Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 512/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 5 ust. 2 pkt 1-4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej z siedzibą w Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] - Państwowy Wojewódzki inspektor Sanitarny w Ł. po rozpatrzeniu odwołania Ax. Spółki jawnej z siedzibą w Ł. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia u E.K. choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz.1412 ze zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził u E.K. chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 10 października 2016r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia 14 grudnia 2016r. oraz oceny narażenia zawodowego ustalono, że E.K. była zatrudniona w Ax. Spółce jawnej w Ł. na stanowisku szwaczki w okresie od 3 lipca 2006r. do 30 czerwca 2013r. oraz od dnia 3 lutego 2014r. do 30 kwietnia 2014r. na stanowisku pakowaczki Cortese w okresie od dnia 1 września 2014r. do dnia 22 października 2015r.

Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u E.K. dokonał lekarz z Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. pismem z dnia 29 kwietnia 2016r. zawiadomił E.K. o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, a pismem z dnia 12 maja 2016r. spółkę Ax. W dniu 2 czerwca 2016r. zostało przeprowadzone postępowanie w zakładzie pracy, z którego został spisany protokół, a następnie na jego podstawie sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego E.K. W pkt 13 karty oceny narażenia zawodowego podano, iż czynnikiem, który wskazuje się jak przyczynę choroby zawodowej jest sposób wykonywania pracy. Sposób wykonywania pracy został dokładnie opisany w punkcie 14 karty oceny narażenia zawodowego, z podaniem czynności wykonywanych przez E.K. na stanowisku szwaczki oraz na stanowisku pakowaczki Cortese. W trakcie zatrudnienia w spółce E.K. wykonywała pracę w wymuszonej pozycji ciała. Praca miała charakter monotypowy, obsługując autolap dłonie miała bez podparcia, wykonywała ruch przesuwny trzymając palcami zszywane elementy, praca precyzyjna, pracując na stanowisku pakowaczki Cortese wykonywała pracę w pozycji siedzącej z rękoma uniesionymi do góry wykonując ruch przesuwny z góry na dół (co godzinę zmiana stanowiska obsługi pakowaczki), na drugim stanowisku pozycja stojąco-chodząca, w tempie wymuszonym.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego podano, że analiza narażenia zawodowego, w tym charakteru i chronometrażu wykonywanych na stanowisku pracy czynności, jednostronny charakter choroby (pacjentka jest osobą praworęczną), brak współistniejących aktualnie czynników ryzyka tej choroby oraz wyniki wykonanych w WOMP w Ł. badań i konsultacji specjalistycznych, uzasadniają przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem przeciążeniowego tła schorzenia, co upoważnia do rozpoznania etiologii zawodowej. Orzeczenie lekarskie jest rzeczowe, spójne i logiczne, należy je uznać za środek dowodowy, który wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej. W odpowiedzi na uwagi i zastrzeżenia spółki zgłoszone w piśmie z dnia 16 listopada 2016r. WOMP w Ł. w piśmie z dnia 14 grudnia 2016r. wskazał, że nie znalazł podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u E.K.

Stosownie do treści art. 2351 Kodeksu pracy, stwierdzenie choroby zawodowej jest możliwe jeśli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

- w środowisku pracy występuje lub występował czynnik szkodliwy,

- choroba zawodowa jest rozpoznana przez uprawnionego lekarza (zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych t.j.Dz.U. z 2013r., poz. 1367),

- rozpoznanie jest objęte wykazem chorób zawodowych,

- ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez inspektora sanitarnego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby zawodowej z warunkami pracy lub sposobem wykonywania pracy.

W niniejszej sprawie wszystkie wymienione wyżej warunki zostały spełnione łącznie, tj. czynnik zawodowy występował jako jedyny po wykluczeniu chorób samoistnych i pozazawodowych, udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową E.K., a rozpoznanym zespołem cieśni w obrębie nadgarstka.

Od powyższej decyzji spółka Ax. złożyła odwołanie, w którym zarzucając naruszenie:

- art 2351 Kodeksu pracy poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie choroby zawodowej, pomimo braku udowodnienia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy;

- § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia wątpliwości skarżącego sformułowanych w toku postępowania, w szczególności poprzez brak żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego przekonującego i logicznego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację w celu uzupełnienia materiału dowodowego;

- § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby,

- art. 77 § 1 w zw. z art. 6, 7, 8 i art. 9 K.p.a. poprzez nienależyte zbadanie materiału dowodowego w sprawie i naruszenie uzasadnionych interesów strony skarżącej oraz brak analizy wszystkich okoliczności sprawy i nieustalenie prawdy obiektywnej, brak działania na podstawie przepisów prawa, w szczególności przez brak ustaleń w przedmiocie ustalenia pozazawodowych czynników warunkujących powstanie choroby oraz brak uwzględnienia faktu, iż schorzenie E.K. wystąpiło tylko w prawej ręce, podczas gdy czynności zawodowe wykonywane były dwoma rękami równie narażonymi na wystąpienie choroby;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez niezupełne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji brak ustaleń w przedmiocie analizy przebiegu pracy, uwzględniającej rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia, a także brak zbadania innych czynników pozazawodowych, które mogły mieć wpływ na rozwój choroby u E.K., w szczególności braku zbadania okoliczności wystąpienia u pracownika choroby wyłącznie w jednej dłoni;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i 80 K.p.a. poprzez niezupełne i całkowicie niewystarczające uzasadnienie decyzji, które sprowadza się do stwierdzenia choroby zawodowej z wysokim prawdopodobieństwem bez podania żadnych przyczyn podjęcia takiej decyzji oraz bez żadnej oceny dowodu w postaci opinii lekarza stwierdzającego chorobę zawodową.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

Państwowy Wojewódzki inspektor Sanitarny w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję, powołał treść art. 235' oraz art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dla przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi 1 rok. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia jednostkę orzeczniczą.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wynika, że E.K. w latach 1984-2015 była zatrudniona w różnych zakładach pracy na różnych stanowiskach. Miejscem pracy, z którym wiąże się podejrzenie choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka jest spółka Ax. w Ł. (firma branży pończoszniczej), w której E.K. w latach 2006-2015 była zatrudniona na stanowisku szwaczki i pakowaczki rajstop. Opis wykonywanych czynności zawiera karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez PPIS w Ł. w oparciu o informacje pracodawcy zawarte w protokole z dnia 2 czerwca 2016r. z których wynika, że E.K. na stanowisku szwaczki zszywała części rajstop na maszynie typu autolap (ruch przesuwny, dłonie bez podparcia). Praca precyzyjna w pozycji siedzącej w systemie akordowym. W ciągu zmiany roboczej zszywała ok. 750-800 par rajstop (dane od E.K.). Na stanowisku pakowaczki obsługiwała maszynę typu Cortese. Praca polegała na zakładaniu rajstop na element roboczy maszyny (ręce uniesione do góry bez podparcia - ruch przesuwny góra - dół). Maszyna obsługiwana była przez 2 pracowników. Po godzinie pracy pakowała gotowy wyrób w kartony zbiorcze. Praca w systemie rotacyjnym - na zmianę pomiędzy obsługą maszyny (praca w pozycji siedzącej w systemie 3-zmianowym w tempie wymuszonym zależnym od pracy maszyny) i pakowaniem (praca w pozycji chodząco-stojącej). Podczas zmiany roboczej pakowała do 3200 sztuk rajstop (dane od E.K.).

W okresie zatrudnienia E.K. objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi w wyniku, których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej. W 2013r. rozpoznano prawostronny zespół cieśni nadgarstka, leczony operacyjnie w 2015r. Aktualna sytuacja zawodowa: bezrobotna.

W 2016r. Poradnia [...] w A. skierowała E.K. na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynikającej z neuropatii uciskowej nerwu pośrodkowego. Badania specjalistyczne wykonano w uprawnionej (zgodnie z przepisami § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów) do orzekania o chorobach zawodowych jednostce orzeczniczej l stopnia, tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zainteresowana uzyskała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 10.10.2016r. o rozpoznaniu choroby zawodowej pod postacią prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka. Argumentem za przyjęciem takiego stanowiska była analiza narażenia zawodowego uwzględniająca rodzaj i zakres wykonywanych czynności oraz ocena stanu zdrowia.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że wykonywane przez badaną czynności miały charakter monotypowy, obsługując autolap dłonie bez podparcia, wykonywała ruch przesuwny trzymając zszywane elementy, praca precyzyjna w wymuszonej pozycji ciała; pracując na stanowisku pakowaczki wykonywała prace w pozycji siedzącej z rękoma uniesionymi do góry wykonując ruch przesuwny z góry na dół (co godzinę zmiana stanowiska obsługi pakowaczki), na drugim stanowisku stojąco-chodząca, w tempie wymuszonym. Do wystąpienia zawodowego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prowadzi przeciążenie stawów nadgarstkowych, spowodowane wykonywaniem w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część szybkich, wysoko powtarzalnych ruchów, obejmujących najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego, nasilanych przez współistniejące zgięcie promieniowe i łokciowe w stawach nadgarstkowych i ewentualnie ucisk mechaniczny w okolicy nadgarstka. Sytuacja taka dotyczy stanowisk pracy wymagających wymienionego powyżej wykonywania bardzo dużej ilości ruchów w nadgarstkach, bez możliwości przerwania pracy z powodu wymuszonego jej rytmu, nawet w przypadku odczuwania dolegliwości bólowych, czy choćby uczucia zmęczenia w obrębie struktur nadgarstka. Prowadzi to do przekroczenia granic wydolności fizjologicznej elementów układu ruchu, a co za tym idzie do utraty możliwości prawidłowej regeneracji struktur mięśniowo-ścięgnistych i powstania stanu zapalnego pochewek ścięgnistych, których obrzęk powoduje ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.

Analiza charakteru i chronometrażu pracy E.K. pozwala na przyjęcie, że w przedmiotowym przypadku występowały opisane powyżej obciążenia. Dolegliwości charakterystyczne dla zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pojawiły się u badanej około 3 lat temu w prawej ręce. Rozpoznano prawostronny zespół cieśni nadgarstka. Leczenie operacyjne w lipcu 2015r. - przecięcie prawego troczka zginaczy.

W piśmie z dnia 14 grudnia 2016r. organ orzeczniczy w odpowiedzi na zgłoszone przez spółkę uwagi i zastrzeżenia wyjaśnił, że sformułowanie orzeczenia w powyższej sprawie zostało poprzedzone przeprowadzeniem szczegółowej analizy narażenia zawodowego badanej ze spełnieniem wszystkich wymogów przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, a czynności tych dokonali lekarze specjaliści medycyny pracy zatrudnieni w jednostce orzeczniczej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz praktyką orzeczniczą uznanie przyczynowej roli narażenia zawodowego w etiologii rozpatrywanego schorzenia opiera się na zasadzie przeważającego prawdopodobieństwa w kontekście współwystępowania i potencjalnej roli innych czynników sprawczych (czynników ryzyka), które mogą wywołać to samo schorzenie. Ocena narażenia zawodowego E.K. zdaniem doświadczonych specjalistów zatrudnionych w jednostce orzeczniczej pozwala na przyjęcie z wysokim (przeważającym) prawdopodobieństwem przyczynowej roli obciążeń związanych ze sposobem wykonywania pracy w etiologii rozpatrywanego schorzenia. Warunki pracy badanej zostały szczegółowo opisane w treści orzeczenia, dlatego zarzut, że przeprowadzona analiza pozostaje bardzo ogólna jest niezrozumiały. Zarzut pracodawcy, że lekarz nie zbadał i nie wykluczył w żadnym zakresie innych czynników pozazawodowych, które mogły mieć wpływ na rozwój choroby jest nieuprawniony i dowodzi całkowitej nieznajomości przebiegu procesu orzeczniczego w wyspecjalizowanych w tym zakresie jednostkach. W każdym przypadku podejrzenia choroby zawodowej przeprowadzana jest szczegółowa diagnostyka różnicowa w kierunku współwystępowania schorzeń i stanów mogących stanowić pozazawodowy czynnik ryzyka przedmiotowej choroby. Nie wiadomo skąd u pracodawcy przeświadczenie, że "lekarz nie zbadał, czy pracownica cierpiała na inne choroby, które mogły zespół cieśni nadgarstka wywołać (np. cukrzyca)". Diagnostyka została przeprowadzona, a postulowana przez pracodawcę analiza zdrowia E.K. nie powinna być przedmiotem jego zainteresowania. Odpowiadając natomiast na zarzut, że nie wskazano przyczyny, z powodu której choroba rozwinęła się w większym stopniu w prawym nadgarstku podano, że osoba praworęczna obciąża w większym stopniu prawą rękę, czyli kończynę dominującą. Ponowna natomiast szczegółowa analiza procesu diagnostyczno-orzeczniczego, w tym w szczególności wyników badań wykonanych w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. wykazała, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że na rozwój zespołu cieśni nadgarstka maja wpływ zarówno czynniki zawodowe, jak i pozazawodowe pochodzenia zapalnego, urazowego, endokrynnego, zwyrodnieniowego. Czynności zawodowe nasuwające podejrzenie związku choroby z pracą, to praca ręczna obciążająca nadgarstek. Istotne znaczenie w rozwoju zespołu cieśni nadgarstka ma monotypia ruchów, wynikająca z narażenia zawodowego. Ruchy zginania i prostowania nadgarstka, odchylenia łokciowego, promieniowego nadgarstka, nawracania i odwracania, czy w końcu ruchy chwytania palcami (chwyt pęsetowy) mają udokumentowany udział w powstawaniu neuropatii nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka szczególnie wzrasta, gdy oprócz monotypowości i rytmiczności ruchów występuje czynnik czasu narażenia oraz konieczność obsługi urządzeń emitujących drgania mechaniczne. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy ustalających rozpoznanie obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań. Decydującą rolę w rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej ma ocena sposobu wykonywania pracy. W każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia. Niestety, w wielu przypadkach jest to trudne do odtworzenia, tym bardziej, że w przeciwieństwie do występujących w środowisku szkodliwości, brak normatywów higienicznych, określających bezpieczne warunki pracy w zakresie przeciążenia układu ruchu. Stąd też często analiza taka opiera się na wiedzy eksperckiej i praktyce orzeczniczej.

Z ustaleń WOMP w Ł., który orzekał i opiniował w niniejszym postępowaniu wynika, że zespół cieśni nadgarstka (ZCN) rozpoznany u E.K. ma związek przyczynowy z pracą wykonywaną w spółce Ax. w Ł. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia: ocena warunków pracy E.K., z której jasno wynika, że wykonywane przez nią czynności na stanowisku szwaczki i pakowaczki miały charakter monotypowy. Czynnikami zwiększającymi ryzyko stwierdzonego u niej schorzenia była duża powtarzalność ruchów, szybkie tempo pracy, wymuszona pozycja ciała, i praca w systemie akordowowym. Analiza zmian w stanie jej zdrowia, która wykazała, że wystąpienie dolegliwości charakterystycznych dla zespołu cieśni nadgarstka ma powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową w spółce Ax. Pierwsze objawy pojawiły się około 3 lat temu i dotyczyły ręki prawej. Rozpoznano prawostronny zespół cieśni nadgarstka, leczony operacyjnie w 2015r. Miało to zatem miejsce w okresie trwania narażenia zawodowego w spółce Ax. Przeprowadzona diagnostyka różnicowa pozwala wykluczyć pozazawodowe czynniki ryzyka powstania schorzenia E.K. przed podjęciem zatrudnienia w spółce Ax. miała wykonane badania wstępne, w wyniku których nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy. W tej sytuacji zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem obowiązujące w przepisach uwarunkowania wymagają dla jej stwierdzenia wystąpienia łącznie 3 niezbędnych elementów:

- choroba stwierdzona u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych

- w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia

- musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. WOMP w Ł., który orzekał i konsultował w niniejszej sprawie w sposób przekonywujący wyjaśnił, z jakich przyczyn neuropatię nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w obszernej i wnikliwej opinii lekarskiej. Na podstawie tej właśnie opinii ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że zespół cieśni nadgarstka u E.K. jest następstwem narażenia zawodowego. Opinia pełnomocnika, iż w środowisku pracy E.K. nie występował czynnik narażenia, a stwierdzone schorzenie ma związek z czynnikiem pozazawodowym, w świetle opinii lekarskich, nie może zmienić tej oceny, zwłaszcza gdy nie jest poparta przekonującą argumentacją. Opinia strony odwołującej, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez organ traktowana, jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów, zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych, upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Lekarz orzecznik wydając orzeczenie lekarskie kieruje się wiedzą medyczną, uwzględnia całość doniesień naukowych i wydaje bezstronne orzeczenie, gdyż nie kieruje nim żaden interes, w odróżnieniu do strony odwołującej się.

Również zarzut w przedmiocie braku ustaleń dotyczących przebiegu pracy E.K., rodzaju wykonywanych czynności, przyjmowanej pozycji ciała, częstości powtórzeń ruchów oraz okresu narażenia nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale, bowiem w przypadku E.K. istnieją udokumentowane dowody niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dowody, którym dano wiarę to karta oceny narażenia zawodowego sporządzona w oparciu o postępowanie przeprowadzone w dniu 2 czerwca 2016r. w obecności współwłaściciela spółki J.B., jak i protokół z dnia 10 maja 2016r. sporządzony w obecności E.K. Z pkt 13 karty oceny narażenia zawodowego jasno wynika, iż czynnikiem, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej u E.K. jest sposób wykonywania pracy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi spółka wskazując na naruszenie;

- art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie choroby zawodowej, pomimo braku udowodnienia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii tej choroby, tj. że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy, w tym zakresie organ II instancji całkowicie bezkrytycznie przyjmuje ustalenia orzeczenia lekarskiego pomimo jego wad i błędów;

-§ 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia wątpliwości skarżącego sformułowanych w toku postępowania, w szczególności poprzez brak żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego, przekonującego i logicznego uzasadnienia orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację w celu uzupełnienia materiału dowodowego; organ II instancji na podstawie powołanych przepisów powinien dążyć do pełnego i przekonującego wyjaśnienia wątpliwości skarżącego;

- § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, co w ocenie skarżącego nie jest wystarczające w tym zakresie do stwierdzenia przez organ II instancji, że opinia lekarska jest "obszerna i wnikliwa";

- art. 77 § 1 w zw. z art. 6, 7, 8, 9 i art. 11 K.p.a. poprzez nienależyte zbadanie materiału dowodowego w sprawie i naruszenie uzasadnionych interesów skarżącego, a także poprzez brak analizy wszystkich okoliczności sprawy i nieustalenie prawdy obiektywnej, w szczególności przez niepodjęcie jakichkolwiek działań w przedmiocie wyjaśnienia możliwości wystąpienia pozazawodowych czynników warunkujących powstanie choroby oraz przez pominięcie faktu, iż schorzenie E.K. wystąpiło tylko w prawej ręce, podczas gdy czynności zawodowe wykonywane były dwoma rękami równie narażonymi na wystąpienie choroby;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i 11 K.p.a. poprzez przerzucanie na skarżącego obowiązku przedstawienia dowodu na wystąpienie pozazawodowych czynników powstania choroby, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek ustalenia prawidłowo stanu faktycznego sprawy;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez niezupełne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji brak ustaleń w przedmiocie analizy przebiegu pracy, uwzględniającej rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowanej pozycji ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia, a także brak zbadania innych czynników pozazawodowych, które mogły mieć wpływ na rozwój choroby u E.K., w szczególności braku zbadania okoliczności wystąpienia u pracownika choroby wyłącznie w jednej dłoni;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 i 80 K.p.a. poprzez niezupełne i niewystarczające uzasadnienie decyzji, które sprowadza się do stwierdzenia, że opinia lekarska jest podstawowym dowodem, w której "ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że zespół cieśni nadgarstka u E.K. jest następstwem narażenia zawodowego", bez przeprowadzenia szczegółowej oceny dowodu w postaci opinii lekarza stwierdzającego chorobę zawodową umożliwiającej przeprowadzenie kontroli instancyjnej.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci artykułu M.Lewańskiej, J.Walusiak-Skorupa "Czynniki etiologiczne zespołu cieśni nadgarstka u osób zawodowo wykonujących monotypowe ruchy w nadgarstku". Medycyna Pracy 2014;65(2):261-270 na okoliczność istnienia badań klinicznych, w których zostało jednoznacznie stwierdzone, iż zawodowe pochodzenia zespołu cieśni nadgarstka ma miejsce u bardzo nielicznej grupy badanych pacjentów.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] o stwierdzeniu u E.K. choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2016, poz. 1606 ze zm.) dalej k.p. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 1367).

Przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej określa art. 235¹ k.p. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Zauważyć także należy, że ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762 ).

Na gruncie art. 235¹ Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235² Kodeksu pracy) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13 - CBOSA).

Stosownie do treści art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. Rada Ministrów wydała powołane wyżej rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie to określa: wykaz chorób zawodowych; okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1 pkt 1-4).

Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1-4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 (pkt 2); w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy państwowy inspektor sanitarny (pkt 3). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 k.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2015 r., II OSK 2013/13; z 19 czerwca 2015 r., II OSK 2506/14; z 9 lipca 2015 r., II OSK 2986/13).

Zdaniem sądu, wydane orzeczenie Przychodni Konsultacyjno - Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia 10 października 2016 r. o rozpoznaniu u badanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych), zostało poddane wnikliwej analizie z punktu widzenia tego, czy w istocie odpowiada wymaganiom określonym w treści art. 84 § 1 K.p.a., w tym znaczeniu, czy nie jest pozbawione należytego uzasadnienia i jako takie może służyć za podstawę wydania decyzji. To oczywiste, że na organie inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbadania wszystkich zebranych dowodów i dokonania ustaleń na podstawie wszechstronnego ich rozważenia. Organ inspekcji sanitarnej, a nie placówka orzecznicza stwierdza bowiem chorobę zawodową lub odmawia takiego stwierdzenia. Zadaniem organu administracji jest więc uzyskać takie dane, na podstawie których można wyprowadzić i uzasadnić wniosek, czy stwierdzone objawy chorobowe odpowiadają objawom choroby zawodowej, czy pozostają w związku przyczynowym z wykonywaną pracą zawodową, czy też rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia.

Wprawdzie z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wynika, że organ sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, a więc jest związany wnioskami wynikającymi z orzeczeń jednostek orzeczniczych, to jednak nie budzi wątpliwości, że nie powinien ich przyjmować bez wnikliwej analizy. Skoro bowiem omawiane orzeczenia są opiniami w rozumieniu art. 84 K.p.a., to podlegają weryfikacji tak, jak każdy inny dowód w sprawie, zatem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 K.p.a., powinny być ocenione w odniesieniu do całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Dysponując orzeczeniem lekarskim (opinią) niewyjaśniającym w sposób wymagany prawem przyczyn odmowy rozpoznania u osoby badanej jednostki chorobowej, organ inspekcji sanitarnej nie może wydać decyzji zgodnej z przywołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej.

Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie organ dokonując oceny materiału dowodowego ocenił jego wszechstronność, zatem brak jest podstaw do kwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bezsporne jest, że za chorobę zawodową uznaje się przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, tj. chorobę zawodową wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Skoro w rozpoznawanej sprawie uprawniona jednostka orzecznicza stwierdziła ww. chorobę zawodową i uzasadniała swoje stanowisko, to oznacza, że orzeczenie odpowiada wymaganiom określonym w treści art. 84 § 1 K.p.a.

Podkreślić należy, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33). Wprawdzie powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczą poprzedniego stanu prawnego, ale w znacznej części zachowują swoją aktualność na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa.

Zatem tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W niniejszej sprawie w decyzjach organów obu instancji i w orzeczeniu lekarskim powołano się na analizę narażenia zawodowego badanej, w tym charakteru i chronometrażu wykonywanych przez nią na stanowisku pracy czynności, jednostronny charakter choroby (pacjentka praworęczna), brak współistniejących aktualnie czynników ryzyka tej choroby oraz wyniki wykonanych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy badań i konsultacji specjalistycznych, stwierdzając, że uzasadniają przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem przeciążeniowego tła schorzenia, choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co upoważnia do rozpoznania etiologii zawodowej.

W tym stanie rzeczy, w ocenie sądu doszło do należytego rozważenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Warunkiem wydania prawidłowych orzeczeń lekarskich przez jednostki medyczne jest należyta ocena zgromadzonego materiału dowodowego sprawy. Tym materiałem dowodowym są także wyniki przeprowadzonych badań. Zauważyć także należy, że pierwsze objawy pojawiły się u badanej około 3 lata temu w prawej ręce. Wówczas już rozpoznano prawostronny zespół cieśni nadgarstka. U badanej przeprowadzono w czerwcu 2015 roku leczenie operacyjne - przecięcie prawego troczka zginaczy.

W ocenie sądu, orzeczenie lekarskie jest logiczne i pełne - tak w zakresie oceny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jak i oceny narażenia zawodowego badanej.

Strona skarżąca powołała się na dokument w postaci artykułu Magdaleny Lewańskiej i Jolanty Walusiak - Skorupa - Czynniki etiologiczne zespołu cieśni nadgarstka u osób zawodowo wykonujących monotypowe ruchy w nadgarstku (Medycyna Pracy 2014;65(2) © Instytut Medycyny Pracy im. prof. J.Nofera w Łodzi - - http://medpr.imp. [...].pl).

Autorzy powyższego opracowania stwierdzili, że: "Zespól cieśni nadgarstka ZCN) jest najczęstszą neuropatią kończyn górnych i najczęściej chorobą przeciążeniową układu mięśniowo – szkieletowego. Powstaje wskutek ekspozycji zawodowej na powtarzalne, monotypowe ruchy w stawach nadgarstka oraz konieczności użycia siły i narażenia na drgania mechanicznie. Celem pracy była ocena czynników etiologicznych zespołu cieśni nadgarstka u osób zawodowo wykonujących monotypowe ruchy w nadgarstku". [...] "Wyniki naszej pracy potwierdzają wieloczynnikową etiologię zespołu cieśni nadgarstka – tylko u 6% badanych miała ona uwarunkowania zawodowe".

Powyższe nie wyklucza, wbrew twierdzeniom skargi, że badana znajduje się w ww. 6% grupie badanych, u których etiologia zespołu cieśni nadgarstka miała uwarunkowania zawodowe.

Zdaniem sądu, powyższe opracowanie nie pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem WOMP z dnia 10 października 2016 r. o rozpoznaniu u badanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych) oraz z wyjaśnieniami jednostki orzeczniczej z dnia 14 grudnia 2016 r.

W tym miejscu wskazać należy, że w odpowiedzi na zgłoszone przez stronę skarżącą uwagi i zastrzeżenia jednostka orzecznicza wyjaśniła, że sformułowanie orzeczenia w powyższej sprawie zostało poprzedzone przeprowadzeniem szczegółowej analizy narażenia zawodowego badanej ze spełnieniem wszystkich wymogów przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, a czynności tych dokonali lekarze specjaliści medycyny pracy zatrudnieni w jednostce orzeczniczej, a nie lekarz medycyny rodzinnej jak wskazała skarżąca spółka. Ocena narażenia zawodowego badanej, zdaniem doświadczonych specjalistów zatrudnionych w jednostce orzeczniczej, pozwala na przyjęcie z wysokim (przeważającym) prawdopodobieństwem przyczynowej roli obciążeń związanych ze sposobem wykonywania pracy w etiologii rozpatrywanego schorzenia. W ww. piśmie potwierdzono, że ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno - orzeczniczego, w tym w szczególności wyników badań wykonanych w Poradni Chorób Zawodowych WOMP CP-L w Ł. wykazała, że proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych.

Jeszcze raz należy podkreślić, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1567/13 - CBOSA).

Za nieuzasadniony należy zatem uznać zarzut skargi dotyczący bezkrytycznego przyjęcia przez organ ustaleń jednostki orzeczniczej. Podkreślić bowiem należy, że w związku z zastrzeżeniami strony skarżącej organ zwrócił się do tej jednostki o dodatkowe wyjaśnienia. Jednostka medyczna dysponowała oceną narażenia zawodowego badanej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez nią na zajmowanym stanowisku pracy. W ocenie sądu orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) - tak jak tego wymaga art. 235¹ Kodeksu pracy.

Wobec powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 6, 7, 8, 9 i art. 11 K.p.a. są niezasadne. Zarzuty skargi sprowadzają się do polemiki z ustaleniami uprawnionej jednostki orzeczniczej I stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Prawidłowa ocena akt administracyjnych wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji nie można uznać wydanego orzeczenia lekarskiego za niemiarodajne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a oceny materiału dowodowego dokonanej z obrazą art. 80 K.p.a.

W ocenie sądu, organy obu instancji w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy, w szczególności o powołane wyżej dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, które jest spójne, prawidłowo orzekły o stwierdzeniu u badanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z dokonanym przez uprawnioną jednostkę diagnostyczną rozpoznaniem – występowaniem u badanej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 20.1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

D.Cz.