Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 828/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Kamila Paszowska - Wojnar Sędziowie: Sędzia WSA – Anetta Makowska - Hrycyk Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi: małoletniej P. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie: udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz małoletniej P. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. M. kwotę pieniężną w wysokości 2.500,00 (dwa tysiące pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej małoletniej P. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. M. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi małoletniej P. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. M. (Strona, Skarżąca) jest przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę D. (dalej: organ, Wojewoda). Małoletnia P. M. obywatelka Ukrainy, urodzona [...] marca 2010 r. (działająca przez przedstawiciela ustawowego) złożyła w dniu 12 lipca 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w związku ze sprawą z jej wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, złożonego 29 stycznia 2018 r. Przedmiotową skargę przedstawiciel ustawowy Skarżącej wniósł za pośrednictwem ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika. Powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) Strona zarzuciła naruszenie: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwiania sprawy w postępowaniu i wniosła o:

Stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy;

stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku;

przyznanie od organu na rzecz Skarżącej kwoty 20.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.;

skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy;

zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej opisał czynności podejmowane od złożenia w dniu 29 stycznia 2018 r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wraz z kompletem potrzebnych dokumentów. Wskazał, że od momentu złożenia wniosku do złożenia skargi z 12 lipca 2019 r. minęło prawie 18 miesięcy a organ nie powziął wystarczających czynności w sprawie. W szczególności - nie informował Strony o statusie sprawy, o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie ani o przewidywanym terminie jej załatwienia. Dopiero po ponad roku od złożenia wniosku, w dniu 11 stycznia 2019 r. Strona po raz pierwszy została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku, które zostały uzupełnione w terminie. W dniu 19 czerwca 2019 r. Strona złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i dopiero wówczas (po prawie 18 miesiącach od złożenia wniosku), na skutek monitów Strony, organ podjął jakiekolwiek działania, wyznaczając termin zakończenia postępowania na dzień 10 października 2019 r.

W ocenie strony Skarżącej, brak jakichkolwiek czynności i bierność Wojewody D., w sytuacji gdy sprawa nie jest skomplikowana i dotyczy osoby małoletniej - nie pozostawia wątpliwości, że organ prowadził to postępowanie opieszale i z naruszeniem wynikających z procedury administracyjnej terminów załatwienia sprawy, naruszając tym art. 35 § 3 K.p.a oraz art. 12 K.p.a. Organ nie informował Strony o przyczynach niezałatwienia sprawy ani o przewidywanym terminie jej załatwienia, naruszając tym samym art. 36 K.p.a. Pełnomocnik Skarżącej przed wniesieniem skargi, złożył w dniu 16 czerwca 2019 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i bezczynność organu. Uzasadniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. – wniesioną 12 lipca 2019 r. (za pośrednictwem organu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – pełnomocnik zarzucił, że zachowanie organu świadczy o świadomym i bezzasadnym wydłużaniu postępowania, co narusza zasady postępowania i jest wyrazem lekceważenia przez organ prawa i wszelkich wniosków i ponagleń Strony w sposób rażący i ciągły, stąd wnioskował o przyznanie na rzecz Strony sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł .

Przesyłając do Sądu skargę wraz z aktami administracyjnymi w dniu 14 sierpnia 2019 r. – Wojewoda D. wniósł o jej odrzucenie (na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a.) a w razie jego nieuwzględnienia - o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Na tempo procedowania spraw ma wpływ duża fluktuacja kadr i odpływ pracowników merytorycznych. Zapewnił, że w organizacji pracy urzędu wprowadzane są zmiany zmierzające do usprawnienia załatwiania składanych przez cudzoziemców wniosków. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia. Wprawdzie czas załatwiania spraw jest dłuższy od przewidzianego w art. 35 § 1-3 K.p.a., nie wynika to jednak z opieszałości czy bezczynności pracowników organu ale jest wynikiem skomplikowanego charakteru spraw i ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców. Z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018r. poz. 2094) organ zobowiązany jest zweryfikować w sposób wnikliwy zasadność udzielenia każdego wnioskowanego zezwolenia. W przypadku małoletniej, załatwienie sprawy związane jest z rozpoznaniem wniosków jej opiekunów prawnych. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej Wojewoda podniósł, że stosowanie tego środka nie może być bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania, a dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu, z którego należy korzystać wyjątkowo, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie organu wniosek Skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest nieuzasadniony i powinien być oddalony łącznie ze skargą.

Do dnia przesłania skargi z dnia 12 lipca 2019 r. (wraz z aktami sprawy) do Sądu – tj. 14 sierpnia 2019 r. decyzja w sprawie nie została wydana. Również na dzień rozpoznania skargi na przewlekłość Sąd nie posiadał informacji o zakończeniu postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania okazała się uzasadniona, bowiem Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku Strony, a przewlekłość ta ma w ocenie Sądu charakter rażący.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), który przewiduje możliwość rozpoznana sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niemniejszą sprawę w ww. trybie.

W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku Strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.2096, dalej: K.p.a.).

Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, że wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce małoletniej P. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. M. został złożony w dniu 29 stycznia 2018 r. Po prawie roku od złożenia wniosku – w dniu 11 stycznia 2019 r. Strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych, które zostały uzupełnione w terminie. W dniu 22 stycznia 2019 r. O. S.– matka małoletniej stawiła się wraz z córką P. M. w Urzędzie – celem złożenia odcisków linii papilarnych małoletniej oraz przedłożenia do wglądu oryginału paszporty małoletniej i poświadczenia kopii wszystkich stron paszportowych za zgodność z oryginałem. W dniu 16 kwietnia 2019 r. wpłynęła do Wojewody D. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wniosku z 29 stycznia 2018 r. o zezwolenie na pobyt czasowy. Skarga ta została przekazana do WSA, jednak z uwagi na niewyczerpanie trybu (brak ponaglenia przed wniesieniem skargi) – jak wiadomo Sądowi z urzędu – skarga ta została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 2 października 2019 r. (sygn. akt III SAB/Wr 391/19).

Pismem z 9 maja 2019 r. organ wezwał przedstawiciela ustawowego małoletniej do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. Dokumenty zostały uzupełnione w dniu 23 maja 2019r. jednak nie w pełni, brakowało bowiem nadal potwierdzenia wpłaty na polisę ubezpieczeniową małoletniej.

W dniu 19 czerwca 2019 r. wpłynęło do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Pismem z 10 lipca 2019 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów w trybie art. 10 K.p.a. oraz wyznaczył termin zakończenia postępowania na dzień 10 października 2019 r. W dniu 19 lipca Strona uzupełniła brakujące dokumenty, lecz w ocenie organu, nadal nie mogą one stanowić wystarczającej podstawy do wydania pozytywnej decyzji. Pismem z 7 sierpnia 2019 r. organ po raz kolejny wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni o przedłożenie dokumentów potwierdzających posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej oraz wszystkich członków rodziny w gospodarstwie domowym.

W dniu 12 lipca 2019 r. (pismo z 10 lipca 2019 r.) wpłynęła do organu kolejna skarga do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy małoletniej P. M.. Skarga ta, poprzedzona wniesieniem ponaglenia z 19 czerwca 2019r. jest obecnie przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez WSA we Wrocławiu.

Odnosząc się do wniosku Wojewody D. o odrzucenie skargi – argumentowanego nie wyczerpaniem trybu zaskarżenia, w opinii Sądu stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, Strona złożyła "ponaglenie" w dniu 19 czerwca 2019 r. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że ponaglenie to nie zostało rozpoznane do dnia wniesienia skargi. Wbrew twierdzeniu organu, pismo to wywołało skutek procesowy, zatem skargę na przewlekłość jego postępowania należało uznać za dopuszczalną, albowiem zachodzą wszelkie przesłanki do uznania obligatoryjnego trybu zaskarżenia za wyczerpany. Ponaglenie Strony z 19 czerwca 2019 r. zostało przekazane do Urzędu ds. Cudzoziemców dopiero w dniu 7 sierpnia 2019 r. Przesłanką warunkującą nadanie skardze biegu w razie przewlekłości organu jest wyłącznie wniesienie przez Stronę ponaglenia, co wynika z art. 52 § 1 i § 2 oraz art. 53 § 2b P.p.s.a. oraz art.37 K.p.a. Tak więc, obecnie Sąd ma możliwość merytorycznego rozpoznania skargi na przewlekłość.

Pojęcie przewlekłości postępowania zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a, normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Dokonując szerszego wyjaśnienia pojęcia przewlekłości należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślonych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., obowiązków jakie nakłada art. 36 K.p.a. oraz poszanowanie zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że art. 12 K.p.a. obliguje organy administracji do działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że organy powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

Istotnych wskazówek w zakresie realizacji tych zasad i sytuacji kwalifikowanych jako naruszenie terminów załatwienia sprawy postrzeganych jako przewlekłość dostarcza orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzeczeniach zgodnie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy w sprawie została wydana finalna decyzja, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, przewlekłość jest zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.

O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia.

Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana jest zarówno na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ponadto, w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz mając na uwadze takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13, publ. w CBOSA), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie zmierzają do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 – 3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że bez zbędnej zwłoki powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne są również dalsze zapisy K.p.a., tj. art. 36 stanowiący, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia ( art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

W ocenie Sądu – w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania i to o charakterze rażącego naruszenia prawa.

Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynika, że wniosek małoletniej obywatelki Ukrainy - o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP został złożony 29 stycznia 2018 r. W ciągu 12 miesięcy organ nie podejmował żadnych czynności. Nie wzywał o uzupełnienie jakichkolwiek dokumentów, nie wystąpił do służb Policji, ABW lub Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, przy czym oczywistym jest, że niespełna dziewięcioletnie dziecko nie mogło stanowić jakiegokolwiek zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Do chwili złożenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie – tj. do 19 czerwca 2019 r. organ tylko raz wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku, lecz mimo niezwłocznego uzupełnienia dokumentów, organ nadal nie nadał sprawie dalszego biegu. Nie tylko nie podjął żadnych czynności ale nie zawiadomił też pełnomocnika Strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie a o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy ustalonym na dzień 10 października 2019 r. powiadomił Stronę dopiero 10 lipca 2019 r.

Dopiero po wniesieniu ponaglenia i wniesieniu do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu - skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. - tj. po ponad 17 miesiącach od złożenia wniosku - organ poinformował Stronę o przewidywanym terminie jego zakończenia – wyznaczając ten termin na 10 października 2019 r. Jednocześnie wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, żądając przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej oraz wszystkich członków rodziny w gospodarstwie domowym, potwierdzenia posiadania ubezpieczenia zdrowotnego, dokumentów potwierdzających zapewnienie miejsca zamieszkania na terytorium RP przez cały czas trwania postępowania, z tytułem prawnym do lokalu i wskazaniem małoletniej jako uprawnionej do zamieszkania; dokumentów potwierdzających posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu rodziców małoletniej, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i wszystkich (wymienionych z imienia i nazwiska) członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Strona została też poinformowana o możliwości otrzymania stempla do paszportu potwierdzającego złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Jednocześnie dopiero 7 sierpnia 2019 r. organ przesłał ponaglenie Strony (z 19 czerwca 2019 r.) do Urzędu ds. Cudzoziemców.

Podkreślić przy tym należy, że do dnia przesłania skargi z aktami sprawy do Sądu – tj. 14 sierpnia 2019 r. decyzja w sprawie nie została wydana. Również na dzień rozpoznania skargi na przewlekłość (tj. 18 listopada 2019 r.) Sąd nie posiadał informacji o zakończeniu sprawy.

Przenosząc ustalony w sprawie stan faktyczny na grunt obowiązujących przepisów postępowania, do przestrzegania których zobowiązane są organy administracji publicznej – Sąd stwierdza, że postępowanie organu administracji publicznej cechuje przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa. Wojewoda D. przez ponad 12 miesięcy (od 29.01.2018 r. do 11.01.2019 r.) nie podejmował żadnych czynności. Pierwszą czynność (o uzupełnienie dokumentów) podjął dopiero w dniu 11 stycznia 2019 r., lecz nie dość wnikliwa analiza akt skutkowała kolejnym wezwaniem do ich uzupełnienia po kolejnych 8 miesiącach tj. 7 sierpnia 2019 r. przy czym, wezwanie dotyczyło dokumentów, które już wcześniej zostały złożone, jednak z uwagi na przewlekłe prowadzenie postępowania uległy dezaktualizacji. Zasadnie zarzuciła Strona w skardze, że organ przez ponad 12 miesięcy nie podejmował w sprawie żadnych czynności, nie wzywał o uzupełnienie wniosku, nie nadał sprawie w ogóle biegu, a dopiero po wniesieniu ponaglenia i skargi do Sądu zaktywizował swoje działania, zastrzegając sobie na załatwienie sprawy dodatkowe kilka miesięcy. Podkreślić przy tym należy, że Strona przez cały okres postępowania, kiedy Wojewoda nie podejmował czynności, nie mogła nawet uzyskać informacji o przyczynach tak długiej zwłoki w załatwieniu sprawy. W trakcie postępowania - trwającego do wniesienia skargi - ponad 18 miesięcy a do rozpoznania skargi przez Sąd (18.11.2019 r.) – prawie 22 miesiące i nadal nie zakończonego wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, organ wezwał Stronę o dodatkowe dokumenty po raz pierwszy po 12 miesiącach od złożenia wniosku i po raz kolejny po ponad 18 miesiącach i tylko raz poinformował ją o terminie załatwienia sprawy (na dzień 10 października 2019 r.), nie wskazując przy tym, czym spowodowane jest tak znaczne opóźnienie w jej załatwieniu (21 miesięcy).

Takie postępowanie Wojewody D. niewątpliwie narusza zasady postępowania, w sposób rażący uchybiając nie tylko zasadzie informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 K.p.a.) oraz zasadzie przekonywania (art. 11 K.p.a.) ale w szczególności naruszając zasadę zaufania do organów (art. 8 K.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że sprawa z wniosku Strony nie należy do spraw szczególnie skomplikowanych i wymagających podjęcia szeregu czynności dowodowych. W tych okolicznościach - zasadne jest twierdzenie, że tak długa zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony nie ma żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Powyższe stanowi, że Wojewoda D.– prowadząc w sprawie postępowanie, dopuścił się rażącej przewlekłości o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. – naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a., co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi.

Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Strony przez okres ponad 22 miesięcy nie może być w żadnym wypadku sytuacja kadrowa w urzędzie. Tak istotnej przewlekłości nie może również usprawiedliwiać napływ dużej ilości wniosków. W ocenie Sądu – stwierdzona przewlekłość postępowania wynika wyłącznie z postawy (zaniechania) organu, zaś do jej powstania nie przyczyniła się w żaden sposób Skarżąca. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji nie informuje Strony o powodach niezałatwienia sprawy a na skompletowanie dokumentów potrzebuje prawie dwóch lat (ponad 22 miesięcy).

Za rażąco naruszające wszelkie zasady postępowania administracyjnego i podstawowe prawa Strony w postępowaniu należy uznać nie tylko nie nadanie sprawie biegu, ale uniemożliwienie Stronie uzyskania jakiejkolwiek informacji o postępowaniu i terminie jego zakończenia. Takie działanie organu administracji publicznej sprzeciwia się w sposób rażący obowiązkowi wynikającemu z art. 36 K.p.a. Sytuacja, w której Strona czeka tak długo na podjęcie rozstrzygnięcia w istotnej dla nie sprawie, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli i cudzoziemców do organów administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. - Sąd, uwzględniając skargę stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter kwalifikowany. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie - opisane fakty, mające odzwierciedlenie w aktach sprawy, nie pozostawiają wątpliwości, że przewlekłe prowadzenie postępowania, a raczej bezczynność organu i przekroczenie terminów załatwiania sprawy o nieskomplikowanym charakterze i to bez żadnej istotnej przyczyny, winno być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo.

Niewątpliwie tak długie prowadzenie postępowania jest nieakceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona rażącego naruszenia nie tylko zasad postępowania przyjętych w administracji ale nie mając żadnego racjonalnego uzasadnienia dla opieszałego działania organu administracji publicznej – godzi przede wszystkim w fundamentalne prawa Strony, utrudniając jej normalne funkcjonowanie w życiu społecznym (rodzinnym i zawodowym).

Kierując się przyjętymi kryteriami stopnia przewlekłości postępowania oraz z uwagi na fakt, że do dnia wydania przedmiotowego wyroku Sąd nie ma informacji o tym aby organ wydał w rozpoznawanej sprawie decyzję, należało uznać, że doszło do rażącego, przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd dostrzega, że na sprawność działania organu administracji publicznej niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana ze znacznym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, gdy permanentnie dochodzi do rażącego naruszenia praw Strony do szybkiego załatwienia jej sprawy i jak choćby w niniejszej sprawie do procedowania wniosku przez prawie dwa lata (ponad 22 miesiące).

O ile niewątpliwie można zarzucić organowi administracji publicznej niezapewnienie właściwej organizacji pracy w reakcji na zwiększoną ilość wniosków, to zebrany w sprawie materiał daje również wystarczające podstawy do postawienia zarzutów oczywistego lekceważenia wniosków i praw procesowych Strony. Dostrzec bowiem trzeba, że organ administracji publicznej nie podejmuje skutecznych działań nawet po monitach pełnomocnika Strony i nie informuje o przyczynach tak istotnego przekroczenia terminu załatwieniu sprawy. Sposób procedowania organu a w zasadzie jego bezczynność wskazuje niewątpliwie na niewłaściwą organizację pracy w instytucji ustanowionej celem rozpoznawania spraw obywateli i dla nich. Narusza to w sposób oczywisty zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy wyjaśnić, że dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez Stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić Stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdzając, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie oraz że ta przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, za uzasadnione uznał przyznanie Skarżącej od Wojewody D. kwoty pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I, II i IV sentencji wyroku.

Natomiast na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).