Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 839/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 8 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 739/09 o odmowie przyznania A. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 739/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2009 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej w wysokości [...] zł oraz emerytura jej męża w kwocie [...] zł, co w łącznej wysokości stanowi dochód [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni ujawniła, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni 80 m-, który jak określiła jest w złym stanie technicznym, wymaga remontu i modernizacji. Nadto w złożonym wniosku skarżąca podniosła, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i wymaga leczenia. Wnioskodawczyni i jej mąż są pod stałą opieką lekarską. Środki pieniężne uzyskiwane z emerytury przeznaczane są na lekarstwa i wizyty lekarskie. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2009 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca, pismem z dnia 15 lipca 2009 r. wniosła sprzeciw, w którym powtórzyła argumenty zawarte w złożonym wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca nie wykazała zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że dochód wnioskodawczyni wynosi [...] zł miesięcznie, zaś w przedmiotowej sprawie koszty sądowe ograniczają się w zasadzie do opłacenia przez stronę wpisu od skargi w wysokości 200,00 zł oraz ewentualne opłaty kancelaryjne. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy uwzględnieniu wydatków związanych z codziennym utrzymaniem i wydatkami na leczenie, skarżąca może partycypować w kosztach postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. S., wskazując, że podeszły wiek jej i jej męża, wydatki na lekarstwa, uprawniają ją do zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Natomiast stosownie do treści art. 252 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieni lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym". Nie ulega wątpliwości, że z powyższych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy.

W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożyła oświadczenie co do swojego stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodzinnego. Nie można jednak stwierdzić, jak czyni to Sąd pierwszej instancji, że przy uwzględnieniu wydatków związanych z codziennym utrzymaniem i wydatkami na leczenie, skarżąca może partycypować w kosztach postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z ogólnego oświadczenia skarżącej, że ponosi ona koszty związane z leczeniem, nie można wywodzić o wysokości tych wydatków. Faktem jest, że skarżąca składając oświadczenie co do ponoszonych wydatków na leczenie, nie posłużyła się liczbami jasno obrazującymi wysokość tych wydatków, jednak w takiej sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające, Sąd powinien zastosować przepis art. 255 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wezwać skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń lub nawet przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, tak aby podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy było wydane na podstawie rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej. Wskazać należy, że z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji, jak również z akt sprawy nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji wzywał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń w trybie art. 255 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy również pamiętać, że dochód o którym Sąd pierwszej instancji wywodzi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ([...] zł miesięcznie) jest dochodem gospodarstwa domowego, a nie tylko skarżącej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.