Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 610/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.), Sędzia NSA Dariusz Dudra, Sędzia WSA (del.) Piotr Kraczowski, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 549/17 w sprawie ze skargi W. na decyzję Z. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 549/17, po rozpoznaniu skargi W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej - uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Dyrektor Oddziału ZUS w R. decyzją z [...] marca 2017 r., po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. o umorzenie zadłużenia z tytułu składek utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2016 r., nr [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał, że zobowiązany, wnioskiem z 13 września 2016 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 5 lipca 2012 r. do 1 kwietnia 2013 r. oraz od 29 maja 2013 r. do 3 kwietnia 2016 r. na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.: dalej: u.s.u.s.). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 2 marca 2016 r. została podpisana umowa o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek nieobjętych ustawą abolicyjną, z której się wywiązuje. W dniu 2 czerwca 2016 r. wnioskodawca otrzymał pismo z NFZ, w którym został poinformowany o zablokowaniu Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego w wyżej wskazanym okresie. Z uwagi na powyższe wniósł o umorzenie tych należności, gdyż w wskazanym okresie nie mógł korzystać z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego.

Dyrektor ZUS wskazał, że konto ubezpieczeniowe nie wykazywało zadłużenia w ubezpieczeniu zdrowotnym za okres wskazany we wniosku, z tego też tytułu działając na podstawie art. 105 ust. 1 k.p.a. umorzył w tej części postępowanie, wydając w tym zakresie decyzję w dniu [...] grudnia 2016 r.

Jak wskazał organ zadłużenie na dzień wniesienia wniosku dotyczyło Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego - za okres: 07/2012-10/2015 w łącznej kwocie 12.979,96 zł, w tym z tytułu: składek – 10.706,96 zł, odsetek liczonych na dzień 13 września 2016 r. – 2.273,00 zł.

W ramach prowadzonego postępowania organ zgromadził, m.in. oświadczenie przedsiębiorcy o otrzymaniu pomocy publicznej de minimis oraz oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości.

Dalej, organ wskazał, że w dniu 19 lutego 2013 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należnych ZUS składek w oparciu o tzw. ustawę abolicyjną, który został uwzględniony decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ustalającą warunki umorzenia. W stosunku do zadłużenia prowadzone było postępowanie egzekucyjne, zawieszone z uwagi na złożony wniosek o abolicję oraz z uwagi na podpisaną umowę na ratalną spłatę zadłużenia.

Jak wskazał organ, podejmując decyzję o odmowie umorzenia zaległych składek przeanalizował sprawę zaistnienia okoliczności wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Stosownie do jego postanowień zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności, lub

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Dyrektora ZUS wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających umorzenie zadłużenia w oparciu o § 3 rozporządzenia, gdyż :

- nie udowodnił w sposób jednoznaczny, że opłacenie należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Z przedstawionych dokumentów wynikało, iż pomimo faktu, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wygenerowana została strata w wysokości 5.093,53 zł, to nie można przewidzieć wyniku finansowego w przyszłych miesiącach tym bardziej, iż podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej z założenia zakłada się, że będzie ona przynosiła zyski. Zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, ponosząc stałe wydatki związane z jego utrzymaniem w łącznej kwocie 400,00zł oraz posiada zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, które spłacane są w układzie ratalnym zgodnie z harmonogramem. Organ uznał, że w takiej sytuacji nie można z całą pewnością stwierdzić, iż sytuacja jest na tyle trudna, iż zagraża zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. W tej sytuacji przedwczesnym byłoby umorzenie należności z tytułu składek,

- zobowiązany nie poniósł żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, gdyż żadna z tych okoliczności nie została wskazana we wniosku,

- nie udowodnił przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która to okoliczność uniemożliwiłaby lub w znacznym stopniu ograniczałaby kontynuację zatrudnienia i osiągania z tego tytułu dochodu.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Dyrektor ZUS podtrzymał argumentację, że skarżący nie wykazał przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia. Dodał przy tym, że zobowiązany zamieszkuje z dorosłą córką, która może partycypować w kosztach utrzymania mieszkania. Dodatkowo wskazał, że zobowiązany może renegocjować umowę dotyczącą spłatę zadłużenia. W konsekwencji, organ przyjął, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej jednak nie wykazał, jak pozyskuje środki czy to na utrzymanie mieszkania czy samochodu, nie korzysta z pomocy społecznej a prowadzona działalność gospodarcza być może nie będzie przynosić strat a to uzasadniało odmowę umorzenia należności tym bardziej, że organ może a nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zauważył, że osią sporu w badanej sprawie jest kwestia umorzenia skarżącemu należności ZUS obciążających go z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek, z wyłączeniem składek za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez te osoby (art. 30 u.s.u.s.).

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia nie zwalnia organu z obowiązku prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, jego prawidłowej oceny i przede wszystkim prawidłowości oceny istnienia przesłanek warunkujących umorzenie należnych składek. Zdaniem orzekającego w sprawie składu odmowa umorzenia – mimo uznaniowego charakteru decyzji – powinna także mieć swoje uzasadnienie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdzie organ powołując się na w/w zasadę, w zasadzie nie dokonuje żadnych istotnych ustaleń, a nawet, jeżeli je dokona to ocena ta – co miało miejsce w badanej sprawie – pozostaje de facto "poza tym materiałem dowodowym".

Sąd I instancji uznał, że organ dokonał przede wszystkim wadliwej oceny istnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Za nieuprawnione Sąd uznał wywody organu dotyczące braku istnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem Sądu ocena materiału dowodowego nie spełnia zasady swobodnej oceny dowodów. Wręcz przeciwnie, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku przeciwnego, a to takiego, że oceny tej nie przeprowadzono, a brak przesłanek oparto na standardowych, nie mających pokrycia w materiale dowodowym sformułowaniach. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ orzekający w sprawie pomija przedłożone przez stronę dokumenty i orzeka wbrew faktom z nich wynikających. Odwołanie się do ogólnych sformułowań i treści przepisu bez wskazania, który z dowodów determinuje taką czy inną ocenę nie czyni zadość zasadzie prawdy obiektywnej.

Konkluzja organu, że "w stosunku do skarżącego nie zachodzi przypadek określony w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia" jest co najmniej przedwczesna, wobec braku należytego i przekonywującego uzasadnienia, co w przypadku sytuacji jakiej znajduje się skarżący powinno zostać dokonane ze szczególną wnikliwością i starannością.

W ocenie Sądu ocena dokonana przez Dyrektora ZUS nosi znamiona dowolności. ZUS nie wykazał i nie udowodnił, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialno – bytowa jest inna, niż wynika z wniosku o umorzenie, mimo to arbitralnie stwierdził, że opłacenie składek nie pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sytuacja skarżącego wynikająca ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie w konfrontacji z argumentacją przedstawioną w zaskarżonych rozstrzygnięciach musi prowadzić do wniosku, że ocena tej sytuacji zostało przeprowadzona w sposób powierzchowny i rutynowy i w tym zakresie należy organom postawić zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., wyznaczającego granice swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że organ naruszył podstawowe zasady postępowania dowodowego - zasadę prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Takie uchybienia niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do nieprawidłowej subsumpcji, a więc albo błędnego zastosowania albo błędnej odmowy zastosowania przepisu. W konsekwencji może dojść do nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Stwierdzenie nieistnienia przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wbrew oczywistym faktom ilustrującym sytuację skarżącego obligowało ZUS do dokonania wszechstronnej analizy, wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy (zarówno tych, które powołały one w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji, jak i tych, które pominięto, mimo ich przywołania przez stronę). Powinność ta wynika wprost z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., a pośrednio także ze standardu uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej (tym bardziej zaś decyzji "uznaniowej"), określonego w art. 107 k.p.a. Takiej oceny nie dokonano w pełnym wymiarze, a była ona konieczna dla ewentualnego wykazania, że wniosek o umorzenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu organ bezpodstawnie przyjął – w świetle zgromadzonego materiału – że nie została spełniona przesłanka z § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli strona wykaże, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W badanej sprawie z materiału dowodowego wynika, że skarżący uzyskuje stratę na prowadzonej działalności gospodarczej, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego oraz że jedynym majątkiem jakim dysponuje jest samochód osobowy marki Peugeot z 2002 r. Z materiału tego wynika także, że skarżący miał zablokowaną kartę NFZ uprawniającą do bezpłatnego korzystania ze świadczeń Funduszu w okresach 5 lipca 2012 – 1 kwietnia 2013 r. oraz 29 maja 2013 r. – 3 kwietnia 2016 r. Wymaga podkreślenia, że wniosek o umorzenie obejmował wyłącznie okresy objęte blokadą. Organ co prawda wskazał na ten fakt w uzasadnieniu decyzji, jednakże nie dokonał jego oceny w kontekście wniosku o umorzenie. Skarżący eksponował powyższą okoliczność wskazując, że nie do pogodzenia ze słusznym interesem strony jest dochodzenie składek za świadczenia, których był pozbawiony.

Zdaniem Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywieść wniosek, iż organ przyjął, że skarżący posiada środki finansowe, skoro nie korzysta z pomocy społecznej i spłaca raty. Jednakże taka konkluzja organu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Dopóki organ nie wykaże, że faktycznie skarżący nie przedstawił rzeczywistej sytuacji materialno – dochodowej nie jest uprawniony do tego rodzaju konstatacji.

W badanej sprawie organ oparł rozstrzygnięcie wyłącznie w oparciu o dowody przedłożone przez skarżącego, a z nich wynika, że skarżący nie posiada – poza działalnością gospodarczą przynoszącą stratę – innych źródeł przychodów.

W konkluzji Sąd wskazał, że ZUS rozpoznając ponownie wniosek skarżącego powinien dokonać wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności sprawy, łącznie z tymi, na które zwracał uwagę skarżący. Ocena powinna być dokonana z pełnym respektowaniem prawideł logiki, w kierunku ewentualnego wskazania tych okoliczności, które wykluczają możliwość umorzenia, mimo spełnienia ustawowego wymogu uprawniającego do ubiegania się o taką ulgę albo w kierunku stwierdzenia, że takie szczególne względy w sprawie nie zachodzą.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2019 poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z:

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a polegające na przyjęciu, że ZUS naruszył podstawowe zasady postępowania dowodowego: zasadę prawdy materialnej oraz zasadę swobodnej oceny dowodów, a dokonana przez Dyrektora ZUS ocena nosi znamiona dowolności,

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu zawartemu w aktach sprawy i w związku z tym nieprawidłowe przedstawienie stanu sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku,

3. art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń niezgodnych z zebranym materiałem oraz nieprzedstawienie konkretnych wskazań co do dalszego postępowania z uwzględnieniem zgromadzonego materiału.

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wyrażające się w stwierdzeniu dokonania przez organ wadliwej oceny istnienia przesłanki umorzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji podjęcie rozstrzygnięcia wbrew zgromadzonemu w aktach administracyjnych materiałowi dowodowemu, z naruszeniem przepisów prawa procesowego oraz materialnego, a także nieprzedstawienie wskazań co do dalszego postępowania, z czym należy się zgodzić.

Przebieg postępowania wyjaśniającego oraz zakres podejmowanych przez organ czynności wyznacza w rzeczywistości przedmiot sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania był wniosek strony o umorzenie składek na FUZ za okres od lipca 2012 r. do października 2015 r.

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a więc wówczas, gdy zachodzi jedna z okoliczności, wymienionych w ust. 3 tego przepisu, tj.:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dodatkowo, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, według zasad określonych rozporządzeniem wydanym na podstawie ust. 3b powołanego przepisu.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Konstrukcja prawna wskazanych powyżej przepisów wskazuje, że wykazanie okoliczności pozwalających na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności spoczywa na zobowiązanym, który nie może przerzucić tego obowiązku na organ. Jednakże stwierdzenie istnienia przesłanek nie przesądza o pozytywnym załatwieniu wniosku zobowiązanego. ZUS przy podejmowaniu rozstrzygnięcia ma swobodę, co oznacza, że może odmówić umorzenia zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek nawet wówczas, gdy strona wykaże istnienie podstawy do umorzenia zaległości lub też wykaże jej istnienie w stopniu niezadowalającym. Decyzja o umorzeniu składek nie ma bowiem charakteru decyzji związanej, ponieważ obowiązkiem ZUS jest podjęcie takiego rozstrzygnięcia, które równoważyłoby interes społeczny z interesem zobowiązanego.

W realiach sprawy powołane przez stronę okoliczności nie potwierdzają istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a co najwyżej –jedną z przesłanek wymienionych w § 3 pkt 1 – 3 rozporządzenia.

Z ustaleń organu wynika, że na moment rozpoznawania wniosku zobowiązany prowadził działalność gospodarczą, która w 2015 r. i 2016 r. zakończyła się stratą. Prowadził samodzielne gospodarstwo domowe, stałe wydatki według oświadczenia wynosiły 400 zł miesięcznie. Nie wykazał, że choruje przewlekle lub musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, a tym samym był pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie posiadał nieruchomości, ani innego majątku ruchomego poza samochodem marki Peugeot rok produkcji 2002. Nie korzystał z żadnych form pomocy społecznej. Nie posiadał (oprócz zadłużenia w ZUS) innych zobowiązań finansowych. Nie wykazał też, aby poniósł jakąkolwiek stratę materialną w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, która powodowałaby, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Według zeznania rocznego PIT – 36 za 2015 r. strona wykazała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 20.474,76 zł oraz stratę w kwocie 1.631,89 zł. Ponadto, w dniu 19 lutego 2013 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie należnych składek w oparciu o tzw. ustawę abolicyjną, który został uwzględniony decyzją z [...] listopada 2014 r. ustalającą warunki umorzenia. Na moment składania wniosku zobowiązany realizował również podpisaną umowę na ratalną spłatę zadłużenia nieobjętego ustawą abolicyjną.

Przedmiotem rozważań organu była więc zarówno sytuacja materialna, rodzinna jak i zdrowotna strony, a tym samym organ wywiązał się z obowiązku – wszechstronnego rozważenia przesłanek umorzenia należności. To, że wynik tego postępowania nie dał oczekiwanego przez stronę rezultatu nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanych wcześniej przepisów prawa. Należy raz jeszcze podnieść, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia, spoczywa na podmiocie ubiegającym się o umorzenie zobowiązań, a ich wykazanie nie gwarantuje pozytywnego rozpoznania wniosku. Poza tym nie można utożsamiać prawa organu do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego z obowiązkiem przedstawienia przez wnioskodawcę (zobowiązanego) w sposób pełny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej, rodzinnej czy zdrowotnej. Organ prawidłowo zatem uznał nieistnienie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Osiągnięcie przez zobowiązanego wieku przedemerytalnego nie jest okolicznością uzasadniającą zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Organ prawidłowo też ocenił, w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, że sytuacja materialna zobowiązanego jest niewątpliwie trudna, lecz może ona mieć charakter przejściowy, co nie pozwala na całkowitą rezygnację z przysługujących Państwu należności, a ewentualnie – na rozłożenie ich na raty. Z jednej strony, zobowiązany prowadził działalność gospodarczą, mimo że przynosiła ona stratę, co może wskazywać, iż strona liczy mimo wszystko na poprawę sytuacji w tym zakresie. Nie posiadał innych zobowiązań niż w ZUS. Z drugiej jednak strony, nie wykazał źródła finansowania (skoro działalność gospodarcza przynosi starty) wydatków na własne utrzymanie oraz na utrzymanie samochodu osobowego, co z kolei może wskazywać, że nie ujawnił on wszystkich źródeł dochodów. Organ wskazał też, że pod tym samym adresem zamieszkuje pełnoletnia córka E., która posiada tytuł do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, a wobec czego może partycypować w kosztach utrzymania mieszkania.

Z powyższych względów należało więc uznać, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na zajęcie stanowiska takiego jak w zaskarżonej decyzji. Słusznie bowiem organ przyjął brak podstaw do całkowitej rezygnacji z przysługujących Państwu należności. Umorzenie zobowiązań publicznoprawnych jest instrumentem, z którego organy powinny korzystać wyjątkowo rozważnie, po wyważeniu interesu zobowiązanego z interesem społecznym.

Organ wyjaśnił również zobowiązanemu, odnosząc się do poruszonej przez niego kwestii, tzw. "narastania rat", że może on zwrócić się z wnioskiem o renegocjację warunków zawartej umowy przez wskazanie propozycji kwoty miesięcznej raty i ewentualnego wydłużenia sytemu ratalnego. Natomiast w kwestii blokady karty przez NFZ organ wskazał, że blokada karty nie ma wpływu na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli jednak strona nie zgadza się z tym, to może zwrócić się do NFZ jako organu właściwego o wydanie decyzji w sprawie okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż ZUS takich uprawnień nie posiada.

Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jt. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), orzekł jak w sentencji.