Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 464/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 49 pkt 2 lit b, art. 66 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Dnia 27 sierpnia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 824/12 w sprawie ze skargi K. P. i Stowarzyszenia E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na rzecz K. P. kwotę 600 (słownie: sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 824/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. P. i Stowarzyszenia E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (dalej - decyzja środowiskowa), Wójt Gminy Szydłowo (dalej - Wójt) na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej – ustawa środowiskowa, a także § 2 ust. 1 pkt 26 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257 poz. 2573 ze zm., dalej – rozporządzenie środowiskowe), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku inwestora – R. T., przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz po uzgodnieniu środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorek Ochrony Środowiska w Poznaniu - ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa ze złoża naturalnego "Róża Wielka - RT" planowanego do realizacji na działkach nr [...], położonych w R. gm. S. Organ wskazał, iż planowana eksploatacja kruszywa należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej i jest wymieniona w § 2 ust 1 pkt 26a rozporządzenia środowiskowego jako wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha. W związku z tym inwestor wraz z wymaganymi załącznikami do wniosku dołączył "Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" opracowany w styczniu 2010 r. przez Zakład O. s.c. w P. W tej sytuacji wystąpiono do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej - RDOŚ) o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia dołączając do wniosku niezbędne załączniki. RDOŚ wezwał inwestora do uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko pismem z dnia [...] marca 2010 r. i po złożeniu wymaganych wyjaśnień postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

O wszczęciu postępowania administracyjnego zostały powiadomione strony postępowania. Organ prowadzący postępowanie obwieszczeniem podał do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty informację o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie wraz z informacją o możliwości składania uwag i wniosków. W wyznaczonym terminie w przedmiotowej sprawie wpłynęły dwa wnioski – K. P. oraz jeden wspólny podpisany m.in. przez mieszkańców R. Po terminie wpłynął jeszcze wniosek od "Komitetu Społecznego wsi R.".

Organ odniósł się do złożonych wniosków i przed wydaniem decyzji zawiadomił społeczeństwo o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toczącym się postępowaniu. W wyznaczonym terminie wpłynęły dwa wnioski, również od skarżącego oraz wspólny podpisany przez mieszkańców wsi R. i R. Wnioski te w całości podtrzymywały rozpatrzone uwagi z poprzednich pism. Ponadto odnosiły się również do postanowienia z dnia [...] maja 2010 r., w którym RDOŚ uzgodnił realizację planowanego przedsięwzięcia.

Dnia [...] lipca 2010 r. wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach w przedmiotowej sprawie, od której w wyznaczonym terminie odwołali się: skarżący oraz Stowarzyszenie E.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] września 2010 r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku z powyższym organ I instancji dokonał ponownej analizy dokumentów i przed wydaniem decyzji zawiadomił wszystkie strony o możliwości, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toczącym się postępowaniu. W wyznaczonym terminie wpłynęły dwa wnioski: od skarżącego oraz wspólny podpisany przez mieszkańców wsi R. i R. Wnioski te w całości podtrzymywały uwagi z poprzednich pism. Główny zarzut podnoszony przez mieszkańców wsi R. i Mała oraz K. P. dotyczył negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na tereny przyległe, które może spowodować przerwanie lub zmianę kierunku przepływu pobliskiego cieku wodnego, który to m.in. zasila stawy hodowlane będące własnością skarżącego oraz spowoduje osuszenie przyległych gruntów ornych. Nadto wnioskodawcy zwrócili uwagę na zagrożenie związane z zamuleniem doliny Łomnicy oraz zniszczenie jedynej drogi gminnej.

Organ rozpatrzył uwagi i wnioski podnoszone przez stronę i mieszkańców wsi R. i R., uwzględnił wskazania Kolegium dotyczące w szczególności wniesionych przez społeczeństwo uwag i wniosków oraz w zakresie oceny raportu, nałożył na inwestora warunki wykorzystania terenu i wydał [...] lutego 2011 r. ponowną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach; znak [...], która została doręczona wszystkim stronom postępowania.

Na skutek wniesionego przez skarżącego oraz przez Stowarzyszenie odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...], uchyliło ww. decyzję wskazując na brak wyjaśnień w jaki sposób, poprzez zastosowanie jakich rozwiązań ujętych w decyzji zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone i zebrane w toku postępowania z udziałem społeczeństwa. Brak odniesienia się w wystarczającym zakresie do treści Raportu stanowiącego dowód w postępowaniu administracyjnym; brak danych, które w myśl przepisu art. 85 pkt 1 b ustawy winny stanowić element decyzji o środowiskach uwarunkowaniach.

Na podstawie art. 89 Kpa w związku z art. 36 ustawy środowiskowej organ postanowił zorganizować rozprawę administracyjną z udziałem społeczeństwa, na której w dniu 27 czerwca 2001 r. uczestniczył: inwestor, strony postępowania, Stowarzyszenie oraz przedstawiciele społeczeństwa wsi R. Na podstawie art. 37 środowiskowej organ prowadzący postępowanie rozpatrzył wszystkie wniesione w toku rozprawy administracyjnej uwagi i wnioski, usystematyzował je w jednorodzajowe grupy i odniósł się do poszczególnych ich kategorii.

W zakresie emisji pyłów do powietrza, skonkludowano, że emisja pyłów i gazów związana ze spalaniem paliw w wyniku pracy maszyn i urządzeń wydobywczych oraz w związku z pracą silników spalinowych stanowiących źródło napędu maszyn, urządzeń i środków transportu, a także emisja z procesu wydobywania i przemieszczania wydobytego kruszywa będzie miała charakter niezorganizowany i poprzez zastosowanie rozwiązań ujętych w punkcie II.3 decyzji unoszone pyły żwiru nie będą stanowiły źródła emisji zanieczyszczeń mogących pogorszyć stan powietrza na omawianym terenie.

W przedmiocie stateczności skarp wyrobiska, zapobiegania powstawaniu osuwisk organ wywodził, że zagrożenia te będą miały charakter czasowy, tj. będą występować tylko w okresie eksploatacji przewidzianej na okres 25 lat. W związku z nimi nałożono obowiązek monitorowania stateczności skarp wyrobiska w celu zapobiegania niekontrolowanym obrywom i obsuwom kruszywa w wyrobisku, np. po obfitych deszczach. Określono również warunki korzystania z terenu, które zawarto w punkcie [...] a w szczególności obowiązek zabezpieczenia stateczności wyrobiska poprzez łagodzenie skarp obwodowych każdorazowo po zakończeniu eksploatacji w strefie ich obrysu a ewentualne osuwiska i wymycia bezzwłocznie likwidować.

W zakresie stosunków wodnych organ wskazał że wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia Raportu w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na zmianę stosunków wodnych w rzece, w stawach rybnych skarżącego oraz w gruntach rolnych i zadrzewionych i odniesienia się do oddziaływania, jakie może wystąpić w sytuacji awaryjnej, nie przewidzianej, np. zejściem z wydobywanym urobkiem poniżej rzędnej 99,00 m npm w czasie trwających prac wydobywczych, Zagadnienie to omówione zostało w Raporcie i szczegółowo uzupełnione w dokumentach dołączonych do sprawy w kwietniu 2010 r. i [...] sierpnia 2011 r., oraz w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ z dnia [...] maja 2010 r. Ich analiza skutkowała zastosowaniem warunków nałożonych w punkcie II. 1, nałożeniem obowiązku zwrócenia szczególnej uwagi na wykorzystywane do urabiania kopaliny urządzenia i ich stan techniczny oraz możliwe awaryjne wycieki (i ich niezwłoczne neutralizowanie); zobowiązaniem inwestora do okresowych kontroli jakości technicznej pojazdów i sprzętu wykorzystywanego do urabiania kopaliny, a w przypadku wykrycia usterek - do natychmiastowego ich usuwania (w punkcie II. 1.2).

Odnośnie do odprowadzania i oczyszczania wód opadowych, organ skonstatował, iż na etapie eksploatacji kruszywa nie będą powstawały ścieki opadowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2001 Nr 115 poz. 1229).

W zakresie kwestii wzmożonego ruchu drogowego i eksploatacji dróg na podstawie uzupełnienia raportu (kwiecień 2010 r.) dokonano analizy przedłożonej prognozy emisji hałasu, z której wynika, że istotnym zagrożeniem związanym z funkcjonowaniem kopalni może być akustyczne oddziaływanie pośrednie wynikające z ruchu pojazdów ciężarowych transportujących kruszywo. Przeprowadzona analiza akustyczna dla odcinka drogi powiatowej nr [...], stanowiąca dojazd do kopalni, wykazała brak przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu na najbliższych terenach chronionych akustycznie zlokalizowanych w sąsiedztwie drogi. Na podstawie wyników obliczeń prognozuje się, że akustyczne standardy jakości środowiska zostaną dotrzymane. Pismem z dnia [...] października 2011 r. Starosta Pilski wyjaśnił, iż transport kruszywa z kopalni możliwy będzie przy wykorzystaniu pojazdów o łącznej masie do 25 ten po spełnieniu nałożonego na inwestora obowiązku budowy zjazdów związanych z włączeniem drogowym z terenu inwestycji na drogę powiatową nr [...].

Nałożono na inwestora również obowiązek prowadzenia monitoringu w zakresie kontroli dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów wyjeżdżających z kopalni na drogę publiczną. Natomiast z uwagi na możliwość pylenia kruszyw w trakcie transportu samochodowego po drogach, szczególnie w terenach zabudowanych, nałożono obowiązki zachowania warunków określonych w punkcie II.3 (pkt. 3-4) a w szczególności stosowania plandek przykrywających materiały sypkie przewożone środkami transportu. Natomiast powierzchnię dróg szczególnie w terenach zabudowanych zraszać wodą poprzez użycie samochodu - polewaczki w sytuacjach, gdy będzie występowała taka konieczność, np. ze względu na warunki atmosferyczne, tj. długotrwała susza.

W zakresie ochrony zwierząt podniesiono, że uwzględniając lokalizację inwestycji poza obszarami objętymi ochroną, a także biorąc pod uwagę przedstawioną w Raporcie oraz w uzupełnieniu Raportu charakterystykę przyrodniczą obszaru planowanej inwestycji nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na obszary podlegające ochronie oraz gatunki chronione.

W pozostałym zakresie, organ wskazał, iż ustalono, że oddziaływanie eksploatacji złoża w projektowanym obszarze górniczym "R." związane będzie z kontynuacją dotychczasowego systemu eksploatacji prowadzonej od 2005 r. w kształtowanym dotychczas wyrobisku wgłębnym. Nie nastąpi tu kumulacja oddziaływań czynnego od 2005 r. zakładu górniczego z oddziaływaniem projektowanego przedsięwzięcia, gdyż objęte raportem zamierzenie zastąpi przedsięwzięcie dotychczas istniejące, a koncesja o którą ubiega się przedsiębiorca będzie sprowadzać się do rozszerzenia istniejącej koncesji o nowe tereny. Wydobycie będzie się stopniowo przesuwało w kierunku nowych terenów z jednoczesną sukcesywną rekultywacją terenów, na których eksploatacja została zakończona. Nie będzie to zatem eksploatacja prowadzona jednocześnie na całym projektowanym obszarze górniczym.

Odnosząc się ponownie do warunków akustycznych na terenach położonych wokół planowanej inwestycji organ, ponad to co, zostało podniesione wcześniej, wskazał, że najbliższe tereny wymagające ochrony akustycznej, określone zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) znajdują się w odległości ok. 350 m na północny-wschód od terenu kopalni i należą do terenów zabudowy zagrodowej. Dopuszczalny poziom hałasu dla tego typu terenów, zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem, wynosi 55 dB w porze dziennej, tj. w godzinach od 6.00 do 22.00. Działalność zakładu ogranicza się jedynie do pory dziennej, więc wymagania prawne odnoszące się do pory nocnej nie mają zastosowania. Z tego względu w Raporcie oraz w uzupełnieniu przedłożonym RDOŚ nie zawarto analizy wpływu inwestycji na klimat akustyczny w porze nocnej. W postanowieniu z dnia [...] maja 2010 r. RDOŚ nałożył na inwestora obowiązek prowadzenia działalności, w tym ruchu kołowego jedynie w porze dziennej, tj. w godz. 6.00 do 22.00.

Z przedstawionej organowi dokumentacji wynika, iż działalność kopalni nie będzie powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu. Ponadto w celu ograniczenia hałasu inwestor zobowiązał się do umiejscowienia zwałowiska nadkładu pomiędzy obszarem zabudowy, a źródłami hałasu. Na terenie planowanej inwestycji nie będzie wykorzystywana woda. Ścieki bytowe pochodzące z urządzeń sanitarnych oraz kontenerowych pomieszczeń socjalnych odprowadzane będą do szczelnego zbiornika bezodpływowego, z którego będą systematycznie wywożone przez koncesjonowanego przewoźnika do oczyszczalni ścieków. Nie będą powstawały ścieki przemysłowe ani opadowe w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2001r., Nr 115 poz. 1229) co uwzględnia punkt II.5. warunków decyzji. Nie przewiduje się odwadniania kopalni ani odprowadzania wód opadowych poza teren kopalni. Odpady wytworzone na etapie realizacji inwestycji będą zagospodarowane zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.) oraz przepisami szczegółowymi. Odpowiedni sposób gospodarowania (opisany w punkcie II.2. warunków decyzji), selektywnego magazynowania odpadów oraz poddanie ich w pierwszej kolejności odzyskowi przyczyni się do minimalizacji ilości odpadów trafiających do unieszkodliwiania m.in. poprzez składowanie. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) zagospodarowywane masy ziemne nie powinny powodować przekroczenia standardów jakości gleby i ziemi.

W zakresie przekształcenia morfologii terenu, a tym samym naruszenia walorów krajobrazowych, podniesiono, że wprawdzie będzie to oddziaływanie bezpośrednie i nieodwracalne, związane z powstaniem wyrobiska, jednak krajobraz występujący w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia jest już częściowo przekształcony w związku z czynnie prowadzoną działalnością wydobywczą, w funkcjonującym zakładzie górniczym.

Przeprowadzana sukcesywnie rekultywacja w znacznym stopniu winna zatrzeć skutki działalności związanej z wydobyciem kruszywa naturalnego. Przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie negatywnie wpływać na świat roślin i zwierząt, zlokalizowane jest poza obszarami objętymi ochroną (art. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.). Dla ograniczenia negatywnych oddziaływań na środowisko przyrodnicze prace ziemne z użyciem sprzętu ciężkiego będą wykonywane poza sezonem lęgowym. Stanowiska drzew i krzewów nie przeznaczonych do wycinki będą zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz przed ich obsypywaniem (punkt II.6.). W trakcie prowadzenia prac szczególną uwagę należy jednak zwrócić na stanowiska kocanki piaskowej, która jest objęta częściową ochroną i w razie konieczności zniszczenia jej stanowisk, należy na podstawie art. 56 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) uzyskać zgodę Konserwatora Przyrody na odstępstwa od zakazów.

Przedmiotowe złoże jest suche i nie ma do niego żadnych dopływów wód podziemnych, nie zachodzi zatem potrzeba jego odwadniania - odwadnianie kopalni jest główną przyczyną niekorzystnych zmian hydrograficznych regionu, w którym taka działalność jest prowadzona. Wobec powyższego planowana działalność górnicza nie zmieni warunków hydrograficznych regionu i nie spowoduje zjawiska osuszania terenów. Ponadto przed uzyskaniem koncesji inwestor zobowiązany jest do przedłożenia organowi koncesyjnemu odrębnej dokumentacji geologicznej, opracowanej przez uprawnionego geologa, w tym dotyczącej warunków hydrograficznych regionu popartej przeprowadzonymi w terenie pomiarami.

W projektowanym terenie górniczym nie ma również sztucznych czy naturalnych zbiorników powierzchniowych, rzek czy potoków. Przedsięwzięcie nie będzie wpływać negatywnie na stan wód powierzchniowych jak i podziemnych.

Inwestycja nie jest zlokalizowana na obszarach wodno - błotnych, o płytkim zaleganiu wód podziemnych, na obszarach wybrzeży, na obszarach górskich lub kompleksów leśnych, w strefie ochronnej ujęć wód i obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych, na obszarach wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszarach sieci Natura 2000, na obszarach, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone, na obszarach o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne, na obszarach o znacznej gęstości zaludnienia, na obszarach przylegających do jezior i obszarach ochrony uzdrowiskowej. Na terenie planowanej inwestycji nie odnotowano obecności żadnych obiektów podlegających ochronie konserwatorskiej. Niemniej jednak, jeżeli w trakcie prac ziemnych odkryte zostaną zabytki archeologiczne, należy niezwłocznie poinformować o tym fakcie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu Delegatura w Pile. Ponadto teren ten nie został zaliczony do obszarów zagrożonych ruchami masowymi ziemi lub też do obszarów, na których ruchy takie występują. Funkcjonowanie przedsięwzięcia będzie zamykało się w granicach terenu przewidzianego pod kopalnie i nie wpłynie negatywnie na żadne dobra materialne. Planowane przedsięwzięcie nie będzie stwarzać zagrożenia wystąpienia poważnej awarii przemysłowej w rozumieniu art. 248 ustawy Prawo ochrony środowiska. Lokalizacja inwestycji pozwala stwierdzić brak transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska kopalnia nie należy do przedsięwzięć, dla których istnieje możliwość utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania w przypadku niedotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem górniczym. Planowana inwestycja nie będzie kolidować z innymi złożami sąsiednimi, gdyż nie graniczy bezpośrednio zarówno z już eksploatowanymi złożami, jak i potencjalnymi.

Stosownie do art. 82 ust. 1 pkt. 1 ustawy środowiskowej organ zawarł w decyzji wszystkie elementy wymienione w tym artykule. Nałożenie na inwestora obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej polegającej na dokonaniu porównania rzeczywiście, sukcesywnie prowadzonej rekultywacji wyrobiska, w trakcie normalnej planowanej eksploatacji kruszywa, na terenach gdzie eksploatacja została zakończona, jest zgodne z art. 82 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowe .

Pismem z dnia 24 października 2011 r. organ poinformował strony postępowania zawiadomieniem i poprzez obwieszczenie o zgromadzonym materiale dowodowym i możliwości składania uwag i wniosków w określonym terminie przed wydaniem decyzji. W wyznaczonym terminie wpłynął wniosek od skarżącego, w którym podtrzymuje wszystkie swoje dotychczasowe zastrzeżenia oraz zarzuca, iż zostały naruszone prawa strony do informowania o okolicznościach sprawy oraz o stanie faktycznym. Organ rozważył te zarzuty i ich nie podzielił.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący, zaskarżając ją w całości z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów k.p.a., art. 78 ust. 1 pkt 1 oraz innych przepisów środowiskowej i postanowienia RDOŚ z dnia [...] maja 2010 r. i wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł zarzut błędne ustalenie stanu faktycznego w toku postępowania administracyjnego tj. naruszenie zasad ogólnych Kpa, w szczególności zaś art.7.

Zdaniem skarżącego nie jest wiadomym, na jakiej podstawie organ I instancji ustalił, że planowana Inwestycja jest kontynuacją dotychczasowej działalności. Niezrozumiałe jest, w ocenie skarżącego, dlaczego w decyzji określa się, że eksploatacja złoża ma się odbywać na powierzchni 29,16 ha, skoro w dalszym ciągu mówi się, że na części mokrej (miąższość nawodniona) nie będzie prowadzona eksploatacja. Nie do przyjęcia jest też przyjęcie, iż najbliższe budynki znajdują się od żwirowni w odległości 350 m, ponieważ dwie najbliższe zagrody znajdują się w odległości 225 m oraz 250 m od planowanej żwirowni. Nieprawdą jest, stwierdzenie, że eksploatacja złoża nie osiągnie zwierciadła tych wód i prowadzona będzie do rzędnej do 99 m. n.p.m. ponieważ będzie odbywała się poniżej rzędnej 99,0 m. Organ I instancji nie założył rzędnej bezpieczeństwa dla nieprzekraczalności zwierciadła wody w przypadku niedokładności pracy operatora koparki. Skarżący podniósł, że przy otworach powstałych po odwiertach, w odległości 30-50 m od żwirowni znajdują się na działce skarżącego źródliska, z których pobiera wodę do zasilania stawów. Wskutek Inwestycji i zejścia do poziomu 99 m npm może zmienić się kierunek przepływu wody podziemnej i spowodować brak wody w źródliskach. Zejście to może także spowodować powstanie tzw. leja depresyjnego na terenie żwirowni, co z kolei może spowodować osuszenie pobliskich terenów, a co za tym idzie osuszenie istniejącej zieleni i drzew.

W zakresie transportu kruszywa, zamieszczono nieostre sformułowania. W celu eliminacji wątpliwości decyzja powinna wprowadzić zakaz poruszania się po konkretnych drogach oraz powinna być w niej określona nieprzekraczalna masa transportu kołowego do przewozu kruszywa. Podniesiono, iż drzewa które w zamierzeniu miały być wycięte, zostały już wycięte, a dokonano tego na obszarze 15 ha, nie zważając na okres lęgowy. Organ I instancji nie uwzględnił istnienia na działce nr [...] pięciu dębów, z których 2 zostały już wycięte. Pozostały już tylko 3 dęby o średnicy blisko kwalifikującej się do pomnika przyrody o wielkości obwodu 3,20 m., 3,40 m. oraz 3,70m. W szczególności zwrócono również uwagę, iż kocanka piaskowa rosła na powierzchni ok. 1,5 ha na działkach [...] lecz została całkowicie zniszczona poprzez zaoranie tego terenu. W kwestii pasów ochronnych skarżący wskazał, że decyzja nie uwzględniła postanowienia RDOŚ, zgodnie z którym pasy ochronne od strony istniejących stawów hodowli ryb winny wynosić 70 - 100 metrów. Z treści decyzji wynika bowiem, że dla cieków wodnych ta odległość wynosić ma 50 metrów. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie przedstawił mu, jako stronie postępowania, całej dokumentacji dot. eksploatowanej żwirowni, naruszając art. 9 i 10 k.p.a.

Skarżący wskazał na braki w decyzji, w szczególności: zakazu poruszania się na drodze gminnej nr [...] ciężkiego transportu kołowego, związanego z eksploatacją żwirowni ( jest to jedyna droga, którą skarżący dojeżdża do swojego gospodarstwa); obowiązku zainstalowania pizometrów na łąkach poniżej drogi gminnej nr [...] celem monitorowania poziomu i jakości wód podziemnych; określenia wymogów zachowania określonej szerokości pasów ochronnych wzdłuż drogi gminnej nr [...]; obowiązku kompensacji przyrodniczej w postaci podjęcia działań w przypadku naruszenia istniejących stosunków wodnych.

Skarżący stwierdził, że decyzja nie gwarantuje dotrzymania poziomu jakości ochrony środowiska poza terenem zakładu górniczego, zaś przedstawiona w Raporcie ocena jest nieobiektywna. Zdaniem skarżącego decyzja w ogóle nie uwzględnia: bezpośredniego sąsiedztwa stawów hodowlanych będących retencją wód oraz siedliskiem ptactwa; istniejącego w odległości 30 - 50 m źródliska zasilającego stawy; ryzyka zanieczyszczenia rzeki Łomnicy (również doprowadzalników) przy nadmiernych opadach, na skutek spływającego mułu ziemi gliniastej; ryzyka przerwania warstwy wodonośnej; istniejących żeremi bobrowych i rozlewisk bobrowych w bezpośrednim sąsiedztwie żwirowni. Zarzucono brak przeprowadzenia przez organ I instancji inwentaryzacji środowiskowej i nieuwzględnienie: doliny Łomnicy jako terenu o wyjątkowych walorach ekologicznych, z uwagi m.in. na unikalne ptactwo ryzyka erozji i powstania osuwisk. Ani Raport, ani decyzja nie wspominają o tzw. doprowadzalnikach do strumyka Łomnica. W zakresie ochrony zwierząt i roślin decyzja zawiera zaś wybiórcze informacje. Tymczasem w dolinie Łomnica, znajdującej się w pobliżu planowanej żwirowni, bytuje dużo unikalnego ptactwa i zwierzyny oraz rośnie unikalna roślinność. Dolina stanowi wspomniany już wcześniej korytarz ekologiczny dla ptactwa, takich jak orzeł bielik, czarny bocian, żuraw, kania rdzawa, rybołów i wiele innych gatunków ptactwa wodnego. Na tym terenie istnieją legowiska takich ptaków jak: czajka, kszyk, dublet, wodniczka. Ze zwierząt znajdują się wszystkie zwierzęta leśne wraz z wydrą, jenotem, borsukiem i bobrami. W dolinie Łomnicy istnieją łąki wilgotne zaliczone do pakietu 4.6 z roślinnością taką jak: przywrotnik połyskujący, knieć błotna, ostrożeń warzywny, ostrożeń błotny, kuklik zwisły, komonica błotna. Zaskarżona decyzja wyraźnie wskazuje, że informacje te nie zostały wzięte pod uwagę. Powyższe ustalenia wynikają zaś z opracowania naukowego autorstwa prof. J. B. pt. "Dokumentacja przyrodniczo siedliskowa na potrzeby programu rolnośrodowiskowego [...] realizowanego w latach 2011-2016 w tym w zakresie pakietów przyrodniczych w latach 2011-2016." (dalej – opracowanie prof. B.). Dokument ten został zaopiniowany pozytywnie przez RDOŚ w Poznaniu (Opinia nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r.), jednak nie został wzięty pod uwagę przy opiniowaniu przez RDOŚ w niniejszej sprawie z powodu późniejszej daty jego opracowania. Nadal jest to jednak dowód w sprawie. W świetle powyższego, zaś nie do przyjęcia jest także koncepcja przedstawiona przez Wójta, że niekolizyjne położenie ze względu na ochronę cennych elementów natury ożywionej i nieożywionej przemawia za realizacją przedsięwzięcia w proponowanym położeniu.

Zdaniem skarżącego decyzja pomija kwestie istniejących zabytków znajdujących się R., które są zagrożone zniszczenie. Brakuje również nałożenia obowiązku przewożenia żwiru transportem kołowym do 25 ton (który wynika z treści pisma Starosty Pilskiego z dnia [...] października 2011).

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosło również Stowarzyszenie E. zarzucając naruszenie przepisów ustawy środowiskowej, kpa i wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

Stowarzyszenie zarzuciło, iż wskazano także na brak uzgodnienia decyzji przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (wymóg z art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej) oraz nieuwzględnienie wymogu zachowania 100 metrowej odległości lokalizacji żwirowni od lasów (art. 30 ust. 3 ustawy o lasach). Organ naruszył przepis art. 10 kpa nie zawiadamiając Stowarzyszenia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania materiałów i dowodów,

Zarzucono również, że Wójt, niezgodnie z art. 75 i 76 Kpa, dopuścił jako dowód załączniki graficzne nr: [...], które są niewiarygodnymi dokumentami, ponieważ na wszystkich w/w dokumentach wskazano, że odwiertów dokonano na terenie "województwa wielkopolskiego", które istnieje dopiero od 1998 roku. Decyzja Wójta rażąco narusza przepis art. 7 Kpa w szczególności w postaci zaniechania podjęcia wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. kwestii ochrony żeremi bobrowych, kwestii istniejących źródlisk na działce [...], nielegalnej żwirowni prowadzonej przez tego samego przedsiębiorcę.

Nie jest prawdą, że: teren złoża obejmuje grunty o niskiej V i VI klasy bonitacyjnej, ponieważ na działkach o nr ew. [...] znajdują się grunty rolne klasy RIVb; sieć hydrogeologiczną rejonu złoża buduje rzeka Łomnica wraz z jej dopływami, ponieważ sieć hydrogeologiczną budują także stawy hodowlane należące do skarżącego w R., a także źródliska położone na działkach nr ew. [...], które zasilają w/w stawy; najbliższy obszar zabudowy zagrodowej znajduje się w odległości około 350 m od granicy obszaru przewidzianego do eksploatacji, ponieważ rzeczywista odległość do najbliższej zabudowy wynosi 210 m oraz 250m. Niezrozumiałe jest, dlaczego w decyzji założono, że eksploatacja złoża nie osiągnie zwierciadła tych wód i przeprowadzana będzie do rzędnej 99,00 m npm.

W zakresie likwidacji osuwisk i wymyć stowarzyszenie zasugerowało konieczność umieszczenia w decyzji dodatkowego zapisu o ograniczeniu zagrożenia dla terenów położnych w dolinie Łomnicy w szczególności zanieczyszczonymi wodami opadowymi i kopalnymi ze żwirowni. Zdaniem stowarzyszenia organ nie przeprowadził dogłębnej analizy w zakresie ewentualnego osuszenia przyległych terenów, poprzestając jedynie na sformułowaniach zawartych w Raporcie i zapewnieniach Inwestora. W przypadku wystąpienia sytuacji wysuszenia okolicznych gruntów nie zostały przedstawione warianty kompensacji ochrony przyrody i środowiska jako całości.

W kwestii stateczności skarp wyrobiska, zapobiegania powstawania osuwisk niezrozumiałe jest dla stowarzyszenia, dlaczego w decyzji zabrakło konieczności ustanowienia szerokości pasów wewnętrznych stanowiących granicę złoża od strony rzeki Łomnicy i istniejących hodowlanych stawów rybnych. W treści decyzji Wójt w ogóle nie odniósł się do kwestii dostatecznej ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem. Niewątpliwie poziom wód gruntowych pozostaje w bezpośrednim kontakcie z wodami rzeki Łomnicy, w tym ze źródliskami znajdującymi się na działce [...] oraz z stawami hodowlanymi należącymi do K. P., które są zasilane wodami pochodzącymi ze źródliska. Organ nie może całkowicie pomijać istnienia na działce oznaczonej nr [...] tzw. rozlewiska bobrowego oraz istniejących szuwarów na działkach [...]. Naruszenie równowagi przyrodniczej na tych obszarach może doprowadzić do zaniku istniejącej flory i fauny. Niezrozumiałe jest dlaczego nagromadzone w wyniku padającego deszczu wody opadowe nie będą odprowadzane, ani też wypompowywane. Zarzucono również, że decyzja pomija zupełnie kwestię drgań wywoływanych przez przejeżdżające na drogach samochody ciężarowe, w tym wracających po kruszywo.

W zakresie ochrony zwierząt i roślin rzuca się brak pełnej inwentaryzacji środowiskowej, która rzutuje na treść decyzji. Opisano szczegółowo unikalną roślinność i zwierzynę zamieszkującą analizowany obszar, wskazując, że jest to korytarz ekologiczny dla ptactwa, terytorium lęgowe. Ustalenia powyższe poczynione zostały w opracowaniu naukowym autorstwa prof. J. B., który to dokument został zaopiniowany pozytywnie przez RDOŚ (Opinia nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r.), jednak nie został wzięty pod uwagę przy opiniowaniu przez RDOŚ decyzji w niniejszym postępowaniu. Stanowi on jednak dowód w sprawie i przeczy tezie organu, że planowana inwestycja nie będzie stanowiła istotnego uszczuplenia siedlisk cenno przyrodniczych.

Decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w zw. z art. 3 pkt 11, art. 33 ust. 1, art. 38, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 66, art. 71 ust. 1 i 2, art. 74, art. 75 ust. la pkt.4, art. 77 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 80, art. 82, art. 85, ustawy środowiskowej, a także w zw. z §2 ust. 1 pkt 26 lit. a rozporządzenia środowiskowego, utrzymało w mocy zaskarżaną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium opisało stan faktyczny w sprawie i stwierdziło, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymaga, przed wydaniem decyzji, przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 Ustawy). W tych kategoriach spraw, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko zachodzi konieczność uzgodnienia ich warunków z organami wskazanymi w tym przepisie oraz po zasięgnięciu opinii innych organów (art. 77 ust. 1 Ustawy). RDOŚ określił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r.

Podniesiono, że inwestor przedłożył Raport, który odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 66 Ustawy środowiskowej, wraz z jego uzupełnieniem stanowi spójny i kompletny dokument.

Kolegium odniosło się łącznie do zarzutów odwołań skarżącego i Stowarzyszenia, z uwagi na kierowanie ich w podobnych kwestiach. Kolegium stwierdziło, że rację mają odwołujący się, że organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 68 § 2 k.p.a., poprzez brak odczytania protokołu z rozprawy, która odbyła się w dniu [...] czerwca 2011 r. i nie przedstawienie protokołu do podpisu osobom uczestniczącym w rozprawie. Do protokołu rozprawy została załączona jedynie lista obecności osób uczestniczących w rozprawie, jednakże w protokole brak jest adnotacji o jego odczytaniu i brak jest podpisów osób obecnych na rozprawie, protokół podpisał jedynie protokolant i przewodniczący rozprawy. Działanie takie stanowi naruszenie przepisów o sporządzaniu protokołów, jednak zdaniem organu odwoławczego od odbycia rozprawy do daty wydania decyzji upłynął znaczny okres czasu, wystarczający aby strony mogły zapoznać się z jego treścią. Z akt sprawy wynika, że po terminie rozprawy organ nadal prowadził postępowanie, a następnie strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, o prawie składania wniosków i uwag. Również o tym prawie zostały powiadomione na rozprawie. Żadna z osób uczestniczących w postępowaniu nie zgłosiła uwag do treści protokołu rozprawy, podnoszona jest jedynie wadliwość sporządzenia protokołu. SKO wskazało jednocześnie, że żaden przepis prawa nie nakłada na organ "z urzędu" obowiązku doręczania stronom protokołu z rozprawy. W ocenie Kolegium powyższe naruszenie art. 68 § 2 k.p.a., nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu liczba stron przekracza 20, dlatego zastosowanie znajduje art. 74 ust. 3 Ustawy środowiskowej, odsyłający do stosowania przepisu art. 49 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zawiadomienie z dnia [...] października 2011 r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań skierował w tradycyjnej formie pisemnej do wszystkich stron postępowania z wyjątkiem Stowarzyszenia. Jednakże, z akt wynika że dodatkowo informację o treści art. 10 kpa podano do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Szydłowo oraz poprzez zamieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy Szydłowo. Kolegium doszło do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (uregulowanej w art. 10 kpa), gdyż Stowarzyszenie nie zostało pozbawione udziału w czynnościach procesowych organu i zostało zgodnie z przepisami powiadomione o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów. Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiadomiło Stowarzyszenie o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy, prawem do przeglądania akt, sporządzania z nich notatek, odpisów i wnoszenia dodatkowych uwag. Stowarzyszenia z prawa tego nie skorzystało.

W ocenie Kolegium nie jest usprawiedliwiony zarzut Stowarzyszenia o dopuszczeniu przez organ niewiarygodnych dokumentów, stanowiących załączniki graficzne do Raportu. W dokumentach tych wskazano, że odwiertów dokonano na terenie województwa wielkopolskiego (w dacie wiercenia 1986 r.), natomiast jak podniesiono w odwołaniu w 1986 roku województwo wielkopolskie jeszcze nie istniało, natomiast R. położona była na terenie województwa pilskiego. Zdaniem Kolegium, zarzut braku wiarygodności w/w dokumentów nie zasługuje na uwzględnienie. Wyniki dokonanych odwiertów znajdują potwierdzenie w załączonych do raportu mapach (mapa sytuacyjno-wysokościowa terenu), ponadto były przedmiotem oceny RDOŚ, który nie zgłosił do nich żadnych zastrzeżeń.

W zakresie zarzutów dotyczących ustaleń organu dotyczących położenia najbliższych obszarów zabudowy zagrodowej od planowanej żwirowni, organ wskazał, że stanowisko odwołujących w powyższym zakresie nie jest poparte żadnym dowodem, dlatego Kolegium nie ma możliwości ich weryfikacji. Stanowisko zaś organu znajduje natomiast poparcie w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ z dnia [...] maja 2010 r.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów SKO podniosło, iż żaden przepis prawa nie nakłada na organ administracji obowiązku doręczania "z urzędu" stronom pism składanych w toku postępowania. Strony postępowania mają na każdym jego etapie możliwość wglądu w akta sprawy, sporządzania odpisów, kopii. Ponadto gwarancję zapewniającą stronom możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym stanowi art. 10 Kpa.

Kolegium stwierdziło również, że sprawa nie należy do katalogu spraw wymagających zasięgnięcia opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 77 ust. 2 Ustawy środowiskowej).

Z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu wynika, zdaniem SKO, że obszar eksploatacji złoża zwiększy się o 29,16 ha i w tym zakresie organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, co zostało dokładnie wyjaśnione w zaskarżonej decyzji.

Kolegium uznając za zasadny zarzut, że organ I instancji nieprecyzyjnie ujął, że teren złoża obejmuje grunty niskiej V i VI klasy bonitacyjnej, przyjęło, iż ta niedokładność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż udział procentowy gruntów klasy RIVb w stosunku do gruntów klasy RV i RVI jest znikomy. W ocenie Kolegium zarzut odwołania dotyczący użytego przez organ I instancji sformułowania iż planowana inwestycja jest "kontynuacją dotychczasowej działalności prowadzonej przez inwestora" nie jest uzasadniony, bowiem nie ma sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy, gdyż inwestor prowadził w R. wydobycie kruszywa na powierzchni 2 ha i planowana inwestycją będzie kontynuacją działalności wcześniej prowadzonej w R., lecz na innym obszarze.

Odniesiono się do kwestii warunków hydrogeologicznych, wskazując, że analiza w tej mierze została w sposób szczegółowy przedstawiona w uzasadnieniu decyzji (str. 10), które to ustalenia organ odwoławczy w całości podzielił.

Zdaniem Kolegium, brak określenia w decyzji nieprzekraczalnej masy transportu kołowego do przewozu kruszywa nie jest istotnym brakiem, gdyż w tym zakresie zastosowanie mają przepisy ustawy o drogach publicznych. Z pisma Starosty z dnia [...] października 2011 r. wynika, że transport kruszywa z kopalni możliwy będzie przy wykorzystaniu pojazdów o łącznej masie do 25 ton, co zostało dokładnie przedstawione w decyzji. Ponadto na inwestora został nałożony obowiązek prowadzenia bieżącej kontroli dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów wyjeżdżających z kopalni "R." na drogę publiczną. Zaś szerokość pasów ochronnych ustalono zgodnie z normą [...] Górnictwo odkrywkowe. Szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych. Nałożenie na inwestora obowiązku zainstalowania piezometrów nie wydaje się konieczne, gdyż organ określił inne warunki wykorzystania terenu w zakresie ochrony środowiska gruntowo-wodnego, które zapewnić mają jego ochronę.

Kolegium nie uznało zarzutów, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia sąsiedztwa stawów hodowlanych należących do K. P. Organ nałożył na inwestora szereg ograniczeń zmierzających do maksymalnego wyeliminowania zagrożenia związanego z planowaną inwestycją, m.in., w celu zabezpieczenia interesów posiadacza stawów hodowlanych K. P.

W zakresie ochrony zwierząt i roślin decyzja organu I instancji zawiera, w ocenie Kolegium, wystarczające obostrzenia wynikające z uwarunkowań istniejących na obszarze planowanej inwestycji. Inwentaryzacja przyrodnicza oparta została na badaniach terenowych obszaru. Wyniki inwentaryzacji przyrodniczej przedstawiono w Raporcie i jego uzupełnieniu. Zostały pozytywnie ocenione przez RDOŚ. W decyzji organ ocenił położenie planowanej inwestycji w odniesieniu do granic obszarów chronionych. Lokalizacja inwestycji poza obszarami objętymi ochroną, a także przedstawiona w Raporcie i jego uzupełnieniu charakterystyka przyrodnicza obszaru planowanej inwestycji, pozwalały na stwierdzenie, że inwestycja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszary podlegające ochronie oraz gatunki chronione. Z raportu wynika, że uciążliwość projektowanej inwestycji zamykać się będzie w granicach terenu, który znajduje się we władaniu inwestora. Dla ograniczenia negatywnych oddziaływań na środowisko przyrodniczo związanych z prowadzeniem prac ziemnych z użyciem sprzętu ciężkiego nałożono na inwestora odpowiednie warunki w pkt II.6 decyzji, w zakresie ograniczeń terminu wycinki drzew czy terminu prowadzenie prac ziemnych związanych ze zdejmowaniem wierzchniej warstwy gleby oraz nakładu, właściwego zabezpieczenia drzew i krzewów nie przeznaczonych do wycinki. Zgodnie z ustaleniami raportu oraz z postanowieniem RDOŚ w Poznaniu nałożono na inwestora obowiązek zwrócenia szczególnej uwagi na stanowiska kocanki piaskowej, która jest objęta częściową ochroną i w razie konieczności zniszczenia jej stanowisk, uzyskania uprzedniej zgody RDOŚ na odstępstwa od zakazów. W decyzji przedstawiono również otoczenie planowanej inwestycji i dokonano oceny wpływu inwestycji na jego walory przyrodnicze.

Odnosząc się do zarzutów nie przeprowadzenia dokładnej analizy przyrodniczej poprzez pominięcie istnienia na działce nr [...] rozlewiska bobrowego oraz na działce nr [...] szuwarów oraz pominięcie opracowania naukowego prof. J. B. wskazano, że z rzeczonego opracowania wynika, że w korycie Łomnicy w kontakcie z drzewostanem olszowym, znajduje się czynne żeremie bobra europejskiego Castor fiber. Kolegium nie kwestionuje tego faktu, jednakże żeremie bobrowe nie bytują po tej samej stronie cieku co teren planowanej inwestycji. Ponadto koryto rzeki Łomnica znajduje się w pewnej odległości od planowanego złoża - od 70 do 140 m od południowej granicy złoża. W raporcie ustalono, że przewidywane negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia wystąpi jedynie w granicach obszaru górniczego, do którego inwestor posiada tytuł prawny.

W zakresie zarzutów dotyczących rekultywacji terenu inwestycji, Kolegium wskazało, że zaskarżoną decyzją nałożono na inwestora obowiązek sukcesywnej rekultywacji wyrobiska w trakcie normalnej planowanej eksploatacji kruszywa, na terenach poeksploatacyjnych. Ponadto na inwestora został nałożony obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej obejmującej rekultywację wyrobiska poeksploatacyjnego i przedłożenia tej analizy Wójtowi sukcesywnie w cyklach pięcioletnich - w terminie co 5 lat licząc od dnia oddania obiektu do użytkowania aż do zakończenia eksploatacji.

W zakresie zarzutów dotyczących transportu kruszywa, jego częstotliwości uciążliwości, Kolegium skonstatowało, iż z akt sprawy wynika, że inwestor w stosunku do pierwotnych założeń ograniczył planowany "ruch samochodów przez R. do 5 załadowanych samochodów w ciągu godziny. Biorąc pod uwagę fakt, że analiza akustyczna wykonana dla odcinku drogi powiatowej 1167P, stanowiącej dojazd do kopalni, przedstawiona w raporcie wykazała brak przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu na najbliższych terenach chronionych akustycznie zlokalizowanych w sąsiedztwie drogi, ruch pojazdów z powyżej wskazaną częstotliwością wydaje się być uzasadniony. Ponadto, autorzy Raportu rozważali kwestię wystąpienia drgań w związku z ruchem pojazdów ciężarowych. Przy planowanej inwestycji, pojazdy ciężarowe przewożące żwir będą poruszały się z niewielkimi prędkościami, stąd generowane przez nie drgania będą się charakteryzowały niewielkimi amplitudami i nie spowodują zagrożenia dla ludności i obiektów budowlanych. Aby zniwelować możliwość pylenia kruszyw w trakcie transportu samochodowego, nałożono na Inwestora obowiązki określone w pkt 11.3, dotyczące zraszania dróg samochodem polewaczką czy obowiązek przykrywania plandekami skrzyń ładunkowych samochodów transportujących materiały sypkie.

Kolegium odpierając kolejne zarzuty wskazało, iż z treści Raportu wynika, że jego autorzy rozważali wariantowość planowanej inwestycji. Ustalono, że z uwagi na specyfikę inwestycji wariantować można jedynie sposób eksploatacji, miejsce jej rozpoczęcia, kierunek wywozu piasku czy wielkość wydobycia, wariant przedstawiony w ocenie wydaje się być najkorzystniejszy dla środowiska.

Zdaniem Kolegium wniosek skarżącego, aby odległość lokalizacji żwirowni od lasów wynosiła 100 m, nie jest słuszny. Odwołując się do art. 30 ust. 3 ustawy o lasach SKO wskazało, że w przepisie tym chodzi o takie działania, które stwarzają niebezpieczeństwo zniszczenia lasu na skutek działania ognia. Natomiast planowana inwestycja takich zagrożeń nie stwarza.

W zakresie uwzględnienia występującego konfliktu społecznościowego oraz zgłoszonych przez społeczeństwo protestów SKO wskazało, że organ I instancji przedstawił kto złożył protesty przeciwko planowanej inwestycji i czego dotyczyły uwagi oraz w jaki sposób uwagi te zostały uwzględnione przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Kolegium nie znalazło również podstaw do stwierdzenia stronniczości organu w prowadzonym postępowaniu.

Podniesiono również, że dopuszczalne godziny pracy kopalni, w tym ruchu pojazdów ciężkich określone od godz. 6.00 do 22.00 są zgodne z warunkami nałożonymi postanowieniem RDOŚ w ramach uzgodnień.

Zdaniem Kolegium rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie uwzględnia wyniki uzgodnień przeprowadzonych z RDOŚ, ustalenia zawarte w Raporcie i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Organ przeanalizował i ocenił bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Ponadto organ przeanalizował możliwości oraz sposób zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymaganego zakresu monitoringu.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli skarżący i Stowarzyszenie.

W swojej skardze K. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy o ochronie środowiska, ustawy prawo wodne wraz z przepisami wykonawczymi, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Skarżący zarzucił, iż decyzja nie odnosi się do wpływu na środowisko dookoła terenu przedsięwzięcia. Organ autorytatywnie stwierdza jedynie, że nie będzie wpływu na pozostałe tereny, powołując się na Raport, który jest tendencyjny i przemilcza oddziaływanie inwestycji na działki znajdujące się w sąsiedztwie. Skarżący podkreślił, że wielokrotnie w toku postępowania przedstawiał dowody na to, że w trakcie ulewy kopalnia kruszywa może zaszkodzić jego interesom jako hodowcy ryb w stawach rybnych, poprzez zanieczyszczenie wody gliną z działek, na których prowadzona ma być inwestycja. W szczególności skarżący przytoczył zdarzenie z dnia 21 lipca 2011 r. i podkreślił, że zanieczyszczenie takie już w niewielkiej ilości powoduje uszkodzenie skrzeli ryb i w konsekwencji ich śnięcie. Zarzucił ponadto, że w treści decyzji brak jest uwarunkowań w przedmiocie zabezpieczenia skarpy z rozluźnioną warstwą ziemi (gliny). Skarżący zwrócił uwagę, że planowana żwirownia jest położona powyżej całego obszaru Doliny Łomnica i jej rzeki do 17 metrów w górę, co koliduje z niżej położonymi stawami, tym bardziej że ukształtowanie terenu będzie prowadzić zanieczyszczoną wodę w kierunku stawów hodowlanych. W decyzji brak jest określenia sposobu zapobiegania zanieczyszczeniom zarówno strugi jak i źródlisk.

Skarżący zarzucił organom obu instancji pominięcie kwestii bytowania organizmów żywych w sąsiedztwie planowanej żwirowni. Przeprowadzona ocena ornitologiczna dotyczy wyłącznie obszaru planowanej żwirowni, a nie terenów sąsiednich. Natomiast Raport o oddziaływaniu na środowisko nie uwzględnia istniejącej flory i fauny znajdujących się w obszarze przylegającym do planowanej żwirowni. Organ I instancji pominął istniejący w Dolinie rzeki Łomnicy rozbudowany ekosystem ze stawami i różnorodnym ptactwem, pomimo zwracania na to uwagi przez skarżącego. W ocenie skarżącego oczywistym jest, że przez 25 lat eksploatacji żwirowni, negatywne czynniki wewnętrzne takie jak hałas, jak i nadmierne zapylenie doprowadzą do zanieczyszczenia środowiska i ekosystemu wodnego. Organ I instancji nie przeprowadził należytej analizy przyrodniczej przyległego terenu do planowanego żwirowiska, tj. działek nr od [...], podczas gdy z opracowania prof. J. B. wynika, że przy żwirowni w odległości ok. 100 m znajdują się żeremia bobrów i w dodatku po tej samej stronie co żwirownia (wbrew twierdzeniom Kolegium). Koryto rzeki znajduje się w odległości 70 m, a rowy doprowadzające wodę ze źródeł do koryta rzeki przylegają do samych granic żwirowni, czego brak w Raporcie. Położenie żwirowni będzie miało negatywny wpływ na sąsiadujące żeremie i bytowanie bobrów. Z opracowania prof. J. B. wynika, że sąsiadująca żwirownia negatywnie wpłynie na stan cieku i spowoduje dopływ zawiesiny glino - krzemowej do rzeki. Kwestie te nie zostały uwzględnione w decyzji środowiskowej.

Kolejny zarzut dotyczył drogi gminnej nr 850, którą ma być przeprowadzany transport kruszywa. Zdaniem skarżącego droga ta nie jest dostosowana do takich obciążeń i do tak zintensyfikowanego ruchu samochodów, jaki planowany jest w inwestycji - przez 22 samochody ciężarowe na godzinę, w tym 70% ma to być transport ciężki. W decyzji nie ma mowy o zabezpieczeniu drogi, która jest dla skarżącego jedyną drogą dostępu do drogi publicznej. Wójt wskazał w decyzji, że istnieje inna droga, jednak zaniechał wskazania jaka to droga.

Skarżący podnosił również, iż nieprawdą jest jakoby struga Łomnica znajdowała się w odległości 70 - 140 m od rzeki. Faktycznie jest to bowiem 50 - 70 m od żwirowni. Źródlisko, z którego zasilane są stawy hodowlane skarżącego, znajduje się jeszcze bliżej. Istnieje zatem duże niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wody, co przyniesie negatywne skutki tak dla stawów skarżącego dla ryb w nich żyjących. W decyzji brak jest jednak sposobów zapobiegnięcia zanieczyszczeniu zarówno strugi i źródliska.

Skarżący wskazał, że eksploatacja złoża ma być dopuszczona znacznie poniżej poziomu pobliskiej rzeki Łomnica - wydobycie do poziomu 92,5 m. Wg Raportu oddziaływania na środowisko rzeka i źródlisko znajdują się na poziomie 99 m. Równocześnie decyzja nakazuje inwestorowi zakończenie działań na wysokości wód gruntowych. Nałożone na inwestora przez organ I instancji ograniczenia, związane z ochroną stawów skarżącego, mają charakter czysto teoretyczny. Przykładowo skarżący wskazał m.in., iż nie wiadomo, kto będzie dokonywał monitorowania stateczności skarpy, niejasna jest kwestia ograniczenia ruchu drogowego. Zdaniem skarżącego konieczne jest zainstalowanie piezometrów, które będą pełnić funkcję kontrolną poprzez wskazywanie poziomu wód podziemnych w sąsiedztwie rzeki Łomnicy i źródeł skąd pobierana jest woda do stawów (jest to zgodne z art. 106 ust. 2 pkt 4 ustawy - Prawo wodne). To pozwoli na prawidłowe ustalenie charakteru oddziaływania inwestycji na grunty należące do osób trzecich. W decyzji środowiskowej kwestia ta nie została ujęta, a Kolegium nie ustosunkowało się do tego przedmiotu.

Kolejno skarżący zarzucił, iż w treści decyzji brak jest uwarunkowań w przedmiocie zabezpieczenia skarpy z rozluźnioną warstwą ziemi (gliny). Nadto Wójt nie dokonał żadnego spotkania ze społeczeństwem i nie poinformował społeczeństwo o realnych zagrożeniach związanych z planowaną żwirownią. Jednocześnie organ I instancji w ogóle nie ustosunkował się do złożonego na piśmie, przez 164 mieszkańców i radę sołecką, protestu. Skarżący zaznaczył, że inwestor – R. T. już raz otrzymał koncesje Starosty Pilskiego na wydobywanie kruszywa na rzeczonych działkach. Zamiast zdejmowania warstwy jednego piętra zdejmowane były trzy warstwy czyniąc nieodwracalne szkody w środowisku. Obecne działanie inwestora ma na celu doprowadzenie do powiększenia obszaru wydobycia.

Wnoszące skargę Stowarzyszenie, zarzucając naruszenie przepisów: art. 63 i nast. Ustawy środowiskowej, art. 27 § 1 Kpa w związku z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, art. 10 Kpa, art. 68 § 2 Kpa, 136 Kpa oraz innych wyżej nie wymienionych przepisów prawa, wniosło o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stowarzyszenie podtrzymało wszystkie uwagi i zastrzeżenia wniesione w odwołaniu od decyzji Wójta. W ocenie tego Stowarzyszenia decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa, a Kolegium nie dość wnikliwie rozpatrzyło sprawę, w tym zgłoszone przez Stowarzyszenie uwagi i zastrzeżenia. Zarzucono, że Wójt przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. z naruszeniem art. 10 k.p.a. nie zawiadomił Stowarzyszenia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w toku postępowania administracyjnego materiałami i dowodami oraz zgłoszonymi żądaniami uniemożliwiając Stowarzyszeniu skorzystania z instytucji wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

Kolejny zarzut dotyczył naruszenia przez Kolegium art. 27 § 1 Kpa w związku z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, w ten sposób, że w poprzedniej decyzji Kolegium (z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...]) udział brało dwóch tych samych członków Kolegium: R. G. oraz M. W.

Odnosząc się do art. 63 i następnych, w tym 79 ust. 1 ustawy środowiskowej Stowarzyszenie podkreśliło, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wójt winien zapewnić możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zarzucono, iż Raport nie zawiera zagadnień dot. usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, z uwzględnieniem: obszarów wodno-błotnych tzw. szuwarów istniejących na działce nr [...] tuż przy planowanej eksploatacji żwirowni; istniejącego źródliska na działce nr [...]; znajdujące się w pobliżu planowanej żwirowni obszary leśne; obszarów wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną oraz pozostałe formy ochrony przyrody, w tym znajdujące się na terenie działki nr [...] żeremi bobrowych; stawów hodowli ryb znajdujących się na terenie działek nr [...]. Zarzucono, iż nie została przeprowadzona szczegółowa analiza oddziaływania inwestycji na środowisko, Organ I i II instancji bez żadnych narzędzi badawczych bezkrytycznie powielają tezy wynikające z Raportu, w szczególności wskazują na brak oddziaływania planowanej inwestycji na stosunki wodne oraz na świat zwierzęcy i roślinny. Raport, jak każdy dowód w sprawie, powinien zaś podlegać swobodnej ocenie, włącznie z możliwością przeprowadzenia dowodu przeciwko jego treści. Organy obu instancji w żaden sposób nie ustosunkowały się co do tego czy Raport odpowiada wymogom z art. 62 i nast. ustawy środowiskowej, m. in. w zakresie szczegółowej analizy wariantów. W Raporcie opisano jedynie dwa warianty, tj. wariant zakładany do realizacji oraz wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Zdaniem Stowarzyszenia lakoniczny i ogólnikowy opis wariantów wyklucza możliwość przeprowadzenia weryfikacji w tym zakresie, co przesądza o wadliwości tego dokumentu. Wymóg szczegółowości analizy wariantów realizacji przedsięwzięcia wynika wprost z przepisów prawa, które nakładają obowiązek opisania analizowanych wariantów oraz ich szczegółowego uzasadnienia.

Analiza akt sprawy pozwala również na stwierdzenie, iż istnieją rozbieżności, co do odległości w szczególności: zabudowy mieszkaniowej, stawów hodowlanych.

Stowarzyszenie zarzuciło nieprawidłowości w ustaleniu liczby stron postępowania przez Kolegium, które ustaliło, iż przekracza ona 20 i w konsekwencji zastosowanie art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej, odsyłający do stosowania przepis art. 49 Kpa Zdaniem Stowarzyszenia liczba stron postępowania nie przekracza 20, a stosowanie przez Wójta art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej jest nadużyciem i prowadzi do obejścia przepisów o konieczności zawiadamiania stron o podjętych czynnościach faktycznych i materialnych.

Organ I instancji dopuścił, jako dowód w postępowaniu niewiarygodne dokumenty w postaci załączników graficznych do Raportu nr [...]. Wskazują one bowiem, że w dacie wiercenia - 1986 r. odwiertów dokonano na terenie województwa wielkopolskiego. Tymczasem w 1986 roku województwo wielkopolskie jeszcze nie istniało, natomiast wieś Róża Wielka znajdowała się w obszarze województwa pilskiego. Dokumenty te są zaś opatrzone nieczytelnym podpisem i nie jest wiadomym kto je sporządził i czy pochodzą od podmiotu uprawnionego. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia argumentacja Kolegium, iż w/w załączniki były przedmiotem oceny RDOŚ, który nie zgłosił do nich zastrzeżeń, nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ to na Kolegium spoczywa obowiązek przestrzegania procedur prawnych.

Stowarzyszenie ma również zastrzeżenia co do ustaleń Kolegium w zakresie położenia najbliższych obszarów zabudowy zagrodowej od planowanej żwirowni (str. 15 decyzji). Za niedopuszczalne, w świetle art. 136 Kpa, uznaje Stowarzyszenie stanowisko SKO, że Kolegium nie ma możliwości weryfikacji tych twierdzeń.

Zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów Stowarzyszenie wywodzi z faktu, iż Kolegium nie uznało za materiał dowodowy części spośród załączników do pisma inwestora z dnia 29 sierpnia 2011 r. nie stanowiły one materiału dowodowego w sprawie. Przedmiotowe załączniki stanowiły ważne dla postępowania dokumenty pozwalające na przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko wodne oraz zweryfikowania przekrojów geologicznych – górniczych.

Według skarżącego Stowarzyszenia nie do przyjęcia są również ustalenia zawarte w decyzji Wójta o pominięciu jakichkolwiek kwestii o istnieniu gruntów ornych kl. IVb (str. 15 pkt 8). Podobnie stanowisko Kolegium, które uznało, że niedokładność o pow. 0,81 ha nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na to, że udział procentowy gruntów klasy IVb w stosunku do gruntów klasy RV i RVI jest znikomy.

W zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na zmianę stosunków wodnych w rzece, w stawach rybnych oraz w gruntach rolnych i zadrzewionych Stowarzyszenie podkreśliło brak w Raporcie analizy w tej mierze w odniesieniu do rzeki Łomnicy oraz położonych w pobliżu planowanej inwestycji stawów rybnych należących do K. P. Zdaniem Stowarzyszenia nie sposób ustalić, dlaczego założeniem inwestora jest pozostawienie w stanie nienaruszonym zasobów złoża zawodnionego wraz z ok. 0,5 m warstwą serii złoża suchego. Z uwagi na zróżnicowane odnotowanie zwierciadła wód gruntowych eksploatacja złoża powinna być prowadzona do poziomu 101 m -105 npm, co stworzy stabilną warstwę ochronną dla wód podziemnych i da pewien margines bezpieczeństwa w sytuacji wystąpienia omyłki osób zajmujących się pracami w kopalni żwirowni. W treści decyzji brakuje informacji jaka jest głębokość wykopu - różnica rzędnej terenu i rzędnej robót ziemnych. Nieznana jest podstawa prawna dla przyjęcia tylko 0,5 metrowej warstwy serii złoża suchego zamiast minimum 2 metrów. Niezrozumiałe jest dlaczego Wójt oraz Kolegium ustaliły, iż możliwa jest eksploatacja żwirowiska do poziomu zwierciadła wód gruntowych. Z reguły bowiem, przy już naruszeniu zwierciadła wód gruntowych mamy do czynienia z naruszeniem stanu ochrony środowiska.

Kolejno zarzucono, iż w decyzji przyjęto, że najbliższym ciekiem wodnym jest rzeka Łomnica wraz z jej dopływami, która rzekomo znajduje się w odległości od 70 m do 140 m od granic złoża. Tymczasem na terenie tuż obok planowanej inwestycji tj. działki [...] znajduje się źródlisko, które zasila stawy hodowlane. Natomiast w odległości 60 m od działki nr [...] tuż za drogą na działce nr [...] znajdują się rozlewiska bobrowe, które są naturalną infiltracją dla stawów hodowlanych. W tej sytuacji nie można uznać, jakoby planowana inwestycja nie miała negatywnego wpływu na stan wód powierzchniowych.

Z treści decyzji zdaniem Stowarzyszenia nie wynika: iloma piętrami eksploatacyjnymi będzie urabiane złoże i z jakim praktycznie nachyleniem; bezwzględny obowiązek przestrzegania nienaruszalności pasów ochronnych oraz ustalenia tzw. pasów bezpieczeństwa. Zaskarżona decyzja nie zawiera także klauzuli odnośnie nieprzekraczalności dopuszczalnych poziomów hałasu określonych dla najbliższej zabudowy mieszkaniowej i jednorodzinnej - w porze dziennej (rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007r. Nr 120, poz. 826)). Brak również wskazania w decyzji nieprzekraczalnej masy transportu kołowego do przewozu kruszywa. Stowarzyszenie nie zgadza się z oceną Kolegium, które twierdzi, że w tym zakresie zastosowanie mają przepisy ustawy o drogach publicznych, ponieważ organ uzgadniający decyzję, tj. Starosta Pilski wskazał jakie pojazdy mogą się poruszać na tych drogach.

Zaskarżona decyzja Kolegium, jak również Raport, nie wspominają o tzw. doprowadzalnikach do strumyka Łomnica, które oznaczone są na mapie R. Nr [...] Grunty PGL Nadleśnictwo Trzcianka ark. 14 (dokumenty znajdują się w Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych) i znajdują się na działce ew. nr [...] jako KR-17, KR-16, na działce nr ew. [...] jako KR-18 i KR-19, na działce nr ew. [...] jako KR -20 oraz na działce nr ew. [...] oznaczone jako KR-21. Ponadto pomiędzy działkami nr [...] przebiega rów melioracyjny. Powyższe kwestie zostały pominięte w postępowaniu administracyjnym, pomimo podniesionych zarzutów w odwołaniu. Nieuwzględnienie zaś zgłoszonych uwag dot. doprowadzalników wód może skutkować błędnym przyjęciem braku wpływu planowanej inwestycji na stosunki wodne.

Stowarzyszenie zarzuciło, że organ I instancji nie przeprowadził dokładnej analizy przyrodniczej, ponieważ pominął istnienie na działce nr 464 rozlewiska bobrowego oraz na działkach nr [...] szuwarów. Nie wiadomo na podstawie jakich dowodów Kolegium ustaliło, że żeremie bobrowe nie bytują po tej samej stronie cieku co teren planowanej inwestycji. Ciek wodny obejmuje co najmniej dwie strony brzegu, i stąd nie sposób ustalić, na podstawie czego Kolegium powzięło wiadomość, że bobry nie przekraczają drugiej granicy brzegu, i stwierdziło, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływała na środowisko. Kolegium, odnośnie szuwarów znajdujących się na działce nr [...] oraz na działkach nr [...], nie zajęło żadnego stanowiska.

Poruszając kwestię odległości żwirowni od terenów leśnych, Stowarzyszenie odwołując się do treści art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, uważa, że katalog zachowań wymienionych w powyższym przepisie jest otwarty i zniszczenia mogą powstać także na skutek innych działań niż działanie ognia.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów i podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że przeważająca część zarzutów dotyczyła aspektów podnoszonych już w postępowaniu odwoławczym i były one przedmiotem rozpoznania i analizy w tym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie przepisu art. 27 § 1 Kpa w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa SKO wskazało, że w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją wyłączenia członka organu kolegialnego, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Żaden bowiem z członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile nie brał udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że dwóch członków Kolegium brało udział w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], uchylającą w całości decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie jest przyczyną wyłączenia tych członków Kolegium od postępowania odwoławczego prowadzonego od ponownie wydanej decyzji przez organ I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 136 Kpa, polegającego na nieprzeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność położenia najbliższych obszarów zabudowy zagrodowej, celem zweryfikowania oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, Kolegium wyjaśniło, że ustalenia faktyczne dotyczące odległości najbliższych obszarów zabudowy zagrodowej wskazane w decyzji środowiskowej na 350 metrów, potwierdzone były również przez RDOŚ w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2010 r., który wskazał, że najbliższe tereny wymagające ochrony akustycznej znajdują się w odległości 350 m na północny-wschód od terenów kopalni i należą do terenów zabudowy zagrodowej. Twierdzenia skarżących, iż odległość ta jest inna (niniejsza), nie były poparte żadnym dowodem. Kolegium podkreśliło, że z Raportu wynika, że przewidywane negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko wystąpi jedynie w granicach obszaru górniczego. Dlatego też dokonanie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko przyrodnicze wokół terenu planowanej inwestycji nie było wymagane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliło stan faktyczny w sprawie, które to ustalenia Sąd czyni własnymi. Podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zaś § 2 ust.1 pkt 26 lit. a rozporządzenia środowiskowego - wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha, należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

W myśl art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej realizacja takiego przedsięwzięcia (mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko) wymaga, przed wydaniem decyzji, przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Jeżeli zaś jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wówczas - przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - organ właściwy do wydania tej decyzji (w niniejszej sprawie Wójt) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i 10-19. W niniejszej sprawie uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia należało dokonać z regionalnym dyrektorem środowiska, który postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. RDOŚ pozytywnie określił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Zdaniem Sądu organy zadośćuczyniły powyższemu przepisowi, wzięły pod uwagę ustalenia zawarte w Raporcie, co w sposób bezpośrednio wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji. Uwzględniony został także czynnik społeczny w postępowaniu. Przeprowadzona została rozprawa z udziałem społeczeństwa. Z treści decyzji organów obu instancji jasno wynika, jakie zarzuty były zgłaszane w postępowaniu przez jakie podmioty. Organy w sposób systematyczny odniosły się do wszystkich zgłaszanych zarzutów (mowa również o protestach), dzieląc je na merytoryczne grupy i ustosunkowując się kolejno do nich wszystkich. Z racji braku konieczności przeprowadzania postępowania transgranicznego ostatni wymóg z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej nie znajdował w sprawie zastosowania.

Art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej nakłada na organy obowiązek zapewnienia, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do jej wydania, bez zbędnej zwłoki. podaje do publicznej wiadomości (art. 33 ust. 1) informacje o: 1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 2) wszczęciu postępowania; 3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie; 4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień; 5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu; 6) możliwości składania uwag i wniosków; 7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania; 8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków; 9) terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona; 10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone.

Art. 38 w/w ustawy, zobowiązuje zaś organ właściwy do wydania decyzji do podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią.

Sąd nie dopatrzył się w tej mierze uchybień postępowania, które mogłoby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji słusznie wskazał, że liczba stron przekracza 20, stąd zastosowanie znajduje art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej, odsyłający do stosowania przepisu art. 49 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zawiadomienie z dnia [...] października 2011r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań skierował w tradycyjnej formie pisemnej do wszystkich stron postępowania z wyjątkiem Stowarzyszenia. Jednakże, z akt wynika że dodatkowo informację o treści art. 10 kpa podano do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Szydłowo oraz poprzez zamieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy Szydłowo. Zdaniem organu, którego poglądy Sąd podzielił, nie doszło w sprawie do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (uregulowanej w art. 10 kpa), gdyż Stowarzyszenie nie zostało pozbawione udziału w czynnościach procesowych organu i zostało zgodnie z przepisami powiadomione o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów.

Sąd podzielił również poglądy Kolegium, że żaden przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku doręczania stronom protokołu z urzędu, jak również doręczania z urzędu wszystkich pism składanych w postępowaniu stronom tego postępowania. Sąd uznał, co stwierdził sam organ, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 68 § 2 Kpa, poprzez brak odczytania protokołu z rozprawy, która odbyła się w dniu 27 czerwca 2011 r. i nie przedstawienia protokołu do podpisu osobom uczestniczącym w rozprawie. Do protokołu rozprawy została załączona jedynie lista obecności osób uczestniczących w rozprawie. W protokole brak jest adnotacji o jego odczytaniu i brak jest podpisów osób obecnych na rozprawie. Widniejące podpisy należą do protokolanta i przewodniczącego rozprawy. Zdaniem Sądu słusznie uznał organ, iż działanie takie stanowi naruszenie przepisów o sporządzaniu protokołów, jednakże nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Od odbycia rozprawy do daty wydania decyzji upłynął znaczny okres czasu, wystarczający aby strony mogły zapoznać się z jego treścią. Z akt sprawy wynika, że po terminie rozprawy organ nadal prowadził postępowanie, a następnie strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, o prawie składania wniosków i uwag. Również o tym prawie zostały powiadomione na rozprawie. Słusznie wskazał organ, że żadna z osób uczestniczących w postępowaniu nie zgłosiła uwag do treści protokołu rozprawy, podnoszona jest jedynie wadliwość sporządzenia protokołu. Strony zostały powiadomione o treści art. 10 kpa i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań, tym samym miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy i treścią protokołu. Powyższe uchybienie nie pociąga za sobą konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd podniósł, iż ustawa środowiskowa (art. 82) określa jakie elementy powinny być brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z powyższym przepisem w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ:

1) określa: a) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, b) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, c) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, d) wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, e) wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko;

2) w przypadku gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika potrzeba: a) wykonania kompensacji przyrodniczej - stwierdza konieczność wykonania tej kompensacji, b) zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - nakłada obowiązek tych działań;

3) w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, stwierdza konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania;

4) przedstawia stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z zastrzeżeniem pkt 4a i 4b;

4a) nakłada obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę dla inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej lub inwestycji jej towarzyszącej wydawanej na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących;

4b) może nałożyć obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na prace przygotowawcze wydawanej na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących;

5) może nałożyć na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej, określając jej zakres i termin przedstawienia.

Zgodnie z art. 85 ustawy środowiskowej decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, które niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać - w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko: a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:– ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, – uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78, – wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,

c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4.

Na tle powyższych przepisów, Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji czynią zadość wskazanym wymaganiom. Wniosek o wydanie decyzji w niniejszej sprawie złożony został wraz z Raportem, który następnie – na skutek wezwania RDOŚ - został uzupełniony. Raport czyni zadość wymaganiom stawianym mu w art. 66 ustawy środowiskowej, zawiera bowiem wszystkie konieczne elementy. Zgodnie z przepisami stanowił podstawę dokonania uzgodnień z RDOŚ, który Raportu nie zakwestionował. Poddany został również ocenie, jako dowód w postępowaniu, czemu organy dały wyraz w uzasadnieniach decyzji. Sąd nie dopatrzył się w tej mierze żadnych uchybień.

W niniejszej sprawie organ przeanalizował i ocenił bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Ponadto organ przeanalizował możliwości oraz sposób zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymaganego zakresu monitoringu. Zdaniem Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Uzasadnienie decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśniono również podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W toku postępowania ustalono prawidłowo, iż obszar zabudowany oddalony jest od granicy obszaru przewidzianego do eksploatacji o ok. 350m, a skarżący nie poparli przeciwnych wniosków żadnymi dowodami. W sprawie nie była wymagana opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (art. 77 ust. 2 ustawy środowiskowej). W decyzji organu I instancji szczegółowo i wyczerpująco przedstawiono analizę warunków hydrologicznych (str. 10). Kwestię transportu związanego z rzeczoną inwestycją, w szczególności korzystania z drogi gminnej została również wyjaśniona przez organ. Szerokość pasów ochronnych ustalono zgodnie z normą PN-G02100 Górnictwo odkrywkowe. Szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych. Wprawdzie organ, wbrew żądaniom skarżącego nie zobowiązał inwestora do zainstalowania piezometrów, to jednak – w ocenie Sądu – w taki sposób określił warunki wykorzystania terenu w zakresie ochrony środowiska, że w wystarczającym stopniu zabezpieczy to środowisko przed negatywnymi oddziaływaniami Inwestycji. W zakresie inwentaryzacji przyrodniczej, Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do jej kwestionowania, ponieważ oparta została na badaniach terenowych, jej wyniki przedstawiono w Raporcie i uzyskała pozytywną opinię RDOŚ. W zakresie ochrony przyrody postępowanie wykazało, że inwestycja nie będzie powodowała negatywnych następstw dla bytujących w analizowanym obszarze bobrów, a to z tego względu, że nie bytują one po tej stronie cieku wodnego, po której planowana jest inwestycja. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, na inwestora nałożono w sposób wystarczający i zgodny z przepisami obowiązki rekultywacji wyrobiska. Omówiono warianty przedsięwzięcia. Jakkolwiek z uwagi na specyfikę inwestycji było to z natury rzeczy ograniczone, jednak organ zrealizował ten wymóg ustawowy. Nadto z raportu – stanowiącego podstawowy dowód w sprawie i sporządzonego przez upoważnione do tego osoby, wprost wynika, iż nie stwierdza się prawdopodobieństwa wystąpienia istotnych negatywnych oddziaływań w odniesieniu do świata ożywionego, a wielkość przewidywanych zmian prognozowana jest jako minimalna. Proces inwestycyjny, a także funkcjonowanie inwestycji, nie przyczyni się do destabilizacji istniejących układów ekologicznych, nie przyczyni się do przekształcenia cennych przyrodniczo siedlisk, w tym siedlisk chronionych, nie będzie negatywnie wpływać na stanowiska chronionych i rzadkich gatunków roślin oraz zwierząt, nie wpłynie w żadnym stopniu na lokalnie wartościowe ekosystemy i struktury przyrodnicze, a ewentualne zakłócenie funkcjonowania okolicznych zgrupowań zwierząt należy traktować jako minimalne. W zakresie zaś wpływu planowanego przedsięwzięcia na zmianę stosunków wodnych w rzece, w stawach rybnych oraz w gruntach rolnych i zadrzewionych Sąd stwierdził, że zagadnienie to było przedmiotem analizy w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, a analiza warunków hydrogeologicznych została w sposób szczegółowy przedstawiona w uzasadnieniu decyzji (str. 10). Wskazano, że złoże "R." jest w przeważającej części złożem suchym. Założeniem inwestora jest pozostawienie w stanie nienaruszonym zasobów złoża zawodnionego wraz z ok. 0,5 m warstwą serii złoża suchego. Dlatego też, z uwagi na zróżnicowane odnotowanie zwierciadła wód gruntowych przyjęto, że dolna granica poziomu eksploatacyjnego nie może osiągnąć poziomu 99 m npm. Z akt sprawy wynika, że wydobywanie kopaliny odbywać się będzie jedynie z warstwy suchej niezawodnionej, tym samym nie przewiduje się zmian w zasilaniu poziomu gruntowego, co z kolei nie zmieni istniejącego zasilania poziomów wgłębnych czwartorzędu i trzeciorzędu. Zaznaczono, że na poziom zwierciadła wód podziemnych i ich zasobów największy wpływ ma tzw. odwadnianie kopalni odkrywkowych. W przypadku przedmiotowego złoża, sytuacja taka nie będzie miała miejsca, gdyż złoże jest suche i nie ma do niego żadnych dopływów wód podziemnych, tym samym nie zajdzie potrzeba jego odwadniania. Wobec tego, planowana inwestycja nie zmieni warunków hydrograficznych regionu i nie spowoduje zjawiska osuszania terenów. Aby wykluczyć negatywny wpływ eksploatacji na jakość wód nałożono na inwestora warunki określone w pkt II. 1 decyzji, w tym warunek nakazujący zakończenie eksploatacji przed osiągnięciem zwierciadła wód gruntowych. Nałożono również na inwestora obowiązek prowadzenia stałej obserwacji poziomu zasobów złoża zawodnionego i poziomu eksploatacji do rzędnej 99 m npm. Organy obu instancji uznały, że warunki nałożone na inwestora są wystarczające dla właściwego zabezpieczenia w zakresie ochrony środowiska wodnego przed negatywnymi oddziaływaniami planowanej inwestycji.

Sąd podzielił stanowisko organów, iż nie można uznać zarzutu skarżących, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia sąsiedztwa stawów hodowlanych należących do K. P. Na inwestora nałożono bowiem szereg ograniczeń zmierzających do maksymalnego wyeliminowania zagrożenia związanego z planowaną inwestycją np. nakazy dotyczące zabezpieczenia stateczności skarpy wyrobiska i obowiązek monitorowania stateczności skarpy, warunki zabezpieczające przed naruszeniem istniejących stosunków wodnych, w tym wstępowania, krążenia i zasilania wód podziemnych czy ograniczenia dotyczące ruchu drogowego. Ograniczenia te wprowadzone zostały m.in., w celu zabezpieczenia interesów posiadacza stawów hodowlanych.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie zaistniały bowiem przyczyny do wyłączenia członków Kolegium od postępowania odwoławczego.

W skardze kasacyjnej K. P., reprezentowany przez r.pr. M. S., zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. — Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145), określanej dalej ustawa - Prawo wodne przez błędne jego zastosowanie, polegające na bezzasadnym pominięciu jego zastosowania;

2. art. 1 ust. 1 oraz 12 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2012 r., 985), dalej "ustawa o ochronie zwierząt", przez błędne ich zastosowanie, polegające na bezzasadnym pominięciu ich zastosowania;

3. art. 49 pkt 2 lit. b) oraz art. 66 ust. 1 pkt 8) ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., poz.908) dalej "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku" przez błędne ich zastosowanie, polegające na bezzasadnym pominięciu ich zastosowania;

4. art. 82 ust. 1 pkt 2 lit b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku przez błędne jego zastosowanie polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu; art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), dalej Prawo o ruchu drogowym;

5. art. 78 zdanie 1 Konstytucji RP niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na tolerowaniu obrazy przez SKO w Pile ww. przepisu Konstytucji oraz przepisów art. 15 i art. 136 k.p.a.;

6. art. 82 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku przez błędne jego zastosowanie polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu;

7. art. 68 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię;

8. art. 4 ust. 3 lit d) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 201 lr. (D U. UE, L 26/1 z dnia 28 stycznia 2012), oraz wcześniejszej dyrektywy 85/337/EWG, a jednocześnie art. 66 ust. 1 pkt 4, 5 oraz art. 81 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

II) naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w innym składzie oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 pkt 14 lit e) ustawy - Prawo wodne, ilekroć w ustawie tej mowa o ściekach — "rozumie się przez to wprowadzanie do wód i do ziemi... wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych". Być może rację mają organy administracji publicznej obu instancji oraz WSA w Poznaniu, gdy twierdzą, że w związku z planowanym przedsięwzięciem nie będą powstawały ścieki opadowe w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c) ustawy - Prawo wodne. Nie oznacza to jednak, że w związku z planowanym przedsięwzięciem nie będą powstawały innego rodzaju ścieki w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Powyższe twierdzenie skarżącego kasacyjnie dotyczy w szczególności powstawania ścieków w postaci wód z odwodnienia wyrobiska planowanego przedsięwzięcia. O ściekach tego rodzaju mowa jest w cytowanym wyżej przepisie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit e) ustawy - Prawo wodne. Do powstania tego rodzaju ścieków w związku z eksploatacją odkrywkowej kopalni kruszywa w R. już na obecnym etapie, a więc przed planowanym jej powiększeniem, doszło, czego dowodzi załączona dokumentacja fotograficzna. Rezultatem powstawania tego rodzaju ścieków były uszkodzenia skrzeli ryb żyjących w stawach stanowiących własność skarżącego kasacyjnie. Na powyższe okoliczności skarżący kasacyjnie powoływał się w postępowaniu przed WSA w Poznaniu oraz przedkładał dowody na angażowanie w tę sprawę inspekcji weterynaryjnej. Jednakże z nieznanych mu powodów WSA w Poznaniu nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności, lecz bezkrytycznie przyjął stwierdzenie organów administracji obu instancji, że: "Nie przewiduje się odwadniania kopalni ani odprowadzania wód opadowych poza teren kopalni."

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt stanowi: "Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczy. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.". Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt stanowi: " Warunki chowu lub hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub innych cierpień.". Nie można więc traktować ryb w stawach hodowlanych wyłącznie jako elementu przedsiębiorstwa produkcyjnego nastawionego na zysk. Stwierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu wyroku, że w zakresie ochrony zwierząt "nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na obszary podlegające ochronie oraz gatunki chronione" świadczy o zignorowaniu przepisów art. 1 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.

Skarżący podniósł, że przed organami administracji publicznej, jak i przed WSA w Poznaniu podnoszona była kwestia konieczności uwzględnienia wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, oraz że raport wymogów zawartych w tej ustawie nie spełniał. WSA w Poznaniu zignorował powyższą okoliczność, uznając, że decyzje organów obu instancji dotyczące środowiskowych uwarunkowań ustalonych dla przedmiotowego przedsięwzięcia, odpowiadają obowiązującemu prawu. W szczególności WSA w Poznaniu zaaprobował stanowisko organów obu instancji co do tego, że oddziaływanie eksploatacji złoża w projektowanym obszarze górniczym "R." związane będzie z kontynuacją dotychczasowego systemu eksploatacji prowadzonej od 2005 r., w kształtowanym dotychczas wyrobisku wgłębnym. Oddziaływania te są przewidywalne i typowe dla górnictwa odkrywkowego".. Stanowisko takie stanowi przejaw zignorowania ustawowego wymogu uwzględnienia oddziaływania skumulowanego planowanego przedsięwzięcia, związanego z uruchomieniem w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej już kopalni odkrywkowej, przedsięwzięcia tego samego rodzaju, tyle, że kilkakrotnie większego, niż obecnie istniejące.

Przepis art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stanowi: "W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ ... 2) w przypadku gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika potrzeba zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko — nakłada obowiązek tych działań". WSA w Poznaniu zaaprobował sposób zastosowania tego przepisu przez organy obu instancji pomimo tego, że sposób jego zastosowania w niniejszej sprawie był niewłaściwy. WSA w Poznaniu zaaprobował stanowisko organów obu instancji w związku z nałożeniem na przyszłego inwestora obowiązku monitorowania stateczności skarp wyrobiska w celu zapobiegania niekontrolowanym obrywom i obsuwom kruszywa. Skarżący podkreślił, że samo monitorowanie to stanowczo za mało dla zapewnienia stateczności skarp. W tym celu konieczne było określenie parametrów dotyczących kształtowania tych skarp, w szczególności ich minimalnej szerokości oraz kąta nachylenia, czego jednak brak w zaskarżonych decyzjach. Ponadto WSA w Poznaniu pominął okoliczność, że zastosowanie cytowanego wyżej przepisu art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy nie może sprowadzać się do przepisania jego fragmentu do decyzji środowiskowej, lecz organ wydający taką decyzję musi skonkretyzować normę z tego przepisu odpowiednio do przewidywanych oddziaływań danego, konkretnego przedsięwzięcia na środowisko. Sąd I instancji zaaprobował sformułowania przez organy obu instancji "... obowiązku zwrócenia szczególnej uwagi na wykorzystywane do urabiania kopaliny urządzenia ich stan techniczny oraz możliwe awaryjne wycieki (i ich niezwłoczne neutralizowanie)...". Skarżący wskazał, iż przepis art. 81 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi: 1. Właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. 2. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe i badania dodatkowe.

Organy obu instancji zobowiązując inwestora do przeprowadzenia badań okresowych wtargnęły bez żadnego upoważnienia – za aprobatą WSA z Poznaniu – w sferę stosunków społecznych poddaną regulacji ustawowej, dopuszczając się przy tym nieuprawnionej modyfikacji treści tej regulacji, poprzez zobowiązanie przyszłego inwestora jedynie do przeprowadzenia badań technicznych okresowych.

Przepis art. 78 zdanie 1 Konstytucji stanowi, że: "Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.". W odniesieniu do decyzji powyższą zasadę rozwija przepis art. 15 k.p.a. ustanawiający zasadę ogólną dwuinstancyjności jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, z dwoma merytorycznymi instancjami. W świetle powyższych przepisów SKO nie jest sądem administracyjnym, lecz organem administracji publicznej. W związku z tym nie ma prawa prowadzić postępowania w sposób właściwy dla sądu administracyjnego. Dlatego twierdząc, że: "W zakresie zarzutów dotyczących ustaleń organu położenia najbliższej zabudowy zagrodowej od planowanej żwirowni, ...stanowisko odwołujących się w powyższym zakresie nie jest poparte żadnym dowodem, z wyjątkiem samych twierdzeń. Dlatego też Kolegium nie ma możliwości ich weryfikacji. Stanowisko organu znajduje natomiast poparcie w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ z dnia [...] maja 2010r.", dopuściło się - za aprobatą WSA w Poznaniu - obrazy ww. przepisów prawa, a nadto przepisu art. 138 k.p.a., który wyraźnie upoważnia organ odwoławczy do prowadzenia dowodowego, choć nie w pełnym zakresie. O tym, że SKO w Pile uchylało się za wiedzą i aprobatą WSA w Poznaniu w niniejszej sprawie od wypełniania obowiązków organu administracji publicznej II instancji świadczy także fragment uzasadnienia skarżonego kasacyjnie wyroku, w którym WSA w Poznaniu zrelacjonowało zarzut podniesiony przez Stowarzyszenie E., odnoszący się do argumentacji SKO w Pile, że materiały dotyczące sprawy: "...były przedmiotem oceny RDOŚ, który nie zgłosił do nich zastrzeżeń. O uchylaniu się przez SKO w Pile - za wiedzą i aprobatą WSA w Poznaniu - od wypełniania obowiązków organu administracji II instancji świadczy także stanowisko SKO przywołane przez Sąd, gdzie stwierdzono, że: "...W ocenie Kolegium twierdzenia skarżących, iż odległość ta (zabudowy zagrodowej od projektowanej kopalni - MS) jest inna (mniejsza), nie były poparte żadnym dowodem...". A tymczasem były one poparte wyjaśnieniami stron, które mają walor dowodu (art. 75 § 2 k.p.a.).

Skarżący podniósł, że Sąd pierwszej zignorował podnoszone przez skarżących kwestie braków osnowy decyzji środowiskowej, a dotyczące: maksymalnej nieprzekraczalnej głębokości wykopu; maksymalnej nieprzekraczalnej masy całkowitej pojazdów transportujących urobek z planowanej kopalni kruszywa; maksymalnego dopuszczalnego poziomu hałasu; maksymalnego dopuszczalnego zanieczyszczenia powietrza, powodowanego przez eksploatację złoża oraz transport urobku; zakazu naruszania zasobów złoża z poziomu zawodnionego ze względu na możliwość zakłócenia stosunków wodnych w rzece Łomnicy oraz w źródlisku zasilającym stawy hodowlane; ograniczeń związanych koniecznością zapewnienia ochrony rybom hodowanym w stawach stanowiących własność skarżącego kasacyjnie.

Skarżący podniósł, że wprawdzie sądy administracyjne nie prowadzą postępowań sądowoadministracyjnych według przepisów k.p.a., jednakże stosują te przepisy dokonując ich interpretacji, rekonstruując okoliczności faktyczne, w których przepisy te zostały zastosowane, albo powinny były zostać zastosowane, dokonując ich subsumcji oraz kontrolując prawidłowość przeprowadzenia powyższych czynności przez organy administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie WSA w Poznaniu dokonał zastosowania przepisu art. 68 § 2 k.p.a. w powyższym znaczeniu, formułując w rezultacie tego kontrowersyjne twierdzenia, jakoby brak odczytania protokołu z rozprawy oraz brak na nim podpisów osób uczestniczących w rozprawie nie stanowił istotnego naruszenia przepisów o sporządzaniu protokołów, gdyż strony miały możliwość zapoznania się a aktami sprawy i z treścią protokołu, albowiem zapewniono im czynny udział w postępowaniu zgodnie z treścią art. 10 k.p.a. W ocenie skarżącego WSA w Poznaniu pomylił dwie odrębne kwestie: czym innym jest bowiem uczynienie zadość wymogowi czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, a czym innym uczynienie zadość wymogom formalnym traktowania protokołu jako dowodu w postępowaniu. Bez podpisów protokół nie ma żadnej wartości dowodowej. W szczególności nie może stanowić dowodu na to, że rozprawa z udziałem społeczeństwa została w ogóle przeprowadzona, ani że została zorganizowana zgodnie z wymogiem określonym w art. 36 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a więc jako otwarta dla społeczeństwa.

W pkt 13 zdanie 2 preambuły do Dyrektywy 2011/92/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r.. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz U. UE L 26/1 z dnia 28 stycznia 2012) postanowiono, że państwa członkowskie EU mogą żądać, aby wykonawca przedsięwzięcia dostarczył alternatywne rozwiązania dla przedsięwzięcia, w którego sprawie zamierza złożyć wniosek. Następnie przepis art. 4 ust. 3 lit d) ww. dyrektywy wymaga, by: "...informacje, które mają być dostarczone przez wykonawcę, zawierały co najmniej ... d) zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych przez wykonawcę, łącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe...". W nawiązaniu do powyższych wymogów, przepis art. 66 ust. 1 pkt 4 , 5 i 7 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stanowi: "Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien Zawierać: 4) opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia, 5) opis analizowanych wariantów, w tym a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru Przepis art. 81 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stanowi: "Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia". Cytowane wyżej przepisy wyraźnie akcentują konieczność wariantowania przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Powyższego wymogu w sposób oczywisty nie wolno sprowadzić do rozważenia 2 wariantów: wariantu polegającego na realizacji przedsięwzięcia i wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Powyższy wymóg wariantowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko obowiązywał w prawie UE także wcześniej, na mocy dyrektywy środowiskowej nr 85/337/EWG, implementowanej do przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sąd I instancji w ogóle nie wziął od uwagę ani przepisów powyższej dyrektywy, ani poprzedzającej ją dyrektywy nr 85/337/EWG i bezzasadnie przyjął, że organy obu instancji uczyniły zadość wymogowi wariantowania przedsięwzięcia, poprzestając na przedstawieniu jedynie wariantu zaakceptowanego przez organy administracji obu instancji oraz wariantu polegającego na odstąpieniu od realizacji przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu skarżonego kasacyjnie wyroku nie zawarto żadnej wzmianki na temat dowodu, na podstawie którego Sąd I instancji przyjął za udowodniony fakt, że w przedmiotowej sprawie: nie zaistnieje zagrożenie dla okolicznych wód," skoro fakty powołane w toku postępowania przed WSA w Poznaniu, w tym m.in. dokumentacja fotograficzna, powyższemu twierdzeniu w sposób jednoznaczny przeczą.

Nie wiadomo też z jakich przyczyn Sąd I instancji podzielił pogląd organów administracji publicznej obu instancji, że planowane przedsięwzięcie znajduje się w odległości 350m od najbliższej zabudowy, gdy tymczasem zdaniem skarżącego kasacyjnie oraz innych skarżących najbliższe zabudowania zagrodowe znajdują się w odległości 225 i 250m od terenu planowanej inwestycji. Ponadto rozmija się z faktami oraz z prawdą obiektywną twierdzenie WSA w Poznaniu jakoby skarżący nie poparli swych twierdzeń żadnymi dowodami. W aktach sprawy znajduje się mapa obejmująca teren przedsięwzięcia oraz otaczające go nieruchomości. Nie zasługują na aprobatę dokonane przez WSA w Poznaniu ustalenia faktyczne dotyczące transportu urobku z terenu kopalni. Sąd I instancji ujął je w jednym zdaniu: "Kwestię transportu związanego z rzeczoną inwestycją, w szczególności korzystania z drogi gminnej została również wyjaśniona przez organ." Wbrew powyższemu stanowisku WSA w Poznaniu, szereg kwestii związanych z transportem urobku z projektowanej kopalni nie tylko pozostało niewyjaśnionych, ale i nierozstrzygniętych wbrew wymogom art. 82 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Podobnie WSA w Poznaniu obszedł się ze sporną kwestią szerokości pasów ochronnych. WSA w Poznaniu, wbrew twierdzeniom i dowodom przedstawionym przez skarżących, w tym i przez skarżącego kasacyjnie, orzekł, że: Inwestycja nie będzie powodowała negatywnych następstw dla bytujących bobrów, a to z tego względu, że nie bytują one po tej stronie cieku wodnego, po której planowana jest inwestycja.’"

Nadto wobec znanego Sądowi I instancji faktu sąsiadowania planowanego przedsięwzięcia ze stawami hodowlanymi skarżącego kasacyjnie stwierdzenie, że "przedsięwzięcie nie będzie wpływać negatywnie na stan wód powierzchniowych jaki podziemnych" dotknięte jest błędem logicznym, gdyż z faktu, iż na terenie przedsięwzięcia (na terenie górniczym) nie ma zbiorników wodnych, rzek, ani potoków nie można wywodzić twierdzenia, że przedsięwzięcie to nie będzie negatywnie oddziaływać na stan wód powierzchniowych i podziemnych.

W ocenie skarżącego WSA w Poznaniu naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. aprobując bezkrytyczne, bez zastosowania jakichkolwiek narzędzi badawczych, powielanie tez wynikających z Raportu, a w szczególności tezy o braku oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na stosunki wodne, świat zwierzęcy oraz że oddziaływanie przedsięwzięcia zamknie się w granicach nieruchomości stanowiącej własność inwestora.

WSA w Poznaniu zaaprobował twierdzenia SKO w Pile, jakoby podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uwzględniało m.in. "...dostępność do złóż kopalin...". Tymczasem z żadnego dokumentu zgromadzonego w sprawie nie wynika, iż przedmiotowe złoże kruszywa znajduje się w pobliżu realizowanej inwestycji, gdzie będzie dostarczany pochodzący z tego złoża urobek. Nie wiadomo też na jakiej podstawie WSA w Poznaniu zapewnia, że przedmiotowe " ...złoże jest suche...", albo że " ...jest w przeważającej części złożem suchym".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

Po pierwsze, zasadny jest zarzut dotyczący naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji dokonał należytej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Z tych względów przypomnieć należy, iż kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie potwierdza, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 §1 p.p.s.a.

Tymczasem zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa

Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej jest rezultatem przeprowadzenia przez ten sąd kontroli administracji publicznej. W ujęciu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. Pamiętać też należy, iż przepis art. 151 p.p.s.a. (powołany przez Sąd pierwszej instancji), jak i art. 145 p.p.s.a., łączą sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych przepisów. Z tej też przyczyny szczególne znaczenie przypisuje się uzasadnieniu wyroku, albowiem stanowi ono odzwierciedlenie przeprowadzenia przez Sąd administracyjny kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.

W niniejszej sprawie uzasadnienie Sądu pierwszej instancji nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), gdyż – jak już wyżej wskazano - z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd dokonał należytej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wypowiedział się w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób lakoniczny, ogólnikowy i nie odwołując się do materiału dowodowego sprawy. Motywy zaskarżonego wyroku w istocie sprowadzają się do cytowania przepisów prawa i cytowania stanowiska organów administracji publicznej bez jakiejkolwiek oceny Sądu, czy stanowisko takie jest zasadne i z jakich powodów i bez oceny decyzji w świetle przytoczonych przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest argumentacji pozwalającej "odczytać" przyczyny przyznania racji stanowisku danej strony bądź odmowy podzielenia podniesionego zarzutu. Uzasadnienie wyroku nie zawiera przedstawienia stanowiska Sądu w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i stosownej argumentacji natury faktycznej i prawnej.

Takie działanie Sądu pierwszej instancji nosi znamiona uchylenia się od dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu prawnego. Motywy wyroku nie służą powtarzaniu stanowisk stron, lecz przedstawieniu stanowiska Sądu, stanowiska popartego ustaleniami faktycznymi i przepisami prawnymi. Stanowiska stron przedstawiane są w części tzw. "historycznej" do słów "Sąd zważył". Natomiast od słów "Sąd zważył" uzasadnienie wyroku winno służyć przedstawieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnieniu. Sąd pierwszej instancji powinien powiedzieć, czy podziela stanowisko strony skarżącej czy też organu i jakie przemawiają za tym względy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sprowadza się w istocie do sprawdzenia, czy uzasadnienia organów odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Do takiego wniosku uprawniają stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, zawarte w uzasadnieniu wyroku. W szczególności, Sąd pierwszej instancji stwierdza, że z treści decyzji organów obu instancji jasno wynika, jakie zarzuty były zgłaszane w postępowaniu oraz przez jakie podmioty, a organy w sposób systematyczny odniosły się do wszystkich zgłaszanych zarzutów, dzieląc je na merytoryczne grupy i ustosunkowując się kolejno do nich wszystkich. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak też wyjaśniono również podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Jednak zabrakło oceny Sądu pierwszej instancji, czy dochowanie - zdaniem Sądu pierwszej instancji – wymogom formalnym uzasadnienia łączy się z prawidłowym zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego i procesowego oraz czy organ ustalił właściwie stan faktyczny sprawy i dokonał prawidłowej ( swobodnej, a nie dowolnej ) oceny materiału dowodowego sprawy.

Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny, czy zajęte przez organy stanowisko jest zasadne i znajduje oparcie w przepisach prawa. Podkreślić należy, iż nawet gdy decyzje organów odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a., to sama ta okoliczność nie świadczy, że decyzje są zgodne z prawem materialnym. Sąd pierwszej instancji zacytował przepisy prawa materialnego, lecz nie ocenił decyzji w świetle przytoczonych przepisów prawa, a jedynie "skwitował" ogólnikowym i gołosłownym stwierdzeniem, że "ustawa środowiskowa (art. 82) określa jakie elementy powinny być brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach" i "na tle powyższych przepisów decyzje organów obu instancji czynią zadość wskazanym wymaganiom. Decyzja organu II instancji, jako decyzja utrzymująca w mocy prawidłowe rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, jest zatem również prawidłowa i odpowiada prawu".

Wprawdzie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że Sąd sprawdza prawidłowość rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z przepisami, to jednak po tym zasadnym stwierdzeniu ograniczył się ponownie do ogólnikowego stwierdzenia, że "w niniejszej sprawie organ przeanalizował i ocenił bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Ponadto organ przeanalizował możliwości oraz sposób zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymaganego zakresu monitoringu." Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje odpowiedzi, czy i z jakich względów Sąd pierwszej instancji uznał dokonaną przez organy analizę niniejszej sprawy za prawidłową i podjęte rozstrzygnięcie za zasadne i znajdujące oparcie w przepisach prawa.

Podzielić też należy zarzut strony skarżącej, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się odnośnie Raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sprzeczności jakie zdaniem K. P. zachodzą pomiędzy tym Raportem, a przedłożoną przez skarżącego "Dokumentacją przyrodniczo – siedliskową na potrzeby programu rolno – środowiskowego PROW 2007-2012" sporządzoną przez prof. J. B. Zarówno Sąd pierwszej instancji jak i organy administracji publicznej nie wypowiedziały się odnośnie tego zarzutu i nie dokonały porównania Raportu i powyższej Dokumentacji przyrodniczo – siedliskowej, aby stwierdzić, czy między tymi dokumentami zachodzi sprzeczność czy też takiej sprzeczności nie ma. Jest to istotna kwestia, gdyż dotyczy inwentaryzacji świata roślin i zwierząt na danym terenie i możliwości oddziaływania planowanej inwestycji na rośliny i zwierzęta. Z tego też względu istotne jest, jakie gatunki roślin i zwierząt istnieją na danym terenie i czy będą należycie chronione przez działaniami planowanej inwestycji.

Sąd pierwszej instancji uznał, że nie ma podstaw do kwestionowania inwentaryzacji przyrodniczej, zawartej w Raporcie, bo została oparta na badaniach terenowych. Jednak zaznaczyć należy, iż raport nie wiąże organów administracji publicznej. Raport ten stanowi dowód w sprawie i podlega ocenie organów, tak jak każdy inny dowód, a następnie ocenie Sądu administracyjnego.

Przypomnieć też należy, iż zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm. – aktualnie t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1235 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - rozumie się przez to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ( lit. a ), uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień(lit. b ), zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu ( lit. c ).

Ustawodawca mówiąc o weryfikacji raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma na uwadze należytą i wszechstronną jego ocenę, a nie mechaniczne powoływanie się przez organy i Sąd na ustalenia i wnioski tego raportu. Nadto trzeba zwrócić uwagę Sądowi pierwszej instancji i organom administracji publicznej, iż także złożona przez skarżącego Dokumentacja przyrodniczo – siedliskowej została oparta na badaniach terenowych. W tej sytuacji rodzi się pytanie, czy są rozbieżności między powyższymi dokumentami i który z nich stanowi odzwierciedlenie faktycznego stanu świata roślin i zwierząt na danym terenie.

Sąd winien wypowiedzieć się, czy ocena Raportu dokonana przez organy była prawidłowa. Przeprowadzona przez organy ocena materiału dowodowego nie może nosić cech dowolności. Aby ocena dowodów była swobodna tj. dokonana w granicach art. 80 k.p.a., a nie dowolna, musi być oparta na całokształcie materiału dowodowego, nie może być dokonana wybiórczo. W sytuacji, gdy skarżący zarzucał, że w Raporcie podane są dane sprzeczne ze stanem rzeczywistym, w tym dotyczące odległości najbliższej zabudowy i inwentaryzacji środowiska przyrodniczego i na tę okoliczność przedstawiał dokumentację, z której wynikały określone informacje, to niedokonanie porównania Raportu i złożonej przez skarżącego Dokumentacji przyrodniczo – siedliskowej oraz nieprzeprowadzenie żadnych innych dowodów w sprawie może nasuwać uzasadnione zastrzeżenia co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania i wydanych decyzji.

Ponadto organ administracji publicznej obciążają obowiązki określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co oznacza, że organ obowiązany jest wyjaśnić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i w toku postępowania może przeprowadzać dowody z urzędu – dotyczy to tak organu I instancji jak i organu odwoławczego w zakresie określonym w art. 136 k.p.a. Organ administracji publicznej może też dokonać oględzin, aby wyjaśnić wątpliwości dotyczące np. tego, czy bobry żerują po jednej stronie rzeki, czy też po obu stronach rzeki i w jakiej odległości znajduje się najbliższa zabudowa. Organ mógł też porównać dane z Raportu i Dokumentacji przyrodniczo – siedliskowej z mapami, które odzwierciedlają aktualny stan zagospodarowania terenu. Takiej oceny w sprawie zabrakło, a organy i Sąd pierwszej instancji obowiązkiem dowodowym obciążają wyłącznie skarżącego i nawet nie wypowiadają się odnośnie dokumentacji przedstawionej przez skarżącego. W tej sytuacji stanowiska Sądu pierwszej instancji, uznającego takie działania organów za prawidłowe, nie można podzielić. Jeśli bowiem potwierdziłby się zarzut skarżącego, że zawarte w Raporcie dane dotyczące świata roślin i zwierząt na danym terenie nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu, to pod znakiem zapytania stoi prawidłowość decyzji w zakresie spełnienia wymogów z art. 82 ust. 1 pkt b powołanej wyżej ustawy.

Zgodnie z tym przepisem w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Przypomnieć należy, iż przepis art. 82 ust. 1 przewiduje obligatoryjne elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Sąd pierwszej instancji lakonicznie też stwierdza, że Raport czyni zadość wymogom stawianym przez art. 66 powołanej wyżej ustawy i poddany został ocenie organów, czemu organy dały wyraz w uzasadnieniach decyzji. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, w uzasadnieniach decyzji nie można dopatrzyć się oceny Raportu.

Nie można też podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że Raport czyni zadość wymogom określonym w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Jak stanowi art. 66 ust. 1 pkt 5 tej ustawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

A zatem, powołana wyżej ustawa wymaga przedstawienia w raporcie opisu trzech analizowanych wariantów. Podkreślić przy tym należy, że o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w niniejszej sprawie odnośnie wariantowości mówi w istocie, że racjonalnego wariantu alternatywnego nie można określić z uwagi na to, że złoże jest w tym a nie w innym miejscu, a skoro nie może być wariantu alternatywnego to może być tylko wariant proponowany przez inwestora.

Co do wariantu najkorzystniejszego dla środowiska stanowisko jest podobne. W Raporcie ponownie stwierdza się, że skoro złoże jest w tym, a nie w innym miejscu, to nie ma możliwości określenia wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, bo najkorzystniejsze jest to, aby złoże było eksploatowane 25 lat, a więc przez długi okres, co jest dla środowiska najkorzystniejsze. W innym zaś miejscu Raportu argument dotyczący 25 letniego okresu eksploatacji złoża jest używany na uzasadnienie odmiennego stanowiska. A mianowicie, mówi się w Raporcie, że ingerencja w środowisko będzie tylko przez 25 lat.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie ma w sprawie przeprowadzonego postępowania odnośnie wariantowości realizacji inwestycji, a więc – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - naruszony został przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W takiej sytuacji organ administracji publicznej nie ma możliwości skorzystania z uprawnień przysługujących mu z mocy art. 81 ust. 1 tej ustawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy może należałoby się zastanowić, czy wariantowością taką nie jest np. zakreślenie obszaru wydobywczego mniejszego niż 29 ha, zwłaszcza, że jak wskazuje się w Raporcie teren ten w odległości 7, 9 ha graniczy z wieloma obszarami chronionymi pod względem przyrody i środowiska.

Organy administracji publicznej i za nimi Sąd pierwszej instancji mówią, że przedmiotowa inwestycja jest kontynuacją dotychczasowej działalności. Niemniej jednak ,w sytuacji, gdy działalność jest prowadzona obecnie na niecałych 2 ha, to 15 - krotne rozszerzenie tej działalności nie jest zwykłą kontynuacją dotychczasowej działalności. Powstaje pytanie, czy z samego faktu, że złoże jest położone na 29 ha oznacza, że należy wyłącznie rozważać rozszerzenie działalności ( wydobywanie kruszywa ) do powierzchni 29,16 ha.

Poza tym do rozważenia pozostaje jeszcze kwestia ścieków. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie będzie ścieków w rozumieniu Prawa wodnego, gdyż eksploatacja dotyczy złoża suchego. Tymczasem już z samej decyzji organu I instancji wynika, że prawie w całym polu teren złoża jest złożem suchym, a jedynie w części południowej spągowe serie złoża o miąższu 2-5 m są zawodnione. Powyższe nasuwa pytanie, czy na tym terenie, gdzie złoża są zawodnione będzie zachodziła potrzeba odwodnienia, a jeśli tak, to czy będą powstawały ścieki, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14e ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne ( Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm. ) - wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Wobec tego, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył należycie wielu kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie dokonał należytej kontroli legalności zaskarżonej decyzji zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a., uwzględniając znaczny nakład pracy pełnomocnika skarżącego.