Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 675/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1 pkt 2-4 i ust. 2 pkt 2, par. 2 ust. 1 i 3, par. 3 ust. 1 pkt 1, par. 4a
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 23
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30  art. 13, art. 20
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) WSA Maciej Guziński Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] r. w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. G. jest decyzja Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r., nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych w pomniejszonej wysokości.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r. Z wniosku wynikało, że E. G. realizuje pakiet "Rolnictwo ekologiczne" na działkach o łącznej powierzchni [...] ha, w tym wariant: "Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" (S02a02) na obszarze [...] ha, oraz wariant "Uprawy sadownicze, w tym jagodowe z certyfikatem zgodności" (S02d02) na obszarze [...] ha.

Dnia [...] r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona przez wykonawcę zewnętrznego - firmę "A" S.A., losowa kontrola w zakresie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok, zakończona protokołem nr [...]. W wyniku tej kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili między innymi uchybienia dotyczące zawyżenia powierzchni działki rolnej B, zadeklarowanej we wniosku jako [...] ha, w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu ([...] ha).

W dniu [...] r., po umożliwieniu producentowi rolnemu zapoznania się z materiałem dowodowym (protokołem kontroli) oraz zgłoszenia swoich uwag, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał decyzję z dnia nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości. Skarżący na mocy tej decyzji otrzymał płatność w łącznej wysokości [...] zł, która to kwota została przyznana jedynie w zakresie wariantu S02a02, natomiast w odniesieniu do wariantu S02d02 nastąpiła odmowa płatności.

Od powyższej decyzji E. G. wniósł odwołanie, kwestionując wyniki kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie. Działając jako organ odwoławczy, Dyrektor DOR ARiMR we W. w dniu [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zalecając przeprowadzenie kontroli sprawdzającej przez inspektorów ARiMR.

Powtórna kontrola gospodarstwa w dniu [...] r. wykazała, iż powierzchnia działki rolnej B faktycznie wynosi [...] ha. Producent rolny uczestniczył w czynnościach i w dniu [...] r. złożył zastrzeżenia na ww. wyniki kontroli do DOR ARiMR we W. W odpowiedzi na ww. zastrzeżenia pismem o znaku [...] z dnia [...] r., poinformowano stronę o sposobie pomiaru działki i stosowanej tolerancji pomiaru oraz o prawidłowości wyników zawartych w raporcie z kontroli wykonanej w dniu [...] r.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. ponownie orzekł o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości - [...] zł, co odpowiadało płatności do wariantu S02a02. W odniesieniu do wariantu S02d02 nastąpiła odmowa płatności ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną działki rolnej B.

W odwołaniu od powyższej decyzji pan E. G. ponownie zakwestionował wyniki kontroli i podniósł, że zmniejszenie powierzchni działki B w wyniku pierwszej kontroli do [...] ha, a następnie, w wyniku ponownej kontroli, do [...] ha, poddaje pod wątpliwość wiarygodność tych pomiarów.

W związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu do akt sprawy dołączono dokumentację związaną ze złożonym przez producenta rolnego zażaleniem na wyniki kontroli przeprowadzonej [...] r. Wynika z niej, iż producent rolny po raz pierwszy zgłosił pisemne zastrzeżenia do kontroli wykonanej przez wykonawcę zewnętrznego do Dyrektora DOR ARiMR we W. w dniu [...] r. Po przeprowadzeniu ponownej kontroli w [...] r. złożył kolejne zastrzeżenia, w których przede wszystkim zarzuca nie stosowanie przez inspektorów tolerancji pomiaru. Organ w piśmie z dnia [...] r., stanowiącym odpowiedź na zarzuty strony, szczegółowo wyjaśnił stronie, w jaki sposób obliczana jest tolerancja pomiaru i kiedy ma zastosowanie. Ponieważ po pomiarze działki rolnej B nawet z zastosowaniem tolerancji pomiaru nie zostałaby osiągnięty poziom [...] ha powierzchni jaką zadeklarował rolnik, powierzchnią ostatecznie stwierdzoną stała się powierzchnia zmierzona metodą GPS czyli [...] ha. W kolejnym piśmie producent rolnym zarzucił, że kontrola z [...] r. została wykonana w innym uwarunkowaniach inwestycyjnych, bowiem została wycięta część alei czereśni znajdująca się przy asfaltowej drodze gminnej budowanej po zbiorach w roku 2009 oraz garażu, co dało wynik [...] ha. Zdaniem strony takie podejście jest bezprawne bowiem ustawodawca przewidział uzupełnienie minimalnej obsady drzew i krzewów do dnia [...] r., a dodatkowo prowadzone były inwestycje gdy cyt.: "zakończono w roku 2009 funkcjonowanie planu RŚ na lata 2005-2009".

Na podstawie art. 10 § 1 i art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) pismem z dnia [...] r. organ II instancji powiadomił producenta rolnego o możliwości składania wyjaśnień i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Strona skontaktowała się telefonicznie w dniu [...] r. z pracownikiem DOR ARiMR we W. i wniosła o dołączenie do akt sprawy rolnośrodowiskowej zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji o płatności ONW. Zgodnie z żądaniem strony w sprawie wzięto pod uwagę zarzuty zawarte w odwołaniu pana E. G. z dnia [...] r. w odwołaniu tym strona wniosła o dokonanie porównawczej analizy protokołów z kontroli wykonanej w dniu [...] r. i [...] r. Zdaniem skarżącego analiza tych raportów dostarcza dowodu, iż jego wniosek z dnia [...] r. (ostatni rok Planu na lata 2005-2009) był wiarygodny, a inspektorzy terenowi w różnych kontrolach dokonują sprzecznych ustaleń. Do odwołania tego strona dołączyła kopie części XI raportów z obu kontroli na miejscu, w których wskazał na rozbieżności pomiędzy zmierzonymi obwodami powierzchniami działek A i B.

Decyzją z dnia [...] r., będącą przedmiotem niniejszej skargi, Dyrektor DOR ARiMR we W. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że ponowna analiza raportów kontroli oraz weryfikacja zdjęciowa wykazały, że kontrola z dnia [...] r. została przeprowadzona prawidłowo, z wykorzystaniem certyfikowanego urządzenia GPS, pomiaru dokonano w rzucie prostopadłym, a szerokość strefy buforowej ustalono na 1,25 m. Kontrola ta potwierdziła, że na spornej działce B znajdują się obszary nieuprawnione do płatności bezpośrednich, tj. nasadzenia drzew iglastych w liczbie przekraczającej 50 szt/ha oraz nieutwardzone tymczasowe drogi dojazdowe o szerokości przekraczającej 2 m. Odnosząc się do podniesionych zarzutów dotyczących błędów, a nawet fałszerstw w raporcie kontroli, organ wskazał, że w celu weryfikacji przebiegu granic działek dokonano odczytu danych pokontrolnych, co pozwoliło pokazać wzajemne usytuowanie pomierzonych działek, skontrolowanych przez inspektorów "A" S.A. oraz inspektorów ARiMR. Porównanie wykazało różnice w powierzchni działki pomiędzy kontrolą z 2009 r. i kontrola z 2010 r., a także różnice w przebiegu granic działki. Zaznaczono, ze nieregularny kształt działki powodował zarazem brak wprost proporcjonalnej zależności pomiędzy obwodem a powierzchnią. Odnosząc się Dio zarzutów, iż kontrolę weryfikacyjną w 2010 r. przeprowadzono w innych uwarunkowaniach, organ odwoławczy wskazał, że uprawy sadownicze są uprawami wieloletnimi, niepolegającymi płodozmianowi, zgłoszona raz do płatności powierzchnia sadu [...] ha, obligowała producenta rolnego do jej utrzymania przez 5 lat trwania zobowiązania rolno środowiskowego. O zmianach (wycięcie drzew czereśni w 2009 r.) producent rolny powinien informować niezwłocznie organy ARiMR. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo strony z dnia [...] r., informujące o szkodach łowieckich i powodziowych, jednak przytoczone w nim fakty nie zostały potwierdzone ani kontrolą z dnia [...] r., ani z dnia [...] r. Nie można także, wbrew twierdzeniom producenta rolnego, zastosować w niniejszej sprawie regulacji rozporządzenia rolno środowiskowego z dnia 16 lutego 2010 r. (Dz. U. nr 31, poz. 158), mówiących o możliwości uzupełnienia obsady drzew i krzewów, bowiem możliwość ta może dotyczyć tylko obszaru już zajmowanego przez plantację, a nie zwiększenia plantacji. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że ustalona w wyniku obu kontroli wielkość równicy pomiędzy powierzchnią stwierdzoną a zadeklarowaną skutkuje w sprawie odmową płatności.

W skardze na powyższą decyzję producent rolny ponownie wniósł o jej "unieważnienie". Zakwestionował wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie, w szczególności pomiaru działki B, w odniesieniu do której ustalenia inspektorów nosiły, zdaniem strony, cechy nieuprawnionej uznaniowości i opieszałości. Zarzucił, że obydwie przeprowadzone kontrole nie uwzględniły obowiązujących zasad pomiarów górskich powierzchni z tarasowymi uprawami, a także, że fałszowały stan faktyczny co do rodzajów stwierdzonych upraw i powierzchni. Dodatkowo w skardze zarzucono organom ARiMR nieznajomość dwóch rozporządzeń: Rady Ministrów z dnia 24.02.2009 i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009 r., "zwłaszcza tracącego moc rozporządzenia Ministra Rolnictwa i RW z 28.02.2008 (Dz. U. Nr 34, poz. 200)", wskazując iż organ w swojej decyzji powołał cztery inne, mniej ważne akty prawne. Skarżący wskazał, że zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., która zaczęła obowiązywać w marcu 2010 r. (Dz. U. Nr 31, poz. 158) dokonała niepokojącej i podważającej stan upraw sadowniczych, zmiany na podstawie której termin uzupełnienia obsady drzew i krzewów został przedłużony do 15 maja 2010 r., owocowe drzewa i krzewy zostały podzielone cyt.: "na klasyczne (wariant 2.9 i 2.10) oraz pozostałe (w 2.11 i 2. 12), a ARiMR w swoich decyzjach fakt ten pomija. Skarżący podkreślił, że terminowe, tj. do 15 maja 2010 r. uzupełnienie obsady z uwzględnieniem zasygnalizowanych szkód łowieckich, dowodzi pełnego wywiązania się przez producenta rolnego z deklarowanej uprawy na powierzchni [...] ha.

Odpowiadając na skargę Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że powołane przez stronę rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009 i 28.02.2008 r. nie mają zastosowania do sprawy skarżącego, bowiem dotyczą programu rolnośrodowiskowego realizowanego w ramach Programu Rozwoju Obszarów wiejskich (PROW) na lata 2007-2013, na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.), natomiast skarżący realizuje przedsięwzięcia w ramach okresu programowania na lata 2004-2006 na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 roku Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.s.a. W przeciwnym razie Sad skargę oddala (art. 151 p. p.s.a).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.) - zwane dalej rozporządzeniem z 20 lipca 2004 r., wydane na podstawie art.3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Jak stanowi § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do realizacji pakietów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz.Urz. UE L 153 z 30.04.2004 r.). Wymagania w zakresie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej określone zostały w załączniku nr 1a do omawianego rozporządzenia Rady Ministrów (§ 2 ust. 1 i ust. 3). Z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. wynika z kolei, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Z kolei w myśl powołanego przez organ przepisu § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.) grunty rolne, o których mowa w § 1 (grunty orne, łąki i pastwiska, w tym te które są zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt), nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:

1) drzew i krzewów:

niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody,

mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

nie wpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;

2) gruntów, na których są prowadzone plantacje wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej do wyplatania;

3) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 2, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar;

4) plantacji zagajników o krótkiej rotacji (CN ex 0602 90 41) wykorzystywanych na cele energetyczne.

Ponadto zgodnie z § 4a ww. rozporządzenia powierzchnię gruntów rolnych uznaje się za utrzymywaną zgodnie z normami, jeżeli znajdują się na niej oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2w obrębie działki rolnej oraz rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe wydzielone w obrębie działek rolnych, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2 m i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej.

Otrzymanie przez producenta wnioskowanej płatności zależy od zachowania powyższych wymogów i utrzymania przez 5 lat upraw zgodnie z warunkami przyznawania pomocy. Zachowanie tych wymogów może podlegać kontroli ze strony organów odpowiedzialnych za dystrybucję środków. Regulacje dotyczące przeprowadzania kontroli co do płatności rolnych, w tym rolnośrodowiskowych, zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L z 2004 r. Nr 141, poz. 18). Według reguł ogólnych zawartych w art. 23 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z kolei art. 24 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym.

Wniosek skarżącego dotyczył przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. w odniesieniu do gruntów przeznaczonych na uprawy rolnicze oraz działek zajętych pod uprawy sadownicze, przy czym kwestią sporną na etapie skargi pozostaje uprawnienie skarżącego do płatności z tytułu realizacji w 2009 wariantu S02d02 (uprawy sadownicze).

Zarzuty skargi, a wcześniej odwołania, koncentrowały się na dwóch kwestiach. Po pierwsze, zdaniem skarżącego, organy zignorowały przepisy załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz nowelizacji do tego rozporządzenia z dnia 16 lutego 2010 r., którą wprowadzono nowe, obniżone w stosunku do poprzednio obowiązujących, wymogi co do minimalnej obsady w przypadku realizacji wariantu SO2d02. Nowelizacja ta pozwalała przy tym rolnikom, którzy w 2009 r. nie utrzymali minimalnej obsady na poziomie określonym w znowelizowanym zał. 1, złożyć oświadczenie o uzupełnieniu obsady do wymaganej wielkości do dnia 15 maja 2010 r., bez negatywnych skutków w odniesieniu do płatności za 2009 r. Skarżący, natomiast planował dokonać dodatkowych dosadzeń. Po drugie, zdaniem skarżącego popełniono szereg błędów przy dokonywaniu pomiarów powierzchni, wskutek czego powierzchnia ustalona przez organ nie odpowiada faktycznej. Dowodem popełnionych błędów miał być m.in. fakt, że pierwsza kontrola wykazała inne wielkości ([...] ha) niż druga ([...] ha). Ponadto, jak wskazuje skarżący, drugą kontrolę przeprowadzono już po zakończeniu roku, którego dotyczyła płatność, kiedy zmienił się stan faktyczny.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego, dotyczące wypaczenia w toku kontroli wyników dotyczących rzeczywistej powierzchni zadeklarowanych na działce B upraw sadowniczych w wariancie S02d02. Z akt sprawy i znajdujących się w nich materiałów kontrolnych, w tym raportów kontroli oraz dokumentacji zdjęciowej, wynika, że obydwie kontrole przeprowadzone w gospodarstwie skarżącego – w 2009 i w 2010 r. – potwierdziły, że część zadeklarowanej do płatności działki nie kwalifikuje się do uzyskania płatności. Zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że kontrolę przeprowadzono wg obowiązujących procedur i standardów, z użyciem certyfikowanych urządzeń i w obecności skarżącego. Wątpliwości i zarzuty zgłaszane przez producenta rolnego do wyników kontroli, w szczególności co do sposobu pomiaru, uwzględnienia ukształtowania terenu oraz wzięcia pod uwagę szerokości tzw. strefy buforowej, były obszernie wyjaśniane stronie w szeregu pism Kierownika Biura Kontroli ARiMR, znajdujących się w aktach sprawy. Słusznie wskazał organ odwoławczy, ustosunkowując się do ponowionych w odwołaniu zarzutów skarżącego co do nieuwzględniania przy pomiarach szczególnych warunków, wynikających z górskiego ukształtowania terenu, że pomiarów należało dokonać zgodnie z przepisami prawa geodezyjno-kartograficznego, a więc nie po ukształtowaniu powierzchni terenu, ale w rzucie prostopadłym. W takim ujęciu – rzutu na płaszczyznę – dane dotyczące powierzchni działek są też gromadzone w ewidencji gruntów i budynków, a na podstawie jej zapisów ustala się maksymalne powierzchnie działek, jakie producent może deklarować do płatności. Jako korzystne dla producenta rolnego należy zatem ocenić wykonanie pomiarów w rzucie na płaszczyznę, tj. korzystanie z tej samej metody, która jest wykorzystywana dla celów ewidencjonowania nieruchomości, jako że zapewnia to bowiem stosowanie w obu przypadkach tego samego standardu i punktu odniesienia.

W świetle powołanych na wstępie regulacji prawnych (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 2 § 3 ust. 1 pkt 1 oraz rozporządzenia z 20 lipca 2004 r.) należy stwierdzić, że w przypadku zadeklarowanych upraw w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne" i wariantu S02d02 płatność rolnośrodowiskowa jest generalnie przyznawana do prowadzonej działalności rolniczej i z tytułu użytkowania gruntów, zgłoszonej we wniosku (a więc do gruntów użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu "Rolnictwo ekologiczne", użytkowanych również jako sady). Tymczasem przeprowadzone kontrole wykazały, że część zadeklarowanych na działce B obszarów została wykorzystana w sposób inny, niż przewidywała realizacja zadeklarowanych wariantów upraw, w tym także w sposób w ogóle nie mieszczący się w ramach realizowanego pakietu. Inspektorzy dokonujący kontroli stwierdzili bowiem że część terenu została zajęta pod nasadzenia drzew iglastych w ilości przekraczającej 50 szt/ha lub nieutwardzone drogi dojazdowe o szerokości przekraczającej 2m – co stanowi naruszenie powołanego na wstępie § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm.

Faktem jest, że ponowna kontrola została przeprowadzona już w [...] 2010 r. , po okresie zbiorów w 2009 r. i pewne elementy stanu faktycznego mogły ulec zmianie. Tym niemniej była to kontrola weryfikująca, przeprowadzona w efekcie podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń do pierwszej kontroli, przeprowadzonej w czasie trwania zobowiązania, a więc odbyła się w celu ponownego ustalenia spornych kwestii, wyeliminowania ewentualnych nieprawidłowości i wyjaśnienia wątpliwości. Jednak materiały kontroli z [...] 2009 r., w tym dokumentacja fotograficzna, świadczą o tym, że już wówczas zadeklarowanych terenów nie spełniała warunków otrzymania płatności. Stwierdzone rodzaje nieprawidłowości – jak np. fakt, że na części deklarowanego obszaru stwierdzono zalesienie drzewami iglastymi – nie wskazują przy tym, by mogły to być zmiany, które powstały w ciągu kilku miesięcy, a przy tym, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, uprawy sadownicze mają charakter wieloletni, niepodlegający płodozmianowi. Producent rolny, zgłaszając na początku do płatności obszar [...] ha był zobowiązany utrzymać uprawy na tym obszarze przez całe 5 lat trwania zobowiązania rolno środowiskowego, a o zmianach niezwłocznie zawiadamiać organu ARiMR. Jednocześnie, jak już wyjaśniono, zastosowane procedury i metody były prawidłowe i podobne w 2009 i 2010 r., wobec czego na zasadność zastrzeżeń z tym zakresie rok kontroli nie mógł mieć wpływu.

Tym niemniej dla oceny znaczenia faktu, że druga kontrola odbyła się dopiero w kolejnym roku, po okresie zbiorów, zasadnicze znaczenie, w ocenie Sądu, ma to, że obydwie wielkości powierzchni spełniającej wymogi dla zadeklarowanej uprawy, stwierdzone podczas kolejnych kontroli – [...] ha w 2009 i [...] ha w 2010 r. – są wielkościami, które w świetle skutkują odmową dokonania płatności. Podstawą do obliczenia płatności jest bowiem w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, że jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony (czyli obszar, dla którego zostały spełnione wszystkie warunki ustanowione w regułach przyznawania pomocy), pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. W rozpoznawanej sprawie w przypadku obu wielkości, ustalonych kolejnymi kontrolami, różnica pomiędzy powierzchnią upraw zadeklarowaną i stwierdzoną przekracza 20% (biorąc pod uwagę wynik kontroli z 2009 r. jest to [...] %, a w 2010 r. – [...] %), co obligowało organ do całkowitej odmowy dokonania płatności z tego tytułu.

Odnosząc się z kolei do zarzutów nieuwzględnienia przez organ treści powołanego w skardze rozporządzenia z 16 lutego 2010 r. (Dz. U. nr 31, poz. 158), wprowadzającego zmiany do zał. 1 do rozporządzenia z 20 lipca 2004 r., Sąd stwierdza, że również te zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Obowiązująca od 3 marca 2010 r. na mocy powołanego wyżej rozporządzenia z 16 lutego 2010 r. nowelizacja wprowadzała nowe, korzystne dla rolników zasady dotyczące utrzymania lub uzupełnienia minimalnej obsady drzew lub krzewów owocowych i wyznaczała producentom rolnym, którzy w 2009 r. nie utrzymali minimalnej obsady na poziomie określonym znowelizowanym brzmieniem załącznika 1 do rozporządzenia z 20 lipca 2004 r., nowy termin - do 15 maja 2010 r. - a uzupełnienie tej obsady i złożenie stosownego oświadczenia w tej kwestii. Deklarowane przez skarżącego zwiększenie obsady nie mogło jednak mieć wpływu na ocenę spełnienia przez niego warunków otrzymania płatności, zważywszy na rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości (obsadzenie części terenu drzewami iglastymi lub przeznaczenie na drogę dojazdową). Wnikające z załącznika nr 1 do w/w rozporządzenia w znowelizowanym brzmieniu wymogi co do minimalnej obsady, dotyczą ilości drzew/krzewów na 1 ha powierzchni deklarowanej uprawy. Są to zatem wymogi co do zagęszczenia uprawy, nie zaś jej całkowitej powierzchni. Organ natomiast, po dokonaniu oględzin działki, wykonaniu zdjęć i pomiarów, zakwestionował zadeklarowany we wniosku obszar przeznaczony pod uprawy sadownicze, a nie jego obsadę. Wykluczenia nie wynikały zatem z faktu nieutrzymania na obszarze [...] ha obsady w wielkości (gęstości) zgodnej z treścią znowelizowanego załącznika do rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. , ale były skutkiem stwierdzenia, że część zadeklarowanego obszaru została wykorzystana w inny sposób, niż wskazany we wniosku (uprawy sadownicze w wariancie SO2d02). Zasadnie zatem organy w niniejszej sprawie nie stosowały przepisów w/w aktów prawnych. Jak bowiem słusznie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, wskazane w w/w nowelizacji terminy dotyczyły uzupełnienia obsady, a nie areału upraw.

Mając na uwadze powyższe zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, wobec czego skarga, jak bezzasadna, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.