Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 842/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp. k. w B. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji trzech budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

We wniosku złożonym 10 sierpnia 2022 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB PG) K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp.k. w B., wniosła o legalizację trzech budynków zamieszkania zbiorowego A, B, C wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną doziemną instalacją oświetlenia terenu, murami oporowymi, parkingami naziemnymi, zagospodarowaniem terenu, realizowanych na nieruchomości położonej w B. przy ul. W. na działkach nr ew. gr. [...], [...] obręb – [...] (po podziale: [...], [...], [...]). Do wniosku została dołączona decyzja Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 2020 r. nr [...] o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającej na budowie trzech budynków zamieszkania zbiorowego A, B, C (samodzielne apartamenty na wynajem, z garażami podziemnymi) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, doziemną instalacją oświetlenia terenu, murami oporowymi, parkingami naziemnymi, zagospodarowaniem terenu na nieruchomości położonej w B. przy ul. W. na działkach nr ewid. gr. [...], [...] obręb – [...] oraz budową trzech zjazdów i trzech chodników na części działek drogowych [...], [...]. Spółka podniosła, że w decyzji tej stwierdzono, że dane przedsięwzięcie może być realizowane na wnioskowanym terenie z uwagi między innymi na zgodność z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – uchwała Rady Miejskiej w B. z [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Podkreślono, że wniosek stanowi nowe, samodzielne podanie i pozostaje bez związku z innymi prowadzonymi postępowaniami dotyczącymi legalizacji inwestycji budowlanych realizowanych na podstawie art. 12 ustawy z 2 marca 20202 r. o szczególnych rozwiązanych związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jak również z postępowaniami sądowymi toczącymi się obecnie przed NSA (II OSK 1330/22 i II OSK 1331/22).

Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a K.p.a., PINB PG odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku.

Organ pierwszej instancji ustalił, że na ww. działkach rozpoczęte zostały realizacje trzech budynków, co do których prowadzone były dwa postępowania administracyjne oznaczone numerami:

- [...] – postępowanie to zakończyło się wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji znak: [...] z [...] lipca 2021 r. nakazującej inwestorowi K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp.k. rozbiórkę budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w narożniku działki nr ew. gr. [...] od strony ul. M. - realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B. Decyzja ta w związku ze złożonym odwołaniem została utrzymana w mocy decyzją PWINB z [...] września 2021 r. nr [...];

- [...] - postępowanie to zakończyło się wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji znak: [...] z [...] lipca 2021 r. nakazującej inwestorowi [...] Sp. z o.o. Sp.k. rozbiórkę budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w centralnej części działki nr ew. gr. [...] od strony działki sąsiedniej nr ew. gr. [...] - realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B. Decyzja ta w związku ze złożonym odwołaniem została utrzymana w mocy decyzją PWINB z [...] września 2021 r. nr [...];

Nadto ustalono, że aktualnie jest w toku postępowanie legalizacyjne nr [...], dotyczące budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych, realizowanych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] (obecnie podzielone na działki nr ew. gr. [...], [...]) przy ul. W. i ul. M. w B. Postępowanie to nie zostało zakończone.

Wobec powyższych ustaleń organ pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w tym samym przedmiocie. Wskazano, że wniosek dotyczy spraw, które były już przedmiotem rozpatrywania przez organ. W niniejszej sprawie przyczyna odmowy wszczęcia postępowania z ww. wniosku jest dla organu znana i oczywista już od chwili złożenia wniosku, nie wymaga analizy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz przeprowadzenia dowodów. Już na wstępnym etapie, w oparciu o posiadane rejestry, ustalono, że obiekty wskazane we wniosku były już przedmiotem postępowań legalizacyjnych.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka i wniosła o jego uchylenie i poddanie inwestycji procesowi legalizacji. W uzasadnieniu wskazano, że w interesie przyszłych mieszkańców, inwestorów, Skarbu Państwa jest próba zakończenia sporu związanego z legalizacją inwestycji przy ul. W. róg M. Podniesiono, że niniejsza sprawa jest całkowicie nowym postępowaniem, nie zainicjowanym wcześniej zarówno przez organ jak i ewentualnego nowego inwestora. Spółka jest w stanie, jako właściciel całego terenu, na którym są prowadzone 3 inwestycje przez różne podmioty przejąć całość zobowiązań inwestorów i doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującymi przepisami, tym samym kończąc długotrwały spór. Jest to całkowicie nowa sprawa, dotycząca nowego podmiotu, nowej inwestycji obejmująca inny zakres terenu w zupełnie nowym stanie faktycznym, która jest kontynuacją uzyskanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Prezydenta Miasta B. Celem podjętych działań jest próba zakończenia wszelkich sporów poprzez doprowadzenie do szybkiego zakończenia budowy. Spółka podniosła, że nie jest chyba celem nikogo, doprowadzenie do ruiny prawie gotowych budynków, które w sytuacji braku dostępu do mediów i możliwości zabezpieczenia terenu budowy mogą z czasem stać się noclegownią dla bezdomnych i wylęgarnią niebezpiecznych sytuacji, wówczas gdy istnieje możliwości legalizacji.

Zarzucono, że brak jest sensu blokowania inwestycji w sytuacji, gdy:

a) wybudowane budynki są pożądane przez nabywców, wielu z nich czeka na zakończenie postępowania i odbiór kluczy, zwłaszcza, że jest niedobór lokali, a tym bardziej, że wybudowane budynki są z półki ekonomicznej, których w ogóle tak bardzo brakuje;

b) istnieje możliwości doprowadzenia inwestycji, budynków do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującymi przepisami;

c) Prezydent Miasta B. potwierdził możliwość realizacji tożsamych gabarytowo budynków w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] czerwca 2020 r.;

d) nie przemawiają za tym skutki społeczno - gospodarcze tj.

- nabywcy czekają na odbiór lokali, a inwestor jest w stanie w krótkim czasie dokończyć budowę;

- inwestor wniósłby wysoką opłatę legalizacyjną;

- inwestycja jest zgodna z planem miejscowym oraz innymi aktualnie obowiązującymi przepisami;

- w przypadku braku możliwości legalizacji/ewentualnej rozbiórki poprzez nazbyt rygorystyczne stosowanie przepisów, Skarb Państwa może być narażony na wysokie odszkodowania, również w świetle równości wobec prawa, gdyż inwestycje prowadzone na podstawie art. 12 specustawy były z powodzeniem realizowane w wielu miastach na terenie całej Polski i w przypadku ewentualnej wygranej inwestora przed organami krajowymi jak i europejskimi inwestorowi będą przysługiwały wysokie roszczenia;

- jest wszczętych wiele postępowań m. in. wznowieniowych; o stwierdzenie nieważności itp. Jednakże oczekiwanie na ich rozstrzygnięcia spowoduje dalsze ogromne straty po stronie oczekujących na lokale jak i inwestorów.

Jeszcze raz podkreślono, że umożliwienie legalizacji inwestycji umożliwi zakończenie sporu z ogromnym zyskiem społecznym dla czekających na lokale, Skarbu Państwa z tytułu wniesionych opłat legalizacyjnych oraz brakiem ewentualnych postępowań odszkodowawczych, bez doprowadzania do absurdów związanych z wykonaniem nakazu rozbiórki, po uzyskaniu pozwolenia na budowę w tym samym miejscu identycznych obiektów.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powtórzył ustalenia organu pierwszej instancji odnośnie funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ostatecznych o nakazach rozbiórki oraz niezakończonym postępowaniu legalizacyjnym nr [...] prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestia legalizacji tych obiektów korzysta z powagi rzeczy osądzonej (ostatecznie rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją administracyjną), bądź też jest przedmiotem postępowania wszczętego już uprzednio. Nie ulega wątpliwości, że nie może być wszczęte postępowanie dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, ponieważ decyzja wydana wskutek ewentualnego przeprowadzenia takiego postępowania byłaby nieważna z mocy prawa, w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. i organ wyższego stopnia zobowiązany byłby do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. W zaistniałej sytuacji, w odpowiedzi na przedłożony wniosek K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp. k. w B., organ pierwszej instancji zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazano, że przedstawiona we wniosku sprawa nie jest sprawą całkowicie nową ponieważ dotyczy obiektów budowlanych, co do których były już wcześniej prowadzone postępowania administracyjne. Jak zostało wyjaśnione powyżej, w niniejszej sprawie wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne, zatem nie jest możliwe ustosunkowanie się organów nadzoru budowlanego do przedstawionych kwestii merytorycznych. Tym bardziej nie jest możliwa, żądana przez wnioskodawcę pozaprawna ocena sprawy pod względem sensowności, czy logiki działania organów nadzoru budowlanego. W niniejszej sprawie postępowanie nie może być wszczęte z uzasadnionych przyczyn, a mianowicie z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia przedstawionej kwestii w ramach innego postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej.

Skargę od tego postanowienia do sądu administracyjnego wywiodła Spółka. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, dalej: P.b.) przez jego niezasadne zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego i uznanie, że zaistniały wskazane w tym przepisie "inne uzasadnione przyczyny" uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, tj. uznanie, że obiekt budowlany wskazany we wniosku Spółki był już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak jest pełnej tożsamości sprawy, w tym tożsamości faktycznej, gdyż zmianie uległ stan faktyczny sprawy, tj. przedmiotowe budynki, o których zalegalizowanie wnosiła Spółka, pełnią zupełnie inną funkcję niż budynki objęte nakazem rozbiórki, gdyż są budynkami zamieszkania zbiorowego, z uwagi na którą to okoliczność na organach nadzoru budowlanego ze względu na zaistnienie nowej sprawy spoczywał obowiązek wszczęcia postępowania, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zebrania niezbędnych dowodów;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. przez niezasadne utrzymanie przez organ drugiej instancji w mocy postanowienia PINB, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki, które uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania, gdyż w szczególności brak jest pełnej tożsamości sprawy z uwagi na zmianę stanu faktycznego;

3) art. 61 § 1 i § 3 K.p.a. przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy żądanie Spółki o wszczęcie postępowania w sprawie zalegalizowania trzech budynków zamieszkania zbiorowego A, B, C wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną doziemną instalacją oświetlenia terenu, murami oporowymi, parkingami naziemnymi, zagospodarowaniem terenu realizowanych na nieruchomości położonej w B. przy ul. W. na działkach nr ew. gr. [...], [...] obręb – [...] (po podziale: [...], [...]) było uzasadnione;

4) art. 64 § 2 w zw. z art. 50 § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie i zaniechanie wezwania Spółki do złożenia wyjaśnień, przedłożenia niezbędnych dokumentów, podczas gdy było to uzasadnione jeśli organy pierwszej i drugiej instancji powzięły wątpliwości co do tożsamości przedmiotowej sprawy z innym, uprzednio prowadzonym postępowaniem;

5) art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. przez brak sporządzenia prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonego postanowienia, co przejawiało się w szczególności niewyjaśnieniem jakie inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., zaistniały w sprawie, które uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania i niewyjaśnienie w jakim zakresie zmieniony stan faktyczny sprawy (realizacja obiektów budowlanych spełniającego inną funkcję niż objęty nakazem rozbiórki budynki realizowane w ramach zupełnie innej inwestycji) stanowi stan faktyczny tożsamy ze sprawą rozstrzygniętą.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obydwu instancji. Nadto wniosła o dopuszczenie dowodu z dołączonych do skargi kopii dokumentów:

- postanowienia PINB PG z [...] września 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących budynku zamieszkania zbiorowego;

- decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 2020 r. o uwarunkowaniach środowiskowych nieruchomości przy ul. W. i M. w B.;

- wyroku Sądu Rejonowego w B. z [...] października 2022 r., [...] uniewinniającego M. K. od popełnienia zarzucanego wykroczenia w postaci naruszenia przepisów prawa budowlanego przez dokonanie wykopu ziemnego bez wymaganego pozwolenia na ul. N. w B.,

- postanowień PINB z [...] września 2022 r. w przedmiocie umorzenia grzywien w celu przymuszenia.

Skarżąca podkreśliła, że złożone dokumenty ukazują brak przeciwskazań do wszczęcia i możliwości zalegalizowania przedmiotowej inwestycji.

W ocenie skarżącej, o braku tożsamości inwestycji, o której zalegalizowanie wnosi z inwestycjami objętymi nakazami rozbiórki świadczy przede wszystkim brak związku inwestycji polegającej na budowie budynków zamieszkania zbiorowego z przeciwdziałaniem COVID-19, rozmiar inwestycji polegającej na budowie trzech budynków zamieszkania zbiorowego, kiedy poprzednie postępowania dotyczyły pojedynczych budynków, zupełnie inny zakres prac – obecna inwestycja obejmuje około 14000 m2, czyli jest wielokrotnie większa od pojedynczych inwestycji prowadzonych przez zupełnie innych inwestorów. Spółka wywiodła, że już w 2020 r. wniosła o wydanie pozwolenia na budowę na przedmiotowych nieruchomościach budynków zamieszkania zbiorowego oraz uzyskała decyzję z [...] czerwca 2020 r. o środowiskowych uwarunkowań (brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko) określając swe przedsięwzięcie budowlane jako budowę trzech budynków zamieszkania zbiorowego A, B, C. Następnie Spółka z uwagi na panujący stan pandemii COVID-19 skorzystała z możliwości realizacji inwestycji w trybie art. 12 specustawy covidowej, jednakże w obecnym stanie faktycznym zgodnie z jej pierwotnym założeniem Spółka zamierza zalegalizować trzy budynki zamieszkania zbiorowego A, B, C. Wskazano, że w obecnym stanie Spółka posiada wszelkie wymagane dokumenty związane z legalizacją (vide: zaświadczenie Prezydenta Miasta B. z [...] lipca 2022 r. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzja środowiskowa z [...] czerwca 2020 r.). Nadto wskazano, że PINB PG w B. postanowieniem z [...] września 2022 r. wydanym w sprawie [...], nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących budynku A. Skoro budynek A został objęty procedurą legalizacyjną to zupełnie nieracjonalna jest odmowa wszczęcia postępowania wobec dwóch pozostałych budynków. Dlatego, zdaniem Spółki, w sprawie niniejszej brak było przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że działania inwestora w niniejszej sprawie stanowią próbę sprzecznej z prawem legalizacji obiektów budowlanych, co do których decyzjami ostatecznymi orzeczono nakaz rozbiórki. Odnośnie przedmiotowych budynków prowadzone było postępowanie legalizacyjne, w którym inwestor miał możliwość przedłożenia określonych dokumentów i uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Jednakże skarżąca Spółka nie skorzystała z tej możliwości twierdząc, że pozwolenie na budowę przedmiotowych budynków nie było wymagane, ponieważ będą one służyć zwalczaniu wirusa COVID-19.

W piśmie procesowym z 19 stycznia 2023 r. (k. 64) Spółka doprecyzowała stanowisko w sprawie i załączyła kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w B. XIII Wydziału Karnego z [...] grudnia 2022 r. w sprawie [...] uniewinniającego M. K. jako Prezesa Zarządu Komplementariusza Spółki od naruszenia przepisów P.b. oraz postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. z [...] listopada 2022 r. w sprawie [...] o umorzeniu śledztwa prowadzonego wobec M. K. – jako dowody na okoliczność braku winy Spółki w niezłożeniu w terminie wniosku o legalizację. Wniosła także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Analiza okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy doprowadziła sąd do wniosku, że zaskarżone postanowienie PWINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB odmawiające wszczęcia postępowania legalizacyjnego, nie narusza prawa.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówiły wszczęcia postępowania legalizacyjnego w trybie i na zasadach wynikających z Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 61a § 1 zdanie pierwsze K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie jest zaskarżalne zażaleniem (art. 61a § 2 K.p.a.).

Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego mogą mieć charakter podmiotowy, dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania, jak i przedmiotowy, dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego. Jeżeli w akcie stosowania prawa administracyjnego organ dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, kształtując jego sytuację prawną, to przesłanki podmiotowe odnoszą się do zagadnienia identyfikacji sfery interesu prawnego określonego podmiotu i w ogóle jego zdolności do bycia podmiotem obrotu prawnego, a przesłanki przedmiotowe do tego, jakie określone i skonkretyzowane obowiązki mają być nałożone, a jakie uprawniania przyznane. Do uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania można zaliczyć sytuacje, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie, gdy zachodzi przedawnienie materialnoprawne, a także gdy wyraźny przepis prawa wyklucza wszczęcie postępowania. Z uwagi na to, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego postanowieniem, następuje bez prowadzenia postępowania merytorycznego w sprawie, istotne jest również, aby prawidłowe wydanie takiego rozstrzygnięcia nie wymagało prowadzenia takiego postępowania, ale narzucało się w oczywisty sposób, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym. Z taką oczywistością mamy do czynienia w okolicznościach, gdy żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy wszczęcie określonego postępowania jest niemożliwe na mocy przepisów szczególnych.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że skarżąca Spółka występując do PINB PG w piśmie z 10 sierpnia 2022 r. zmierzała do wszczęcia postępowania legalizacyjnego dotyczącego samowoli budowlanej polegającej na budowie trzech budynków zamieszkania zbiorowego A, B, C wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną doziemną instalacją oświetlenia terenu, murami oporowymi, parkingami naziemnymi, zagospodarowaniem terenu realizowanych na nieruchomości położonej w B. przy ul. W. na działkach nr ew. gr. [...], [...], obręb – [...] (po podziale: [...], [...]), w sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieją dwie ostateczne decyzje PWINB z [...] września 2021 r. dotyczące budynków B i C, tj.:

1) nakazująca inwestorowi K. Budownictwo Sp. z o.o. Sp.k. rozbiórkę budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w narożniku działki nr ew. gr. [...] od strony ul. M. - realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B.;

2) nakazująca inwestorowi M. Sp. z o.o. Sp.k. rozbiórkę budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się w centralnej części działki nr ew. gr. [...] od strony działki sąsiedniej nr ew. gr. [...] - realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B.

oraz gdy toczy się przed organem pierwszej instancji postępowanie [...] dotyczące legalizacji budynku A.

Decyzje PWINB z [...] września 2021 r. zostały wydane na podstawie art. 49e pkt 1 i 6 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie (pkt 1) oraz kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy (pkt 6 ).

W postępowaniach poprzedzających wydanie tych decyzji zostały przez PWINB wydane postanowienia z [...] marca 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienia PINB PG z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie:

1) wstrzymania budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych realizowanych pod nazwą pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B.;

2) wstrzymania budowy trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod nazwą "[...]" na części działek nr ew. gr. [...], [...] przy ul. W. i ul. M. w B.

W postanowieniach tych organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowych inwestycji oraz o wysokości opłaty legalizacyjnej.

Zgodnie z art. 48a ust. 3 Prawa budowalnego, jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. W powyższej sprawie miało to miejsce z dniem wydania postanowień przez PWINB, czyli w dniu 23 marca 2021 r., zatem 30-dniowy termin upłynął skarżącej w dniu 22 kwietnia 2021 r., skutkiem czego było wydanie przez PWINB ostatecznych decyzji z [...] września 2021 r. W wyżej wymienionych decyzjach organ stwierdził także, że przeprowadzona na przedmiotowych działkach kontrola wykazała, że skarżąca kontynuuje budowę pomimo jej wstrzymania.

Biorąc pod uwagę powyższe, organy obu instancji słusznie stwierdziły, że brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania i prawidłowo zastosowały art. 61a §1 K.p.a. Zachodzi bowiem przesłanka przedmiotowa odmowy jego wszczęcia. W konsekwencji, wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2022 r. o wszczęcie postępowania legalizacyjnego nie mógł skutecznie zainicjować postępowania w tym przedmiocie. Sąd nie miał wątpliwości, że organy prawidłowo stwierdziły, że w okolicznościach niniejszej sprawy ani skarżąca, ani organy nie są uprawnione do prowadzenia tego rodzaju postępowania w związku z pozostawaniem w obrocie prawnym ostatecznych decyzji nakazujących rozbiórkę w stosunku do dwóch budynków objętych wnioskiem (B i C) oraz w związku z prowadzeniem postępowania legalizacyjnego w stosunku do budynku A. Ustalenie to w pełni uzasadniało orzeczenie na podstawie art. 61a §1 K.p.a.

Ponadto przed wydaniem postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, lecz ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (np. wyroki NSA z 3 sierpnia 2017 r., II OSK 2962/15 i z 20 lutego 2018 r., II OSK 1047/16, pub. CBOSA). Wprawdzie ocena dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. wymaga również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu (np. wyrok NSA z 12 maja 2022 r., I OSK 1850/21, pub. CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku pełnej tożsamości faktycznej sprawy (wynikającego, zdaniem skarżącej, przede wszystkim z tego, że nadano budynkom inną funkcję z poprzedniej jako budynków mieszkalnych wielorodzinnych w związku z przeciwdziałaniem Covid na budynki zamieszkania zbiorowego, których realizacja nie opiera się "na informacji o prowadzeniu robót budowlanych związanych z przeciwdziałaniem Covid-19" oraz z rozmiaru inwestycji aktualnie polegającej na budowie trzech budynków zamieszkania zbiorowego, kiedy poprzednie postępowania dotyczyły pojedynczych budynków) stwierdzić należy, że okoliczności te nie prowadzą do zmiany stanu faktycznego wykluczającego res iudicata. Deklarowany obecnie przez skarżącą przyszły zamiar wykorzystywania budynku nie ma znaczenia dla ustalenia, że mamy do czynienia z inną inwestycją niż dotychczasowa. Zdaniem sądu istotne w sprawie jest to, że mamy do czynienia z tymi samymi budynkami. Aktualnie złożony wniosek dotyczy budynków, tożsamych z budynkami o których mowa w decyzjach nakazujących rozbiórkę (budynki B i C). Natomiast budynek A którego dotyczy wniosek objęty jest toczącym się postępowaniem legalizacyjnym. Okoliczności te są bezsporne w sprawie niniejszej, gdyż sama Spółka nie neguje tożsamości budynków. Braku tożsamości spraw upatruje w różnej funkcji inwestycji oraz w jej rozmiarze. W sytuacji tożsamości budynków bez znaczenia pozostaje, że wcześniejsze postępowania dotyczyły pojedynczych budynków a przedmiotowy wniosek dotyczy trzech budynków. Wskazać przy tym należy, że Spółka oprócz przedmiotowego wniosku z 10 sierpnia 2022 r. dotyczącego legalizacji trzech budynków, złożyła także oddzielne wnioski dotyczące legalizacji pojedynczych budynków zrealizowanych w ramach przedmiotowej inwestycji (dwa wnioski z 20 lipca 2022 r.). Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie tych wniosków przyjmując, że zachodzi powaga rzeczy osądzonej, bo ostatecznymi decyzjami z [...] września 2021 r. nakazano rozbiórkę tych budynków (postępowania prowadzone w sprawach – [...], [...]). WSA w Białymstoku wyrokami z 24 stycznia 2023 r. wydanymi odpowiednio w sprawach II SA/Bk 841/22 i II SA/Bk 843/22 oddalił skargi Spółki na postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Końcowo sąd stwierdza, że wystarczające i dostatecznie wyjaśniające sprawę, bez naruszenia przepisów wskazanych w skardze, było ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że nie może ponownie toczyć się postępowanie legalizacyjne w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi o nakazie rozbiórki (budynki B i C) oraz w sprawie w której toczy się już przed organem postępowanie legalizacyjne (budynek A). Dla ustalenia powyższego nie były wymagane dodatkowe wyjaśnienia, których zaniechanie jest przedmiotem jednego z zarzutów skargi.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ drugiej instancji norm wynikających z art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne stosownie do wymogów art. 124 § 2 K.p.a., które w dostateczny sposób wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd oddalił skargę.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, do czego sąd był uprawniony stosownie do treści art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie stwierdził konieczności wyznaczania rozprawy, bowiem w istocie sprawa nie była skomplikowana, a skarżący nie wskazał okoliczności, które wymagały wyjaśnień przy obecności stron postępowania. Wniosek strony o wyznaczenie rozprawy nie był też wiążący w świetle treści art. 119 pkt 3 P.p.s.a.