Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2405/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2005 r., odmawiającej A. W., skarżącej w niniejszej sprawie, wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Uchwała została podjęta w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

A. W. w lutym 2002 r. przystąpiła do konkursu na aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...]. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2002 r., na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej: u.r.p.) odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów radcowskich w roku szkoleniowym 2002/2003 z uwagi na uzyskanie przez skarżącą w toku postępowania konkursowego 59 pkt.

Skarżąca wniosła do Krajowej Rady Radców Prawnych odwołanie od powyższej uchwały, domagając się jej zmiany i wpisania jej na listę aplikantów radcowskich.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2002 r. utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

Skarżąca złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę z dnia [...] września 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stał się właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wyrokiem z dnia 22 czerwca 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3601/02 uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] września 2002 r. Sąd ten, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, stwierdzający niekonstytucyjność art. 60 pkt 8b u.r.p., uznał, że rozstrzygnięcia organów samorządu radcowskiego w sprawie skarżącej podjęto na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, co mogło prowadzić do wznowienia postępowania i stanowić podstawę uchylenia tych uchwał.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], działając na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 u.r.p. w związku z § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. ponownie odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że uzyskana przez skarżącą w postępowaniu konkursowym liczba punktów z części pisemnej konkursu pozbawiła ją możliwości uczestniczenia w jego części ustnej. W konsekwencji wynik postępowania konkursowego nie daje podstaw do wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

Od tej uchwały skarżąca złożyła odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych, wnosząc o jej uchylenie i podjęcie uchwały o wpisaniu jej na listę aplikantów radcowskich.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymała w mocy uchwałę odmawiającą wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Krajowa Rada Radców Prawnych w uzasadnieniu uchwały wskazała, iż skarżąca, w wyniku konkursu przeprowadzonego na podstawie art. 33 ust. 2 u.r.p. i zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 u.r.p., nie uzyskała wymaganego regulaminem limitu punktów z części pisemnej i nie została dopuszczona do części ustnej konkursu. Żądanie skarżącej nie mogło być uwzględnione w świetle stanu prawnego wynikającego zarówno z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., jak również ze zmian wprowadzonych do ustawy o radcach prawnych. Krajowa Rada Radców Prawnych podkreśliła, iż pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że uchwała nr [...] została podjęta w sposób prawidłowy i na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Skarżąca złożyła skargę na powyższą uchwałę, domagając się jej uchylenia.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. orzekł między innymi, że art. 60 pkt 8b u.r.p. jest niezgodny z art. 87 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza, co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Sąd I instancji zauważył, że zasady regulaminu konkursu na aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP art. 60 pkt 8b u.r.p., miały zasadniczy wpływ na treść uchwały o odmowie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono w lutym 2002 r. konkurs, w wyniku którego odmówiono skarżącej wpisu na listę aplikantów radcowskich, został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego i dlatego regulamin ten jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Regulamin konkursu, który jest aktem wewnętrznym organów samorządu radcowskiego, nie może być podstawą wydania decyzji co do obywateli, którzy nie podlegają temu organowi samorządowemu. W konsekwencji WSA uznał, że uchwała nr [...] o odmowie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich została podjęta w oparciu o wyniki konkursu przeprowadzonego na podstawie przepisów wewnątrzkorporacyjnych wydanych na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego.

Zaskarżona uchwała i poprzedzająca ją uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podjęte zostały już po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, że przepisy na podstawie których przeprowadzono konkurs są sprzeczne z Konstytucją RP, a zatem bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w konsekwencji stwierdzenia nieważności uchwał nastąpi sytuacja, w której konieczne będzie ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, to jest przeprowadzenie wobec skarżącej nowego konkursu na aplikację radcowską, zorganizowanego w sposób prawidłowy w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy ustawy o radcach prawnych.

A. W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w części stwierdzającej nieważność uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., domagając się jego uchylenia we wskazanym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 1, art. 2 i art. 3 p.p.s.a. w związku z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez dokonanie oceny zaskarżonej uchwały bez uwzględnienia stanu istniejącego w dniu wydania " pierwotnej" uchwały z 2002 r. i wywodzenie skutków prawnych wobec skarżącej z naruszeniem zasady lex retro non agit,

- art. 134 § 1 p.p.s.a w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez rozstrzygnięcie poza granicami sprawy,

- art. 134 § 2 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem zakazu reformationis In peius ,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez bezpodstawne, nieuzasadnione faktycznie i prawnie wskazania co do dalszego postępowania,

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) względnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie mimo istnienia ku temu podstaw,

- art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r.,

- art. 132 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez wydanie orzeczenia wewnętrznie sprzecznego i nierozpoznanie istoty sprawy.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez "...wydanie orzeczenia (...), które bezpodstawnie (art. 31 ust. 3 Konstytucji) narusza wolność skarżącej do wykonywania zawodu..." oraz art. 33 ust. 1, 2 i 4 i art. 24 u.r.p., poprzez uznanie, że nie stanowią one samodzielnej podstawy do dokonania wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 288/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w pkt. 1 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

W uzasadnieniu wyroku NSA podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. wywołał przedstawione w nim skutki prawne z dniem jego publikacji tj. 4 marca 2004 r. W uzasadnieniu tegoż wyroku, Trybunał wskazał jednak, że pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał podkreślił, że prowadzone przed ogłoszeniem wyroku konkursy na aplikację radcowską zachowują swą skuteczność. Konkursy te nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. Wydane po przeprowadzeniu konkursów decyzje i rozstrzygnięcia w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską podejmowane były bowiem na podstawie innych przepisów ustawy o radcach prawnych niż przepisy objęte orzeczeniem Trybunału o niezgodności z Konstytucją.

W okolicznościach sprawy bezsporne jest, że skarżąca przystąpiła do konkursu na aplikację radcowską w lutym 2002 r. a więc przed ogłoszeniem wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz, że w postępowaniu tym nie uzyskała wymaganej ilości punktów, co stanowiło podstawę odmowy wpisu.

Stan faktyczny sprawy ukształtowany został przed wejściem w życie wyroku Trybunał Konstytucyjnego i nie uległ zmianie po tej dacie, a z kolei zmiana stanu prawnego polegająca na utracie mocy obowiązującej przepisu art. 60 pkt 8b u.r.p. nie mogła mieć wpływu na sytuację skarżącej, wynikającą z osiągniętego przez nią rezultatu w konkursie na aplikację radcowską. Skarżąca przystąpiła bowiem do konkursu i zaakceptowała warunki jego przeprowadzania w okresie, gdy przepisy regulujące te kwestie korzystały z domniemania konstytucyjności. W takim wypadku, zgodnie z poglądem Trybunału Konstytucyjnego, który w pełni podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie istnieje podstawa do wzruszenia wyników konkursu, a tym samym do ich pominięcia przy rozstrzyganiu o wpisie na listę aplikantów radcowskich. Jego wynik niewątpliwie miał decydujący wpływ na podjętą uchwałę o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich, lecz jak stwierdził to Trybunał Konstytucyjny, jego orzeczenie nie stanowi podstawy wznowienia postępowania konkursowego, czy wzruszenia jego rezultatów. W związku z tym za nietrafny uznał NSA pogląd Sądu I instancji, który stwierdził, że zaskarżona uchwała i uchwała ją poprzedzająca zostały wydane bez podstawy prawnej, gdyż taka podstawa w stosunku do stanu faktycznego powstałego przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego istniała. Wydawane, po przeprowadzeniu konkursu, uchwały w sprawie przyjęcia skarżącej na aplikację radcowską, podejmowane były, co podkreślił NSA, na podstawie innych przepisów ustawy o radcach prawnych niż przepisy objęte orzeczeniem Trybunału o niezgodności z Konstytucją.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób podzielić stanowiska WSA, że zaskarżona uchwała nie uwzględniła istniejącego w dniu jej podjęcia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Z treści tej uchwały wypływa wniosek przeciwny, a mianowicie, że Krajowa Radą Radców Prawnych, powołując się na stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdziła, iż przeprowadzone wobec skarżącej w roku 2002 postępowanie konkursowe zachowało swą skuteczność. Tak więc Sąd I instancji powinien był ocenić, czy organ, przy uwzględnieniu wyników skutecznie przeprowadzonego konkursu i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, prawidłowo odmówił wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich.

WSA po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z 28 września 2007 r. oddalił skargę.

Na wstępie swych rozważań Sąd podkreślił, że Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.).

W swym wyroku NSA uznał, że konkurs na aplikację radcowską został przeprowadzony skutecznie oraz, że podstawę prawną wydania zaskarżonej uchwały stanowiły, inne niż zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy ustawy o radcach prawnych.

W załączonych do akt sprawy akt administracyjnych, zdaniem Sądu, wynika, że skarżąca w lutym 2002 r. przystąpiła do konkursu na aplikację radcowską. Zgodnie z § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską stanowiących załącznik do uchwały Prezydium KRRP Nr [...] z [...] grudnia 2003 r. uzyskała 59 punktów. Uzyskana ilość punktów była niższa niż ustalony zasadami limit 75. Uzyskana ilość punktów pozbawiała skarżącą możliwości uczestniczenia w części ustnej konkursu i skutkowała wydaniem uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny konkurs na aplikację radcowską w 2002 r. został przeprowadzony skutecznie, a więc skarżąca nie zmieściła się w limicie 75 pkt. skutkującym dopuszczeniem do części ustnej konkursu.

Zaskarżone uchwały zostały podjęte w oparciu:

1) o art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123 z 2002 poz. 1059 ze zm.) – uchwała Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] stycznia 2005 r.;

2) o art. 33 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 ww. ustawy Uchwała nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2005 r.

a więc w oparciu o przepisy ustawy, które nie zostały zakwestionowane przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, tak więc posiadające domniemanie swojej konstytucyjności.

Z przytoczonych przepisów wynika wprost, że wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych (art. 33 ust. 2). Celem konkursu, o którym mowa w art. 33 ust. 2 jest w ocenie składu orzekającego wyłonienie najlepszych kandydatów na aplikację. Samo uczestnictwo w konkursie nie skutkuje wpisaniem na listę aplikantów radcowskich trzeba jeszcze wykazać się odpowiednią wiedzą, gdyż konkurs ma na celu sprawdzenie wiadomości kandydatów.(podobnie WSA w wyroku z 6 września 2005 r. VI SA/Wa 630/05).

Tak więc skoro uchwały zostały podjęte w oparciu o konstytucyjne przepisy, a konkurs w którym brała w 2002 r. udział skarżąca uznany przez NSA za ważny, to Uchwały te zasługują na pozostawienie ich w obrocie prawnym.

Również pod względem formalnym, zarówno uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] jak i Krajowej Rady Radców Prawnych, zostały, zdaniem Sądu, podjęte prawidłowo, gdyż zgodnie z art. 45 ustawy o radcach prawnych organy samorządu podejmują uchwałę w obecności co najmniej polowy członków danego organu.

W wypadku uchwały z dnia [...] stycznia 2005 r. nieobecny był tylko jeden członek Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], a w wypadku uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych 7 członków na 49 przy czym za przyjęciem uchwały głosowały 33 osoby, a 4 wstrzymały się od głosu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła A. W. i zaskarżając to orzeczenie w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a.; art. 1 p.p.s.a., art. 2 p.p.s.a., art. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 7, art. 8, art. 77 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP; art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. oraz art. 134 § 2 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 65, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP; art. 33 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 24 ustawy o radcach prawnych, zwanej dalej: u.r.p.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła podstawa do stwierdzenia nieważności postępowania i uchylenia wyroku WSA z powodu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Strona podniosła, że w wydaniu zaskarżonego wyroku uczestniczyła sędzia I. G., która również wcześniej brała udział w niniejszej sprawie, uczestnicząc w wydaniu wyroku z dnia 22 czerwca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 3601/02.

Wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. sygn. II GSK 274/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądził od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz A. W. 440 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. wskutek czego wystąpiła podstawa do stwierdzenia nieważności postępowania. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy od orzekania w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej jego bezstronności w konkretnym postępowaniu. Wyłączenie sędziego ma zatem służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, w których, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, wyeliminowana zostanie możliwość orzekania w sprawie przez sąd, którego skład budzi wątpliwości co do bezstronności. Zapewnia to realizację konstytucyjnej zasady prawa obywatela do bezstronnego sądu (art. 45 Konstytucji RP).

Regulacja art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zawiera niezdefiniowane pojęcie "brania udziału". Rozpatrując kwestię związków sędziego z wydaniem zaskarżonego orzeczenia, o których mowa w art. 18 § 1 pkt 6 ustawy, należy zwrotowi "brania udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia" przypisać treść jaką nadają mu przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Branie zatem udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w rozumieniu analizowanej normy polega na udziale w merytorycznym rozstrzyganiu konkretnej sprawy administracyjnej zawisłej przed sądem administracyjnym (art. 145). Ze względu na konstytucyjną zasadę bezstronności (art. 45 ust. 1 Konstytucji) przepis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w wyłaniającym się na tle rozpatrywanej sprawy związaniem sądu i organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153), rozumieć należy nie tylko jako odnoszący się do sytuacji, gdy sędzia brał udział w postępowaniu przed bezpośrednio niższą bądź wyższą instancją w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, ale i do sytuacji, gdy sędzia ten, jak w tym przypadku, brał udział w tej samej sprawie w wydaniu wcześniejszego orzeczenia kasatoryjnego (niezaskarżonego do NSA). W przypadku zaś zaskarżenia rozstrzygnięcia wydanego w powtórnym postępowaniu prowadzonym po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji (postanowienia), sąd administracyjny jest związany swoją uprzednią oceną prawną, jeśli nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny.

Rozpoznanie środka zaskarżenia przez sędziego podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., powoduje nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym stanie sprawy NSA uwzględnił skargę kasacyjną uznając dalszą merytoryczną ocenę za bezprzedmiotową.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny

zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę wg powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem obowiązującego prawa.

Skarżąca, co w sprawie bezsporne, przystąpiła do konkursu na aplikację radcowską w lutym 2002 r. tj. przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r. i w postępowaniu tym nie uzyskała wymaganej ilości punktów, co skutkowało odmową wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Stan faktyczny sprawy został zatem ukształtowany przed wejściem w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego (4 marca 2004 r.) a zmiana stanu prawnego polegająca na utracie mocy obowiązującej art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie mogła mieć wpływu na sytuację skarżącej wynikającą z uzyskanego przez nią wyniku konkursu na aplikację radcowską.

Skarżąca, co podkreślił NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. II GSK 288/06, przystąpiła do konkursu i zaakceptowała warunki jego przeprowadzania, obowiązujące w czasie, gdy przepisy regulujące tę kwestię korzystały z domniemania konstytucyjności.

W takim przypadku, jak również stwierdził NSA podzielając pogląd Trybunału Konstytucyjnego, nie istnieje podstawa do wzruszenia wyników konkursu, a tym samym do ich pominięcia przy rozstrzyganiu o wpisie na listę aplikantów radcowskich.

Należy zatem przyjąć, że konkurs, w którym uczestniczyła skarżąca, został przeprowadzony skutecznie, co oznacza, iż wynik uzyskany przez nią stanowił podstawę do odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich. Konkurs był w stanie prawnym obowiązującym w dacie zaskarżonej uchwały niezbędnym etapem procedury dotyczącej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Pełnił on funkcję selekcyjną mając na celu wyłonienie kręgu osób, których poziom wiedzy prawniczej predysponował do odbywania aplikacji. Przystąpienie do konkursu i jego zdanie było warunkiem wpisu na listę aplikantów. Takie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. i jest to stanowisko, które Sąd rozpoznając skargę uwzględnił. W powołanym wyroku NSA stwierdził, że nietrafnym jest pogląd, iż po orzeczeniu Trybunału konkurs miał polegać na sprawdzeniu, czy w odniesieniu do poszczególnych kandydatów zostały spełnione wymagania z art. 33 ustawy o radcach prawnych. Po wejściu w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego do czasu ustawowego regulowania zasad przeprowadzania konkursu odpadły podstawy prawne do jego organizowania, obowiązywał dalej wymóg poddania się postępowaniu konkursowemu w celu uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich. Brak przepisów określających zasady przeprowadzania konkursu nie uzasadnia jednak wpisu na listę aplikantów radcowskich z pominięciem wymagania określonego w art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pomyślne przejście postępowania konkursowego jest przesłanką uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Podkreślenia wymaga przy tym, że uchwała nr [...] z [...] stycznia 2005 r. została podjęta na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych zaś uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. tj. na podstawie przepisów, których niekonstytucyjności Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej wyroku nie stwierdził. Z tych przepisów wynika, że wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych.

W przedstawionym stanie rzeczy i w świetle stanowiska wyrażonego w NSA w wyroku z 24 kwietnia 2007 r. II GSK 288/06, które w niniejszej sprawie podlega, zdaniem Sądu, uwzględnieniu, brak jest podstaw do przyjęcia za uzasadnione zarzutów skargi. Zaskarżone uchwały tak pod względem merytorycznym, jak i formalnym nie noszą znamion wadliwości, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby uwzględnieniem skargi.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji.