Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 165/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant - Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 25 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego [...] z dnia 29 października 2001 r. nr [...] i zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. powyższe decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 165/03

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie określenia W. B. kwoty długu celnego od pojazdu samochodowego.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że jak wynika z akt sprawy dnia 7 sierpnia 2001 r. postanowieniem Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny samochodu ciężarowego m-ki "[...]".

Postępowanie to zostało wszczęte po uprzednim przeprowadzeniu postępowania karnego skarbowego. Wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło po ujawnieniu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej nieprawidłowości w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu (litery i cyfry były napisane różnego rodzaju i różnej wielkości czcionką). Miało to miejsce na przejściu granicznym w L. w dniu 1 października 1998 r. Wówczas pojazdem tym granicę w kierunku do Polski przekraczał syn W. Balickiego, M.B.. W tym samym dniu ustalono, że numer rejestracyjny wpisany w kwestionowanym dowodzie rejestracyjnym posiada faktycznie inny pojazd a ponadto metryczka druku dowodu rejestracyjnego nie figuruje w danych urzędu, który rzekomo miał go wydać. M.B.

wyjaśnił, że samochód ten został zakupiony przez jego ojca w G. w dniu 24 września 1998 r., natomiast on sam wyjechał nim do Niemiec dzień wcześniej, w celach zarobkowych. Fakt zakupu pojazdu w w/w dniu potwierdził W.B. w toku postępowania karnego skarbowego, prowadzonego przez Urząd Celny. Oświadczył również, że przy zakupie sprawdził dowód osobisty osoby sprzedającej jak również porównał dane pojazdu z zapisami w dowodzie rejestracyjnym (były zgodne). Podał też, że uważał, iż skoro samochód posiada polski dowód rejestracyjny, to wszystko jest w porządku. Po analizie akt sprawy karnej skarbowej pod kątem przepisów postępowania w sprawach celnych decyzją z dnia 29 października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego określił kwotę wynikającą z długu od przedmiotowego pojazdu i powiadomił dłużnika o jej zarejestrowaniu.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że pojazd ten został uznany jako nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny - nie został on bowiem przedstawiony organowi celnemu po jego wprowadzeniu na polski obszar celny, co z kolei spowodowało, że nie otrzymał on dopuszczalnego przeznaczenia celnego. Dokument rejestracyjny był fałszywy a pojazd nie figurował jako objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Powyższe spowodowało powstanie długu celnego. Uznanie strony za dłużnika jako osoby, która przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili nabycia przedmiotowy samochód był towarem wprowadzonym nielegalnie, uzasadniono faktem nie dokonania przez nią sprawdzenia, czy sprzedający posiada zgłoszenie celne na pojazd z niemiecką książką serwisową zawierającą wpisy z lat 1992-1995, rozbieżnoś-ciami pomiędzy datą pierwszej rejestracji wpisaną w dowodzie rejestracyjnym (1992 r.) a w/w wpisami w książce serwisowej oraz nie sprawdzeniem czy pojazd faktycznie został zarejestrowany w Polsce.

Pismem z dnia 16 listopada 2001 r. strona złożyła odwołanie od w/w decyzji kwestionując naliczenie cła oraz wnosząc o zmianę jego kwoty a to w kontekście czasu przetrzymywania samochodu jako dowodu w sprawie karnej skarbowej.

W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł, że zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Nielegalnym wprowadzeniem towaru - w myśl art. 9 § 1 Kodeksu celnego jest wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów (m. in.) art. 36 i 39 Kodeksu celnego. Przepisy tych artykułów zobowiązują osobę wprowadzającą towary na polski obszar celny do niezwłocznego ich dostarczenia do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny (art. 36 § 1 pkt 1). Ponadto towary dostarczone w myśl w/w uregulowań do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez ten organ, powinny zostać przedstawione organowi przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny, lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu (art. 39 Kodeksu celnego). Konsekwencją przedstawienia towaru organowi celnemu jest wymóg otrzymania przez niego dopuszczalnego przeznaczenia celnego (art. 47 Kodeksu celnego). Takie przeznaczenie mogą otrzymać w każdym czasie towary, niezależnie od ich rodzaju, ilości, pochodzenia, miejsca wysyłki lub miejsca przeznaczenia (art. 57 § 1 Kodeksu celnego).

W przedmiotowej sprawie strona zakupiła pojazd samochodowy bez sprawdzenia, czy został on odprawiony, to jest czy posiada wymagane dokumenty celne. Fakt posiadania przez sprzedającego polskiego dokumentu rejestracyjnego na ten pojazd nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że jego sytuacja (celna) jest uregulowana. Trzeba wziąć pod uwagę, jakim dokumentem był zakwestionowany w tej sprawie dowód rejestracyjny. Jak zaznaczono powyżej, litery i cyfry były napisane różnego rodzaju i różnej wielkości czcionką. Ponadto wątpliwość winny też budzić rozbieżności pomiędzy datą pierwszej rejestracji wpisaną w załączonym do sprzedawanego pojazdu dowodzie rejestracyjnym a wpisami w książce serwisowej pojazdu. Zapisy w tej książce były późniejsze niż pierwsza rejestracja w Polsce. Powyższe bez wątpienia winno wzbudzić w kupującym podejrzenie co do jego prawidłowości. Bez przeszkód zapisy w tym dokumencie mogły zostać zweryfikowane przez kupującego we właściwym organie zajmującym się rejestracją pojazdów. W tym przypadku był to Referat Praw Jazdy i Rejestracji Urzędu, a więc w mieście w którym zamieszkuje strona. Porównanie przez kupującego zapisów w dowodzie rejestracyjnym z numerami pojazdu przy jego zakupie wydaje się zabiegiem zdecydowanie niewystarczającym, gdyż fakt sprzedaży innego pojazdu niż wpisany w dołączonym do sprzedawanego pojazdu dowodzie rejestracyjnym jest mało prawdopodobny. Niemniej jednak w tym konkretnym przypadku dokumenty rejestracyjne okazały się fałszywe. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie,

aby uzyskać informację w organie celnym odnośnie dokonanego bądź nie dokonanego objęcia towaru procedurą celną.

Zakup takiego towaru jakim jest pojazd samochodowy nie należy do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego i niewątpliwie jest w tym przypadku wymagane dołożenie należytej staranności, staranności której zdaniem organu odwoławczego przy zakupie przedmiotowego pojazdu nie zachowano.

Wskazał również Prezes Głównego Urzędu Ceł, że z uwagi na fakt, iż przy stwierdzeniu powstania długu celnego należy również określić osobę dłużnika, organ celny pierwszej instancji słusznie określił tą osobę z katalogu dłużników, wymienionych w art. 210 § 3 Kodeksu celnego, uznając W. B. jako dłużnika określonego w pkt 3 tego artykułu, w myśl którego w przypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym dłużnikami są:

1) osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,

2) osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu

należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne,

3) osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które

wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Właśnie sposób postępowania strony oraz dokumenty występujące w tej sprawie wypełniają znamiona określone w § 3 pkt 3 tego przepisu Kodeksu celnego.

Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie nie można dokładnie określić daty nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny organ pierwszej instancji jako chwilę/datę powstania długu celnego uznał dzień nabycia pojazdu przez stronę a więc datę widniejącą na umowie kupna - sprzedaży, datę nie kwestionowaną przez stronę.

W myśl art. 210 § 2 Kodeksu celnego dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Jeżeli jednak można ustalić, że dług celny powstał przed stwierdzeniem jego istnienia przez organ celny, kwota należności celnych przywozowych za ten towar ustalana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów (art. 222 § 3).

Przepisy Kodeksu celnego w Dziale III Tytułu II regulują kwestie związane z wartością celną towarów. Wartość ta określana jest w celu ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego i innych należności pobieranych przez organ celny. Generalnie rzecz ujmując z przepisów tych wynika, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Jednakże przepis art. 29 § 1 Kodeksu celnego daje organowi celnemu możliwość ustalenia wartości celnej towaru w inny sposób - między innymi w przypadku braku dokumentów potwierdzających fakt zawarcia transakcji za granicą. Polega to na ustaleniu tej wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym.

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z pojazdem samochodowym zakupionym na terenie Polski. Brak jest więc w/w dokumentów.

Jego wartość celną ustalono na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym w sposób podany w decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W. B., żądając uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu skargi W. B. wskazał, że samochód nabył w Polsce, na polskich numerach rejestracyjnych i z polskim dowodem rejestracyjnym za 30.000,- zł. Podniósł skarżący, że nie miał podstaw sądzić, że pojazd stanowił przedmiot przestępstwa. Ponadto podniósł, że jest emerytem samotnie prowadzącym gospodarstwo domowe z dochodem 1000,- zł i nie jest w stanie opłacić cła z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów celnych w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest między stronami bezsporny, a treść skargi, poza potwierdzeniem stanu faktycznego nie zawiera zarzutów prawnych.

Mając jednak na uwadze, że Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, należało stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.

Zgodnie z treścią przepisu art. 210 § 2 Kodeksu celnego dług celny w stosunku do towarów nielegalnie wprowadzonych, powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie nie można było dokładnie określić daty nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, organy celne jako datę powstania długu celnego uznały dzień nabycia pojazdu przez skarżącego tj. dzień 04 września 1998 r.

Decyzja I instancji określająca kwotę długu celnego została natomiast wydana w dniu 29.10.2001 r. i doręczona skarżącemu w dniu 3.11.2001. a zatem po upływie 3-letniego terminu przedawnienia powodującego wygaśnięcie długu celnego (art. 244 pkt 3 i art. 2652 Kodeksu celnego), a zatem zwolnienia dłużnika od konieczności uiszczania kwot należności celnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 i art. 135 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. Nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonywane.