Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 536/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 18, art. 59 par. 1 pkt 1, pkt 9
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku nr [...] oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz H. R. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a, po rozpatrzeniu zażalenia H. R. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego: 1) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013r. do stycznia 2016r. i w tej części umorzył postępowanie pierwszej instancji, 2) w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił w dniu [...]r. na skarżącą tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości z tytułu opłat abonamentu RTV za okres od stycznia 2013r. do sierpnia 2017r., a następnie przekazał go Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S., jako organowi egzekucyjnemu celem realizacji w trybie egzekucji administracyjnej.

Zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2018r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanej wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu 16 listopada 2018r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał to zawiadomienie w dniu 14 listopada 2018r.

Pismem z 23 listopada 2018 r. zobowiązana wniosła zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazując na nieistnienie obowiązku. W dniu [...] r. wierzyciel wydał postanowienie, w którym uznał zgłoszony przez zobowiązaną zarzut za niezasadny. Natomiast w dniu 27 maja 2019r., w wyniku wniesionego przez zobowiązaną zażalenia, wierzyciel wydał ostateczne postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r.

Następnie pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 45 § 1 i art. 60 § 1 u.p.e.a. Zobowiązana, jako podstawę prawną nieistnienia obowiązku dotyczącego opłaty abonamentowej za okres 1 stycznia 2013r. do 31 sierpnia 2017r. wskazała art. 4 ust. 1 pkt 2, pkt 4 w związku z ust. 3a i ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych. Oznacza to, że nie wierzyciel, lecz ustawodawca zwalnia z mocy wskazanych przepisów ustawy z obowiązku ponoszenia opłat od odbiornika telewizyjnego i radiowego osoby, które ukończyły 75 rok życia i nie jest w takiej sytuacji wymagane uzyskanie akceptacji wierzyciela, nawet kiedy okoliczność ta wskazywana jest ex post. Zobowiązana do przedmiotowego wniosku dołączyła: - kserokopię aktu zgonu jej matki I. R. w dniu 31 sierpnia 2017r., - kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 22 sierpnia 2013r. - na okoliczność stanu zdrowia matki zobowiązanej, który wskazuje na konieczność sprawowania opieki na stałe, a także na zaawansowaną głuchotę, - oświadczenie I. R. z 20 lipca 2011r. przedłożone w NZOZ "A" w S., informujące o przebywaniu od lipca 2011 r. na stałe u córki, pozostając z nią we wspólnym gospodarstwie, a także pod jej opieką z uwagi na stan zdrowia, - zaświadczenie NZOZ w S. o pozostawaniu pod opieką tejże przychodni aż do 31 sierpnia 2017r., - zaświadczenie Banku B S.A. w S., że od 2011r. aż do 31 sierpnia 2017r. H. R. pozostawała pełnomocnikiem do rachunku bankowego jej matki z racji gospodarowania wpływającą na ten rachunek emeryturą z [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. na zaspokajanie potrzeb związanych z jej egzystencją.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym uznał wniesiony zarzut za niezasadny. Zobowiązana złożyła na powyższe postanowienie zażalenie.

Natomiast kolejnym postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

W zażaleniu skarżąca wskazała na naruszenie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 45 § 1 i art. 60 § 1 u.p.e.a. w zakresie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z 9 października 2018r. w odniesieniu do obowiązku opłacenia abonamentu RTV za okres po 9 października 2015r., tj. za okres, w którym wskutek zmiany stanu prawnego, zgłoszenie wierzycielowi podstawy zwolnienia osób, które spełniały przesłankę wieku 75 lat nie istniało, bowiem zwolnienie to powstało ex lege, a dotyczyło osoby pozostającej z zobowiązaną we wspólnym gospodarstwie domowym, czyli jej matki I. R.. Wskazując na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. strona podniosła, iż ustawodawca w przepisie tym reguluje obligatoryjną podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanej, jeżeli udowodnione przez nią zostało prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z I. R. w całym okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wystarczającymi są dowody przedstawione jako załączniki do ww. wniosku z 10 czerwca 2019r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto strona podniosła, że od 9 października 2015r. wskutek zmiany ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych upadł obowiązek wskazywania przed wierzycielem spełnienia przesłanki wieku dla osób będących w wieku 75 lat, jako uprawnionych do zwolnienia od opłaty abonamentu rtv - organ egzekucyjny nie może wskazywać na przeszkodę do uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania faktu związania stanowiskiem wierzyciela, które jest stanowiskiem bezprawnym w zakresie wykazywania w przedmiotowym tytule wykonawczym zadłużenia za okres po dacie 9 października 2015r.

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku.

Z kolei postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie organu I instancji z [...] r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego, odnosząc się do wszystkich okoliczności wskazanych w nim przez zobowiązaną. Tymczasem organ egzekucyjny uzależnił wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego od ostatecznego postanowienia wierzyciela dotyczącego złożonego zarzutu nieistnienia obowiązku.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej

W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez uchylenie się organu egzekucyjnego od przeprowadzenia wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego i braku odniesienia się do wszystkich okoliczności wskazanych przez zobowiązaną, a w szczególności poprzez uchylenie się od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny używa w uzasadnieniu wydanego postanowienia identycznej argumentacji jak wierzyciel w swoich postanowieniach, w szczególności brak jest odniesienia się do dowodu przedstawionego na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wraz z mamą, która od 9 października 2015r. zwolniona była z obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej na podstawie zmienionego stanu prawnego w ustawie o opłatach abonamentowych (bez konieczności dodatkowego zgłaszania Poczcie Polskiej S.A. tego faktu), a zwolnienie to obejmowało także zobowiązaną w tej sprawie. Ponadto zobowiązana podkreśliła, że powiadomienie o tym, iż dla skuteczności zwolnienia z opłat abonamentowych RTV wymagane było złożenie wierzycielowi stosownego oświadczenia o korzystaniu ze zwolnienia spoczywało na wierzycielu, po tym jak zobowiązana zareagowała na upomnienie z dnia 30 maja 2018r. W zażaleniu zaznaczyła również, iż we wszczętym na nowo postępowaniu egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie dostrzegł uiszczonej przez zobowiązaną opłaty abonamentu za okres do 9 października 2015r., co skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wykazanego w tytule wykonawczym.

Pismem z dnia 23 grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska, dotyczącego m.in. kwestii opłacenia przez zobowiązaną zaległego abonamentu RTV wraz z odsetkami.

Pismem z 24 grudnia 2019 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., że w związku z dokonaną wpłatą wierzyciel uznaje za spłacone w całości zaległości z opłat abonamentowych objęte tytułem wykonawczym z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej celem wyegzekwowania zaległości objętych ww. tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu wskazał, że wierzyciel uznał za spłacone w całości zaległości z tytułu opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym z dnia [...] r.

Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. poinformował Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., że zobowiązana w dniu [...] r. dokonała tytułem: "zapłata zaległych opłat abonamentu RTV za okres od 1 stycznia 2013r. do 9 października 2015r. plus odsetki H. R., [...]-[...] S., ul. C 6/55", wpłaty w kwocie 853,01 zł. Względem pozycji E1-E25 za miesiące styczeń 2013r. do styczeń 2016r. poprzez zapłatę nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania, a względem pozycji E26 egzekucja ograniczona została do kwoty 10,70 zł za miesiąc luty 2016r. Wierzyciel wskazał również, iż w związku z wpłatą w kwocie 1199,80 zł przekazaną w dniu 29 listopada 2019r. przez organ egzekucyjny uznaje za spłacone w całości zaległe należności objęte tytułem wykonawczym z 9 października 2018r.

Ponadto wskazał, że w związku z indywidualną wpłatą dokonaną przez zobowiązaną dniu [...] r. w kwocie 853,01 zł oraz wpłatą przekazaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w dniu 29 listopada w kwocie 1199,80 zł dotyczącymi tytułu wykonawczego nr [...] z 9 października 2018 r. pokrywającymi całe zobowiązanie objęte ww. tytułem wykonawczym, lecz częściowo za ten sam okres Poczta Polska S.A. Wydział Abonamentu RTV oczekuje na dyspozycje abonentki co do nadpłaconej kwoty.

Pismem z dnia 21 lutego 2020r. skierowanym do Poczty Polskiej S.A. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że pozycje E25 oraz E26 przedmiotowego tytułu wykonawczego dotyczą odpowiednio miesięcy styczeń 2015r. i luty 2015r., nie zaś stycznia 2016r. i lutego 2016r. jak wskazano w powyższym piśmie. Organ odwoławczy poprosił zatem o dokładne wyjaśnienie za jaki okres została zaksięgowana wpłata skarżącej oraz jakich pozycji tytułu wykonawczego z dnia [...] r. ten okres dotyczy.

W piśmie z 6 marca 2020r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. potwierdził, że w piśmie wierzyciela z dnia 5 grudnia 2019r. doszło do pomyłki i nieprawidłowego wskazania pozycji tytułu wykonawczego nr [...] w odniesieniu do okresu zobowiązania, gdyż zgodnie z ww. tytułem wykonawczym miesiące 01.2013r. do 01.2016r. ujęte są w pozycjach E1-E37, miesiąc 02.2016r. w pozycji E-38, natomiast miesiące 03/2016r. do 08/2017r. w pozycjach E39-E56.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...]r. w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013r. do stycznia 2016r., i w tej części umorzył postępowanie pierwszej instancji oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 59 § 1, § 2 i § 3 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Organ wyjaśnił, że na mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych dokonuje operator, na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, obowiązek ten dotyczy również użytkownika posiadającego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych. Dla skutecznego dopełnienia czynności w formie przewidzianej przepisami prawa, użytkownik jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia formalności w placówce pocztowej.

Stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, zwolnienie od opłat abonamentowych przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Wyjątkiem są osoby, które ukończyły 75 rok życia, które zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, nie są zobowiązane do potwierdzenia uprawnień. Rodzaje dokumentów oraz wzór oświadczenia potwierdzające uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych zawarto w rozporządzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych. Poświadczeniem dopełnienia formalności jest wydanie przez pracownika operatora potwierdzonych datownikiem i swoim podpisem dokumentów: "Oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych" i "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" oraz podpisanego "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył także, że w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, jak również o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik (abonent), zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązującego do 31 grudnia 2013r., a w okresie wcześniejszym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej.

Ustosunkowując się do kwestii prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z I. R. w okresie od 01.2013r. do 31.08.2017r., organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r.o opłatach abonamentowych, osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym uiszczają jedną opłatę abonamentową, niezależnie od ilości posiadanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, z tym, że gospodarstwem domowym według przepisów ww. ustawy (art. 2 pkt 6) jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie, albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie.

W ocenie organu skarżąca nie przedstawiła dokumentu świadczącego o dokonaniu przez jej mamę rejestracji odbiorników i o dopełnieniu formalności dotyczących zwolnienia od opłat abonamentowych, jak również zobowiązana nie przedstawiła dokumentu świadczącego o wyrejestrowaniu przez siebie odbiornika. Brak jest zatem podstaw do rozpatrzenia kwestii prowadzenia wspólnego gospodarstwa przez zobowiązaną i jej mamę w okresie od stycznia 2013 r. do sierpnia 2017 r. Powyższe względy przesądziły o wydaniu przez organ I instancji w dniu 25 października 2019 r. postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Organ wyjaśnił ponadto, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że zobowiązana w [...] r. dokonała wpłaty wierzycielowi kwoty 853,01 zł tytułem: "zapłata zaległych opłat abonamentu RTV za okres od 1.01.2013r. do 9.10.2015r. plus odsetki H. R., [...]-[...] S., ul. C 6/55". O powyższym poinformował Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w piśmie z dnia 15 stycznia 2020r. (skorygowanym pismem z dnia 6 marca 2020r.), w którym wskazał również, że w związku z dokonaną wpłatą, należności wymienione w pozycji E1-E37 za miesiące od stycznia 2013r. do stycznia 2016r. wygasły poprzez zapłatę, a wskazana w pozycji E-38 tytułu wykonawczego należność, tj. za luty 2016r. ograniczona została do kwoty 10,70 zł. Tego rodzaju okoliczność powinna stanowić podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w ww. zakresie.

Zdaniem organu pozostałe należności objęte ww. tytułem wykonawczym zostały wyegzekwowane przez organ egzekucyjny, który w dniu 29 listopada 2019r. przekazał wierzycielowi kwotę 1199,80 zł. Organ wyjaśnił, że zakończenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić albo poprzez wydanie stosownego postanowienia przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 u.p.e.a., albo wskutek wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym drugim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje jednak żadnego aktu stwierdzającego w sposób formalny zakończenie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie DIAS uwzględniając indywidualną wpłatę wierzycielowi dokonaną przez skarżącą 14 lipca 2019 r. w kwocie 853,01 zł oraz wyegzekwowaną przez organ egzekucyjny kwotę, przekazaną następnie wierzycielowi, zasadnym jest uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 października 2018r. dotyczącej należności wskazanych w pozycji E1-E37, tj. za miesiące od stycznia 2013r. do stycznia 2016r. i w tej części umorzenie postępowania pierwszej instancji, natomiast w pozostałym zakresie należy utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W przedmiotowej bowiem sprawie, na skutek wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postanowienia z dnia [...] r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej, wniosek skarżącej dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego, w części dotyczącej dokonanej dobrowolnie wpłaty na poczet należności za okres od stycznia 2013r. do stycznia 2016r. stał się bezprzedmiotowy.

Z kolei jak już wyżej wskazano, w przypadku efektywnego wyegzekwowania należności w egzekucji administracyjnej nie ma podstawy prawnej do wydania przez organ egzekucyjny stosownego postanowienia, a zatem w zakresie należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od lutego 2016r. do sierpnia 2017 r. ujętych w pozycjach E38-E56 przedmiotowego tytułu wykonawczego, należało utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jednocześnie odnosząc się do kwestii podjęcia zawieszonego, w związku ze zgłoszonym zarzutem, postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy zauważył, że postępowanie egzekucyjne zostało podjęte w związku z wydaniem ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku. Jak bowiem stanowi art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego, jednocześnie przystępując do czynności egzekucyjnych. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

Z kolei nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny wpłaty zobowiązanej z dnia [...] r. przy wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności w dniu 25 października 2019 r. wynikało z braku przekazania przez wierzyciela informacji w tym zakresie. Przepis § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych zobowiązuje wierzyciela do niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części.

W skardze H. R. zarzuciła, że wbrew treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych zaskarżonym postanowieniem umorzono postępowanie egzekucyjne w zakresie należności wykazanych w tytule wykonawczym z dnia [...] w pozycji E1-E37 dopiero wskutek ściągnięcia w całości, w trybie zajęcia emerytury (skarżącej) w organie rentowym, nie uwzględniając dobrowolnej wpłaty kwoty 843 zł dokonanej 15 lipca 2019 r. przez co nie przestrzegano obowiązku nałożonego na wierzyciela w paragrafie 15 ust. 1 pkt 1 litera "d" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych, mimo posiadanej wiedzy w tym zakresie, przez co spowodowano wymierną szkodę skarżącej poprzez ściągnięcie podwójnie kwoty 843 zł wraz z odsetkami ze świadczenia emerytalnego skarżącej w grudniu 2019 r.

Skarżąca podniosła, że w art. 59 1 1 pkt 2 u.p.e.a wskazane zostały dla organu egzekucyjnego przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie organ egzekucyjny nie był związany stanowiskiem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Operator, jakim jest Poczta Polska S.A wykonuje obowiązek ściągania należności z tytułu opłat abonamentowych zastępczo za prowizyjnym wynagrodzeniem dokonywanych czynności przez co jest zainteresowany w uzyskiwaniu niekoniecznie należnych jemu wynagrodzeń, co organ egzekucyjny powinien mieć zawsze na uwadze przy stosowaniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bo to ten organ jest odpowiedzialny za przestrzeganie ustawowych regulacji szczegółowo w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych przez ustawodawcę wyartykułowanych.

Ponadto skarżąca wskazała, że wbrew treści art. 4 ust 1 pkt 2 w związku z ust.3a i 4 ustawy o opłatach abonamentowych i art. 2 ust.6 tej ustawy, organ egzekucyjny pierwszej instancji, a także organ odwoławczy nie zastosował się do treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który to przepis przewiduje obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji kiedy egzekwowane przymusowo zobowiązanie nie istnieje. Za okres wykazany w pozycji od 38-56 tytułu wykonawczego Dyrektora Centrum Finansowego Poczty Polskiej z dnia [...] r zobowiązanie nie istniało, bowiem I. R. (mama skarżącej urodzona 24 października 1924r), z którą pozostawała zobowiązana we wspólnym gospodarstwie domowym od 2011 r. była ustawowo zwolniona od ponoszenia opłaty abonamentu RTV; telewizor użytkowany wspólnie był jedynym odbiornikiem w tym gospodarstwie domowym.

W ocenie skarżącej wbrew ww. przepisom ustawy wyegzekwowana została przymusowo przez organ egzekucyjny należność wykazana w tytule z pobieranej z ZUS emerytury. W tej części zaskarżone postanowienie narusza wskazane przepisy ustawy o opłatach abonamentowych oraz art. 59 § 1 ust. 2 u.p.e.a. przez ich nieprzestrzeganie utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

Jednocześnie zdaniem skarżącej wierzyciel ewentualnie wskazać na zasadność żądania opłaty za okres od 1 stycznia 2013 r. do 9 października 2015 r. i należność za ten okres uznałaby i nie musiałby wdrażać egzekucji. Ponadto zdaniem skarżącej twierdzenie, że mama I. R. (osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji już od 2011 r.) miała obowiązek odrębnego rejestrowania odbiornika RTV, który pierwotnie został zarejestrowany przez skarżącą i z którego wraz z nią wspólnie korzystała pozostając we wspólnym gospodarstwie, jest nadużyciem prawa. Powyższe zaś doprowadziło do wyegzekwowania kwoty 2042,80 zł, a więc doszło do nadmiernego ściągnięcia należności w kwocie 659,50 zł, która do tej pory nie została rozliczona ze skarżącą.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...]o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec H. R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013 r. do stycznia 2016 r. i w tej części umarzające postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymujące w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Podkreślić należy, że ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Zatem dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., ale także postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Spór sprowadza się do oceny podstawowej kwestii, tj. czy skarżąca w okresie, za który egzekwowane są należności, zwolniona była z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a tym samym czy istniał wobec niej obowiązek w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Właśnie na tę przesłankę umorzenia powołuje się skarżąca.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wystawił w dniu 9 października 2018r. na skarżącą tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości z tytułu opłat abonamentu RTV za okres od stycznia 2013r. do sierpnia 2017r. Zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2018r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zobowiązana wniosła zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazując na nieistnienie obowiązku. W dniu 7 marca 2019 r. wierzyciel wydał postanowienie, w którym uznał zgłoszony przez zobowiązaną zarzut za niezasadny. Natomiast w dniu [...] r., w wyniku wniesionego przez zobowiązaną zażalenia, wierzyciel wydał ostateczne postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym uznał wniesiony zarzut za niezasadny. Zobowiązana złożyła na powyższe postanowienie zażalenie. Postanowieniem z [...] r. nr Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku.

W trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie zarzutów zobowiązana w dniu 10 czerwca 2019 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 (nieistnienie obowiązku) w związku z art. 45 § 1 i art. 60 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Z kolei postanowieniem z [...] r. nr Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie organu I instancji z [...] r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego, odnosząc się do wszystkich okoliczności wskazanych w nim przez zobowiązaną. Stwierdził, że organ egzekucyjny uzależnił wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego od ostatecznego postanowienia wierzyciela dotyczącego złożonego zarzutu nieistnienia obowiązku. Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. na powyższe postanowienie zobowiązana złożyła zażalenie.

Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego przez organ II instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, że wierzyciel zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformował o uznaniu za spłacone w całości zaległości z tytułu opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym z dnia [...] r. nr [...].

Natomiast w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec H. R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013 r. do stycznia 2016 r. i w tej części umarzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Okoliczności, których wystąpienie nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia - postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Dodatkowo postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

W myśl art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Postanowienie, o którym mowa w art. 59 § 3 u.p.e.a., wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W tym ostatnim przypadku zobowiązany min. poprzez wniesienie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), może wskazać na istnienie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (zob. P. Pietrasz komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kijowski D.R. (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Lex, 2015).

Zdaniem Sądu, można więc wnosić o umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a., mimo że przyczyny te były podstawą zarzutów i zarzuty te uznano za niezasadne. Można także złożyć wniosek o umorzenie postępowania, w sytuacji gdy zobowiązany zgłosił zarzuty po upływie wymaganego siedmiodniowego terminu. W przepisach art. 59-60 u.p.e.a. nie ma żadnych ograniczeń co do możliwości złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W szczególności nie ma takiego ograniczenia, że nie można złożyć takiego wniosku, w przypadku gdy okoliczności wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. były wcześniej podnoszone w ramach zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. i zarzuty nie zostały uwzględnione. Nie ulega wątpliwości, że gdyby ustawodawca chciał wprowadzić takie ograniczenie to znalazłoby to odzwierciedlenie w treści art. 59 u.p.e.a. W przepisach art. 59-60 u.p.e.a. nie ma jednak takiego ograniczenia. Prowadzi to do konkluzji, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być złożony w każdym czasie z powołaniem się na okoliczności wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., nawet jeżeli okoliczności te były już wcześniej rozpoznawane przez organ egzekucyjny w ramach zgłoszonych zarzutów.

Nie pozostaje to w sprzeczności z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2017r. w sprawie II FSK 1909/15, w którym wyrażono pogląd przyjęty w komentarzu P. Przybysza "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" (Warszawa 2015r. str. 278), iż "zasadniczo zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów żądać umorzenia powołując się na okoliczności, które mógł podnosić wyłącznie w zarzutach albo które podniósł w zarzutach, ale zarzuty te nie zostały uwzględnione". W wymienionym poglądzie użyto sformułowania "zasadniczo" co należy rozumieć "co do zasady", czyli dopuszczalna jest możliwość powołania we wniosku o umorzenie postępowania tych samych okoliczności jakie wcześniej powołano w zarzutach. Użycie zwrotu "zasadniczo" nie oznacza bezwzględnego zakazu powoływania we wniosku o umorzenie postępowania okoliczności podnoszonych w zarzutach. Taki zakaz nie wynika zresztą z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Za przyjęciem poglądu, że we wniosku o umorzenie postępowania zobowiązany może powoływać okoliczności, które były już rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów przemawia nadto jeszcze jedna okoliczność. Chodzi o to, że w przypadku zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Dodać należy, że rozstrzygnięcie wydane przez wierzyciela nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 1 pkt.3 p.p.s.a.). Organ egzekucyjny po otrzymaniu stanowiska wierzycielka, w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt.1-5 i 7 u.p.e.a., musi orzec tak jak uczynił to wierzyciel, gdyż jest związany tym stanowiskiem choć może się z nim nie zgadzać. Innymi słowy organ egzekucyjny musi zaakceptować stanowisko wierzyciela choć może mieć w tym zakresie odmienny pogląd. Takie związanie stanowiskiem wierzyciela nie występuje w przypadku złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w takim wypadku sam ocenia czy istnieją podstawy do umorzenia postępowania określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. bez zasięgania stanowiska wierzyciela. Okoliczność ta również przemawia za przyjęciem poglądu, że organ egzekucyjny winien rozpoznać merytorycznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. nawet wówczas, gdy okoliczności te były już wcześniej rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny winien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., pomimo tego, że okoliczności te były już wcześniej rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów.

Przechodząc do dalszej części rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, że w trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego przez organ II instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (organ I instancji) postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (na żądanie wierzyciela), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącej z uwagi na uznanie za spłacone w całości zaległości z tytułu opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym z dnia [...] r. nr [...].

Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że Sąd podziela wyrażony w doktrynie i orzecznictwie pogląd, że w przypadku zbiegu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. podstawę umorzenia postępowania stanowią przesłanki wymienione w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Innymi słowy, istnienie przesłanki do umorzenia z art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. wyklucza dopuszczalność umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela (pkt 9). Żądanie wierzyciela nie może bowiem dyskwalifikować innych okoliczności świadczących w sposób pierwotny o tym, że w danym przypadku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (zob. P. Pietrasz komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kijowski D.R. (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Lex, 2015; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2013 r., II SA/Go 631/13, CBOSA ).

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na różnice w skutkach, jakie wywołuje umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Wszakże nie może aktualnie budzić już żadnych wątpliwości, że tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., w związku z treścią art. 60 § 1 u.p.e.a., powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych ze skutkiem ex tunc - przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji (za wyjątkiem przypadków, gdy przepisy ustawy stanowią inaczej oraz praw osób trzecich nabytych na skutek uchylonych czynności), co oznacza, że zastosowanie środka egzekucyjnego nie wywołało żadnych skutków prawnych, w tym również w zakresie przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2676/13 oraz z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2916/14, LEX nr 2119039). Umorzenie zaś postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. takich skutków nie wywołuje.

Stosownie zaś do postanowień art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Dotyczy to przede wszystkim tych sytuacji, gdy prowadzenie egzekucji okaże się niecelowe (np. z powodu nieobecności zobowiązanego nie będzie można realizować obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, mającego charakter osobisty).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy różnice te przemilczał, uznając, że umorzenie przez organ pierwszej instancji (organ egzekucyjny) postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (na żądanie wierzyciela) nie miało wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

W ocenie Sądu, powyższe działanie organu jest nieprawidłowe, bowiem doprowadziło do sytuacji, że w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z dnia [...] r. o umorzeniu postępowanie egzekucyjne na podstawie z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tj. na żądanie wierzyciela, prowadzone wobec majątku skarżącej z uwagi na uznanie przez wierzyciela za spłacone w całości zaległości z tytułu opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym z dnia [...]r. nr [...], a jednocześnie organ II instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wydał postanowienie z [...] r. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec H. R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013 r. do stycznia 2016 r. i w tej części umarzające postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymujące w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Podkreślić należy, że zarówno w piśmie z dnia 24 grudnia 2019 r., jak i w piśmie z dnia 15 stycznia 2020 r. wierzyciel wskazał, że uznaje za spłacone w całości zaległe należności objęte tytułem wykonawczym z [...] r., a nawet stwierdził, że powstała nadpłata i związku z tym oczekuje na dyspozycję abonentki co do zwrotu tej nadpłaty. Pomimo tego organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że zapłata należności przez skarżącą nastąpiła wyłącznie w zakresie należności wskazanych w pozycji E1-E37 tego tytułu wykonawczego, tj. za miesiące od stycznia 2013 r. do stycznia 2016 r.

Z powyższego wynika, że w obrocie prawnym pozostają dwa sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia, tj. jedno umarzające postępowanie egzekucyjne z uwagi spłacenie w całości zaległości objętych tytułem wykonawczym z dnia [...]r. nr [...], a drugie umarzające postępowanie egzekucyjne w części z uwagi na częściowe spłacenie zaległości objętych tym samym tytułem wykonawczym.

Ponadto zauważyć należy, że art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy (wyrok NSA z 6.07.2010 r., II FSK 360/09, opubl. CBOSA). Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 15.09.2010 r., II FSK 701/09, opubl. CBOSA). Okoliczności wyszczególnione w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie dotyczą wykonania obowiązku w trakcie wszczętego postępowania (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 lipca 2013 r., I SA/Op 196/13, LEX nr 1342709).

Z powyższego wynika, że na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na spłatę zaległości przez zobowiązanego. A zatem zasadnie skarżąca zarzuca, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W dalszej części rozważań zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie zajmując się zagadnieniem związanym z istnieniem obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, a więc przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., koniecznym jest także wskazanie kiedy powstaje powinność uiszczania tego rodzaju opłat. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie dokonały w pełni oceny merytorycznej podstawy umorzenia postępowania wskazanej we wniosku skarżącej (nieistnienie obowiązku).

Uprawnienia Poczty do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych – dalej u.o.a., a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to Poczta jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (art. 2 ust. 2 ustawy). Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Powyższe regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Zatem dla realizacji tego obowiązku nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego - decyzji administracyjnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, OTK-A z 2010 r. nr 3, poz. 22).

W badanej sprawie wierzyciel w toku postępowania egzekucyjnego nie udzielił informacji, kiedy skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV na swoje nazwisko. Ponadto nie wskazał, czy skarżąca otrzymała i kiedy zawiadomienie o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stosownie do wymagań § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342). Wskazać bowiem należy, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r.

A zatem zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13.12.2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że organ egzekucyjny wykazał, że wierzyciel wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Tym bardziej wobec zakwestionowania przez skarżącą we wniosku faktu istnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, powinnością organów było wykazanie, że zobowiązana dokonała tej rejestracji odbiorników RTV.

Ponadto wskazać należy, że katalog okoliczności, których wystąpienie warunkuje zwolnienie od opłat abonamentowych, a także zasady udzielania tej ulgi, uregulowane zostały w art. 4 u.o.a. Przewiduje się w nim, że zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 u.o.a. przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień (art. 4 ust. 3 u.o.a.). Wynika stąd, że sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników RTV (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2878/15, Lex nr 2352602). Bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia z opłat abonamentowych nie może być mowy. Organ nie może działać z urzędu, złożenie, określonego w ustawie o opłatach abonamentowych, oświadczenia ma charakter konstytutywny (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Op 467/16, Lex nr 2248042).

Uwzględniając powyższe, nie budzi wątpliwości, że zobowiązana powołała się na okoliczność zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego od 2013 r. z matką I. R., która w 2013 roku ukończyła 89 lat, a zmarła w dniu 31 sierpnia 2017r. Na potwierdzenie powyższego skarżąca załączyła m.in. oświadczenie matki I. R. z dnia 20 lipca 2011 r., że od lipca 2011 r. miejscem jej stałego pobytu jest S., ul. D 14/14, gdzie przebywa u córki H. R., pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a także pod jej faktyczną opieką z uwagi na stan zdrowia. Oświadczenie to matka skarżącej złożyła celem przedłożenia w NZOZ "A" w S..

Powołana przez skarżącą okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego od 2011 r. z matką I. R., która może stanowić o zwolnieniu od opłat abonamentowych, tj. art. 4 ust. 1 pkt 2 u.o.a., nie udokumentowała jednak złożenia przez matkę I. R. oświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 u.o.a. Dokonania tego rodzaju czynności nie odnotował również wierzyciel. Taki stan rzeczy uzasadnia twierdzenie, że skarżąca, wobec niezłożenia stosownego oświadczenia przez I. R. o skorzystaniu ze zwolnienia z opłat abonamentowych, powoduje, że skarżąca prowadząc z nią wspólne gospodarstwo domowe nie nabyła owego uprawnienia. Nie może więc skutecznie powoływać się na wystąpienie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. związanej z nieistnieniem obowiązku.

Przy czym podkreślić należy, że w rozważaniach dotyczących przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnotowania wymaga przede wszystkim to, że organ egzekucyjny nie wyjaśnił, czy wierzyciel informował zobowiązaną o aktualnym stanie zadłużenia. Tymczasem wobec zaprzestania regulowania opłat abonamentowych wierzyciel powinien powiadomić skarżącą o powstałym zadłużeniu.

Obecnie obowiązująca regulacja przewidująca, że zwolnienie na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 (dla osób, które ukończyły 75 lat), przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba ukończyła 75 lat, weszła w życie dopiero od 9 października 2015 r. (art. 4 ust. 3a ustawy abonamentowej został dodany na podstawie art. 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Powyższe zwolnienie, dotyczące osób, które ukończyły 75 lat nie wymaga obecnie złożenia przez te osoby oświadczenia i dokumentów o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia. Przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych nie dają podstawy do przyjęcia, iż dodany tą ustawą art. 4 ust. 3a dotyczy zobowiązań powstałych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, czyli przed 9 października 2015 r. Ustawa z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych nie zawiera przepisów intertemporalnych. Jeśli nastąpiło to pod rządem przepisów obowiązujących przed 9 października 2015 r., skutki prawne związane z tym faktem oceniać należy na podstawie przepisów obowiązujących w tej dacie, zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz.

Dopiero zatem z dniem 9 października 2015 r. zniesiony został wymóg składania oświadczeń i dokumentów, a zatem dopiero od tej daty nastąpić mógł skutek w postaci zwolnienia z opłat w związku z ukończeniem 75 roku życia. Dotyczy to zarówno osób, które ukończyły 75 lat po dniu 9 października 2015 r., jak i osób, które ukończyły 75 lat przed dniem 9 października 2015 r., nie uzyskały jednak przed tą datą zwolnienia z opłat z powodu niedopełnienia formalności.

Okoliczność, że nowe uregulowania są korzystniejsze nie uzasadnia sama przez się stosowania ich z mocą wsteczną. Ustawodawca nie zdecydował o stosowaniu tych korzystniejszych rozwiązań do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie. Nie przewidział też swego rodzaju abolicji dla osób, które zaprzestały płacenia opłat w związku z ukończeniem 75 roku życia, ale nie dopełniły jednocześnie formalności, wymaganych przed 9 października 2015 r.

Wprowadzenie nowych korzystniejszych rozwiązań ustawowych nie może być uznane za naruszenie zasady równości i równego traktowania przez władze publiczne, określonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nowe uregulowania dotyczą bowiem wszystkich osób które ukończyły 75 lat, a nie tylko części z nich i stosowane są w taki sam sposób do wszystkich osób znajdujących się w jednakowej sytuacji.

Jednocześnie przypomnieć należy, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz. U nr 187, poz. 1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U z 2013 r. poz. 1676) na użytkowników odbiorników RTV nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej (od 1 stycznia 2009 r. Poczty Polskiej S.A.) o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzedstawienie dokumentu świadczącego o dokonaniu przez matkę skarżącej rejestracji odbiorników, jak również nieprzedstawienie przez zobowiązaną dokumentu świadczącego o wyrejestrowaniu przez siebie odbiornika, zdaniem organu egzekucyjnego nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którymi została zobowiązana objęta w momencie rejestracji odbiorników RTV. Zdaniem organu bowiem wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego oraz zarejestrowanie przez matkę mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacenia - abonamentu RTV.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429), że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379). Stąd też pogląd organu egzekucyjnego, że przesłanką wystarczającą dla istnienia obowiązku poniesienia opłaty abonamentowej za sporny okres jest fakt niezgłoszenia zmiany danych (wyrejestrowania odbiornika przez skarżącą i jego zarejestrowania przez matką), zdaniem Sądu jest poglądem naruszającym przepis art. art. 2 ust. 1 u.o.a. oraz art. 7 ust. 1 u.o. a.

W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu jest też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, co do charakteru abonamentu RTV. Został on wymieniony na pierwszym miejscu wśród przychodów mediów publicznych (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o RTV), przeto sądzić można, że ustawodawca uznaje go za najważniejsze źródło ich finansowania. Trybunał Konstytucyjny ustalił w wyroku z 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), że abonament ten to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Zapewnić ma ona zarówno organowi władzy publicznej - Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT), jak i mediom publicznym stabilność i przewidywalność wydatków na realizację misji publicznej. Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do tzw. materii ustawowej. Zarazem abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony jest abonament rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.

W kontekście takiego charakteru abonamentu RTV nie można zaakceptować stanowiska, że dochowanie bądź niedochowanie obowiązku zgłoszenia zmiany danych będzie skutkowało wygaśnięciem obowiązku. W ocenie Sądu, w kontekście przytoczonego powyżej charakteru abonamentu jako daniny publicznej, którego konsekwencją są rygory w zakresie jego istnienia, co do elementów podmiotowo i przedmiotowo istotnych, wyłącznie regulacji ustawowej, nieuprawnione jest stanowisko, że skoro skarżąca nie dopełniła obowiązku płynącego ze wskazanych powyżej rozporządzeń to jej obowiązek istnieje w dalszym ciągu. Kwestia rejestracji odbiorników choć z punktu widzenia powstania obowiązku ponoszenia opłaty bardzo istotna, to jednak obowiązek zgłoszenia zmiany danych wynika jedynie z przepisów powołanego powyżej rozporządzenia.

Ponadto organ egzekucyjny nie wykazał, że na dane osobowe matki skarżącej nie została zgłoszona rejestracja odbiorników RTV. Art. 2 u.o.a. przewiduje pobieranie opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych i nie wiąże pobierania tej opłaty z miejscem zamieszkania oraz z liczbą odbiorników, lecz z gospodarstwem domowym. Zgodnie z art. 2 ust. 5 u.o.a. gospodarstwem domowym, w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy, jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. W ocenie Sądu, skarżąca wykazała prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z matką I. R., która ukończyła 75 lat.

Mające powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wprawdzie w przypadku nowelizacji ustawy o opłatach abonamentowych ustawodawca nie zdecydował się na rozciągnięcie działania nowego przepisu art. 4 ust. 3a, obowiązującego od 9 października 2015 r. do stanów powstałych przed tą datą, mimo że nowe uregulowanie jest korzystniejsze dla osób, które ukończyły 75 lat i nie ma też żadnych podstaw do przyjęcia wstecznego działania omawianego przepisu w drodze wykładni dokonywanej przez organy stosujące prawo. Jednakże nowe uregulowania dotyczą zarówno osób, które ukończyły 75 lat po dniu 9 października 2015 r., jak i osób, które ukończyły 75 lat przed dniem 9 października 2015 r., nie uzyskały jednak przed tą datą zwolnienia z opłat z powodu niedopełnienia formalności.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższych rozważań nieuprawnione jest więc stanowisko organu egzekucyjnego, że skoro skarżąca i jej matka nie dopełniła obowiązku płynącego ze wskazanych powyżej rozporządzeń, to jej obowiązek istniał w dalszym ciągu, tj. do 31 sierpnia 2017 r.

Reasumując Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy naruszyły art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny ponowienie rozpozna wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z powyższej przedstawionymi rozważaniami, mając na uwadze to, że nie jest już związany stanowiskiem wierzyciela i może sam oceniać zasadność podstaw umorzenia, jakie wskazano we wniosku. Ponadto rozpoznając sprawę ponownie organ egzekucyjny będzie związany przedstawionym wyżej poglądem prawnym, co do istnienia podstaw do stosowania art. 4 ust. 3a ustawy o opłatach abonamentowych do zdarzeń po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o opłatach z dniem 9 października 2015 r., a w konsekwencji do istnienia abolicyjnego charakteru nowelizacji w stosunku do zobowiązań z tytułu abonamentu tych osób, które ukończyły 75 lat przed dniem 9 października 2015 r., a nie uzyskały jednak przed tą datą zwolnienia z opłat z powodu niedopełnienia formalności.

Nadto organ zgromadzi pełny materiał dowodowy. Koniecznym jest uzyskanie dokumentu, który potwierdzałby fakt rejestracji przez skarżącą odbiorników RTV. Bez wykazania bowiem tej okoliczności nie można zasadnie twierdzić, że obowiązek taki powstał, a co się z tym wiąże, że na skarżącej ciążył ustawowy obowiązek ponoszenia opłat RTV. Po dokonaniu wnikliwej analizy całego zebranego materiału dowodowego organ wyda rozstrzygnięcie w sprawie.

Z powyższych przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 119 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowanie egzekucyjne na podstawie z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

e.g.