Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 679/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ONW oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 13 maja 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w N. wpłynął wniosek R. Ż. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. We wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych A, B oraz C o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniach 01 i 25 września 2008 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu. Inspektorzy stwierdzili nieprawidłowości polegające na przedeklarowaniu powierzchni użytkowanej rolniczo. W stosunku do działki rolnej B inspektorzy stwierdzili, że działka nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. - na przedmiotowej działce stwierdzono las. Inspektorzy ustalili również - na działce rolnej C - nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej, których przestrzeganie polega na tym, że na łąkach/pastwiskach okrywa roślinna powinna być koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta.

Mając na uwadze wyniki kontroli na miejscu, Kierownik Biura Powiatowego Agencji w N. w dniu [...] wydał decyzję nr [...] w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Płatność ONW została przyznana w pomniejszonej wysokości na skutek różnicy pomiędzy powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku z dnia 13.05.2008 r., która wyniosła 17,28 %. Jednocześnie organ I instancji zmniejszył przyznaną płatność o 5 % z powodu nieprzestrzegania przez producenta rolnego zasad dobrej kultury rolnej na terenie całego gospodarstwa.

Od decyzji organu I instancji producent wniósł odwołanie. Odwołujący podniósł, iż kontrolerzy popełnili pomyłkę nie uwzględniając rzeczywistego stanu rzeczy i nie rozmawiając z właścicielem gruntu. Zdaniem strony błąd polegał na tym, że część gruntu objęta dopłatami ONW, a która powinien być uwzględniony w obliczeniach kontrolerów leży w obrębie ogrodzenia oraz przed ogrodzeniem od strony drogi dojazdowej do gospodarstwa. Odnośnie zachowania dobrej kultury rolnej odwołujący stwierdził, że co roku stosuje przemienną technikę, tj. oprysk i koszenie a w czerwcu 2008 miało miejsce koszenie, którego ewentualnym świadkiem jest jego wykonawca - rolnik z Z.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że R. Ż. do płatności ONW działkę rolną A o powierzchni [...] ha. W dniu 01.09.2008 r. część gospodarstwa rolnego odwołującego znajdująca się w województwie [...] - działka rolna A i w dniu 25.09.2008 r. część znajdująca się w województwie [...] - działka rolna B i C, zostało poddane kontroli metodą inspekcji terenowej. Kontrola ta miała zbadać kwalifikowalność gospodarstwa do płatności m.in. przez kontrolę powierzchni działek rolnych i sposobu ich rolniczego wykorzystania oraz przestrzeganie minimalnych norm w zakresie dobrej kultury rolnej. W wyniku podjętych czynności kontrolnych inspektorzy stwierdzili, że powierzchnia działki rolnej A jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku i wynosi 1,62 ha, na działce rolnej B występuje teren nieużytkowany rolniczo - las, a na działce rolnej C nie są przestrzegane normy Dobrej Kultury Rolnej (DKR). Biorąc pod uwagę ustalenia inspektorów terenowych przeprowadzających kontrolę, organ I instancji przyznał producentowi płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania stosując obniżenia wynikające z przepisów unijnych.

Po złożeniu do [...] Oddziału Regionalnego Agencji w T. odwołania ,środek odwoławczy wraz z aktami sprawy ww. producenta został skierowany do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu, celem zajęcia stanowiska w sprawie. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu w Oddziale Regionalnym, jak również Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego po dokonaniu ponownej analizy raportu z kontroli oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej, podtrzymali wyniki kontroli na miejscu wskazując, iż w wyniku weryfikacji sprawy nie znaleziono podstaw do ich podważenia. Na podstawie dokumentacji fotograficznej jednoznacznie stwierdzono, że działki rolne B oraz C w roku kontroli nie były użytkowane rolniczo. W dniu kontroli na ww. działkach rósł las i chwasty wieloletnie.

Odnosząc się do zarzutu strony, że co roku stosuje przemienną technikę, tj. oprysk i koszenie, a w czerwcu 2008 miało miejsce koszenie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w T. stwierdził, że inspektorzy podczas kontroli na miejscu w dniu 01.09.2008 r. nie stwierdzili na działce rolnej A nieprzestrzegania norm DRK,

a jedynie zawyżenie powierzchni deklarowanej we wniosku. Brak norm DRK dotyczył działki rolnej C, kontrolowanej w dniu 25.09.2008 r. Zgodnie z art. 66 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) m 1782/2003

i (WE) m 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej

w rozporządzeniu Rady (WE) m 479/2008 (Dz. Urz. WE m L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.) w związku z art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) m 1975/2006 z dnia

7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006 r.) ze względu na niestosowanie podstawowych zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska zmniejsza się całkowitą kwotę płatności ONW, która przysługiwałaby w danym roku kalendarzowym, w którym doszło do wystąpienia nieprawidłowości. Obowiązek stosowania norm DKR dotyczy całego gospodarstwa należącego do producenta rolnego.

Tym samym stwierdzono, że Kierownik Biura Powiatowego w N. prawidłowo przyznał płatności ONW. Obowiązujące normy prawa mają charakter imperatywny, nie dają możliwości jakiegokolwiek złagodzenia sankcji czy też odstąpienia od ich wymierzenia, a podstawą do ich wymierzenia jest tylko i wyłącznie niezgodność danych zawartych we wniosku ze stanem ustalonym w toku postępowania. Kierownik Biura Powiatowego musiał, więc zastosować sankcje wynikające z art. 16 ust. 4 rozporządzenia. Wobec braku uchybień formalnych i merytorycznych w procesie wydawania decyzji, organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

Na decyzję organu II instancji R. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja zawiera niejasne, zmodyfikowane, wyrwane z kontekstu zarzuty, które w jego wyjaśnieniach są inaczej sformułowane. Wskazał, że łączna wielkość dwóch działek wynosi [...] ha, na których rosną krzaki i inne zadrzewienia, co jest większym areałem od części [...] ha zadeklarowanej. Skarżący zarzucił, że kontrola została przeprowadzona nie na tym terenie. Odnosząc się do przeprowadzonego zabiegu chemicznego podniósł, że jest on bardziej wydajny, gdyż eliminuje odrosty na okres pół roku, w przeciwieństwie do koszenia, które wywołuje skutki na maksymalnie jeden miesiąc. Zdaniem skarżącego, wymieniony areał wymagał szczególnej obróbki

i zabiegów w celu przywrócenia, po długiej dewastacji, do stanu gruntów rolnych. Strona zarzuciła również, że nie przeprowadzono ponownego wyliczenia powierzchni działek. W ocenie skarżącego organ nie chce "dojść do prawdy i przyznać się do popełnionych błędów", czego przejawem jest nie wyjaśnienie wpisania do protokołu kontroli dwóch osób, zamiast tej, która faktycznie wykonywała kontrolę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., nr 68, poz. 448 ze zm.) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE)

nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. :

l) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań utrzymywania gruntów rolnych

w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych

w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, zgodnie

z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej l ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; .

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie natomiast do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. łąki i pastwiska są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz

w roku, w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że grunty nie były przez skarżącego utrzymane w dobrej kulturze rolnej (C), teren nie był wykorzystywany rolniczo (B).

Bezsporne w sprawie jest, że skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności (data wpływu do organu 13 maj 2008r.) działki ozn. A, B i C położone

w dwóch województwach; działka A w województwie [...], działki B i C w województwie [...]. Przy czym łączna powierzchnia tych działek została zadeklarowana jako [...] ha. Organy przeprowadziły kontrole w dniach 1 września 2008 r. i 25 września 2008 r. W wyniku powyższego ustalono, że w przypadku działki ozn. A zadeklarowana powierzchnia do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha, natomiast stwierdzona powierzchnia wynosi [...] ha (zastosowano kod DR13 + , co oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej). Odnośnie działki nr B zadeklarowanej do płatności o powierzchni [...] ha stwierdzono, że porośnięta jest lasem (zastosowano kod DR10 - co oznacza, że cała działka rolna nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. oraz kod DR33 – stwierdzając, że cała działka rolna nie jest gruntem rolnym). W zakresie natomiast działki C zadeklarowana powierzchnia do płatności wynosiła [...] ha natomiast stwierdzona powierzchnia wynosiła [...] ha oraz ustalono nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej (zastosowano kod DR13 +, co oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej oraz DR14, co oznacza, że normy DKR nie są przestrzegane).

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należy skonstatować, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności ONW w pełnej wysokości. Podkreślić należy, że zapisy z czynności kontrolnych w protokołach jednoznacznie zostały potwierdzone fotografiami , na których wyraźnie widać, że jedna z nich (działka ozn. jako B) porośnięta jest lasem (fotografia nr 202), natomiast druga (działka C) nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, nie była skoszona (okrywa roślinna), lecz porośnięta wieloletnimi chwastami (fotografia nr 201), co zasadnie podniósł organ. Zapisy

w protokołach korelują z załączonymi fotografiami.

Podkreślić należy, iż skarżący nie kwestionuje ustaleń organów dotyczących utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Na etapie całego postępowania odwoławczego jak i w skardze do Sądu strona wskazuje jedynie, że zastosowany zabieg chemiczny (oprysk) jest bardziej wydajny i eliminuje odrosty przynajmniej na pół roku. Nie mniej jak słusznie wskazał organ, w odpowiedzi na skargę, oprysk chemiczny nie jest przewidziany w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007r. jako środek zmierzający do utrzymania łąk i pastwisk w dobrej kulturze rolnej .

Sąd zauważa, iż organ zebrał materiał dowodowy, podał przyczyny z powodu których zmniejszył płatności, dowody na których się oparł znajdują się

w aktach sprawy. Strona skarżąca natomiast wyłącznie podważa ustalenia organów, jednakże na poparcie swojej argumentacji nie przedkłada żadnych dowodów.

Organ dokonał także szczegółowego wyliczenia wielkości powierzchni zadeklarowanej

i stwierdzonej w wyniku kontroli wykazując, że w konsekwencji przedeklarowanie powierzchni przekraczało 3% ale nie było większe niż 30 % powierzchni określonej jako prawidłowo wskazanej do otrzymania płatności za dany rok. W tej sytuacji należało zastosować w sprawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE.L.04.345.1 ze zm.) zgodnie z którym, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3% lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku

o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Mając zaś na uwadze udokumentowany materiałem dowodowym uzyskanym w trakcie kontroli na miejscu, fakt braku utrzymania zasad dobrej kultury rolnej w całym gospodarstwie to zgodnie z art. 66 Rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) m 1782/2003

i (WE) m 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej

w rozporządzeniu Rady (WE) m 479/2008 (Dz. Urz. WE m L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.) w związku z art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) m 1975/2006 z dnia

7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006 r.) ze względu na niestosowanie podstawowych zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska zmniejsza się całkowitą kwotę płatności ONW, która przysługiwałaby w danym roku kalendarzowym, w którym doszło do wystąpienia nieprawidłowości. Obowiązek stosowania norm DKR dotyczy całego gospodarstwa należącego do producenta rolnego. Tym samym stwierdzić należy, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji w N. prawidłowo przyznał skarżącemu płatności ONW.

Odnośnie zarzutu, że kontrola była przeprowadzona przez jednego, a nie dwóch pracowników, należy stwierdzić, że pozostaje on w sprzeczności do zapisów dokumentacji z kontroli. Wprawdzie skarżący powołuje się na świadka, jednakże nie wskazuje go z imienia i nazwiska. Powyższe nie może skutecznie podważyć ustaleń organu opartego na konkretnym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono.

M. Łent I. Najda – Ossowska U. Wiśniewska