Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 854/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 33 par 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2022 r., nr NEP.906.14.2.4.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] marca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wezwał K. L. (dalej: "Skarżący", "Strona") do stawienia się z dzieckiem M. L. ur. [...] lutego 2019 r. w punkcie szczepień Przychodni [...] albo u innego świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie tych świadczeń lub u świadczeniodawcy innego niż wyżej wymieniony, celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka, zgodnie z treścią tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021r. nałożył na Skarżącego grzywnę w kwocie [...]zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego

w tytule wykonawczym.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Powołując się na z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) wskazał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest wymagalny. Wniósł również na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2022r. zwiesił postępowanie egzekucyjne. A następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. oddalił zgłoszone zarzuty w całości.

Na postanowienie z dnia [...] marca 2022 r. Skarżący złożył zażalenie, w którym podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wniósł o rzetelne i rzeczowe rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

U uzasadnieniu organ w podkreślił, że wierzyciel nie ma obowiązku przesłania odpisu całości dokumentacji do organu egzekucyjnego. Zgodził się natomiast ze Stroną, że z treści tytułu wykonawczego nie wynika, aby organ egzekucyjny otrzymał

od wierzyciela dodatkowe załączniki, ponieważ to tytuł wykonawczy stanowi załącznik do wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie wniosku i tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela obowiązku, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jednak zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego takim tytułem. Wskazał, że

w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i jej prowadzenia.

Następnie organ wskazał, że zgodnie. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. 2021, poz. 195 ze zm.) organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do nadzoru nad realizacją szczepień ochronnych, w związku z czym jako wierzyciel mają prawo do pozyskiwania informacji od świadczeniodawcy, czy Strona wypełniła obowiązek szczepień. Z kolei placówki medyczne przekazują do wierzyciela informacje zgodne ze stanem faktycznym i nie ma określonego przepisu, w którym zachodzi konieczność potwierdzania ich przez Skarżącego.

W dalszej kolejności organ podkreślił, że Skarżący pomimo otrzymania upomnienia nr [...] z dnia [...] marca 2021r. nie stawił się z dzieckiem do wskazanego podmiotu leczniczego w celu wykonania obowiązku realizacji szczepień syna, w związku z czym organ I instancji mógł podjąć czynności w celu wyegzekwowania tego obowiązku. Jednocześnie dodał, że w odniesieniu do osób małoletnich lub bezradnych, za osoby uchylające się od prawnego obowiązku szczepień ochronnych uznać należy osoby, które sprawują nad nimi pieczę.

Z kolei w odniesieniu do zarzutów odnoszących się do prawidłowości przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego oraz wystawionego zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu, organ wskazał, że wzór zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie szczepień). Podkreślił, iż opiekun faktyczny w dniu [...] czerwca 2019r. stawił się z dzieckiem w Przychodni [...]. Po przeprowadzonym badaniu podmiotowym i przedmiotowym, dziecko zostało zakwalifikowane do szczepień. Zdaniem organu w tej sprawie nie można kwestionować faktu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego wykonanego przez lekarza. Jednak w odniesieniu do braku wystawionego przez lekarza zaświadczenia, Inspektor Sanitarny wskazał, iż podjął działania naprawcze i lekarz na podstawie dokumentacji medycznej wystawił zaświadczenie

o badaniu kwalifikacyjnym M. L., które zostało wysłane rodzicom dziecka. Organ podkreślił również, iż żaden z przepisów nie wskazuje na bezwzględny termin przekazania Stronie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Zgodził się natomiast ze Skarżącą, iż takie zaświadczenie ważne jest w dniu, w którym badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, w związku z czym przed wykonaniem szczepią w innym terminie, konieczne byłoby ponowne przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego przez lekarza.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym istnieje, a ewentualne nieprawidłowe (wedle Skarżącego) przeprowadzenie badania i przekazanie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie uchyliło wymagalności tego obowiązku.

Organ zauważył, że do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia indywidualnego pacjenta. Nie ma natomiast przepisu nakładającego na lekarza obowiązek rutynowego przeprowadzenia testów np. na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach. Dopiero wtedy, kiedy rodzic dziecka wskaże, że jest ono uczulone na konkretny składnik, to lekarz ma obowiązek upewnienia się, czy taki składnik nie występuje

w składzie szczepionki. Żaden przepis nie nakłada również na lekarza obowiązku posiadania wiedzy co do sposobu produkcji szczepionek, a informacji takiej można zasięgnąć w Charakterystyce Produktu Leczniczego oraz u producenta szczepionki. Brak odpowiedzi ze strony producenta nie jest przeciwskazaniem do zaszczepienia dziecka, zwłaszcza kiedy lekarz dokona kwalifikacji do szczepienia.

Organ wskazał również, że zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie szczepień, obowiązek szczepień staje się egzekwowalny w chwili wejścia danej osoby objętej tym obowiązkiem w określone granice wiekowe, zaś Główny Inspektor Sanitarny w formie komunikatu ogłasza Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek, a termin mimo, że nie jest jednoznacznie określony w treści takiego komunikatu, to stanowi on wskazówkę merytoryczno-techniczną dla lekarza, który dokonuje kwalifikacji do szczepienia ochronnego. Komunikat jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy. Ze względów klinicznych i epidemiologicznych szczepienia powinny być prowadzone zgodnie z zaleceniami określonymi w Komunikacie, ewentualnie w szczególnych przypadkach przeprowadzone w innym terminie,

np. z przyczyn zdrowotnych czy w przypadku konieczności przesunięcia terminu lub zastosowania odmiennego – przygotowanego dla konkretnego pacjenta schematu szczepienia, tzw. "indywidualnego kalendarza szczepień".

Organ podkreślił także, że art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (tj. Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, dalej: "Konstytucja") nakłada na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Dziecko natomiast jest pełnoprawnym obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, jest członkiem rodziny, a nie własnością rodziców, w związku z czym decyzje rodziców nie mogą pozbawiać dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony wynikającego z art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 38 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U.2009.76.641, dalej: "ustawa

o prawach pacjenta"). Organ podał, że zgodnie z art. 16 ustawy o prawach pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie mu określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy wyrażenia takiej zgody, po uzyskaniu informacji określonych w art. 9 przywoływanej ustawy. Jednak na gruncie niniejszej sprawy powyższy przepis nie znajduje zastosowania, co wynika wprost z dyspozycji art. 15, który to stanowi, że zastosowanie art. 9 jest możliwe, gdy odrębne ustawy nie stanowią inaczej. W tym przypadku taką ustawą jest ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2022.1657), zgodnie z którą szczepienia ochronne mają charakter obowiązkowy.

Organ wskazał również, że prowadził niniejsze postępowanie kierując się zasadą bezstronności i równego traktowania, zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.")., a także z zachowaniem zasady dwuinstancyjności, zgodnie z art.. 15 k.p.a. Zaznaczył, że upomnienie nr 23.2021 oraz tytuł wykonawczy nr [...] wydane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] dotyczyły tych samych szczepień ochronnych. Treść obowiązku odnosiła się do wszystkich niezrealizowanych szczepień ochronnych odpowiednich do wieku małoletniego M. L. zgodnie z kalendarzem szczepień na dany rok.

Na postanowienie organu II instancji Skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o jego uchylenie w całości. Wskazał, że w zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), który

to oparty był przede wszystkim na zarzucie przerwania procedury szczepienia z uwagi na brak przeprowadzenia prawidłowego badania kwalifikacyjnego, a na następne terminy szczepień nie można było się stawić z uwagi na choroby dziecka, co było usprawiedliwioną nieobecnością. Nadto wskazał, że jego syn jest zmuszony

do przyjmowanie diety bezlaktozowej, o czym przychodnia posiadała wiedzę i powinna przeprowadzić zindywidualizowane badanie kwalifikacyjne. Podkreślił, że wbrew stanowisku przychodni, badanie kwalifikacyjne, które miało zostać przeprowadzone

w dniu [...] czerwca 2019r. nie zostało faktycznie przeprowadzone i ukończone. Przedmiotowe badanie ograniczyło się do oględzin zewnętrznych oraz osłuchania jego syna. Nadto wskazał, że prosił lekarza, by wystawił w dniu badania zaświadczenie kwalifikacyjne, jednak go nie otrzymał. Zaświadczenie to przychodnia przesłała listem w dniu [...] września 2021r., czyli ponad po dwóch i pół roku od jego przeprowadzenia. Podkreślił, że każde badanie kwalifikacyjne do szczepienia składa się

z ukierunkowanego wywiadu oraz przesiewowego badania przedmiotowego, które obejmuje co najmniej ocenę stanu ogólnego pacjenta, w tym podstawowych parametrów życiowych jak temperatura, akcja serca, oddech i świadomość, jak

i również badanie gardła, węzłów chłonnych oraz osłuchania płuc i serca. Zarzuciła

w skardze, że nie wyjaśniono jej skutków ubocznych szczepionek, jak i wpływu na organizm konkretnego dziecka.

Podkreślił także, że to na wierzycielu spoczywa ustawowy obowiązek podejmowania czynności informacyjnych, zmierzających do dobrowolnego wykonania obowiązku (art.. 6 § 1b u.p.e.a.) oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a.), a wierzyciel nie uczynił zadość tym obowiązkom, traktując przedmiotową sprawę z "automatu, jak każdą inną", lekceważąc ustalenia, jakie podejmowane były wespół z przychodnią. Podkreślił, że badanie kwalifikacyjne nie zostało przeprowadzone w prawidłowy sposób, odmówiono jemu również udzielenia szczegółowych informacji związanych ze skutkami szczepienia każdą ze szczepionek. Z uwagi na powyższe podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku, jaki został wskazany w tytule wykonawczym, ponieważ nie zostały naruszone przepisy związane z obowiązkiem szczepienia jego syna, a wierzyciel tej okoliczności nie zbadał w sposób prawidłowy.

W odpowiedzi na złożoną skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W niniejszej sprawie kognicji Sądu poddane zostało postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] czerwca 2022r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] marca 2022r. oddalające w całości zarzuty Skarżącego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2021r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zaznaczyć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że [...] listopada 2021r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący Skarżącego do poddania jego dziecka M. L. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązany podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku. Uzasadniając postawiony zarzut Strona wskazała na kwestie braku prawidłowego przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego poprzez nie wystawienie stosownego zaświadczenia oraz odmowę udzielania szczegółowych informacji związanych ze skutkami szczepienia.

Sąd podziela stanowisko organów administracji co do niezasadności zarzutów braku wymagalności obowiązku poddania dziecka Skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W tym zakresie Strona argumentowała, że komunikat Program Szczepień Ochronnych wydawany przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, obowiązuje jedynie jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu i nie może stanowić podstawy określenia obowiązku wobec obywateli. Obowiązek szczepień może być traktowany jako obowiązek społeczny, nie zaś obowiązek prawny, którego realizacja wiąże się z przymusem. Zdaniem Skarżącego w dokumentacji medycznej brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka, na podstawie którego lekarz stwierdziłby, że dziecko nie posiada przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych, a tym samym obowiązek szczepień ochronnych u syna nie jest wymagalny.

W ocenie Sądu obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. z 2021 r. poz. 2069 ze zm., dalej: "u.z.z.z."), osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.). Realizację wskazanych obowiązków konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).

Następnie zauważyć należy, że w treści art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z. ustawodawca zawarł upoważnienie do określenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia: 1) wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych wydawanym w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, przy czym wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (por. wyroki NSA: z 29 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1494/08 i z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Wbrew argumentacji Strony, fakt wyznaczenia maksymalnego terminu wykonania obowiązku szczepienia w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić regulację § 5 tego rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z). W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie obowiązku poddania dziecku szczepieniu ochronnemu.

Podkreślić również należy, że poszczególne terminy szczepień ochronnych określane w komunikacie ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej, jak błędnie przyjmuje Skarżący, jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Podzielenie tego poglądu niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. W niniejszej sprawie niewątpliwe mając na względzie wiek dziecka Skarżącego (obecnie 4 lata) obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wszystkim wymienionym w tytule chorobom.

O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć podnoszona przez Skarżącego okoliczność braku w dokumentacji medycznej zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego lekarz wykluczyłby istnienie wszystkich przeciwskazań do szczepień ochronnych u małoletniego dziecka. Podkreślić należy, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA [...]

Z akt sprawy niniejszej wynika, że żona Skarżącgo wraz z dzieckiem stawili się w dniu [...] czerwca 2019r. na badania kwalifikacyjne do szczepień ochronnych. Z dokumentacji medycznej Przychodni [...] przesłanej Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w B. (przy piśmie z dnia [...].04.2021r.) wynika zaś, iż lekarz "po badaniu przedmiotowym i wywiadzie od matki" stwierdził: "brak przeciwwskazań do szczepień dziecka w dniu [...].06.2019r.". Nie jest kwestionowana przez organy i Przychodnię okoliczność braku wydania matce zaświadczenia o którym stanowi art. 17 ust. 4 u.z.z.z. ale treści art. 17 ust. 3 i 4 nie można interpretować tak jak Skarżący, a mianowicie, że badanie kwalifikacyjne oraz wydanie zaświadczenia o jego wyniku (ewentualnych przeciwwskazaniach) jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wskazać bowiem należy, iż analiza treści wzoru zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stanowiącym załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) wskazuje, iż przedmiotowe zaświadczenie jest wydawane w przypadku, gdy szczepienie odbywa się w placówce innej niż badanie pacjenta. Obowiązek wystawienia oddzielnego zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu kwalifikacyjnym do szczepień tyczy się sytuacji, kiedy kwalifikacja do szczepień i zabieg podania preparatu szczepionkowego odbywają się w dwóch różnych podmiotach leczniczych. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. W konsekwencji brak zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym nie stanowi przesłanki, od której zależy obowiązek poddania dziecka szczepieniu, albowiem orzeczenie o braku przeciwskazań do szczepień umieszcza się zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta w dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez przychodnię, tak jak miało to miejsce w niemniejszej sprawie. Ponadto brak takiego zaświadczenia nie jest podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Jako całkowicie nieuzasadnione należy ocenić zarzuty Strony odnośnie narażenia zdrowia pacjenta w kontekście wystawienia zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym po upływie dwóch lat od tego badania. Wystawione zaświadczenie o badaniu kwalifikacyjnym jak wynika z przywołanych wyżej przepisów dotyczy dnia kiedy go wykonano i ważne jest 24 godziny od daty wykonania badania. Zatem przed wykonaniem obowiązkowego szczepienia ochronnego w innym terminie konieczne będzie ponowne przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego.

Podkreślić należy, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych z powodu własnych przekonań. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Powyższe oznacza, że Skarżący nie wywiązał się z ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co prawidłowo stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Twierdzenia Skarżącego dotyczące przeciwwskazań zdrowotnych syna do poddania go szczepieniu ochronnemu zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, jak i sądowym nie zostały potwierdzone żadnym dokumentem. Skarżący miał przy tym nie tylko możliwość udokumentowania tej okoliczności w trakcie tych postępowań, ale też już wcześniej w przeciągu kilku lat od urodzenia się syna, choćby w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego.

Należy też podkreślić, że w ocenie Sądu chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682) - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska - art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).

Wbrew zarzutom Skarżącego, nie doszło w toku postępowania związanego z wydaniem zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, do naruszenia zasad postępowania opisanych w art. 6 i art. 7 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i ustalić w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i stan faktyczny jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji, stanowisko w zaskarżonym postanowieniu jest trafne.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.