Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2117/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust. 1 i 2, art. 13
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania E. S., decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia E. S., l. Z., O. B., T. Z. oraz B. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust. 1 i 2, art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) – zwanej dalej "ustawą", decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił E. S., l. Z., O. B., T. Z. oraz B. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Powodem odmownej decyzji było to, że strony postępowania nie złożyły operatów szacunkowych nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, położonej we wsi [...] i nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa do rekompensaty, położonej w [...].

Od powyższej decyzji E. S. wniósł odwołanie.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość położona we wsi [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej pozostawiła W. Z. (uwierzytelniona kopia orzeczenia nr [...] Urzędu Repatriacyjnego, Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r.), która przybyła do Polski wraz z rodziną w 1946 r. (uwierzytelnione kopie Domowej Książki Meldunkowej miasta [...] ul. [...] dom nr [...]). Ponadto z w/w dowodów wynika, że W. Z. była obywatelką polską.

Zgodnie z art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych (ust. 1). W razie śmierci repatrianta określonego w ust. 1 przed nadaniem mu nieruchomości zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny nabycia przysługuje pozostającemu przy życiu małżonkowi, a w braku małżonka - każdemu ze zstępnych w linii prostej, w części odpowiadającej jego udziałowi w spadku (ust. 2). Uprawnienia do zwolnienia od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości mogą być przekazane aktem notarialnym małżonkowi lub zstępnym w linii prostej.

Zgodnie z art. 13 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. osoby wymienione w art. 12 korzystają ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia w całości lub w części ceny nabycia nieruchomości, jeżeli nieruchomości te zostały im nadane przed wejściem w życie dekretu lub jeżeli wniosek o nadanie im nieruchomości złożą do dnia 31 grudnia 1957 r.

Minister zauważył, że w aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kopia podania H. Z. z dnia [...] grudnia 1957 r. do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z którego wynika, że prosi o: ,,(...) zamianę gospodarstwa pozostawionego w [...] na nazwisko Z. W., które obecnie użytkuje Z. H. Ponieważ pozostawione gospodarstwo w [...] przypisują na H. Z." Ponadto z odpisu orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1959 r., nr [...]o wykonaniu aktu nadania wynika, że H. Z. został zwolniony bez rozrachunku i oszacowania od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa - działki nr [...], położonej w [...] o pow. [...] ha nadanej na własność aktem nadania z dnia [...] października 1959 r., nr [...], na podstawie art. 12, art. 13 i art. 14 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Ponadto z w/w orzeczenia wynika, że H. Z. jako repatriant zwolniony był bez rozrachunku i oszacowania od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa. Wraz z w/w uwierzytelnionymi kopiami dokumentów Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] załączyło również uwierzytelnioną kopię odpisu orzeczenia nr [...] Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r. wystawionego na W. Z. Odpisu w/w orzeczenia dokonało w dniu [...]grudnia 1957 r. Państwowe Biuro Notarialne w [...], a zatem do celów związanych z podaniem H. Z. (zarówno odpis jak i podanie H. Z. posiadają tą samą datę [...] grudnia 1957 r.) o nadanie gospodarstwa położonego w [...], zgodnie art. 13 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Ponadto z uwierzytelnionej kopii protokołu badania stanu prawnego posiadania gospodarstwa nr [...] we wsi [...], gromady [...] sporządzonego w dniu [...] lipca 1959 r. wynika, że H. Z. repatriant był użytkownikiem w/w gospodarstwa od dnia [...] kwietnia 1956 r. na podstawie opisu mienia. Opisem mienia wskazanym w w/w protokole było orzeczenie nr [...] Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] z dnia [...]sierpnia 1947 r.

Zgodnie z art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym nadanie przez Skarb Państwa H. Z. gospodarstwa położonego w [...] dokonane zostało w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, położoną we wsi [...]. Ówczesne regulacje prawne, tj. dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. przewidywały możliwość otrzymania nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, w związku z tym nabycie przez H. Z. nieruchomości położonej w [...], w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowiło realizację prawa do rekompensaty.

Minister zauważył, że strony postępowania, pomimo wielokrotnych wezwań Wojewody [...], a także wezwania Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nie przedłożyły do akt sprawy operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nabytej przez H. Z., położonej w miejscowości [...], na podstawie którego organ I instancji mógłby określić wartość przysługującego prawa do rekompensaty. Z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy wynika również, że organ l instancji informował strony, iż w razie braku przedłożenia operatów szacunkowych wydana zostanie decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (pismo z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]). Również Minister Skarbu Państwa w wezwaniu z dnia [...] września 2015 r. (nr [...]) poinformował strony, że brak przedłożenia operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości nabytej przez H. Z., położonej w miejscowości [...], będzie skutkował wydaniem decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, strony zostały prawidłowo poinformowane przez Wojewodę [...] o skutkach braku przedłożenia do akt sprawy operatów szacunkowych nieruchomości pozostawionej przez W. Z. i nabytej przez H. Z. nieruchomości położonej w [...].

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę do: 1) wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, określonej w art. 13 ust. 1; 2) wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu; 3) dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 4) w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo IokaIi.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 oraz art. 13 ust. 3 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje osobie, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, jednak wartość zrealizowanego prawa do rekompensaty odejmuje się od wartości rekompensaty ustalonej zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy. Zgodnie z przepisami ustawy, oceny stopnia realizacji przez stronę prawa do rekompensaty, dokonuje przed wydaniem stosownego rozstrzygnięcia, zgodnie z przepisami ustawy, właściwy wojewoda, na podstawie zebranych w trakcie postępowania dowodów. Jeżeli wartość nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewyższa 20 % wartości pozostawionej nieruchomości, właściwy wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Strony postępowania, pomimo wezwań Wojewody [...] i wezwania Ministra Skarbu Państwa, nie przedłożyły operatu szacunkowego nieruchomości otrzymanej przez H. Z. w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Brak złożenia operatu szacunkowego stanowi podstawę wydania decyzji odmownej (art. 7 ust. 2 ustawy).

Wobec niezłożenia przez strony operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości nabytej przez H. Z. organ I instancji nie miał możliwości określenia wartości przysługującej stronie rekompensaty. Reasumując, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., zgodnie ze stanem faktycznym oraz prawnym, z uwagi na nieprzedłożenie operatu szacunkowego dotyczącego nabytego prawa własności (częściowa realizacja prawa do rekompensaty) odmówił potwierdzenia E. S., l. Z., O. B., T. Z. oraz B. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].

Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r., nr [...] E. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] o z dnia [...] lipca 2015 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę, w związku z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa oraz przepisów ustawy; 2) zobowiązanie organów do ponownego właściwego zebrania materiału dowodowego, który przedstawiony połowicznie, bez właściwego uzasadnienia jego wykorzystania w przedmiotowej sprawie; 3) zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniósł, że Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., która odmówiła uczestnikom postępowania i spadkobiercom po W. Z. prawa do rekompensaty za pozostawione przez nią mienie poza granicami RP, bez przedstawienia uzasadnionych podstaw odmowy, naruszając w ten sposób nie tylko przepisy Kpa, lecz również przepisy ustawy. Organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie dlaczego odmówiły ww. prawa.

Skarżący wskazał, że [...] są traktowani jak obywatele pozbawieni praw obywatelskich i konstytucyjnych. Podał, że Minister Skarbu Państwa podniósł w swojej decyzji tylko kwestie niedopełnienia warunków jakim jest brak złożenia operatu szacunkowego rzeczoznawcy dotyczącego nieruchomości nabytej przez H. Z., położonej w miejscowości [...], co stanowi podstawę wydania decyzji odmownej. Minister Skarbu Państwa nie rozpatrzył rzeczywiście odwołania od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i wydanej decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r.

Skarżący podał, że otrzymał jedynie wezwanie do uzupełnienia operatu szacunkowego nabytej nieruchomości w miejscowości [...] przez H. Z., a brak innych ustaleń. Taki operat bez rozpatrzenia i właściwego określenia pozostawionego mienia przez W. Z. to bezsens. Jest on niepotrzebny w sytuacji, gdy organ właściwie rozpatrzy sprawę i przedstawione dowody.

Skarżący podał, że nikt nie kwestionuje tego, że H. Z. otrzymał gospodarstwo - bo otrzymał je nie w zamian za pozostawione przez W. Z. mienie. Podanie na które wskazano nie może być aktem prawnym - nie ma tam nawet podpisu W. Z. Brak aktu notarialnego, czy więc takie fakty są zgodne z prawem.

Minister Skarbu Państwa w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] powołał się na art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 Kpa, a przecież to zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie społeczny obywatelski interes i ustalenie prawdy obiektywnej. Brak odpowiedzi na zapytania i wątpliwości utrzymuje strony w przekonaniu, że są traktowane jak ludzie "kategorii" pozbawionej praw konstytucyjnych – skarżący zapytywał o to wielokrotnie - pismo z dnia [...] grudnia 2014 r. na ręce T. W. - z-cy Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Generalnie urzędnicy państwowi nie odpowiadają na pisma - pomijają udzielenie odpowiedzi, która decyduje o wydaniu koniecznych i prawnych decyzji.

Skarżący wniósł o zbadanie zaskarżonych decyzji. Jeżeli Sąd potwierdzi rację urzędników, to wniósł o zrozumiałe wyjaśnienie sprawy, bo urzędnicy tego nie potraﬁą zrobić. W ocenie skarżącego, zebrany materiał na podstawie którego wydano decyzję narusza przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, zaś wydane decyzje są niezgodne z przepisami ustawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Trafnie zauważył Minister Skarbu Państwa w zaskarżonej decyzji, że z materiałów przekazanych Wojewodzie [...] przez Starostwo Powiatowe w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wynika, iż na skutek podania z dnia [...] grudnia 1957 r., w którym H. Z. (jeden z późniejszych spadkobierców W. Z., która pozostawiła mienie nieruchome we wsi [...]) powoływał się na mienie pozostawione w ZSRR na nazwisko W. Z. i na przepisanie pozostawionego gospodarstwa na H. Z. oraz na skutek podania z dnia [...] grudnia 1957 r., w którym H. Z. wnosił o przyznanie posiadanego gospodarstwa jako działki bezpłatnej [...] (osadniczej), Powiatowa Komisja Ziemska aktem nadania z dnia [...] października 1959 r., nr [...] nadała H. Z. działkę nr [...] o pow. [...] ha, położoną w gromadzie [...]. Z protokołów z dnia [...] lipca 1959 r. w sprawie badania stanu prawnego i oszacowania gospodarstwa nr [...], sporządzonych celem wydania aktu nadania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 5 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) i orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, o którym mowa w art. 6 tego dekretu wynika, że H. Z. był traktowany jako repatriant.

Traktowanie H. Z. jako repatrianta było wynikiem tego, że przedłożył on orzeczenie nr [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r., w którym stwierdzono, że repatriantka W. Z. pozostawiła we wsi [...] majątek nieruchomy, tj. ziemię o pow. [...] ha wraz z drewnianymi budynkami, drzewami i ulami, które to budynki zostały spalone podczas działań wojennych oraz tego że H. Z. powoływał się na "przepisanie" na niego mienia W. Z. pozostawionego w [...].

Sąd zwraca uwagę, że na mocy art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych w sprawach o nadanie gospodarstwa rolnego, w sprawach nieunormowanych w tymże dekrecie, znajdowały zastosowanie przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm.). Przepis art. 18 ust. 1 pkt 4 tego drugiego dekretu umożliwiał nabycie gospodarstwa rolnego m.in. przez nabywcę będącego repatriantem.

Stosowany odpowiednio w sprawach o wydanie aktu nadania gospodarstwa rolnego dekret z dnia 6 września 1946 r. przewidywał, że gospodarstwa (działki) nabywa się odpłatnie za cenę odpowiadającą szacunkowi składników gospodarstwa (działki). Natomiast z orzeczenia z dnia [...] października 1959 r., nr [...] o wykonaniu aktu nadania nr [...] (które po uostatecznieniu się było tytułem prawnym przenoszącym własność nieruchomości na mocy art. 31 ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1946 r.) wynika, że H. Z. został zwolniony od uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa (działki) nr [...] o pow. [...] ha, położonej w [...]. Podstawę prawną orzeczenia o wykonaniu aktu nadania stanowiły m. in. przepisy art. 12, art. 13 i art. 14 dekretu z dnia [...] kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107 ze zm.), co świadczy o potraktowaniu H. Z. jako nabywcy mającego status repatrianta, który pozostawił mienie na tzw. "Kresach Wschodnich". Przepis art. 12 tego dekretu wskazywał bowiem, że repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych. Z kolei art. 13 przewidywał, że osoby wymienione w art. 12 korzystają ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia w całości lub w części ceny nabycia nieruchomości, jeżeli nieruchomości te zostały im nadane przed wejściem w życie dekretu lub jeżeli wniosek o nadanie im nieruchomości złożą do dnia [...] grudnia 1957 r. O zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia orzekało prezydium powiatowej rady narodowej (art. 14 tego dekretu). W uzasadnieniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania stwierdzono, że H.Z. jako repatriant zwolniony jest bez rozrachunku i oszacowania od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa (działki).

Postanowieniem z dnia [...] lutego 1960 r. Sąd Powiatowy [...] dla nieruchomości rolnej nr [...] o pow. [...]ha założył księgę wieczystą nr [...], a w dziale II tej Księgi wpisano H. Z. jako właściciela gospodarstwa rolnego.

Z powyższego wynika, że H. Z. (wnuk W.Z.) na mocy ostatecznego orzeczenia o wykonania aktu nadania z dnia [...] października 1959 r., nr [...]nabył własność nieruchomości (gospodarstwa rolnego) o pow. [...]ha, położonego w [...]. Nabycie tegoż mienia było nieodpłatne, ponieważ H. Z. skorzystał z obowiązującej w 1959 r. regulacji (art. 12 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.) umożliwiającej bezpłatne nabycie nieruchomości położonej na terenie obecnej Rzeczypospolitej Polskiej w zamian za mienie pozostawione poza granicami Państwa. H. Z. do dnia [...] grudnia 1957 r., jak tego wymagał przepis art. 13 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., złożył podanie o nadanie nieruchomości i w związku z tym skorzystał ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa rolnego. Nabycie mienia w trybie wskazanych wyżej regulacji prawnych w orzecznictwie sądowym traktowane jest jako nabycie mienia w ramach poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu realizacji prawa do rekompensaty (por. np. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13).

W niniejszej sprawie ani organy, ani Sąd nie oceniali tego, czy nabycie przez H. Z. gospodarstwa rolnego w [...] w zamian za mienie pozostawione przez W.Z. we wsi [...] było zgodne z prawem, czy też nie, ponieważ zagadnienie to wykraczało poza przedmiot sprawy o przyznanie prawa do rekompensaty. Faktem natomiast jest to, że H. Z. na podstawie decyzji administracyjnej, która stała się ostateczna i wiąże organy oraz sądy (art. 16 § 1 Kpa) nabył własność nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne o pow. [...]ha, położone w [...], w ramach poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione na tzw. "Kresach Wschodnich". Z akt sprawy wynika, że H. Z. wnuk W. Z. (właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP) jest poprzednikiem prawnym T.Z. i B.Z. osób uprawnionych do rekompensaty (art. 3 ust. 2 ustawy), którym odmówiono tego prawa, tak jak m. in. E. S.

Wobec tego w niniejszej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 6 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie. Z kolei drugi przepis wskazuje, że wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 do dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Wojewoda [...] wezwał m. in. E. S. oraz T. Z. i B. Z. do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości H. Z. o pow. [...] ha, położonej w miejscowości [...] (pkt. III ppkt. 2 postanowienia). W uzasadnieniu postanowienia szczegółowo wyjaśniono sytuację prawną dotyczącą mienia otrzymanego przez H.Z., kwestię rozliczenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP i wartości mienia nabytego przez H. Z., pouczono o przepisach art. 7 i art. 10 ust. 1 ustawy, wskazano, kto jest uprawniony do sporządzenia operatu szacunkowego. Wskazani wyżej adresaci postanowienia otrzymali jego odpis odpowiednio w dniu [...] grudnia 2014 r. oraz [...] grudnia 2014 r. Wezwanie o przedłożenie m.in. operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości otrzymanej w ramach realizacji prawa do rekompensaty zostało ponowione przez organ I instancji w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. W wezwaniu tym wskazano termin 6 miesięcy na przedłożenie operatu szacunkowego i pouczono adresatów, że niedostarczenie operatu w terminie będzie skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Pismo to odebrali wyżej wymienieni adresaci odpowiednio w dniu [...] grudnia 2014 r. i [...] grudnia 2014 r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. stanowiącym odpowiedź na postanowienie wzywające do przedłożenia operatu szacunkowego E. S. zauważył, że organ domaga się operatu szacunkowego dotyczącego mienia nie mającego związku ze sprawą. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. E. S. wprost odmówił sporządzenia przedmiotowego operatu szacunkowego i wniósł o wydanie decyzji kończącej postępowanie. Przedłożenia organowi przedmiotowego operatu szacunkowego odmówili też O. B. (pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r.) i I. Z. (pismo z dnia [...] maja 2015 r.).

Na etapie postępowania odwoławczego Minister Skarbu Państwa pismem z dnia [...] września 2015 r. ponownie wezwał m. in. E. S., T. Z. i B. Z. do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nabytej tytułem rekompensaty przez H. Z. Także i tym razem skarżący przesłał do Ministra Skarbu Państwa pismo z dnia [...] września 2005 r. w którym przedłożenie przedmiotowego operatu szacunkowego uznał za niezasadne i pozbawione podstaw prawnych. Co prawda termin 30 –dniowy wskazany w wezwaniu organu odwoławczego nie został dochowany, jednakże nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że kilkukrotne wezwania dokonywane przez organ I instancji nie przyniosły zamierzonego rezultatu. E. S., O. B., I. Z. konsekwentnie odmawiali przedłożenia operatu szacunkowego uważając, że jego przedłożenie organowi jest zbędne. T. Z. i B. Z. w ogóle nie odpowiadali na otrzymywane wezwania. Wobec tego wydanie przez Ministra Skarbu Państwa zaskarżonej decyzji nie skutkowało naruszeniem przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 Kpa.

W tej sytuacji Minister Skarbu Państwa zasadnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia E. S., l. Z., O. B., T. Z. oraz B. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...]. Organ odwoławczy słusznie uznał, że brak przedłożenia, mimo kilkukrotnych wezwań, operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nabytej przez H. Z. w ramach realizacji prawa do rekompensaty, stanowi podstawę do wydania decyzji negatywnej dla stron postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że skarżący, jak i inni uprawnieni wymienieni w zaskarżonej decyzji nie zostali potraktowani przez organy jak obywatele drugiej kategorii. Wojewoda [...] kilkukrotnie wzywał strony do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nabytej przez H.Z. o pow. [...] ha w miejscowości [...]. Problem polega jednak na tym, że skarżący lub inni uprawnieni zamiast przedłożyć organowi wojewódzkiemu stosowną wycenę tej nieruchomości, w części trwali na błędnym stanowisku, że tego rodzaju operat jest zbędny, a w części w ogóle nie odpowiadali na wezwania organu. Twierdzenie skarżącego, że przedłożenie operatu szacunkowego winno nastąpić dopiero po rozpatrzeniu sprawy jest błędne. Operat szacunkowy sporządza rzeczoznawca majątkowy i do niego należy prawidłowe określenie przedmiotu wyceny i wszystkich okoliczności wpływających na wartość nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy wyceniając nieruchomość bierze pod uwagę dokumenty dostarczone przez strony, ale też ma możliwość przejrzenia akt sprawy, jeżeli jest to niezbędne do wykonania operatu szacunkowego. Art. 155 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.) umożliwia rzeczoznawcy majątkowemu dostęp do danych dotyczących nieruchomości, znajdujących się w rejestrach, ewidencjach, księgach wieczystych, a organy mają obowiązek udostępniać rzeczoznawcom majątkowym dane dotyczące nieruchomości. Wobec tego nie można zarzucić organom naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa w stopniu, który miałby jakikolwiek wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.