Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1381/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant ref. staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2007r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że decyzje określone w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K. Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy ustalił E.J. podatek od nieruchomości za rok [...]na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, iż wysokość podatku została ustalona na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 według wyliczenia:

- budynki pozostałe lub ich części położone na terenach rekreacyjno – wypoczynkowych (przy braku stałego zameldowania): [...] m2 x [...] zł = [...] zł;

- grunty rekreacyjno – wypoczynkowe: [...] m2 x [...] zł = [...] zł.

Jako podstawę prawnomaterialną rozstrzygnięcia organ powołał art. 2, 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz uchwałę nr [...] Rady Gminy z dnia [...] r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na 2006 rok (Dziennik Urzędowy Województwa Wielkopolskiego Nr 176, poz. 4759).

W odwołaniu z dnia [...] r. E.J. zażądał zmiany decyzji Wójta w zakresie wysokości podatku. Decyzji zarzucił uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego oraz błędną interpretację przepisów podatkowych i z zakresu prawa budowlanego.

Podatnik podniósł, że:

- w [...]r. zgłosił budynek do odbioru, ponieważ prowadził w nim różne roboty (wymiana okien, ocieplenie, tynkowanie);

- trwa postępowanie w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie;

- w jego ocenie organ winien ustalić, czy budynek wybudowany na terenie rekreacyjnym według planu zagospodarowania przestrzennego na potrzeby własne użytkownika i jego rodziny zaspokaja potrzeby mieszkaniowe właściciela.

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "budynek mieszkalny". W orzecznictwie i piśmiennictwie ugruntował się pogląd, że o zaliczeniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych przesądza podstawowa funkcja, jaka została mu przydana w odpowiednich decyzjach administracyjnych – o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleniu na budowę, a także jego faktyczne przeznaczenie dla zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01 lipca 2002r. o sygn. FPK 2/02 stwierdzono, że "o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84) decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich".

Kolegium podziela powyższy pogląd.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pozwolenie na budowę opiewało na budynek letniskowy, a podatnik nie wykazał, że budynek ten zaspokaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe jego i rodziny. Wobec tego zaliczenie budynku do budynków mieszkalnych z tego powodu, że przez pewien okres roku jest on wykorzystywany na cele mieszkalne, nie znajduje uzasadnienia. Nie można bowiem uznać bez zastrzeżeń, że desygnat pojęcia "budynek letniskowy" jest równoznaczny z desygnatem pojęcia "budynek mieszkalny".

W skardze z dnia [...] r. E.J. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości. Zdaniem skarżącego organy nie zajęły się sprawą zastosowanej stawki podatku od nieruchomości ani żądaniem zastosowania stawki jak za budynek mieszkalny. Ponadto podatnik zauważył, że w budynku przystosowanym do całorocznego zamieszkiwania przebywa z rodziną przez większą część roku. Na stałe zamieszka po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie.

Organ odwoławczy, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Z kolei na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

W przedmiotowej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn wymienionych w skardze, a odnoszących się do orzeczeń sądów administracyjnych, które – według strony skarżącej – są wiążące dla organów podatkowych.

W tej kwestii Sąd pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 01 stycznia 2004r.uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę, w której skarga wpłynęła do NSA przed dniem 01 stycznia 2004r.

W przypadku zaś wyroku wydanego przez Ośrodek Zamiejscowy NSA w dniu [...] r. o sygn. I SA/Po 3939/01, którego kserokopię dołączono do skargi, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 99 w/w ustawy ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA, wydanym przed dniem 01 stycznia 2004r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Należy mieć przy tym na uwadze, że w/w wyrok dotyczył kontroli legalności decyzji w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok. Przedmiotem rozważań Sądu było to, czy podatnikowi przysługiwała ulga podatkowa w związku z budową domu na terenie przeznaczonym pod budownictwo letniskowe i rekreacyjne.

W niniejszej sprawie zasadniczy spór między podatnikiem a organami podatkowymi dotyczy zastosowania właściwej stawki podatku od nieruchomości. Podatnik uważa, że skoro w przedmiotowym budynku przebywa przez większą część roku, to obiekt ten należy traktować jako budynek mieszkalny i w konsekwencji przy wymiarze podatku od nieruchomości stosować właściwą stawkę.

Organy podatkowe uważają z kolei, że w uchwale Rady Gminy w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2006 wyodrębniono stawkę za budynki pozostałe – położone na terenach rekreacyjno – wypoczynkowych (przy braku stałego zameldowania). Tak więc lokalizacja budynku przesądza o tym, iż nie można do tak zlokalizowanego budynku stosować stawek przewidzianych dla budynków mieszkalnych.

W ocenie Sądu organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, w którym mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W aktach administracyjnych znajdują się:

- pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., skierowane do Wójta Gminy (k. 4). Pismo zawiera odpowiedź odnośnie ewentualnej zmiany sposobu użytkowania budynku wzniesionego na działkach nr [...] i [...];

- notatkę inspektora ds. gospodarki przestrzennej z dnia [...] r. (k. 6), z której wynika, że działki nr [...] i [...] położone są w obrębie wsi i stanowią teren zabudowy letniskowej i usług turystycznych;

- protokół oględzin budynku usytuowanego na w/w działkach (k. 7-10). Oględziny przeprowadzono w dniu [...] r.;

- pismo Wójta Gminy z dnia [...] r., którym przesłano odwołanie podatnika do organu odwoławczego (k. 22). Z treści pisma wynika, że w wyniku przeprowadzonego na przełomie [...] i [...]. postępowania podatkowego ustalono, że obszar działki nr [...] i część działki nr [...] w obrębie wsi stanowi teren zabudowy letniskowej i usług turystycznych. Wskazano, że podatnik, ani nikt z jego rodziny nie przebywa w przedmiotowym budynku z zamiarem stałego pobytu. Podatnik nie przedłożył też żadnych dokumentów, które potwierdzałyby zmianę stanu faktycznego od [...]r.

Z kolei w decyzji organu odwoławczego znalazło się sformułowanie, iż w niniejszej sprawie pozwolenie na budowę opiewało na budynek letniskowy, a podatnik nie wykazał, że budynek ten zaspokaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe jego oraz rodziny.

W tym miejscu skład orzekający zauważa, że wprawdzie zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej podatnikowi wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, niemniej organ nie podjął z urzędu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wystarczy zauważyć, że decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok [...] oparto o protokół oględzin obiektu, sporządzony w dniu [...] r. Natomiast w odwołaniu z dnia [...] r. skarżący wyjaśniał, że w budynku pozostaje jeszcze do wykonania wiele robót wykończeniowych, a sam budynek zgłosił do odbioru i postępowanie w tej sprawie trwa.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do uznania, iż budynek wybudowany na terenie rekreacyjno – wypoczynkowym podlega stawce przewidzianej w § 1 pkt 1 lit. f tiret drugie powołanej wcześniej uchwały Rady Gminy.

Jednocześnie organy podatkowe muszą mieć na uwadze treść art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który od 01 stycznia 2003r. zawiera definicję budynku. Należy przy tym podkreślić, że dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości tylko ta definicja jest wiążąca. Ustawa nie definiuje przy tym pojęcia "budynek mieszkalny". W znaczeniu słownikowym istotną cechą budynku, który kwalifikuje się jako mieszkalny, jest posiadanie go w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Tak więc budynek położony na terenach rekreacyjno – wypoczynkowych będzie mieścił się w pojęciu "budynku mieszkalnego" wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela, służąc mu do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

W świetle powyższych uwag organ winien mieć na uwadze to, że budynek może być zakwalifikowany tylko według jednego kryterium określonego w ustawie, co oznacza, że np. "budynek mieszkalny" nie może być jednocześnie zaliczony do "pozostałych".

W dalszej kolejności organ winien w sprawie zastosować uchwałę Rady Gminy w sprawie stawek podatku od nieruchomości na rok [...].

W tym miejscu skład orzekający zwraca uwagę, że Rada Gminy, podejmując uchwałę nr [...], przekroczyła upoważnienie zawarte w art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ten ostatni przepis stanowi, że przy określaniu stawek podatku w przypadku budynków lub ich części, rada może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Powyższe brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, że zróżnicowanie w nim przewidziane dopuszczalne jest tylko w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania. Stosowny przepis uchwały stanowił zaś, że stawka podatku w przypadku budynków pozostałych odnosi się do obiektów położonych na terenach rekreacyjno – wypoczynkowych, przy braku stałego zameldowania.

W tych okolicznościach Sąd, mając na uwadze treść art. 178 ust. 1, art. 184 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdza, że w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest dokonywanie wymiaru podatku w oparciu o przepis uchwały Rady Gminy, stanowiącej prawo miejscowe i wydanej z przekroczeniem upoważnienia zawartego w ustawie podatkowej.

W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Akty wymienione w punkcie pierwszym sentencji nie podlegają wykonaniu na mocy art. 152 w/w ustawy.

/-/K. Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont

kk