Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 939/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej zezwolenia na umieszczenie urządzeń w pasie drogi publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2020r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020r., poz. 470 – dalej powoływanej jako u.d.p.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta M. I. z [...] czerwca 2020r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji Zarządu Powiatu I. z [...] listopada 2016r.

Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r., znak: [...], działający z upoważnienia Zarządu Powiatu I., Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w I., po rozpatrzeniu wniosku P. I. zezwolił stronie na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej [...] ul. [...] w I. w miejscu zgodnym z załączonym do wniosku planem sytuacyjnym, w związku z budową sieci kanalizacji sanitarnej w obrębie skrzyżowania drogi powiatowej z drogą gminną ul. [...] - umieszczeniem urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w dniach od [...] października 2016r. na czas nieoznaczony (punkt 1. decyzji). Jednocześnie, w punkcie 2. decyzji organ ustalił opłatę za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Dla ustalenia należnej opłaty zastosowano stawki określone uchwałą [...] Rady Powiatu I. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg na terenie Powiatu I. (Dz.Urz.Woj.Kuj.-Pom. Nr [...], poz. [...]).

Ulica [...] została pozbawiona kategorii drogi powiatowej na mocy uchwały Nr [...] Rady Powiatu I. z dnia [...] września 2019r. w sprawie pozbawienia odcinków dróg kategorii drogi powiatowej i w konsekwencji stała się drogą gminną na podstawie art. 10 ust. 5c u.d.p.

W związku z powyższym, wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. P. I., (doprecyzowanym następnie pismem z dnia z [...] i [...] stycznia 2020r.) wystąpiło do Prezydenta M. I. o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. przedmiotowej decyzji nr [...] Zarządu Powiatu - zgodnie z obowiązującymi opłatami dla dróg gminnych. Wnioskująca spółka podnosiła, że powyższe leży w interesie społecznym i w interesie przedsiębiorstwa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] Prezydent M. I. odmówił zmiany decyzji nr [...] z [...] listopada 2016 r., w zakresie wysokości opłaty należnej za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, tj. sieci kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym ul. [...] w I..

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż lokalizacja urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogi publicznej niesie dla właściciela urządzenia konieczność uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wydanego w formie decyzji administracyjnej, wydanej przez właściwego zarządcę drogi na podstawie art. 40 ust. 1, 2, pkt 2 i ust. 3, 5, 11 i 13 a u.d.p. Przy wydaniu decyzji zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej nie związanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, zarządca drogi ustala również opłatę za zajęcie pasa drogowego przez ww. urządzenie. Powyższa oplata wyliczana jest w oparciu o powierzchnię pasa drogowego zajętą przez urządzenie przesyłowe i stawki opłat, określonych na podstawie uchwały odpowiedniego organu samorządowego.

Jak wskazano, charakter przedmiotowej opłaty tzw. rocznej wynika z ustalenia jej wysokości zarówno dla danego roku, w którym została wydana decyzja administracyjna jak i na kolejne lata umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. Oznacza to, że opłata określona w decyzji administracyjnej nie ma charakteru opłaty jednorazowej. Ustalana jest z góry na kolejne lata, na jakie zezwolenie zostało wydane, a także w oparciu o obowiązującą w dacie wydania decyzji uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego.

Organ I instancji podkreślił, że nadrzędną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i mimo zmiany organu zarządzającego, decyzje te nadal funkcjonują w obrocie prawnym, ze wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy, kształtując na zasadach w nich określonych prawa i obowiązki ich adresata (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt II GW12/14).

Zdaniem organu I instancji, art. 155 k.p.a. może odnosić się do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami (niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, czy do wznowienia postępowania) lub decyzji prawidłowych. Otwiera zatem możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego - norm uznaniowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 339/10). Nawiązano również do poglądów orzecznictwa (w tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt. II SA/Wa 148/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1341/17), w których stwierdzono, że decyzja wydawana na podstawie art. 155 Kpa jest decyzją uznaniową i można zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, których przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny lub przy wydaniu których, organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem. Tryb przewidziany w art. 155 k.p.a. w ocenie organu I instancji może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne, a jego zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne i niewątpliwie decyzja w części ustalającej opłatę za zajęcie pasa drogowego należy do decyzji związanych, dlatego zastosowanie do tej części decyzji trybu przewidzianego w przepisie art. 155 k.p.a.uznać należy za rażąco naruszające ten przepis (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt ll SA/Sz 80/13). Decyzja ustalająca, tzw. opłatę roczną nie ma charakteru uznaniowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt. I OSK 242/06).

W odwołaniu od powyższej decyzji P. I., wniosło o jej uchylenie w całości i orzeczenie o zmianie wysokości opłaty za umieszczenie urządzeń w pasie drogi publicznej.

W uzasadnieniu strona podniosła, że w chwili wydawania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego, droga miała status drogi powiatowej, natomiast obecnie jest drogą gminną. Opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń na terenie miasta są niższe, niż te na terenie powiatu. W konsekwencji, opłaty jakie uiszcza Spółka w pierwotnie ustalonej wysokości są wyższe, niż opłaty, które wnoszą inni właściciele urządzeń umieszczonych w drogach gminnych. W świetle powyższego, zmiana decyzji, a tym samym obniżenie opłat leży w interesie strony i nie jest sprzeczne z interesem społecznym, bowiem to Rada M. I. ustaliła wysokość stawki opłaty w stosunku do dróg gminnych. Nie ma zatem podstaw do różnicowania ich wysokości.

Ponadto odwołująca zakwestionowała prezentowany przez organ pierwszej instancji pogląd, iż nie ma możliwości zmiany decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w zakresie wysokości opłaty z tego względu, że nie ma ona charakteru uznaniowego. Podkreślono, że w sprawie spełnione zostały cztery przesłanki niezbędne do wydania decyzji zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a., a mianowicie w sprawie występuje decyzja ostateczna, za jej uchyleniem przemawia słuszny interes strony, nie sprzeciwia się temu interes społeczny, a nadto P. I. było jedyną stroną niniejszego postępowania.

Strona dodała, że nie kwestionuje związanego charakteru decyzji w zakresie ustalenia wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego, jednak podkreśla, że zmiana zarządcy drogi odbyła się bez udziału strony. Zwrócono również uwagę, że stawki obowiązujące w stosunku do dróg gminnych są znacząco niższe od tych obowiązujących w stosunku do dróg powiatowych. Dla nowych urządzeń umieszczanych w pasie drogowym tej samej drogi będą zatem stosowane nowe stawki i w praktyce dojdzie do sytuacji, w której ten sam operator urządzeń przesyłowych znajdujących się w pasie tej samej drogi publicznej, będzie ponosił opłaty w odmiennej wysokości tylko z tego powodu, że w międzyczasie zmienił się zarządca drogi. Takie zróżnicowanie nie jest sprawiedliwe, zatem powinny zostać podjęte działania zmierzające do wyeliminowania występujących różnic, a zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest jedynym możliwym trybem w ocenie strony. Drugi z możliwych trybów, tj. wygaszenie wcześniejszego zezwolenia mogłoby narazić operatora na konieczność płacenia kar pieniężnych do czasu wydania nowego zezwolenia przez aktualnego zarządcę drogi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, wydało zaskarżoną (opisaną na wstępie) decyzję w dniu [...] sierpnia 2020r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, w tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 756/12, w którym Sąd wywiódł, iż przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Zmiana przepisów prawa, zmiana postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc przepisów prawa miejscowego nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia z art. 155 K.p.a.

Dodatkowo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 101/17, w którym jednoznacznie wyjaśniono, że w trybie art. 155 k.p.a. nie jest

możliwe rozpatrzenie żądania strony, które w zasadzie dotyczy nowej sprawy

administracyjnej, tj. sprawy, która swoim zakresem nie obejmuje dotychczasowej sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Sąd w tym wyroku potwierdził nadto zasadność stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. w oparciu o zmieniony stan faktyczny sprawy (podobnie: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 684/19).

Z taką sytuacją w ocenie Kolegium mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, bowiem nastąpiła zmiana kategorii drogi, w której pasie zostały umieszczone urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - z powiatowej na gminną.

Mając na uwadze powyższe, jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie braku dopuszczalności zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji, która ma charakter związany oraz która została wydana w innym stanie faktycznym (na gruncie niniejszej sprawy - inna kategoria drogi publicznej), Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium wskazało, iż dostrzega brak racjonalnego uzasadnienia w zakresie zróżnicowania sytuacji podmiotów co do wysokości ponoszonych opłat za zajęcie tego samego pasa drogowego, w zależności od tego, kiedy stosowne zezwolenie zostało wydane, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ administracji publicznej jest zobligowane do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności. Gdyby wolą ustawodawcy było przekazanie organom administracji uprawnienia do aktualizowania nakładanych decyzją o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego opłat rocznych w zależności od aktualnej kategorii drogi lub aktualnie obowiązujących stawek ustalanych aktem prawa miejscowego, odpowiednie postanowienia powinny znaleźć się w ustawie o drogach publicznych. Wobec braku odpowiedniego w tej materii przepisu Kolegium uznało, iż przedstawiona przez stronę argumentacja może być uznana jedynie za postulat wobec ustawodawcy o charakterze de lege ferenda.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy P. I. (reprezentowane przez radcę prawnego) wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego

Oceniając prawidłowość stanowiska zaprezentowanego przez organ odwoławczy oraz wcześniej przez organ I instancji skarżąca uznała, że zostały one oparte na błędnych założeniach oraz bezrefleksyjnym odwołaniu się do poglądów zaprezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, które niekoniecznie są adekwatne w przedmiotowej sprawie, gdyż albo zostały wypowiedziane w innych rodzajowo sprawach albo w zmienionym stanie prawnym. Analizując bowiem stan prawny nie można zapominać o istotnych zmianach w zakresie postępowania administracyjnego wynikających z ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). W uzasadnieniu do projektu tego aktu prawnego wskazano, że nowe rozwiązania "przyczynią się do bardziej partnerskiego podejścia administracji do obywateli przez wprowadzenie zasad i szczegółowych regulacji pozwalających na efektywniejszą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (m.in. zasada przyjaznej interpretacji prawa i rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony) oraz na wykorzystanie metod polubownego rozwiązywania kwestii spornych (mediacja)" (Sejm VIII Kadencji. Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, nr druku 1183).

Jednym z rozwiązań prawnych mającym służyć realizacji celów wskazanych w uzasadnieniu do projektu były postanowienia art. 7a § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ". Jedyne wyjątki od zastosowania tej reguły zostały wprowadzone w art. 7a § 2 k.p.a., który w omawianej kategorii spraw nie znajduje zastosowania.

Na kanwie postanowień art. 7a § 1 k.p.a. skarżąca podniosła, że w orzecznictwie wskazuje się, iż "Zasada rozstrzygania nie dających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony odnajduje zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a nie przyznanie uprawnienia" (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. II FSK 472/20). Niewątpliwie ponoszenie opłat z tytułu umieszczenia urządzeń w pasie drogi publicznej jest obowiązkiem, przy ustalaniu którego dyrektywa wynikająca z art. 7a k.p.a., zdaniem skarżącej musi być brana pod uwagę. W związku z tym automatycznie powinna być ona uwzględniana także w przypadku zmiany zakresu tego obowiązku. W ocenie skarżącej spółki konieczność zastosowania art. 7a k.p.a. w przedmiotowej sprawie nie była przez organy administracji obu instancji w ogóle analizowana, co już samo w sobie stanowi istotne uchybienie temu przepisowi. Ponadto nie wzięto również pod uwagę, że zmiana zasad przeprowadzenia postępowania administracyjnego w istotny sposób wpływa na dezaktualizację poglądów wypowiedzianych przed wprowadzeniem postanowień art. 7a k.p.a., które nie uwzględniały konieczności stosowania dyrektywy interpretacyjnej wynikającej z tego przepisu. Zmieniły się bowiem zasady wykładni prawa. Skarżąca uznała, że dla oceny, czy w analizowanym przypadku nie doszło do naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. należy się zastanowić nad tym, czy zmiana stanu prawnego może być traktowana jako przesłanka uzasadniająca zmianę decyzji administracyjnej oraz, czy w tym zakresie nie występują wątpliwości interpretacyjne, które mogłyby być interpretowane na korzyść skarżącego.

Skarżąca powołała się nadto na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. (sygn.. akt II GPS 2/09), w której dopuszczalność zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. uzależniono nie od tego czy zaszły zmiany okoliczności faktycznych czy prawnych, ale od tego czy zgłoszone przez stronę żądanie dotyczy pierwotnego stosunku administracyjnoprawnego. O możliwości zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. powinno więc przesądzać to czy strona oczekuje w istocie nawiązania nowego stosunku administracyjnoprawnego czy też zmiany stosunku istniejącego. Chodzi mianowicie o to, że nowy stosunek administracyjnoprawny ma stanowić kontynuację istniejącego, choć przy uwzględnieniu zmienionych okoliczności faktycznych i prawnych (tamże) i w ocenie Skarżącej wszystkie te okoliczności występują w przedmiotowej sprawie.

Wbrew zatem twierdzeniom organów administracji, zdaniem Skarżącej orzecznictwo sądowe w zakresie możliwości zmiany decyzji administracyjnych nie jest takie jednolite jak wskazuje się na to w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji. Skarżąca podniosła też, że również w literaturze przedmiotu wskazuje się, iż zmiana stanu prawnego może być okolicznością przemawiającą za zmianą decyzji z uwagi na występujący interes społeczny. Przytoczyła też stosowne poglądy doktryny.

W związku z tym, zdaniem Skarżącej zarówno judykatura, jak i doktryna wskazują wprost na możliwość zmiany decyzji administracyjnej w trybie art. 155 k.p.a. w przypadku zmiany stanu prawnego. Dlatego też organy administracji powinny je uwzględnić w procesie stosowania prawa, a jeśli nawet ich nie akceptują, to kierując się wskazaniami wynikającymi z art. 7a § 1 k.p.a. powinny uznać, że występują rozbieżności co do sposobu interpretacji postanowień art. 155 k.p.a. i kierując się dyrektywą interpretacyjną wynikającą z pierwszego z tych przepisów wydać decyzję na korzyść wnioskodawcy.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie, postanowienia art. 7a § 1 k.p.a. zostały pominięte całkowitym milczeniem, mimo że sprawa należy do kategorii tych, w których znajduje on zastosowanie. To zaś doprowadziło do jego naruszenia, gdyż brak uwzględnienia rozbieżności występujących na kanwie postanowień art. 155 K.p.a. doprowadził do jego wadliwej interpretacji, przy czym naruszenia te miały istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta M. I. odmawiającą zmiany decyzji nr [...] [...] Zarządu Dróg Powiatowych w I. w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenia opłaty za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. sieci kanalizacji sanitarnej ul. [...] w I..

Decyzja, której zmiany domagała się Skarżąca jest decyzją ostateczną, na podstawie której nabyła ona prawo do zajęcia pasa drogowego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej i została obciążona obowiązkiem uiszczenia opłaty. Wniosek został ograniczony do żądania zmiany w zakresie ustalenia opłaty. Strona dąży zatem do zmiany zakresu swojego obowiązku określonego decyzją o ustaleniu opłaty.

Zgodnie z wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Skarżąca jako podstawę wniosku o zmianę decyzji ostatecznej wskazała art. 155 k.p.a., który dopuszcza możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, w każdym czasie, za zgodą strony, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

W przypadku złożenia wniosku o zmianę decyzji administracyjnej w tym trybie organ bada zatem jaki jest zakres żądania, czy zmiana decyzji zgodnie z żądaniem nie naruszy przepisów prawa, a także czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym wymienione przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Warunkiem zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. konieczne jest uprzednie ustalenie, czy w konkretnym przypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. Inaczej, tożsamość sprawy występuje, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (takie stanowisko zaprezentowano w uchwale NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS2/ 09, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99).

Nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości fakt, że skoro decyzja kończy określone postępowanie w znaczeniu materialnym i formalnym to jej zmiana może odbywać się tylko w tak zakreślonych ramach.

Na podstawie art. 40 ust. 8 u.d.p., organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.

Według zaś do ust. 9, przy ustalaniu stawek, o których mowa w ust. 7 i 8, uwzględnia się kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty.

Wydając decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i ustalenie opłaty, uwzględniano stawki właściwe dla drogi powiatowej, w oparciu o stosowne postanowienia właściwej uchwały. Zmiana kategorii drogi oznacza również zmianę zarządcy drogi. W tym przypadku, zarządcą drogi stał się z mocy prawa Prezydent I. w miejsce Zarządu Dróg Powiatowych. Konsekwencją tych zmian jest fakt, że droga podlega odmiennym regulacjom szczegółowym w zakresie zajęcia pasa drogowego. Ustalenie zatem opłaty dla innej kategorii drogi stanowi inną sprawę, a to oznacza brak tożsamości sprawy. Zezwolenie i opłata zostały Skarżącej udzielone na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej, a domaga się ona ustalenia opłaty właściwej dla innej kategorii drogi. Wprawdzie urządzenia nadal pozostają lokalizacyjnie w tym samym pasie drogi ale nie tej samej drogi, gdyż drogi innej kategorii. W konsekwencji, sam fakt konieczności przeprowadzenia analizy stanu fatycznego co do obowiązywania innych stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, drogi o innej kategorii, wykracza poza zakres przesłanek określonych w art. 155 k.p.a.

Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może natomiast polegać wyłącznie na innym uregulowaniu treści praw lub obowiązków wynikających z wydanej już decyzji. Ustalanie i stosowanie innych stawek opłat w związku ze zmianą kategorii drogi prowadzi do ukształtowania praw lub obowiązków w nowej sprawie, w innym postępowaniu. W ocenie Sądu - rozstrzygnięcie, którego oczekuje Skarżąca nosiłoby wszystkie cechy właściwe dla decyzji wydawanych w innym, zwykłym postępowaniu. W żadnym natomiast przypadku, wymienionego trybu nie można też traktować jako służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną niejako w kolejnej - trzeciej instancji. Przedmiotem bowiem postępowania w tym trybie jest, co do zasady, nie ponowne rozpatrzenie sprawy, ale byt prawny dotychczasowej decyzji (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06 – dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy również podkreślić, co znajduje odzwierciedlenie np. w wyroku NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 607/10 (dostępnym w bazie Lex nr 784233), że tryby przewidziane w art. 154 i art. 155 k.p.a. mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Niewątpliwie decyzja w części ustalającej opłatę za zajęcie pasa drogowego należy do decyzji związanych, a zatem zastosowanie do tej części decyzji przepisu o charakterze reformatoryjnym nie jest możliwe.

W tych okolicznościach należy przyznać rację organowi, który uznał za niedopuszczalną zmianę decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Z uwagi na szczególny tryb i ściśle określone przesłanki zmiany decyzji ostatecznej nie znajdują uzasadnienia okoliczności podnoszone jako naruszenie ogólnych przepisów postępowania. Ponadto, norma proceduralna nie może zmieniać reguł bezwzględnie obowiązujących.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.