Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2980/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz odmowy zwrotu odsetek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej organ) po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] SA. (dalej skarżąca) od decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w części odmawiającej "zwrotu odsetek liczonych jak od zaległości podatkowej, od kwoty w wysokości [...] zł, wniesionej [...] marca 2017 r.", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. zwróciło się do Marszałka Województwa [...] o zwrot nadpłaty z tytułu wniesionej opłaty za odprowadzanie ścieków nieoczyszczonych do rzeki [...] bez wymaganego zezwolenia, w związku z realizacją przedsięwzięcia [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Marszałek Województwa [...] stwierdził nadpłatę z powyższego tytułu w wysokości [...] zł oraz orzekł o jej zwrocie w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji (pkt I decyzji), a nadto odmówił "zwrotu odsetek "liczonych jak od zaległości podatkowej, od kwoty w wysokości [...] zł, wniesionej [...] marca 2017 r." (pkt. 11 decyzji).

Od powyższej decyzji, w zakresie jej pkt II, odwołanie złożyło Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A., zarzucając jej naruszenie m.in. art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 281 ust. 1 i art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska "poprzez odmowę zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem, podczas gdy w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oprocentowanie nadpłaty winno być naliczane od dnia powstania nadpłaty w dniu [...] marca 2017 r." oraz art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 317 ust. la ustawy Prawo ochrony środowiska, "poprzez odmowę zwrotu odsetek (oprocentowania) od nadpłaty, pomimo że wyłącznie z winy organu nie został odroczony termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że stosownie do art. 72 § L pkt 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.

W myśl art. 77 § 1 Ordynacji podatkowej, nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

1) 30 dni od dnia wydania nowej decyzji - jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji,

2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty.

W sprawie niniejszej zastosowanie znajduje drugi z wymienionych przypadków, o czym świadczy zarówno treść pkt i decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., jak i przywołana w owej decyzji podstawa prawna jej wydania (art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Decyzja ta we wskazanym zakresie nie została zaskarżona, a co za tym idzie - stała się ostateczna. Rozstrzygnięcie to w tej części wiąże zarówno organy administracji (w tym Kolegium), jak i stronę postępowania.

Zgodnie z art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej, nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych. W myśl § 3 pkt 3 lit. a tegoż artykułu, oprocentowanie przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 2 - od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę.

Wobec powyższego domaganie się oprocentowania nadpłaty ustalonej pkt I decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w oparciu o art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej będzie możliwe dopiero wtedy, gdy nadpłata nie zostanie (nie została) zwrócona do dnia [...] czerwca 2018 r.

W ocenie organu, w sytuacji, gdy nie znalazł zastosowania art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ocena okoliczności przewidzianych przez art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności - ocena, czy organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, której skutkiem było zaistnienie nadpłaty, wykracza poza granice niniejszego postępowania, a co za tym idzie - pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem odwołującej z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Z takim stanowiskiem nie zgodziło się Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję i zarzucając jej:

I. istotne naruszenie przepisów postępowania, poprzez:

a) naruszenie art. 16 § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie skutkujące stwierdzeniem, że brak zaskarżenia pkt 1 decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. ma wpływ na możliwość skutecznego zaskarżenia co do pkt 2, podczas gdy w pkt 1 orzeczono korzystnie dla strony o stwierdzeniu istnienia nadpłaty i dokonaniu jej zwrotu, co nie oznacza, że strona skarżąca decyzję w zakresie jedynie pkt 2 wyraża zgodę na wskazaną podstawę prawną wydanej decyzji odnośnie pkt 1.

b) naruszenie art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800) w zw. z art. 281 ust. 1 i art. 317 ust.la ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U,2017.519 t.j.), poprzez odmowę zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem, podczas gdy w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oprocentowanie nadpłaty winno być naliczane od dnia powstania nadpłaty w dniu [...] marca 2017 r. do dnia dokonania jej zwrotu.

c) naruszenie art. 78 § 3 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 317 ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2017.519 t.j.) poprzez odmowę zwrotu odsetek (oprocentowania) od nadpłaty, pomimo że wyłącznie z winy Organu nie został odroczony termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, pomimo w pełni zasadnego wniosku Skarżącej z dnia [...] grudnia 2015 r. o odroczenie terminu płatności opłat za korzystanie ze środowiska w związku z terminową realizacją przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewniło usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar i było ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

d) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak analizy materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia, czy i w jaki sposób organ podatkowy przyczynił się lub nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji.

e) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak analizy materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia, czy i w jaki sposób organ podatkowy przyczynił się lub nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji.

II. naruszenie przepisów materialnych, poprzez:

a) naruszenie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) poprzez brak zastosowania, skutkujący ustaleniem, że nadpłata nie powstała wskutek przyczynienia się organu, podczas gdy przedsięwzięcie budowy [...] zostało umieszczone w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych wśród inwestycji kanalizacyjnych planowanych do zrealizowania na terenie aglomeracji [...] ([...]) i w związku z tym Organ w rażący sposób naruszył przepisy prawa materialnego, przewidujące uprawnienie Skarżącej do odroczenia terminu płatności opłaty z tytułu ujęcia przedsięwzięcia w ww. Programie.

b) naruszenie art. 319 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r. poprzez brak zastosowania i w konsekwencji ustalenie, że Organ nie ponosi winy w zakresie bezzasadnego obciążenia Skarżącej płatnościami opłat podwyższonych w związku z wprowadzaniem ścieków do wód, pomimo zapewnienia terminowego wykonania przedsięwzięcia służącego do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

Wobec przedstawionych powyżej zarzutów skarżąca spółka wniosła o:

a) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

b) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia norm prawa, które uzasadniały uchylenie decyzji.

Przede wszystkim należało mieć na względzie, że skarżąca - wobec wydania w stosunku do niej w dniu [...] czerwca 2016r. przez Marszałka Województwa [...] decyzji odmawiającej jej odroczenia terminu płatności części opłaty podwyższonej w 2015r. w związku z realizacją przedsięwzięcia [...] do dnia [...] grudnia 2015r., utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017r. znak [...] – w dniu 7 marca 2017r. uiściła z powyższego tytułu kwotę [...] zł.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 966/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017r. znak [...] oraz poprzedzającą ją w/w decyzję Marszałka Województwa [...].

Zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (D.U. z 2018r. poz. 800) nadpłata powstaje, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, wobec treści wyroku WSA z dnia z dnia 28 września 2017 r., należało przyjąć, że nadpłata powstała w dniu [...] marca 2017r., kiedy to skarżąca uiściła – nienależnie - kwotę [...] zł.

Art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty. W tym miejscu należy zauważyć, że z brzmienia powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że wydawana decyzja ma charakter deklaratoryjny. Zgodnie z art. 78 § 1 Ordynacji, nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych. Natomiast § 3 pkt 1) omawianego przepisu stanowi, że oprocentowanie przysługuje, w przypadkach przewidzianych m.in. właśnie w art. 77 § 1 pkt 1 - od dnia powstania nadpłaty.

Oprocentowania przewidzianego w art. 56 § 1 Ordynacji, nie stosuje się przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek tj.:

- jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji,

- nadpłata nie została zwrócona w terminie - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji.

Zgodnie z normą art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia jak i sądy. Bezspornym jest, że w kontrolowanej sprawie przyczyną powstania nadpłaty było wydanie w stosunku do skarżącej decyzji, uchylonych następnie prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 966/17 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Okoliczność ta przesądza o przyczynieniu się organu do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji i w świetle ostatnio powołanego przepisu ppsa wiązała organy w postępowaniu administracyjnym.

Dlatego ma rację skarżący, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że ocena okoliczności przewidzianych przez art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej wykracza poza granicę niniejszego postępowania, skoro właśnie zastosowanie przesłanek warunkujących oprocentowanie od dnia powstania nadpłaty jest uwarunkowane tym, czy organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że w tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieuprawniony uchyliło się od rozpoznania istoty sprawy.

Wobec zaistnienia w kontrolowanej sprawie rygoru, o którym mowa w art. 153 ppsa, już tylko porządkowo należy zauważyć, że ciężar dowodu na okoliczność nieprzyczynienia się do braku powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji spoczywa na organie. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt: I SA/Gd 709/17 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazuje, że sformułowanie "nie przyczynił się" odnosi się do okoliczności uchylenia decyzji niezależnych od organu, co oznacza, że to nie organ dopuścił się błędów stanowiących przyczynę uchylenia, ale że uchylenie wynikło z przyczyn od niego niezależnych, takich jak np. wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia wiążącego ten organ". Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 966/17 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w przedmiotowej sprawie podstawą uchylenia wadliwych decyzji były błędy organów I i II instancji w zakresie prawidłowego stosowania zarówno norm prawa materialnego jak i procedury administracyjnej.

Wobec powyższego, kiedy kwestia "przyczynienia się" organu została przesądzona, należało procedować zgodnie z art. 78 § 1 Ordynacji, stanowiącym, ze nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych. W myśl ostatnio powołanego przepisu stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie się kierował powyższą oceną prawną.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 ppsa oraz § 14 ust.1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.