Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2035/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c , art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi Agencji Ochrony K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) września 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za czerwiec 2016 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) października 2018 r. nr (...); 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz Agencji Ochrony K. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "Prezesem PFRON") z dnia [...] września 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Spółka z o. o. Agencja Ochrony [...] z siedzibą w W. (zwana dalej: "Spółką" bądź "Skarżącą") wystąpiła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "PFRON") z wnioskiem Wn-D za miesiąc czerwiec 2016 r. Wniosek został wypełniony w dniu 12 lipca 2016 r.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. PFRON poinformował Spółkę o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie wniosku Wn-D za miesiąc czerwiec 2016 r. oraz wezwał do przedstawienia wskazanych dokumentów.

W odpowiedzi z dnia 12 września 2016 r. Spółka przekazała PFRON żądane dokumenty, w tym m. in.: deklaracje ZUS DRA i RCA za okres 07/2016, wygenerowane elektronicznie potwierdzenia przelewów składek ZUS za okres 07/2016 oraz zaświadczenie ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek wg stanu na dzień 5 września 2016 r.

Pismem z dnia 23 września 2016 r. PFRON zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. o udzielenie informacji, czy płatnik (Spółka) opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okres 07/2016. Jednocześnie zwrócono się o informację czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie (jeśli nie – to poproszono o wskazanie dat).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – [...] Oddział w P. odpowiedział w piśmie z dnia 3 października 2016 r., w którym wskazał, że na dzień udzielenia odpowiedzi – miesiąc lipiec 2016 r. został pokryty z wpłaty z dnia 4 sierpnia 2016 r. (ubezpieczenie społeczne w całości, ubezpieczenie zdrowotne w całości, nie pokryło FP). Poinformowano przy tym, że brak wpłaty składki na FPGŚP w wysokości 339,98 zł.

Spółka wypowiedziała się w sprawie zebranego materiału dowodowego w piśmie z dnia 21 listopada 2016 r. podnosząc, że dane podane przez ZUS nie uwzględniają stanu faktycznego na dzień składania deklaracji DRA, natomiast stanowią informację o stanie konta po korektach ZUS dokonanych w późniejszych terminach. Do pisma Spółka załączyła zaświadczenie ZUS z dnia 9 sierpnia 2016 r. o niezaleganiu w opłacaniu składek, deklarację ZUS P DRA za lipiec 2016 r. oraz trzy wydruki z bankowości elektronicznej potwierdzające przelewy z dnia 15 sierpnia 2016 r. na rachunek ZUS w wysokości: 68.410,06 zł, 17.877,19zł i 4.163,48 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Prezes PFRON odmówił wypłaty Spółce dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2016 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] marca 2018 r. decyzję, którą uchylił w całości decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy polecił Prezesowi PFRON ustalenie tego, w jakiej wysokości Spółka była obowiązana do opłacania składek na pracowników niepełnosprawnych za czerwiec 2016 r. oraz tego, czy wpłaty z dnia 15 sierpnia 2016 r. w całości pokryły te składki.

Prowadząc ponownie postępowanie organ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. – pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. o udzielenie informacji:

1) czy płatnik (Spółka) opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okres 07/2016;

2) czy ewentualne wpłaty dokonane były w obowiązującym terminie (jeśli nie – to poproszono o wskazanie dat) oraz czy pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za okres 07/2016 na wyszczególnionych pracowników niepełnosprawnych;

3) czy płatnik na dzień 12 lipca 2016 r. posiadał zaległości w płatności składek (jeżeli tak – to poproszono o wskazanie miesiąca i kwoty jakiej dotyczą);

4) czy wpłaty dokonane przez Spółkę w dniu 15 sierpnia 2016 r. w kwotach: 68.410,06 zł, 17.877,19zł i 4.163,48 zł – zostały zarejestrowane na koncie płatnika, czy dotyczyły składek ZUS za okres 07/206 oraz czy pokryły w całości składki deklarowane przez pracodawcę za okres 07/2016 za pracowników wskazanych w tabeli.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – [...] Odział w P. udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. o numerze [...], w którym poinformował, że na dzień 11 maja 2018 r. na koncie płatnika nie odnotowano wpłat dokonanych w dniu 15 sierpnia 2016 r. w kwotach: 68.410,06 zł, 17.877,19zł i 4.163,48 zł. Jednocześnie wskazano, że za okres 07/2016 r. płatnik opłacił w całości składki na FUS, FUZ oraz FP i FGŚW – po obowiązującym płatnika terminie. ZUS przedstawił przy tym rozliczenie należności za 07/2016. Końcowo poinformowano, że w kontekście wskazanych w piśmie PFRON ubezpieczonych – odpowiedź zostanie udzielona odrębnym pismem.

W odrębnych pismach z: 8, 15, i 16 maja oraz 27 czerwca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. udzielił informacji dotyczących wskazanych przez PFRON ubezpieczonych. W odniesieniu do:

- T. M., D. L., G. J., M. C., S. K., T. K., S. G., S. S., M. D. i T. K. przedstawiono zestawienie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne umieszczone w tabelach – bez wskazania dat opłacenia składek, a także poinformowano, że brak jest możliwości wskazania czy za tych ubezpieczonych była odprowadza składka za FP i FGŚP; nadto poinformowano, że za okres 07/206 płatnik opłacił składki na FUS, FUZ, FP i FGŚP "w pełnej wysokości po obowiązującym terminie";

- S. S. przedstawiono zestawienie należności zrealizowanych i należności niezrealizowanych na ubezpieczenie społeczne 07/2016 i zdrowotne – bez wskazania dat opłacenia składek;

- G. H. poinformowano, że ze względu na dokonywanie wpłat na składki ubezpieczeniowe w różnych terminach i różnych okresach – brak jest możliwości podania terminów i kwot opłacania składek za ubezpieczonego.

W piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. Spółka wypowiedziała się co do zgromadzonego materiału dowodowego podtrzymując stanowisko, że informacje udzielane przez ZUS nie dotyczą stanu faktycznego na dzień składania deklaracji DRA. Nadto wskazała, że ewentualne dopłaty do ZUS DRA, jakich dokonywała Spółka – nie dotyczyły pracowników, których dotyczył wniosek Wn-D za miesiąc czerwiec 2016 r. Zdaniem Spółki, wszystkie składki były przez nią odprowadzane terminowo i w należytej wysokości, co zostało potwierdzone w otrzymywanych z ZUS zaświadczeniach o niezaleganiu w opłacaniu składek. Wobec tego, że sam ZUS wskazał, że brak jest możliwości wyodrębnienia za których ubezpieczonych widnieją kolejne wpłaty, zaświadczenia wystawione przez ZUS winny stanowić potwierdzenie opłacania składek.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], Prezes PFRON ponownie odmówił wypłaty Spółce dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2016 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji"). Jednym z tych warunków jest terminowe opłacanie obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje bowiem, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Organ wskazał, że Spółka nabyłaby prawo do otrzymania dofinansowania, gdyby opłaciła należne za miesiąc czerwiec 2016 r. składki ZUS (dotyczy DRA za okres 07/2016) w terminie do 30 sierpnia 2016 r., czego nie dokonała. Jak wynika bowiem ze zgromadzonych w postępowaniu pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, składki ZUS za okres składkowy 07/2016 (płacone od wynagrodzeń za miesiąc czerwiec 2016 r.) dotyczące następujących pracowników niepełnosprawnych zgłoszonych do systemu SODiR za miesiąc czerwiec 2016 r.: T. K., M. D., S. S., S. G., S. S., T. K., S.K., M. C., G. J., D. L., T. M. – zostały opłacone w dniach: FUS: 18.10.2016 r., 20.03.2017 r., 13.04.2017 r., 01.06.2017 r., 15.02.2018 r" 16.07.2013 r., 23.03.2017 r., 29.03.2018 r., 30.03.2018 r., 26.04.2018 r.; FUZ: 18.10.2016 r., 14.06.2017 r., 21.07.2017 r" 15.02.2018 r., 16.07.2013 r., 23.03.2017 r" 29.03.2018 r., 30.03.2018 r., 26.04.2018 r.; FPiFGŚP: 18.10.2016 r.

Zdaniem organu, jedyne terminowe wpłaty, tj. z dnia 16 lipca 2013 r. w kwotach: 413,34 zł (FUS) i 38,94 zł (FUZ) dotyczące składek za okres składkowy 07/2016 – nie pokryły kwoty należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (wskazanych w deklaracjach ZUS RCA za okres składkowy 07/2016 dotyczących poszczególnych pracowników niepełnosprawnych zgłoszonych do systemu SODiR za czerwiec 2016 r.), jakie strona zobowiązana była do opłacenia za pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2016 r.

Odnosząc się do przedstawionych przez Spółkę w toku postępowania dowodów w postaci wydruków przelewów bankowych potwierdzających dokonanie w dniu 15 sierpnia 2016 r. wpłat na rzecz ZUS składek za okres 07/2016 w następujących kwotach: 68.410,06 zł, 17.877,19 zł, 4.163,48 zł – organ stwierdził, że nie może uznać ich jako dowodów potwierdzających dokonanie opłaty należnych składek na ubezpieczania społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres składkowy 07/2016 (dotyczy składek płaconych od wynagrodzeń za miesiąc czerwiec 2016 r.), gdyż ZUS nie potwierdził, że na koncie płatnika zostały odnotowane wpłaty we wskazanym powyżej terminie i kwotach. Jak wynika bowiem z pisma ZUS z dnia 15 maja 2018 r. – na koncie płatnika nie odnotowano takich wpłat.

Z kolei odnosząc się do stanowiska Spółki, zgodnie z którym, informacje z ZUS nie uwzględniają stanu faktycznego na dzień złożenia deklaracji ZUS DRA, lecz stan konta po dokonanych przez ZUS korektach (dokonywanych bez wiedzy płatnika i niedotyczących pracowników niepełnosprawnych), Prezes PFRON wskazał, że ZUS może z urzędu wprowadzać i korygować dane bezpośrednio na kontach ubezpieczonych lub kontach płatników składek informując o tym ubezpieczonych i płatników składek – w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2008 nr 78 poz. 465 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem RM z dnia 18 kwietnia 2008 r."). Powołując się na zapisy § 24 pkt 1 – 5 tego rozporządzenia organ podniósł, że Spółka nie przedstawiła w toku postępowania żadnych dowodów potwierdzających, iż ZUS dokonał z urzędu korekt na koncie płatnika w zakresie składek za okres składkowy 07/2016, a także dokumentów potwierdzających, że strona nie zgodziła się z dokonanymi przez ZUS rozliczeniami składek za okres składkowy 07/2016, tym samym argumentacja Spółki zawarta w piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie.

Ponadto Prezes PFRON powołał się na inne zapisy rozporządzenia RM z dnia 18 kwietnia 2008 r., które jego zdaniem jednoznacznie określają, iż składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne są rozliczane proporcjonalnie na każdego ubezpieczonego, bez wskazania czy wpłacona kwota w pierwszej kolejności pokrywa składki na ubezpieczenie społeczne pracowników niepełnosprawnych. Płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy za wszystkich pracowników. Płatnik składek nie składa odrębnej dokumentacji rozliczeniowej za pracowników niepełnosprawnych.

Pismem z dnia 13 listopada 2018 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwanym odwołaniem), w którym ponowiła argumentację prezentowaną w poprzednich pismach składanych w toku postępowania. Argumentację o terminowym opłacaniu składek powtórzyła również w piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r. Prezes PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2018 r., w całości aprobując i powtarzając argumentację zaprezentowaną w jej uzasadnieniu. Zdaniem Prezesa PFRON, informacje uzyskane z ZUS jednoznacznie wskazują na terminy, w jakich Spółka dokonała opłacenia obowiązkowych składek, które zostały przekroczone. Natomiast Skarżąca nie przestawiła dowodów potwierdzających, że ZUS dokonał z urzędu korekt na koncie płatnika, a także dokumentów, że Spółka nie zgodziła się z dokonanymi przez ZUS rozliczeniami składek za okres 07/2016.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] września 2019 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2018 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:

1) art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji poprzez niezasadne przyjęcie, że miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczających 14 dni – podczas, gdy na moment powstania terminu zapłaty kosztów płacy, Skarżąca nie zalegała z płatnością, co wynika między innymi z zaświadczeń ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek z dnia 21 czerwca 2016 r. oraz z dnia 9 sierpnia 2016 r., które to zaświadczenia są dokumentami urzędowymi, a więc wiarygodnymi, a przez to niezasadne przyjęcie przez organ, że zasadną jest decyzja o odmowie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2016 r.;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] października 2018 r., pomimo braku występowania przesłanek do utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji;

3) art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia z dnia 29 października 2018 r. pomimo że ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie stron do władzy publicznej;

4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości zebranego materiału dowodowego i wyciągnięcie wniosków sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a mianowicie nie uwzględnienie, że dane podane przez ZUS w piśmie do PFRON nie uwzględniają stanu faktycznego na dzień składania wymaganej deklaracji DRA, a wyłącznie informacje o stanie konta po korektach przygotowywanych przez ZUS w terminach późniejszych, a nawet wcześniejszych – jak wynika z pisma ZUS; korekty dokonywane są bez wiedzy płatnika i nie dotyczą pracowników niepełnosprawnych wykazanych we wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za miesiąc czerwiec 2016 r.; stąd też wynikają różnice, które w swoich pismach ZUS wykazał; mając powyższe na uwadze organ błędnie przyjął, że składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, fundusz pracy oraz gwarantowanych świadczeń pracowniczych odprowadzane były nieterminowo i w nienależytej wysokości, zaś Skarżąca uchybiła terminom płatności, a tym samym należało odmówić jej wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2016 r.;

5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości zebranego materiału dowodowego i nie uwzględnienie, że Skarżąca przedłożyła potwierdzenia realizacji przelewów dotyczących wpłat kosztów płacy poniesionych przez pracodawcę (Skarżącą), z których jasno wynika, iż zostały one uregulowane w ustawowym terminie oraz, że dysponuje ona zaświadczeniami z ZUS z dnia 21 czerwca 2016 r. oraz 9 sierpnia 2016 r. o braku zaległości w płatnościach składek, a co a tym idzie strona spełniała wszystkie wymogi dotyczące przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za czerwiec 2016 r., wynikające z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji;

6) art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nieuwzględnienie słusznego interesu strony, w szczególności poprzez niepodjęcie żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie rozbieżności w stanowisku ZUS, który z jednej strony wystawia Skarżącej zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu przez nią składek, z drugiej strony przesyła do PFRON informację, z której wynikałoby, iż Skarżąca uchybiła terminowi płatności;

7) art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy, rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony i brak dokonania przez organ dokładnej i wnikliwej analizy przedłożonych przez Skarżąca dokumentów oraz całkowicie niezasadne przyznanie waloru wiarygodności jednemu z dokumentów ZUS, korzystnego dla organu, przy jednoczesnym bezpodstawnym odmówieniu wiarygodności zaświadczeniom z ZUS wskazującym na niezaleganie w regulowaniu składek, tylko z uwagi na to, iż jest on "korzystny" dla Skarżącej, podczas gdy wszystkie te dokumenty, pochodzące od właściwego organu jakim jest ZUS są dokumentami urzędowymi, korzystającymi z domniemania prawdziwości;

8) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a, poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, dlaczego doszło do uznania przez organ z jednej strony, że wystawione przez ZUS zaświadczenia o niezaleganiu z opłacaniem składek są niewiarygodne i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a z drugiej strony przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia i pełnowartościowy dowód pisma ZUS z dnia 15 maja 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 8 lipca 2020 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze, podnosząc dodatkowo, że organ nie zweryfikował, czy wpłata na ubezpieczenia społeczne pokryła obowiązkowe składki za pracowników niepełnosprawnych, czy obejmowała również należności z tytułu zatrudniania osób zdrowych. Organ nie powinien opierać się wyłącznie na danych z ZUS i to takich, które nie zawierają kluczowej informacji na temat tego jakich pracowników dotyczyło rzekome nieterminowe opłacenie składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Wyjaśnić należy, że "koszty płacy" oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji – wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Przypomnieć więc należy, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm; zwanej dalej: "u.s.u.s."), płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

W kontrolowanej sprawie Prezes PFRON uznał, że Skarżąca nie poniosła obowiązkowych składek na FUS, FUZ, FP i FGŚP za pracowników niepełnosprawnych objętych wnioskiem Wn-D za miesiąc czerwiec 2016 r. – w terminie określonym w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. z uchybieniem 14 dni. Zdaniem organu, Spółka nabyłaby prawo do otrzymania dofinansowania, gdyby opłaciła należne składki ZUS w terminie do 30 sierpnia 2016 r., czego nie dokonała.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie powyższego stanowiska.

Podkreślić przede wszystkim należy, że w przepisie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, ustawodawca posłużył się zwrotem "poniesione" – w odniesieniu do wynikającego z art. 47 ust. 1 u.s.u.s. obowiązku pracodawcy opłacenia składek za dany miesiąc. Językowa wykładnia omawianego przepisu przemawia zatem za przyjęciem, że chodzi o faktyczne (rzeczywiste) poniesienie składek, czyli ich opłacenie przez pracodawcę, nie zaś o ich rozliczenie czy zaksięgowanie przez ZUS. Decydujące zatem znaczenie dla wykazania przez organ ziszczenia się dyspozycji przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, winno mieć ustalenie, w jakiej dacie pracodawca poniósł (opłacił) należne za dany miesiąc składki za pracowników niepełnosprawnych. Dopiero zaś jednoznaczne stwierdzenie, że pracodawca nie opłacił składek w terminie, a nadto, że nie nastąpiło to również w ciągu kolejnych 14 dni, nie tyle daje organowi prawo, co nakłada nań obowiązek odmowy wypłaty wnioskowanego dofinansowania.

Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, Prezes PFRON oparł się wyłącznie na informacjach uzyskanych od ZUS, z których zdaniem Sądu nie wynika po pierwsze to, w jakiej dacie Skarżąca poniosła składki za pracowników niepełnosprawnych w miesiącu lipcu 2016 r. (w którym wypłacono wynagrodzenia należne za czerwiec 2016 r.), a po drugie czy uchybienie terminu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. – nastąpiło z przekroczeniem 14 dni.

Przede wszystkim z informacji ZUS nie wynikają konkretne daty "poniesienia" składek przez Skarżącą. Zauważyć należy, że ZUS przedstawił rozliczenie należności z tytułu składek za 07/2016 wskazując jedynie daty wpłat, z których zostały "pokryte" składki. Już z tego względu nie można przyjąć, jak uczynił to organ, by daty wskazane w piśmie ZUS z dnia 15 maja 2018 r. stanowiły daty poniesienia (opłacenia) składek za lipiec 2016 r. przez Spółkę. Były to bowiem daty wpłat, z których ZUS pokrył składki należne za ten miesiąc, choć dokonane przez Skarżącą z przeznaczeniem na opłacenie różnych okresów rozliczeniowych. Warto przy tym wskazać na dwie spośród wpłat wskazanych przez ZUS, tj. wpłaty z dnia 16 lipca 2013 r., z których pokryto składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 413,34 zł i ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 39,94 zł. Zdaniem Sądu, wpłat dokonanych w dniu 16 lipca 2013 r. nie sposób uznać za daty poniesienia przez Skarżącą składek należnych w lipcu 2016 r. Trudno zaaprobować stanowisko, że Spółka opłaciła te składki na 3 lata przed obowiązkiem ich poniesienia, bowiem nie trzeba chyba przekonywać, że nie mogła w lipcu 2013 r. przewidzieć ani stanu zatrudnienia, ani również wysokości samych składek należnych w przyszłości (w lipcu 2016 r.). Co więcej, zaakceptowanie stanowiska organu, że tylko wpłaty z dnia 16 lipca 2013 r. stanowiły wpłaty terminowe, prowadziłoby do stanu sprzecznego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, tj. sytuacji, w której pracodawca nie musiałby ponieść kosztów płacy (składek) w terminie, jeżeli zostały one przez ZUS zaliczone na ich poczet z wpłat dokonanych we wcześniejszych okresach (np. w sytuacji wystąpienia nadpłaty na koncie płatnika). Innymi słowy mogłoby dojść do sytuacji sprzecznej z celem wprowadzenia omawianej regulacji, którym niewątpliwie było dyscyplinowanie pracodawcy w terminowym ponoszeniu kosztów płacy za dany miesiąc.

Po drugie zauważyć należy, że z pozostałych pism ZUS – odnoszących się do poszczególnych ubezpieczonych (pracowników niepełnosprawnych) – nie wynikają żadne daty opłacenia składek przez Spółkę, ani też daty wpłat, z których składki zostały pokryte. W pismach tych znajduje się jedynie informacja o tym, w jakiej wysokości należna była składka w okresie rozliczeniowym 07/2016 za danego ubezpieczonego i na jaki fundusz, a także informacja czy należności zostały zrealizowane. Nie można natomiast uznać, by zawarta w tych pismach ogólna informacja, że płatnik (Spółka) opłacił składki w pełnej wysokości "po obowiązującym terminie" była wystraczająca w świetle dyspozycji art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Należy bowiem wskazać, że ZUS używa określenia "po obowiązującym terminie" nie precyzując, o który termin chodzi. Można jedynie wnioskować, że informacja ZUS odnosi się do terminu określonego w art. 47 ust. 1 u.s.u.s., bowiem to ten termin jest istotny w sprawach należących do właściwości ZUS. Uchybienie temu terminowi nie jest natomiast wystarczające, bowiem w świetle art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji – który to przepis jest znamienny dla postępowania przed Prezesem PFRON – konieczne jest poniesienie składek nie tylko z uchybieniem terminu ich opłacenia, ale jeszcze z przekroczeniem 14 dni. Zatem odwołanie się tylko do tak ogólnego stwierdzenia ZUS, bez wykazania ponadto, że nastąpiło 14-dniowe przekroczenie – nie może zostać uznane za wystarczające.

Z tych względów zgodzić należało się z generalnym zarzutem Skarżącej, że organ oparł się na informacjach, które nie potwierdzały stanu istniejącego w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Jak to wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. V SA/Wa 1679/19, skoro konstrukcja przepisów ustawy o rehabilitacji wskazuje na nakaz odnoszenia się do sytuacji przedsiębiorcy w chwili składania wniosku, to organ winien oceniać wniosek na dzień jego złożenia także i w kwestii spełniania przesłanek do jej otrzymania odnośnie opłacenia składek. Trzeba też zwrócić uwagę na treść art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji, albowiem wynika z nich, że jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 zł, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania. Przepisy ustawy dają zatem możliwość dyscyplinowania pracodawców i uniemożliwiają dokonywanie wypłat dofinansowania na rzecz wnioskodawców niespełniających ustawowych wymogów. Badanie przesłanek do otrzymania dofinansowania obciąża Fundusz i to ten organ winien badać sytuację przedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku.

Tym samy, zmiany w sytuacji płatnika niezwiązane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy. Należy bowiem odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. innym zakwalifikowaniem umowy zawartej przez pracodawcę, które to zakwalifikowanie zostało wykazane w drodze kontroli i spowodowało obowiązek opłacenia składek w późniejszym terminie. Rozliczenie konta płatnika jest procesem dynamicznym. A więc każda korekta deklaracji, która wymaga np. dopłacenia środków powoduje rozksięgowanie pierwotnej wpłaty i ponowne zaksięgowanie w zmienionej kwocie na koncie płatnika (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 1403/19).

W tym świetle nieuprawnione było stanowisko organu, że w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o dofinansowanie – to na Skarżącej spoczywał ciężar wykazania, że ZUS dokonywał na koncie płatnika korekt z urzędu. Jak to wyżej wskazano, to organ obowiązany jest wykazać, że ziściły się przesłanki uniemożliwiające wypłatę wnioskowanego dofinansowania. Niezależnie od tego zauważyć należy, że już sama analiza pism ZUS prowadzi do wniosku, że ZUS dokonywał korekt na koncie płatnika. Wystarczy choćby porównać pismo ZUS z dnia 3 października 2016 r., w którym wskazano na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc lipiec 2016 r. – z wpłat dokonanych przez Spółkę w dniu 4 sierpnia 2016 r. (zatem w granicach wskazanego przez organ terminu), z pismem ZUS z dnia 15 maja 2018 r. – w którym wskazano zupełnie inne daty wpłat, z których pokryto tożsame składki. Okoliczność ta winna wzbudzić refleksję organu, bowiem to na nim spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W końcu zgodzić należy się ze Skarżącą, że ustalenia organu winny dotyczyć poniesienia obowiązkowych składek za pracowników niepełnosprawnych, a nie za jakichkolwiek pracowników, których nie dotyczy wniosek Wn-D. Jak to się podnosi jednolicie w najnowszym orzecznictwie, skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez koszty płac, o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji – należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane dla pracowników niepełnosprawnych. Konsekwencją tego jest przyjęcie, że organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien był dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie – do wykazania nieterminowości w ogólności (vide: wyroki NSA: z dnia 17 czerwca 2020 r. o sygn. akt I GSK 354/20; z dnia 29 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 748/20).

Podsumowując, Prezes PFRON powinien był ustalić, czy Skarżąca poniosła koszty płacy pracowników niepełnosprawnych z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał, a co najmniej nie dał temu wyrazu w uzasadnieniach do wydanych przez siebie decyzji.

Zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosowanie do art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji powyższych zasad winno być zaś uzasadnienie decyzji, zawierające wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. W doktrynie podnosi się przy tym, iż decyzje administracyjne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. Nadto, organ działający w trybie odwoławczym ma obowiązek ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To właśnie decyzja organu odwoławczego jest bowiem źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego.

Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, albo też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji.

W ocenie Sądu, Prezes PFRON nie odniósł się do wszystkich przedstawionych przez Spółkę dowodów. W uzasadnieniach wskazał jedynie, że nie może uznać dowodów w postaci wydruków przelewów bankowych z dnia 15 sierpnia 2016 r., bowiem ZUS nie potwierdził, że na koncie płatnika zostały odnotowane wpłaty dokonane w tej dacie. Jakkolwiek zgodzić należy się z organem, że pismo ZUS posiada walor dokumentu urzędowego, to jednak w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dowody wskazują na okoliczność tak radykalnie odmienną, organ winien podjąć czynności pozwalające na dokładniejsze i bardziej wnikliwe ustalenie faktów. Nie można bowiem wykluczyć, że na koncie płatnika odnotowano wskazane przelewy z datą nieco inną (późniejszą), czy też, że nie zostały one prawidłowo zweryfikowane przez pracownika ZUS. Zauważyć przy tym wypada, że kwoty przelewów z dnia 15 sierpnia 2016 r. są spójne ze złożoną przez Spółkę deklaracją ZUS DRA za lipiec 2016 r. W każdym razie, kiedy dowody wzajemnie się wykluczają, organ winien wyjaśnić, dlaczego odmawia mocy dowodowej jednemu z nich, a nie tylko wskazać, że opiera się na tym dowodzie, który w jego ocenie nie potwierdza faktów płynących z drugiego. Rolą organu było zweryfikowanie dowodów przedstawionych przez stronę pod względem zgodności ze stanem rzeczywistym, choćby poprzez zwrócenie się do Spółki o przedstawienie poświadczonego przez bank dokumentu potwierdzającego przelewy z dnia 15 lipca 2016 r. na rachunek bankowy ZUS, jeśli nie dawał wiary przedłożonym w toku postępowania wydrukom. Nie można przecież wykluczyć również i tego, że na skutek błędów w działaniu bankowości elektronicznej przelewy nie zostały w ogóle zrealizowane, bądź też zostały zrealizowane wadliwie. Co jednak najistotniejsze, Prezes PRON zupełnie zignorował i w żaden sposób nie odniósł się do przedkładanych przez Skarżącą zaświadczeń wystawionych przez ZUS o niezaleganiu z opłacaniem składek. W ocenie Sądu dowody te należało również poddać ocenie, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji.

Nie można również pominąć tego, że organ nie wskazał w uzasadnieniach decyzji – w jakiej wysokości Spółka była obowiązana do opłacania składek na pracowników niepełnosprawnych za czerwiec 2016 r., do czego był zobowiązany również na podstawie wytycznych zawartych w decyzji Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 marca 2018 r. Skoro bowiem pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym według organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) w terminach wynikających z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Innymi słowy organ winien uzyskać i przedstawić w decyzji dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporny miesiąc na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Organ powinien także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji, odnieść się do wyjaśnień Skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, które w jej ocenie prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń. Skoro Skarżąca wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji i po okresie sprawozdawczym nie korygowała deklaracji w stosunku do osób niepełnosprawnych, to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1591/18).

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a także wadliwie zastosował przepis prawa materialnego, tj. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę zaprezentowana przez Sąd oceną prawną i ustali stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, mając na względzie stanowisko Spółki i przedstawiane przez nią dowody. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie stosowne czynności w adekwatnym trybie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ja poprzedzającą, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Zwarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych zostało oparte na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.)