Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1109/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S.W., G. W., J. K., R. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt II decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz S.W., G.W., J.K., R.W. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Minister Skarbu Państwa, zwany dalej Ministrem po rozpoznaniu odwołania S. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] potwierdzającej S. W. prawo do otrzymania rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. oraz L. W. udziału w nieruchomości w miejscowości [...] gmina [...] powiat [...] woj. [...] oraz odmawiającej wyżej wymienionemu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości przez T. K. tj. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w części zaskarżonej przez stronę.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym, który Minister przedstawił w uzasadnieniu decyzji.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wypełnionego formularza Biura Dowodów Osobistych wynika, że L. K. (córka W. i H.) była obywatelką polską. Z treści ww. dokumentu wynika również, że w dniu 1 września 1939r. zamieszkiwała ona w [...] w powiecie [...] w woj. [...], zaś w czasie okupacji na terenie [...]. Po wojnie miejscem zamieszkania L. K. był [...] położony na terenie obecnych granic RP.

Pismem z dnia [...] J. K. złożyła wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione przez W. i H. K. nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP. Pismem zaś z dnia [...] L. W. złożyła wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione przez W.K. nieruchomości w miejscowości [...].

Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] wynika, że W.K. zamieszkały ostatnio w [...] został uznany za zmarłego z dniem [...].

Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] wynika, że spadek po W. K. zmarłym dnia [...] w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...] nabyli na podstawie ustawy: H.K., T.K. oraz L.W.

Z powyższego postanowienia wynika również, że spadek po H. K. zmarłej w dniu [...] we [...], ostatnio stale zamieszkałej we [...] nabyli na podstawie ustawy: T.K. oraz L.W.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] wynika, że spadek po T. K. zmarłym dnia [...] we [...] ostatnio stale zamieszkałym w [...] na podstawie ustawy nabyli: J.K. oraz T.K.

Z wyroku Sądu Wojewódzkiego we [...] z dnia [...] wynika, że W. K. był właścicielem nieruchomości: [...] ha ziemi, domu mieszkalnego, dwóch obór, dwóch stodół oraz spichlerza, położonych w miejscowości [...].

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] wynika, że L. K. w latach 1944-1946r. zamieszkiwała na terenie [...] w Kraju [...].

Z ankiety Biura Dowodów Osobistych z dnia [...] wynika, że T. K. urodzony [...] w czasie wojny zamieszkiwał w [...] na terenie [...]; po wojnie jego miejsce zamieszkania znajdowało się w [...].

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z dnia [...] wynika, że L. W. zamieszkiwała w [...] od [...] zaś z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia [...] wynika, że H. K. była zameldowana na pobyt stały w [...] od dnia [...] do dnia [...], zaś T. K. od [...] do [...].

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Urzędu Miejskiego

w [...] z dnia [...] wynika, że H. K. była zameldowana w [...] w gm. [...] od dnia [..].

Z zaświadczenia Archiwum [...] z dnia [...] wynika, że w [...] we wsi [...] zamieszkiwał W.K.

Z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia [...] wynika, że T. K. urodzony w dniu [...] w miejscowości [...] był zameldowany na pobyt stały w [...] od dnia [...].

Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] wynika, że W.K. posiadał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie.

Z oświadczenia J. K. z [...] wynika, że wskazała ona jako uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty po W. K. – L. W.

Z wyjaśnień L. W. z [...] wynika, że zaraz po rozpoczęciu wojny [...] jej ojciec – W. K. został aresztowany przez [...] i osadzony w [...]. Jednocześnie z wyjaśnień L. W. wynika, że ona sama wraz ze swoją matką – H. K. oraz bratem T. K. zostali wywiezieni do miejscowości [...] w Kraju [...]—[...]. Do Polski powrócili w 1946r. L. W. dodała również, że na podstawie relacji świadków ustaliła, że W. K. został rozstrzelany przez [...] w czerwcu [...].

Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego we [...] nr [...] z dnia [...] wynika, że H.K. pozostawiła nieruchomości gruntowe wraz z zabudowaniami.

Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia [...] T.P. (z domu K.) wynika, że wskazała ona jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty J.K.

Ze znajdującego się w aktach sprawy aktu poświadczenia dziedziczenia

z dnia [...] wynika, że spadek po L.W. zmarłej dnia [...] nabyli: R. W., S. W. oraz G. W.

Z oświadczenia J.K. z dnia [...] G. W. z dnia [...] oraz R. W. z dnia [...] wynika, że wyżej wymienieni wskazali S.W. jako uprawnionego do realizacji prawa do rekompensaty.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] (znak: [...]) odmówił S.W., G. W. oraz R. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.K. nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] gmina [...] powiat [...], woj. [...], tj. poza obecnymi granicami RP.

W ocenie organu wojewódzkiego W. K. nie opuścił byłych terenów RP, a tym samym nie spełnił przesłanki zawartej w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r.

Od powyższej decyzji organu wojewódzkiego odwołanie do Ministra Skarbu Państwa złożył S.W.

Decyzją z dnia [...] (znak: [...]) Minister Skarbu Państwa uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi wojewódzkiemu.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie ustalił prawidłowo podmiotów wobec których winien badać spełnienie przesłanek warunkujących potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zdaniem organu II instancji Wojewoda [...] nie zwrócił uwagi na fakt, że pierwotny właściciel nieruchomości – W. K. został uznany za zmarłego z dniem [...]. Z tym dniem spadek po nim nabyli na podstawie ustawy: H. K., T. K. oraz L. W. W chwili otwarcia spadku wyżej wymienieni stali się więc współwłaścicielami nieruchomości pozostawionych i to względem nich, a nie W.K. organ winien zbadać spełnienie przesłanek określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących potwierdzenie prawa do rekompensaty oraz wezwał S.W. min. do wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty oraz dostarczenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP.

W ww. postanowieniu organ I instancji stwierdził również, że T.K. nie spełnił wymogów warunkujących potwierdzenie prawa do rekompensaty. Urodził się bowiem on w dniu [...], a tym samym w opinii organu I instancji nie mógł posiadać w dniu 1 września 1939r. obywatelstwa polskiego, co stanowi o niespełnieniu przesłanki zawartej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] (znak: [...) potwierdził S. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. oraz L. W. z domu K. nieruchomości w miejscowości [...] gmina [...] powiat [...] woj. [...] tj. poza obecnymi granicami RP w skład której wchodziło [...] ha ziemi, w tym [...] ha łąki i [...] ha lasu, dom mieszkalny 6 pokojowy, 2 obory, 2 stodoły, spichlerz, które były drewniane kryte gontem. W decyzji Wojewoda ma podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] określił wartość pozostawionej nieruchomości na sumę [...] złotych i przyznał S. W. rekompensatę w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego w kwocie [...] złotych odpowiadającej kwocie 20 % wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

W punkcie II ww. decyzji Wojewoda [...] jednocześnie odmówił S.W. prawa do rekompensaty w 1/3 części przypadającej po T.K.

W ocenie organu wojewódzkiego T.K. nie posiadał obywatelstwa polskiego w dniu 1 wrześnie 1939r., gdyż urodził się w dniu [...]. Wyżej wymieniony nie mógł zatem spełnić jednej z przesłanek określonych w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W pozostałym zakresie organ I instancji ustalił, iż brak było podstaw do odmowy stronie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Odwołanie od ww. decyzji złożył S.W. w części dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Po rozpoznaniu ww. odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej przez stronę części.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn o których mowa w art. 1

2) posiada obywatelstwo polskie.

Następnie podkreślił, że z treści ww. przepisu wynika, że właściciel tzw. mienia zabużańskiego musiał posiadać obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939r., jak również w dacie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia tego mienia. Wyjaśnił także, iż w przypadku gdy właściciel tego mienia nie wystąpił ze stosownym wnioskiem, a prawo przysługujące mu realizuje dopiero jego spadkobierca, istotnym jest również okoliczność, czy właściciel mienia zabużańskiego posiadał obywatelstwo polskie w chwili śmierci. Prawo jego spadkobiercy bowiem do realizacji uprawnień przewidzianych ustawą z dnia 8 lipca 2005r. nie jest odrębną, samodzielną kategorią prawną a ma swoje źródło w prawach przysługujących właścicielowi mienia.

W niniejszej sprawie na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy Minister Skarbu Państwa ustalił, że pierwotnym właścicielem nieruchomości tj. na dzień 1 września 1939r. był W.K. Wskazał, że w postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] wynika, że wyżej wymieniony nie opuściwszy [...] zmarł w [...] w dniu [...]. Na podstawie powyższego ustalono, że W. K. nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. tj. nie opuścił byłych terenów RP.

Minister Skarbu Państwa uznał, iż fakt, że W.K. zmarł jako właściciel nieruchomości pozostawionych na [...] powoduje, że przesłanki warunkujące potwierdzenie prawa do rekompensaty winno się badać w stosunku do jego spadkobierców tj. H. K., T. K. oraz L. W., którzy z chwilą nabycia spadku stali się współwłaścicielami nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP.

Minister podał, że w stosunku do H.K. oraz L.W. organ wojewódzki uznał, że wyżej wymienione spełniły przesłanki z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz potwierdził S.W. prawo do rekompensaty. Wojewoda [...] odmówił zaś prawa do rekompensaty w części nieruchomości przysługującej po T.K., z uwagi na niespełnienie przesłanki obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939r.

Dalej Minister wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że T.K. współwłaściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP urodził się w dniu [...] w [...]. T.K. stał się współwłaścicielem nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] gmina [...] powiat [...] woj. [...] w chwili otwarcia spadku po W.K., którego śmierć ustalono na dzień [...] zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] (sygn. akt I[...]).

Minister podkreślił, że z powyższego stanu faktycznego wynika, że T.K. z uwagi na fakt, iż urodził się w roku [...] nie mógł spełnić przesłanki zdefiniowanej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. tj. nie posiadał obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r.

Mając powyższe na uwadze Minister Skarbu Państwa nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję wniósł S. W. wnosząc o jej uchylenie jako wydanej niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Skarżący wniósł o przyznanie zakwestionowanego decyzją Ministra Skarbu Państwa prawa do 1/3 wartości rekompensaty przypadającej na T. K. w kwocie [...] złotych.

Skarżący zarzucił wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 31 § 1 kc i art. 529 § 1, art. 538 §1 kpc poprzez wadliwą interpretację treści postanowienia Sądu w sprawie uznania za zmarłego jak i nieuprawnione rozszerzenie wykładni tych przepisów, a także naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80

i art. 107 § 3 kpa.

Skarżący podniósł, że organ I i II instancji wydając końcową decyzję w sprawie oparli ją na postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt I Ns [...] jako zasadniczego dokumentu mającego potwierdzać fakt, że W.K. zmarł w [...], a terenów nie opuścił. Skarżący podał, że status (w trakcie postępowania o uznanie za zmarłego) W.K. to zaginiony – wynika to z wniosku o uznanie za zmarłego. Zaznaczył, że ww. postanowienie Sądu nie określa miejsca śmierci W. K., a jedynie ostatnie miejsce zamieszkania. Skarżący podał, że przedstawił w toku postępowania argumenty świadczące o tym, że pierwotny właściciel nieruchomości pozostawionej- W.K. opuścił tereny, do których organ się nie odniósł. Zdaniem skarżącego organ wydając decyzję oparł się na nadinterpretacji ww. postanowienia Sądu o uznaniu za zmarłego.

W ocenie skarżącego ocenę dowodów w niniejszej sprawie oparto na niekompletnym materialne dowodowym oraz nie w pełni rozpatrzonym.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Tego rodzaju naruszenia prawa materialnego nastąpiło wobec czego skargę należało uwzględnić, choć nie z przyczyn w niej podniesionych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z późn. zm.). Ustawa ta w art. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wskazanych w tym przepisie "układów republikańskich" oraz wymienionej w ust. 1a umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zwanego przez ustawodawcę "prawem do rekompensaty". Ponadto art. 1 ust. 2 wprowadza zasadę, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 1 ustawy zakreśla zatem jej zasięg przedmiotowy i podmiotowy, natomiast w art. 2 tej ustawy ustawodawca zawarł przesłanki, jakie łącznie musi spełniać właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, aby otrzymać prawo do rekompensaty. Przepis ten wymaga, by właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (pkt 1), a także posiadał obywatelstwo polskie (pkt 2).

Stosownie do treści art. 3 tej ustawy:

1 w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

2 w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

W świetle art. 5 ust. 1 i 2 cyt. ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (czyli posiadają obywatelstwo polskie).

Oznacza to, że zgodnie z treścią art. 2 powołanej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące przesłanki - były w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskimi, zamieszkiwały w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuściły je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy i posiadają obywatelstwo polskie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podzielić twierdzenia organów, iż pierwotnym właścicielem nieruchomości tj. na dzień 1 września 1939r. był W. K. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] wynika, że wyżej wymieniony nie opuściwszy [...] zmarł w [...] w dniu [...]. Na podstawie powyższego organy zasadnie przejęły, że W.K. nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. tj. nie opuścił byłych terenów RP. W tym zakresie Sąd nie podziela zarzutów skargi, uznając, iż prawomocne orzeczenie Sadu powszechnego wiąże organy także w zakresie ostatniego miejsca zamieszkania W. K. przed jego śmiercią.

W tej sytuacji przesłanki warunkujące potwierdzenie prawa do rekompensaty winno się badać w stosunku do jego spadkobierców tj. H. K., T. K. oraz L. W., którzy z chwilą nabycia spadku stali się współwłaścicielami nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP.

Nie ulega także wątpliwości, iż T. K. urodził się w dniu [...], a więc nie mógł w dniu 1 września 1939r. być obywatelem polskim. Z tej przyczyny organy nieprawidłowo uznały, iż ani T.K. ani co za tym idzie jego następcy prawni nie spełniają warunków ustawowych wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r.

W doktrynie i w orzecznictwie akcentuje się prymat wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni, tj. systemową i celowościową. Jednocześnie przyjmuje się, że w wyjątkowych sytuacjach wolno odstąpić od literalnego znaczenia przepisu. Może to mieć miejsce, gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r. K 25/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 5, poz. 141 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993, nr 10, poz. 183, z dnia 8 maja 1998 r. I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7, uchwały z dnia 3 listopada 1997 r. III ZP 38/97, OSNAPiUS 1998, nr 8, poz. 234, z dnia 8 lutego 2000 r. I KZP 50/99, OSNKW 2000, nr 3-4, poz. 24 i uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 25 kwietnia 2003 r. III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1).

Z wykładni gramatycznej art. 2 i art. 3 powołanej ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje przede wszystkim właścicielowi (współwłaścicielom) nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku ich śmierci spadkobiercom albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, pod warunkiem, że posiadają obywatelstwo polskie. Oznacza to, że wymienione w art. 2 w zw. z art. 1 tej ustawy przesłanki odnoszą się do osób fizycznych. Obywatelstwo jest prawem osobistym, ściśle związanym z osobą, której dotyczy. A zatem określone przez ustawodawcę warunki umożliwiające nabycie prawa do rekompensaty dotyczą osób fizycznych, które były właścicielami nieruchomości i pozostawiły je na terenach będących poza obecnymi granicami RP.

W ocenie Sądu w sprawie niniejszej mamy do czynienia z nadzwyczajną sytuacją wymagającą dokonania wykładni celowościowej omawianego przepisu wskazującą, iż warunek posiadania obywatelstwa polskiego na datę 1 września 1939r. może być spełniony jedynie przez osobę żyjącą w tej dacie.

Odmienna-literalna wykładnia prowadzi do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia organu, który różnicuje uprawnienia rodzeństwa : L. W. (z domu K.) i T. K. jedynie z tego powodu, iż ta pierwsza urodziła się przed wybuchem II Wojny Światowej, a jej młodszy brat już w trakcie jej trwania.

Biorąc pod uwagę, iż pozostałe warunki wymagane ustawa zostały spełnione przez T. K. należało uznać, iż jego sytuacja prawna jest analogiczna do sytuacji jego siostry, bowiem na datę 1 września 1939r. nie mógł on nabyć prawa osobistego jakim jest obywatelstwo. Racjonalny ustawodawca stawia określony wymóg prawny jedynie w stosunku do osoby żyjącej , a przyjęcie odmiennej wykładni przez organy pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Z tych względów należało uznać, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji w pkt II zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 2 ust 1 ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz pkt II decyzji Wojewody [...] z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 przywołanej ustawy.