Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1028/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1b pkt 2, art. 13g ust. 1b pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2288/12 w sprawie ze skargi T. W. Spółki z o.o. w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. W. Spółki z o.o. w T. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z [...] lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2288/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. W. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [....] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r., stwierdził, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego.

Sąd I instancji w uzasadnieniu podał, że do wydania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego doszło w wyniku następujących ustaleń:

W dniu [...] marca 2012 r. w miejscowości W. D., na drodze krajowej, zatrzymano do kontroli pojazd marki I., kierowanym przez B. S., który wykonywał przewóz drogowy osadu ściekowego w imieniu B. S. Sp. z o.o. z siedzibą w D.. Kierowca okazał do kontroli m.in. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego na potrzeby własne, zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce B. S. na stanowisku kierowcy, decyzję S. B. zezwalającą firmie B. S. Sp. z o.o. na prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów innych niż niebezpieczne oraz kwit wagowy wystawiony przez T. W. Sp. z o.o. z siedzibą w T.. Kierowca zeznał, że załadunku dokonał w T. W. Sp. z o.o. z siedzibą w T., w których to on sam podjeżdża pod załadunek, a pracownik wodociągów tylko nadzoruje załadunek pod kątem obsługi maszyn, natomiast tylko on jako kierowca, który podjeżdża na wagę, wie, ile zostało załadowane.

W wyniku ważenia, po odjęciu możliwych błędów ważenia, uzyskano wartość 30,01 t co do masy całkowitej pojazdu i stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 5,01 t.

Natomiast w wyniku ważenia podwójnej napędowej osi pojazdu, po odjęciu możliwych błędów ważenia, uzyskano wartość 22,15 t i stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 4,15 t. Dokonane ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] marca 2012 r.

M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: MWITD) decyzją z dnia [...] maja 2012 r., na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c u.d.p., art. 64 ust. 1 p.r.d., § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) i art. 104 § 1 k.p.a. oraz zgodnie z ustaleniami protokołu nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 2.520 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: p.r.d.) oraz art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115, dalej: u.d.p.), wskazując, że zgodnie z przepisami ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego nacisk osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, którą nakłada się na: podmiot wykonujący przejazd, nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Organ odwoławczy wskazał, również że w przypadku podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 18 t w myśl zapisów lp. 8 pkt 9 załącznika nr 2 do u.d.p. W przypadku trzyosiowego pojazdu samochodowego, dopuszczalna masa całkowita może wynosić do 25 t włącznie w myśl zapisów lp. 9 pkt 13 załącznika nr 2 do u.d.p. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których mowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 u.d.p.), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach.

GITD wskazał, iż droga krajowa nr 4 po której poruszał się kontrolowany pojazd zgodnie z rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 922 ze zm.) została zaliczona do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t.

Pojazd podlegający kontroli zważono przy zastosowaniu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu S. [...] i nr fabr. [...]. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. W wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 22,15 t na podwójnej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 4,15 t,

- masa całkowita pojazdu 30,01 t – przekroczenie dmc o 5,01t,

Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD wskazał, że organ I instancji błędnie dokonał wyliczeń przekroczeń dopuszczalnych norm. Winien stwierdzić naruszenia dopuszczalnych następujących norm:

- nacisk 22,3 t na podwójnej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 4,3 t,

- masa całkowita pojazdu 30,2 t – przekroczenie dmc o 5,2 t.

W zaistniałej sytuacji GITD stwierdził, że powyższe wyliczenia pozostają bez wpływu na wymiar kary pieniężnej. Wysokość kar pieniężnych za wskazane przekroczenia określona jest w załączniku nr 2 do u.d.p., i zgodnie z tym załącznikiem organ wyliczył karę pieniężną w wysokości (2 x 300 zł) + 1.440 zł = 2.520 zł.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż strona skarżąca jako załadowca towaru miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita pojazdu trzyosiowego może wynosić 25 t. Kontrola wykazała przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 5,2 t, bowiem łączna zmierzona masa zespołu pojazdów wyniosła 30,2 t.

GITD wskazał, że z kwitu wagowego z dnia 27 marca 2012 r. wynika, że załadowca po zważeniu pojazdu stwierdził wartość 31.140 kg. Mimo to wypuścił taki pojazd na drogę i wyposażył kierowcę w kwit, co oznacza świadome przeładowanie pojazdu. Oczywistym jest, iż kierowca odbiera taką ilość ładunku jaka jest wpisana w kwicie wagowym. Zdaniem organu odwoławczego kwit wagowy jest dokumentem jednoznacznie świadczącym o wpływie załadowcy na powstałe naruszenia. Wskazał również, że gdyby załadowca odmówił wystawienia dokumentu – kwitu wagowego na taka ilość ładunku, to odbiorca nie zapłaciłby za ten towar, a co za tym idzie kierowca musiałby wejść w jego posiadanie w wyniku bezprawnego zawłaszczenia, czego załadowca nie podnosi. Organ uznał, że skoro załadowca wydał dobrowolnie taką ilość towaru to miał pełną świadomość przeładowania pojazdu w kontekście maksymalnej dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego, ta okoliczność jednoznacznie dowodzi, że załadowca miał wpływ, na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny.

Odnosząc się do argumentacji strony o zawarciu umowy z B. S. Sp. z o.o., GITD stanął na stanowisku, że załadowca nie może przerzucić odpowiedzialności za załadunek na inny podmiot w formie umowy cywilnej. Czynności załadunku towaru odbywają się na terenie skarżącej i to ona winna dopilnować by pojazd opuszczający jej teren był pojazdem normatywnym.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. T. W. Sp. z o.o. z siedzibą w T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na powyższą decyzję GITD zarzucając m.in. naruszenie art. 13g ust. 1b pkt 2 w związku z art. 40c u.d.p., poprzez jego błędną wykładnię a wskutek tego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak należytych ustaleń niezbędnych do oceny oraz rozstrzygnięcia sprawy, z pominięciem argumentacji oraz okoliczności przedstawionych przez skarżącą stronę, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca spółka jest załadowcą. Z samej pozycji załadowcy nie wynika jednakże odpowiedzialność za naruszenia norm dotyczących przeciążenia pojazdu. Dla jego odpowiedzialności muszą zaistnieć przesłanki wskazane w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., tj., że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Wpływ lub też godzenie się na naruszenie norm dotyczących obciążenia pojazdu musi być oceniane przez pryzmat konkretnego naruszenia w ściśle określonych warunkach (przekroczenie masy całkowitej, przejazd pojazdem o naciskach osi większych niż dopuszczalne na danej drodze), jak i tego w jaki sposób do niego doszło oraz jakiemu podmiotowi, poza wykonującym przewóz, stawiany jest w tym zakresie zarzut.

Wpływ na powstanie danego naruszenia w dziedzinie transportu drogowego musi być niewątpliwie realny i bezpośredni. Nie może być zatem prostą konsekwencją czynności składających się na szeroko rozumiany proces transportu towarów. Innymi słowy błędna będzie teza, zgodnie z którą jeżeli sprzedaje się określoną ilość towaru, to tym samym ma się wpływ na wszelkie następstwa związane z jego przewozem.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, gdyż organy nie wykazały czy w rozpoznawanej sprawie skarżąca godziła się na powstanie naruszenia lub miała wpływ na jego powstanie, na czym to zachowanie skarżącej polegało i czy wynikało jednoznacznie z okoliczności sprawy i dowodów w niej zgromadzonych. Organy obu instancji uznały, że dowodami, które jednoznacznie wskazują na wpływ załadowcy na stwierdzone naruszenia są: kwit wagowy i protokół kontroli. Z dowodów tych wynika przekroczenie przez kontrolowany pojazd dopuszczalnej masy całkowitej oraz przekroczenie nacisków osi. Samo stwierdzenie zaistnienia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu nie uzasadnia odpowiedzialności załadowcy. Organy nie ustaliły jak zorganizowana jest praca załadunku osadów u skarżącej, jak przebiega proces załadunku i ważenia, zwłaszcza w kontekście podnoszonego przez skarżącą automatycznego procesu ważenia, co wydaje się wyłączać jej odpowiedzialność jako załadowcy oraz w kontekście zeznań kierowcy pojazdu, który uznał swoją odpowiedzialność za stwierdzone przekroczenie dmc pojazdu.

WSA podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie może, w drodze umowy cywilnoprawnej, zwolnić się od obowiązków nałożonych na nią przez prawo przewozowe, niemniej dla oceny jej odpowiedzialności na gruncie ustawy o drogach publicznych (z art. 13g ust. 1b pkt 2) fakt ten powinien być poddany ponownej ocenie organu.

Sąd I instancji ponownie wskazał, że odpowiedzialność podmiotów innych niż przewoźnik nie następuje automatycznie, tj. nie wynika z samego faktu przekroczenia czy to dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy to dopuszczalnego nacisku osi. Okoliczności sprawy i dowody mają jednoznacznie wskazywać, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Reasumując Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję wskazał na naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., a organy ponownie rozpoznając sprawę winny ustalić, czy skarżąca miała realny wpływ, czy też godziła się na powstanie konkretnych naruszeń norm dotyczących obciążenia pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną kasator zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070 ze zm., dalej: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy obydwu instancji nie wskazały czy w rozpatrywanej sprawie skarżący godził się na powstanie naruszenia lub miał wpływ na jego powstanie, na czym to zachowanie spółki polegało i czy wynikało z okoliczności i dowodów w niej zgromadzonych, podczas gdy organy obydwu instancji w sposób kompletny i wystarczający ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego takiego jak m.in. protokół kontroli, dane kontrolowanego pojazdu w zakresie dmc oraz liczby i rodzaju osi, wyników ważenia, kategorii drogi po której stwierdzono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdu, dokumentu potwierdzającego ilość załadowanego towaru, obowiązków załadowcy wynikających bezpośrednio z przepisów prawa, organy po ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych wynikających z art. 13 g ust. 1 b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: u.d.p.), zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego dokonał oceny zachowania załadowcy w zakresie jego godzenia się oraz wpływu na warunki wykonywanego przewozu drogowego, a po dokonaniu tej oceny stwierdziły zasadność przypisania załadowcy odpowiedzialności z art. 13 g ust. 1 b pkt 2 u.d.p., zaś podstawa faktyczna i prawna naruszenia zostały prawidłowo określone w decyzji, nadto w uzasadnieniu faktycznym wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne zawierało wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa;

2) naruszenie przepisów postępowania, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w niewłaściwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że ilość sprzedanego towaru nie świadczy o wpływie lub godzeniu się na wszelkie następstwa związane z jego przewozem, podczas gdy zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zatem nie może "z góry" tak jak uczynił to Sąd przesądzać znaczenia pojedynczych dowodów w oderwaniu od treści jaką przedstawiają, a przepis art. 80 k.p.a. nakazuje cenę na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona;

3) z ostrożności procesowej zarzucam: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 13 g ust. 1 b pkt 2 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że z treści art. 13 g ust. 1 b pkt 2 u.d.p. nie wynika, iż wpływ lub godzenie nie polega na zgodzie na sprzedaż określonej ilości towaru, bowiem okoliczność ta podlega ocenie według reguł określonych przepisami k.p.a., zaś z przepisu art. 13 g ust. 1 b pkt 2 u.d.p. nie wynika, aby przepis ten regulował zasady oceny znaczenia ustalonych okoliczności faktycznych;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 5 ust 2 pkt 1 i 2 z dnia 18 września 2011 o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011, Nr 222, poz. 1321), przez jego niezastosowanie, czego konsekwencją była błędna wykładania przepisu określającego odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd na podstawie art. 13 g ust. lb pkt 1 u.d.p., iż podmiot ten ponosi odpowiedzialność zawsze (w każdych okolicznościach), podczas gdy art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy nowelizującej istotnie zmienił zasady odpowiedzialności podmiotów wykonujących przejazd wyłączając możliwość karania podmiotów z art. 13 g ust. lb pkt 1 u.d.p. w każdej sytuacji, poprzez wprowadzenie nowych zasad odpowiedzialności zależnych m.in. od: dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, braku wpływu na powstanie naruszenia, lub gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił uzasadnienie zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

T. W. Spółka z o.o. nie skorzystały z prawa złożenia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a. W tym miejscu podkreślić należy, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie, w której przedmiot kontroli Sądu I instancji stanowiła decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na T. W. Spółkę z o.o. z siedzibą w T. z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym z przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu w stosunku do określonej kategorii drogi, bez wymaganego zezwolenia, dotyczy tego czy istotnie, jak przyjął to Główny Inspektor Transportu Drogowego, w sytuacji, gdy podstawę wymierzenia kary pieniężnej stanowił przepis art. 13g ust. 1 i ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych istniały dostatecznie ustalone i wyjaśnione podstawy faktyczne, pozwalające na przyjęcie, że adresat zaskarżonej decyzji był podmiotem, który godził się lub miał wpływ na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W stanie prawnym wiążącym w tej sprawie podstawę materialną do nakładania kar za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenie określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych. Stosownie do art. 13g ust. 1a tej ustawy karę za taki przejazd ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu, przy czym zasady i wysokość kar pieniężnych została określona w załączniku nr 2 do ustawy.

Kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez stosownego zezwolenie lub z naruszeniem jego warunków może być nałożona na: podmiot wykonujący przejazd (art. 13g ust. 1b pkt 1), oraz na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (art. 13g ust. 1b pkt 2).

Z treści art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych w sposób jednoznaczny wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków może być nałożona na podmiot wykonujący przejazd i jego odpowiedzialność za to naruszenie ma charakter bezwzględny, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazują ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków.

Z przytoczonej regulacji wynika, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 omawianej ustawy ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego, a zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie było wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.

W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania administracyjnego wyznaczała przedstawiona wyżej norma prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego, szczegółowo określone w petitum skargi kasacyjnej, nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Stwierdzić należy, że nie podważają one zasadności i trafności stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana decyzja o nałożeniu kary pieniężnej wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę treść art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych uznać należy, że w zakresie odnoszącym się do przesłanek warunkujących jego zastosowanie i nałożenie na jego podstawie kary pieniężnej, konieczne jest przeprowadzenie stosownych dowodów dotyczących okoliczności istotnych dla procesu załadunku, wskazujących w sposób jednoznaczny okoliczności pozwalające przyjąć istnienie wpływu lub godzenie się nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszeń.

Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej uznać należy, że Sąd I instancji trafnie ocenił, iż organy nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, które zezwalałoby na uznanie, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na spółkę. W szczególności zauważyć należy, że organy nie podjęły czynności zmierzających do wyjaśnienia jak w istocie była zorganizowana praca w T. W. Spółce z o.o. z siedziba w T., a zwłaszcza w jaki sposób przebiegał proces załadunku i ważenia. Okoliczności tych nie można wyjaśnić, w sposób nie budzący wątpliwości, wyłącznie w oparciu o kwit wagowy i zapis umowy łączącej przewoźnika ze skarżącą spółką. Ocena tych dowodów winna uwzględniać i tę okoliczność, że ważenie odbywa się przy użyciu wagi obsługiwanej przez system komputerowy a kwit wagowy wydawany jest wyłącznie kierowcy przez obsługujący system. Tak więc uwzględniając treść wskazanych dowodów oraz mając na uwadze treść protokołu kontroli, który w istocie stwierdza jedynie fakt przekroczenia dopuszczalnych wartości przez kontrolowany pojazd, nie można w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, że skarżący miał wpływ lub godził się na naruszenie obowiązków związanych z przewozem drogowym.

W tym stanie rzeczy za całkowicie bezzasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 , art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną, stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie nie został ustalony w sposób dający podstawę do ustalenia jednoznacznych okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek warunkujących nałożenie kary pieniężnej. Oznacza to, że nie jest także zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego to jest art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych oraz art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o zmianie ustawy-Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. W sytuacji, gdy Sąd I instancji zasadnie zakwestionował prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, to przyjąć należy, że nie mógł jednocześnie w efektywny sposób skontrolować prawidłowości procesu wykładni i stosowania przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.