Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 426/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2011 nr 118 poz 687
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 837/15 w sprawie ze skargi B.L. na zarządzenie Prezydenta Miasta Koszalin z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za korzystanie z cmentarza komunalnego w Koszalinie postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę B. L. na zarządzenie Prezydenta Miasta Koszalin z dnia 31 marca 2015 r., wydane w przedmiocie ustalenia opłaty za korzystanie z cmentarza komunalnego w Koszalinie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 28 maja 2015 r. B. L. złożyła dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tj. na powyższe zarządzenie oraz na czynność prawną polegającą na żądaniu zapłaty kwoty 2.614 zł zawartej w fakturze z dnia 16 kwietnia 2015 r. tytułem opłaty cmentarnej. W skardze na zarządzenie skarżąca wskazała, że wezwała Prezydenta Miasta Koszalina do usunięcia naruszenia prawa dokonanego powołanym zarządzeniem i wymierzeniem opłaty cmentarnej wyspecyfikowanej w fakturze (29515) za przeniesienie ziemi z grobu dziecka do grobu murowanego (grób ten zwolniła w dniu 15 kwietnia 2015 r.). Sąd podkreślił też, że na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką grobu z którego przeniesiono szczątki, natomiast właścicielem grobowca jest siostra w imieniu której działa.

Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie legitymuje interesem prawnym, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) Nie wykazała bowiem, aby jej uprawnienie w zaskarżeniu zarządzenia Prezydenta Miasta Koszalin znajdowało oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Sąd podkreślił, że skarżąca nie jest właścicielką grobowca, do którego przeniesiono szczątki z poprzedniego grobu, lecz jej siostra. Również organ w piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. potwierdził, że to wyłącznie siostra skarżącej posiada na ww. cmentarzu uprawnienie do grobu, co do którego wysokości opłaty kwestionuje. Nadto w skardze strona wskazała, że grób dziecięcy "zwolniła" w dniu 15 kwietnia 2015 r. Oznacza to, że skarżącej w dacie wniesienia skargi nie przysługiwało już prawo do grobu na cmentarzu komunalnym w Koszalinie, a tym samym utraciła ona interes prawny z momentem przeniesienia ziemi z grobu dziecka do grobu murowanego. W tej sytuacji nie sposób zatem przyjąć, aby to skarżąca składając skargę była adresatem zaskarżonego aktu, ani też, aby akt ten w jakikolwiek sposób kształtował jej prawa czy obowiązki.

W skardze kasacyjnej wniesionej na powyższe postanowienie B. L., będąca adwokatem, zarzuciła Sądowi I instancji:

– "naruszenie prawa materialnego, to jest art.10 par. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu (Dz.U.2011 nr 118 poz.687) polegające na niezastosowaniu choć, interes prawny skarżącej w niniejszym sporze, wynika z faktu iż należy zgodnie z cyt. przepisem do krewnych bocznych do 4 stopnia pokrewieństwa w stosunku do siostry I.J. uprawnionej do grobu murowanego dwupoziomowego w pionie opłaconego do 2020r.",

– naruszenie prawa materialnego polegające na niezastosowaniu art. 7 ustawy o cmentarzach, z którego wynika interes prawny skarżącej, bowiem w dniu 15 kwietnia 2015 r. złożyła prochy dziecka w pustym grobie murowanym (pierwszy pochówek), za zgodą uprawnionej siostry i opłaceniu zwolnionego grobu niemowlęcego do końca roku 2015,

– naruszeniem interesu prawnego jest ustanowienie w zarządzeniu Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2015 r., nr 60/203/15, okresu 50 letniego dla opłat grobów murowanych podwójnych pionowych, wbrew brzmieniu art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o cmentarzach, który cezurę czasową opłat wprowadza dla grobów ziemnych (wymagających dbałości większej), w konsekwencji obciążenie kwotą 2.295,00 zł w rozliczeniu z uiszczoną kwotą ok. 1000 zł przez siostrę (do roku 2020),

– "monopolistyczną pozycji organu samorządowego przez ustalanie opłaty za korzystanie z grobu murowanego dwuosobowego pionowego - w kwocie 2.550 zł niewspółmiernie wysokiej i za okres nienaturalnie i niezasadnie wydłużony - 50 lat; w dysproporcji do opłaty grobu 1- osobowego -murowanego w kwocie 1020 zł na okres tylko 20 lat przy identycznie zajętej powierzchni grzebalnej cmentarza",

– "naruszenia prawa procesowego, to jest art. 106 § 3 prawo o post.p. s.a polegające na zaniechaniu wdrożeniu postępowania dowodowego z urzędu i zaniechaniu ustalenia czy faktycznie tak radykalna zmiana wysokości opłat grobów murowanych pionowych ma na celu wyrównanie rzekomo zachodzącej niesprawiedliwość społecznej pomiędzy kosztami utrzymania użytkowników grobów ziemnych a kosztami użytkowników grobów murowanych (jak twierdzi Prezydent w uzasadnieniu zarządzenia)".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.

Podstawowym zagadnieniem, które podlegało rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie była kwestia posiadania przez Beatę Lesińską interesu prawnego w zaskarżeniu zarządzenia Prezydenta Miasta Koszalin, ustalającego wysokość opłat za korzystanie z cmentarza komunalnego w Koszalinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż skarżąca interesu takiego nie posiadała, bowiem w momencie wniesienia skargi, nie przysługiwało jej już prawo do grobu na cmentarzu w Koszalinie. Skarżąca mogła się legitymować co najwyżej interesem faktycznym, wynikającym z obciążenia ją kosztami przeniesienia szczątków do grobowca należącego do jej siostry. Stanowisko to uznać należy za uzasadnione. Zauważyć trzeba, iż z okoliczności niniejszej sprawy wynika niezbicie, że B. L. nie posiada, ani nie posiadała w chwili wniesienia skargi, prawa do grobu na przedmiotowym cmentarzu. Fakt ten potwierdzony został przez samą skarżącą, która na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. oświadczyła, iż "zwolniła" grób ziemny w dniu 15 kwietnia 2015 r. Także z pisma organu, z dnia 20 listopada 2015 r., wynika, że jedynie siostra skarżącej, jako właścicielka grobowca, jest osobą posiadającą uprawnienie do grobu na cmentarzu w Koszalinie. B. L. występowała w sprawie jedynie jako pełnomocnik swojej siostry, a fakt ten nie daje jej w żadnym razie interesu prawnego w zaskarżeniu wskazanego zarządzenia.

Skarżąca błędnie upatruje swojego interesu w przepisach ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Art. 7 tej ustawy, na który wskazała B. L., reguluje i określa zasady możliwości użycia grobu do ponownego pochówku, ustanawiając w ust. 1 ogólną zasadę, iż grób nie może być użyty ponownie przed upływem lat 20. Ust. 2 stanowi zaś, iż ten 20 letni termin może zostać przedłużony w sytuacji, gdy zgłoszony zostanie sprzeciw i uiszczona stosowna opłata. W ust. 3 wskazano wyjątki od powyższej zasady, podnosząc, że nie ma ona zastosowania w przypadkach pochówków w grobach murowanych przeznaczonych do pomieszczenia większej ilości zwłok, a także w przypadku chowania urn, zawierających szczątki powstałe wskutek spopielenia zwłok. Ust. 4 z kolei zezwala na zawieranie umów przedłużających termin wskazany w ust. 1, a z ust. 5 wynika, niezależny od jakichkolwiek innych okoliczności, zakaz ponownego użycia grobów mających wartość pamiątek historycznych, albo wartość artystyczną. Art. 7 ust. 6 dopuszcza możliwość ponownego chowana osób w grobach murowanych w ciągu 20 lat od wydania decyzji o zamknięciu cmentarza. Żadna z powyższych norm nie pozwala na przyjęcie, że B. L. ma interes prawny w sprawie dotyczącej ustalenia zasad płatności za korzystanie z cmentarza.

Z kolei art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach wskazuje na katalog osób, które mają prawo do pochowania zwłok ludzkich. Nie jest to w żadnym razie przepis, z którego wynikać będzie jakiekolwiek prawdo do "posiadania" miejsca na cmentarzu, bowiem wskazuje on jedynie te osoby, które mają prawo do pochowania osoby zmarłej. Kolejne ustępy tego przepisu stanowią swoistą regulację postępowania w razie niepochowania zmarłego przez osoby wymienione w ust. 1. Zwłoki takie przekazane mogą zostać do celów naukowych, a w razie ich nieprzekazania, obowiązek pochówku przerzucony zostaje na gminę lub ewentualnie zakład karny, jeśli zmarły był osobą pozbawioną wolności. Także ten przepis nie daje B. L. interesu prawnego w zaskarżeniu powołanego zarządzenia. Jak już wskazano wyżej skarżąca nie posiada bowiem prawa do jakiegokolwiek grobu na cmentarzu komunalnym w Koszalinie. Jedynym prawem, jakie w tej sytuacji przysługuje B. L. jest możliwość pochowania siostry, w myśl art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o cmentarzach.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać należy, iż nie mogą one zostać uznane za usprawiedliwione. Stanowią one bowiem w istocie polemikę z zasadnością zaskarżonego w sprawie zarządzenia i mogłyby być rozpoznane jedynie w sytuacji uznania skargi za dopuszczalną.

Wskazania wymaga także, że zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowano w sposób wadliwy, uniemożliwiając Sądowi odniesienie się do niego. Naruszenie przepisów postępowania musi bowiem taki charakter, aby istotnie wpływać na wynik sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną winna wskazać, jaki wpływ na zaskarżone orzeczenie miało naruszenie przepisu prawa procesowego. Autor skargi kasacyjnej wskazania takiego w żadnym razie nie uczynił, polemizując jedynie z zasadnością zmiany wysokości opłat za korzystanie z cmentarza.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .