Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 795/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawę ze skargi E Sp. z o.o. w Z na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. 1. Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007r., nr [...], 2. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz E Sp. z o.o. w Z kwotę ([...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. spółka E Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Z, zwróciła się do Dyrektora Departamentu Zezwoleń i Koncesji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udzielenie zezwolenia na nabycie przez wnioskodawcę nieruchomości położonej w obrębie miejscowości K, gmina W stanowiącej własność gminy W, obejmującą grunty oznaczone w ewidencji gruntów obrębu K jako działka nr [...] o ogólnej powierzchni [...] ha. Wnioskodawca wskazał, iż spółka w 100% należy do E S.A. Grupa E z siedzibą w Z, której jedynym akcjonariuszem jest spółka prawa [...] E B.V. z siedzibą w[...] Z , [...].

Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi o zajęcie stanowiska w sprawie dotyczącej wniosku spółki E Sp. z o.o. o nabycie nieruchomości rolnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia przez cudzoziemca, spółkę E Sp. z o.o. nieruchomości rolnej wskazanej w ww. wniosku z dnia [...] maja 2007 r. Uzasadniając stanowisko organu w sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał m.in., iż z akt sprawy wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego terenu przedmiotowa nieruchomość stanowi tereny rolne przeznaczone pod lokalizację elektrowni wiatrowych, jednakże jako przeznaczenie podstawowe działki przyjmuje się użytkowanie rolnicze. Wskazano, iż przedmiotem działalności spółki nie jest działalność rolnicza i ww. działka nie będzie wykorzystywana pod produkcję rolną. Ponadto podkreślono, że powierzchnia działki nr [...] jest nieproporcjonalnie duża w stosunku do celu na jaki planuje się ją wykorzystać.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniono, że wnioskodawca jest spółką powołaną [...] przez E S.A. - Grupa E do realizacji zobowiązań inwestycyjnych, wynikających z umowy sprzedaży akcji E. S.A. w P, zawartej pomiędzy Skarbem Państwa RP a T S.A. z siedzibą w B. Na mocy ww. umowy T S.A. zobowiązana jest do budowy nowych mocy wytwórczych na terenie Polski. Realizacja projektu budowy nowych elektrowni wymaga natomiast nabycia przez E Sp. z o.o. udziału wynoszącego - części wnioskowanej nieruchomości. Wnioskodawca wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została na sprzedaż przez władze lokalne, a pozyskane ze sprzedaży środki miały zapewnić Wójtowi Gminy wkład własny, dający możliwość uzyskania znacznych środków z funduszy strukturalnych na realizację celów publicznych. Podkreślono, iż odpowiadając na publiczną ofertę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, E Sp. z o.o. wraz z partnerem biznesowym [...] G Sp. z o.o. wchodzącą w skład grupy kapitałowej należącej do Skarbu Państwa (P S.A.), złożyła ofertę nabycia tej nieruchomości. W ocenie wnioskodawcy sprzeciw Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowi dyskryminację zagranicznego przedsiębiorcy, bowiem jakikolwiek zainteresowany tym zakupem polski przedsiębiorca, nie miałby żadnego problemu z zakupem i tak przeznaczonej przez Gminę W na sprzedaż nieruchomości. Ponadto podniesiono, iż E Sp. z o.o. posiada możliwość zaprowadzenia na zakupionej działce racjonalnej gospodarki rolnej, bądź to osobiście, bądź oddając nieruchomość w dzierżawę lokalnym rolnikom. Odnosząc się do argumentu organu I instancji dotyczącego nieproporcjonalnie dużej nieruchomości w stosunku do zamierzonego celu wskazano, iż profesjonalne farmy wiatrowe są budowane na terenach rolniczych o znacznym areale (od kilkuset do kilku tysięcy ha) i nie koliduje to w żadnym stopniu z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej na danym terenie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając jako organ II instancji uchylił ww. postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007 r. i zgłosił sprzeciw na wydanie wnioskowanego zezwolenia na nabycie udziału wynoszącego - części w prawie własności nieruchomości rolnej oznaczonej ww. działką nr [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi grunty orne, pastwiska trwałe, grunty zadrzewione, tereny różne oraz tereny zabudowy mieszkalnej, natomiast wnioskodawca zamierza je wykorzystać niezgodnie z jego faktycznym przeznaczeniem tj. na budowę elektrowni wiatrowej. Podkreślono przy tym, iż deklaracje strony zainteresowanej o zamiarze wydzierżawienia części przedmiotowej nieruchomości innym rolnikom świadczą o braku zainteresowania osobistym prowadzeniem produkcji rolnej podczas gdy preferowanym nabywcą gruntów rolnych jest osoba zapewniająca racjonalne prowadzenie gospodarstwa. Podniesiono również, iż nabycie udziału we własności przedmiotowej nieruchomości doprowadzi do nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych w rękach jednego podmiotu. Ponadto wyjaśniono, że uchylenie orzeczenia organu I instancji i ponowne rozpoznanie sprawy wynika z faktu objęcia przedmiotowym wnioskiem strony zainteresowanej jedynie udziału wynoszącego - części własności działki nr [...], natomiast uchylone orzeczenie stanowiło o sprzeciwie na nabycie przez wnioskodawcę całości działki nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podpisanej przez Prezesa Zarządu E Sp. z o.o. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz postanowienia z dnia [...] sierpnia 2007 r. a także zawarła wnioski dowodowe. Stanowisko strony zostało w toku rozprawy skorygowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który cofnął wniosek dowodowy o przeprowadzenie przez Sąd wizji lokalnej oraz złożył do akt Uchwałę Nr [...] Rady Gminy W z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy W" dla terenu działek nr [...] w obrębie geodezyjnym K oraz działek nr [...] w obrębie geodezyjnym M gmina W wraz z załącznikiem do niej nr [...].

W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu oraz załącznik do tej uchwały oznaczony Nr [...] art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez dyskryminację skarżącej w życiu gospodarczym, naruszenie art. 7 oraz 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie dopuszczenie dowodu z wizji lokalnej nieruchomości, naruszenie art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie a w konsekwencji nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Skarżąca powołała się na okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając zaskarżone postanowienie w wyżej wskazanym zakresie uznał, że nie może ono pozostać w porządku prawnym, bowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców ( t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych - jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien kierować się zasadami zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego a przede wszystkim stojąc na straży praworządności podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dopuszczać dowody na okoliczności mające znaczenie w sprawie w celu jej wyjaśnienia. Zebrany materiał winien być wszechstronnie rozpatrzony z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony.

W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, zasady te nie znalazły odbicia w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym a zatem doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 75 § 1 i 78 § 1 kpa. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił powziętych wątpliwości związanych z bardzo dużym obszarem nieruchomości, nie zapoznał się ze specyfiką tworzenia elektrowni wiatrowych, nie uwzględnił dotychczasowego wykorzystywania gruntu i realnych możliwości powrotu do jego rolniczego przeznaczenia a zwłaszcza nie wziął całkowicie pod uwagę gospodarczych korzyści dla państwa w budowie elektrowni wiatrowej. Organ nie odniósł się także do interesu lokalnej społeczności w budowie przez skarżącą farmy wiatrowej na bazie obowiązującej od [...] lipca 2005 r. uchwały Rady Gminy W. Powyższe uchybienia oraz fakt, iż - przedmiotowej nieruchomości została nabyta na ten sam cel przez E Sp z oo, zdaniem Sądu, wskazuje na nierówne traktowanie podmiotów. W sytuacji tylko ogólnego odwołania się przez organ, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, do konieczności uwzględnienia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zagadnień związanych z kształtowaniem ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne zasadny jest zarzut, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o uznanie administracyjne noszące cechy dowolności a nie zapisanej w art. 80 kpa zasady swobody oceny dowodów i podejmowania decyzji.

Sąd wskazuje na naruszenie art. 10 § 1 kpa, bowiem w aktach adm. brak jest dowodu na wezwanie strony przed wydaniem postanowienia do wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów.

Podniesione przez Sąd naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 ust.1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz oczywiście wadliwego wobec rozważania niewłaściwej powierzchni nieruchomości postanowienia z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ I instancji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe uwagi i w konsekwencji opinię swą wyrazić po dokładnym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu rzeczywistych interesów wskazanych w art. 7 kpa., czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 kpa.

W oparciu o powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z mocy art. 145 § 1 ust.1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 tego prawa. Podstawę stwierdzenia, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku stanowi art. 152 ppsa.