Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 146/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1; art. 31 ust. 2-4; art. 34 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 262 par. 1; art. 263 par.1; art. 264 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 152; art. 153
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], ustalające koszty postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w Ł..

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 k.p.a. Burmistrz Ł. ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego wszczętego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], a zakończonego decyzją z dnia [...] września 2014 r. o tym samym numerze, którego przedmiotem było ustalenie przebiegu granic pomiędzy nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], której właścicielem jest J. M. a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], stanowiącą własność E. i S. małż. K. na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Kosztami rozgraniczenia wynoszącymi [...] zł organ obciążył w częściach równych właścicieli rozgraniczanych nieruchomości: J. M. oraz E. i S. małż. [...] (kwotami po [...] zł).

Kolegium stwierdziło, że zarzuty zażalenia J. M. na wskazane postanowienie nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie skarżącego koszty rozgraniczenia powinien ponieść Burmistrz Ł.. Swoje stanowisko wywodził z bliżej nieskonkretyzowanego postanowienia Sądu z 2011 r. Poruszył też wątki ściśle związane z merytorycznymi zagadnieniami rozgraniczenia jako takiego podnosząc, że niepotrzebnie wydano mu akt własności ziemi w 1981 r., skoro jego ojciec "przyjął grunt w latach 1915-1925", a poza tym błędy geodetów powodują, że granica wciąż się przesuwa.

Organ odwoławczy zauważył, że to właśnie skarżący był inicjatorem postępowania rozgraniczeniowego. Wyjaśnił, że koszty postępowania administracyjnego to wydatki związane z postępowaniem, nie będące opłatami za czynności urzędowe wynikającymi z przepisów szczególnych. O zaliczeniu określonych wydatków do kosztów postępowania, ustaleniu ich wysokości oraz ewentualnym zwolnieniu od ich ponoszenia w całości lub w części rozstrzyga organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym wykonane były typowe dla tego postępowania czynności techniczne i administracyjne, żadna ze stron sporu nie domagała się żadnych dodatkowych czynności i obie strony sporu w takim samym stopniu przyczyniły się do jego rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym. Zasadny jest więc tym samym równy rozkład kosztów postępowania pomiędzy jego strony. Równy podział kosztów pomiędzy stronami sporu jest uzasadniony także względami obiektywnymi, a mianowicie interesem stron postępowania wyrażającym się w ustaleniu stabilnej granicy pomiędzy ich nieruchomościami.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że koszty rozgraniczenia ustalone zaskarżonym postanowieniem obejmują wyłącznie koszty wykazane przez geodetę upoważnionego przez Burmistrza Ł. do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia, który jako dowód na te koszty przedłożył fakturę VAT nr [...]. Nie obejmują natomiast żadnych innych kosztów, na przykład kosztów korespondencji. Skarżący nie kwestionuje zaś zasadności, ani wysokości tych kosztów, koncentrując się na argumentacji wymierzonej przeciwko aktowi własności ziemi, która skądinąd jest bezcelowa, bowiem akty własności ziemi są niewzruszalne (art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – Dz.U. z 2012 r. poz.1187, z późn. zm.). Koszty, których uiszczenia domaga się organ I instancji znajdują swoje uzasadnienie w dowodach zgromadzonych w katach sprawy, począwszy od procedury zapytania o cenę, poprzez dokumentację geodezyjną z czynności na gruncie, a skończywszy na przedłożeniu rachunku. Wysokość tych kosztów ma zatem swoje uzasadnienie w materiale dowodowym, a ponieważ w całości koszty te zostały poniesione w interesie stron, to na nich spoczywa powinność ich uregulowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając organowi naruszenie:

1) art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie odniesienie się do zarzutów i merytorycznych uwag podniesionych przez skarżącego w zażaleniu, a które to fakty winny stać się przedmiotem rozważenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze;

2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 267 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia i odmowę zwolnienia skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego bez jakiegokolwiek odniesienia się do uregulowania zawartego w przepisie art. 267 k.p.a., tj. sytuacji materialnej skarżącego, która uzasadnia podjęcie decyzji w zakresie udzielenia skarżącemu prawa pomocy i zwolnienie go z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w sposób oczywisty pozbawiona uzasadnionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. przepisem 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.), celem rozgraniczenia jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego jest istnienie sporu co do przebiegu granic nieruchomości, a więc sporu odnoszącego się do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci położenia punktów granicznych, determinujących linie graniczne.

Kwestie związane z kosztami postępowania rozgraniczeniowego regulują przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), które ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.).

Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.).

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm., dalej jako "k.c."), obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu przepisów art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., według której, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym.

W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.

Koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Analogiczne okoliczności faktyczne, jakie legły u podstaw powołanej uchwały mają miejsce w niniejszej sprawie. Nie jest mianowicie sporne, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek skarżącego J. M., który kwestionował dotychczasowy przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów m. Ł. jako działka nr [...], która stanowi jego własność a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...], stanowiąca własność na zasadzie wspólności ustawowej E. i S. małż. K..

Zgodnie z art. 153 k.c., rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Tym samym należało uznać, że skoro skarżący zakwestionował przebieg granic, to pomiędzy właścicielami wskazanych nieruchomości powstał spór graniczny uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Potwierdza to znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy pismo z dnia [...] marca 2014 r. E. i S. małż. K..

Jak wynika z decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] września 2014 r., pomiędzy właścicielami działek nie doszło do ugody, wobec czego postępowanie umorzono, a sprawę przekazano z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej wyżej uchwale, już sam udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli tych nieruchomości, których granica stała się sporna. Zgodnie zaś z przepisem art. 152 k.c., który jak wcześniej podniesiono, ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, koszty te winny zostać rozłożone proporcjonalnie na właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Mając powyższe rozważania na uwadze należało uznać, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżącego, gdyż rozgraniczenie nieruchomości było skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Poniesione w toku postępowania koszty nie wynikały również z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

W ocenie Sądu, organy we właściwy sposób ustaliły wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz prawidłowo wskazały, w jakim stopniu poszczególne strony są zobowiązane do ich uiszczenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które stanowiłoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając powyższe rozważania na względzie skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł w sentencji wyroku.