Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 115/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 115/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. umarzającej postępowanie w sprawie wygaśnięcia [...] Przedsiębiorstwu [...] zarządu nieruchomością położoną w K. przy ul. [...] i przekazania tej nieruchomości dla Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że decyzją nr [...]z dnia [...]grudnia 1990 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia [...] Przedsiębiorstwu [...] zarządu nieruchomością położoną w K. przy ul. [...] i przekazania tej nieruchomości dla Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K..

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. stwierdzono, że z uwagi na fakt, że z dniem 5 grudnia 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) należało umorzyć postępowanie w sprawie wygaśnięcia zarządu jako bezprzedmiotowe, bowiem nieruchomość ta stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego [...] Przedsiębiorstwa [...]. Przedsiębiorstwo to może zbyć prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni na drodze cywilnoprawnej.

Pismem z dnia 10 lipca 2001 r. Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]" wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1990 r., podnosząc, że w niniejszej sprawie istniały okoliczności uzasadniające wygaśnięcie zarządu z uwagi na zbędność spornej nieruchomości dla zarządcy, natomiast nabycie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo nie zostało potwierdzone stosowną decyzją administracyjną.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1990 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że w kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. prawidłowo wykazano obligatoryjną przesłankę umorzenia postępowania przewidzianą w art. 105 kpa. Zarzut braku decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego jest nieuzasadniony, bowiem decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Wobec bezprzedmiotowości postępowania nie było podstaw do badania, czy grunt oddany w zarząd był zagospodarowany zgodnie z celem przekazania.

Od decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2002 r. Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]" złożyła odwołanie, podnosząc, że kwestionowana decyzja z dnia [...] grudnia 1990 r. narusza słuszny interes Spółdzielni poprzez przyjęcie, iż zarząd sporną nieruchomością stał się z dniem 5 grudnia 1990 r. prawem użytkowania wieczystego mimo istnienia przesłanek do wygaśnięcia tego zarządu z uwagi na nieprzydatność gruntu dla zarządcy.

Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że stroną postępowania w sprawie wygaśnięcia zarządu nieruchomością Skarbu Państwa była jednostka organizacyjna sprawująca zarząd oraz organ reprezentujący Skarb Państwa. Spółdzielnia mieszkaniowa zamierzająca uzyskać prawa do nieruchomości znajdującej się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa [...] nie miała interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia zarządu, gdyż przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe, ani decyzja lokalizacyjna wydana dla budowy osiedla mieszkaniowego na spornych działkach nie przesądziła o prawach Spółdzielni do tych działek. Jednakże organ uznał, że skoro Spółdzielnia, była adresatem decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. to ma ona legitymację prawną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 157 § 2 kpa. Organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 29 września 1990 r., nieruchomości Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych stały się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób prawnych. Sposób wykorzystywana nieruchomości nie ma przy tym żadnego znaczenia dla uwłaszczenia państwowej osoby prawnej. Decydujące znaczenie ma bowiem istnienie ustanowionego zarządu nieruchomością. Tym samym wszczęte przed 5 grudnia 1990 r. postępowanie w sprawie wygaśnięcia [...] Przedsiębiorstwu [...] zarządu sporną nieruchomością stało się z tym dniem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa i podlegało umorzeniu, skoro z powołanych przepisów wynika, że w dniu wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. [...] Przedsiębiorstwu [...] nie mógł już przysługiwać zarząd, niezależnie od tego czy uległ on przekształceniu w prawo użytkowania wieczystego spornych działek.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie złożyła Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowe "[...]" w K..

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła, że przesłanki możliwości stosowania przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie są zgodne z przepisami prawa.

Spółdzielnia powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. (OSNAP 2000/8/294), w której Sąd Najwyższy poddał analizie przesłanki stosowania art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), a w tym zwrotu "Nie narusza to praw osób trzecich".

Skarżąca podniosła, że przesłanki zaskarżonej decyzji opierają się na błędnym rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy i nie mogą być podstawą prawną decyzji, bowiem ze stanu prawnego wynika jasno, że w dniu 5 grudnia 1990 r. istniały prawa osób trzecich, to jest Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K., gdyż w innym przypadku Kierownik Urzędu Rejonowego w K., nie wszcząłby postępowania administracyjnego w przedmiocie wygaśnięcia zarządu nieruchomością, która stała się wstępnie przedmiotem uwłaszczenia na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w K..

Zdaniem skarżącej Spółdzielni skoro istnienie praw osób trzecich jest przesłanką możliwości wydania decyzji z mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., to organy orzekając zarówno w sprawie wygaśnięcia prawa zarządu jak i uwłaszczenia powinny uznać istnienie tych praw po stronie Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracji (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem postępowania nadzorczego jest dokonanie oceny prawnej, czy kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie narusza w stopniu rażącym prawa obowiązującego w chwili jej wydania. Z kolei rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2000 r., V SA 2998/99).

Z kolei zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca spółdzielnia była stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1990 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia zarządu [...] Przedsiębiorstwa [...] w K. i przekazania terenu dla Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w K..

Przedmiotowa nieruchomość była w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. (i jest obecnie) własnością Skarbu Państwa.

Słusznie więc wskazał organ, że stroną postępowania w sprawie o wygaśnięciu zarządu takiej nieruchomości jest podmiot sprawujący zarząd oraz Skarb Państwa. Inny podmiot miałby interes prawny w udziale w postępowaniu - zgodnie z treścią art. 28 kpa - gdyby wykazał, że przysługuje mu tytuł praworzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca spółdzielnia jednakże takiego tytułu prawnego nie posiadała zarówno w dacie wydania kwestionowanej decyzji, jak również nie wykazała, aby posiadała go składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji i wnosząc skargę do sądu. Jak wynika z akt sprawy skarżąca Spółdzielnia miała realizować inwestycje na spornej nieruchomości, a nieruchomość ta była ujęta w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe. Spółdzielnia nie miała tytułu prawnego do gruntu.

Jednakże skoro Spółdzielnia była uznana przez organ wydający decyzję z dnia [...] grudnia 1990 r. za stronę postępowania, to uznanie przez organ nadzoru praw Spółdzielni do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności nie narusza prawa i pozostaje w zgodzie z przepisem art. 139 kpa.

Odnosząc się do zarzutu skargi podnieść należy, że kwestionowana decyzja z dnia [...] grudnia 1990 r. nie narusza rażąco prawa, a dokonana ocena prawa w decyzji organu nadzoru jest prawidłowa. Słusznie organ wskazał, że wobec wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) postępowanie w sprawie wygaśnięcia zarzutu [...] Przedsiębiorstwu [...] wszczęte przed datą wejścia w życie tej ustawy stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy grunty stanowiące m.in. własność Skarbu Państwa, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.

Powołanie się przez skarżącą na zdanie drugie art. 2 ust. 1 ustawy, tj. "nie narusza to praw osób trzecich" mogłoby być przedmiotem badania organu, a następnie sądu, ale w sprawie zakończonej decyzją o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i to pod warunkiem wykazania tych praw do nieruchomości. Wynika to także z powołanej przez skarżącą uchwały Sadu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. w sprawie III ZP 14/99.

Jednakże przedmiotem oceny organu była decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia zarządu, a nie decyzja o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Powołanie przez organ w decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości miało na celu jedynie wskazanie, że wobec wejścia w życie ustawy, grunty określone w tym przepisie stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, bezprzedmiotowe stało się prowadzenie postępowania o wygaśnięciu zarządu, bowiem zarząd ten na datę wejścia w życie ustawy przestał już istnieć.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności należało orzec jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).