Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 377/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 377/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Piotr Głowacki (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009r., sprawy ze skargi "G". G.R., A.D. Spółka Jawna w S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 grudnia 2008r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i 4 i art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec "G" spółka jawna na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 02/2002,

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 03/2002,

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 09/2002,

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 11/2002,

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 12/2002,

- [...] obejmującego zaległość podatkową za 08/2002.

W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że prowadzi postępowania egzekucyjne na podstawie w/w tytułów wykonawczych wystawionych w związku z decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] o numerach [...] określającymi zaległości w łącznej kwocie należności głównej 34.085 zł.

W wyniku środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] z dnia [...].09.2007r. uzyskano 34.085 zł. Zawiadomienie o zajęciu wpłynęło do KBS w dniu [...].09.2007r. Kopia tego zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych została wysłana na adres Spółki i doręczona w dniu [...].09.2007r.

W dniu [..].09.2008r. do organu wpłynął wniosek o umorzenie w/w postępowań egzekucyjnych wobec Spółki na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z powodu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego (przedawnienie) i niedopuszczalności egzekucji. Strona podniosła, że w niniejszej sprawie w związku z w/w zajęciem rachunku bankowego nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, ponieważ bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Strona podała, iż w dniu [...].04.2007r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pełnomocnictwo udzielone przez stronę, a zatem. organ egzekucyjny w celu skutecznego przerwania biegu przedawnienia musiałby odpisy tytułów i egzemplarz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczyć pełnomocnikowi spółki.

Organ wskazał następnie, że momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynika to z ustawy z dnia 6 września 2001 o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz 1368), w której to wyraźnie określono moment wszczęcia egzekucji a tym samym i moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym utraciły moc przepisy k.p.a. w zakresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wg których wszczęcie postępowania egzekucyjnego wiązało się z momentem doręczenia tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu.

W ocenie organu dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego mamy do czynienia z jego stroną, co oznacza, że organ nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów. Zatem w postępowaniach prowadzonych na podstawie w/w tytułów wykonawczych zawiadomienie o pierwszej czynności egzekucyjnej skierowane zostało do zobowiązanej spółki a dopiero po wszczęciu postępowania i uzyskaniu przez spółkę statusu strony odwoływano się do pełnomocnictwa złożonego w dniu [...].04.2007r. i dalsze pisma kierowano do pełnomocnika.

Organ wskazał ponadto, odnośnie zobowiązania za luty 2002r., że nie można wydać postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż zobowiązanie to wygasło z dniem [...].09.2007r. poprzez wyegzekwowanie należności w całości w wyniku w/w zajęcia rachunku bankowego. Wyegzekwowano również część kwoty należności za marzec 2002r. Pozostałe (niewyegzekwowane) należności zostały w dniu [...].09.2007r. zabezpieczone poprzez ustanowienie zastawu skarbowego na ruchomościach spółki, a zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym.

Odnośnie pozostałych zarzutów organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte [...].09.2007r. i w tym samym dniu zostało doręczone pełnomocnikowi spółki postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie wadliwie wystawionych uprzednio tytułów wykonawczych. Ponadto nowe tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...].08.2007r. wskazywały jako zobowiązaną "G" spółka jawna, czyli inny podmiot, a zatem nie można uznać, że toczyły się jednocześnie dwa postępowania w stosunku do tej samej osoby.

Na powyższe postanowienie "G" spółka jawna wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie, w którym zarzuciła:

- błędną wykładnię art. 33 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i w efekcie niewłaściwe zastosowanie art. 40 § 2 tej ustawy, mające bezpośredni wpływ na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia,

- wadliwą ocenę stanu faktycznego sprawy w kontekście art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie postanowienia odmawiającego umorzenia postępowań egzekucyjnych,

- nieprawidłową wykładnię art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż przepis ten ma zastosowanie do zobowiązań podatkowych powstałych w 2002r.

Zdaniem strony skarżącej brak doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych pełnomocnikowi powoduje, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte w sposób prawidłowy, a w konsekwencji zastosowana czynność egzekucyjna nie wpłynęła na bieg przedawnienia zaległości podatkowej. Strona w obszernym uzasadnieniu powołała orzeczenia sądów administracyjnych.

W oparciu o powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie przedmiotowych postępowań egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 123 § 1, 124 § 1 i § 2, 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. oraz art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje wydawania przez organ egzekucyjny odrębnego aktu wszczynającego egzekucję administracyjną (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000 r., III SA 2165/99). Momentem wszczęcia egzekucji jest więc doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie tytułu wykonawczego jako czynność egzekucyjna, przerywa bieg terminu przedawnienia. Organ podzielił w związku z tym pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2007 r., III SA/Wa 4034/06, w którym wskazano, że "przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może być uznany za jego stronę, tym samym nie jest możliwe, aby mógł działać przez pełnomocnika. Oznacza to, że organ nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów". Natomiast liczne orzecznictwo na które powołuje się strona skarżąca odnosi się w przeważającej części do odmiennych stanów faktycznych spraw.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie pominął pełnomocnika w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po wszczęciu egzekucji, która nastąpiła poprzez doręczenie stronie odpisów tytułów wykonawczych i uzyskaniu przez spółkę statusu strony postępowania, pełnomocnik był zgodnie z treścią pełnomocnictwa informowany o wszelkich czynnościach podejmowanych w toku egzekucji, celem reprezentowania interesów spółki i występowania w jej imieniu. Ponadto kwestia prawidłowości wszczęcia przedmiotowego postępowania była podnoszona przez stronę w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i rozstrzygnięta postanowieniem ostatecznym Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...], a skarga spółki "G " wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, została oddalona (wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 czerwca 2008 r., nr I SA/Kr 272/08). Stąd zarzuty strony uznać należy za chybione.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła "G" spółka jawna powtarzając zarzuty zawarte w zażaleniu. Zdaniem strony skarżącej możliwe jest zastępstwo procesowe przy czynności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i czynność ta nie wymaga osobistego działania zobowiązanego. Na poparcie wszystkich głoszonych tez, strona powołuje liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Pozostałe zarzuty Spółki są konsekwencją takiego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., jeżeli tylko przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 32 k.p.a. strona postępowania może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W myśl art. 26 § 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wszczęcia egzekucji dochodzi, gdy spełnione są łącznie dwa warunki, tj. gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu zaś – odpisu tytułu wykonawczego.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawna czy, w kontrolowanym postępowaniu, została skutecznie wszczęta egzekucja, w związku z doręczeniem stronie skarżącej - zobowiązanej spółce, a nie jej pełnomocnikowi w/w odpisów tytułów wykonawczych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje za prawidłowy pogląd prawny przyjęty przez organy podatkowe, że przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może być uznany za jego stronę, a tym samym nie jest możliwe, aby mógł działać przez pełnomocnika. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi strony skarżącej - zobowiązanemu, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów. Powyższy pogląd wzmacnia treść art. 33 § 2 i 3 k.p.a. w myśl którego pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, jeżeli zaś jest udzielone na piśmie, to pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Przepis art. 33 § 3 k.p.a. wyraźnie stanowi, że chodzi o akta sprawy, nie zaś o akta dowolnej sprawy prowadzonej wcześniej przez organ. Tym samym pełnomocnictwo złożone do akt sprawy innej nie może wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika, tym pełnomocnictwem ustanowionego. Zatem złożenie w kontrolowanym postępowaniu pełnomocnictwa jeszcze przed wszczęciem egzekucji nie mogło odnieść skutku w zakresie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Sąd podziela przy tym również stanowisko wyrażone przez organy podatkowe, iż art. 32 k.p.a. uprawnia do działania przez pełnomocnika, a nie czynienia pełnomocnika adresatem działań. Powyższe argumenty w ocenie Sądu oznaczają, że w badanej sprawie organ egzekucyjny postąpił prawidłowo doręczając zawiadomienie bezpośrednio zobowiązanemu.

W związku z tym, że w niniejszej sprawie nastąpiło prawidłowe wszczęcie egzekucji poprzez doręczenie przedmiotowego tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanej spółce, co doprowadziło do przerwania biegu przedawnienia, to zobowiązania nie wygasły, a zatem organy prawidłowo odmówiły umorzenia postępowań egzekucyjnych. Również w związku z precyzyjnym określeniem "wszczęcie egzekucji", jakim posłużył się ustawodawca w art. 26 § 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Sąd uznał, że przedstawione w skardze dywagacje na temat rozróżniania pojęć "wszczęcie egzekucji" oraz "wszczęcie postępowania egzekucyjnego (procesu)", nie mają wpływu na wynik sprawy.

Sąd nie uznał także pozostałych zarzutów, w tym w zakresie wykładni art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, ponieważ zabezpieczenie zastawem nastąpiło przed upływem terminu, wskazywanego przez stronę skarżącą jako termin przedawnienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.