Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1178/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ar. 20 ust. 2 pkt 1 i ust. 26, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a, 2b, 2c
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: § 10, § 11, § 12
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego znak [...] z [...] marca 2016 r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskami z [...] i [...] marca 2015 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w [...] (zwany dalej: WZMiUW, wnioskodawca) wystąpił do Starosty Powiatowego w [...] (zwany dalej: Starosta, organ I instancji) z wnioskami o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na: 1) wykreśleniu trwałego zarządu WZMiUW w [...] w stosunku do działki nr [...] w obrębie [...] i działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...]; 2) wykreśleniu WZMiUW jako właściciela działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...].

Decyzją nr [...] z [...] maja 2015 r. Starosta odmówił wprowadzenia wnioskowanych zmian. Na skutek złożonego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwany dalej: WINGiK, organ odwoławczy) decyzją nr [...] z [...] lipca 2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Rozpoznając sprawę po raz drugi organ I instancji wydał [...] września 2015 r. decyzję odmawiającą wprowadzenia zmian w ewidencji. Na skutek złożonego odwołania WINGiK decyzją z [...] listopada 2015 r. ponownie uchylił decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Rozpoznając sprawę po raz trzeci Starosta decyzją znak [...] z [...] lutego 2016 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 7d, art. 20 ust. 2 pkt 1 i ust. 2b art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2a, 2b i 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, zwana dalej: p.g.k.) oraz § 10, § 11, § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 542 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem MRRiB), orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków polegających na: 1) wykreśleniu użytkowania WZMiUW w stosunku do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...], gmina [...]; 2) wykreśleniu trwałego zarządu WZMiUW w stosunku do działki oznaczonej numerem [...] położonej w mieście [...]; 3) wykreśleniu WZMiUW wpisanego jako władającego na zasadach posiadania samoistnego do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż szczegółowa analiza dokumentacji geodezyjno-kartograficznej znajdująca się w zasobie organu, wykazała, że w pierwszych rejestrach ewidencji gruntów założonych w 1960 r. dla wsi [...], gmina [...], dla działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,05 ha, jako osoba władająca gruntem wpisane było Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Wodnych Melioracji. Dodatkowo jako użytek przy wszystkich ww. działkach wpisane są grunty pod wodami (wody) - wodocieki. W wyniku prac geodezyjnych - odnowienia ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...] ([...]) dokonano przenumerowania działek oraz zmianie uległa powierzchnia nieruchomości. Odzwierciedleniem nowego stanu w rejestrze ewidencji gruntów są wpisy z 1982 r., gdzie widnieją działki oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2,6674 ha. Jako właściciela tychże nieruchomości zapisano wówczas Skarb Państwa, a jako osobę władającą gruntem Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolnych. Następnie w 1998 r. podczas przenoszenia rejestrów ewidencji gruntów z wersji papierowej do wersji elektronicznej i dostosowania zapisów do obowiązujących przepisów prawnych, dokonano zmiany numeru działki [...] o powierzchni 0,1328 ha na numer [...] o powierzchni 0,1328 ha. Jednocześnie Skarb Państwa wpisano jako władającego na zasadach samoistnego posiadania do przedmiotowej nieruchomości, a WZMiUW jako użytkownika tychże działek. Powyższy zapis do chwili obecnej nie uległ zmianie.

Natomiast w rejestrach ewidencji gruntów miasta [...] widnieje wpis z 1971 r., gdzie do działki oznaczonej m.in. numerem [...] o powierzchni 0,0818 ha wpisany jest jako właściciel Skarb Państwa. Jako osobę władającą gruntem zapisano Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w [...], który następnie zastąpiono Wojewódzkim Zarządem Inwestycji Rolniczych w [...] Rejonowym Oddziałem Zarządu Inwestycji w [...]. Z kolei w 1980 r. dokonano podziału przedmiotowej nieruchomości i we władaniu powyższej instytucji pozostała działka oznaczona numerem [...] o powierzchni 0,0785 ha. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów miasta [...] w 1980 r. ww. działka oznaczona została numerem [...] o powierzchni 0,0697 ha, co potwierdza zapis w rejestrze ewidencji gruntów z 1981 r. W tymże rejestrze do przedmiotowej nieruchomości jako właściciela zapisano Skarb Państwa, a jako władającego Rejonowy Oddział Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...]. Następnie w 1998 r. dokonano zmiany nazwy władającego na WZMiUW i taki zapis widnienie w rejestrze ewidencji gruntów do chwili obecnej.

W pierwszych rejestrach ewidencji gruntów założonych w 1969 r. dla wsi [...], gmina [...], dla działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,43 ha jako osoba władająca gruntem był wpisany Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w [...]. Powyższe zapisy w rejestrze ewidencji gruntów znajdują odzwierciedlenie na mapie ewidencyjnej sporządzonej w 1969 r. wpisanej do ewidencji składnicy geodezyjnej [...] czerwca 1969 r. za Nr [...], gdzie ww. działki opisane są jako rowy z dodatkową informacją o ich szerokości. W kolejnym rejestrze widnieje wpis z 1991 r. gdzie do ww. działek jako osoba władająca gruntem wpisany jest Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych, zaś następny wpis do rejestru datowany jest na 1994 r., gdzie do przedmiotowych działek jako posiadacza samoistnego wpisano WZUiMW. Dane podmiotowe dotyczące ww. nieruchomości do chwili obecnej nie uległy zmianie.

Organ podał przy tym, że z mocy decyzji Starosty Nr [...] z [...] września 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dokonano podziału działek oznaczonych numerami: [...] i [...] oraz wywłaszczenia części wydzielonych nieruchomości, w wyniku czego w posiadaniu samoistnym WZMiUW pozostały działki oznaczone numerami: [...], [...], [...] i [...].

W ocenie Starosty analiza opisanych wyżej dokumentów jednoznacznie wskazuje, że powyższe działki od czasów założenia ewidencji gruntów były zajęte pod rowy i stanowiły odrębne nieruchomości, ciągnące się niekiedy nawet kilka kilometrów. Grunty te, nie były objęte postępowaniem uwłaszczeniowym na rzecz rolników nabywających tytuł prawny sąsiednich działek, tylko pozostawały we władaniu instytucji odpowiedzialnych za meliorację i urządzenia wodne. Nie jest zatem możliwe włączenie ich do działek sąsiadujących, jak wskazuje wnioskodawca we wniosku, gdyż działki te mają nieuregulowany stan prawny.

Starosta odmawiając wprowadzenia żądanych zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków wskazał, że nie otrzymał dokumentów umożliwiających wprowadzenie żądanych zmian, a wskazywane przez wnioskodawcę przepisy prawa mówiące o niezaliczeniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych jako własności publicznej nie rozstrzygają o wpisach już istniejących w rejestrze ewidencji gruntów oraz jakimi wpisami należałoby je zastąpić.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] marca 2016 r. WINGiK , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu sprawy organ odwoławczy podał, iż podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, tj. utrzymania operatu ewidencyjnego w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na podstawie przepisów prawa, dokumentów przewidzianych w przepisach ustawy p.g.k., rozporządzenia MRRiB, materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz w przypadku wykrycia błędnych informacji.

Analiza dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu wskazuje, że ewidencja gruntów dla wsi [...], gm. [...] została założona w 1960 r. W rejestrach ewidencji gruntów z 1960 r. działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,05 ha jako osoba władająca gruntem wpisane było Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Wodnych Melioracji. Użytki występujące w ww. działkach opisano jako grunty pod wodami (wody) - wodocieki. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów przeprowadzonej w 1982 r. zostały zmienione numery działek oraz ich powierzchnia. W rejestrze ewidencji gruntów widnieją działki oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2,6674 ha. Jako właściciela wpisano Skarb Państwa, a jako osobę władającą gruntem Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolnych. W 1998 r. podczas przenoszenia rejestrów ewidencji gruntów z wersji papierowej do wersji elektronicznej i dostosowania zapisów do obowiązujących przepisów prawa, dokonano zmiany numeru działki [...] o powierzchni 0,1328 ha na numer [...] o powierzchni 0,1328 ha, wpisując Skarb Państwa jako władającego na zasadach samoistnego posiadania, a jako użytkownika wpisano WZMiUW.

Działka nr [...] położona w mieście [...] według stanu na 1971 r. w rejestrze ewidencji gruntów miasta [...] została oznaczona numerem 1306 o powierzchni 0,0818 ha. Jako właściciela wpisano Skarb Państwa a jako podmiot władający gruntem, wpisano Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w [...], następnie zmieniono wpis podmiotu władającego gruntem na Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w [...] Rejonowym Oddziałem Zarządu Inwestycji w [...]. W wyniku dokonanego podziału przedmiotowej działki w 1980 r. we władaniu powyższej instytucji pozostała działka nr [...] o powierzchni 0,0785 ha. Następnie w wyniku odnowienia ewidencji gruntów miasta [...] działka ta oznaczona została numerem [...] o powierzchni 0,0697 ha i w rejestrze gruntów wpisano jako właściciela Skarb Państwa, a jako władającego Rejonowy Oddział Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...]. W 1998 r. dokonano zmiany nazwy władającego na WZMiUW. Według stanu na 22 maja 2015 r. w wypisie z rejestru gruntów przedmiotowy rów oznaczony jako działka [...] wpisany jest jako własność Skarb Państwa, a jako podmiot ewidencyjny wpisano również zarządcę - WZMiUW.

Podczas założenia ewidencji gruntów dla wsi [...], gm. [...] w roku w rejestrze gruntów dla działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2,43 ha jako osoba władająca gruntem wpisano Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w [...]. W rejestrze gruntów z 1991 r. jako władającego przedmiotowymi działkami wpisano Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych. W 1994 r. do ww. działek stanowiących rowy wpisano jako posiadacza samoistnego WZMiUW. W wyniku dokonanego podziału działki nr [...] i [...] w posiadaniu samoistnym WZMiUW pozostały rowy oznaczone jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2,3223 ha.

Zatem w świetle akt sprawy i analizy zapisów w bazie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek stanowiących rowy szczegółowe położone na terenie obrębów: [...], [...] i miasta [...] wynika, że od założenia ewidencji gruntów podmiot wpisany jako władający pomimo, że nie posiadał tytułu własności zawsze wykonywał zadania publiczne w stosunku do tego mienia.

Podał, iż Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie dysponuje dokumentacją umożliwiającą wprowadzenie żądanych zmian. Podkreślił także, że ewidencja gruntów i budynków nie tworzy, a jedynie odzwierciedla stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Tym samym organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada uprawnień do samoistnego kreowania poprzez ewidencję nowych stanów prawnych bez zachowania procedur określonych przepisami ustawowymi.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego Województwo [...] (zwane dalej: skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniosło o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj.:

1. art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. a p.g.k., przez jego niewłaściwe zastosowanie;

2. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k., przez jego niesłuszne niezastosowanie;

3. art. 24 ust. 2a, pkt. 1a i 1 d oraz ust. 2 b pkt. 1a, i pkt. 2 p.g.k., przez ich niezastosowanie;

4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz prawidłowego zastosowania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia, a polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że właścicielem działki nr [...] położonej w obrębie [...] jest Skarb Państwa, a władającym WZMiUW; właścicielem działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w gm. [...] obręb [...], jest Skarb Państwa, a władającym WZMiUW; właścicielem działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w gm. [...] obręb [...] jest WZMiUW, gdy w rzeczywistości właścicielem ani władającym nie jest żaden z wymienionych organów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając skargę skarżący podał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazano faktycznych i prawnych podstaw utrzymania w mocy decyzji Starosty odmawiającej wprowadzenia wnioskowanych zmian w ewidencji gruntów i budynków. Przedstawiono tylko historię wprowadzanych zmian, nie wskazując dokumentów na jakich opierano się podczas wprowadzania tych zmian. Nie wskazano także przepisów prawa stanowiących podstawę prawną wprowadzenia tych zmian. W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się także do argumentacji podnoszonej w odwołaniu od decyzji Starosty. Nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił mocy dowodowej. Nie wyjaśnił także podstawy prawnej decyzji, a w szczególności na jakich przepisach oparł się odmawiając wprowadzenia wnioskowanych zmian. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że WINGiK nie rozpatrzył i nie ocenił całokształtu zebranego materiału dowodowego, dopuszczając się w ten sposób naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na treść decyzji. W zaskarżonej decyzji nie wskazano w oparciu o jakie dokumenty lub przepisy prawa dokonywano dotychczasowych wpisów. Nie wiadomo więc dlaczego jako właściciela działek wpisywano Skarb Państwa lub WZMiUW [...]. Nie wskazano także na jakiej podstawie jako władającego gruntami Skarbu Państwa wskazano WZMiUW w [...] lub WZMiUW bez wskazania siedziby tej jednostki organizacyjnej. Ten ostatni zapis dotyczy działki Nr [...] w [...].

Zdaniem skarżącego fakt, że w latach wcześniejszych jako władający wpisany był Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych nie mógł stanowić podstawy do przypisania tych nieruchomości WZMiUW. Wojewódzkie Zarządy Inwestycji Rolniczych były bowiem jednostkami organizacyjnymi administracji państwowej, a Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych są jednostkami organizacyjnymi samorządu terytorialnego. Nie zachodzi więc następstwo prawne tych jednostek.

WZMiUW w [...] został powołany jako Wojewódzka Samorządowa Jednostka Organizacyjna uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] marca 1999 r. i zajmuje się utrzymaniem wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz urządzeń melioracji wodnych podstawowych wyznaczonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa (Dz. U. z 2003 r. Nr 16, poz.149, zwane dalej: rozporządzeniem z 2002 r.), realizując zadania z zakresu administracji rządowej, wykonywanej przez Marszałka Województwa [...].

Skarżący podał, iż działki gruntu, których dotyczy przedmiotowe postępowanie stanowią rowy, które wykonywane były w ramach zadań inwestycyjnych związanych z realizacją melioracji wodnych szczegółowych obejmujących obszar działania Inspektoratu WZMiUW [...] oraz nie są zaliczone rozporządzeniem z 2002 r. do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz urządzeń melioracji wodnych podstawowych, którymi zajmuje się WZMiUW w [...]. Podniósł, iż WZMiUW jest jednostką organizacyjną samorządu Województwa [...], nie ma osobowości prawnej i nie może być właścicielem, ani samodzielnie wykonywać praw właścicielskich oraz nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego pochodzącego od właściciela lub wynikającego z aktu notarialnego, orzeczenia sądowego lub administracyjnego nadającego prawa jako władającego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty, którą odmówiono wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegających na: 1) wykreśleniu użytkowania WZMiUW w stosunku do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...], gmina [...]; 2) wykreśleniu trwałego zarządu WZMiUW w stosunku do działki oznaczonej numerem [...] położonej w mieście [...]; 3) wykreśleniu WZMiUW wpisanego jako władającego na zasadach posiadania samoistnego do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...].

Ww. decyzje podjęte zostały na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydanego na podstawie tej ustawy aktu wykonawczego - rozporządzenia MRRiB. Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 24 ust. 1 p.g.k. informacje o właścicielach nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego o innych podmiotach, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, zawiera operat ewidencyjny. Według art. 22 ust. 1 p.g.k. ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, do zadań których należy m.in. - zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia MRRiB - utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami.

Zgodnie z art. 20, 22 i 24 p.g.k. ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest zatem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (por. wyrok NSA w Warszawie z 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 914/98). Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian przedmiotowych i podmiotowych w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych, spisanych umów i ugód w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentów posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności (por. np. wyrok NSA z 15 października 1998 r., sygn. akt II SA 810/98; wyrok NSA z 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98; wyrok NSA z 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 119/99).

Dokonanie zmian w operacie możliwe jest zatem jedynie poprzez udokumentowanie przez osobę legitymującą się interesem prawnym rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji, a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów, o których mowa powyżej. Podkreślenia wymaga, iż nie można w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu oraz o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. W konsekwencji aby doprowadzić do pożądanych zmian w ewidencji posiadająca interes prawny strona musiałaby przedłożyć stosowne wskazane wyżej dokumenty (prawomocne wyroki sądowe, ostateczne decyzje administracyjne itd.) sporządzone po wprowadzeniu do ewidencji danych, z którymi strona się nie zgadza, a jeśli rozstrzygnięć takich nie posiada w pierwszej kolejności winna podjąć działania w celu wszczęcia postępowań zmierzających do ich uzyskania.

Z przepisów rozdziału 3 rozporządzenia MRRiB, regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzonej przez starostę ewidencji jest zasada aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Zgodnie z § 10 rozporządzenia MRRiB ww. ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, jak również dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa (ust. 1). W przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2). Z kolei stosownie do § 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia MRRiB w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m. in. dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami.

Według § 12 ust. 1 rozporządzenia MRRiB, prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Z kolei stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia MRRiB, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Jak wynika z § 45 ust. 2 rozporządzenia MRRiB, przy aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 35 rozporządzenia, zgodnie z którym źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są: 1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych; 3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych; 4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne; 5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne; 6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej; 7) wyniki oględzin.

Ponadto stosownie do regulacji art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm., zwana dalej: p.w.) prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonują: 1) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych wraz z wodami [...]; 2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych: a) w potokach górskich i ich źródłach, b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym, c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepływają cieki, o których mowa w lit. b, d) granicznych, e) w śródlądowych drogach wodnych; 3) dyrektor parku narodowego - w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku, z wyłączeniem wód, o których mowa w pkt 2 lit. d oraz lit. e, które są sklasyfikowane w klasie wyższej niż klasa I, na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1458); 4) marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3.

Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 p.w. wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości (ust. 1), przy czym uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód stojących oraz wody w rowach, znajdujących się na terenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, wykonują podmioty reprezentujące Skarb Państwa w stosunku do tych nieruchomości, na podstawie odrębnych przepisów (ust. 2).

We wniosku inicjującym postępowanie administracyjne wnioskodawca podał, iż rowy położone na ww. działkach nie zostały zaliczone na podstawie rozporządzenia z 2002 r., do śródlądowych wód powierzchniowych stanowiących własność publiczną, istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, w stosunku do których wykonanie praw właścicielskich powierzono Marszałkowi Województwa [...] w imieniu którego prawa właścicielskie wykonuje WZMiUW. Powołał się również na stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z pisma z [...] października 2005 r. (znak [...]), w którym zawarte zostały wyjaśnienia dotyczące postępowania w sprawach wykazywania stanów prawnych gruntów pod rowami melioracyjnymi. Ponadto wskazał, że grunty zajęte pod urządzenia melioracji wodnych szczegółowych nie stanowią odrębnych nieruchomości rolnych w rozumieniu art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2013 r., poz. 121), a są jedynie ich częścią, użytkiem gruntowym ze wszystkimi skutkami związanymi ze sposobem ich oznaczenia i wykazywania w rejestrach publicznoprawnych, tzn. ewidencji gruntów i budynków oraz księgach wieczystych. W przypadkach błędnej kwalifikacji grunty zajęte pod te urządzenia, w tym rowy, winny być obecnie w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków z urzędu włączane do działek przyległych jako ich użytek, bez względu na to, jaki jest obecnie stan prawny tych gruntów przyległych. Docelowo rowy będące urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych, nie powinny być wykazywane w ewidencji gruntów jako odrębne działki.

Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że orzekające w sprawie organy właściwie oceniły, iż brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Wskazać w tym miejscu należy, na zawarte we wnioskach WZMiUW dane dotyczące oznaczenia użytków gruntowych, co do których złożono wnioski o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na wykreśleniu trwałego zarządu lub zarządu (w przypadku działki nr [...] położonej w mieście [...]), użytkowania (w przypadku działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...], gmina [...]) oraz posiadania (w przypadku działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...]). Według informacji wniosków działka [...], na której znajduje się rów, oznaczona jest symbolem W - grunty pod rowami, do których zalicza się grunty zajęte pod otwarte rowy pełniące funkcje urządzeń melioracji wodnych szczegółowych dla gruntów wykorzystywanych do produkcji rolniczej i R - grunty rolne. Działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na których znajdują się rowy, oznaczone są symbolem W. Także działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na których znajdują się rowy, oznaczone są symbolem W.

Skoro z danych ewidencji gruntów i budynków szczegółowo przytoczonych przez organy wynika, że wszystkie ww. grunty znajdowały się we własności, posiadaniu lub zarządzie WZMiUW to, według regulacji art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 12 p.w. wywieść należy, kompetencję marszałka województwa wobec tych rowów (jako urządzeń melioracji szczegółowych), sytuowanych na ww. gruntach, niezależnie od twierdzeń wnioskodawcy o tym, że urządzenia te nie zostały zaliczone do istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.

Jak przedstawiono wyżej (§ 45 ust. 1 i 2 w związku z § 35 pkt 4 rozporządzenia MRRiB) źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji (bądź aktualizacji ewidencji) są materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Zestawiając materiał dowodowy sprawy szczegółowo opisany przez organy z ww. regulacjami oraz faktem braku dokumentów, wymaganych do zmiany dotychczasowych informacji w ewidencji (§ 12 ust. 1 oraz § 46 ust. 2 rozporządzenia MRRiB) nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Należy przy tym podzielić pogląd organu odwoławczego o braku przedstawienia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających zasadność żądanej zmiany użytku gruntowego, konsekwencją czego był również brak podstaw do wykreślenia WZMiUW jako sprawującej trwały zarząd lub zarząd, czy też posiadacza lub właściciela spornych działek.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stan wykazany w ewidencji znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy, a skoro brak jest innych dokumentów, wymienionych w ww. przepisach, stanowiących podstawę do wprowadzenia żądanej przez skarżącego aktualizacji - to kwestionowanie obecnie obowiązujących zapisów w ewidencji gruntów i budynków jest niezasadne. Końcowo jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Tymczasem WZMiUW nie wykazał żadnym dokumentem, że wpisy w ewidencji dotyczące działek będących przedmiotem wniosku nie odpowiadają temu stanowi aktualności - co przesądziło o konieczności odmowy wprowadzenia żądanych zmian.

Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego. Nie jest rzeczą organów prowadzących ewidencję samodzielne ustalanie na jakiej podstawie dokonano wpisów, bowiem ewidencja jedynie odzwierciedla stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone przez inne organy. Słusznie wskazuje zatem organ odwoławczy, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno-deklaratoryjny. Rozpoznając złożone wnioski organ nie bada na jakiej podstawie dokonano wpisu, a jedynie prowadzi postępowanie czy w ramach złożonego wniosku istnieją podstawy do zmiany istniejącego wpisu. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 24 ust. 2a pkt 1 a p.g.k., bowiem strona skarżąca pominęła okoliczności wynikające z § 11 ust. 1 b rozporządzenia MRRiB oraz § 12 ust. 1 tego rozporządzenia. Jeszcze raz zatem podkreślić należy, że w niniejszej sprawie organ rozpoznawał wnioski, a nie działał z urzędu. Natomiast podstawę kwestionowanego przez skarżącą obecnego zapisu w ewidencji stanowi odrębny przepis, a mianowicie § 11 ust. 1 b rozporządzenia, zgodnie z którym w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m.in. dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami. Skarżąca nie wykazała żadnym dokumentem, że wpisy w ewidencji dotyczące działek będących przedmiotem wniosków nie odpowiadają temu stanowi aktualności - co przesądziło o konieczności odmowy wprowadzenia żądanych zmian.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, w tym naruszeń przepisów postępowania Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.