Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 436/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi C. F. "C." w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...].12.2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz C. F. "C." S.A. w W. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].12.2002 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...].08.2002 r. Nr [...], którą uznał zgłoszenie celne z dnia [...].08.1999 r. dokonane przez C. F. "C." za nieprawidłowe.

Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, towar objęty uprzednio procedurą składu celnego został zgłoszony w dniu [...].08.1999 r. do objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu. Do ogłoszenia celnego załączono fakturę handlową Nr [...] z dn. [...].04.1999 r. wystawioną przez eksportera, firmę "P" z wyszczególnionym rabatem w wysokości 9% oraz deklarację wartości celnej. Z powyższych dokumentów, zdaniem organu celnego, wynikało, że wartość towaru wynosiła – bez uwzględnienia rabatu – 15.000,00 [...].

Towary zostały następnie zwolnione dla użycia w celach określonych przez procedurę celną jaką zostały objęte. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...].11.2001 r. – [...].01.2001 r. przez funkcjonariuszy Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego w W. w siedzibie firmy importera stwierdzono, iż przy zgłaszaniu towarów do procedury dopuszczenia do obrotu w zgłoszeniu celnym firma nie uwzględniła rabatu uwidocznionego na fakturze handlowej i nie zadeklarował rzeczywistej wartości celnej importowanych towarów.

Postanowieniem z dnia [...].06.2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie deklarowanej wartości celnej towaru i następnie decyzją z dnia [...].08.2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i ponownie orzekł w tym zakresie z uwzględnieniem widocznego na fakturze importowanej rabatu.

Na skutek odwołania złożonego przez C. F. "C.", Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, ze wartością celną towarów jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Na podstawie wniosku o dokonanie zgłoszenia celnego i dokumentów przedstawionych przez importera następuje ustalenie wartości celnej towaru.

Zgodnie z treścią art. 83 § 1 Kodeksu Celnego, organ celny może dokonać kontroli zgłoszenia celnego i zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem.

Uprawnienie do przeprowadzenia kontroli wynika również z przepisów Kodeksu Wartości Celnej (Porozumienie w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., załącznik do Dz.U. z 1995 r. , poz. 2183).

W tym trybie przeprowadzona kontrola ujawniła zdaniem organów celnych, że wartość celna w dniu dokonywania zgłoszenia celnego została ustalona w sposób nieprawidłowy. Kwota rabatu jaki otrzymała firma od eksportera nie została uwzględniona przy określaniu wartości celnej sprowadzonego towaru. Kwota ta uwidoczniona została w fakturze handlowej i wynikała z udzielonego rabatu w wysokości 9%. W czasie kontroli dokumentów ujawniono fakt, że strona zapłaciła eksporterowi z tytułu sprowadzonego towaru kwotę niższą z uwzględnieniem rabatu.

W trakcie postępowania wyjaśniającego firma "C." wyjaśniała, iż rabat, który jest wyszczególniony na fakturach nie jest rabatem, a jedynie prowizją będącą wynagrodzeniem z tytułu świadczenia usług składowania i w związku z tym firma nie miała żadnego obowiązku zgłaszania organom celnym informacji o tego rodzaju świadczeniu, gdyż prowizja nie ma znaczenia przy ustalaniu wartości celnej towaru.

Zdaniem organu celnego, zgodnie z umową na skład celny podpisaną w dniu [...].01.1999 r. pomiędzy "P." i C. F. "C.", skarżąca może otrzymywać prowizję w wys. 9% za prowadzenie składu celnego, jednakże muszą być spełnione określone warunki.

W umowie wskazano, że faktura zawierająca prowizję będzie specjalnie wystawiona przez "P." na podstawie sprzedaży farmaceutyków za wcześniejszy okres, a dopiero na jej podstawie będzie realizowana płatność. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. okoliczność ta potwierdza fakt, że rabat na fakturze i prowizja, o której mowa jest w umowie, nie są tym samym rodzajem świadczeń handlowych. Organ celny nie uznał za wiarygodne oświadczenia kontrahenta zagranicznego z dnia 5.07.2002 r. mówiące o pomyłkowo umieszczonym rabacie oraz stwierdzenie, że firma "P." nie udzielała żadnych rabatów handlowych przy imporcie towaru do składu celnego. Nadto eksporter nie dokonał korekty powyższej faktury. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej w W. uznał, że stan faktyczny sprawy uzasadnia rozstrzygnięcie dokonane przez organ I instancji.

Powyższą decyzję zaskarżyła C. F. "C." wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem strony skarżącej w załączonej fakturze uwidoczniona została prowizja z tytułu świadczonych przez stronę usług na rzecz kontrahenta zagranicznego. Zasady rozliczeń określała umowa składu celnego przewidując prowizję, określając jej wysokość, a art. 7 umowy stanowił, iż "zarobiona prowizja będzie płacona poprzez odjęcie od kwoty należnej za każdy miesiąc od faktury wystawionej przez P. zgodnie z art. 6.1". Zdaniem skarżącej firmy, wbrew ustaleniom organu celnego, w sprawie miała miejsce tylko jedna płatność stanowiąca należną prowizję, natomiast strona nie otrzymywała rabatów. We wzajemnych rozliczeniach eksporterowi było obojętne, jaki tytuł obniżenia swoich przychodów wstawi do faktury, natomiast nie ujawniono żadnych innych operacji finansowych z kontrahentem zagranicznym dotyczących tej faktury. Zastosowanie przez stronę konstrukcji cywilnoprawnej potrącenia wzajemnych należności podyktowane jest ekonomią, nie zaś dążeniem do obejścia zobowiązań publicznoprawnych.

W odpowiedzi na skargę, organ celny wnosił o jej oddalenie. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji. Nadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, o fakcie, że strona korzystała z rabatu, świadczą następujące dokumenty: zapisy na fakturach, płatności, umowa na skład celny z dnia [...].01.1999 r. zawarta z firmą "P.". Jednocześnie organ celny stwierdził, że z dokumentów zebranych w sprawie nie wynika fakt otrzymywania przez importera prowizji za prowadzenie składu celnego, która ma charakter fakultatywny. Zdaniem organu celnego, strona nie wykazała, że rabat wyszczególniony na fakturach towarowych jest właśnie prowizją udzieloną za prowadzenie składu celnego.

Wobec tego, że w sprawie niniejszej skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. a postępowanie nie zostało przed tym dniem zakończone, stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że w toku prowadzonego przez organ celny postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu celnym stosuje się w całości przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, a więc również art. 122 i 187. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, a więc organ prowadzący postępowanie ma obowiązek przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Następnie organ ma obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Dotychczasowe orzecznictwo NSA wskazywało na powinność przyczynienia się strony do zebrania materiału dowodowego z jednoczesnym podkreśleniem obowiązku ustalenia przez organ celny prawdy obiektywnej.

W sprawie niniejszej należy stwierdzić, że organ celny temu obowiązkowi uchybił, bowiem sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona. Głównym problemem jest charakter uwidocznionej w fakturze nr [...] pozycji "Discount 9,00%". Organ celny twierdzi, że jest to rabat mający znaczenie przy ustalaniu wartości celnej, natomiast firma "C." wyjaśnia, że była to należna prowizja za prowadzenie składu celnego. Na poparcie swojego twierdzenia strona powołuje treść umowy zawartej z firmą "P." na prowadzenie składu celnego z dnia [...].01.1999 r., wyjaśniając, że nie zawierała umowy dotyczącej rabatu. Na rozprawie w dniu 21.04.2004 r. przedstawiciel strony wyjaśnił mechanizm realizacji umowy, składając na tę okoliczność dodatkowe dokumenty..

Powyższe ustalenia powinien przeprowadzić organ celny, który ich poniechał.

Z wyjaśnień złożonych na rozprawie wynika, że eksporter wystawiał fakturę handlową prowizorycznie na produkty dostarczane do składu celnego. Natomiast faktura, którą "P." przysłała do realizacji była to faktura końcowa po uzyskaniu raportu co do ilości i rodzaju sprzedanych produktów ze składu celnego poprzedniego miesiąca. Dopiero na podstawie tej faktury "C." realizował zapłatę, przy czym zarobioną prowizję mógł realizować przez odjęcie od kwoty należnej za każdy miesiąc od faktury wystawionej zgodnie z art. 6.1 A więc potrącenie należnej 9% prowizji od sumy należnej za sprzedane produkty przewidziane było w pkt. 7 umowy.

Aby sprawdzić prawdziwość twierdzeń strony, organ celny winien prześledzić obieg dokumentów i uzyskać szczegółowe wyjaśnienia w jaki sposób realizowano dostawy, a następnie płacono należności eksporterowi.

Organ celny błędnie uznał, że adnotacja w fakturze handlowej przesądza o jej charakterze w postaci rabatu w wys. 9%. Nie można się zgodzić z tą argumentacją, bowiem faktura handlowa jest dokumentem, stwierdzającym wykonanie kontraktu, zawiera szczegółowe dane dotyczące towaru (usługi) oraz rozliczenie należności. Faktura poza wymaganymi danymi może zawierać upusty, bonifikaty, rabaty, akonta, ew. potrącenie zaliczki itd. Jak by wynikało z wyjaśnień przedstawicielki strony na rozprawie, "C." wykorzystywał dwie faktury wystawione przez eksportera. Pierwszą z nich była to faktura prowizoryczna. Tego rodzaju faktura stanowi wstępne rozliczenie dostarczonej partii towaru i stosowana jest w przypadku gdy towar dostarczany jest na skład konsygnacyjny i rozliczany następnie wg osiągniętych cen sprzedaży. Natomiast końcowe rozliczenie odbywało się na podstawie faktury ostatecznej, w której wg cyt. wyjaśnień potrącano należną prowizję i która wystawiona była po otrzymaniu przez eksportera zapasu raportu sprzedaży.

Ten stan sprawy wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i sprawdzenia, czy wyjaśnienia strony i załączone przykładowo dokumenty, jak raport sprzedaży, następnie fakturę, ostatecznie i dokument przelewu należności, znajdują swoje odpowiedniki w niniejszej transakcji.

Podnieść należy, że brak umowy dotyczącej rabatu, oświadczenie przedstawicielstwa w Polsce firmy "P.", że rabatów nie udzielano, brak dowodów, z których by wynikało, że na konto firmy "C." przelewano należności z tytułu prowizji, a jednocześnie fakt zawartej umowy dotyczącej prowadzenia składu celnego i określenia prowizji w wys. 9% - wymaga przeprowadzenia dodatkowych dowodów, bowiem ustalenia i interpretacja zawartej umowy budzi poważne wątpliwości co do ich rzetelności. Niewątpliwie pomocną może być okoliczność, jeżeli będzie ustalona w toku postępowania, czy strona naliczała podatek VAT od uzyskiwanego przychodu w postaci prowizji.

Nadmienić należy, że stosunki handlowe C. F. "C." z innymi kontrahentami zagranicznymi mogły być oparte na zupełnie innych zasadach, co jednak nie usprawiedliwia pominięcia podstawowych ustaleń w sprawie stosunków handlowych z firmą "P.".

W związku z powyższym, sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.