Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 770/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 i art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz skarżącego kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś. Sekretarza Gminy i Miasta L. Ś. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] o odmowie przyznania I. W. (dalej skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego z tytuł rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem J. W..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze podało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pomocy w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Organ I instancji wskazał, że syn skarżącego został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. W ocenie tego organu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, ponieważ jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu w kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że posiadanie i uprawianie przez niego ziemi nie będzie kolidowało z opieką nad synem, co mogło zostać wykazane w wywiadzie środowiskowym, którego organ I instancji nie przeprowadził. Odwołujący się podał, że nigdy nie miał i nie prowadził gospodarstwa rolnego w takim sensie, że mieszkał na wsi i tylko z tego utrzymywał rodzinę. Wskazał, że posiada ziemię od kilku lat, ale do tej pory nieustannie był zatrudniony, a od 2004 r. prowadził działalność gospodarczą. Stąd też w ocenie odwołującego się nie jest prawdą że jako rolnik nie mógł podjąć zatrudnienia, czy też nie zarobkował. Odwołujący się wyjaśnił, że w tym roku ze względu na chorobę matki, która opiekowała się synem oraz z uwagi na pogarszający się stan zdrowia syna, zakończył działalność gospodarczą w kwietniu, a jako właściciel ziemi rolnej automatycznie został zobowiązany do ubezpieczenia w KRUS. Odwołujący się oświadczył, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie będzie kolidowało ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem, co i tak jak do tej pory nie przeszkadzało mu w prowadzeniu działalności, ale ogranicza mu możliwości co do zatrudnienia, czy pracy zarobkowej. Odwołujący się podał, że do tej pory synem opiekowały i się babcie, ale jedna zmarła w 2004 r., a druga od tego roku wymaga takiej samej opieki jak syn. Stąd też konieczna była jego rezygnacja z zatrudnienia. W tym stanie rzeczy odwołujący się oświadczył, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza że gmina nie musi dodatkowo opłacać składek na ubezpieczenie społeczne, bo jest ubezpieczony w KRUS.

Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę stwierdził, że podaniem z dnia 15 lipca 2011 r. skarżący wystąpił do Miejskiego – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.Ś. o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoim synem J.. Z wniosku i dołączonych do niego dokumentów wynika, że syn, urodzony w dniu 17 czerwca 1992 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. Ś. nr [...] r. z dnia [...] czerwca 2008 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2013 r. Skarżący podał, że nie podejmuje zatrudnienia, nie ma żadnych świadczeń, nie ma osobiście żadnych orzeczeń o niepełnosprawności, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 30 ha, ale to nie koliduje ze sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawnym synem. Na podstawie tych danych organ I instancji wydał decyzję zaskarżoną w tym postępowaniu odwoławczym o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na zasadzie art. 17 ust. 1a ustawy osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy świadczenia pielęgnacyjne obecnie przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie, ale, co wynika z art. 17 ust. 4, świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień, a należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. W myśl art. 17 ust. 5 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2. osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim;

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5. na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z przywołanego przepisu art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje określonym osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują oni z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 22 ustawy, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przytoczonej definicji wynika, że ustawodawca mówiąc o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, także w kontekście art. 17 ust. 1 ustawy, pomija wszelkie prace nie wykonywane we wskazanych w art. 3 pkt 22 formach, co należy odnieść także do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne (wykonującego prace rolnicze w tym gospodarstwie). Organ odwoławczy podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 463/10, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10, czy też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 55/11, jak także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 521/11, iż brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała inną pracę zarobkową we wskazanych w art. 3 pkt 22 formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia lub wykonywanie takiej pracy nie korzysta z niej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Rolnik bowiem nie może podjąć zatrudnienia lub wykonywać pracy zarobkowej we wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy formach nie z powodu opieki nad członkiem rodziny, a z powodu pracy w gospodarstwie rolnym. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że odwołujący się posiadając 30-hektarowe gospodarstwo rolne podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wbrew ustawie byłoby więc przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która jest rolnikiem i korzysta z praw przysługujących rolnikom (w tym także o charakterze socjalnym), w sytuacji gdy od innych osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne wymaga się, aby rezygnowały z wszelkich świadczeń i uprawnień związanych z pracą zarobkową. Organ odwoławczy nie kwestionuje tego, że odwołujący się wcześniej zaprzestał zatrudnienia i działalności gospodarczej, ale te formy aktywności zawodowej wykonywał posiadając gospodarstwo rolne i jedynie z uwagi na brzmienie przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych podlegał ubezpieczeniu w ZUS, a obecnie podlega ubezpieczeniu w KRUS. Wskazać także należy, że charakter sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną z woli ustawodawcy przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy to sprawowanie opieki całkowicie wyłącza osobę opiekuna z aktywności zarobkowej. W sytuacji odwołującego się ten przypadek nie występuje. Odwołujący się sam przyznał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie będzie kolidowało ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem, co i tak jak do tej pory nie przeszkadzało mu w prowadzeniu działalności, ale ogranicza mu możliwości co do zatrudnienia, czy pracy zarobkowej.

Pomimo więc, że w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki z

art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniające do uzyskania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na niespełnienie przez odwołującego się, jako rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS, przesłanki rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu określonym w art. 3 pkt 22 wskazanej ustawy, należało odmówić mu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Niezasadny okazał się zarzut odwołania dotyczący nieprzeprowadzenia przez organ I instancji wywiadu środowiskowego. Po pierwsze przeprowadzenie takiego wywiadu nie jest obowiązkowe, a po drugie bezprzedmiotowe byłoby ustalanie, czy odwołujący się posiadając gospodarstwo rolne może opiekować się synem, skoro status rolnika, co wykazano wyżej, nie pozwala na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie, decyzji obu instancji.

Przywołując treść przepisów art. 17 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżący wywiódł, iż posługując się wykładnią literalną można dojść do wniosku, że praca w gospodarstwie rolnym, o którym mowa w przedmiotowej sprawie, nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie zostało ono wyszczególnione w art. 3 pkt 22 ustawy, choć znajdują się w nim takie formy jak członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych oraz pozarolniczej działalności gospodarczej. Wynika z tego, że rolnik (indywidualny) nie jest objęty, w obecnym stanie prawnym, tym wyłączeniem. Bez znaczenia jest pozostawanie odwołującego się w KRUS bowiem ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od ubezpieczenia w KRUS czy ZUS.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie odwołują się do argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Skarga jest uzasadniona.

Zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem z uwagi na niespełnienie przesłanki niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce albo ojcu,

2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,

3. opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Zgodnie z kolei z art. 17 ust. 5 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim;

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Według art. 3 pkt 22 ustawy – ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie Sądowoadministracyjnym przywołano pogląd, że fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile może być on

pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną,

nie wyklucza przyznania – świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok

WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 257/11, WSA w Kielcach, sygn. akt

II SA/Ke 229/11; WSA w Gdańsku II SA/Gd 897/11; w: CBOSA).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w przywołanych wyrokach.

Wskazać przy tym należy, że w rozważanej kwestii tutejszy Sąd wyraził pogląd w wyroku z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 668/11.

W tym miejscu warto przytoczyć w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu powyższego orzeczenia.

Zdaniem Sądu, ocena spełniania przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazany kierunek wykładni przepisu art. 3 ust. 22 ustawy znajduje pełne uzasadnienie w wykładni historycznej i językowej. Otóż, zgodnie z początkowym brzmieniem normy art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która - poza trzema przepisami, weszła w życie w dniu 1 maja 2004 r., ustawowe określenie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznaczało "zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i bezrobociu". Powyższe było równoznaczne z odesłaniem rozważanego terminu najpierw do definicji ustawowych zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514 ze zm.), a następnie w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., nr 69, poz. 415 ze zm.). Wyłączając poza nawias pewne nieistotne różnice językowe, można wskazać, że obie wymienione ustawy dotyczące zatrudnienia i bezrobocia pojęcie "zatrudnienia" definiowane jako "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładową", a pojęcie "pracy zarobkowej" jako wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych" (por. odpowiednio art. 2 ust. 1 pkt 16 i 25 oraz

art. 2 ust. 1 pkt 11 i 43).

Mimo tego stosunkowo wąskiego określenia pojęcia "zatrudnienia" i "innej pracy zarobkowej", na równi z tymi terminami zostały w niej potraktowane inne formy aktywności zarobkowej mającej na celu uzyskiwanie zarobków, w tym również prowadzenie gospodarstwa rolnego. W związku z tym uzasadnione było szerokie traktowanie pojęć "zatrudnienie" i "inna praca zarobkowa" w kategoriach wszelkiej aktywności zawodowej w celach zarobkowych. Taki sposób rozumienia tego terminu przyświecał również, jak można sądzić, autorowi uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk sejmowy nr 1555 /IV kadencja). Wynika z niego, że cel świadczeń opiekuńczych to częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki dziecku niepełnosprawnemu lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej, by zaopiekować się dzieckiem lub osobą dorosłą z orzeczonym stopniem niepełnosprawności.

Analizowana wyżej, pierwotna treść definicji pojęcia ,,zatrudnienie i inna praca zarobkowa" zawarta w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych została zmieniona przez art. 27 pkt 2 lit. ,,i" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732). Zmiana ta weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. Zgodnie z tą zmianą nowa ustawowa definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" obejmuje wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z sensu wprowadzonej zmiany wynikają następujące wnioski. Po pierwsze, wprowadzona definicja ma charakter definicji projektującej o znaczeniu regulującym, tzn. ustala na przyszłość obowiązujące ustawowe znaczenie definiowanego zwrotu w sposobie jego używania. Po drugie, jeżeli ustawodawca wprowadził na użytek ustawy o świadczeniach rodzinnych wiążące ustalenie znaczenia zwrotu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa", to należy używać tego zwrotu w tym właśnie znaczeniu, chyba, że z interpretowanej normy w oczywisty sposób wynika, że należy używać zwrotu w znaczeniu odmiennym od ustalonego. Po trzecie, skoro obowiązująca od dnia 1 września 2005 r. ustawowa definicja pojęcia "zatrudnienia i innej pracy zarobkowej" całkowicie uniezależnia rozumienie znaczenia tego zwrotu od jego pierwotnego kontekstu znaczeniowego, przyjętego w treści ustaw o zatrudnieniu, które łączyły ten termin z wszelką aktywnością zawodową (w tym zawiązaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego), to odpadła również podstawa do wywodzenia, że z interpretowanej normy w oczywisty sposób wynika, że należy użyć rozważanego zwrotu w znaczeniu odmiennym ustalonego brzmieniem językowym, np. w znaczeniu funkcjonalnym. Znaczyłoby to bowiem, że ustawodawca mimo rezygnacji z szerokiego rozumienia pojęcia "zatrudnienia i innej pracy zarobkowej" obejmującego wszelkie formy zarobkowej aktywności zawodowej na rzecz ustalenia definicji w stylizacji enumeratywnej oznaczającej, że wyraz definiowany ("zatrudnienie, inna praca zarobkowa") odnosi się wyłącznie do podstaw zarobkowania wyliczonych w art. 3 pkt 22 ustawy, nadal miał na celu posługiwanie się tym pojęciem w szerokiemu, funkcjonalnym znaczeniu przyjętym przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonaną w 2005 r.

Należy zauważyć, że wybór metody wykładni przepisów nie należy do sfery swobodnego uznania interpretatora. Zgodnie z panującym poglądem nauki teorii prawa, jako podstawową przyjmuje się kategorię językowych dyrektyw interpretacyjnych. Dopiero w razie wątpliwości co do możliwych znaczeń tekstu prawnego należy odwołać się do innych dyrektyw, np. funkcjonalnych. Wykładnia funkcjonalna polega na wyborze tego spośród możliwych na gruncie wykładni językowej wariantów normy, która ma najsilniejsze uzasadnienie aksjologiczne, w przypadku, gdy wyniki wykładni językowej nie prowadzą do jednoznacznych ustaleń. W rozważanej sytuacji przypadek takiej wieloznaczności nie zachodzi. Przepis art. 3 pkt 22 ustawy w brzmieniu po nowelizacji podaje definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", która w sensie językowym nie budzi żadnych wątpliwości.

Z treści tego przepisu wynika wyraźnie, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie wymienił prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie, za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym sprawy.

Gdyby wolą ustawodawcy był wymóg rezygnacji bądź niepodejmowania działalności polegającej na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, wówczas niewątpliwie w definicji zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy zostałaby taka działalność wprost wymienioną, wraz z innymi wyartykułowanymi w niej formami aktywności zawodowej. Wzgląd na praworządność w procesie stosowania prawa wyklucza całkowite pominięcie językowego sensu interpretowanych przepisów i zrekonstruowania na ich podstawie normy, która nie znajduje uzasadnienia w wynikach wykładni językowej. Tylko wyjątkowo wykładnia pozajęzykowa może polegać na rozszerzeniu lub zawężeniu oczywistego sensu przepisu prawnego określonego w wyniku wykładni językowej, co oznacza uznanie wykładni rozszerzającej lub zwężającej za dopuszczalną tylko w nadzwyczajnych przypadkach, np. w wypadku wyraźnych błędów redakcyjnych lub obowiązywania przepisów oczywiście przestarzałych.

Zauważyć należy, że w przeciwieństwie do innych świadczeń rodzinnych, takich jak zasiłek rodzinny i dodatki do niego, regulując uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca zrezygnował z kryterium dochodowego jako warunku, od którego spełnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia. Dlatego okoliczność, czy i jakie dochody skarżąca otrzymuje z gospodarstwa rolnego nie mogą mieć wpływu na prawo do tego świadczenia.

W orzecznictwie podkreśla się, że z treści art. 3 ust. 22 ustawy wynika, iż rolnik prowadzący gospodarstwo rolne - starający się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie art. 17 ust. 1 ustawy, nie musi, dla wyczerpania przesłanek z tego przepisu, ani całkowicie rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, ani wykazywać, że nie jest w stanie pracy w tym gospodarstwie podjąć. Również z treści przytoczonej powyżej

art. 17 ust. 5 ustawy, zawierającego zamknięty katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w którym nie wymieniono osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, wynika, iż co do zasady rolnicy mogą świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. Z literalnego brzmienia ww. przepisów wynika bowiem, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne może być traktowana jako osoba rezygnująca z zatrudnienia lub innej racy zarobkowej - zdefiniowanych w ustawie, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2012 r., II SA/Gd 897/11).

Wskazuje się ponadto na częstą praktykę podejmowania przez właścicieli małych, niskodochodowych gospodarstw rolnych zatrudnienia poza sektorem rolniczym. W zależności bowiem od wielkości, czy struktury gospodarstwa rolnego, nie musi ono absorbować rolnika w takim zakresie, że nie jest on w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Obowiązek sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną, co do której ciąży na rolniku obowiązek alimentacyjny, stoi na przeszkodzie, aby taka osoba podjęła tak rozumiane zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wykonywanie opieki nad osobą niepełnosprawną, ze wskazaniami opisanymi w art. 17 ust. 1, wymagającą wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, nie jest bowiem możliwe w sytuacji, gdy opiekun pozostaje w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Taka sytuacja nie musi natomiast co do zasady zachodzić w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie nie jest zatrudniony poza rolnictwem, jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia mu sprawowanie bieżącej i stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w wyroku WSA w Kielcach z dnia 8 września 2011 r., II SA/Ke 465/11, że nie do zaakceptowania w niniejszej sprawie jest powoływanie się przez organ na definicję osoby bezrobotnej, zawartą w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po pierwsze przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób samodzielny regulują kwestie dotyczące uprawnień i wymogów jakie trzeba spełniać aby otrzymać te świadczenie. Po drugie, w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy sam fakt bycia właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe wyklucza możliwość uznania takiej osoby za bezrobotnego, podczas, gdy niewątpliwie w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisu, który wykluczałby z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego właściciela gospodarstwa rolnego, nie będącego rolnikiem, i który nie prowadzi w tym gospodarstwie żadnej działalności. Po trzecie, bycie posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej ponad 2 ha, uniemożliwia zakwalifikowanie takiej osoby jako bezrobotnego, jednakże ani z przepisów powołanej ustawy o promocji zatrudnienia... ani z żadnych innych przepisów nie wynika, aby taki posiadacz nie miał prawa podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro zaś ma prawo taką pracę podjąć, to ma również prawo z niej zrezygnować w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy.

Reasumując zdaniem Sądu sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie wyklucza rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile posiadane przez niego gospodarstwo, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny".

Sąd orzekający w rozpatrywanej sprawie przyjmuje powyższy pogląd.

Mając na uwadze dotychczas powiedziane, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit ,,a" i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 cytowanej ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracyjny winien podjąć czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy w szczególności w zakresie rzeczywistego sprawowania przez skarżącego opieki nad synem.