Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 149/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki /spr./ as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A.M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. /-/R. Wiatrowski /-/W. Zygmont /-/J. Małecki


UZASADNIENIE

W wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 marca 2006r., w sprawie o sygn. I SA/Po 1633/04 decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]2004r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy A.M.O. (obecnie K.) zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych, sprawa ponownie stała się przedmiotem rozpoznania przez organ podatkowy pierwszej instancji- Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ ten decyzją z dnia [...]2006r., nr [...]na podstawie art. 207, art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, po rozpoznaniu wniosku A.M.K. (z domu O.) w sprawie stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych pobranym przez płatnika w kwocie [...]zł od umowy sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że aktem notarialnym z dnia [...]2003r. A.M.O. dokonała zakupu spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w P., os. [...], za cenę [...]zł od Z.K., który w § 1 aktu notarialnego oświadczył, że przysługuje mu własnościowe spółdzielcze prawo do powyższego lokalu. Kupująca zapłaciła podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł z tytułu dokonania powyższej transakcji. Następnie wnioskiem z dnia [...]2004r. kupująca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot zapłaconego przez nią podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z powyższą transakcją. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że zakupiła lokal mieszkalny, od osoby która nie była jego właścicielem, lecz podpisującym się nazwiskiem właściciela i posługującym się jego dowodem tożsamości złodziejem działającym w grupie przestępczej, o czym wnioskodawczyni powzięła wiadomość, kiedy Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała ją o tym. Strona złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w Komisariacie Policji. A zatem w ocenie wnioskodawczyni transakcja powyższa nie doszła do skutku, dlatego też wystąpiła o zwrot zapłaconego podatku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, mając na uwadze treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2006r., który w treści uzasadnienia wskazał, że rozważenia wymaga przede wszystkim, czy w zaistniałej sytuacji nie zachodzi bezwzględna nieważność umowy sprzedaży lokalu, powołał się na treść art. 58 § 1 Kc., zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Sprzeczność z ustawą występuje wówczas, gdy treść czynności cywilnoprawnej jest formalnie i materialnie niezgodna z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. Z kolei, gdy czynność prawna ma na celu obejście przepisów prawa, jej treść sformułowana jest w ten sposób, że formalnie nie sprzeciwia się ustawie, lecz w rzeczywistości dąży do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Unormowana w art. 58 Kc. nieważność bezwzględna skutkuje tym, że czynność prawna nie wywołała i nie może wywołać żadnych skutków prawnych objętych wolą stron. Nieważność taka powstaje z mocy samego prawa i istnieje od chwili dokonania nieważnej czynności, działa też wobec wszystkich (erga omnes). Odnosząc się do przedmiotowej sytuacji organ podatkowy pierwszej instancji zauważył, że umowa zbycia rzeczy przez osobę nie będącą jej właścicielem nie powoduje skutków prawnych w postaci przejścia prawa własności, nie jest to jednak równoznaczne z nieważnością umowy. Umowa taka jest ważna, jednakże dotknięta jest wadą określoną w art. 556 § 2 Kc. Stosownie do powyższego przepisu sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej (rękojmia za wady prawne). Nawet zatem podstępne zatajenie wad sprzedanej rzeczy przez sprzedawcę nie powoduje -w ocenie organu- bezwzględnej nieważności umowy. Skutki zawartej w ten sposób umowy rozpatrywać należy w świetle przepisów o rękojmi, bez konieczności odnoszenia się do uregulowań dotyczących nieważności zawartych w art. 58 Kc. W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że zawarta przez stronę umowa jest ważna, lecz nie wywołuje zamierzonych skutków.

Od powyższej decyzji strona, działając przez pełnomocnika, złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że okoliczności niniejszej sprawy nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 58 § 2 Kc. skutkujących nieważnością bezwzględną umowy sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Nadto zarzucono naruszenie art. 70 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że od czynności dokonanej przez stronę należny jest podatek od czynności cywilnoprawnych. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży własnościowego lokalu w kwocie [...]zł. Podkreśliła, że w omawianym przypadku zachodzi nie tylko sprzeczność dokonanej czynności z ustawą, lecz również z zasadami współżycia społecznego. Uznanie argumentacji przedstawionej przez organ podatkowy za słuszną prowadziłoby w konsekwencji do stwierdzenia, że czynność prawna, która nosi znamiona przestępstwa nie jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową umorzone zostało nie z powodu nie popełnienia przestępstwa, lecz z powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa, które zostało popełnione. Sprzeczność z prawem i sprzeczność z zasadami współżycia społecznego to dwie samoistne przesłanki nieważności czynności prawnej, które mogą zaistnieć kumulatywnie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. W szczególności zwrócono uwagę, że wystąpienie już jednej z nich wystarcza, by daną czynność prawną uznać za nieważną. W ocenie strony, umowa sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w P. jest bezwzględnie nieważna, albowiem spełnione zostały przesłanki nieważności określone w art. 58 Kc. Jest ona bowiem sprzeczna z ustawą, z uwagi na przestępczy cel jej zawarcia. Jednocześnie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, narusza bowiem jedną z podstawowych zasad obowiązujących w obrocie, mianowicie zasadę słuszności kontraktowej. W konsekwencji podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności prawnej stanowi nadpłatę i winien zostać zwrócony skarżącej.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2006r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, podzielając przedstawione w zaskarżonej decyzji poglądy. Organ odwoławczy podkreślił, iż podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają w szczególności umowy sprzedaży i zamiany rzeczy oraz praw majątkowych. Podatek ten jest świadczeniem przymusowym, nieodpłatnym i w zasadzie bezzwrotnym, pobieranym od samego dokonania czynności cywilnoprawnych. Stosownie zaś do art. 72 Ordynacji podatkowej, nadpłata podatku powstaje, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca (świadczenie nienależne). Może ona powstać z różnych przyczyn. Przede wszystkim w sytuacji nienależnie uiszczonych podatków, gdy na podatniku nie ciążył obowiązek podatkowy lub też obowiązek ten nie powinien się przekształcić w zobowiązanie podatkowe. A zatem nadpłata występuje w sytuacji, gdy na gruncie obowiązującego prawa podatkowego nie obowiązywały podstawy prawne do zawiązania zobowiązaniowych stosunków prawnych i w sytuacji gdy czynność cywilnoprawna jest bezwzględnie nieważna. Nieważność bezwzględna polega zaś na tym, że czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych od samego początku (ex tunc), a więc zamierzona czynność w ogóle nie dochodzi do skutku- traktuje się ją jakby nie została dokonana. Oznacza to, że w stosunku do takiej czynności w ogóle nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, który w przypadku umowy sprzedaży powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). A zatem podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej jako nienależnie uiszczony stanowi nadpłatę. Do nieważności bezwzględnej- inaczej niż do względnej- nie ma jednak zastosowania instytucja zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnej przewidziana w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku o czynności cywilnoprawnych. Tym samym- jak stwierdził organ odwoławczy- należy tłumaczyć pominięcie w wymienionym przepisie bezwzględnej nieważności cywilnoprawnej jako podstawę zwrotu podatku. Organ odwoławczy potwierdził słuszność zdania organu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie strona nie wykazała, aby występowały wady czynności cywilnoprawnej powodujące bezwzględną nieważność umowy. Ten rodzaj sankcji wadliwej czynności prawnej następuje bowiem na podstawie wyraźnego przepisu prawa. Brak jest także podstaw do uznania, że dokonana umowa sprzedaży jest sprzeczna z ustawą oraz, że godzi w zasady współżycia społecznego i jej nieważność ma podstawę w art. 58 § 1 i § 2 Kc. W przedmiotowej sprawie strony zawarły ważną umowę sprzedaży, która wywołała skutek zobowiązaniowy. O bezwzględnej nieważności umowy nie może decydować- jak podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej - jedynie fakt, że sprzedawca posłużył się sfałszowanym dowodem tożsamości. Zbycie cudzej rzeczy nie jest bowiem bezwzględnie nieważne, ale nie wywołuje skutków prawnych. Jest to zatem bezskuteczność umowy, którą należy odróżnić od bezwzględnej nieważności. A zatem w momencie podpisania umowy powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej wywiódł, że brak jest podstaw prawnych do uznania, że zapłacony podatek stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 Ordynacji podatkowej.

Powyższe orzeczenie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W skardze z dnia [...]2006r. zarzucono zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 58 § 1 i 2 Kc., poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych podatku nienależnie zapłaconego od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej,

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zignorowanie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2006r. i pominięcie konieczności rozważenia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy w ogóle można mówić o istnieniu dwustronnej czynności cywilnoprawnej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji lub obydwu decyzji wydanych w niniejszej sprawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I i II instancji. Rozwijając podniesione zarzuty skarżąca raz jeszcze odniosła się do treści art. 58 § 1 Kc., zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Sprzeczność z prawem nie jest jedynie sprzecznością z przepisem prawnym, ale z norma prawną. Pod pojęciem obejścia prawa rozumie się - w ocenie skarżącej- czynność nie objętą zakazem prawnym, ale powziętą w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Jeżeli bowiem ustawa stawia ograniczenia dla osiągnięcia skutku, to czynność prawna pomijająca te ograniczenia jest sprzeczna z ustawą. Skarżąca podniosła, że czynność cywilnoprawna polegająca na nabyciu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego jest dotknięta nieważnością bezwzględną i to zarówno z uwagi na przesłanki opisane w art. 58 § 1 Kc., jak i § 2 tego przepisu. Powołując się na treść art. 286 Kk. podkreśla również, że prawo zakazuje podejmowania takich czynności, w efekcie których ktokolwiek uzyskuje korzyść majątkową poprzez doprowadzenie innej osoby do rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu. A zatem naruszenie norm prawa karnego wywiera wpływ na ważność czynności prawnych. Spójność całego systemu prawnego nakazuje przyjąć bowiem, że dyspozycja art. 58 § 1 Kc., w szczególności zaś przesłanka sprzeczności z prawem, czy też obejścia prawa, nie odnosi się wyłącznie do wskazanych konkretnych norm prawa cywilnego, ale także do norm prawa karnego, które penalizuje zachowania bezprawne. A zatem, jak wywiodła skarżąca całkowicie wadliwym i niezrozumiałym jest pogląd organu podatkowego II instancji, w myśl którego "w zbyciu dokonanym w dniu [...]2003r. nie można doszukać się naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa". Skarżąca odniosła się także do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005r., w którym jednoznacznie stwierdzono, że "czynność prawna podjęta w celu przestępczym jest nieważna (art. 58 § 1 Kc)". Powyżej przedstawione poglądy w ocenie skarżącej wskazują na to, że przedmiotowa czynność prawna jest bezwzględnie nieważna z uwagi na jej sprzeczność z ustawą, jak również z zasadami współżycia społecznego. Okoliczności sprawy nie pozostawiają bowiem wątpliwości, że nieustalona osoba podająca się za Z.K. przystąpiła do umowy ze skarżącą z zamiarem jej oszukania, mając pełną świadomość tego, że wprowadza ją w błąd co do faktu przysługiwania mu własności zbywanego prawa, a także w celu uzyskania w ten sposób korzyści majątkowej.

W końcowej części skargi zwrócono również uwagę, że organy podatkowe obu instancji całkowicie zignorowały wytyczne Sądu przedstawione w wyroku z dnia 21 marca 2006r. wskazujące na konieczność rozważenia, czy w zaistniałych okolicznościach w ogóle można mówić o istnieniu dwustronnej czynności cywilnoprawnej, skoro w niniejszej sprawie w ogóle nie ma zbywcy, a w każdym razie jest on nieznany. W wydanych decyzjach organy przyjęły fakt istnienia owej czynności i przystępowały od razu do rozważenia kwestii jej ważności. Tym samym organy podatkowe dopuściły się - w ocenie skarżącej - naruszenia art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniach sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podkreślił, że czynność prawna sprzeczna z ustawą dotknięta jest sankcją nieważności z art. 58 § 1 K.c., gdy sprzeczność dotyczy essentialia negotii tej czynności, a nie wówczas, gdy jedna ze stron działa podstępnie, wywołując skutek u drugiej osoby mylne wyobrażenie o rzeczywistym stanie rzeczy (vide; wyrok SN z dnia 02.04.2000r., sygn. akt I VKN 618/98). W przedmiotowej sprawie strony zawarły umowę sprzedaży, która wywarła skutek zobowiązujący. Zbycie cudzej rzeczy (prawa) nie jest bowiem bezwzględnie nieważne, ale w zasadzie nie wywołuje skutków prawnych. A zatem skoro strony zawarły ważną umowę sprzedaży, w momencie jej podpisania powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Dopóki sąd powszechny nie orzeknie inaczej, należy przyjąć że dana czynność jest ważna i jej skutki podatkowe również są ważne. W zakresie zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. organ odwoławczy stwierdził, że wbrew twierdzeniom skargi, organy podatkowe wykonały zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2006r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest to, czy zawarta przez skarżącą umowa kupna nieruchomości od osoby nie będącej jej właścicielem rodzi obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych ?

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 86, poz. 959 ze zm.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega czynność prawna, jaką jest umowa sprzedaży. Podatek ten, jak słusznie zauważyły organy podatkowe, jest świadczeniem przymusowym, bezzwrotnym, pobieranym od samego dokonania czynności prawnej. Stosownie natomiast do treści art. 72 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Dz.U. Nr 6, poz. 80 ze zm.) za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, jak również kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Ordynacja podatkowa w przepisach art. 72 do 74 wymienia szereg zdarzeń powodujących powstanie nadpłaty. Warto zauważyć, że nadpłata może powstać w sytuacji, gdy świadczenie w ogóle nie powinno mieć miejsca w świetle obowiązującego prawa. Wymienione w ustawie zdarzenia stanowią katalog zamknięty, co oznacza, że wszelkie inne ze zdarzeń nie stanowią nadpłaty. Analiza normatywnej treści powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że aby nadpłata wystąpiła, to już w momencie poboru podatku płatnik musiałby pobrać go nienależnie lub w wyższej niż należna wysokości. Należy także podkreślić, że podatek zapłacony od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej - jako nienależnie zapłacony- stanowi nadpłatę, a podatnik może domagać się jej zwrotu w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. Do nieważności bezwzględnej- inaczej niż do względnej nie ma zastosowania instytucja zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziana w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Czynność bezwzględnie nieważna musi być zresztą orzeczona stosownym wyrokiem Sądu i jako nieważna, stanowiłaby nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji, gdyż taka czynność nie podlega podatkowi, z mocy ustawy o podatku od czynności cywilnoprrawnych. Natomiast czynność względnie nieważna, również orzeczona wyrokiem sądu jako nieważna, powoduje zwrot podatku w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 powyższej ustaw.

W tej sprawie żaden z tych przypadków nie miał miejsca.

Zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. III SA/Wa 1060/06, publ. w LEX nr 248432 - pojęcia używane przez ustawodawcę w różnych dziedzinach prawa powinny być tożsame. Termin użyty w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych jest "zapożyczony" z prawa cywilnego. W żadnej bowiem innej dziedzinie oraz w żadnych innych przepisach, łącznie z ustawami podatkowymi i ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie występuje określenie "nieważność względna" jako pojęcie towarzyszące "nieważności bezwzględnej", a odnoszące się do oświadczeń woli. Czynność bezwzględnie nieważna musi być orzeczona stosownym wyrokiem Sądu jako nieważna i wtedy stanowiłaby nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż taka czynność nie podlega podatkowi, z mocy ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Natomiast czynność względnie nieważna, również orzeczona wyrokiem sądu jako nieważna, powoduje zwrot podatku w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Należy zauważyć, że normy prawa podatkowego nakazują pobór podatku w okolicznościach wskazanych w ustawie, tj. w niniejszej sytuacji - kiedy zostanie dokonana czynność prawna polegająca na sprzedaży nieruchomości. Warto w tym miejscu powołać też wyrok NSA, zgodnie z którym, "przepisy prawa podatkowego nie zawierają norm nakazujących lub zakazujących określone zachowania, lecz jedynie normy określające konsekwencje zachowań podatnika na gruncie tego prawa. Na gruncie przepisów prawa podatkowego nie może znaleźć zastosowania art. 58 § 1 KC" (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 maja 2002r., sygn. akt III SA 2602/00, publ. w M.Podat. 2002/10/39). Nadto podkreślić warto, wbrew temu co wywodzi skarżący, że organy podatkowe nie mają kompetencji i mocy władczej, by stwierdzać w sposób arbitralny, że dana czynność prawna jest bezwzględnie nieważna na postawie art. 58 K.c. W innym wyroku WSA stwierdził natomiast i należy w tym miejscu przywołać powyższe orzeczenie, zgodnie z którym "nie jest możliwe stosowanie przepisu art. 58 § 1 K.c. w prawie podatkowym. Normy prawnopodatkowe nakazują bowiem jedynie pobór podatku w określonej wysokości, jeśli zostaną spełnione warunki w nich określone. Natomiast nie nakazują ani też nie zakazują określonych zachowań związanych z przedmiotem podatku, czy też ze zwolnieniem od podatku. Nie nakazują więc zachowania określonego w hipotezie normy prawnopodatkowej, które to zachowanie spowodowałoby powstanie obowiązku podatkowego. Z przepisów prawa podatkowego można jedynie wyprowadzić normę nakazującą określone zachowanie podatnika; normę, która nakazuje zapłacenie podatku, jeśli zostaną spełnione warunki powodujące powstanie zobowiązania podatkowego (...). Żadna czynność cywilnoprawna nie może być uznana za nieważną z tej przyczyny, że miała na celu obejście ustawy podatkowej (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2004r. , sygn akt I SA/Gd 1216/03, niepubl., przywołany w monografii Macieja Gutowskiego " Nieważność czynności prawnej", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006. str. 271).

W niniejszej sprawie skarżąca zawarła umowę, tj. w dniu [...]2003r. dokonała zakupu lokalu mieszkalnego. Od powyższej czynności płatnik pobrał stosowny podatek od czynności cywilnoprawnych, który uiściła sama skarżąca. Jak się następnie okazało osoba podająca się za właściciela nieruchomości w rzeczywistości nim nie była, jednakże akt notarialny poświadczający dokonanie przez skarżącą zakupu nieruchomości nie został przez nią podważony. Akt ten funkcjonuje nadal w obrocie prawnym. Skarżąca nie wykazała również, by podjęła działania prawne w celu wyeliminowania go z obrotu.

Skład orzekający podziela zatem argumentację organów podatkowych, iż w niniejszej sprawie podatek od czynności cywilnoprawnych zapłacony przez kupującą był podatkiem należnym od umowy sprzedaży i nie podlega on zwrotowi zgodnie z uregulowaniami o nadpłacie zawartymi w Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 72 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 58 Kc. O naruszeniu tego ostatniego bowiem przepisu organy podatkowe nie mają kompetencji orzekać arbitralnie. Jakkolwiek, organy podatkowe wydające orzeczenie w niniejszej sprawie związane były dyspozycjami zawartymi w orzeczeniu Sądu z dnia 21 marca 2006r. i wyraziły swoją ocenę co do ewentualnej bezwzględnej nieważności zawartej przez skarżącą transakcji, jednakże okoliczność powyższa nie miała wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Tym samym uznać należy, że chybiony jest również zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z zignorowaniem wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 21 marca 2006r.

Powyższe oznacza, iż brak jest ustawowych podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd nie dopatrzył się ani naruszenia materialnego prawa podatkowego, ani przepisów postępowania, w związku z czym należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekając, jak w sentencji wyroku.

/-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki