Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 347/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 §  1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

akt II SA/Kr 347/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego -Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji.


UZASADNIENIE

Towarzystwo [...] z siedzibą w K. (dalej: strona "skarżąca") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 13 stycznia 2021 r., znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2020 r., znak: [...] zezwalającej na usunięcie – przesadzenie 1 sztuki drzewa – klonu zwyczajnego na działce nr [...], kolidującego z projektowanym zamierzeniem budowlanym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 23 października 2015 r. inwestor – B. Sp. z o.o. w W. zwrócił się do organu I instancji o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z działki nr [...] obr. [...] N. z uwagi na kolizję z planowaną inwestycją - budową zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dla ww. inwestycji organ I instancji wydał ostateczną decyzję z 17 czerwca 2013 r. zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą pozwolenia na budowę. Wydana został również decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach oraz uzgodnienie w zakresie zieleni.

Postanowieniami z 30 listopada 2015 r. i 14 grudnia 2015 r. organ I instancji dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony odpowiednio: Towarzystwo [...] w K. oraz Fundację [...] w K..

Decyzją z 11 lutego 2016 r. organ I instancji odmówił wydania zezwolenia. Wskazana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 24 czerwca 2016 r.

Wyrokiem z 3 listopada 2016 r., II SA/Kr 968/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzje organów obu instancji. Zdaniem Sądu organy nie dokonały wszechstronnej analizy sprawy, tj. nie oceniono czy poszczególne drzewa i krzewy mogą być zachowane lub przesadzone – a jeśli nie, to czy możliwe jest nasadzenie zastępcze i czy będzie ono stanowiło kompensację pełną. W ocenie Sądu, dopiero powyższe ustalenia dadzą odpowiedź czy zezwolenie na usuniecie drzew i krzewów jest w ogóle możliwe, jeśli tak to w jakiej ilości. Wyrokiem z 5 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny, II OSK 634/17 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji wezwał inwestora do przedłożenia, w oparciu o art. 83b ustawy o ochronie przyrody, zaktualizowanych dokumentów.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał cztery decyzje, m.in. decyzję z 29 listopada 2019 r., nr [...], którą zezwolił na przesadzenie 1 sztuki kolonu zwyczajnego nr 11 o obwodzie pnia 89 cm z naliczeniem opłaty odrodzeniowej na 3 lata.

Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Kolegium z 14 kwietnia 2020 r. z uwagi na brak: wskazania na mapach znajdujących się w aktach sprawy umiejscowienia drzewa mającego ulec przesadzeniu; możliwości stwierdzenia czy drzewo przeznaczone do usunięcia istotnie koliduje z planowanym zamierzeniem budowlanym; aktualnej dokumentacji fotograficznej; wskazania przesłanek dlaczego akurat to konkretne drzewo ma zostać przesadzone; odniesienia do sporządzonego opracowania przyrodniczego i postanowień tam zwartych pod kątem złożonego wniosku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 3 listopada 2020 r. Prezydent Miasta K. zezwolił B. Sp. z o.o. na usunięcie - przesadzenie 1 szt. drzewa tj. klonu zwyczajnego nr 10 o obw. pnia 92 cm kolidującego z projektowanym zamierzeniem budowlanym: Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - obr. [...] N. przy ul. S. w K. C. oraz dodatkowo w zakresie robót nie wymagających ustalenia decyzji o WZ na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. jw., zlokalizowanego przy ul. S. na działce nr [...] obr. [...] N., pod warunkiem przesadzenia ww. drzewa w inne miejsce uzgodnione z wnioskodawcą, na działce nr [...] obr. [...] N.. Jako termin przesadzenia drzewa wskazano 31 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w oparciu o przeprowadzone 21 września 2020 r. oględziny ustalił, iż objęty wnioskiem klon pospolity, jest drzewem o prostym pniu, regularnej koronie wykształconej na wysokości 2,5 m, szerokość korony ok. 8 m, wysokości 9 m. Odległość drzewa od przyszłej elewacji wynosi około 2 m. Wielkość korony oraz niewielka odległość drzewa od projektowanego budynku powodują, że drzewo koliduje z planowaną inwestycją. Gatunek ten przynależy do grupy drzew najlepiej znoszących przesadzanie. Wskazał też, że z uwagi na kolizję w terenie ww. drzewa z projektowanym zamierzeniem budowlanym, zasadne jest usunięcie wskazanego drzewa i przesadzenie w inne miejsce. Zgodnie z dokumentacją dendrologiczną drzewo zostanie przesunięte o ok. 50 m w północno-zachodni narożnik działki nr [...] obr. [...] N.. Przesadzenie drzewa w pobliskie miejsce jest w tym przypadku korzystne z kilku powodów. Przede wszystkim unika się transportu na większe odległości, w czasie którego może dojść do przesychania najbardziej zewnętrznych korzeni, czas trwania przesadzenia zostaje skrócony do minimum, miejsce w pobliżu tego, w którym drzewo rośnie ma praktycznie takie same warunki glebowe. Dalej organ podał, że przy sadzeniu należy pamiętać o zachowaniu kierunków geograficznych wzrostu korony. Najodpowiedniejsza pora roku do przesadzania dużych drzew to wiosna i jesień, z uwagi na mniejsze, w tym okresie, parowanie wody z rośliny. Szczególnie poleca się jesień, kiedy soki schodzą do korzeni, co sprzyja ich szybszej regeneracji, a drzewo ma sporo czasu na aklimatyzację w nowym miejscu. Organ podał, że z uwagi na graniczny termin usunięcia drzewa tj. 31 grudnia 2021 r. zaleca się przygotowanie systemu korzeniowego drzewa do przesadzenia przez okopanie wąskiego rowka i włożenia grubej folii w celu zagęszczenia korzeni peryferyjnych. Przesadzenia drzewa winna dokonać profesjonalna firma mająca doświadczenie w przesadzaniu dużych drzew. Wydanie decyzji zezwalającej na przesadzenie drzewa w inne miejsce jest zgodne z wnioskiem strony, na podstawie dokumentacji sporządzonej przez profesjonalna firmę. Na tej podstawie, w ocenie organu, można przypuszczać, że zabieg przesadzenia drzewa odbędzie się w pełni profesjonalnie, z zachowaniem zasad sztuki ogrodniczej. Organ zaznaczył, że wydanie zezwolenia uzależniono od przesadzenia drzewa z uwagi na ważne względy społeczne, w tym konieczność zachowania proporcji w różnorodności gatunkowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Towarzystwa [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 13 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem Kolegium, organ I instancji właściwe przyjął, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, że możliwe jest przesadzenie wskazanego drzewa w celu przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji. Ze społecznego punktu widzenia uzasadniona jest bowiem realizacja zamierzeń inwestycyjnych. Przy prowadzeniu prac budowlanych dopuszcza się wykorzystywanie i przekształcanie elementów przyrodniczych wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne w związku z realizacją konkretnej inwestycji. Kolegium wskazało, że każde warunkowe zezwolenie na przesadzenie drzewa musi zawierać elementy wskazane art. 83 d ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 3 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody, a nadto może określać warunki techniczne przesadzenia. W ocenie Kolegium wszystkie wskazane wyżej ustawowe warunki zostały spełnione w zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja w sposób zrównoważony łączy racje inwestora z postulatami ekologicznymi. Na przedmiotowej działce zrezygnowano z wycinki całości zadrzewienia, tak że część drzew zostanie zachowana, a jedno drzewo zostanie przesadzone. Usunięciu podlegają drzewa znajdujące się najbliżej planowanego budynku, których systemy korzeniowe ucierpiałyby w trakcie prowadzonych robót ziemnych w stopniu uniemożliwiającym ich dalszy prawidłowy rozwój. Ponadto uzależnienie usunięcia przedmiotowego klonu od jego przesadzenia, dodatnio wpłynie na zakres zadrzewienia.

W skardze na decyzję Kolegium strona skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1/ art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie przez organ, że zezwolenie na usunięcie - przesadzenie 1 sztuki klonu zwyczajnego, mieści się w granicach uznania administracyjnego w sytuacji gdy korzystanie z uznania administracyjnego nie oznacza dowolności organu administracyjnego przy wydawania decyzji, której treść musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które to okoliczności w tym przypadku, przemawiały za wydaniem decyzji niezezwalającej na usunięcie ww. drzewa; 2/ art. 4 ustawy o ochronie przyrody, przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że usunięcie - przesadzenie 1 sztuki klonu zwyczajnego, jako kolidującego z projektowanym zamierzeniem budowlanym jest wystarczającą przesłanką do wydania zezwolenia na usunięcia tego drzewa, w sytuacji gdy zasadą wynikającą z art. 4 ww. ustawy jest przede wszystkim ochrona drzew i ich zachowanie, jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody, a odstąpienie od tej zasady możliwe jest w wyjątkowych przypadkach; 3/ art. 2 ustawy o ochronie przyrody, przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że usunięcie - przesadzenie 1 sztuki klonu zwyczajnego jest zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju w sytuacji, gdy zasada ta, nakłada przede wszystkim obowiązek ochrony określonych elementów lub walorów środowiska przed zniszczeniem lub ich degradacją, ze względów ekologicznych; 4/ art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska, przez błędną wykładnie i nieprawidłowe przyjęcie, że projektant oraz inwestor realizujący prace budowlane na działce [...] obr. [...] N. oraz działkach sąsiednich, wykorzystali i przekształcili elementy przyrodnicze, wyłącznie w takim zakresie, w jakim było to konieczne w związku z realizacją inwestycji, w sytuacji gdy dotychczas prowadzony przed dewelopera proces inwestycyjny na działce nr [...]5 oraz sąsiednich terenach wskazuje, iż deweloper dokonuje przekształcenia elementów przyrodniczych, kolidujących z inwestycją w sposób zupełnie dowolny; 5/ art. 83d ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że organ administracyjny w sposób najbardziej korzystny dla drzewa, ustalił miejsce, w które zostanie ono przesadzone w sytuacji, gdy wskazane przez organ miejsce do przesadzenia, stanowi zagrożenie dla zachowania dalszej żywotności tego drzewa.

Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i wydanie decyzji, zezwalającej na usunięcie - przesadzenie 1 sztuki klonu zwyczajnego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowody, przemawiał za wydaniem decyzji odmownej, bowiem przesadzenie klonu zwyczajnego, związane jest z koniecznością uszkodzenia sąsiednich drzew, z którymi klon ma zrośnięte korzenie; 2/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i nieprawidłowe przyjęcie, że ze społecznego punktu widzenia uzasadniona jest realizacja zamierzenia inwestycyjnego, co wiąże się z koniecznością usunięcia i przesadzenia 1 sztuki klonu zwyczajnego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy stoi w sprzeczności z powyższymi ustaleniami; 3/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i nieprawidłowe przyjęcie, że wskazane przez inwestora miejsce do przesadzenia 1 sztuki klonu zwyczajnego jest odpowiednie z punktu widzenia zachowania jego dalszej żywotności; 9/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i przekroczenie granic uznania administracyjnego przy wydaniu decyzji; 5/ art. 8 k.p.a., przez brak starannego i zgodnego z przepisami prawa, prowadzenia postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa, a tym samym podważenie zasady, dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa; 6/ art. 8 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy z zupełnym pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; 7/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez błędne rozpatrzenie i ocenę całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie faktu, że drzewo, które zostanie usunięte - przesadzone, jest w dobrym stanie zdrowotnym, stanowi cenny element krajobrazu, oraz pełni ważną funkcje w środowisku przyrodniczym; 8/ art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawarcie w niej zbyt lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego winien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy organ uznana, że istnieje ważna przyczyna, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew. W ocenie strony skarżącej, Kolegium, popierając stanowisko organu I Instancji, pominęło okoliczność, że decyzja dotyczy zupełnie zdrowego egzemplarza drzewa, którego zachowanie zgodnie z wskazanymi powyżej przepisami winno być priorytetem. Zdaniem strony skarżącej, organ wydając decyzję, kierował się wyłącznie interesem inwestora, przy zupełnym pominięciu interesu społecznego. Natomiast interes społeczny i interes obywateli jest w niniejszej sprawie tożsamy z zasadami ochrony przyrody i podlega silnej ochronie konstytucyjnej. W ocenie strony skarżącej, sam fakt kolizji drzewa z inwestycją, nie stanowi wystarczającej przesłanki do jego usunięcie lub przesadzenia, a organ w sposób niewłaściwy skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i tym samym, przekroczył granice uznania administracyjnego. Ponadto organ, w ogóle nie wziął pod uwagę opinii dr. inż. arch. kraj. W.B. z 3 listopada 2020 r., w której wskazano m.in., że przesadzenie spornego drzewa, związane będzie z koniecznością uszkodzenia sąsiednich drzew, z którymi klon ma zrośnięte korzenie. Ponadto po przesadzeniu drzewa, nikt nie zagwarantuje, że przesadzony klon przyjmie się na nowym terenie w tożsamy sposób, jak przyjął na dotychczasowym gruncie. Organ administracyjny w żadnym wypadku nie będzie również badał, efektu przesadzenia drzewa w innym miejscu. Dodatkowo, wskazane do przesadzenia miejsce w żaden sposób nie daje gwarancji, utrzymania dalszej żywotności tego drzewa. Zdaniem strony skarżącej, jeżeli organ wyraziły zgodę na przesadzenie drzewa to winien były również dokładnie przeanalizować miejsce, w które drzewo zostanie przesadzone. Tymczasem w decyzji jedynie w sposób ogólny wskazano, że drzewo zostanie przesunięte o ok. 50 metrów w północno - zachodni narożnik działki nr [...] obr. [...] N.. Strona skarżąca podniosła, że drzewo ma zostać posadzone w narożniku działki, który graniczy bezpośrednio ze skrzyżowaniem ulic, na których panuje wzmożony ruch, co z pewnością nie wpłynie pozytywnie na niezakłócony rozwój przesadzonego drzewa. Ponadto przesadzenie drzewa we wskazane miejsce, może de facto utrudniać pole widzenia dla samochodów jadących od strony wschodniej i południowej. Według strony skarżącego, jeżeli już drzewo powinno być przesadzone, na środkową część działki nr [...] na wysokości bloku nr [...], w tym bowiem miejscu znajduje się duża przestrzeń zieleni, z dala od ruchu samochodowego. Dalej strona skarżąca podniosła, że nie do przyjęcia jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, realizacja zamierzeń inwestycyjnych jest uzasadniona ze społecznego punktu widzenia, gdyż mieszkańcy osiedla D. od lat walczą o to by działki nr [...] i [...] pozostały niezabudowane, ze względu na cenną roślinność, znajdującą się na tych terenach. Natomiast w związku z realizacją inwestycji wydano już około 20 decyzji zezwalających na wycinkę drzew i krzewów, na skutek, których usunięto już około 150 drzew i 310 m2 krzewów. Zdaniem skarżącej nie ma znaczenia argument, że inwestor zaniechał zabudowy działki nr [...], na której znajduje się większość planowanych pierwotnie do wycinki drzew, deweloper dysponuje bowiem pozwoleniem na budowę dla działki nr [...] i istnieje duże prawdopodobieństwo zabudowy także tego terenu. Ponadto strona skarżąca podał, że wyrokiem z 29 września 2020 r., II SA/Kr 552/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały nr [...] Rady Miasta K. z 22 stycznia 2020 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "C. - os. D. i P." oraz graficznego jej Załącznika nr 1 w części dotyczącej działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] Jednostka ewidencyjna N. oraz działki nr [...] obręb [...] Jednostka ewidencyjna N. w zakresie, w jakim działka ta została objęta granicami obszaru o symbolu ZPp.3. W ocenie strony skarżącej, organ wydający zaskarżoną decyzję, nie rozważył wszystkich istotnych kwestii, związanych z niniejszą sprawą, a wydana przez niego decyzja nosi cechy dowolności. Organy administracyjne przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, nie uwzględniły również w żaden sposób wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażonych w wyroku z 3 listopada 2016 r., II SA/Kr 968/16, a także podnoszonych przez stronę skarżącą i lokalną społeczność argumentów, dotyczących ilości usuniętych dotychczas drzew i krzewów oraz wpływu tego działania na ochronę środowiska. Uzasadniając z kolei swoje stanowisko, Kolegium ograniczyło się w swym uzasadnieniu do podania ogólnych rozważań.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym stanem prawnym oraz w oparciu o poprawnie ustalony przez organ I instancji stan faktyczny. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody ma charakter uznaniowy. W skardze została zakwestionowana prawidłowość "uznania administracyjnego" przyjętego przez organ I instancji. Zdaniem Kolegium zarzut nie jest poprawny, bowiem organ I instancji wydając zezwolenie na przesadzenie drzewa właściwie przyjął, że ze społecznego punktu widzenia uzasadniona jest realizacja zamierzeń inwestycyjnych a przesadzenie drzewa jest kompromisem.

Stanowisko w sprawie wyraził również uczestnik postępowania B. sp. z o.o. z siedzibą w W. w piśmie z 11 maja 2021 r., który wniósł o oddalenie skargi, a nadto wskazał, że zaskarżona decyzja, jako decyzja ostateczna, została już wykonana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie organy administracji, jak i obecnie orzekający Sąd, związane są ponadto wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 listopada 2016 r., II SA/Kr 986/16 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2019 r., II OSK 634/18, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W wyroku z 3 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że: "W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany wziąć pod uwagę rozważania dotychczas wskazane, a nadto będzie obowiązany dokonać ustaleń faktycznych dotyczących każdego z wnioskowanych drzew i krzewów z osobna, choć w łącznym kontekście ilościowym oraz w świetle decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Organ będzie obowiązany przeanalizować, kierując się posiadaną wiedzą specjalistyczną w tym zakresie (względnie w razie potrzeby powołując biegłego), czy poszczególne drzewa i krzewy mogą być zachowane (co jest priorytetem) lub ewentualnie czy mogą być przesadzone. Jeśli nie jest to możliwe, to następnie winien ustalić czy możliwa jest kompensacja przyrodnicza poprzez nasadzenia zastępcze i czy będzie to kompensacja pełna. Dopiero takie ustalenie stanu faktycznego i pełne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy, da odpowiedź czy zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów jest w ogóle możliwe, a jeśli tak to w jakiej ilości i które z nich mogą być usunięte, a które stanowią wartość przyrodniczą, której skompensować niepodobna." Sąd podkreślił przy tym, że nie jest obowiązkiem organu wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem, nawet pomimo tego, że inwestor otrzymał pozwolenie na budowę. Nie jest to bowiem bezwzględna, pozytywna przesłanka wyrażenia zgody na usuniecie drzew i krzewów. Jest natomiast obowiązkiem organu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz rzetelne uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, jak też naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, że podlegająca kontroli sądowej decyzja jest decyzją rozstrzygającą o części żądania strony, które dotyczyło finalnie usunięcia 11 drzew oraz przesadzenia 1 drzewa – klonu zwyczajnego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 13 stycznia 2021 r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 3 listopada 2020 r., zezwoliła B. sp. z o. o.o. z siedzibą w W. na usunięcie – przesadzenie 1 szt. drzewa – klonu zwyczajnego na dz. nr [...], kolidującego z opisanym wcześniej zamierzeniem budowlanym. W decyzji określono, że zezwolenie wydaje się "pod warunkiem przesadzenia ww. drzewa w inne miejsce uzgodnione z wnioskodawcą", wskazując lokalizację drzewa po przesadzeniu – działkę nr [...] obr. [...] N.. Określono termin przesadzenia – do dnia 31 grudnia 2021 r. Za przesadzenie drzew naliczono opłatę w wysokości 2300 zł (dwa tysiące trzysta), odraczając termin uiszczenia opłaty, zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, do dnia 31 grudnia 2024 r.

Prezydent Miasta K. ustalił, że objęte decyzją drzewo, to klon pospolity o obwodzie pnia 92 cm. Wskazano, że jest to drzewo o prostym pniu, regularnej koronie wykształconej na wysokości 2,5 m. Wysokość drzewa wynosi 9 m, szerokość korony - ok. 8 m, odległość od przyszłej elewacji - ok. 2 m. W ocenie organu wielkość korony oraz niewielka odległość drzewa od projektowanego budynku powodują, że drzewo koliduje z planowaną inwestycją. Jego walory dendrologiczne i estetyczne oraz przynależność do grupy drzew najlepiej znoszących przesadzanie spowodowały, że drzewo może zostać przesadzone w inne miejsce. W uzasadnieniu wskazano również, że zgodnie z dokumentacją dendrologiczną drzewo zostanie przesunięte o ok. 50 m w północno-zachodni narożnik działki nr [...] obr. [...] N.. Podniesiono, że przesadzenie drzewa w pobliskie miejsce jest w tym przypadku bardzo korzystne z kilku powodów: unika się transportu na większe odległości, w czasie którego może dojść do przesychania najbardziej zewnętrznych korzeni, czas trwania przesadzenia zostaje skrócony do minimum, miejsce w pobliżu tego, w którym drzewo rośnie ma praktycznie takie same warunki glebowe.

Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: Dz. U. 2020 r. poz. 55, dalej: u.o.p.).

Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Zgodnie z art. 83a ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Zgodnie z art. 83c ust. 1 u.o.p. organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu (art. 83c ust. 3). Stosownie do art. 83c ust. 5 u.o.p. organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do przesadzenia oraz następujące cechy przesadzanego drzewa lub krzewu: 1) rozmiar, w tym objętość bryły korzeniowej i wysokość; 2) kształt systemu korzeniowego; 3) kondycję; 4) długość okresu przygotowania go do przesadzenia.

Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu określa, po myśli art. 83d ust. 1 u.o.p.: 1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy; 2) miejsce usunięcia drzewa lub krzewu; 3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu; 4) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:

a) posiada kilka pni - obwód każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa; 5) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew; 6) wysokość opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu; 7) termin usunięcia drzewa lub krzewu.

Stosownie do art. 83d ust. 3 u.o.p., w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to określa dodatkowo: 1) miejsce, na które zostanie przesadzone drzewo lub krzew; 2) termin przesadzenia drzewa lub krzewu; 3) termin złożenia informacji o przesadzeniu drzewa lub krzewu.

W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo warunki techniczne sadzenia lub przesadzenia drzewa lub krzewu (art. 83d ust. 4). Jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia. Przepisu nie stosuje się do inwestycji liniowych celu publicznego (art. 83d ust. 5). W zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu organ uwzględnia warunki określone w decyzji, postanowieniu oraz zezwoleniu, o których mowa odpowiednio w art. 83b ust. 1 pkt 10 i 11 (art. 83d ust. 6).

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że organy obu instancji nie zrealizowały w pełnym zakresie wytycznych wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 listopada 2016 r. Przypomnieć należy, że Sąd przyjął w tamtym wyroku, że decyzja w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów ma charakter uznaniowy, a co za tym idzie, "jej wydanie winno być oparte o uprzednio rzetelnie przeprowadzone postępowanie administracyjne prowadzące do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.). Innymi słowy, wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody, z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa materialnego, a rozważania te w oczywisty sposób muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 Kpa)".

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenia organu pierwszej instancji co do kolizji drzewa oznaczonego w inwentaryzacji numerem 10 z planowanym zamierzeniem inwestycyjnym. W zalegającym w aktach administracyjnych dokumencie pt. "Szczegółowa inwentaryzacja istniejącej szaty roślinnej wraz z gospodarką i preliminarzem opłat za usunięcie, zastąpienie i przesadzenie drzew – aktualizacja" opatrzonego datą "sierpień 2020" znajduje się mapa sytuacyjna (k. 658 akt adm.), na której określono lokalizację drzewa oznaczonego numerem 10, opisanego jako przeznaczonego do przesadzenia z decyzją i opłatami odroczonymi na okres 3 lat. Zgodzić się należy jednak ze skarżącym, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i sama decyzja nie wyjaśnia kwestii możliwego uszkodzenia systemu korzeniowego przesadzanego drzewa, jak i drzew z nim sąsiadujących, z którymi przedmiotowy klon ma – jak twierdzi skarżący – zrośnięte korzenie. W aktach sprawy znajduje się opinia z 3 listopada 2020 r. dr. inż. W.B., architekta krajobrazu, specjalisty dendrologa (k. 712-713 akt adm.), w której wskazano: "Klon zwyczajny ma lekko zdeformowaną koronę sąsiedztwem innych drzew. Przesadzenie klonu zwyczajnego będzie możliwe po usunięciu dwóch sąsiednich drzew, gdyż mają zrośnięte korzenie. Żadne z tych drzew nie jest wskazane do usunięcia, stąd skuteczny zabieg, bez szkód dla drzew sąsiednich jest mało prawdopodobny". Sąd stwierdza, że przywołana wyżej inwentaryzacja przedłożona przez wnioskodawcę koncentruje się przede wszystkim na konieczności zabezpieczenia drzew w związku z prowadzonymi pracami budowlanymi, w tym wskazuje na konieczność zabezpieczenia pni, koron drzew, systemów korzeniowych (k. 660-665), nie odnosi się natomiast do kwestii stanu systemu korzeniowego drzewa i jego prawdopodobnego – ze względu na odległości między drzewami – powiązania z systemami korzeniowymi innych drzew. W ocenie Sądu kwestia ta wymaga wyjaśnienia przez uzupełnienie przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji, względnie przeprowadzenie na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego dendrologa, stosownie do wymogów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do analizowanej kwestii, akcentowanej w odwołaniu od decyzji, jak też do ewentualnego wpływu przedłożonej opinii na treść rozstrzygnięcia w ogóle nie odniósł się organ odwoławczy. W tym miejscu Sąd wskazuje, że lakoniczne uzasadnienie decyzji Kolegium, w którym nie odniesiono się do zarzutów odwołania, nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium nie zrealizowało tym samym obowiązku organu odwoławczego wynikającego z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), której istotą jest zagwarantowanie stronom prawa dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej.

Niezależnie od wskazanych powyżej uchybień procesowych Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa w przypadku, gdy zgoda na wycięcie drzewa jest uzależniona od jego przesadzenia. W decyzji tej nie określono bowiem: miejsca, na które zostanie przesadzone drzewo (art. 83d ust. 3 pkt 1) oraz terminu złożenia informacji o przesadzeniu drzewa (art. 83d ust. 3 pkt 3).

Odnośnie do miejsca, na które zostanie przesadzone drzewo, w sentencji decyzji wskazano wprawdzie "inne miejsce uzgodnione z wnioskodawcą" na działce nr [...] obr. [...] N., tj. działce, na której zlokalizowane było drzewo przed usunięciem, co jednak, zdaniem Sądu, nie wypełnia obowiązku, o którym mowa w art. 83d ust. 3 pkt 1 u.o.p. Z art. 83d ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 83c ust. 5 u.o.p. wynika bowiem obowiązek rozważenia przez organ konkretnej nowej lokalizacji drzewa planowanego do przesadzenia oraz sprecyzowania tego miejsca w decyzji.

Nie sanuje powyższego uchybienia wzmianka w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta K. o przesunięciu drzewa, zgodnie z dokumentacją dendrologiczną, o ok. 50 m w północno-zachodni narożnik działki nr [...] obr. [...] N.. Sąd stwierdza, że w dokumencie pt. "Szczegółowa inwentaryzacja istniejącej szaty roślinnej wraz z gospodarką i preliminarzem opłat za usunięcie, zastąpienie i przesadzenie drzew – aktualizacja", na mapie sytuacyjnej (k. 658 akt adm.) określono lokalizację przesadzanego drzewa w narożniku działki nr [...]. Dokumentacja ta nie jest jednak załącznikiem do decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa, a i wzmianka o nowej lokalizacji drzewa w treści uzasadnienia decyzji nie może być uznana za spełnienie wymogu określonego w art. 83d ust. 3 pkt 1 u.o.p.

Podkreślić trzeba, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, określane mianem "osnowy" decyzji, jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji; "stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej" (B. Adamiak, komentarz do art. 107, teza 2, w: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Legalis 2021). Rozstrzygnięcie to "musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji" (por. przywołany w ww. komentarzu wyrok NSA z 30 czerwca 1998 r., I SA/Łd 1478/96, Legalis). Organ powinien więc sformułować rozstrzygnięcie w taki sposób, żeby nie było wątpliwości co do tego, jakie uprawnienia zostały w decyzji przyznane, czy też jakie obowiązki zostały tam nałożone, w przeciwnym bowiem razie dochodzi do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), jak też zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

W tym też kontekście należy zwrócić uwagę na treść art. 83d ust. 4 u.o.p., który umożliwia, w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, określenie w zezwoleniu dodatkowo warunków technicznych sadzenia lub przesadzenia drzewa lub krzewu. Organ pierwszej instancji takich warunków technicznych nie sformułował. W uzasadnieniu decyzji (s. 8 decyzji, k. 696 akt adm.) zawarto natomiast pewne wytyczne dotyczące sposobu przesadzania drzew, które jednak nie zostały ujęte w rozstrzygnięciu decyzji, co należy uznać za działanie nieprawidłowe.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., przez brak wyjaśnienia, czy przedmiotowe drzewo, klon pospolity, jest połączone korzeniami z sąsiadującymi drzewami, a w konsekwencji, czy może być usunięte i przesadzone bez uszczerbku dla tego drzewa i drzew sąsiadujących. Ponadto, organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 83d ust. 3 pkt 1 i 3 u.o.p., przez brak zamieszczenia w decyzji obligatoryjnych elementów decyzji zezwalającej na usunięcie i przesadzenie drzewa. Uchybienia te uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Tym samym zasadne okazały się zarzuty skarżącego w zakresie, w jakim pozostają zbieżne z przedstawionym stanowiskiem Sądu. Jako przedwczesną należałoby natomiast uznać wypowiedź Sądu odnoszącą się do ewentualnego przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Ocena taka może być wyrażona dopiero po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, obejmującego wszystkie relewantne prawnie okoliczności sprawy, w odniesieniu do decyzji zawierającej wszystkie wymagane prawem elementy. Na wynik postępowania sądowego nie mogła mieć natomiast wpływu okoliczność podnoszona przez uczestnika postępowania, tj. wykonanie zaskarżonej decyzji, skoro - jak wskazano powyżej - kontrolując zaskarżony akt, sąd bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z daty jego wydania.

Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.