Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 105/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.25 ust.1, art.28,art.35
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego D.K. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2021 r., którą po rozpatrzeniu odwołania R.W. i Ł.G. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2021 r. orzekającej odmowę wymeldowania M.K. oraz jej małoletnich dzieci: M.G. i K.C. z pobytu stałego w [...] uchylono zaskarżoną decyzję w całości i orzeczono o wymeldowaniu zarówno M.K., jak i jej małoletnich dzieci z pobytu stałego spod wskazanego wyżej adresu.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 3 lutego 2021 r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek R.W. zawierający żądanie wymeldowania M.K. wraz z jej małoletnimi dziećmi: M.G. i K.C. W dniu [...] lutego 2021 sporządzono notatkę służbową na okoliczność ustalenia właściciela spornego lokalu, po czym pismem z tego samego dnia wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu. Korespondencja nie została odebrana. Uzyskany jednak przez pracowników organu wydruk portalu Ministerstwa Sprawiedliwości Elektronicznych Ksiąg Wieczystych potwierdził, że właścicielem lokalu przy ul. [...] jest R.W. oraz M. Sp. z o.o. Następnie pismem z dnia [...] marca 2021 r. zawiadomiono strony postępowania o jego wszczęciu, terminie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz o przeprowadzeniu dowodu z oględzin lokalu. Wezwano także świadków do złożenia zeznań.

W dniu 23 marca 2021 r. do Urzędu Miasta wpłynęło stanowisko M.K., która oświadczyła, że nie zgadza się na wymeldowanie jej i dzieci z miejsca stałego pobytu, gdyż nie opuściła go dobrowolnie, a obecnie przebywa w domu samotnej matki. Zaznaczyła, że toczy się postępowanie dotyczące zmuszenia jej do wyprowadzenia się z lokalu oraz utrudniania korzystania z niego. Podkreśliła również, że ma zamiar powrócić do miejsca stałego zamieszkania i pozostawiła w lokalu wszystkie swoje rzeczy. Do pisma załączono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2019 r., w którym sąd udzielił jej zabezpieczenia na czas trwania procesu toczącego się z powództwa A.M. przeciwko M.K., M.G. i K.C. o zapłatę i eksmisję, nakazując korzystanie ze średniego pokoju oraz zaświadczenie z Ośrodka Interwencji Kryzysowej z informacją o zamieszkiwaniu w nim przez stronę wraz małoletnimi dziećmi od [...] marca 2021. Z akt sprawy wynika, że A.M. jest siostrą M.K. i była właścicielką lokalu mieszkalnego, a który to lokal mieszkalny zbyła następnie aktualnym jej właścicielom. Toczący się proces przed Sądem Rejonowym został umorzony postanowieniem tegoż Sądu z dnia [...] września 2021 r..

W dniu 25 marca 2021 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której przesłuchano świadków: A.K. i J.M-B. Świadkowie potwierdzili, że od marca 2021 r. nie widują M.K. i jej dzieci w spornym lokalu, ale przy wejściu do piwnicy są jej rzeczy. Nie mają oni wiedzy o obecnej sytuacji w lokalu. W dniu [...] marca 2021 r. przeprowadzono oględziny spornego lokalu, z których sporządzono protokół. Stwierdzono, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy należące do M.K. oraz jej dzieci (meble, ubrania, zabawki), natomiast w mieszkaniu nie ma prądu oraz wody, co uniemożliwia korzystanie z lokalu.

W toku postępowania Prezydent Miasta pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji z zapytaniem o interwencje pod spornym adresem, a także informację czy M.K. złożyła zawiadomienie o przestępstwie. Komisariat Policji potwierdził, iż ww. złożyła zawiadomienie o przestępstwie i sprawa jest w toku, a także, że pod spornym adresem była jedna interwencja dotycząca utrudniania korzystania z lokalu.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. poinformowano strony o zakończeniu postępowania, możliwości zapoznania się z aktami oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa skorzystał R.W. zapoznając się w dniu 28 czerwca 2021 r. z aktami sprawy. Następnie w dniu 1 lipca 2021 r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym wypowiedział się co do zgromadzonego materiału. Podkreślił on, że opuszczenie spornego lokalu przez M.K. ma charakter dobrowolny i trwały, ponieważ nie podjęła ona żadnych kroków, aby powrócić do lokalu (zawarcie umowy najmu) i traktuje go jak przechowalnię rzeczy.

W oparciu o poczynione ustalenia Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. orzekł o odmowie wymeldowania M.K. oraz jej małoletnich dzieci: M.G. i K.C. z pobytu stałego przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że podstawę orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 5140), gdy dana osoba całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i nie ma zamiaru z niego korzystać. W ocenie organu powyższe przesłanki nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. M.K. jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego wraz z małoletnimi dziećmi nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Jej zachowanie było bowiem następstwem działań podjętych przez właścicieli, a w szczególności odcięcie dopływu do lokalu mieszkalnego prądu i gazu. Świadczą o tym także oświadczenia składane w toku postępowania przez stronę, która stwierdziła, że zamierza wrócić z dziećmi do spornego lokalu, a także przeprowadzane przez funkcjonariuszy policję na jej wniosek interwencje.

W ustawowo przewidzianym terminie Ł.G. i R.W. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, iż organ I instancji błędnie ocenił materiał dowodowy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Wojewoda i uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o wymeldowaniu M.K. oraz jej małoletnich dzieci: M.G. i K.C. z pobytu stałego w [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Zamieszkiwanie w lokalu, w rozumieniu przywołanego przepisu ustawy winno więc łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/10). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że M.K. i jej małoletnie dzieci nie zamieszkują od marca 2021 r. przy ul. [...]. Faktem jest, że w lokalu pozostała część rzeczy należących do ww. osób. W świetle zebranego materiału dowodowego organ II instancji przychylił się do spostrzeżeń skarżących, zgodnie z którymi M.K. traktowała mieszkanie jak magazyn do przechowywania rzeczy, a nie miejsce w którym skoncentrowane zostały interesy żywotne strony. Złożone przez strony i świadków wyjaśnienia w postępowaniu jednoznacznie wskazują, że osoby, wobec których toczy się postępowanie o wymeldowanie nie przebywają fizycznie od dłuższego czasu w lokalu. Nie występuje również element zamiaru przebywania w tym miejscu w sposób stały. Świadczy o tym oświadczenie M.K., w którym deklaruje, że nie wróci do lokalu, w którym brakuje prądu. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, iż powyższy stan nie ulegnie zmianie. Z zebranych dowodów wynika, że M.K. w czasie zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] nie partycypowała w kosztach utrzymania mieszkania oraz doprowadziła do jego dewastacji. Przez cały okres sporu nie podjęła żadnych prób ugody ze skarżącymi, choćby dotyczących kwestii wynajmu czy opłat za media. Przedstawione przez skarżących stanowisko nie daje również podstaw do oczekiwania w przyszłości altruistycznej postawy i chęci pokrywania kosztów generowanych przez skarżącą i jej małoletnie dzieci. Żadna więc z przesłanek dotyczących pobytu stałego nie występuje w opisywanym stanie faktycznym. W niniejszej sprawie brakuje realnych i prawnych podstaw do możliwości zamieszkania przez skarżącą z małoletnimi dziećmi w spornym lokalu. Nie skorzystała skutecznie z przysługujących jej środków prawnych, a te na których opiera swoje oświadczenie nie znajdują zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1049/10, CBOSA). Powoływane przez nią postanowienie o zabezpieczeniu, zgodnie z którym mogła użytkować pokój w spornym lokalu - na podstawie art. 744 § 1 upada w wyniku umorzenia postępowania. M.K. nie posiada żadnych praw do spornego lokalu. W niniejszym postępowaniu udowodniono, że M.K. wraz z małoletnimi dziećmi nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od przeszło 9 miesięcy i nie istnieją żadne przesłanki, które umożliwiałyby racjonalne sądzenie, że stan ten może ulec zmianie w przyszłości. Dalsze podtrzymywanie jej zameldowania w spornym lokalu prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej. Jednocześnie uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie o wymeldowaniu M.K. oraz jej małoletnich dzieci nie przekreśla możliwości ponownego zameldowania, w przypadku uregulowania spraw między stronami postępowania.

W złożonej skardze M.K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, którą odmówiono wymeldowania jej wraz z małoletnimi dziećmi z pobytu stałego w [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wskazany w [...] adres nadal stanowi jej centrum życiowe. W lokalu mieszkalnym pod wskazanym adresem znajdują się jej rzeczy, jak i rzeczy dzieci. Aktualni właściciele podejmowali różne próby mające skłonić jej rodzinę do opuszczenia tego lokalu. Toczące się z jej wniosku postępowanie karne przeciwko właścicielom, a dotyczące utrudniania jej korzystania z lokalu mieszkalnego, stanowi dostateczny dowód na brak po jej stronie zamiaru jego opuszczenia. Podkreśliła, że w lokalu tym poczynając od marca 2021 r. nie mogła faktycznie przebywać z dziećmi z uwagi na brak mediów. To agresywna postawa właścicieli lokalu uniemożliwiała ugodowe ustalenie warunków przebywania jej rodziny w spornym lokalu mieszkalnym.

W złożonej odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej przedłożył do akt sprawy nieprawomocny wyrok nakazowy wydany w dniu [...] października 2022 r., zgodnie z którym Ł.G. i R.W. zostali uznani winnymi popełnienia przestępstwa z art. 191 § 1a k.k. polegającego na tym, że w dniu [...] stycznia 2021 r. w [...] przy ulicy [...] wspólnie i w porozumieniu istotnie utrudnili M.K. korzystanie z zajmowanego przez nią mieszkania poprzez wyłączenie gazu oraz ozonowanie poszczególnych pomieszczeń w celu wymuszenia na pokrzywdzonej wyprowadzenia się z mieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.l."), a w szczególności przepis art. 35 tej ustawy, stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu nadmienić jedynie należy, że skarżący posiada obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, jednakże wskazane powyżej uregulowanie, stosownie do art. 40 ust. 2 u.e.l., znajduje także zastosowanie w jego przypadku.

Z powołanego wyżej przepisu art. 35 u.e.l. wynikają przesłanki wymeldowania osoby zameldowanej pod określonym adresem na pobyt stały. W świetle wskazanej regulacji wydawana w tej sprawie decyzja ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostają przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego przez daną osobę oraz niedopełnienia przez nią obowiązku wymeldowania się.

Podkreślenia wymaga, że opuszczenie lokalu związane jest z definicją pobytu stałego, który - zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. - oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar (wola) przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Element woli istotny jest również przy ocenie przesłanek opuszczenia miejsca pobytu stałego. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały, a także jest dobrowolne. O opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym (innym) miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Zamiar taki określa się jednak na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Innymi słowy zamiar w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko jako wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. A zatem dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

Sąd podziela aktualny również na gruncie obowiązującej obecnie ustawy o ewidencji ludności pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowany w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Przyjąć zatem należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu zachodzi wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu, ujawniając jednocześnie zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, związany z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów, przy czym rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji publicznej nie może jednak ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12).

W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w piśmiennictwie utrwalone jest stanowisko, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu np. w związku z żądaniem administratora budynku opuszczenia lokalu w związku prowadzonym remontem dachu, czy też odebraniem przez administratora budynku kluczy do lokalu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W orzecznictwie utrwalił się też pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. Z kolei przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyroki NSA: z dnia 2 sierpnia 202 r., sygn. akt II OSK 2590/19, z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20; z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 863/17; z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17). W wyroku z dnia 20 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "dopuszczalne jest zastosowanie wymeldowania, jeśli przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, jest możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest więc od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła"). Podkreślić również należy, że sam fakt okazjonalnego przebywania i przechowywania rzeczy w budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego z lokalu mieszczącego się w tym budynku w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19, LEX nr 3034265). Należy również podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Zatem sam fakt okazjonalnego przebywania i przechowywania rzeczy w budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego z lokalu mieszczącego się w tym budynku w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19, LEX nr 3034265). Należy również podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że należy zgodzić się z orzekającym w II instancji jako organ rozpatrujący odwołanie – Wojewodą, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie i przyjęcie, że skarżąca oraz jej małoletnie dzieci nie zamieszkują w lokalu położonym w [...], a całokształt okoliczności faktycznych sprawy - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - wskazuje, że opuszczenie przez nich wskazanego lokalu ma charakter trwały. W toku postępowania bezspornie bowiem ustalono, że skarżąca M.K. od marca 2021 r. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Fakt, iż z początkiem marca 2021 r. opuściła sporny lokal mieszkalny został potwierdzony w zeznaniach przesłuchanych na tą okoliczność świadków, tj. A.K. i J.M-B. Fakt ten przyznany także przez skarżącą M.K. oraz w okolicznościach wynikających z protokołu oględzin spornego lokalu, które przeprowadzono w dniu [...] marca 2021 r., z którego wynika, że znajdują się w nim rzeczy osobiste osoby dorosłej oraz dzieci, w tym zabawki, jednak brak jest oznak świadczących, że aktualnie w tym lokalu ktoś mieszka. Powołać należy się także na informację udzieloną przez Policję, z której wynika że funkcjonariusze policji przeprowadzali po [...] stycznia 2021 r. jedną interwencję w tym lokalu, a związaną z brakiem możliwości wejścia do tego lokalu przez skarżącą. Natomiast przesłanka trwałości opuszczenia lokalu mieszkalnego przez M.K. potwierdza fakt, że taki stan utrzymywał się od marca 2021 r. do grudnia 2021 r., a więc przez okres prawie 10 miesięcy, kiedy została wydana zaskarżona decyzja orzekająca o wymeldowaniu skarżącej i jej małoletnich dzieci z pobytu stałego. Taki stan został potwierdzony między innymi przez skarżącą w złożonej skardze. Nadto brak jest w aktach sprawy innych dowodów pozwalających poczynić w tym zakresie odmienne odnośnie tego faktu ustalenia. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2022 r. skarżąca oświadczyła, że nie złożyła pozwu o przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu mieszkalnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 344 § 2 k.c. roszczenie o przywrócenie utraconego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Naruszenie posiadania skarżącej w sposób oczywisty nastąpiło z początkiem marca 2021 r. Nadto nie skorzystała z innych środków prawnych, które umożliwiłyby jej powrót do tego lokalu. Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest także, że skarżąca nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do tego lokalu mieszkalnego. Postanowienie zabezpieczające wydane w sprawie toczącej się przez Sądem Rejonowym w sprawie z powództwa A.M. przeciwko M.K., M.G. oraz K.C. o eksmisję i zapłatę wobec umorzenia postępowania zgodnie z art. 744 § 1 k.p.c. upadło. Tym samym zgłaszany przez skarżącą zamiar powrotu do spornego lokalu mieszkalnego nie może przesądzać o braku przesłanek do orzeczenia wymeldowania. Zgłaszana przez nią wola powrotu do spornego lokalu mieszkalnego, mając na uwadze powyższe ustalenia nie znajduje potwierdzenia w obiektywnych przesłankach, które pozwalałyby przyjąć, że skarżąca faktycznie planuje to zamierzenie zrealizować, posiada możliwość jej urzeczywistnienia. Tym samym należy stwierdzić, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że odmowa wymeldowania skarżącej wraz z małoletnimi dziećmi w stanie faktycznym niniejszej sprawy prowadziłoby jedynie do utrzymania fikcji zameldowania, będącej w sprzeczności z podstawowym celem instytucji zameldowania na pobyt stały. Należy z całą stanowczością podkreślić, że zameldowanie na pobyt stały nie jest w żaden sposób związany z posiadanym tytułem prawnym danej osoby do lokalu mieszkalnego, a ewentualne wymeldowanie, że zostaje takiego tytułu pozbawiona. Instytucja zameldowania na pobyt stały nie jest związana z badaniem przez organ administracji tytułu prawnego danej osoby do lokalu mieszkalnego, a jedynie z jej faktycznym miejscem pobytu, ustaleniem jej aktualnego centrum życiowego. Zasadnie organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przypadku ponownego faktycznego zamieszkania przez skarżącą w spornym lokalu mieszkalnym, zostanie rozważana możliwość jej ponownego zameldowania.

Nie zmienia oceny ustalonego stanu faktycznego, fakt skazania Ł.G. i R.W. nieprawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia [...] października 2022 r. przez Sąd Rejonowy za popełnienie przestępstwa z art. 191a § 1 k.k., a dotyczący utrudniania skarżącej korzystania z lokalu mieszkalnego poprzez wyłączenie gazu i ozonowanie pomieszczeń w dniu [...] stycznia 2021 r. a miało na celu wymuszenie na pokrzywdzonej wyprowadzenie się z mieszkania. Po pierwsze jest to wyrok nieprawomocny. Po drugie nie zmienia to ustaleń wyżej przedstawionych, a dotyczących faktycznego aktualnego miejsca zamieszkania skarżącej oraz jej dzieci i braku podjęcia przez nią skutecznych prawnych środków w oparciu, o które mogłaby w spornym lokalu zamieszkać, a w konsekwencji braku możliwości powrotu do spornego lokalu. Jednocześnie należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd nie wypowiada się o ewentualnych roszczeniach, jakie mogą stronom przysługiwać, które mają charakter roszczeń cywilnoprawnych do oceny których właściwy jest sąd powszechny.

Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga nie jest uzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku

Rozstrzygnięcie o przyznanym pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu w wysokości 240 zł (pkt II wyroku), znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68)