Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 991/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska – Banacka (spr.) Protokolant referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2007 r. sprawy ze skargi D. S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] ustalił lokalizację odcinka autostrady płatnej A[...] od węzła "[...]" do węzła "[...]". W konsekwencji Przedsiębiorstwo [...] Geodezyjnych Sp. z o.o. w C. pismem z dnia [...] 2006 r. zwróciło się do Wójta Gminy M. z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzających podział nieruchomości, w tym działki należącej do współwłaścicieli D. i A. S.. Wniosek podpisany został przez geodetę A. F.. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo udzielone Prezesowi A Sp. z o.o. w K. J. S. przez Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, z prawem udzielania dalszych substytucji, a także upoważnienie udzielone przez Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. J. S. m.in. A. F..

Pismem z dnia [...] 2006 r. Wójt Gminy M. zawiadomił D. i A. S. o wszczęciu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w W. gm. M.. D. i A. S. oświadczeniem z dnia [...] 2006 r. nie wyrazili zgody na taki podział działki, który nie gwarantowałby im dojazdu do ich własności.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy M. działając jako organ I instancji zatwierdził podział przedmiotowej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr A, B i C wydzielając działkę nr D i E. W uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) organ I instancji wskazał, iż zatwierdzenie podziału nieruchomości nie zmienia stosunków własnościowych ani zagospodarowania terenu związanego z realizacją inwestycji. Projekt podziału wykonany został przez uprawnionego geodetę a sam podział niezbędny jest do realizacji celu publicznego tj. budowy autostrady, która jako inwestycja wyczerpuje znamiona ważnego interesu społecznego. W konsekwencji decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od otrzymanej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wnieśli działający przez pełnomocnika D. i A. S. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu małżonkowie podnieśli obrazę prawa materialnego poprzez naruszenie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskutek zatwierdzenia planu podziału, który nie był dopuszczalny z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej działki D. Zarzucili także naruszenie swoich praw do uczestniczenia w postępowaniu oraz naruszenie prawa procesowego polegające na braku dostatecznego uzasadnienia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pełnomocnik stron wniósł nadto o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności do czasu rozstrzygnięcia wniesionego odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło wstrzymania natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji natomiast decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż małżonkowie S. byli poinformowani w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania o możliwości zgłaszania uwag oraz wypowiedzenia się w zakresie zebranych materiałów i w postępowaniu tym wzięli udział. Nadto obszernie przytaczając faktyczny i prawny stan sprawy, organ drugoinstancyjny odniósł się do odwołania podkreślając, że decyzja o podziale nieruchomości nie powoduje zmiany właściciela nieruchomości, a jedynie zmiany wpisów w dziale I księgi wieczystej. Organ drugoinstancyjny nie podzielił też zarzutu naruszenia obowiązku uzasadnienia rygoru natychmiastowej wykonalności wskazując, iż wydana przez Wójta Gminy M. decyzja wyraźnie wyjaśniła, iż interesem społecznym będącym podstawą do nadania rygoru jest potrzeba realizacji inwestycji celu publicznego.

Pismem z dnia [...] 2006 r. działający przez pełnomocnika małżonkowie S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji domagając się stwierdzenia nieważności obydwu wydanych przez organy administracji publicznej decyzji bądź uchylenie w całości decyzji SKO w C.. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, iż Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie posiadała legitymacji do wszczęcia postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości albowiem krąg uprawnionych podmiotów określony został w art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji obie decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa albowiem organy w wyniku złożenia wniosku przez podmiot nieuprawniony zobligowane były do umorzenia postępowania. Nadto w myśl art. 93 ust. 3 powołanej wyżej ustawy podział nieruchomości nie jest dopuszczalny jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Pełnomocnik skarżących zwrócił także uwagę na to, iż pełnomocnictwo do występowania przed organami administracji publicznej udzielone zostało geodecie A. F. natomiast wniosek o wydanie przez organ I instancji decyzji sporządzony został przez Przedsiębiorstwo [...] Geodezyjnych Sp. z o. o. w C. i podpisany przez A. F.. Narusza to normę stanowiącą iż pełnomocnikiem strony może być jedynie osoba fizyczna. Zdaniem pełnomocnika skarżących nie wyjaśniono nadto wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zaakceptowano sprzeczności w materiale dowodowym oraz pozbawiono A. S. czynnego udziału w postępowaniu. W protokole z przyjęcia granic nieruchomości podlegających podziałowi widnieje bowiem podpis D. S. jako obecnej przy czynnościach natomiast na karcie nr [...] stwierdzono, że D. S. mimo zawiadomienia nie stawiła się.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał dodatkowo, iż w myśl ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także normami ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. 2004, Nr 204, poz.2086 z późn. zm.) Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ma interes prawny uprawniający do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości stanowiących własność innej osoby. Nadto organ II instancji wskazał, iż powołany w skardze art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem podziału dokonano w oparciu o art. 95 pkt. 6 ustawy. Organ drugoinstancyjny wskazał także, iż A. F. jest tą samą osobą, którą mylnie w upoważnieniu oznaczono jako F. a także, iż zwykłą pomyłką jest wpisanie D. S. w rubryce osób nieobecnych w protokole z przyjęcia granic nieruchomości, A. S. natomiast pomimo powiadomienia o czynności przyjęcia przebiegu granic nie skorzystał z prawa uczestnictwa.

W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 9 maja 2007 r. pełnomocnik skarżących wniósł i wywiódł jak w skardze, natomiast pełnomocnicy organu odwoławczego dodatkowo wyjaśnili, iż zgodnie z planem sytuacyjnym układu komunikacyjnego nowo wydzielona działka nr D została przeznaczona pod drogę o nawierzchni twardej ulepszonej stanowiącą element przyszłego układu komunikacyjnego. Stąd też druga z nowo wydzielonych działek po wybudowaniu tej drogi będzie miała zapewniony dostęp do drogi publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że pomimo po części wadliwego uzasadnienia jak również mających miejsce w trakcie postępowania przed orzekającymi w sprawie organami administracji publicznej uchybień proceduralnych jej rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję pierwszoinstancyjną jest prawidłowe, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 95 pkt 6 i art. 97 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. Podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl jednak art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy podziału nieruchomości można także dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Oceniając przez pryzmat wskazanych norm, a także art. 18-20 powołanej wyżej ustawy o drogach publicznych, kwestionowaną przez skarżących prawidłowość wszczęcia postępowania wskazać należy, iż w świetle obowiązujących przepisów niewątpliwym jest uprawnienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako zarządcy dróg krajowych do złożenia wniosku o umożliwiający realizację autostrady podział nieruchomości. Sąd nie podziela zatem w tej mierze zastrzeżeń pełnomocnika skarżących. Nie podziela też przekonania o złożeniu wniosku przez Przedsiębiorstwo [...] Geodezyjnych Sp. z o.o. w C. a nie geodetę A. F., imienna pieczątka geodety pozwala bowiem uznać dwoistość roli, w której występuje. Kwesta ta zdaje się jednak nie mieć w niniejszej sprawie istotnego znaczenia albowiem złożony przez geodetę A. F. wniosek istotnie był nieprawidłowy, z innych jednak zgoła przyczyn niż podniesione w skardze. Należy bowiem wskazać, iż A. F. nie została upoważniona do działania przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad lecz przez Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. J. S. umocowanego przez Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa z prawem udzielania dalszych substytucji. Mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.) nie przewidują jednak instytucji substytucji (odmienności w tym zakresie w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników wynikają z ustawy Prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych) a tym samym nie dysponująca pełnomocnictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad A. F. nie miała umocowania do wystąpienia w imieniu zarządcy dróg krajowych jako wnioskodawca w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Uchybienie to, zdaniem Sądu, nie miało i nie ma jednak charakteru przesądzającego albowiem jak to już powyżej wskazano z mocy art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać także z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych (celem takim niewątpliwie jest budowa autostrady). Tym samym pomimo wadliwego wniosku geodety A. F. wskazane uchybienie nie miało wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie albowiem takie samo mogło zapaść w wyniku postępowania prowadzonego przez organ I instancji z urzędu.

Ustosunkowując się do kolejnych zarzutów skargi oraz tez wyrażonych w odpowiedzi na skargę Sąd wyjaśnia, iż nie podziela wyrażonego w odpowiedzi na skargę poglądu organu II instancji, że wymóg dostępu do drogi publicznej odnosi się jedynie do przypadku gdy nieruchomość podlegająca podziałowi położona jest na terenie objętym planem miejscowym (art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie działki podlegające podziałowi nie zostały jednak dostępu tego pozbawione. Wydana przez organ I instancji decyzja nie zmieniła bowiem stosunków własnościowych i poza formalnym wydzieleniem działek nie wprowadziła żadnych odmienności do zastanej sytuacji w zakresie dostępu do drogi publicznej. De facto dostęp ten jest zatem analogiczny w stosunku do stanu istniejącego przed podziałem. Nadto, jak wynika z oświadczenia pełnomocników organu II instancji zgodnie z planem sytuacyjnym układu komunikacyjnego nowo wydzielona działka nr D została przeznaczona pod drogę o nawierzchni twardej ulepszonej stanowiącą element przyszłego układu komunikacyjnego. Stąd też nawet gdyby w przyszłości nastąpiły zmiany stosunków własnościowych druga z nowo wydzielonych działek po wybudowaniu tej drogi będzie miała zapewniony niezależny dostęp do drogi publicznej.

Zdaniem Sąd w oczywisty sposób nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zarzuty dotyczące braku udziału A. S. w postępowaniu przed organem I instancji. A. S.. został bowiem powiadomiony o wszczęciu postępowania i możliwości wnoszenia uwag oraz zapoznania się z materiałem dowodowym, w dniu [...] 2006 r. złożył pisemne oświadczenie w sprawie, natomiast w przyjęciu granic nieruchomości podlegających podziałowi nie uczestniczył pomimo prawidłowego powiadomienia.

Decyzję pierwszoinstancyjną zatwierdzającą niezbędny do realizacji celu publicznego podział przedmiotowej nieruchomości i wydzielenie z niej działki nr D i E uznać zatem należy, zdaniem tut. Sądu, co do meritum za nie naruszającą prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie naruszył prawa także organ II instancji, który rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy decyzją stanowiącą w wyniku wniesionej skargi przedmiot niniejszego postępowania sądowego.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.