto, z uwagi na przypisane organowi uznanie administracyjne w wyborze rozwiązania, kontrola sądu polega jedynie na tym, czy tego rodzaju rozstrzygnięcia nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy poszczególnych osób. Z całości akt sprawy wynika, że w ogólności w całym obszarze scalenia, w miarę możliwości drogi gminne projektowano uwzględniając istniejące już szlaki drogowe. Nie inaczej jest w przypadku projektowanej drogi gminnej o nr [...], która – jak wyjaśnia organ - co do zasady przebiega po istniejącej już w terenie jezdni bitumicznej wraz z rowem odprowadzającym wodę z tej jezdni, użytkowanej przez wielu uczestników scalenia.

Sytuacja położenia i rozłogu gruntów nalężących do skarżącej została dobrze zobrazowana na przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapie poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości przed scaleniem i stan po scaleniu. Wynika z niej, że ingerencja w grunty skarżącej, choć oczywiście miała miejsce, to była niewielka. Przed scaleniem skarżąca posiadała 4 działki o łącznej pow. 0,3242 ha i wartości 81,05 pkt, natomiast po scaleniu, w tym po uwzględnieniu wniosku o powiększenie gospodarstwa o działkę ewidencyjną nr [...], wydzielono skarżącej jedną działkę nr [...] o pow. 0,3336 ha i wartości 83,40 pkt. Analiza mapy prowadzi do wniosku, że skarżąca otrzymała jedną, nową, kształtną działkę, powiększoną zgodnie z jej życzeniem o działkę nr [...], która poprzednio rozdzielała jej nieruchomości. Działka ta ma dostęp do drogi gminnej, wzdłuż całej swoje północno - wschodniej, dość długiej granicy; położona jest w tożsamej lokalizacji co działki posiadane przed scaleniem. Projekt scalenia nie ingeruje w grunty zabudowane (w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt. 2 ustawy scaleniowej, tj. grunty pod budynkami, a także obszary do nich przyległe, w tym podwórza, umożliwiające właściwe wykorzystanie budynków). Jak wskazuje organ, w terenie granica drogi od strony działki skarżącej jest poprowadzona górą skarpy rowu przydrożnego, wzdłuż której posadzone są drzewa owocowe niewchodzące w pas drogowy. Nadto ze względu na ukształtowanie terenu droga ta jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem zapewnienia dogodnego dostępu do drogi publicznej zarówno dla działki skarżącej jak i pozostałych działek położonych powyżej.

Zarzut dotyczący możliwości zaprojektowania drogi gminnej w sposób, który omijałby działki skarżącej jest nieuzasadniony. Wskazywane w skardze działki [...], [...], [...] nie stanowią wydzielonej geodezyjnie drogi a w szczególności drogi gminnej. Szlak tam urządzony stanowił zapewne zwyczajowy, faktyczny dojazd odbywający się po gruntach prywatnych. Z wyjaśnień organu wynika, że nie było realnych możliwości wydzielenia tam drogi gminnej, gdyż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, a na działce ewidencyjnej nr [...] ogrodzenie. Odległość między nimi w najwęższym miejscu wynosi 4,60 m, co uniemożliwia zaprojektowanie tam optymalnej drogi gminnej. Zdaniem Sądu organ projektując drogę w ten sposób nie działał dowolnie, a droga została zaprojektowana racjonalnie.

Skarga Z. R. i P. R. (podobnie jak P. K. i K. K.) również w głównej mierze dotyczy projektowanych dróg gminnych tj. drogi nr [...] Skarżący zarzucają, że z ich działki rolnej nr [...] wydzielono od strony wschodniej 7 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę gminną [...]) oraz od strony północnej 4 metrowy pas z przeznaczeniem na drogę dojazdową [...]), a wystarczającym było wydzielenie pasa pod drogę o szerokości 5 metrów, a odnośnie drogi dojazdowej to powinna ona zostać wydzielona nie tylko z części działki skarżących, ale także z części działki sąsiada nr [...], z której to on będzie korzystał. Wskazują nadto, że na poczet drogi gminnej nr [...] wydzielono teren z gruntów zabudowanych. Kwestionują także szerokość drogi gminnej przy działce o przedscaleniowym numerze [...] (z której tworzono projektowaną działkę nr [...] oraz część projektowanej drogi gminnej o nr [...] i drogę dojazdową o nr [...]) stanowiących własność Skarżących. Wszystko to zdaniem skarżących zaprzecza celom scalenia.

Sytuacja położenia i rozłogu gruntów nalężących do skarżących została dobrze zobrazowana na przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapie poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości przed scaleniem i stan po scaleniu. Działki skarżących skupione są w trzech punktach. Obszar najbardziej wysunięty na północ, to działka o nowej numeracji [...] powstała z dwóch działek skarżących, ale została też powiększona (między innymi o fragmenty działek sąsiednich – obecnie jest to przywoływana przez skarżących "działka sąsiada" nr [...]), zyskała regularny kształt oraz dostęp do drogi publicznej tj. drogi nr [...]. Obszar środkowy, tj. działka [...] została pomniejszona dla wydzielenia dróg gminnych nr [...] Nie jest prawdą, że droga nr [...] obsługuje tylko działkę sąsiada nr [...] , zapewnia bowiem dojazd również do działek nr [...] o znacznych obszarach. Jak twierdzi organ, droga [...] została zaprojektowana po istniejącym niesformalizowanym szlaku drożnym. Nadto z działki [...] (przed scaleniem [...]) odjęto również pas gruntu na drogę [...] Z powyższego wynika, że w okolicy obecnej działki nr [...] organ zaprojektował drogi gminne wyważając interesy uczestników scalenia, tak aby obciążenia dotyczyły na ile to możliwie, w miarę równomiernie sąsiadujących uczestników scalenia. Obszar trzeci, najbardziej wysunięty na południe, pozostał w dotychczasowym położeniu, wyodrębniono z niego część terenu na potrzeby projektowanej drogi [...]

Co do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez brak zaprojektowania drogi w taki sposób aby omijała działki skarżących, to jest to zarzut nieuzasadniony. Rozwiązania projektowe geodety i organu, jak to już powiedziano powyżej, są kontrolowane przez sąd tylko w zakresie tego, czy nie zostały podjęte dowolnie. Z akt sprawy, uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę wynika jednoocznie, że organ posiadał bardzo dobre rozeznanie co do specyfiki i stanu zagospodarowania terenu i możliwości racjonalnego zaprojektowania drogi, tak aby zapewniała obsługę komunikacyjną jak największej liczby nieruchomości należących do różnych uczestników scalenia, oraz że nie uczyniono tego z pokrzywdzeniem skarżących kosztem innych uczestników scalenia. Wszystkie inne rozważania i uwagi Sądu dotyczące drogi nr [...] przywoływane do tej pory są aktualne i w przypadku niniejszej skargi. W szczególności podkreślenia wymaga, że modyfikacja dotychczasowych granic działek skarżących jest po scaleniu niewielka, a zarzut pogorszenia warunków korzystania z nieruchomości niezasadny

Zamierzonego skutku nie odniosły także zarzuty skargi B. G.. Skarżący w pierwszej kolejności zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 2 ust. 3a ustawy scaleniowej, podkreślając, że żaden z celów scalenia nie ma zastosowania do jego nieruchomości i wobec tego nie powinny być objęte scaleniem. Podkreślił, że pozbawiony został 7 arów swojej nieruchomości. Podniósł ponadto, że posiadanie przez niego i jego poprzedników prawnych nieruchomości od 1930 r. stworzyło stan prawny w postaci własności nieruchomości poprzez zasiedzenie, bez względu na stan figurujący w ewidencji gruntów.

Co do włączenia gruntów skarżącego do obszaru scalenia, to wskazać należy, że granice i powierzchnia obszaru scalenia zostały po myśli art. 7 ust. 2 pkt. 1 ustawy scaleniowej, określone w postanowieniu starosty gorlickiego z dnia 26 stycznia 2012 r. o wszczęciu postępowania scaleniowego. Postanowienie to nie zostało w żaden sposób zakwestionowane (nie wpłynęło żadne zażalenie, w tym skarżącego), zatem grunty skarżącego podlegały procedurze scaleniowej tak jak wszystkie inne grunty we wsi S., wskazane w postanowieniu. Samo scalenie zaś zostało wszczęte na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (68,61%).

Jeśli zaś chodzi o realizację celów scalenia, to powtórzyć należy, że realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy, nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki i sytuacji, jest to niemożliwe. Natomiast przy ocenie realizacji celów scalenia jak i ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia, należy mieć też na uwadze treść art. 27 ust. 1 ustawy i wynikające z niego konsekwencje. Zgodnie z tym przepisem, projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Ten warunek - który niespornie został w sprawie spełniony - pokazuje, że zatwierdzenie projektu scalenia może nastąpić również wtedy, gdy niektórzy uczestnicy scalenia subiektywnie, czy nawet obiektywnie nie uzyskali w wyniku scalenia optymalnego zaspokojenia swych wniosków i zastrzeżeń.

Odnosząc się do kwestii zasiedzenia nieruchomości, to prawdą jest, że zgodnie z art. 172 Kodeksu Cywilnego nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z mocy prawa. Jednak dla potwierdzenia faktu zasiedzenia konieczne jest posiadanie dokumentu pozwalającego uznać prawo własności strony. Podkreślić bowiem należy, że sama możliwość nabycia własności w drodze zasiedzenia nie oznacza automatycznie takiego stanu rzeczy. Osoba, która nabyła własność w drodze zasiedzenia może żądać przed sądem powszechnym stwierdzenia tego faktu. Stwierdzenie zasiedzenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez właściwy sąd powszechny, w trybie postępowania nieprocesowego uregulowanego w Kodeksie postępowania cywilnego. Wydane w postępowaniu nieprocesowym postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie. Nie może więc nastąpić w ramach postępowania scaleniowego, przed organem administracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej, stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych z ewidencji gruntów. Skoro zatem skarżący nie uzyskał postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia własności w drodze zasiedzenia, to organ zasadnie i zgodnie z prawem przyjął takie dane, jakie wynikały z ewidencji gruntów i budynków.

Skarżący kwestionuje też sformułowanie zawarte w decyzji organu, że: "na etapie zbierania życzeń kiedy wszystkim zainteresowanym uczestnikom był prezentowany stan ewidencyjny jaki wnoszą do scalenia nie zgłaszałem wątpliwości odnośnie do stanu posiadania i granic." Wskazuje, że organ nie podał kiedy ten stan ewidencyjny i przez kogo został zaprezentowany, a on nie był o tym powiadomiony. Wskazać zatem należy, że być może organ użył niezbyt fortunnego, branżowego sformułowania o "zaprezentowaniu stanu ewidencyjnego" w czasie zbierania życzeń dotyczących lokalizacji gospodarstwa. Oczywiście nie chodzi tu o szczegółowe wyjaśnianie właścicielowi jakie posiada nieruchomości, bo to wszak właściciel wie najlepiej, a tym bardziej o okazywanie ("prezentowanie") ich w terenie. Zdaniem Sądu chodzi tu o wypełnienie karty uczestnika scalenia w zakresie "stanu przed scaleniem", w tym pozycji: powierzchnia i wartość (punktowa) gospodarstwa, informacje o gospodarstwie (w przypadku skarżącego niewypełnione), treść życzeń i uzgodnień dotyczących lokalizacji gospodarstwa; szczegółowego rozmieszczenia działek w gospodarstwie. Na tym etapie skarżący nie zgłaszał żadnych wątpliwości związanych z przebiegiem granic swoich nieruchomości; nie wskazywał, że są one sporne, nie informował, że trwa proces o zasiedzenie, albo że jest planowany w najbliższym czasie. W szczególności skarżący nie składał wniosku o rozgraniczenie nieruchomości (swojej działki [...] z działką sąsiednią nr [...]), być może właśnie dlatego, że był przekonany, że jest jej właścicielem, pomimo braku przeprowadzenia postępowania o zasiedzenie przed sądem powszechnym. Dopiero po okazaniu projektu scalenia skarżący w drodze złożonych zarzutów zakwestionował sposób ukształtowania nowo wydzielonych działek i w dniu 22 marca 2021 r. złożył wniosek o rozgraniczenie. Jednak ustalenie – w ramach postępowania scaleniowego – nowych granic nieruchomości poprzez ich rozgraniczenie, nie może zastąpić postępowania o zasiedzenie, a wniosek skarżącego w istocie rzeczy do tego właśnie zmierzał. Granice bowiem były niesporne, a ewidencja gruntów nie kwestionowana przed okazaniem projektu scalenia. Zatem przyjąć należy, że nowa granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] jest jedną z setek zmodyfikowanych poprzez projekt scalenia granic nieruchomości we wsi S.. W związku z tym nieuzasadniony jest także zarzut naruszenie art. 35 ust. 1 i 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Skarżący silnie akcentuje, że na skutek scalenia utracił 7 arów swojego gospodarstwa, jednak z akt sprawy wynika coś innego: przed scaleniem B. G. posiadał 4 działki o łącznej powierzchni 1,4116 ha, natomiast po scaleniu posiada 2 działki o łącznej powierzchni 1,5016 ha. Nie miał zatem miejsca ubytek o 7 arów powierzchni. Nowe działki zostały wydzielone w tych samych lokalizacjach. Nowo utworzona działka nr [...] utraciła co prawda część powierzchni na rzecz nieruchomości sąsiedniej nr [...], jednak równocześnie została ekwiwalentnie powiększona do strony działki nr [...]. Nadto działka nr [...], która znajdowała się "wewnątrz" działki [...] bez połączenia z drogą publiczną, została tak ukształtowana, aby uzyskała dostęp do drogi publicznej.

Zarzut naruszenia art. 2 ust. 3a ustawy scaleniowej jest nieuzasadniony, przepis ten bowiem został dodany ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. poz. 1157) i obowiązuje w jej aktualnym brzmieniu, natomiast jak już wyżej wyjaśniono, do niniejszego postępowania zastosowanie miały przepisy ustawy w brzmieniu sprzed przywołanej nowelizacji, kiedy przepis ten nie obowiązywał.

Jeśli zaś chodzi o naruszenie przepisów § 37 – 43 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2019 poz. 393) to rację ma organ, że w kontrolowanym postępowaniu nie miały one zastosowania.

Zgodnie bowiem z § 36 pkt. 3 tego rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej (między innymi) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów. Dopiero kiedy brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 37). Sytuacje opisane w tych przepisach w niniejszej sprawie nie mają miejsca.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi K. T., który zaskarżonej decyzji zarzucił, że nie zostaną osiągnięte cele postępowania scaleniowego, gdyż pozbawiony został dojazdu do części projektowanej działki o nr [...], w tym do znajdującej się na tej działce oczyszczalni ścieków, oraz drogi pożarowej do budynku gospodarczego, a nadto pozostawiono grunty Skarżącego tworzące gospodarstwo rolne w nieregularnym kształcie, co utrudniać będzie prawidłowe wykorzystywanie tych działek zgodnie z ich przeznaczeniem.

K. T. przed scaleniem posiadał 15 działek o łącznej powierzchni 1,38 ha, po scaleniu wydzielono mu 3 działki o łącznej pow. 1,3879 ha.

Jak wynika z analizy akt sprawy oraz przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącego przed scaleniem i po scaleniu, gospodarstwo rolne skarżącego miało i nadal ma nieregularny kształt, pomimo, że niektóre z działek lub tylko niektóre z ich granic zostały skorygowane i po ich scaleniu zyskały regularny lub regularniejszy kształt. Przyczyny tego stanu rzeczy zostały wyjaśnione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, wynikają też z akt sprawy. Nie jest natomiast prawdą, że skarżący został pozbawiony dojazdu do swoich działek. Do działki nr [...] prowadzi nowo zaprojektowana droga nr [...], która łączy się z drogą nr [...] i które razem łącznie stanowią połączenie pomiędzy działka [...] a resztą działek wchodzących w skład gospodarstwa skarżącego (nr [...] [...]). Droga [...] rozdziela działki [...] i tam kończy swój bieg. Działka nr [...] jest największa działką w gospodarstwie skrzącego i ma dostęp do drogi publicznej. Nie jest natomiast rolą organu scaleniowego regulowanie kwestii komunikacji wewnętrznej, tj. komunikacji w ramach własnych nieruchomości uczestników scalenia. Szlaki komunikacyjne, czy to drogowe czy tylko piesze, wewnątrz poszczególnych gospodarstw i na swoich działkach urządzają sami skarżący według swoich potrzeb i upodobań. Organ wskazuje, że skarżący zyskał dostęp do drogi publicznej, którego uprzednio nie posiadał, zaś dojazd odbywał się po działkach sąsiednich, w sposób zwyczajowy, lecz prawnie nieuregulowany. Zarzuty co do rzekomego pozbawienia dojazdu są tym samym bezpodstawne.

Zarzuty skargi H. W. również okazały się nieuzasadnione.

Skarżąca zarzuca, że pomiary geodezyjne granic działek o numerach [...], [...] oraz [...] (z których utworzono projektowaną działkę nr [...]) zostały wykonane nieprawidłowo, a nadto nie dokonano sprawdzenia ich poprawności, skutkiem czego przebieg granic działek przed scaleniem i po scaleniu wbrew twierdzeniom organu jest inny, nadto pozbawiona został znacznej części gruntu.

Akta sprawy nie potwierdzają tych zarzutów. Przed scaleniem (w jednostce rejestrowej [...], w której znajdują się kwestionowane działki) skarżąca posiadała 14 działek o łącznej powierzchni 3,9459 ha (159,22 pkt szacunkowego), zaś po scaleniu wydzielono jej 6 działek o łącznej powierzchni 3,9335 ha (161,36 punktu szacunkowego), co oznacza, że gospodarstwo skarżącej obszarowo zmniejszyło się o 124 m2, natomiast powiększyło o 2,14 punktu szacunkowego. W świetle art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej, zgodnie z którym uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %, skarżąca otrzymała grunty o równej wartości szacunkowej.

Jak wynika z art. 10 ustawy scaleniowej, projekt scalenia opracowuje upoważniony przez starostę geodeta, czyli osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w tej dziedzinie, co oznacza również odpowiednie wykształcenie, doświadczenie, wiedzę i umiejętności w tym zakresie, o czym stanowi art. 42 i następne ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.). Zarzuty skarżącej w zakresie nieprawidłowych pomiarów zostały rozpatrzone na posiedzeniu Komisji ds. rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu scalenia wsi S. w dniu 29 stycznia 2021 r. Jak wynika z protokołu z tego posiedzenia, oraz notatki z dnia 28 grudnia 2020 r. geodety uprawnionego inż. K. P., przed posiedzeniem Komisji, w dniu 28 grudnia 2020 r. dokonał on sprawdzenia położenia stabilizowanych znaków granicznych projektowanej działki [...], w szczególności tych punktów, które wyznaczyły południowo – wschodnią granicę działki nr [...] (kwestionowaną przez skarżącą) i ustalił, że punkty geodezyjne zostały tam wyznaczone i ustabilizowane prawidłowo. Sprawdzenie odbyło się w obecności męża skarżącej oraz oddelegowanego członka komisji B. M.. W tej sytuacji ani organ, ani Sąd nie ma podstaw do kwestionowania dokonanych, a następnie sprawdzonych w terenie pomiarów nieruchomości dokonanych w terenie przez uprawnione do tego rodzaju czynności osoby (geodetów). Pomiarów geodezyjnych nie mogą w szczególności podważyć wyliczenia własne skarżącej czy przedstawione przez nią zdjęcia.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi K. F. i C. F., którzy zaskarżonej decyzji zarzucają, że zostali pozbawieni dobrych gruntów rolnych, w zamian za co dostali grunty złej jakości, znajdujące się w znacznej odległości od ich miejsca zamieszkania, a nadto, że żaden z celów scalenia nie został w ich przypadku osiągnięty.

Jak wynika z analizy akt sprawy oraz przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącego przed scaleniem i po scaleniu, gospodarstwo rolne skarżących, choć dość duże obszarowo, to składa się z wielu działek, znajdujących się w oddaleniu od siebie, niejednokrotnie dość znacznym. Sytuacja ta nie uległa zasadniczej zmianie, zatem i nie uległo zmianie oddalenie działek od zabudowań mieszkalnych skarżącej. Jak wyjaśnia organ, trudno jest skupić wszystkie grunty każdego z uczestników scalenia, wokół jego siedliska. Znaczna część nieruchomości pozostała w tych samych lokalizacjach, natomiast poprawiła się ich konfiguracja, uzyskały korzystniejszy kształt oraz dostęp do rogi publicznej, nadto organ na tyle na ile było to możliwe uwzględnił życzenia skarżących zgłoszone do projektu scalenia.

Jeśli idzie o zarzut pozbawienia dobrych gruntów i przyznania złej jakości, to zgodnie z załącznikiem nr 12 poz. 26 do decyzji organu I Instancji, działki skarżącej nr [...] oraz działka skarżącego nr [...] zostały ujęte w wykazie gruntów, na których planowane jest przywrócenie funkcji rolniczej (likwidacja zbędnych dróg, miedz, zakrzaczeń oraz zabiegi rekultywacyjne), a konkretnie wskazano, że na działkach tych ma nastąpić likwidacja zakrzaczeń. W ten sposób organ uwzględnił zarzuty skarżących, które dotyczyły tylko tej właśnie kwestii, że otrzymują grunt zachwaszczony i zakrzaczony, który będzie wymagał wiele pracy i nakładów, aby doprowadzić go do stanu zbliżonego do stanu gruntów odjętych skarżącym. Z protokołu posiedzenia Komisji rozpatrującej zastrzeżenia wynika, że K. F. oświadczyła, że akceptuje projekt scalenia, pod warunkiem dokonania rekultywacji działki nr [...].

Szacowana wartość gruntów skarżących wynosiła przed scaleniem 356,27 pkt., po scaleniu wydzielono skarżącym działki o łącznej wartości 364,74 pkt, a zatem otrzymali grunty o równej wartości szacunkowej w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej. Jak już wyżej wskazywano, w procesie scalenia nie jest brana pod uwagę wartość rynkowa nieruchomości, ale wartość szacunkowa, przy czym zasady szacowania nieruchomości zostały ustalone przez uczestników scalenia. Sąd nie znajduje zatem podstaw aby kwestionować rozwiązania projektu scalenia w części dotyczącej skarżących.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi A. G., które co do zasady powielają się z zarzutami odwołania, a dotyczą w głównej mierze tego, że zdaniem skarżącego projekt scalenia wykonany został w sposób krzywdzący skarżącego, każda jego działka - za wyjątkiem działki nr [...] i przyległych - została zmodyfikowana, okrojona na drogi lub zlikwidowana. Podkreślił, że wartość nieruchomości związana jest z ich położeniem, a zmiana położenia działek odbyła się na jego niekorzyść.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarżący w zamian za dotychczas posiadane grunty, otrzymał grunty o równiej wartości szacunkowej w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej, zgodnie z którym to przepisem za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %. Zgodnie z uchwałą uczestników scalenia z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie ustalenia zasad szacunku gruntów wsi S., gmina S., powiat G., wartość gruntu postanowiono określać w punktach, a jedynym ustalonym kryterium wartości szacunkowej wyrażonej w punktach jest przeznaczenie gruntu (grunty orne, użytki zielone, grunty pod sadami, grunty zabudowane, nieużytki, zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne, grunty leśne, grunty pod drogami). Na wartość tą nie maja natomiast wpływu żadne inne kryteria i okoliczności takie jak właśnie położenie działki, czy np. jej kształt, uzbrojenie terenu, dostępność komunikacyjna itp. Wobec tego nawet jeśli jedna z działek skarżącego zmieniła położenie na - jego zdaniem- mniej korzystne, to nie ma to wpływu na ocenę prawidłowości rozwiązań projektu scalenia, zastosowanych względem gospodarstwa skarżącego, rozpatrywanego jako całość. Tym bardziej nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskrzonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy, działki nr: [...], [...], [...] zostały zastąpione jedną działka (nr [...]), która położona jest nieopodal, na gruntach o tej samej wartości szacunkowej, nadto nie jest już nie przecięta wąska i długą (zlikwidowaną) działką [...]

Następnie wskazać należy, że odjęcie skarżącemu części jego działek na potrzeby zaprojektowanych dróg publicznych pozostaje w zgodności z art. 17 ust. 2 ustawy scaleniowej, zgodnie z którym, jeżeli na terenie objętym scaleniem nie ma gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, grunty na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi wydziela się z gruntów uczestników scalenia, a każdemu z nich zmniejsza się przysługujący mu obszar gruntów o część, której wartość szacunkowa odpowiada stosunkowi wartości szacunkowej gruntów przeznaczonych na wymienione cele do wartości wszystkich scalanych gruntów. W uzasadnieniu zaskarżone decyzji szczegółowo wyjaśniono, jaka ilość gruntów gminnych i Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa została wniesiona do scalenia oraz to, że była ona niewystarczająca na zabezpieczenie i zaprojektowanie publicznych (gminnych) dróg dojazdowych do poszczególnych nieruchomości. Zatem każdy z uczestników scalenia, nie tylko skarżący, obciążony został proporcjonalnym zmniejszeniem wartości swojego gospodarstwa na potrzeby urządzenia ww. dróg. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w zamian za działki lub ich części zajęte pod drogi gminne, skarżący otrzymał ekwiwalent w postaci zwartych, kształtnych działek [...] bezpośrednio przylegających do działki siedliskowej skarżącego nr [...], w terenach budowlanych, czyli w terenach o znacznie wyższej wartości szacunkowej.

Jeśli zaś chodzi o przesunięcia działek o kilka metrów, to również nie można czynić organowi zarzutu działania niezgodnego z prawem. Na tym właśnie polega istota scalenia – działki w znakomitej większości nie mogą i nie pozostają w niezmienionej konfiguracji tj. kształcie, powierzchni i lokalizacji, bo wówczas przecież scalenie nie byłoby w ogóle możliwe.

Jak wynika z analizy akt sprawy oraz przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącego przed scaleniem i po scaleniu, gospodarstwo rolne skarżącego, choć duże obszarowo, to składa się z wielu działek, znajdujących się w oddaleniu od siebie, niejednokrotnie dość znacznym. Nadto w jego skład wchodziła pewna liczba działek niewielkich i bardzo wąskich (nr [...], nr [...] czy wspominana już działka [...]). Likwidacja tych działek i przydzielenie w zamian działek o konfiguracji nadającej się do wykorzystania rolniczego lub budowlanego, spełnia cele scalenia, poprzez poprawę rozłogu gruntów. Niemniej podkreślić też należy, że zasadniczo prawie wszystkie działki Skarżącego (organ wskazuje, że jest to 90% ) pozostały po scaleniu w tym samym położeniu, przy czym zamiana działki [...] z działką [...] była pierwszym życzeniem skarżącego odnotowanym w karcie uczestnika scalenia (wpis z dnia 30 października 2019 r.) Na koniec wskazać należy, że zastrzeżenia skarżącego zgłoszone do projektu scalenia zostały - zgodnie z art. 24 ustawy scaleniowej - rozpatrzone przez starostę, po ich uprzednim rozpatrzeniu i zaopiniowaniu przez Komisję w dniu 14 grudnia 2020 r. oraz w dniu 2 lutego 2021 r.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które upoważniałoby do zakwestionowania zaskarżonej decyzji.

Nie są uzasadnione zarzuty skargi T. D., które skupiają się w głównej mierze na zakwestionowaniu ustalenia przebiegu granic działek leśnych – jak wskazuje skarżąca - jedynie w oparciu o projekt geodety prowadzącego postępowanie scaleniowe, które to granice w żaden sposób nie odpowiadają dotychczasowym granicom spokojnego posiadania, nie są dostosowane do rzeźby terenu i jego zagospodarowania oraz powodują utratę drzewostanu skarżącej. Skarżąca wskazuje też, że działka nr [...] została pozbawiona dojazdu do drogi gminnej oraz zarzuciła naruszenie Konstytucyjnie chronionego prawa własności.

Jak wynika z analizy akt sprawy oraz przedstawionej przez Wojewodę Małopolskiego mapy poglądowej (na płycie DVD) przedstawiającej stan ewidencyjny nieruchomości skarżącej przed scaleniem i po scaleniu, gospodarstwo rolne skarżącej, choć duże obszarowo, to składa się z wielu działek, znajdujących się w różnych lokalizacjach, w mniejszych lub większych skupiskach, oddalonych od siebie. Przy czy ze skargi wynika, że skarżąca w głównej mierze kwestionuje te ustalenia projektu scalenia, które dotyczą granic działek leśnych. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej, stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. Przepis ten ustala niezwykle istotną zasadę – jako założenie do projektu scalenia organ przyjmuje te dane, które wynikają z ewidencji gruntów i budynków i ma obowiązek na tych właśnie danych bazować.

W orzecznictwie pojawiają się co prawda tezy, że jeżeli w trakcie postępowania scaleniowego okaże się, że dane zawarte w ewidencji, pozostają w sprzeczności z dokumentami źródłowymi stanowiącymi podstawę wpisów w tej ewidencji, w tym z dokumentami określającymi stan prawny (stan własności), to wówczas organy nie są nimi bezwzględnie związane, pomimo kategorycznego brzmienia przepisu art. 20. Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca tj. nie było sprzeczności pomiędzy podstawami wpisu do ewidencji a jej treścią. W gruncie rzeczy problem sprowadza się do tego, że skarżąca użytkowała więcej terenu niż to wynika z przysługującego jej, udokumentowanego prawa własności, w związku z tym, gdyby przyjąć stan działki [...], nie według prawa własności i stanu ewidencji, ale według stanu posiadania, to właśnie wówczas ustalenia i pomiary geodezyjne były nieprawidłowe.

Stan spokojnego posiadania, po upływie czasu określonego w Kodeksie Cywilnym, prowadzi do zasiedzenia, a sam fakt postępowania scaleniowego nie stoi temu na przeszkodzie. Zasiedzenie dotyczy bowiem konkretnie wskazanej nieruchomości lub jej części, a nie numeru działki ewidencyjnej. Jeśli zatem skarżąca twierdzi, że od kilkudziesięciu już lat, spokojnie posiada określone części nieruchomości, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby wystąpiła do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia i potwierdzenia tego stanu w drodze orzeczenia sądu powszechnego. Natomiast nie jest rzeczą organu rozstrzyganie w tym zakresie w postępowaniu scaleniowym. Problem nie dotyczy zatem nieprawidłowego ustalania granic przez geodetę (bo granice ustalone zostały zgodnie ze stanem ewidencyjnym, a zatem zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej), tylko regulacji stanu prawnego, do czego geodeta uprawniony nie jest. Kwestie przebiegu granic działki w terenie (dostosowania granic do warunków terenowych) nie są możliwe do skontrolowania przez sąd, w tym zakresie rozwiązania projektu scalenia należą do uznania organu administracji, z którym współpracuje w tym zakresie uprawniony geodeta.

Jeśli zaś chodzi o zaprojektowanie dróg gminnych z wykorzystaniem fragmentów działek skarżącej, to kwestia ta już była wielokrotnie wyjaśniana powyżej, zatem nie ma potrzeby przytaczania wszystkich już przywołanych argumentów ponownie. Prawdą jest natomiast, że działka skarżącej nr [...] (według starej numeracji) nie ma zapewnionego odstępu do drogi publicznej. Nie jest natomiast prawdą, że ten dostęp utraciła, albowiem z mapy wynika, że nigdy go nie miała. Nowa działka (nr [...]) została bowiem wyznaczona dokładnie w tych samych granicach, w jakich istniała przed scaleniem. Niewątpliwe zapewnienie dostępu do dróg publicznych jest jednym z celów scalenia i niewątpliwie nie jest sytuacją pożądaną, w której działce skarżącej dostępu tego nie zapewniono. Jednak nie jest też tak, że taki jednostkowy brak jest uchybieniem, które mógłby mieć decydujący wpływ na ocenę wyniku postępowania, tj. na sporządzony i zatwierdzony projekt scalenia dla całej wsi o powierzchni ponad tysiąca hektarów. Zdaniem Sądu nie jest to uchybienie tego rodzaju, które uzasadniałoby uchylenie decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. Jeśli zaś chodzi o naruszenie prawa własności, to powtórzyć należy, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym, które nie podlega żadnym ograniczeniom, zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 Konstytucji, własność może być ograniczona w drodze ustawy. Ustawa scaleniowa jest jedną z ustaw, która przewiduje procedurę ingerującą w prawo własności, natomiast decyzja o scaleniu gruntów ma charakter aktu rzeczowego, który rozstrzyga status całego terenu objętego scalaniem, a nie poszczególnych działek ewidencyjnych. Sąd nie dopatrzył się zatem żadnych powodów, dla których projekt scalenia w części dotyczącej skarżącej pozostawałby niezgodny z prawem.

Końcowo, odnosząc się do zarzutów zawartych w większość złożonych skarg a dotyczących naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 7, art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa, Sąd wskazuje, że są one nieuzasadnione. Organ nie naruszył art. 138 § 1 Kpa, albowiem decyzja organu I Instancji okazała się prawidłowa, nie zostały naruszone przepisy dotyczące postepowania dowodowego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest sporządzone prawidłowo i wypełnia warunki stawiane przez kodeks postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego skargi jako nieuzasadnione zostały oddalone na zasadzie art. 151 p.p.s.a.