Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 55/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2, art. 225
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1, ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 2, art. 12 ust. 1ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1187
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 1 lit. a w zw. z par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 22 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 4786,- zł (słownie: cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nakazuje zwrócić skarżącej kwotę 831,- zł (słownie: osiemset trzydzieści jeden złotych ) tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2019 r. firma A sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. z [...] lutego 2018 r. nr [...], wydaną w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle stanu faktycznego sprawy, w której skarżąca [...] stycznia 2015 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2015, obejmując tym podatkiem stanowiące jej własność przedmioty: grunty związane z działalnością gospodarczą, tj. działka nr [...] – [...] m˛; budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - [...] m˛; budowle o wartości [...] zł. Na wezwanie organu spółka złożyła korektę deklaracji na ww. podatek, w której zadeklarowała do opodatkowania: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m˛; budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m˛ oraz budowle o wartości [...] zł. Jednocześnie wskazała, że nie będąc właścicielem bezumownie korzystała wyłącznie ze znajdującego się na działce nr [...] jednego budynku i gruntu pod tym budynkiem, zwiększając tym samym powierzchnię gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o [...] m˛ (o powierzchnię pod budynkiem zwanym magazynem nr [...] oraz o powierzchnię gruntu, na którym znajdowały się rękawy pod kukurydzę, stanowiącym część działki nr [...]) oraz powierzchnię budynków o [...] m˛ (powierzchnia magazynu nr [...]). Nie zmieniła natomiast wartości budowli podlegających opodatkowaniu i nie wykazała do opodatkowania budowli znajdujących się na działce nr [...].

Postanowieniem z [...] września 2016 r. Burmistrz wszczął wobec Agencji Nieruchomości Rolnych [...] w P. postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. W toku ww. postępowania organ ustalił, że cała działka nr [...] o powierzchni [...] ha obejmująca budynki, grunty i budowle w okresie od [...] maja 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. znajdowała się w bezumownym korzystaniu spółki. W oparciu o te ustalenia Burmistrz decyzją z [...] stycznia 2017 r. umorzył postępowanie podatkowe wobec Agencji, wskazując że obowiązek zapłaty podatku ciążył w spornym okresie na innym podmiocie, a Agencja złożyła za ten okres prawidłowe deklaracje i ich korekty. Następnie postanowieniem z [...] marca 2017 r., zmienionym postanowieniem z [...] maja 2017 r., organ wszczął w takim samym zakresie postępowanie podatkowe wobec skarżącej.

Na podstawie zgromadzonych i przeprowadzonych dowodów organ ustalił, że spółka w 2015 r. była właścicielem nieruchomości, które wykorzystywała na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, tj. działki nr [...] o powierzchni [...] m˛. Ponadto w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. bezumownie korzystała z całej działki nr [...], jak również ze zlokalizowanych na niej budynków i budowli. Działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w zasobie ANR [...] w P. Filia w P.. Grunty na tej działce zgodnie z danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowią tereny przemysłowe (Ba). Łączna powierzchnia gruntów wynosi [...] ha, zaś powierzchnia budynków [...] m˛. Powierzchnia budynków została ustalona w oparciu o przeprowadzone oględziny i dokonane pomiary budynków, a także w oparciu o opinię biegłego z zakresu budownictwa z [...] grudnia 2017 r. Ponadto na ww. działce znajdują się następujące budowle: zasiek na opał, silosy pasz treściwych, silosy pasz treściwych, sieć kanalizacyjna, sieć wodociągowa, sieć elektryczna, linia napowietrzna, oświetlenie terenu. Według sporządzonego na zalecenie organu operatu szacunkowego ww. budowle w 2014r miały wartość [...] zł.

Ustalenia w zakresie posiadania przez skarżącą całej działki nr [...] organ oparł na dowodach w postaci dokumentów księgowych, z których – zdaniem organu -wynika, że spółka zapłaciła ANR wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z całej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wraz ze znajdującymi się na działce budynkami i budowlami. Ponadto z protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] czerwca 2015 r., podpisanego przez prezesa i v-ce prezesa spółki oraz pracownice ANR [...] wynika, że spółka była w posiadaniu wszystkich budynków i budowli znajdujących się na działce nr [...] oraz całej działki o pow. [...] ha. Tym samym organ uznał za wiarygodne pisma z ANR O. potwierdzające, że skarżąca bezumownie korzystała z wszystkich budynków i budowli znajdujących się na działce nr [...] oraz z całej działki nr [...] o pow. [...] ha w okresie [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. W ocenie organu te twierdzenia były konsekwentnie wskazywane w pismach Agencji, są zgodne z protokołami zdawczo-odbiorczymi działki [...] oraz z pismami dotyczącymi żądania wydania działki [...] i zawiadomieniami o płatności. W trakcie użytkowania ww. nieruchomości spółka nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń dotyczących obciążenia jej wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z całej działki nr [...] wraz ze znajdującymi się na niej budynkami i budowlami. Argumenty dotyczące korzystania jedynie z magazynu nr [...] i gruntu, na którym znajdowały się rękawy z kukurydzą spółka zaczęła zgłaszać dopiero w trakcie postępowania podatkowego. Ponadto z tytułu bezumownego korzystania z ww. działki Agencja wystawiła spółce dwa zawiadomienia o płatności: z [...] stycznia 2015 r. na kwotę [...]zł i z [...] stycznia 2016 r. na kwotę [...]zł. Spółka otrzymała także wezwania z [...] grudnia 2014 r. i z [...] lutego 2015 r. do wydania działki nr [...]. Fakt zapłaty powyższych kwot skarżąca potwierdziła w piśmie z [...] maja 2016 r.

Na podstawie powyższych ustaleń organ przyjął, że spółka w 2015 r. była właścicielem nieruchomości, którą wykorzystywała na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej: tj. działki nr [...] oraz znajdujących się na niej budynków i budowli o wartości [...] zł. Ponadto w okresie od [...] maja 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. bezumownie korzystała z całej działki nr [...], jak również znajdujących się na tej działce budynków i budowli. W oparciu o opinię rzeczoznawcy z zakresu budownictwa organ przyjął, które z obiektów budowlanych znajdujących się na działce [...] stanowią budowle, ustalając ich wartość w oparciu o operat szacunkowy. Decyzją z [...] lutego 2018 r. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...]zł.

W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji spółka zarzuciła jej naruszenie: przepisów prawa procesowego, tj. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") przez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego i naruszenie zasad postępowania podatkowego z uwagi na nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pracownic ANR - U. K. i A. I. oraz przez dowolną ocenę przeprowadzonych dowodów oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2014 r. poz. 849, dalej: "u.p.o.l.") w zw. z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej: "K.c.") przez pominięcie pojęcia posiadania rozumianego jako faktyczne władztwo nad rzeczą (corpus) i wola posiadania (animus). Jednocześnie wniosła o uchylenie jej w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Kolegium wskazało, że w jego ocenie, Burmistrz w sposób prawidłowy przeprowadził postępowania dowodowe. W sprawie zgromadzony został obszerny materiał z dokumentów, organ przesłuchał licznych świadków, uzyskał wyjaśnienia strony i opinie biegłych. Ponadto w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego Kolegium na rozprawie przesłuchało w charakterze świadków U. K. i A. I.. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy SKO podzieliło dokonaną przez organ pierwszej instancji ocenę, że spółka była w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. posiadaczem (bez tytułu prawnego) całej działki nr [...]. Spółka fizycznie władała nieruchomością z zamiarem władania dla siebie. Miała nieograniczony swobodny dostęp do nieruchomości, przy jednoczesnym braku dostępu do nieruchomości dla osób postronnych. Zapewniła ochronę nieruchomości przez firmę ochroniarską, co wyeksponowane było na zewnątrz wobec osób trzecich oraz dbała o nieruchomość (koszenie trawy, remont budynku magazynu nr [...]). Ponadto zapłaciła na rzecz ANR wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z całej działki nr [...], co prowadzi do konkluzji, że spółka była posiadaczem całej nieruchomości i tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości. Zgromadzone dowody potwierdzają, według SKO, fakt posiadania przez spółkę władztwa nad całą nieruchomością oraz zamiar wykonywania tego władztwa dla siebie.

W skardze na powyższą decyzję spółka wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa podatkowego, tj.:

- art. 122 i art. 191 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy dowolnej i to w sposób sprzeczny z rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności jednostronną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w tym tłumaczenie wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącej, a nawet ignorowanie jednoznacznych twierdzeń świadków, powoływanie ich w sposób wybiórczy, brak skonfrontowania zeznań świadków z zebranym materiałem dowodowym, a także przerzucanie na skarżącą wykazania okoliczności, do których zobowiązany był organ prowadzący postępowanie, pomimo wykazania się przez skarżącą dużej inicjatywy dowodowej,

- art 122 w zw. z art 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez brak ustalenia prawdy obiektywnej, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 3 ust 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. w zw. z art. 336 K.c.) przez uznanie za podatnika podatku od nieruchomości spółki, mimo niewykazania, aby był on w 2014 r. i 2015 r. posiadaczem całej spornej nieruchomości.

2.przepisów [prawa materialnego, tj.:

- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. w zw. z art. 336 K.c. z uwagi na całkowite pominięcie, że pojęcie "posiadania", o którym mowa w art. 3 ust 1 pkt 4 lit b u.p.ol. należy interpretować zgodnie z art. 336 K.c. Wynikające z niego - istotne elementy posiadania to: faktyczne władztwo nad rzeczą (corpus) i wola posiadania (animus). Tymczasem organ, ignorując te cechy "posiadania", przy wybiórczej ocenie zebranego materiału dowodowego, uznał spółkę za podatnika wywodząc jego status "posiadacza" z "samego faktu nieograniczonego dostępu do całej powierzchni gruntu" z pomięcie, że posiadanie jest stanem faktycznego władania rzeczą.

W uzasadnieniu skargi spółka podkreśliła, że już samo oparcie się przez organ tylko na pismach z ANR dyskwalifikuje ocenę przeprowadzoną przez Kolegium, gdyż nie opiera się na prawdzie obiektywnej i doświadczeniu życiowym, a jedynie jest oparte na dokumentach wystosowanych przez Agencję. Skarżąca przekazała ANR odpowiednio kwoty [...]zł i [...] zł i według posiadanej przez nią wiedzy miały one zwierać wszelkie obciążenia, w tym podatek od nieruchomości. W ocenie skarżącej organy obu instancji pominęły tak istotne elementy, jak faktyczne władztwo nad rzeczą (corpus) i wola posiadania (animus). Ocena taka była konieczna, szczególnie, że skarżąca zaprzeczała, aby zajmowała sporną nieruchomość w całości, na co wskazują zgodne oświadczenia stron, z których wynika, że nie miała woli jej posiadania w całości. Za absurdalne spółka uznała twierdzenie, że miałaby korzystać z budowli w postaci "sieci kanalizacyjnej", "sieci wodociągowej", "sieci elektrycznej", "linii napowietrznej".

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, choć z innych powodów niż w niej podniesione.

Spór między skarżącą, a organami podatkowymi sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w świetle dokonanych w toku postępowania podatkowego ustaleń stanu faktycznego, usprawiedliwione jest twierdzenie, że spółka w 2015 r. bezumownie była w posiadaniu całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - jak przyjęły organy, czy posiadała jedynie część nieruchomości – jak twierdzi sama skarżąca. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie spór ten nie ma żadnego znaczenia, ponieważ zaskarżona decyzja nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego w niej interpretowanych i stosowanych. Organ podatkowy pominął w swoich rozważaniach regulację art. 3 ust. 2 u.p.o.l., co skutkowało wadliwym ustaleniem podmiotu opodatkowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych ([...] w P.), która jest następcą prawnym Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W kwestii opodatkowania takich właśnie nieruchomości w sytuacji ich bezumownego zajęcia przez podmiot wykonujący działalność gospodarczą wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., II FSK 114/15 (wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) i stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przyjmując je jako własne.

Na wstępie poniższych rozważań należy wskazać, że stosownie do unormowań zawartych w u.p.o.l. - art. 3 ust. 1 - obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w tym spółkach nieposiadających osobowości prawnej, będących: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (pkt 1); posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt 2); użytkownikami wieczystymi gruntów (pkt 3); posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie to wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego (...) bądź jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 (pkt 4). Z powyższego przepisu wynika ogólna zasada, zgodnie z którą podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele, posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści gruntów. Jednakże od zasady tej ustawodawca wprowadził wyjątek w sytuacji, gdy przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość lub obiekt budowlany, stanowiący własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Wyjątek ten uregulowany został w art. 3 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, który przewiduje trzy pozytywne przesłanki powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie posiadacza, nie będącego posiadaczem samoistnym:

1) posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej z jej właścicielem, Agencją Nieruchomości Rolnej Skarbu Państwa (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a – człon pierwszy);

2) posiadanie nieruchomości na podstawie innego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a – człon drugi);

3) posiadanie bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b).

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – ciąży odpowiednio na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi. Jeżeli zatem obowiązek podatkowy ciąży na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych) i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, to nie może ciążyć na podmiotach posiadających nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bez tytułu prawnego. Zasadą jest obowiązek płacenia podatku od nieruchomości przez Agencję jako zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, jeżeli nie została przekazana we władanie innemu podmiotowi.

W treści przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.; dalej: "u.g.n.r.s.p.") ustawodawca wskazał, że tworzy się Agencję Nieruchomości Rolnych, zwaną dalej "Agencją". Agencja jest państwową osobą prawną. Natomiast zakres kompetencji ANR określony został następująco: Skarb Państwa powierza Agencji wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 (art. 5 ust. 1 u.g.n.r.s.p.). Agencja, obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne (art. 5 ust. 2 u.g.n.r.s.p.). Art. 12 ust. 1 u.g.n.r.s.p. stanowi, iż mienie Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 1 i 2 u.g.n.r.s.p., przejęte w jej trybie tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zasobem dysponuje Agencja na zasadach określonych w ustawie (art. 12 ust. 3 u.g.n.r.s.p.). Natomiast pod pojęciem "jednostek organizacyjnych" ANR rozumieć należy jej oddziały terenowe, na czele których stoją dyrektorzy. Na tych jednostkach, jako faktycznie władających nieruchomościami, ciąży obowiązek płacenia podatku od nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nieprzekazanych we władanie innym podmiotom.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania wyjaśnienia wymaga kwestia faktycznego władania nieruchomością w rozumieniu cyt. wyżej art. 3 ust. 2 u.p.o.l. Ustawa ta nie definiuje pojęcia faktycznego władania nieruchomością, tak więc w tym zakresie należy posiłkować się definicjami prawnymi sformułowanymi w dziedzinie prawa cywilnego. Podstawowym sposobem władania nieruchomością jest własność (art. 140 k.c.). Własność jest prawem rzeczowym, dającym najpełniejsze władztwo nad rzeczą, natomiast inne prawa rzeczowe jako pochodne są ograniczone. Własność jest prawem podmiotowym bezwzględnym (jak wszystkie prawa rzeczowe), skutecznym wobec wszystkich podmiotów (erga omnes). Artykuł 140 k.c. określa treść prawa własności przez przyznanie właścicielowi podstawowych uprawnień do rzeczy. Są to uprawnienie do korzystania z rzeczy oraz uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Na korzystanie z rzeczy składa się uprawnienie do posiadania rzeczy (ius posidendi), chodzi tu o posiadanie samoistne w rozumieniu art. 336 k.c.; do używania rzeczy (ius utendi), przykładowo można wymienić zamieszkiwanie we własnym domu, korzystanie na potrzeby osobiste z samochodu; do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy (ius fruendi), zarówno pożytków naturalnych, jak i cywilnych, a ponadto pobieranie przychodów niebędących pożytkami w rozumieniu art. 53 i n. k.c. (por. "Komentarz do art.140 Kodeksu cywilnego", Teresa A. Filipiak, stan faktyczny 1.09.2012 r., LexOmega). Nie budzi zatem wątpliwości, zgodnie z ww. regulacjami u.g.n.r.s.p., że to Agencja Nieruchomości Rolnych władała w 2015 r. działką nr [...]. Skoro tak, to regulacja art. 3 ust.1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. nie może mieć zastosowania.

W kontrolowanej sprawie jest bezsporne, że Agencja nie zawarła ze skarżącą w okresie objętym zaskarżoną decyzją żadnej umowy, z której wynikałoby posiadanie przez spółkę działki nr [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżąca podejmowała próby zawarcia takiej umowy lecz z uwagi na postawę Agencji (tak twierdzi skarżąca) były one nieskuteczne. Z protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] stycznia 2015 r. wynika, że przedstawiciele skarżącej poinformowali, iż spółka zainteresowana jest dzierżawą względnie zakupem nieruchomości. W tej sytuacji, ponieważ ANR wykonuje prawo własności (władztwo), zajęcie tych gruntów przez skarżącą spółkę w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. było bezumowne. Świadczy o tym również obciążenie skarżącej przez ANR opłatą za bezumowne korzystanie z nieruchomości, którą to opłatę spółka, zgodnie z żądaniem Agencji, uiściła. W tym stanie rzeczy podatnikiem podatku od nieruchomości za okres objęty zaskarżoną decyzją nie jest skarżąca, gdyż brak podstawy prawnej do jej obciążenia tym podatkiem jako bezumownego użytkownika nieruchomości. Jedynym podmiotem, którego w tym stanie rzeczy na podstawie art. 3 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. obciąża podatek od działki nr [...], jest ANR.

W wyroku II FSK 114/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że nieuregulowanie przez ANR stosunku prawnego łączącego go z podmiotami gospodarczymi, z różnych przyczyn, na przykład braku porozumienia, niedopatrzenia, nieznajomości instytucji prawa cywilnego, czy brak umowy dzierżawy, nie może służyć obejściu przepisów prawa podatkowego. Zawarcie odpowiedniej umowy z tymi podmiotami prowadziłoby do przeniesienia obowiązku podatkowego w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. na te podmioty i opodatkowania ich podatkiem na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie zobowiązane zastosować się do wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej, co spowoduje, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji będzie podlegała weryfikacji szczególnie pod kątem wysokości zobowiązania podatkowego obciążającego skarżącą za 2015 r. Organ będzie musiał wziąć pod uwagę, że skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], której spółka jest właścicielem. Natomiast, jak wyjaśniono wyżej, brak podstaw prawnych do obciążenia skarżącej podatkiem od nieruchomości w stosunku do działki nr [...].

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") orzekł jak w pkt I sentencji orzeczenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, w oparciu o treść art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Skarżąca wadliwie wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż w skardze kwestionowała jedynie wysokość naliczonego jej podatku od działki nr [...] ponad kwotę, którą zadeklarowała w korekcie deklaracji podatkowej, tj. kwotę [...]zł, od której wpis wynosi [...] zł. Ponieważ od skarżącej został pobrany wpis od kwoty wyższej niż należna z uwagi na podaną w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia, Sąd na podstawie art. 225 P.p.s.a. nakazał zwrócić spółce kwotę nadpłaconego wpisu.

Barbara Rennert Karol Pawlicki Katarzyna Wolna-Kubicka