Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1861/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 2-4, art. 25 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Jerzy Solarski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr. AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant ref. staż Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi L. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 1861/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] lipca 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku L. P. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2000r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich.

Jako podstawę prawną powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 poz. 950 z późn. zm).

Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji wynika, że L. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokracje w P. z dnia [...] stycznia 1985r z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 15 października 1944 do 24 listopada 1945r.

Z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu do Spraw Wewnętrznych z dnia 4 grudnia 1984r wynika, że L. P. w okresie od 15 października 1944r do 24 listopada 1945r pełni służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W okresie tym brał udział w walce z reakcyjnym podziemiem i bandami.

Zaznaczył przy tym, że nie jest zobowiązany do wyjaśniania czy istnieją po stronie weryfikowanego inne tytuły uzasadniające przyznanie uprawnień w świetle ustawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował go pismem z dnia 3 kwietnia 2000r o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i wezwał do przedstawienia wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na przyznanie uprawnień.

L. P. zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podkreślił, iż walka w szeregach milicji obywatelskiej na tych terenach miała jedynie za cel utrzymanie polskości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wprawdzie napisał "należnych mi praw kombatanckich poświadczonych przeżyciami i działalnością w AK i w szeregach 1 Korp. 19 p. p. w L. i MO" - lecz na te okoliczności nie przedstawił żadnych nowych dowodów.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu wskazał, iż Milicja Obywatelska była organem zapewniającym bezpieczeństwo i porządek publiczny. Nie była zatem służbą zmilitaryzowaną. Jakiekolwiek zadanie wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

Decyzję tą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. P. wnosząc o jej uchylenie. Podkreślił jej krzywdzący charakter oraz brak znajomości historii na tym terenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) , stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1).

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu o którym mowa w art. 145 § 1 cyt. ustawy o NSA.

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 poz. 950 z 1997r. z późn. zm.) w art. 25 ust. 1 ustanawia zasadę, że osoby które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2 podług którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1965 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach.

W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu niekwestionowane jest, że L. P. uzyskał uprawnienia kombatanckie za udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej.

Wynika to z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w R. z dnia 4 grudnia 1984r.

Okoliczność tą powołał również skarżący w sporządzonym przez siebie życiorysie.

Oznacza to, iż w świetle cytowanego przepisu art. 25 ust. 1 i 2 ustawy istniała podstawa do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich.

Wspomniana ustawy przyjmując w art. 1 ust. 1, że kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej i wymieniając w jego ust. 2 rodzaje działalności kombatanckich, w art. 2 rodzaje działalności równorzędnej, wskazując w art. 3 przebywanie w niewoli w obozach internowania, więzieniach i obozach koncentracyjnych, zaś w art. 4 inne represje traktowane jako działalność kombatancką lub równorzędną i uznając je za tytuł nabycia uprawnień kombatanckich, wprowadziła jednocześnie instytucję pozbawienia uprawnień kombatanckich nabytych w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy, jednak podług ustawodawcy - w sposób aksjologicznie wadliwy - z punktu widzenia sytemu wartości przezeń przyjętego.

Pozbawienie przez ustawodawcę uprawnień kombatanckich w określonych przypadkach - jako przywilejów o charakterze szczególnym - nie zostało zakwestionowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (patrz: decyzja z dnia 15 czerwca 1999r. skarga Nr 34601/97).

Przypadki nabycia uprawnień, które skutkują w świetle ustawy ich utratą wymienia wspomniany wyżej art. 25 ust. cyt. ustawy o kombatantach należy do nich nabycie uprawnień z tytułu wymienionego w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933-1939 lub które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od dnia 10 maja 1945r do 30 czerwca 1947r.

Skarżący podniósł, iż będąc w szeregach Milicji Obywatelskiej walczył z oddziałami UPA jednak jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji tego rodzaju walka uzasadniałaby zachowanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie tylko wówczas gdy miała ona miejsce w ramach jednostek Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanych służb państwowych.

Służba w organach Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną.

W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej nie mogą być uznane za działalność kombatancką (patrz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. Sygn. akt OPS 5/00).

Wobec ograniczenia kognicji Sądu do badania legalności decyzji pominął on te argumenty skargi, które dotyczą pokrzywdzenia nią skarżącego, w sytuacji podnoszonego przezeń, a nie kwestionowanego przez Sąd, narażenia życia w walkach z oddziałami UPA, jako że nawet najbardziej godne aprobaty działania mające na celu obronę życia czy zdrowia ludzkiego w okresie wojny czy w czasach powojennych nie zostały przez ustawodawcę uznane za tytuł do uzyskania uprawnień kombatanckich, jako szczególnego rodzaju przywilejów o ile nie są tożsame z działalnością wymienioną w art. 1 ust. 2, art. 2, przebywaniem w niewoli, więzieniach i obozach określonych w art. 3, czy innymi represjami wymienionymi w art. 4 cyt. ustawy.

Z żadnych twierdzeń skarżącego i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika by prowadził on inną działalność lub podlegał represjom wymienionym w ustawie jako podstawa nabycia uprawnień kombatanckich, a tylko to uzasadniałoby ewentualne ich zachowanie jeżeli zostały przyznane przed wejściem w życie ustawy.

Ciężar wykazania, jednakowoż okoliczności uzasadniających zachowanie takich uprawnień, spoczywa na kombatancie (patrz: wyrok SN z dnia 22 lutego 2001r. II RN 77/00 OSN:AP:US Nr 15 poz. 475).

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.