Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 68/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 262
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 68/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r., sprawy ze skargi Telekomunikacji Polskiej S.A., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 4 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie kary porządkowej, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 340,00 zł (trzysta czterdzieści złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 roku Wójt Gminy wszczął wobec T. P. S.A. z siedziba w W. postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 roku organ podatkowy wezwał skarżącą Spółkę o przedłożenie wykazu środków trwałych w celu wykazania wartości, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalonej na dzień [...] stycznia roku podatkowego, stanowiącego podstawę obliczenia amortyzacji w tym roku, nie pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych, wskazania w deklaracji ich wartości z dnia [...] stycznia, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego, pod rygorem przyjęcia, że wskazana w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 rok wartość budowli stanowić będzie podstawę do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok.

Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2008 roku organ ponownie wezwał skarżąca Spółkę do przedłożenia szeregu dokumentów, w szczególności: danych z wykazu środków trwałych dotyczących budowli znajdujących się na terenie Gminy , będących linią telekomunikacyjną, na którą składają się kanalizacje techniczne, sieci techniczne, przewody i inne urządzenia stanowiące całość techniczno-użytkową w celu wykazania wartości na dzień [...] stycznia 2008 roku, a nadto przedłożenia pozwolenia na budowę przedmiotowej budowli, umów, pism i innych dokumentów znajdujących się w posiadaniu Spółki, w tym umów sprzedaży i innych, z których wynikać miało zmniejszenie się wartości budowli, wykazania wysokości amortyzacji budowli oraz wykazanie czy od przedmiotowej budowli Spółka dokonuje odpisów amortyzacyjnych, a jeśli nie, to wskazania na jakiej podatnie została ustalona wartość rynkowa budowli. Postanowienie zawierało pouczenie strony, że w razie nie zastosowania się do wezwania zostanie założona na Spółkę kara porządkowa w wysokości do 2.500 zł, zgodnie z art. 262. Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na powyższe pismo, działający imieniem Spółki pełnomocnik w piśmie z dnia 14 lipca 2008 roku zarzucił organowi, że próbuje przerzucić na stronę ciężar dowodu, pomimo, że to na organie podatkowym, a nie na podatniku ciąży obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Nadto pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że kwalifikacja składnika majątkowego na gruncie Klasyfikacji Środków Trwałych oraz decyzja udzielająca pozwolenia na budowę budynków i budowli wraz z urządzeniami budowlanymi jest całkowicie bez znaczenia, z punktu widzenia przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości, bowiem ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie odsyła do Klasyfikacji w kontekście określenia przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości. Poza tym w Klasyfikacji Środków Trwałych nie ma grupy środków trwałych nazywanymi budowlami. Zatem przedmiotowe wezwanie, zdaniem pełnomocnika Spółki nie ma znaczenia dla wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 rok, a podatnik nie ma obowiązku przedstawiania dodatkowych dokumentów dotyczących obiektów zadeklarowanych przez podatnika jako przedmiot opodatkowania.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 roku Nr [...] Wójt Gminy nałożył na T. P. S.A. z siedzibą w W. karę porządkową w wysokości 2.500 zł, z tytułu bezzasadnego odmówienia złożenia wyjaśnień w sprawie dotyczącej określenia skarżącej Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok.

Organ podatkowy uznał, że skarżąca Spółka bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie i na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nałożył karę porządkową we wskazanej wysokości.

W zażaleniu pełnomocnik T.P. S.A. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia,

Decyzją z dnia 4 listopada 2008 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że w trakcie postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok Wójt Gminy w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 roku jednoznacznie sprecyzował swoje żądanie wobec Spółki, wzywając ją do przedłożenia wymienionych w piśmie dokumentów, pod rygorem nałożenia kary porządkowej, zgodnie z art. 262 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo Spółki z dnia [...] lipca 2008 roku jednoznacznie wskazuje, że odmawia ona przedłożenia żądanych przez organ dokumentów. Ponieważ wartość budowli wykazana przez skarżącą Spółkę za 2008 rok znacząco została zaniżona w stosunku do 2007 roku, organ podatkowy mógł dokonać kontroli złożonej deklaracji oraz określić prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. Zatem w celu prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy organ mógł wezwać podatnika do przedłożenia stosownych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień w sprawie i wbrew twierdzeniom pełnomocnika nie jest to przerzucanie ciężaru dowodu na podatnika, ale dążenie do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zdaniem Kolegium o tym czy żądane przez organ dokumenty mają znaczenie dla wymiaru podatku decyduje organ podatkowy a nie podatnik, bowiem tylko organ dokonuje oceny materiału dowodowego w toku postępowania podatkowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T.P. S.A. domagała się uchylania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając, iż organ I instancji bezpodstawnie nałożył na stronę skarżącą karę porządkową zgodnie z art. 262 Ordynacji podatkowej, bowiem nie złożenie dokumentów nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 Ordynacji podatkowej zdarzeń skutkujących nałożeniem kary porządkowej. W szczególności nie jest odmową udziału w "innej czynności". Nadto strona nie ma obowiązku przedstawiania dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, nawet wówczas, gdy organ ją o to wzywa. Pełnomocnik zarzucił również, że odmowa udzielania informacji żądanych przez organ nie była "bezzasadna", a tylko wykazanie bezzasadności mogłoby skutkować nałożeniem kary porządkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W rozpoznanej sprawie Telekomunikacja Polska S.A. złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy nakładające na skarżącą Spółkę karę porządkową w wysokości 2 500 zł, na podstawie art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej (zwanej dalej O.p.) za to, że pełnomocnik Spółki nie przedstawił żądanych przez organ I instancji dokumentów.

Przedmiotem sporu jest zatem rozstrzygnięcie kwestii czy Wójt Gminy działając na podstawie art.. 262 O.p. mógł nałożyć na skarżącą Spółkę karę porządkową za nieprzedłużenie żądanych dokumentów.

Zgodnie z powołanym przepisem organ może ukarać karą porządkową stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:

1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2) bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub

3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem.

Nie ulega wątpliwości, że kara porządkowa jest sankcją administracyjną, służącą do dyscyplinowania uczestników postępowania. Katalog czynów zagrożonych karami porządkowymi, zawarty w art. 262 O.p., ma charakter zamknięty, co oznacza, iż nie można stosować kar porządkowych do innych czynów niż tam określonych, nawet gdyby ich zajście utrudniało prowadzenie postępowania lub hamowało jego tok. Warunkiem wymierzenia kary porządkowej, w związku z niedopełnieniem obowiązku określonego w art. 262 O.p., jest ponadto pouczenie przez organ podatkowy osoby zobowiązanej do jego wykonania o skutkach niezastosowania się do wezwania. O nałożeniu kary porządkowej rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie. Rozstrzygnięcie to ma formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji wezwał stronę (kilkakrotnie) do przedstawienia dokumentów (m.in. wykazu środków trwałych, pozwolenia na budowę, wykazania wysokości amortyzacji budowli itp.), będących w posiadaniu strony, celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok.

Zgodnie z art. 189 O.p. organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Powołany przepis ma charakter porządkowy i daje organowi uprawnienie do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Organ bowiem zgodnie z art. 187 § 1 O.p. ma obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Musi zatem mieć możliwość dysponowania całym zakresem postępowania dowodowego. Strona powinna współpracować z organem podatkowym, w imię zasady prawdy obiektywnej. Dodatkowo wyznaczenie stronie odpowiedniego terminu do przedstawienia dowodów będących w jej posiadaniu ma przyczynić się do sprawnego przebiegu postępowania. Wyznaczenie stronie terminu powinno mieć formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Niezachowanie terminu bądź nie przedstawienie dowodu w ogóle, nie jest obwarowane żadną sankcją prawną. Wywoła to tylko ten skutek, że dowód taki nie będzie stanowił podstawy do ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Nadto strona nie będzie mogła skutecznie powołać się na ten dowód przed sądem administracyjnym. Zatem w interesie strony leży podanie do wiadomości wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (Patrz. Ordynacja podatkowa Komentarz Wyd. LexisNexis Warszawa 2006 str. 594-595). Również art. 262 O.p. nie będzie miał zastosowania do takiej sytuacji.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia nakładającego na skarżącą Spółkę kary porządkowej stwierdził, iż T. P. S.A. bezzasadnie odmówiła w przedmiotowej sprawie złożenia wyjaśnień, co skutkowało zastosowaniem art. 262 § 1 pkt 2 O.p.

Zgodnie z art. 155 § 1 O.p. organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanych przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że w sytuacjach, gdy w inny sposób nie uda się w postępowaniu wyjaśnić stanu faktycznego organ może korzystać z instytucji wezwania. W literaturze przedmiotu problematykę wezwań określa się, jako czynności techniczne, zmierzające do porozumiewania się organów urzędowych ze stronami postępowania w trakcie postępowania administracyjnego. Organy bowiem, chcąc skutecznie prowadzić postępowanie muszą mieć możliwość pozyskiwania danych (informacji, wyjaśnień stron) niezbędnych do realizacji tego zadania. Kształtowanie tego typu uprawnień organu jest trudne, zważywszy na konflikt interesów) organu i obywatela. Konflikt ten wyraża się w niezbędności zapewnienia administracji stosownych źródeł informacji, przy koniecznym zapewnieniu swobód obywatelskich. Dlatego rozwiązania prawne w zakresie upoważnienia do wzywania lub dokonania czynności lub złożenia wyjaśnień należy stosować przy poszanowaniu ogólnych reguł postępowania. Zatem możliwość wzywania osob w trybie powołanego przepisu należy stosować gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy (Patrz. Ordynacja podatkowa Komentarz Wyd. LexisNexis Warszawa 2006 str. 543-544). Nadto organ podatkowy może przesłuchać stronę po wyrażeniu przez nią zgody w trybie art. 199 O.p. Do przesłuchania strony stosuje się wówczas przepisy dotyczące świadka, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Jednak w przedmiotowej sprawie przepis ten nie będzie miał zastosowania, ponieważ organ nie wzywał strony do złożenia zeznań, ani też strona skarżąca nie wyraziła zgody na przesłuchanie jej.

Słuszne Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w celu prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy organ mógł wezwać podatnika do przedłożenia stosownych dokumentów i wbrew twierdzeniom pełnomocnika nie jest to przerzucanie ciężaru dowodu na podatnika, ale dążenie do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Jednak, zdaniem Sądu organ podatkowy I instancji, żądając przedmiotowych dokumentów od skarżącej Spółki działał w trybie art. 189 O.p., na podstawie którego nie jest dopuszczalne wymierzenie kary porządkowej w trybie art. 262 O.p.

Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 powołanej ustawy.