Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2155/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a) i lit c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osobiste uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu 30 stycznia 2006r. J. G. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący w uzasadnieniu wniosku podnosił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia składek.

Od tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . We wniosku skarżący powoływał się na swoją trudną sytuację materialną oraz na przedawnienie obowiązku zapłaty składek, których dotyczył wniosek o umorzenie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], którą na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.s.u.s.) odmówił skarżącemu J. G. umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] r.

Na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że w jego sprawie występuje całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Ponadto skarżący podnosił, że w jego sprawie doszło do przedawnienia obowiązku zapłaty składek, o których umorzenie skarżący wnosił.

Wyrokiem z dnia 19 września 2006r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1668/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2006r. W ocenie Sądu decyzja poprzedzająca zaskarżoną decyzję została wydana z naruszeniem art. 83 ust. 1 pkt 1-5 u.s.u.s. Z treści powołanych przepisów wynika, że w rozpoznanej sprawie decyzję w pierwszej instancji wydać powinien był Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes tego Zakładu i naruszenie to na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Nadto zdaniem WSA Prezes ZUS utrzymując w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją, swoją wcześniejszą decyzję, która naruszała przepisy art. 83 ust. 1 pkt. 1-5 u.s.u.s. naruszył w sposób rażący ten przepis. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję, która w sposób oczywisty naruszała przepisy art. 83 ust. 1 pkt. 1-5 u.s.u.s. a zatem decyzja ta również w sposób oczywisty naruszała te przepisy a ponadto zaskarżona decyzja w sposób rażący naruszała przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wydając niniejszy wyrok Sąd uznał, że wobec stwierdzenie nieważności obydwu wydanych w niniejszej sprawie decyzji niecelowe było rozpatrywanie zarzutów podniesionych przeciwko nim w skardze. Jednak Sąd wskazał, że organ wydając decyzję w przedmiocie umorzenia składek obowiązany był na podstawie art. 7 k.p.a. dokładnie wyjaśnić sytuację materialną skarżącego i zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W tym zakresie organ nie może odwoływać się do ogólnikowych stwierdzeń nie popartych dowodami. Ponadto zdaniem Sądu jeżeli skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł kwestię przedawnienia składek to obowiązkiem organu drugiej instancji, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. było rozważenie tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nie opłacanych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne osobiste - za okres [...] kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek- [...] zł; odsetek naliczonych na dzień [...] r. -[...] zł. W uzasadnieniu Zakład podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, że J. G. nie prowadzi działalności gospodarczej od [...] r., obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, dochód jego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, stałe wydatki tegoż gospodarstwa wynoszą [...] zł, a składa się ono z 4 osób. Analizując tak ustalony materiał dowodowy ZUS stwierdził, iż w sprawie nie zaszła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w zapisie art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 uzasadniających uznanie ww. należności za całkowicie nieściągalne, co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia. Po pierwsze wnioskodawca osiada składnik majątkowy w postaci wynagrodzenia za pracę w wys. [...] zł, z którego jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, w związku z tym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną. Ponadto ZUS wskazał, że do tej pory nie było prowadzone postępowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego ani Komornika Sądowego, którzy stwierdziliby brak majątku podlegającego egzekucji i w związku z tym także brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną. ZUS podniósł też że wnioskodawca nie wykazał, iż z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem ZUS osiągane dochody pozwalają zarówno na spłatę zadłużenia wobec ZUS w ramach prowadzonej egzekucji oraz na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych J. G. i jego rodziny, tym bardziej, że ponosi on wydatki w wys. około [...] zł na internet i telewizję kablową, które trudno uznać za zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo ZUS podkreślił, iż decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy i Zakład może odmówić umorzenia, nawet pomimo wystąpienia przesłanek umożliwiających umorzenie należności.

Od powyższego rozstrzygnięcia J. G. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł w nim, że ZUS w sposób rażący kwestionuje wyrok sądu, który uznał jego skargę za zasadną. Zakwestionował też ustalenie ZUS co do wysokości jego zarobków i dochodów rodziny . Wskazał, że w jego ocenie sytuacja materialna rodziny jest tragiczna, grozi im eksmisja, a starsza córka musiała zrezygnować ze studiów dziennych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego na datę wydania decyzji nadal nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s., ponieważ co prawda od [...] r. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a Naczelnik Urzędu Skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku z którego można prowadzić egzekucję i w związku z tym nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Ponadto organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca posiada składnik majątkowy w postaci dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w wys.[...] zł, z którego jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału - ostatnia wpłata w wys.[...] zł z dnia [...] r.

Organ odwoławczy uznał także , że nie zachodzą przesłanki umorzenia określone w ust. 3a art. 28 u.s.u.s. Tak jak organ I instancji uznał, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy dysponuje kwotą [...] zł miesięcznie przy wydatkach stałych rzędu [...] zł. W ocenie Prezesa ZUS J. G. mimo informowania o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w sprawie i prawie uzyskania wszelkich informacji dotyczących faktycznych i prawnych związanych z rozpatrzeniem wniosku nie złożył żadnych dowodów na okoliczność, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna powodują, iż spłata należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Prezes ZUS także podkreślił uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zaległości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.G. zarzucił decyzjom z [...] kwietnia i [...] maja 2007r. że lekceważą wyrok WSA z 19.09.2006r. , w którym Sąd stwierdził, że jego skarga jest zasadna i nakazał wydanie korzystnej dla niego decyzji w terminie 30 dni. Ponadto podkreślił tragiczną - w jego przekonaniu - sytuację rodziny. Wskazał, że łączne dochody rodziny wynoszą realnie ok. [...] zł, gdyż z jego [...] - złotowej wypłaty ZUS zabiera połowę. Z dochodów w tej wysokości nie ma możliwości pokryć wszystkich kosztów utrzymania - same stałe zobowiązania wynoszą [...] do [...] zł miesięcznie.

Ponadto skarżący kwestionował w ogóle fakt istnienia zaległości, twierdząc, ze ZUS zagubił jego dokumentację w czasie komputeryzacji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 3a, u.s.u. s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Jak wynika akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jego zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wobec treści wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych..

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu decyzji Prezesa ZUS zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności, bądź nie mających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Fakultatywny charakter art. 28 u.s.u.s. nie usprawiedliwia odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie, wskazując na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., do stanu faktycznego niniejszej sprawy pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Prezes Zakładu nie dokonał w pierwszym rzędzie rzetelnej analizy miesięcznych dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym płatnika. Ograniczył się bowiem wyłącznie do wskazania wysokości dochodów rodziny skarżącej i to ustalając je w sposób zawyżony w oparciu o jednostkowe dochody bez uwzględnienia argumentu płatnika, że jego pensja wynosi na ogół znacznie mniej. Dochody te - już i tak ustalone w zawyżonej wysokości - organ dodatkowo zawyża podając je w wysokości brutto oraz bez uwzględnienia dokonywanych na rzecz ZUS comiesięcznych potrąceń.

Organ nie odniósł dochodów osiąganych przez skarżącego do jego indywidualnej sytuacji życiowej. W tym właśnie zakresie organ nie dokonał należytej oceny zarzutów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i nie umotywował podjętej decyzji. Nie można bowiem uznać, że ogólnikowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, czyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), którego istotą jest dwukrotne, merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy - rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96, LEX nr 43290).

Nie dokonując rzetelnej analizy sytuacji życiowej skarżącego organ dodatkowo naruszył art. 153 p.o.p.s.a., gdyż w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1668/06 Sąd nakazał wnikliwe ustalenie i rozważenie sytuacji materialnej J. G., a nadto podniesionego przez niego zarzutu przedawnienia , co ZUS całkowicie pominął w uzasadnieniach decyzji wydanych w obu instancjach. Zgodnie z cytowanym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS jest obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym całość argumentacji przedstawionej przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu reguł postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (nawet odmownej - z uwagi na jej fakultatywny charakter - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności). Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni, wyczerpujący sposób przedstawić swoje argumenty również w tym zakresie. Ponadto organ winien poddać analizie podniesiony przez stronę zarzut przedawnienia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.