Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1074/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 4 pkt 1 lit f
journal: Dz.U. 2008 nr 139 poz 883
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty  pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata  2007-2013.
article: art. 22 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant ref. stażysta - Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 29 czerwca 2010r. Skarżąca P.G. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007- 2013.

[...] Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał Skarżącą w dniu 20 października 2010r. do uzupełnienia wniosku i złożenia wyjaśnień, w tym do poinformowania o planowanym sposobie zarządzania firmą, ze względu na wskazany we wniosku adres zamieszkania. W odpowiedzi Skarżąca uzupełniła stwierdzone we wniosku braki, w tym poinformowała, że mieszka w mieszkaniu swojego pełnomocnika w miejscowości B. przy ul. [...]. Wniosek został poddany ocenie pod względem poprawności i kompletności oraz spełniania przez wnioskodawcę i projekt kryteriów określonych w przepisach.

Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] Kierownik Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR działając w imieniu Prezesa ARiMR odmówił przyznania Skarżącej pomocy ze środków finansowych przeznaczonych na finansowanie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" na podstawie § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 lipca 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm., dalej: rozporządzenie). W uzasadnieniu organ wskazał, iż przepis § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia uzależnia przyznanie pomocy w ramach ww. działania od posiadania przez wnioskodawcę miejsca zamieszkania w określonego rodzaju miejscowości: należącej do gminy wiejskiej, miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Jest to niezmiernie istotny, nieodzowny warunek dostępu do pomocy, który wprost wynika z podstawowego celu społeczno-gospodarczego udzielania pomocy w ramach PRO W 2007-2013, jakim jest rozwój obszarów wiejskich. Organ wskazał, iż z dokumentacji przedłożonej wraz z wnioskiem wynika, że skarżąca planuje podjąć działalność w miejscowości PO. Jako adres zamieszkania podała dane zgodne z informacjami zawartymi w dokumencie tożsamości – P., [...], woj. [...]. Z wyjaśnień z 30 listopada 2010r. wynika, że adres zamieszkania podany we wniosku ma charakter wyłącznie adresu zameldowania, gdyż faktycznie skarżąca zamieszkuje w mieście B. przy ul. [...]. W związku z tym, że liczba mieszkańców miasta B. przewyższa 5 tys. mieszkańców, Skarżąca nie spełnia podstawowego kryterium dostępu w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw".

Pismem z dnia 25 stycznia 2011r. skarżąca wezwała Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa w związku z rozstrzygnięciem o odmowie przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw".

W odpowiedzi Skarżąca otrzymała w dniu [...] marca 2011r. informację o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania pomocy. Zarzuciła naruszenie § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia, art. 25, art. 8, art. 5 i art. 56 kodeksu cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Podniosła, iż organ odmówił przyznania pomocy w sposób dowolny, opierając się jedynie na przypuszczeniach i podejrzeniach, w sytuacji gdy materiał zebrany w sprawie winien być rzetelnie zgromadzony i oceniony.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz z przesłuchania świadka J.A. Wniosła także o wystąpienie przez Sąd do Urzędu Gminy R. i Urzędu Gminy O. w celu uzyskania informacji o liczbie osób zamieszkujących w tych miejscowościach.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego Sąd uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego oraz, że przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" zostały uregulowane, w zakresie przepisów krajowych, w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz.427 ze zm.) przywoływanej dalej jako ustawa oraz w wydanym na podstawie art.29 ust.1 pkt 1 ustawy rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 139, poz.883 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem.

W myśl § 4 pkt 1 lit.f rozporządzenia o pomoc może się ubiegać osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Jak wynika z powyższego zapisu, jednym z podstawowych warunków przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" PROW 2007 -2013 jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium posiadania miejsca zamieszkania w miejscowości posiadającej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców.

Pojęcie "miejsce zamieszkania" zostało zdefiniowane w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.Nr 16, poz.93 ze zm.) , zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus) w tej miejscowości. Oba te elementy muszą występować łącznie. Dla określenia miejsca zamieszkania nie ma istotnego znaczenia dokładny adres przebywania, ale miejscowość, z którą daną osobę wiążą dwa ww. elementy.

Stosownie do art. 22 ust.1 i 2 ustawy pomoc w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" jest przyznawana na podstawie umowy, a do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków. Przepis ten stanowi również, że przepisy art.21 ust.2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 21 ust. 2 i 3 ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zacytowane wyżej przepisy obok wyłączenia stosowania przepisów kpa (z wyjątkami wynikającymi z ustawy), dodatkowo wprowadziły zasadę, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Odnosząc powyższe zasady prowadzenia postępowania do postępowania w rozpoznanej sprawie należy wskazać, że na osobie ubiegającej się o dofinansowanie na realizację przedsięwzięcia w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania, w tym faktu zamieszkiwania w miejscowości liczącej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców.

Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności wskazała jako miejsce zamieszkania miejscowość P. Miejscowość ta, licząca poniżej 5 tys. mieszkańców, położona jest w gminie R., powiat P., województwo [...]. Takie miejsce zamieszkania skarżąca wskazywała również w załączonych do wniosku dokumentach. Natomiast planowana przez skarżącą inwestycja miała być realizowana w miejscowości PO., w powiecie B. w województwie [...].

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia braków wniosku, między innymi poprzez udzielenie informacji o planowanym sposobie zarządzania firmą ze względu na adres zamieszkania, skarżąca w piśmie z dnia 25 listopada 2010 r. oświadczyła, że w związku z planami życiowymi zamierza przeprowadzić się i zamieszkać w pobliżu miejsca realizacji operacji, a chwili obecnej, czyli w fazie realizacji projektu zakupu urządzeń i instalacji oraz na etapie pierwszego miesiąca działalności jej firmy mieszka w mieszkaniu jej pełnomocnika w miejscowości B. a docelowo zamierza kupić dom lub działkę w pobliżu zakładu.

Na podstawie takiego oświadczenia skarżącej ARiMR uznała, że skarżąca faktycznie mieszka w mieście B. liczącym powyżej 5 tys. mieszkańców, a adres wskazany we wniosku był wyłącznie adresem zameldowania i z tej przyczyny odmówiła przyznania wnioskowanej pomocy.

W ocenie Sądu stanowisko ARiMR nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarżąca sama wskazała jako miejsce zamieszkania miejscowość B. i wyjaśniła, że zamierza tam mieszkać " w fazie realizacji projektu zakupu urządzeń i ich instalacji oraz na etapie pierwszego miesiąca działalności firmy". Wskazała również, że docelowo ma zamiar przeprowadzić się w pobliże zakładu (miejsca planowanej inwestycji), po kupnie domu lub działki. Oświadczenie to, w ocenie Sądu, daje podstawę do przyjęcia, że skarżąca wskazała miejscowość B. jako nowe miejsce swojego zamieszkania w czasie uruchamiania i początków działalności jej firmy w miejscowości PO., a po raz zamierzała zmienić miejsce zamieszkania dopiero po kupnie domu lub działki w miejscowości Pogorzela lub w okolicy, co szczególnie w przypadku kupna działki musiałoby nastąpić w dalszej perspektywie czasowej. Wskazanie jako miejsca zamieszkania miejscowości B. zamiast pierwotnie wskazanej miejscowości P. znajdowało racjonalne uzasadnienie w fakcie przystąpienia do realizacji projektu uruchomienia zakładu produkcyjnego położonego w znacznej odległości (inne województwo) od dotychczasowego miejsca zamieszkania skarżącej. O przystąpieniu do realizacji projektu świadczy fakt, że dnia 25 listopada 2010 r., a więc w tym samym dniu, w którym sporządzone zostało ww. pismo będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia braków wniosku, skarżąca podpisała w B. umowę najmu części hali magazynowo – produkcyjnej położonej w miejscowości PO.

Wobec treści zacytowanego wyżej przepisu art. 21 ust. 2 i 3 ustawy ARiMR nie miała obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżąca spełnia warunki przyznania pomocy, w tym weryfikowania wskazanego przez nią miejsca zamieszkania. Agencja miała natomiast obowiązek rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie jest naruszeniem tego obowiązku przyjęcie przez Agencję, iż zasadniczym dowodem w kwestii ustalenia miejsca zamieszkania jest oświadczenie osoby składającej wniosek.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia skarżącej przedstawione przez nią piśmie z dnia 25 stycznia 2011 r. stanowiącym " Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym wycofuje się z oświadczenia o zamieszkiwaniu w B. i stwierdza, że przekazane Agencji pismo z dnia 25 listopada 2010 r. było wstępną, a nie ostateczną wersją pisma, oraz że zawierało błąd drukarski. W ostatecznej, jak twierdzi skarżąca, wersji pisma załączonej do "Wezwania do usunięcia naruszenia prawa" napisała, że w czasie gdy 2-3 dni przebywa w miejscowości PO. w celu organizacji oddziału zatrzymuje się na nocleg w mieszkaniu pełnomocnika w miejscowości B. W piśmie tym (z 25.1.2011r.) skarżąca jako miejsce zamieszkania, aktualne w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej wskazała miejscowość R. w Województwie [...]. Miejscowość ta liczy poniżej 5 tys. mieszkańców.

Wyjaśnienia skarżącej nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ pismo z dnia 25 listopada 2010 r. zostało podpisane osobiście przez skarżącą, było pismem zawierającym usunięcie braków wniosku o dofinansowanie, a więc pismem bardzo ważnym w procesie ubiegania się o dofinansowanie projektu i trudno uznać, że przed jego podpisaniem skarżąca nie zapoznała się dokładnie z jego treścią.

Należy podkreślić, że z treści pisma z dnia 25.11.2010 r., w części, której skarżąca nie kwestionuje wynika, iż plany życiowe, po uruchomieniu i początkowej fazie działalności zakładu wiąże ona z miejscowością PO, a w trakcie uruchamiania i początkowego okresu działania zakładu z miejscowością B., a nie miejscowością P. czy R.

Wobec powyższych ustaleń Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 25 czy 28 kodeksu cywilnego.

W wyniku przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych do skargi Sąd stwierdził, że w dokumentach tych skarżąca w okresie do 1 października 2010 r. wskazywała jako miejsce zamieszkania miejscowość P. lub R., od dnia 1 października 2010 r., tj. od daty dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jako miejsce zamieszkania podaje miejscowość R.Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, które Sąd bierze pod uwagę orzekając zgodnie z art.133 p.p.s.a. na podstawie akt sprawy wynika, że również po 1 października 2010 r. skarżąca wskazywała jako miejsce zamieszkania miejscowość P. (umowa najmu nieruchomości k.6 akt adm.) . Również w treści skargi skarżąca podała, że adresy zamieszkania w P. i R. są traktowane zamiennie w dokumentach urzędowych, a obie miejscowości były przez nią traktowane na równi jako ośrodki jej życia rodzinnego i miejsca, z którymi jest związana.

Zestawienie wyżej opisanych okoliczności dotyczących podawania przez skarżącą różnych miejscowości jako miejsca jej zamieszkania, pozwala na przyjęcie, że skarżąca sama nie jest w stanie określić swojego miejsca zamieszkania i jako miejsce zamieszkania wskazuje różne miejscowości, zależnie od celu jakiemu to wskazanie ma służyć.

Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, że skarżąca w postępowaniu przed ARiMR wykazała, iż posiada miejsce zamieszkania w miejscowości o liczbie mieszkańców nie większej niż 5 tys. osób.

Ponieważ skarżąca nie wskazała w skardze na czym miałoby polegać naruszenie przez ARiMR przepisów art. 5, 56 i 3531 kodeksu cywilnego, Sąd nie odnosi się do tych zarzutów.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego w zakresie przekraczającym przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów, ponieważ zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości przeprowadzenia przez sąd innych dowodów, a więc i dowodu z przesłuchania świadka.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.