Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 965/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 41
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 678/09 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 678/09 oddalił skargę Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2009 r. nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oraz przyznał radcy prawnemu M.F. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę [...] zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym [...] zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 marca 2008 r., II SA/Lu 549/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach z dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy N. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...], odmówił Z.W. przyznania specjalnego zasiłku celowego. W związku ze złożonym odwołaniem sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., które decyzją z dnia [...] września 2009 r., Nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że odwołujący zarzucił organowi pomocy społecznej naruszenie art. 110 ust. 7 i art. 22 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż Wójt nie udzielił upoważnienia Kierownikowi OPS w N. B.Ś., a także nie przeprowadził wywiadu rodzinnego w ciągu 14 dni, a informacje uzyskane w jego trakcie zostały zebrane z naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie wywiadu środowiskowego i nie mogą stanowić dowodu w sprawie. W ocenie odwołującego wymienione w decyzji inne świadczenia oraz notatki służbowe nie mają w tej sprawie znaczenia. Odwołujący podniósł także, iż nie ustalono sytuacji nadzwyczajnej, a w styczniu 2007 r. jego dochód wynosił 375,00 zł. Ponadto zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego w wys. 400,00 zł miesięcznie od lutego 2007 r. do maja 2008 r. oraz o przyznanie 38,00 zł na zakup (lub oddanie pożyczki) lekarstw wymienionych w receptach oraz o wyłączenie z prowadzenia sprawy ośmiu członków Kolegium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odnosząc się do tych zarzutów wyjaśniło, że organ pierwszej instancji na podstawie zgromadzonego materiału (relacji wnioskodawcy i jego pism składanych w OPS) prawidłowo ustalił, iż otrzymuje on świadczenie rentowe w kwocie 591,34 zł (przyznanej na podstawie orzeczenie lekarza Orzecznika ZUS w L. na stałe), prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie sądu o separacji z żoną, z którą mieszka w tym samym budynku, ale nie może liczyć na jej pomoc, zajmuje w domu kuchnię i pokój, zaś przedpokój i łazienka są wspólne. Z tytułu potrąceń komorniczych ma zajęte wierzytelności. Ponadto ustalono, że posiada on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Lublinie, zgodnie z którym został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności P (choroba psychiczna).

Współdziałanie Z.W. z organem pomocy społecznej ogranicza się jedynie do prowadzenia korespondencji, a wobec braku woli jego współpracy oraz żony i opiekunki, nie przeprowadzono aktualizacji wywiadu środowiskowego, pomimo skutecznego powiadomienia o jego terminie.

W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 6 maja 2009 r., w którym Z.W. przedstawił wydatki, jakie ponosi na utrzymanie, ale nie dołączył dowodów wpłat. Organ pomocy społecznej w ogólnej ocenie jego sytuacji bytowej wydatki te uwzględnił. Natomiast poddał w wątpliwość, czy rzeczywiście prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe.

Organ drugiej instancji wskazał, że w styczniu 2007 r. dochód Z.W. przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i przekraczał je cały czas do chwili obecnej. Zgodnie z treścią art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, organ może przyznać specjalny zasiłek celowy osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale stosowanie tego przepisu ograniczone jest do "szczególnie uzasadnionych przypadków". W ocenie organu odwoławczego w omawianej sprawie, nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności warunkujące przyznanie tego rodzaju świadczenia. Odmawiając pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego wzięto pod uwagę fakt, że oprócz własnego świadczenia w postaci renty, otrzymuje on z pomocy społecznej każdego miesiąca zasiłek w kwocie 200,00 zł, przyznany do końca grudnia 2009 r., a łączny jego dochód wynosi 791,34 zł miesięcznie. Ponadto co miesiąc Ośrodek Pomocy Społecznej ponosi koszty za przyznane mu specjalistyczne usługi opiekuńcze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podkreśliło, że zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań, a rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego należy mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania. W ocenie organu drugiej instancji specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 777/05). Pomoc społeczna dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i nie jest w stanie spełnić wszystkich oczekiwań osób potrzebujących pomocy, zaś priorytetem jest niesienie pomocy osobom nie mającym dochodu i posiadającym dochód poniżej kryterium dochodowego, czy też udzielanie pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych.

Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. ustosunkowując się do wniosku o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie członków tego Kolegium, pismem z dnia 11 września 2009 r. odmówił wyłączenia wskazanych we wniosku członków etatowych Kolegium.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zakwestionował kompetencje pracowników OPS w N. i SKO w L. do rozstrzygania spraw z zakresu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W uzasadnieniu wyroku podał, że podstawę prawną wydania decyzji w tej sprawie stanowił art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Przyznanie takiego zasiłku następuje w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Oznacza to przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia jej celowości, co nie oznacza wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Ocena legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do sprawdzenia, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00, niepubl.).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone wyczerpującym – na miarę możliwości organu, biorąc pod uwagę trudną współpracę ze skarżącym – postępowaniem dowodowym. W dniach 16 czerwca i 1 lipca 2009 r. podjęto próbę skontaktowania się ze skarżącym w celu uaktualnienia wywiadu środowiskowego. Informacje na temat jego aktualnej sytuacji życiowej i potrzeb skarżącego uzyskano z jego pism i znanych organowi z urzędu orzeczeń lekarskich, potwierdzających jego umiarkowany stopień niepełnosprawności.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., jak i organ pierwszej instancji, odmawiając przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego nie przekroczyły granic przysługującego im uznania administracyjnego. Prawidłowo ustaliły dochód skarżącego, który wynosi 791,34 zł i przekracza kryterium dochodowe oraz dokonały oceny sytuacji materialnej, życiowej i uznały, że jego przypadek nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w piśmie pełnomocnika skarżącego złożonej na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. wskazującej, iż w sprawach o przyznanie bądź o odmowie przyznania pomocy społecznej, organy administracji publicznej powinny w uzasadnieniu decyzji podać kwotę, jaką dysponowały na udzielenie tego rodzaju pomocy, jak kwota ta jest rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby, oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne zasiłki celowe, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie okoliczności te nie mają znaczenia, albowiem istota tej sprawy sprowadza się do kwestii możliwości przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego mimo przekroczenia przez niego kryterium dochodowego i była uzależniona wyłącznie od oceny, czy sytuację skarżącego można określić jako szczególnie uzasadniony przypadek.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.W. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, iż sytuacja skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku oraz że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego aby można było mu przyznać zasiłek celowy;

2) przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy poza zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł również zarzut nieważności postępowania, o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Wyjaśnił, że po pierwszej rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu 20 stycznia 2010 r. wyznaczono nowy skład sędziowski i ponowiono rozprawę w dniu 11 marca 2010 r. Na pierwszej rozprawie pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe i przytaczał argumentację uzasadniającą rację skarżącego, lecz czynności tych w nowym składzie nie powtórzono.

W motywach skargi kasacyjnej podał, że w sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, wywiadu środowiskowego z członkami rodziny, sąsiadami, a więc dopuszczono się naruszenia prawa procesowego art. 7, art. 77 K.p.a. gdyż nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego. Nie zastosowano się również do innych zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 549/07.

Ponadto wskazał, że decyzja organów administracji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym sprawy, którego ustalenia wymagają działania organów administracji. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparte jest na odejściu od zasady załatwiania spraw w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pominął okoliczność, iż Ośrodek Pomocy Społecznej w N. powinien realizować zasadniczy cel pomocy społecznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej tj. wspieranie osób i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powinien uchylić zaskarżaną decyzję ze względu na fakt, iż powinna ona odpowiadać wymogom określonym w art. 107 K.p.a. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, ,do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej – "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". A zatem skoro uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie zawierało ustaleń dotyczących możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, to powinno być uchylone.

Z kolei uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie miał obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Co więcej zaskarżone orzeczenie jest wadliwe gdyż brak jest w nim odniesienia się do zarzutów zawartych w skardze skarżącego oraz piśmie procesowym pełnomocnika. Skarżący w skardze podnosił szereg zarzutów i wskazywał stosowne argumenty jednakże pozostało to poza rozpoznaniem Sądu i nie ma odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Poza tym podkreślił, że organy administracji korzystając z przyznanej mu przez ustawodawcę władzy dyskrecjonalnej w postaci uznania administracyjnego powinny z powodu braku w Polsce zasad posługiwania się tymi uprawnieniami kierować się zasadami wypracowanymi w ramach Rady Europy. Komitet Ministrów Rady Europy w przyjętej w dniu 11 marca 1980 r. Rekomendacji (80) 2 dotyczącej wykonywania dyskrecjonalnych kompetencji władz administracyjnych zalecił, aby władza administracyjna kierowała się celem dla którego kompetencja ta jej została przyznana. Kompetencja przyznana przez ustawę o pomocy społecznej ma cel alimentacyjny, z ograniczeniem jednak do uzasadnionych przypadków, takich jak w niniejszej sprawie i jako taka powinna być realizowana. Natomiast "działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków." (Wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. I OSK 1464/2006).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Rozpoznając skargę w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził nieważności postępowania w ujęciu przewidzianym w art. 183 § 2 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Przepis ten stanowi, iż nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

Z akt sprawy wynika, iż wprawdzie na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu 20 stycznia 2010 r. brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, gdyż orzekał już sprawie II SA/Lu 549/07, lecz rozprawa została odroczona. Jak wynika z zarządzenia sędziego z dnia 28 stycznia 2010 r. dostrzegł on występowanie w sprawie przesłanki wyłączenia określonej w art. 18 pkt 6a P.p.s.a. i przedstawił akta Przewodniczącemu Wydziału w celu wyznaczenia nowego składu orzekającego. W kolejnej rozprawie, która odbyła się w dniu 11 marca 2010 r. skład Sądu i jej przebieg był zgodny z przepisami prawa. Wskazać należ, iż skoro zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, to niewątpliwie złożone przez pełnomocnika skarżącego na pierwszej rozprawie pismo procesowe było przez Sąd pierwszej instancji uwzględnione.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przez Sąd drugiej instancji oceniane wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiącej podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania, albo nie został skutecznie podważony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Przepis ten dotyczy związania Sądu granicami skargi. Wojewódzki sąd administracyjny, rozpoznając skargę, nie jest związany jej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem dokonywana jest przez sąd w pełnym zakresie. Granice rozpoznania wyznaczone są wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, które stanowią ogól elementów stosunku administracyjnoprawnego, będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. A zatem sąd administracyjny może uwzględnić skargę z innych powodów niż zarzucane w złożonej doń skardze.

Do naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. doszłoby więc wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice sprawy, bądź wyraźnie ograniczył rozpoznanie sprawy wyłącznie do zarzutów skargi. Skarżący kasacyjnie nie zarzuca, aby Sąd ten, rozstrzygając sprawę wyszedł poza jej granice.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, aby Sąd ograniczył rozpoznanie sprawy wyłącznie do zarzutów skargi. Natomiast dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zauważyć należy, iż autor skargi kasacyjnej nie określił dokładnie jednostki redakcyjnej, której zarzut dotyczy oraz nie wskazał form naruszenia tego przepisu.

Przepis ten stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej sam fakt, że omawiane świadczenie jest uregulowane w ustawie o pomocy społecznej nie oznacza, iż winno być ono skarżącemu przyznane. Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis specjalnego zasiłku celowego wskazują, że ma ono charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa w której się znalazł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu administracji publicznej, który ustalił, iż dochód skarżącego obliczony na podstawie art. 8 ust. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej, przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz, że skarżący będący osobą samotną, posiadający orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz mający zajęte wierzytelności z tytułu potrąceń komorniczych nie jest szczególnym przypadkiem uzasadniającym przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Odmienna, subiektywna ocena skarżącego nie może mieć więc w tym zakresie istotnego znaczenia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.