Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 842/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 20 ust 4 i par 5 ust 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z siedzibą w Z. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej K. I. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Z.

z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania K. I. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) – strefa nizinna I - na rok [...]

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) – strefa nizinna I - na rok [...]. We wniosku zadeklarowane zostały działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, położone w gminie K. P., obręb D., działki ewidencyjne: nr [...] (pow. [...] ha), nr [...] (pow. [...] ha), nr [...]

(pow. [...] ha).

Organ I instancji wezwał Stronę do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących działek nr [...] oraz nr [...] wskazując, że ww. działki wchodzą w skład Zasobu [...] (dalej: "Z[...]"). Jak dalej wskazał organ, według stanu

na dzień [...] r. nie została zawarta umowa dzierżawy obejmująca

ww. działki jak i nie zostały one zgłoszone w załączniku "Oświadczenie Agencji Nieruchomości Rolnych". W odpowiedzi Strona przedłożyła kopię zawiadomienia Ministra [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości o pow. [...] ha położonej we wsi D., w skład której wchodziły ww. działki [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. włączył do materiału dowodowego:

- pismo Agencji [...]) z dnia [...] r.

i dokumenty związane z działką nr [...] (tj. decyzję Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...] z dnia [...] r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r., wypis z rejestru gruntów wraz z opisem i mapą) oraz dokumenty związane z działką nr [...] (tj. decyzję

nr [...] Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia

[...] r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r., wypis

z rejestru gruntów);

- decyzję Ministra [...] nr [...] z dnia

[...] r., którą stwierdzono nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej

o pow. [...] ha (składającej się z ww. działek nr [...]), położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia, w tej nieruchomości udziałów Strony, K. K., S. W. i M. K. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. w pozostałej części;

- pismo [...] Ośrodka [...] z dnia [...] r. w sprawie wydanej decyzji Ministra [...]

nr [...] z dnia [...] r., w treści, którego K[...] wskazał, że ww. działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte do Z[...] z byłego [...] Funduszu [...] a z uwagi na ww. decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności nie przeznaczano ww. działek do rozdysponowania;

- pismo z dnia [...] r. Ministra [...],

informujące, że ww. decyzja nr [...] z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną.

Decyzją z [...] r. nr jw. Organ I instancji odmówił Stronie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ww. działki ewidencyjne

nr [...] zadeklarowane we wniosku wchodzą w skład Zasobu [...], lecz wg stanu na dzień [...] r. nie została zawarta umowa dzierżawy tych gruntów ze Stroną. Ponadto Strona nie zgłosiła ww. działek

na załączniku "Oświadczenie Agencji Nieruchomości Rolnych". W ocenie organu Strona nie wypełniła zatem warunku z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2018.627), tj. na dzień [...] r. Strona nie posiadała tytułu prawnego do ww. działek zadeklarowanych we wniosku

o płatność. Organ uznał jednocześnie, że własność udziału w działce nie jest tytułem prawnym wymaganym z punktu widzenia ww. przepisu. Tym samym organ wykluczył ww. działki z wnioskowanej płatności.

W związku z wykluczeniem ww. działek powierzchnia kwalifikująca

się do płatności obejmowała jedynie działkę nr [...] pow. [...] ha, tj. była mniejsza

niż 1 ha. Nie został więc spełniony warunek konieczny przyznania Stronie wnioskowanej płatności w postaci posiadania działek rolnych o łącznej powierzchni

nie mniejszej niż 1 ha.

Strona zaskarżyła decyzję Organu I instancji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie Stronie wnioskowanych płatności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu przyznania Stronie wnioskowanych płatności w całości. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U.2018.627; dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U.2018.2096; dalej: "K.p.a."), 3) oraz błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie,

że Skarżąca na dzień [...] nie posiadała tytułu prawnego do działek.

Decyzją z dnia [...] r. nr jw. Organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, § 2, § 5 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U.2015.364 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ONW") oraz § 3 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2015.352; dalej: "rozporządzenie MRiRW

z dnia 12 marca 2015 r.").

Organ II instancji wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy K. P. orzekł o przejęciu od W. M. (uznając ją właścicielem) na własność Skarbu Państwa nieruchomość rolną obejmującą działki nr [...] i nr [...], o łącznej pow. [...] ha położone we wsi D..

Ponadto organ zwrócił uwagę, że Strona złożyła, w toku postępowania, decyzję Ministra [...] [...] z dnia [...] r.

w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] r., w części dotyczącej przejęcia udziałów Strony, K. K., S. W. i M. K., w tej nieruchomości

oraz odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części. Zdaniem Organu II instancji z ww. decyzji wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] r. S. M., na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] r., nabyła żona W. M. oraz dzieci K. I., K. K., S. W. i M. K.. W związku z tym organ odwoławczy ustalił,

iż żona zmarłego bez zgody zstępnych (dzieci) spadkodawcy, nie mogła przekazać

na własność Skarbu Państwa udziałów w ww. nieruchomości (obejmującej działki

nr [...]) przypadających ww. zstępnym, w tym Stronie. Jednakże, w części przekazania własności udziałów żony spadkodawcy ww. decyzja Burmistrz Miasta

i Gminy K. P. z dnia [...] r. jest zgodna z prawem i w tym zakresie nie stwierdzono jej nieważności.

Zdaniem Organu II instancji działki nr [...] i nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K.,

w częściach ułamkowych. Ponadto w księdze wieczystej [...] (Dział III - Prawa, Roszczenia i ograniczenia) wpisane zostało ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie, iż współwłaścicielem do [...] części działek

nr [...] i nr [...], jest Skarb Państwa.

Organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy sprawy uznał, że Organ

I instancji zasadnie ustalił, że ujęte we wniosku o przyznanie płatności działki nr [...]

i nr [...] wchodzą w skład zasobu [...], niezależnie od wielkości ułamkowej udziałów. W przypadku więc zadeklarowania tych gruntów przez Stronę

do ww. płatności, konieczne jest dołączenie stosownego oświadczenia, że na dzień

[...] r. posiada ona tytuł prawny do powyższych działek gruntu. Strona takiego oświadczenia nie złożyła oraz nie wykazała w toku postępowania, że przedmiotowe działki nie wchodzą w skład Z[...], co z kolei mogło stanowić podstawę

do odstąpienia od zastosowania art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Organu II instancji uznał, że okoliczność posiadania przez Stronę, na zasadzie współwłasności w częściach ułamkowych, udziałów ze Skarbem Państwa, nie stanowi o posiadaniu przez Stronę tytułu prawnego do ww. działek. W tym zakresie Organ

II instancji odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

z dnia 18 października 2018 r., I SA/Ke 232/18.

Uwzględniając całokształt sprawy Organ II instancji stwierdził, że zasadnie Organ I instancji wykluczył z płatności zadeklarowane działki rolne nr [...] i nr [...], uznając, iż nie został bowiem wypełniony warunek, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Organ II instancji wskazał ponadto, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje kwestia, czy grunt jest użytkowany rolniczo przez Stronę, a co za tym idzie czy Strona spełnia względem działek nr [...]

i nr [...] warunki do przyznania płatności w zakresie posiadania (użytkowania). Jak bowiem uznał organ, okoliczność braku tytułu prawnego (na dzień [...] r.)

do ww. działek, wyklucza automatycznie możliwość przyznania do nich wnioskowanej płatności pomimo nawet faktycznego ich użytkowania przez Stronę.

Organ II instancji wyjaśnił również, że przedmiotowe płatności są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W związku z tym,

że obszar zatwierdzony w niniejszej sprawie to jedynie [...] ha (zadeklarowany na działce nr [...]), to zasadnie Organ I instancji odmówił przyznania płatności. Dodatkowo Organ II instancji stwierdził, że w toku postępowania, na Stronie spoczywał ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do uzyskania płatności.

Strona zaskarżyła decyzję Organu II instancji skargą wniesioną do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą

ją decyzją organu I instancji, przekazanie sprawy do Organu I instancji w celu przyznania Stronie płatności ONW - strefa nizinna I - na rok [...].

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:

1) naruszenie art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez błędne uznanie, że w sytuacji Skarżącej ten przepis ma zastosowanie,

w sytuacji, gdy Skarżąca nie została poinformowana o treści tego przepisu

i konieczności zawarcia umowy dzierżawy, a co więcej umowy tej nie mogła podpisać, albowiem toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. natomiast z treści księgi wieczystej [...] utworzonej dla działek wynikało prawo własności Skarżącej do działki nr [...] i nr [...], tym samym na dzień składania wniosku, Skarżąca posiadała tytuł prawny do nieruchomości i nie mogła podpisać umowy dzierżawy z A. ;

2) naruszenie przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez brak całościowego rozważenia materiału dowodowego i braku pouczenia Skarżącej o treści art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich;

3) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że Skarżąca na dzień [...] nie posiadała tytułu prawnego do działek, poprzez nie uwzględnienie zapisów

z treści księgi wieczystej [...], jak również okoliczności, że dopiero

w dniu [...] r. została wydana decyzja Ministra [...], znak [...], która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] r.

nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia udziałów Skarżącej, K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości, co potwierdza, że Skarżąca posiadała udziały w działkach o pow. [...] ha, tym samym przysługiwał jej tytuł prawny do działek;

4) naruszenie § 2 rozporządzenia ONW, poprzez uznanie, że na dzień [...] roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności powierzchnia kwalifikująca do płatności była mniejsza niż 1 ha, w sytuacji gdy powierzchnia

ta była większa, co m.in. wynika z prawomocnej decyzji Ministra [...], nr [...] z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wydanym w toku rozprawy postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. , na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325, t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy

I SA/Sz 839/19, I SA/SZ 840/19, I SA/Sz 841/19 i I SA/Sz 842/19 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie jej argumenty Sąd podzielił.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.

Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa

w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział

w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy).

Powyższe przepisy statuują odstępstwa w zakresie prowadzenia postępowania

w stosunku do przepisów K.p.a. Nie przewidziano obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) ustalając, że organy zobowiązane są jedynie

do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożono na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjęto zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania płatności i brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie

do zasady praworządności (art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy), którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak - zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy - ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie zatem

z powyższą zasadą obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy organ zaś nie jest zobowiązany, w toku postępowania. do pouczania wnioskodawcy płatności o warunkach determinujących

ich przyznanie.

W ocenie Sądu organy, przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi przepisami, nie naruszając tym samym ani przepisu art. 7 K.p.a. ani przepisu art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd zauważa bowiem,

że w rozpoznawanej sprawie organ uwzględnił wszelkie dowody przedłożone przez Stronę, a ponadto dokonał uzupełnienia materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy wzięły pod uwagę zarówno pismo Agencji [...] z dnia [...] r. i dokumenty związane z działką nr [...] (tj. decyzję Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...] z dnia [...] r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r., wypis

z rejestru gruntów wraz z opisem i mapą) oraz dokumenty związane z działką nr [...]

(tj. decyzję nr [...] Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K.

z dnia [...] r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r., wypis

z rejestru gruntów). Organy dokonały również oceny dowodów w postaci decyzji Ministra [...] nr [...] z dnia [...] r., którą stwierdzono nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P.

Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha (składającej się z ww. działek

nr [...]), położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia,

w tej nieruchomości udziałów Strony, K. K., S. W. i M. K. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r.

w pozostałej części.

Organy wzięły ponadto pod uwagę pismo [...] Ośrodka [...]) z dnia [...] r. w sprawie wydanej decyzji Ministra [...] nr [...] z dnia [...] r., w treści, którego K[...] wskazał, że ww. działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte do Z[...]

z byłego [...] Funduszu [...], a z uwagi na ww. decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności nie przeznaczano ww. działek do rozdysponowania

jak i pismo z dnia [...] r. Ministra [...], informujące,

że ww. decyzja nr [...] z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną. Wreszcie organy odniosły się również, do dokumentu w postaci księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości, zauważając, że pomimo braku wpisania w jej treści Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek w dziale III wpisano ostrzeżenie o niezgodności miedzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym

w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie,

iż współwłaścicielem do [...] części działek nr [...] jest Skarb Państwa.

Tym samym w ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 77 § 1 K.p.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutu w zakresie naruszenia przepisu art. 80 K.p.a. Sąd w części zarzut ten podzielił.

Mając na uwadze ww. zgromadzone w sprawie dowody, organy, w ocenie Sądu, dokonały częściowo prawidłowej ich oceny, nie przekraczając w tym zakresie ani zasad wiedzy, ani logiki, ani doświadczenia życiowego. Zasadnie bowiem uznały organy,

w oparciu o ww. dokumenty, że ww. działki gruntu, tj. nr [...] stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K.. Powyższe wprost wynikało z dokumentu w postaci ostatecznej decyzji Ministra [...] z dnia [...] r. znak [...], która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] r. nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej

o pow[...] ha (składającej się z ww. działek nr [...]), położonej we wsi D.,

w części dotyczącej przejęcia udziałów Skarżącej, K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości. Sąd wskazuje bowiem,

że z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że ww. działki nr [...] i nr [...] stanowiły współwłasność małżeńską S. i W. M., zaś spadek po zmarłym w dniu [...] r. S. M., na podstawie postanowienia Sądu z dnia

[...] r., nabyła żona W. M. oraz dzieci K. I., K. K., S. W. i M. K.. W związku z tym żona zmarłego – W. M. nie była uprawniona w dniu [...] r., bez zgody pozostałych spadkobierców S. M., w tym Skarżącej, skutecznie przekazać własności ww. nieruchomości ponad posiadane przez siebie udziały - co też zostało uwzględnione w ww. ostatecznej decyzji Ministra [...]

z dnia [...] r. Powyższe ustalenia odzwierciedla również zapis w dziale III księgi wieczystej [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości,

tj. ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym

w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie,

iż współwłaścicielem do [...] części działek nr [...] jest Skarb Państwa.

Jednakże za naruszającą zasadę swobodnej oceny dowodów Sąd uznał ocenę ww. materiału dowodowego w zakresie uznania przez organy, że ww. działki - pomimo, że na podstawie ww. dokumentów stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K. – to jednak w całości wchodzą w skład Zasobu [...], co z kolei stanowiło zasadniczą podstawę odmowy przyznania Skarżącej spornej płatności.

Za sprzeczne z zasadami wiedzy i logiki, Sąd zakwalifikował bowiem uznanie przez organy, że z dokumentów w postaci:

- ww. księgi wieczystej;

- ostatecznej decyzji Ministra [...] z dnia

[...] r. znak jw., która stwierdziła nieważność w części (dotyczącej przejęcia udziałów Skarżącej, K. K., S. W. i M. K.), decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P.

z dnia [...] r. nr [...], orzekającej

o przejęciu na własność Skarbu Państwa ww. nieruchomości rolnej o pow. [...] ha składającej się z ww. działek nr [...];

- wynika, że Skarb Państwa pozostaje właścicielem całości ww. działek gruntu a działki te wchodzą w skład Zasobu [...]. Sąd zauważa bowiem,

że skoro uprawnienia Skarbu Państwa w zakresie praw do ww. nieruchomości wynikały z ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] r., której nieważność we wskazanej części stwierdzona została ww. ostateczną decyzją Ministra [...] z dnia [...] r., to tym samym

nie sposób przyznać mocy dowodowej wpisom rejestrów Zasobu [...] opartym na decyzji, której nieważność stwierdzono w części. Sąd podkreśla, że również [...] Ośrodek [...] w piśmie z dnia [...] r. poinformował, że pomimo wpisania ww. działek do Zasobu [...], nie zostały one przeznaczone do rozdysponowania z uwagi

na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o przejęciu ich na własności Państwa.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w sprawie doszło – w powyższej części - do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 K.p.a. i art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie, na podstawie ww. dowodów z dokumentów, że ww. działki nr [...]

i nr [...] wchodzą w całości w skład Zasobu [...] – niezależnie od wielkości ułamkowej udziału Skarbu Państwa w ich współwłasności,

co determinowało Skarżącą do spełnienia wymogów określonych w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W rozpoznawanej sprawie brak spełnienia przesłanek z ww. art. 20 ust. 4 stanowił zasadniczą podstawę odmowy przyznania Skarżącej spornych płatności. Tym samym, w części, zasadny okazał

się również zarzut skargi w zakresie błędu w ustaleniach faktycznych organów, poprzez przyjęcie, że Skarżąca na dzień [...] r. nie posiadała w jakiejkolwiek części tytułu prawnego do ww. działek.

Wskazując zatem w dalszej kolejności na materialne podstawy przyznania spornej płatności Sąd przypomina, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo jest położonej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem

nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr [...], zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatność.

Zgodnie zaś z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu

i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny.

Jak z kolei stanowi § 5 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia ONW w niosek o przyznanie płatności ONW, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera oświadczenia

i informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 10 tej ustawy, niewymienione w pkt 1-3.

Zgodnie zaś z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW w przypadku, o którym mowa

w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, we wniosku

o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

W sprawie organy uznały, że niezależnie od wielkości udziałów Skarbu Państwa w ww. działkach nr [...] i nr [...] – działki te w całości wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W związku z tym wymagane jest bądź oświadczenie, że na dzień [...] r. Skarżąca posiadała tytuł prawny do tych działek bądź wykazanie przez Stronę, że ww. działki nie wchodzą w skład powyższego zasobu, co mogłoby stanowić podstawę do niestosowania przepisu art. 20 ust. 4 ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W ocenie organów Skarżąca nie wykazała jednakże, że ww. działki nie wchodzą w skład Zasobu [...].

Z powyższym, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić z następujących powodów.

W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, odnosząc się do wcześniejszej części uzasadnienia przedmiotowego wyroku, że nie sposób uznać w realiach rozpoznawanej sprawy, aby Skarżąca nie wykazała, że ww. działki nr [...]

nie wchodzą w całości do Zasobu [...]. Skoro bowiem odpadła podstawa prawna przejęcia całości ww. działek przez Skarb Państwa

(na skutek stwierdzenia jej nieważności ww. ostateczną decyzją Ministra [...] z dnia [...] r.), to tym samym nie sposób skutecznie twierdzić, że nadal w całości wchodzą one w skład Zasobu [...] a Skarżąca zobowiązana jest składać oświadczenie z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW w odniesieniu do całości tych działek i wypełnić obowiązki

z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu

do całości ww. działek.

W dalszej zaś kolejności, nie sposób zgodzić się z dokonaną przez organy

w rozpoznawanej sprawie wykładnią przepisu art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organy de facto uznały bowiem, że beneficjent płatności ONW, który zgłosił do płatności grunty stanowiące współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa i tego wnioskodawcy, a także osób trzecich, jest zobowiązany do posiadania tytułu prawnego do tych gruntów, tj. wykazać zawarcie

z Agencją [...] umowy dzierżawy tych gruntów. Przyjęcie powyższej wykładni prowadziłoby, w ocenie Sądu, do bezpodstawnego ograniczenia praw jednego ze współwłaścicieli w dysponowaniu przysługującym mu prawem (udział

we współwłasności nieruchomości) i przekazanie prawa do dysponowania całością nieruchomości drugiemu ze współwłaścicieli – Skarbowi Państwa. To bowiem wykonująca uprawnienia Skarbu Państwa, w odniesieniu do gruntów rolnych, jednostka – decydowała by czy zawrzeć ww. umowę dzierżawy czy też nie – tym samym w istocie bądź przyznając bądź odmawiając współwłaścicielowi gruntu uzyskania prawa

do jakiekolwiek części płatności m.in. ONW – nawet adekwatnej do wielkości jego udziału w prawie własności tego gruntu. Taka sytuacja miała miejsce właśnie

w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wynika z pisma [...] Ośrodka [...] z dnia [...] r., Ośrodek ten w [...] r. nie przekazał ww. działek

do rozdysponowania, tj. nie zdecydował się na zawarcie umowy dzierżawy tych działek, z uwagi na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa - uniemożliwiając tym samym Skarżącej spełnienia żądań ARiMR w tym zakresie i uzyskanie wnioskowanej płatności.

Sąd zauważa również, że w odniesieniu do wykładni ww. art. 20 ust. 4, organy przyjęły równocześnie, że do Zasobu [...] należy

w całości grunt stanowiący współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa

i beneficjenta płatności ONW, a także osób trzecich. Taka wykładnia z kolei determinuje, w ocenie organów, obowiązek składnia przez beneficjenta płatności -będącego równocześnie współwłaścicielem gruntu w częściach ułamkowych,

bądź oświadczenia z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW w odniesieniu do całości tych działek bądź wykazania posiadania do całości tych działek tytułu prawnego. W ocenie Sądu z powyższym nie sposób się zgodzić mając na uwadze chociażby celowością wykładnię ww. przepisów, których celem nie jest ograniczanie praw

ww. współwłaścicieli gruntów na rzecz Skarbu Państwa lecz ochrona gruntów Skarbu Państwa przed bezumownym z nich korzystaniem i czerpaniem z tego tytułu korzyści

z jednoczesnym narażeniem Skarbu Państwa na szkodę. Mając na uwadze cel wprowadzenia ww. przepisów, w ocenie Sądu, nie sposób uznać, że w przypadku współwłasności gruntu w częściach ułamkowych (gdzie każdy ze współwłaścicieli dysponuje precyzyjnie określoną częścią prawa do rzeczy), w sytuacji oczywiście bezpodstawnego – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – wpisania całości tego gruntu do Zasobu [...], Skarżąca zobowiązana była do złożenia oświadczenia wskazanego w § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW

w odniesieniu do całości tych działek. Oświadczenie to, w ocenie Sądu,

w realiach rozpoznawanej sprawy, odnosić się winno jedynie do tej części zadeklarowanej do płatności nieruchomości, która odpowiada udziałowi Skarbu Państwa w jej współwłasności. W tym też wyłącznie zakresie brak takiego oświadczenia mógł być ewentualnie brany pod uwagę przy odmowie przyznania spornej płatności. Podobnie, w ocenie Sądu, ocenić należy żądanie organu – w realiach rozpoznawanej sprawy - do wykazania przez Skarżącą tytułu prawnego do całości ww. działek. Sąd uznaje bowiem, że w realiach rozpoznawanej sprawy stosowanie przepisu art. 20 ust. 4 ww. ustawy odnieść należy wyłącznie do tej części zadeklarowanej do płatności nieruchomości, która odpowiada udziałowi Skarbu Państwa w jej współwłasności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że w sprawie doszło również do naruszenia ww. przepisu art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jak i § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW. Sąd zauważa,

że powyższe jest zasadne w realiach rozpoznawanej sprawy, w której

z niekwestionowanych przez Strony dowodów, jednoznacznie wynikał brak uprawnienia Skarbu Państwa do zaliczenia całości ww. działek jako wchodzących w skład Zasobu [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd za zasadny uznał również zarzut skargi w zakresie naruszenia § 2 rozporządzenia ONW, w zakresie uznania, że łączna powierzchnia użytków rolnych kwalifikujących się do płatności w rozpoznawanej sprawie wynosi mniej niż 1 ha – z tego tylko powodu, że organy dokonały, powyżej omówionego, bezpodstawnego wyłączenia z płatności ONW działek nr [...] i nr [...].

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnia ww. wskazania i wykładnię przepisu art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW. W szczególności, organy wezmą pod uwagę fakt wykazania przez Skarżącą braku podstaw prawnych do uznania, że doszło do przejęcia przez Skarb Państwa całości nieruchomości stanowiącej ww. działki nr [...] i nr [...] jak i brak podstaw prawnych do uznania, że Skarb Państwa jest właścicielem całości ww. działek gruntu. Tym samym brak jest również – w realiach rozpoznawanej sprawy – podstaw

do uznania, że ww. działki wchodzą w całości w skład Zasobu [...]. To z kolei powoduje, adekwatne do stanu faktycznego, ograniczenia obowiązków wnioskodawcy płatności ONW z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW, tj. do tej części zgłoszonej

do płatności nieruchomości, która odpowiada wielkości udziału Skarbu Państwa w jej współwłasności. Sąd wskazuje równocześnie, że z uwagi na specyfikę płatności ONW w realiach rozpoznawanej sprawy (w sytuacji zgłoszenia do płatności gruntu stanowiącego współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa, wnioskodawcy płatności i osób trzecich), w razie konieczności poczynienia w sprawie dodatkowych ustaleń faktycznych, organy przy aktywnym współudziale wnioskodawcy, poczynią stosowne ustalenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając

od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz Skarżącej łącznie kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmującej uiszczony wpis stały od skargi ([...]