Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1684/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] , zajętą pod drogę publiczną gminną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 30 grudnia 2005 r. J. N. i B. N. wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt położony w W., przy ul. [...], stanowiący część działki ewidencyjnej nr [...], o łącznej powierzchni [...], uregulowany w księdze wieczystej nr KW [...]. Wniosek został złożony w terminie ustawowym, określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z treści księgi wieczystej nr KW [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy [...] wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. J. N. i B. N. byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości.

W dniu [...] czerwca 2006 r. Prezydent W., postanowieniem nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za powyższą nieruchomość - do dnia wydania przez Wojewodę [...] decyzji o nabyciu z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przedmiotowego gruntu na własność przez Gminę W.

W dniu 12 maja 2008 r., na podstawie aktu notarialnego Rep. [...],J. N. i B. N. dokonali sprzedaży J. R. i A. R. nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...].

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę W. gruntu położnego w W., stanowiącego na dzień wydania decyzji działki ewidencyjne nr [...].

W konsekwencji, Prezydent W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za powyższy grunt.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za powyższą nieruchomość. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, iż jeśli byli właściciele zbyli nieruchomość w całości łącznie z gruntem, który stanowił drogę publiczną, to otrzymali już ekwiwalent majątkowy w postaci ceny sprzedaży całości nieruchomości wobec czego ich strata jako właściciela nieruchomości została już zrekompensowana.

Z powyższym rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się organ odwoławczy rozpoznając odwołanie J. N. i B. N. Organ odwoławczy stwierdził, że z odpisu z księgi wieczystej [...] wynika, że jako właściciele przedmiotowego gruntu byli w niej wpisani J. N. i B. N. Taka sytuacja miała miejsce również w dniu 31 grudnia 1998 r. Jest zatem oczywiste, że do dnia 31 grudnia 2005 r. przysługiwało im z mocy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. prawo do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za ten grunt, które mogli realizować przez złożenie wniosku w tym przedmiocie do dnia 31 grudnia 2005 r. Nabywcy nieruchomości (J. R. i A. R.) nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie. W ocenie organu odwoławczego J. N. i B. N. byli osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o odszkodowanie i w konsekwencji ustalenia na ich rzecz odszkodowania. Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że przywoływany przez Prezydenta W. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt. I OPS 3/09 nie ma zastosowania w analizowanej sprawie, gdyż zbycie nieruchomości nastąpiło [...] maja 2008 r., a zatem po dniu 31 grudnia 2005 r., do którego można było składać wnioski o odszkodowanie. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postepowania. Takie zaś naruszenie prawa stanowi o wadliwości decyzji powodującej konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

W skardze na decyzję Wojewody [...] Miasto W. zaskarżonej decyzji zarzuciło:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną poprzez uznanie za uprawnione do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości podmioty nie legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości na skutek zbycia nieruchomości i ujawnienia praw nabywcy w księdze wieczystej, podczas gdy w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji w trybie art. 73 ust. 3 ww. ustawy stanowiącej podstawę do ujawnienia w księdze przejścia na własność gminy nieruchomości, podmiotem uprawnionym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania były osoby legitymujące się formalnoprawnym tytułem do nieruchomości na skutek nabycia praw do nieruchomości i ujawnienia ich praw w księdze wieczystej;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez uznanie, iż osoba ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, korzystającej w rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nie posiada statusu właściciela nieruchomości, a status ten posiada podmiot wykreślony z księgi wieczystej;

3) naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r:

– poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ powinien ustalić odszkodowanie na rzecz właścicieli nieruchomości według stanu z dnia 31 grudnia 1998 r., pomimo że osoby te zbyły w 2008 r. prawo do nieruchomości otrzymując wynagrodzenie za sprzedaż nieruchomości, a co za tym idzie nie doszło do odjęcia własności nieruchomości właścicielom nieruchomości ujawnionym na dzień 31 grudnia 1998 r., skoro nabywcy wskazani w umowie sprzedaży nieruchomości zostali ujawnieni w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, zaś umowa sprzedaży funkcjonuje w obrocie prawnym i nie doszło do stwierdzenia jej nieważności,

– poprzez uznanie przez Wojewodę [...], iż właścicielom nieruchomości według stanu z dnia 31 grudnia 1998 r. pomimo uzyskania zapłaty za sprzedaż nieruchomości należy przyznać dodatkowo odszkodowanie za utratę własności, której się wyzbyli dokonując sprzedaży i w konsekwencji przyjęcie, że pod pojęciem "słuszne odszkodowanie" mieści się podwójne wzbogacenie obejmujące zarówno wynagrodzenie za sprzedaż nieruchomości, jak i odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości uprzednio sprzedanej.

W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl ust. 2 tego artykułu odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie zaś za tak przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalone jest i wypłacane przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa, o czym stanowi ust. 4 powołanego przepisu. W świetle przytoczonej regulacji ustawowej należy stwierdzić, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego za nieruchomości przejęte w trybie powołanego przepisu jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Z wywłaszczeniem, które nastąpiło w tej dacie ustawa bowiem powiązała powstanie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa z tym tylko zastrzeżeniem, że realizacja tego roszczenia została odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2005 r.

Artykuł 21 ust. 2 Konstytucji RP uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania. Zatem odjęcie prawa własności na podstawie powołanego art. 73, który przewiduje szczególny rodzaj wywłaszczenia, powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem.

W przedmiotowej sprawie, z bezspornych w tym zakresie ustaleń faktycznych organu wynika, że współwłaścicielami nieruchomości, która objęta jest deklaratoryjną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] stwierdzającą nabycie prawa własności ex lege, przed dniem 1 stycznia 1999 r., byli J. N. i B. N. W ustawowym terminie złożyli oni wniosek o odszkodowanie, tj. 30 grudnia 2005 r. Mając na uwadze konstytucyjną zasadę, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie i regulację zawartą w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. należy uznać, że J. N. i B. N. są osobami uprawnionymi do odszkodowania.

Prawidłowo więc organ odwoławczy, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, uchylił decyzję organu I instancji odmawiającą ustalenia i wypłacenia odszkodowania J. N. i B. N. i wskazał ich jako uprawnionych do odszkodowania.

Faktem bezspornym w sprawie jest, że J. N. i B. N. , aktem notarialnym z dnia [...] maja 2008 r., sprzedali nieruchomość, w skład której wchodziła także nieruchomość zajęta pod drogę publiczną małżonkom J. R. i A. R. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej i nabywcy zostali ujawnieni w księdze wieczystej. Nie są oni jednak uprawnieni do odszkodowania chociażby z tego względu, że w ustawowym terminie nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie.

Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 zawarł tezę, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej to teza ta nie ma odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż wniosek o odszkodowanie przez nabywców nieruchomości nie został złożony w ustawowym terminie i nie mógł być złożony, gdyż akt notarialny został zawarty po dniu [...] grudnia 2005 r. Rozliczenia finansowe miedzy J. N. i B. N. a nabywcami nieruchomości z aktu notarialnego nie mogą wyłączać obowiązku odszkodowawczego właściwego organu, wynikającego z art. 73 ust. 2 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r., o ile spełnione są pozostałe przesłanki określone w art. 73.

Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, dokonał właściwej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w tej sprawie i wyprowadził słuszne wnioski, co uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wobec tego zarzuty skargi nie znajdują potwierdzenia i Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku

-----------------------

3