Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2794/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 10 ust. 1 pkt. 2 i § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 411/12 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego od E. M. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 411/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę E. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w dniu 13 lutego 2009 r. E. M. - pełnomocnik J. T., złożyła wniosek o dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej nr [...], położonej w K. przy ulicy [...], polegającej na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., znak [...], Prezydent Miasta K. orzekł dla działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,8247 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym R. m. K. wnieść następujące zmiany: wykreślić właściciela J. P. c. B. i W. zam. K. ul. [...]; wpisać J. P. c. B. i W. zam. K. ul. [...] jako władającego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w 1935 r. mierniczy przysięgły R. H. dokonał podziału nieruchomości położonej w mieście K. przy ulicy [...], w wyniku którego powstały parcele: nr [...] o powierzchni 0,7706 ha, nr [...] o powierzchni 0,0705 ha, nr [...] o powierzchni 0,3102 ha i nr [...] o powierzchni 0,0189 ha według zapisu na mapie "droga wspólna dla parceli [...]". Podział ten został wykazany na planie z dnia 30 lipca 1935 r., zatwierdzonym przez Zarząd Miejski w K. w dniu 12 sierpnia 1935 r. Aktem notarialnym repertorium N 520 sporządzonym w dniu 30 września 1935 r. na podstawie przedstawionego powyżej planu dokonano zniesienia współwłasności. Część nieruchomości oznaczona nr [...] przeszła na własność T. W., części nieruchomości oznaczone nr [...] przeszły na własność M. M., "Pasek gruntu", o którym mowa w akcie notarialnym, oznaczony nr 4 stanowił niepodzielną własność dzielących się M. M. i T. W.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 1991 r., sygn. akt Ns. [...], spadek po T. W. nabyła M. J. A.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2004 r., sygn. akt [...] spadek po M. J. A. nabyła W. K.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt [...], spadek po W. K. nabyła J. P.. Aktem notarialnym repertorium N 523 z dnia 30 września 1935 r. T. W. sprzedała W. T. części budynków znajdujących się na parceli nr 1 wraz z placem pod nimi, z prawem korzystania z ustępu i wjazdu. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 1970 r., sygn. akt [...], spadek po W. T. nabył J. T.. Parcele nr 1, 2, 3 i 4 uwidocznione na planie z 1935 r. sporządzonym przez mierniczego przysięgłego R. H. po modernizacji ewidencji gruntów miasta K. zakończonej w 1988 r. to działki ewidencyjne nr [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...] z działki o nr [...] wydzielone zostały działki pod częścią znajdujących się na niej budynków: [...], przy czym działka nr [...] o powierzchni 0,0159 ha stanowiła współwłasność M. A. w 3/4 części i J. T. w 1/4 części, działka nr [...] o powierzchni 0,0090 ha stanowiła współwłasność M. A. i J. T. po 1/2 części, działka nr [...] o powierzchni 0,0044 ha stanowiła własność J. T., działka nr [...] o powierzchni 0,08247 ha stanowiła własność M. A.. Tym samym postanowieniem Sąd wyodrębnił z budynków znajdujących się na powyższych działkach lokale i rozdysponował ich własność. Wskazanym postanowieniem sąd ustanowił służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] do działek: [...] oraz do ubikacji znajdującej się na działce nr [...] od południowej strony działki nr [...]. Sąd dokonał podziału w oparciu o mapę wykonaną przez geodetę I. B., zaewidencjonowaną w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. Filia w K. pod numerem [...]. W dniu 15 września 2010 r., w obecności zainteresowanych, zostały przeprowadzone oględziny działki o nr [...] w celu ustalenia zakresu użytkowania przedmiotowej działki przez strony. Ze szkicu sporządzonego w trakcie oględzin wynika, że J. P. jest użytkownikiem przeważającej części działki nr [...]. Jej północna część, na której usytuowane są budynki oraz wjazd od ulicy [...], jest użytkowany wspólnie zgodnie z opisaną wcześniej służebnością prawa przechodu i przejazdu. Z historii wpisów w rejestrze gruntów dotyczących działki nr [...] wynika, iż w 1966 r., kiedy została założona ewidencja gruntów, T. W. figurowała jako władająca działką nr [...] o powierzchni 0,8700 ha. Po modernizacji ewidencji gruntów działka nr [...] otrzymała nr [...], jej powierzchnia wynosiła 0,8377 ha, a jako władającą pozostawiono T. W.. Po ujawnieniu w ewidencji gruntów postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], działka nr [...] została podzielona i jako właścicielka działki nr [...] o powierzchni 0,8540 ha została wpisana M. A.. W wyniku kolejno ujawnionych postanowień o nabyciu spadku jako właściciel działki nr [...] figuruje J. P.. Z porównania przebiegu granic parcel na mapie z 1935 r. z działkami obecnie istniejącymi w ewidencji gruntów wynika, że obecna działka nr [...] to w znacznej części parcela nr 2, obecna działka nr [...] to w znacznej części parcela nr 3, a obecna działka nr [...] to w znacznej części parcela nr 1. Z tego względu, biorąc pod uwagę stan własności wynikający z aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] września 1935 r. i następujące kolejno postanowienia o nabyciu spadku oraz faktyczne użytkowanie, należało stwierdzić, że uznanie J. P., jako władającego działką nr [...], jest uzasadnione. W konsekwencji wniosek E. M. okazał się zasadny, bowiem przed ujawnieniem w ewidencji gruntów postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], uchylonego postanowieniem Sądu z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...], jako władająca działką nr [...], w wyniku podziału, z której powstała działka nr [...], figurowała T. W.. Przeszkodą natomiast we wpisaniu prawa własności do działki nr [...] jest nie wykazanie w ewidencji gruntów parceli nr 4 uwidocznionej na mapie podziału z 1935 r., gdyż jej ujawnienie może spowodować zmianę układu granic między działkami: [...] i w konsekwencji zmianę ich powierzchni.

W wyniku złożonych odwołań przez E. M. i J. P. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,8247 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym R. m. K., polegającej na przywróceniu stanu pierwotnego w związku z uchyleniem postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...] ma ustalonego właściciela i jest nim J. P., co wyklucza możliwość ustalenia władającego i ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków. Poprzedniczka prawna J. F., T. W. poprzez zniesienie współwłasności aktem notarialnym N 520 z 1935 r. stała się właścicielem parceli nr 1 o powierzchni 0,7706 ha oraz współwłaścicielem (wraz z M. M.) parceli nr 4 o powierzchni 0,0189 ha stanowiącej wjazd do parceli nr 1 i nr 3 (właścicielem parceli nr 2 i 3 stała się M. M.). Kolejnym aktem notarialnym N 522 M. M. sprzedała parcelę nr 3 oraz udział w parceli nr 4 (we wjeździe) W. T. - poprzedniczce prawnej J. T.. Natomiast T. W. aktem notarialnym N 523 sprzedała W. T. część budynków znajdujących się na parceli nr 1 tj.: 1/4 domu mieszkalnego, 1/2 szopy, pralni i obórek oraz 1/3 komórek z placem pod tą częścią budynków, oraz prawem wspólnego korzystania z ustępu i wjazdu. Z powyższego wynika więc, że współwłasność obejmowała tylko budynki i grunt pod budynkami znajdującymi się na parceli nr 1 oraz parcelę nr 4 (wjazd). Natomiast przedmiotem współwłasności nie była pozostała część parceli nr 1 wolna od zabudowań. W trakcie zakładania ewidencji gruntów miasta K. w 1966 r. parcele nr 1, 2, 3 i 4 zostały wykazane jako trzy działki ewidencyjne o nr [...]. Brak było natomiast działki odpowiadającej parceli nr 4. W trakcie modernizacji ewidencji gruntów z 1966 r. zmianie uległy numery działek na nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w K. zniósł współwłasność działki nr [...] według mapy sporządzonej przez biegłego I. B. zaewidencjonowanej za nr [...] w ten sposób, że m.in. wydzielił i przyznał na własność działkę nr [...] o powierzchni 0,8247 ha M. A. (poprzedniczka prawna J. P.). Sąd Wojewódzki w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...], uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, iż błędem sądu było rozstrzyganie o działce nr [...] o powierzchni 0,8247 ha, która nigdy nie była współwłasnością stron (przedmiotem współwłasności były jedynie budynki i pomieszczenia oraz grunt pod nimi). Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy w K. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...] w punkcie 1 stwierdził, iż przedmiotem współwłasności są budynki: mieszkalne i użytkowe wraz z gruntem pod tymi budynkami położone na działce nr [...] (co oznacza, że pozostała część działki nr [...] nie stanowiła współwłasności). Prawo własności J. P. do działki nr [...] nie wynika z uchylonego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r. sygn. akt [...], które było podstawą do ujawnienia właściciela w ewidencji gruntów i budynków, lecz z aktu notarialnego N 520 z 1935 r. w powiązaniu z późniejszymi postanowieniami sądów o stwierdzeniu nabycia spadku. Na okoliczność, iż znany jest właściciel działki nr [...] nie wpływa fakt, że prawdopodobnie w działce tej zawarta jest (w części lub całości) parcela nr 4 o powierzchni 0,0189 ha, o której mowa w aktach notarialnych z 1935 r. i która jest uwidoczniona na planie R. H. z dnia 30 lipca 1935 r. będąca wówczas współwłasnością T. W. i W. T., a aktualnie ich następców prawnych. Dopiero wykonanie odpowiedniego opracowania geodezyjnego przez geodetę uprawnionego (na zlecenia współwłaścicieli parceli nr 4) pozwoliłoby wskazać położenie parceli nr 4, jak również ujawnić ją w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy podkreślił, że posiadanie, na które powołuje się E. M. - pełnomocnik wnioskodawcy, wynika z ustanowionej przez Sąd Rejonowy w K. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], służebności gruntowej w postaci prawa przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] do działek nr [...] oraz do ubikacji znajdującej się od strony południowej działki nr [...] dla nieruchomości lokalowych przyznanych na wyłączną własność J. T.. Z uwagi jednak na fakt, iż najprawdopodobniej w działce nr [...] zawarta jest parcela nr 4 (w całości lub w części), której aktualnym współwłaścicielem był m.in. J. T., brak było podstaw do umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie (nie zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości).

Oddalając skargę E. M., będącej następcą prawny po zmarłym J. T., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Nie można zatem w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. W świetle § 44 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454), ewidencja gruntów powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych oraz innych dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, co wynika także z art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dokonanie zatem zmian w operacie ewidencyjnym jest możliwe poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym gruntów, co wynika też z § 45 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne regulacje prawne dotyczące ewidencji gruntów (art. 20 - art. 26) dotyczą naniesienia do ewidencji gruntów bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach. Starosta, jako przedstawiciel Skarbu Państwa, odpowiada za aktualność danych w ewidencji, o czym stanowi § 44 powołanego rozporządzenia, przy czym wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o dane udokumentowane. Obowiązek wynikający z art. 22 ust. 2 powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z jednej strony zapewnia aktualność tych danych, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej zaś strony eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną. Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym szczególnie prawa własności), mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 powołanego rozporządzenia. Wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy lub innych osób do gruntu i budynku. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty. Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma wyłącznie charakter informacyjny. Decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że na jej podstawie strona nie nabywa prawa. Przedstawione rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno–deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.

Z wniosku E. M. z dnia 13 lutego 2009 r. (wówczas pełnomocnika J. T.) wynikało, że był to wniosek o dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej nr [...], położonej przy ulicy [...] w K., polegającej na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...]. Tak sformułowany wniosek nie oznaczał, że skarżący był zainteresowany pozostawieniem w ewidencji gruntów wpisu sprzed uchylonego postanowienia. Oznaczało to bowiem pozostawienie zapisu wskazującego na T. W., jak władającą działką nr [...]. Tymczasem z treści odwołań składanych przez pełnomocnika J. T. oraz pisma wyjaśniającego z dnia 20 czerwca 2011 r. wynika, że de facto wnioskujący był zainteresowany ujawnieniem go jako początkowo władającego, a ostatecznie współwłaściciela działki nr [...]. Takie intencje potwierdziła również na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. E. M.. Podstawą żądania były zaś akty notarialne z 1935 r., mapa z 1937 r., oraz postanowienia stwierdzające nabycie spadku. Tak zakreślone ramy postępowania administracyjnego wyznaczały również granice kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji.

W ramach postępowania zdeterminowanego treścią żądania, badaniu nie podlega sam proces, w wyniku którego dane ewidencyjne, kwestionowane przez stronę, znalazły się w ewidencji gruntów i budynków, a ocena zasadności wniosku polegającego na ujawnieniu skarżącego, jako współwłaściciela działki nr [...], dlatego zarzuty skargi są chybione. Skarżący domagał się doprowadzenia ewidencji gruntów do stanu zgodności z prawem, tj. na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r. udowadniając, że J. P. nie jest jedyną samoistnie władającą i nie jedyną właścicielką działki nr [...], oczekując w konsekwencji wykazania go jako władającego (współwłaściciela) działki nr [...]. W ocenie Sądu, podmiotowa zmiana w ewidencji gruntów nie była uprawniona, bowiem wnioskodawca nie przedstawił dokumentów uzasadniających jego żądanie. Skoro postępowanie toczyło się w przedmiocie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów, słusznie organ odwoławczy orzekł w przedmiocie odmowy dokonania zmiany. Dokonywanie jakichkolwiek zmian lub ewentualnych sprostowań w operacie ewidencji gruntów i budynków możliwe jest bowiem tylko wówczas, kiedy prowadzi do wykazania w tymże operacie danych aktualnych. W świetle tak sformułowanego przez skarżącego żądania wniosku, oraz przytoczonych na jego uzasadnienie okoliczności, a także przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a jego wynik w postaci odmowy wprowadzenia żądanych przez skarżącego zmian w operacie ewidencji jest zgodny z przepisami prawa regulującymi zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do twierdzenia skarżącego, że J. P. nie jest jedyną właścicielką działki nr [...]. Skarżący nie zaprzeczał jednocześnie uprawnień J. P. do przedmiotowej działki, twierdził natomiast, że z posiadanych przez niego dokumentów należy wnioskować również o jego uprawnieniach właścicielskich do powyższej działki. Jeżeli więc skarżący kwestionował wpis dotyczący działki nr [...] i żądał jego zmiany, to powinien był przedstawić aktualne dokumenty potwierdzające jego żądanie i uprawnienia do tej działki. Aktualne dokumenty oznaczają bowiem dokumenty późniejsze w stosunku do tych, które były podstawą kwestionowanych wpisów. Oznacza to, że akty notarialne z 1935 r. wraz z mapą z 1937 r. nie mogą stanowić dokumentów zmierzających do aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów, skoro w późniejszym czasie dokonano wpisów w ewidencji gruntów na podstawie przeprowadzonej odnowy i modernizacji tej ewidencji. Bezsporne w sprawie jest istnienie sporu o własność działki nr [...]. Sporne jest również władanie przedmiotową działką. Toczy się postępowanie przed sądem powszechnym z wniosku J. T. o zasiedzenie części działki nr [...]. W tej sytuacji nawet wątpliwości co do prawidłowości wpisu w ewidencji gruntów nie stanowiły okoliczności uzasadniającej uwzględnienie wniosku skarżącego, skoro w dacie wszczęcia postępowania on sam nie dysponował bezspornymi, aktualnymi dokumentami, określonymi w § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, uzasadniającymi żądanie dokonania zmiany.

Na marginesie Sąd pierwszej instancji zauważył, że Sąd Wojewódzki w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...], uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, iż błędem sądu było rozstrzyganie o działce nr [...] o powierzchni 0,8247 ha, która nigdy nie była współwłasnością stron. Również rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy w K. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], w punkcie 1 stwierdził, iż przedmiotem współwłasności są budynki: mieszkalne i użytkowe wraz z gruntem pod tymi budynkami położone na działce nr [...]. Ani organ w toku postępowania ewidencyjnego, ani sąd administracyjny dokonujący kontroli zaskarżonej decyzji nie są uprawnione do oceny, a tym bardziej weryfikowania orzeczeń sądowych podjętych w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Przepis art. 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zezwala na wpisanie w ewidencji gruntów jedynie właścicieli, a nie władających. Wprawdzie § 10 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przewiduje taką możliwość, jednak zapisy rozporządzenia nie powinny być sprzeczne z uregulowaniami ustawowymi. Skoro według art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie władających gruntami państwowymi i samorządowymi, a Rada Ministrów nie wydała rozporządzenia o rozszerzeniu zakresu informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, dotyczących osób władających innymi gruntami, to nie można przepisów § 10 ust. 2 oraz § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia traktować jako podstawy prawnej do wykazywania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami, niż grunty państwowe lub samorządowe. Wprawdzie według art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w ewidencji gruntów i budynków, założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32), oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego, jednakże w ocenie Sądu przepis ten dotyczy innych sytuacji aniżeli podlegająca rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie. Wskazuje na to fakt, że przepis ten został umieszczony w dziale przepisy przejściowe i końcowe ustawy i mowa jest w tym przepisie o ewidencji założonej na podstawie dekretu, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nawet gdyby jednak przyjąć, że istnieje możliwość wpisania osoby władającej, to istniejący spór w zakresie władania nieruchomością uniemożliwia realizację złożonego wniosku. Do ewidencji wpisuje się bowiem tylko dane aktualne i bezsporne.

Przedmiotem wniosku skarżącego nie było wykreślenie J. P. z ewidencji gruntów, ale ujawnienie również jego, tj. J. T., jako posiadającego prawa do działki nr [...]. Tak więc to skarżący winien przedstawić dokumenty wyliczone w § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazujące bezspornie jego uprawnienia. W ocenie Sądu przedstawiona przez organy geodezyjne analiza zgromadzonej dokumentacji szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Z wpisem do ewidencji gruntów i budynków nie wiąże się żadne domniemanie zgodności tego wpisu z prawem i wpis taki nie przesądza o tytule prawnym. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 411/12, E. M. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 133 § 1 i art. 106 § 3 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej ppsa, polegające na przeprowadzeniu przez Sąd dowodu z przesłuchania strony E. M. na okoliczność rzeczywistej treści wniosku złożonego przez J. T., w którego imieniu działała skarżąca jako jego pełnomocnik i oparciu się przy wyrokowaniu na treści tych wyjaśnień poprzez ustalenie w treści wyroku, że zamiarem skarżącej było wpisanie wnioskodawcy w ewidencji gruntów jako władającego działką oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], a następnie jako współwłaściciela tejże działki na podstawie aktów notarialnych z 1935 r., mapy z 1937 r. oraz postanowień spadkowych, pomimo iż przedmiotem wniosku było żądanie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków wpisów dokonanych na podstawie uchylonego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], oraz przedstawienie historii zmian odnoszących się do działki nr [...] i nr [...], zatem z treści wniosku nie wynikało takie żądanie, a strona nie została wezwana przez organ administracji do sprecyzowania treści swego żądania; Sąd nadał temu dowodowi decydujące znaczenie przy ustalaniu ram postępowania administracyjnego i zakresu jego kontroli przez Sąd, co doprowadziło do ustalenia prawidłowości postępowania administracyjnego i oddalenia skargi, w sytuacji gdy procedura sądowoadministracyjna przewiduje możliwość przeprowadzenia jedynie dowodu z dokumentu, a granice sprawy administracyjnej i tym samym granice kontroli działalności administracji publicznej winny być wyznaczone i sprecyzowane w toku postępowania przed organami administracji, a nie w toku postępowania przez sądem administracyjnym,

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) – dalej pusa, w zw. z art. 61 § 1 kpa poprzez błędne przeprowadzenie fazy kontroli decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2011 r. pod względem jej zgodności z prawem i oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organu administracji wydane zostały z naruszeniem prawa, które miało wpływ na treść decyzji, bowiem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek J. T. (poprzednika prawnego skarżącej), którym organ był związany jako wyznaczającym przedmiot postępowania i pomimo, iż przedmiotem wniosku było żądanie wykreślenia nieistniejącego postanowienia o zniesieniu współwłasności oraz sporządzenia historii zmian wpisów w ewidencji odnoszących się do działki nr [...] i nr [...] i w tym zakresie organ administracji żądanie spełnił wykreślając postanowieniem, a w dalszym ciągu postępowanie toczył, nie wzywając strony do sprecyzowania wniosku czy usunięcia wątpliwości co do jego treści doprowadzając do niedopuszczalnej prawnie sytuacji, w której toczące się dalej postępowanie jest oparte o zasadę skargowości i oficjalności,

- art. 133 ppsa poprzez wydanie wyroku na podstawie stanu faktycznego i prawnego nie istniejącego w dniu wydania wyroku, tj. oparcie ustaleń wydanego wyroku na uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...], poprzez przyjęcie, za ustaleniami tego Sądu, iż działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem współwłasności, podczas gdy uzasadnienie postanowienia Sądu wydanego w wyniku uchylenia wcześniej wydanego postanowienia w świetle art. 365 § 1 kpc nie wiąże ani Sądu ani organów administracji publicznej i na jego podstawie nie można rozstrzygać o prawie własności do przedmiotowej działki, ani opierać ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie,

- art. 151 w zw. z art. 133 ppsa poprzez oddalenie skargi pomimo, że w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wyrokowania pozostawał w istniejącej ewidencji wpis informujący, iż właścicielem działki nr [...] jest J. P. pomimo, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], będące źródłem tego ustalenia, zostało wykreślone, a w zapisach ewidencji brak jest wskazania źródła wpisu prawa własności na rzecz J. P., tj. oparcie wydanego wyroku na nie istniejącym w dniu wydania wyroku stanie faktycznym i prawnym,

- art. 151 w zw. z art. 133 ppsa i w zw. z art. 1 § 2 pusa oraz w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 kpa poprzez błędne przeprowadzenie fazy kontroli decyzji pod względem jej zgodności z prawem i w konsekwencji nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie w sytuacji, gdy decyzje organu administracji wydane zostały z naruszeniem prawa, które miało wpływ na treść decyzji, bowiem decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oparta jest na błędnym założeniu, iż z aktu notarialnego nr 520 z 1935 r. i późniejszych postanowień spadkowych wynika prawo własności J. P. do działki nr [...] w sytuacji, gdy akt ten nie odnosi się do działki nr [...], a do parcel nr 1, 2, 3 i 4, a na mocy aktu notarialnego nr 523 z 1935 r. W. T. (poprzednik prawny J. T. i E. M.) stała się współwłaścicielką części nieruchomości - parceli nr 1, co wynika wprost z aktu notarialnego nr 523 z 1935 r. i potwierdza świadectwo pisarza hipotecznego z 1937 r., a toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności w sprawie sygn. akt [...], jak wynika wprost z treści postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., nie odnosi się do nieruchomości w oznaczeniu hipotecznym ze wskazaniem tytułu własności, a do nieruchomości w oznaczeniu ewidencyjnym, zaś utworzona w 1966 r. ewidencja gruntów i budynków Miasta K. nie potwierdza stanu prawnego wynikającego z aktów notarialnych z 1935 r., bowiem z czterech działek hipotecznych oznaczonych numerami 1, 2 , 3 i 4, wydzielono trzy działki ewidencyjne, z wyłączeniem działki odpowiadającej parceli nr 4, zaś brak jest jednoznacznego dowodu potwierdzającego tożsamość działki nr [...] z parcelą nr 1 i 4, bowiem ewidencja gruntów i budynków została utworzona w oderwaniu od aktów własności.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, tj.:

- § 12 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], oraz aktu notarialnego nr 520 wynika prawo własności J. P. do działki oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], bowiem działka ta nie była przedmiotem współwłasności stron w sytuacji, gdy brak jest dokumentacji geodezyjnej pozwalającej nawiązać oznaczenia hipoteczne z aktu notarialnego nr 520 do obecnej ewidencji, także postanowienie o zniesienie współwłasności o sygn. akt [...] odnosi się do działki w oznaczeniu ewidencyjnym, bez wskazania, że znajduje ona oparcie w akcie notarialnym nr 520, co oznacza niemożność przyjęcia twierdzenia, że właścicielem działki nr [...], w świetle tych dokumentów, jest J. P.,

- § 12 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i uznanie, że istnieje podstawa do pozostawienia w ewidencji gruntów i budynków J. P., jako właścicielki działki nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], w sytuacji gdy postanowienie to zostało wykreślone z ewidencji gruntów i wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek jego uchylenia przez Sąd Wojewódzki w P., a pozostał jego skutek w postaci pozostawienia wpisu, zaś postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], nie zostało uwidocznione w ewidencji, a ponadto z jego treści nie wynika prawo własności J. P. do działki nr [...], a zatem brak jest dokumentu stanowiącego podstawę wpisu jako właściciela J. P..

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że sąd nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy w jej granicach wyznaczonych wnioskiem E. M. o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], położonej przy ul. [...] polegającym na przywróceniu stanu poprzedniego przedmiotowej działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...]. Sąd nie poprzestał na ustaleniach organów administracji publicznej w zakresie granic żądania strony lecz dodatkowo oparł się na wyjaśnieniach skarżącej E. M., ustalając iż de facto wnioskujący zainteresowany był początkowo ujawnieniem go jako władającego działką nr [...], a następnie jej współwłaściciela. Sąd dopuścił zatem dowód z przesłuchania strony i oparł na nim wyjaśnienie wątpliwości co do faktycznej treści wniosku o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Tymczasem - zgodnie z art. 106 § 3 ppsa - sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem procedura sądowoadministracyjna nie zna dowodu z przesłuchania stron. Sąd dopuszczając dowód nieznany ustawie i wywodząc z niego rzeczywistą treść wniosku o dokonanie zmian dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Sąd pominął okoliczność, iż organy administracji publicznej orzekające w sprawie, pomimo związania zakresem żądania, wydając kolejne decyzje, poszukiwały ustalenia jaki jest zakres sprawy na podstawie składanych przez skarżącą odwołań i twierdzeń oraz składanych na poparcie tych twierdzeń dokumentów. Organy zaniechały przy tym wezwania strony do sprecyzowania swoich żądań i zaczęły działać na zasadzie oficjalności podejmując próbę wyjaśnienia z urzędu sprawy, pomijając wskazany przez skarżącego przedmiot sprawy. Organy administracji publicznej będąc związane wnioskiem strony nie są uprawnione do jego interpretacji i domniemania treści rzeczywistego żądania strony na podstawie złożonych przez nią odwołań od wydanej decyzji. W sytuacji istnienia wątpliwości co do jego treści winne są wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania żądania, tak aby w sposób jasny i wyczerpujący wyznaczyć granice danej sprawy. W przedmiotowej sprawie organy tego nie uczyniły, ustalając treść żądania skarżącej z urzędu, pomimo iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek. Niedopuszczalne jest zaś mieszanie trybów postępowania, tj. traktowanie postępowania wszczętego na wniosek, tak jak postępowania wszczętego z urzędu. Bez prawidłowo ustalonego przedmiotu żądania nie można ustalić ram postępowania administracyjnego oraz przeprowadzić w sposób prawidłowy kontroli sądowoadministracyjnej wydanej przez organ decyzji pod względem jej zgodności z prawem.

Wytyczne zawarte w uzasadnieniach orzeczeń sądów cywilnych nie wiążą innych sądów i organów, a są jedynie wskazówką dla sądu rozstrzygającego ponownie konkretną sprawę w zakresie kierunku jej rozpoznania. Zgodnie z art. 365 § 1 kpc tylko prawomocne orzeczenia wiążą strony, sąd, który wydał orzeczenia oraz inne sądy i inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie także inne osoby. Dodatkowo Sąd Rejonowy w K. ponownie rozpoznając sprawę zniesienia współwłasności działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...] rozstrzygał wyłącznie o budynkach i gruncie znajdującym się pod nim bazując na wprowadzonej do zasobu mapie ewidencyjnej sporządzonej przez Geodetę I. B. i zaewidencjonowanej pod numerem [...], która nie uwzględnia wyodrębnienia parceli nr 4, o której mowa w akcie notarialnym nr 520 z 1935 r., a stanowiącej własność W. T.. Akt notarialny nr 520 z 1935 r. nie odnosi się bezpośrednio do działki nr [...], lecz do parceli nr 1, 2, 3 i 4, które zgodnie z ustaleniami organu w trakcie zakładania ewidencji gruntów Miasta K. w 1966 r. zostały wskazane jako trzy działki ewidencyjne nr 50, 51 i 55. W decyzji organ wyraźnie wskazuje, iż najprawdopodobniej w działce nr [...] zawarta jest parcela nr 4 o pow. 0,0189 ha, której współwłaścicielem byłby poprzednik prawny skarżącej J. T.. W obecnym zasobie geodezyjnym nie znajduje się mapa potwierdzająca tożsamości działki nr [...] z określonymi parcelami wskazanymi w aktach notarialnych z 1935 r. w szczególności z parcelą 1 lub 4, organ w sposób arbitralny stwierdził, iż akt notarialny nr 520 z 1935 r. stanowi tytuł prawny pozwalający na ujawnienie J. P. jako właścicielki działki nr [...]. Sąd to ustalenie przyjął za własne i uznał, że akty te nie mogą stanowić podstawy do wpisu prawa skarżącej bowiem nie są to aktualne dokumenty stanowiące podstawę wpisu zmian w ewidencji gruntów i budynków.

W ramach toczącego się przed Sądem Rejonowym w K. postępowania o zasiedzenie (sygn. akt [...]) części działki oznaczonej ewidencyjnie jako działka [...] i w ramach tego postępowania został dopuszczony przez Sąd dowód z opinii biegłego z zakresu geodezji, który na podstawie akt sporządzi projekt mapy dla celów prawnych zasiedzenia nieruchomości, na której zaznaczy działkę gruntu odpowiadającej działce hipotecznej nr 4 określonej na mapie geodety R. H. i uwidocznionej w aktach notarialnych nr 520, 522 i 523 z 1935 r. O toczącym się przed Sądem Rejonowym w K. postępowaniu organ administracji publicznej wiedział.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie skontrolował w sposób właściwy wydanej w sprawie decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W toku postępowania administracyjnego organ dokonał wykreślenia w ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej nr [...], jako źródła własności, postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1992 r., sygn. akt [...], pozostawiając jednocześnie wpis J. P. jako właściciela nieruchomości bez tytułu prawnego i jego źródła. Zatem wydany wyrok, jak i decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie uwzględnia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji przez organ administracji. Sąd i organ administracji uznały za prawidłowy wpis wskazujący na własność J. P. w sytuacji, gdy w ewidencji gruntów i budynków brak jest źródła prawa własności do działki [...], a zatem nie powinna być ona ujawniona jako właściciel.

Nie ulega wątpliwości, iż decyzja administracyjna w szczególności w zakresie wpisu prawa własności do ewidencji gruntów i budynków nie może opierać się na przypuszczeniach i domysłach organu, jak również na własnej arbitralnej interpretacji zapisów umowy przez organ, lecz musi mieć oparcie w jednoznacznych dokumentach określonych w § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Skoro zatem brak jest jasnego i niebudzącego wątpliwości źródła wpisu własności J. P. w ewidencji gruntów, nieuwzględnienie skargi na decyzję odmawiającą dokonania zmian w ewidencji narusza prawo.

Sąd mylnie zastosował § 12 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków uznając, iż podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków Miasta K. J. P. jako właściciela działki nr [...] jest postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...], oraz akt notarialny nr 520 z 1935 r. Powołane postanowienie nie zostało bowiem złożone do ewidencji celem dokonania w niej zmian podmiotowych. Ponadto z treści tego postanowienia wynika, iż przedmiotem zniesienia współwłasności nie była niezabudowana część działki oznaczonej nr [...]. W zakresie tej działki brak jest dokumentacji geodezyjnej pozwalającej nawiązać oznaczenia hipoteczne z aktu notarialnego nr 520 do obecnej ewidencji. Omawiane postanowienie odnosi się do nieruchomości w oznaczeniu ewidencyjnym, bez wskazania, że znajduje ona oparcie w akcie notarialnym nr 520. Brak jest dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej tożsamość działki nr [...] z działkami hipotecznymi nr [...] opisanymi w przedmiotowym akcie notarialnym. Oznacza to niemożność przyjęcia twierdzenia, że właścicielem działki nr [...], w świetle tych dokumentów, jest J. P..

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Z zestawienia § 10 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wynika, że prawa dotyczące właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, oraz dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Także w skardze kasacyjnej zwrócono szczególną uwagę na tę okoliczność.

Powołane wyżej przepisy w równym stopniu stosuje się zarówno wobec osób już ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków, jak również wobec osób oczekujących wpisania ich do tej ewidencji. Aby więc dokonać wpisu stanu prawnego nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, stan ten musi wynikać z określonych prawem dokumentów, poza przypadkiem określonym w § 12 ust. 1 pkt 5, dotyczącym stanu prawnego wynikającego z dyspozycji zawartej w akcie normatywnym.

W rozpatrywanej sprawie stan prawny działki gruntu nr [...] będącej przedmiotem wniosku skarżącej kasacyjnie jest sporny. Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła bowiem dokumentów stwierdzających przysługiwanie jej jakichkolwiek praw do przedmiotu jej wniosku skierowanego do organu ewidencyjnego. Wskazała natomiast na zawisłe przed sądem cywilnym postępowanie o zasiedzenie. Oznacza to, że skarżąca kasacyjnie nie legitymowała się w dniu orzekania przez organy administracji dokumentami, z których wynikałoby dla niej prawo własności działki gruntu objętej jej wnioskiem skierowanym do Prezydenta Miasta K., jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.

Jeżeli skarżąca kasacyjnie nie może wykazać przysługiwania prawa do nieruchomości w sposób prawem przewidziany, to nie przysługuje jej przymiot strony w kwestionowaniu wpisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących danej nieruchomości lub działki gruntu, ze względu na brak interesu prawnego. W postępowaniu administracyjnym, jakim jest postępowanie o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków, zakończone w niniejszej sprawie decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...], stroną jest – zgodnie z art. 28 kpa - każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała jednak, aby postępowanie o zmianę danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków do przedmiotu jej wniosku, tj. działki nr [...] dotyczyło jej interesu prawnego. Jakkolwiek bowiem skarżąca kasacyjnie powołuje się na przysługujące uprawnienia do działki gruntu nr [...], to jednak uprawnień tych w żaden sposób nie udokumentowała. Przysługiwanie prawa do nieruchomości lub jej wydzielonej części nie może natomiast wynikać z samego oświadczenia, lecz musi być udokumentowane w sposób przewidziany prawem.

Nie można zatem kwestionować danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących jakichkolwiek osób ujawnionych w tej ewidencji, jeżeli podmiot kwestionujący te dane nie wykazał, poprzez stosowne udokumentowanie, przysługiwania praw do przedmiotu, którego dane te dotyczą.

Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga się sporów o prawa do nieruchomości lub ich wydzielonych części, lecz jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów. Z tego względu zmiana danych w tym zakresie może być dokonana na wniosek tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przysługiwanie praw do przedmiotu, którego zmiana ma dotyczyć. Należy więc podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji dotyczącą decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r., skoro skarżąca kasacyjnie nie udokumentowała swoich praw do działki nr [...], przez co nie mogła skutecznie podważać danych dotyczących tej działki gruntu w odniesieniu do innej osoby ujawnionej w tej ewidencji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.