Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2015/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu skargę oddala


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] decyzję Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. stwierdził obowiązek objęcia J. W. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 01.01.1999r. do dnia 24.06.2005r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że J. W. prowadził działalność gospodarczą pod numerem ewidencyjnym [...], w okresie od dnia 30 grudnia 1989 r. do dnia 24 czerwca 2005 r., tj do momentu wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.

Wydając zaskarżoną decyzję dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wskazał, iż istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany na własny rachunek i ryzyko osoby prowadzącej taką działalność, która inaczej niż w przypadku stosunku pracy sama dysponuje czasem przeznaczonym na wykonywanie działalności.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7 e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.), przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją".

Jednocześnie w myśl art. 33 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ nie dał wiary twierdzeniom Ubezpieczonego, iż nie prowadził działalności w spornym okresie, wskazując, iż Ubezpieczony nie podjął kroków zmierzających do formalnego zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. J. W. powiadomił organ ewidencyjny o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej nr [...] z dniem 24 czerwca 2005 r.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, na Ubezpieczonym spoczywał ciężar obalenia domniemania, że nie prowadził on działalności gospodarczej poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych temu domniemaniu, na organie administracji zaś, obowiązek przeprowadzenia dowodu z twierdzeń i pism składanych przez Ubezpieczonego oraz całościowa ocena wiarygodności i mocy dowodowej materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (podobnie SN w wyroku z dnia 23.03.2006r., I UK 220/05, publ. OSNP 2007/5-6/83).

Organ wskazał, że J. W. złożył za lata 2004-2005 informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej PIT/B, wskazując w roku 2004 dochód 0,00 zł, co zdaniem organu, może świadczyć jedynie o tym, że prowadzona działalność nie przynosiła oczekiwanych efektów.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją Nr [...], z dnia [...] października 2008r. utrzymał w mocy przedmiotową decyzję stwierdzając w uzasadnieniu, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06) zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Zdaniem organu odwoławczego nie chodzi, więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I Instancji zwrócił się do Ubezpieczonego o przedstawienie dokumentów mogących mieć wpływ na wynik postępowania prowadzonego w sprawie a w szczególności o wyjaśnienie rozbieżności w dokumentacji podatkowej, z uwagi na fakt, iż Odwołujący podnosi, iż nie prowadził działalności od dnia 31 grudnia 1999 r., natomiast z informacji przekazanej przez Urząd Skarbowy wynika, iż za lata 2004 - 2005 złożył zeznania PIT 36.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] o przekazanie informacji, czy w sprawie J. W. ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej i czy odnotowane zostały zdarzenia gospodarcze.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 11 lipca 2007r. stwierdził, iż nie znalazł przesłanek przemawiających za przeprowadzeniem kontroli u J. W., bowiem nie jest on czynnym płatnikiem składek w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) a J. W. będąc wezwanym do złożenia dokumentów nie przestawił żadnych nowych dowodów na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej a zatem nie posiada innych dokumentów i nie dostarczyłby ich w trakcie kontroli. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił kopie zeznań podatkowych Pana J. W. za lata 2004 - 2005, z których wynika, iż Ubezpieczony składał zeznania PIT 36 za rok 2004 i za rok 2005, a także PIT/B - Informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym, wskazując przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 0,00 zł, określając rodzaj działalności w 2004 r. Biuro Projektów "E.", zaś w roku 2005 Usługi remontowo -budowlane.

W związku z powyższym organ odwoławczy podniósł, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ prawidłowo wskazał, iż na skutek zaistnienia domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na Ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu. Zdaniem organu odwoławczego Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zasadnie nie dał wiary twierdzeniom Ubezpieczonego, iż nie prowadził działalności w spornym okresie, wskazując, iż Ubezpieczony nie podjął kroków zmierzających do formalnego zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. J. W. powiadomił organ ewidencyjny o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej nr [...] z dniem 24 czerwca 2005 r.

Słusznie wskazał dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, iż fakt, że w okresie prowadzenia działalności gospodarczej J. W. podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia, nie wyłączyło podlegania z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 obowiązującej ustawy (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. oraz art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.) składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym -jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Zdaniem organu odwoławczego analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania, iż J. W. faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej w spornym okresie. Nie istnieją podstawy do obalenia domniemania, że działalność była prowadzona.

J. W. zaskarżył decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia informując, że działalność gospodarczą prowadził od dnia 22 września 1998 roku do 31 grudnia 1999 roku wskazując jako dowód pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 02.01.2007r. Znak: [...].

Zdaniem skarżącego z w/w pisma Naczelnika US w [...] wynika iż za 1999 rok złożył PIT 33 wykazując dochód, a za lata 2000-2003 zeznania PIT 37 bez działalności, natomiast za lata 2004-2005-zeznania PIT 36 z działalności - dochód 0,00.

Wyjaśnia, że w latach 2004-2005 również nie prowadziłem działalności czego dowodem są kopie zeznań PIT 37 za 2004 i PIT 36 za 2005 r., w których nie wykazywał dochodu z działalności, ponieważ jak twierdzi jej nie prowadził.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd uznał ,że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu .

Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.) i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg. pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Jednocześnie zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06) zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi, więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony.

Podzielić należy pogląd organu, ze działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy).

Analogiczny pogląd został m.in. sformułowany w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17.07.2003 r. (sygn. akt II UK 111/03), zgodnie z którym faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.

J. W., jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego pozostawał w gotowości do wykonywania prowadzonej działalności co oznacza, że był w stanie w każdej chwili wykonać usługę, jeżeli taką by mu zlecono. Przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej nie są równoznaczne z okresowym zaprzestaniem jej prowadzenia. Należy bowiem zauważyć, iż nieuprawnionym jest twierdzenie, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega tak na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienia, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt I UK 289/05.

Ponadto należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego statusu pracownika, nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie, bowiem z art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.), jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art.8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7.

Organ zasadnie wskazał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy tj. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody.

Obowiązujące przepisy prawne nie przewidują pojęcia "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Oznacza to, że brak było podstaw prawnych do uchylenia decyzji wydanej przez dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Reasumując, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba fizyczna prowadzi działalność od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.

Nadmienić należy, że decyzja ta jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) skargę oddalił.