Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 273/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 160 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi G.D. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania konserwacji kanału rzeki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., powołując jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia art. 160 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.; w skardze podano t.jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm. – numer i pozycja poprzedniego tekstu jednolitego z 2005 r.) oraz powołując się na wyniki kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania urządzenia wodnego, to jest kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulującymi km trasy regulacyjnej 0+000+3+044 (protokół kontroli nr [...] z dnia 26 września 2013 r.), zarządził, iż G.D. Sp. z o.o. (poprzednio A. Sp. z o.o.) ul. [...], [...] T., jest obowiązana do wykonania konserwacji kanału ulgi rzeki S. na całej jego długości w terminie do 30 czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzona w dniu 26 marca 2013 r. kontrola wykazała, iż kanał ulgi rzeki S. na całej jego długości jest zarośnięty drzewami i porostami korzeniącymi się w dnie cieku, powodując hamowanie przepływu wody w korycie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. stwierdził, że sytuacja ta spowodowana była brakiem podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie urządzenia wodnego – kanału ulgi. Organ wskazał, że kanał ten wybudowany został na gruntach osób fizycznych oraz różnych instytucji przez Zakłady M. "Z." w S. na mocy decyzji wodnoprawnych Urzędu Miasta T.G. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. w celu pozyskania przez Zakłady dodatkowego terenu pod rozbudowę. Obowiązek utrzymania tego kanału przypisany został Zakładom M., których następcą prawnym po przekształceniach ustrojowych została spółka ZM "Z." S.A., a następnie "B." Sp. z o.o. Zgodnie z zapisami w Krajowym Rejestrze Sądowym – stan na 22 marca 2013 r. – nastąpiło połączenie przez przeniesienie całego majątku "B." Sp. z o.o. na A. Sp. z o.o.

Organ podniósł następnie, że pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we W. Zarząd Zlewni Środkowej O. w O. zwrócił się do Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej o interpretację przepisów ustawy Prawo wodne w sprawie określenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie urządzenia wodnego, to jest kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulującymi o długości trasy regulacyjnej od km 0+000 do km 3+044. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podał, że stanowisko Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zostało wyrażone w piśmie Biura Administracyjno–Prawnego nr [...] z dnia 3 września 2013 r., które wskazało następcę prawnego Zakładów M. "Z." w S. jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie w dobrym stanie technicznym urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji Urzędu Miasta T.G. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.

Pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. strona skarżąca G.D. Sp. z o.o. z siedzibą w T. skierowała do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie powyższego zarządzenia pokontrolnego.

Spółka zarzuciła zarządzeniu temu naruszenie:

- art. 156 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 160 ustawy Prawo wodne – poprzez wydanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego "w oparciu o kontrolę przestrzegania warunków gospodarowania wodami ustalonymi w decyzjach wydanych na podstawie ustawy - Prawo wodne, w sytuacji braku istnienia przedmiotu takiej kontroli tj. braku jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących G.D. spółka z o.o. do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie,

- art. 28 kpa – poprzez wskazanie Spółki jako strony w postępowaniu kontrolnym utrzymania kanału ulgi i w konsekwencji jako podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie konserwacji kanału ulgi rzeki S. pomimo braku jakiejkolwiek podstawy prawnej do takiego ustalenia, w tym w szczególności wobec braku pozwoleń wodnoprawnych dotyczących tego urządzenia wodnego, których Spółka byłaby adresatem,

- art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa – przez naruszenie zasady praworządności, niewykonania obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz brak wskazania podstawy prawnej przeprowadzenia kontroli i wydania zarządzenia pokontrolnego wobec skarżącej.

W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 20 lutego 2014 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podtrzymał swoje stanowisko.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa organ podał, że wskazanie jako podstawy prawnej zarządzenia pokontrolnego art. 156 § 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne należy uznać za omyłkę pisarską z uwagi na treść protokołu kontroli, w którym w rubryce "cel kontroli" wskazano "utrzymanie urządzeń wodnych – ustalenie lub wyjaśnienie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie kanału ulgi". W związku z tym uznać należy, że prawidłową podstawą prawną winien być art. 156 § 1 pkt 5 Prawa wodnego, jako przesłanka przeprowadzenia kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania wód oraz urządzeń wodnych.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. zaznaczył, że przedmiotowy kanał wybudowany został przez Zakłady M. "Z." w S., ponieważ w związku z modernizacją Zakładów istniała potrzeba pozyskania dodatkowego terenu pod rozbudowę poprzez skanalizowanie odcinka rzeki S.. Zatem jedyną przyczyną zarurowania tej rzeki była techniczna potrzeba zakładu "Z.". Obowiązek utrzymania kanału ulgi przypisano tym zakładom. Podmiot ten i jego następcy prawni czynili starania o przekazanie kanału ulgi Skarbowi Państwa z uwagi na wysokie koszty utrzymania, a po odmowie, o wygaszenie lub stwierdzenie nieważności decyzji (pozwolenia wodnoprawnego) na jego wykonanie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T.G. z [...] r. i [...] r., nie wskazując jednocześnie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie przedmiotowego urządzenia w należytym stanie technicznym. Zdaniem organu, brak powyższego uregulowania prawnego nie powoduje jednak anulowania obowiązku utrzymania przedmiotowego urządzenia wodnego, a jedynym podmiotem korzystającym faktycznie z tego urządzenia jest obecnie G.D. Sp. z o.o. W myśl zaś art. 64 ust. 1a w kosztach utrzymania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Jednocześnie utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.

Organ podkreślił, że ustawa Prawo wodne precyzująca zasady wykonywania praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych, nie narusza odrębnych regulacji dotyczących utrzymania pozostałego majątku związanego z gospodarką wodną, w szczególności – urządzeń wodnych. Wskazano przy tym na treść art. 61 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego oraz stwierdzono, że bez znaczenia dla tego obowiązku pozostaje ważność decyzji administracyjnych na wykonanie urządzenia wodnego lub określających warunki szczególnego korzystania z wód z wykorzystaniem takiego urządzenia. Zaznaczając, że tymczasowym inwestorem i późniejszym zarządcą kanału ulgi rzeki S. były Zakłady M. "Z.", ich następcą prawnym była "B." Sp. z o.o., a obecnie jest nim G.D. Sp. z o.o., organ wywiódł, że do obowiązków spółki należy utrzymanie w dobrym stanie technicznym urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych.

Na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] G.D. Sp. z o.o. z siedzibą w T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Strona skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego zarządzenia z naruszeniem:

a) prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 156 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 160 ustawy Prawo wodne – poprzez wydanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego "w oparciu o kontrolę przestrzegania warunków gospodarowania wodami ustalonymi w decyzjach wydanych na podstawie ustawy - Prawo wodne, w sytuacji braku istnienia przedmiotu takiej kontroli tj. braku jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących G.D. spółka z o.o. do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie",

b) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 28 kpa – poprzez wskazanie Spółki jako strony w postępowaniu kontrolnym utrzymania kanału ulgi i w konsekwencji jako podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie konserwacji kanału ulgi rzeki S. pomimo braku jakiejkolwiek podstawy prawnej do takiego ustalenia, w tym w szczególności wobec braku pozwoleń wodnoprawnych dotyczących tego urządzenia wodnego, których Spółka byłaby adresatem,

- art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa – przez naruszenie zasady praworządności, niewykonania obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz brak wskazania podstawy prawnej przeprowadzenia kontroli i wydania zarządzenia pokontrolnego wobec skarżącej.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi strona skarżąca wskazała, że organ objął kontrolą "przestrzeganie warunków gospodarowania wodami ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy" w sytuacji, gdy Dyrektor RZGW we W. wydał:

- w dniu [...] r. z urzędu decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta T.G. z dnia [...] r. w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie 1,8 km kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi,

- w dniu [...] r. z urzędu decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta T.G. z dnia [...] r. w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie kanału ulgi dla rzeki S. w km 1+800-3+044 wraz z budowlami regulacyjnymi.

Spółka podniosła, że powyższe ostateczne decyzje wyeliminowały z obrotu prawnego wyżej wskazane decyzje Prezydenta Miasta T.G. z mocą wsteczną oraz że Starosta T. w decyzji z dnia [...] r. stwierdził wygaśniecie pozwoleń wodnoprawnych na zasklepienie istniejącego koryta rzeki S. udzielonej ZM "Z." w S. decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] r. oraz na przykrycie koryta rzeki S. w obrębie Zakładów "Z." udzielonego ZM Przemysłu Metali Nieżelaznych "Z." S. decyzją Naczelnika Powiatu w T.G. z dnia [...] r.

Stwierdzając, że organ "ma świadomość nieistnienia pozwoleń wodnoprawnych, które ewentualnie mogłyby być podstawą do wykonania konserwacji kanału ulgi przez Spółkę", strona skarżąca podkreśliła, że "gdyby Organ chciał nałożyć obowiązek utrzymywania urządzeń wodnych na Skarżącą to uczyniłby to już w decyzjach o stwierdzeniu nieważności pozwoleń wodnoprawnych" oraz że "nie istnieją również inne niż pozwolenie wodnoprawne podstawy do nałożenia obowiązku konserwacji kanału ulgi przez Spółkę". Zaznaczyła, że organ w zarządzeniu pokontrolnym nie wskazał takiej podstawy, a jedynie ograniczył się do "lakonicznego odesłania do interpretacji Biura Administracyjno – Prawnego nr [...]".

Strona skarżąca wywodziła, że znając treść powyższej interpretacji nie zgadza się z wyrażonym w niej stanowiskiem, gdyż wbrew stanowisku Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej art. 61 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego nie znajduje zastosowania do skarżącej. Zgodnie z tą regulacją za wykonanie obowiązków wskazanych w tym przepisie odpowiada "właściciel lub zarządca obiektu budowlanego", a skarżąca nie jest właścicielem lub zarządcą kanału ulgi, ani też jej użytkownikiem wieczystym bądź posiadaczem. Należy więc przyjąć, że nie istnieje jakikolwiek związek pomiędzy skarżącą a kanałem ulgi.

Polemizując ze stanowiskiem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wyrażonym w piśmie z dnia 20 lutego 2014 r., będącym odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca Spółka podała, że "zupełnie nieuzasadnione i niepotwierdzone dowodami pozostaje twierdzenie organu jakoby jedynym podmiotem korzystającym faktycznie z przedmiotowego urządzenia była Skarżąca", a organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Ponadto art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, na który powołał się organ jako na podstawę nałożenia obowiązku utrzymywania kanału ulgi w należytym stanie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z tą regulacją ustalenia i podziału kosztów dokonuje się na wniosek właściciela urządzenia wodnego, którego w sprawie nie zgłoszono.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie – gdyby nie doszło do odrzucenia – o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odnosząc się do przedstawionych w skardze zarzutów organ podkreślił, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego został już wcześniej uznany przez organ, który w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazał na właściwą podstawę prawną przeprowadzenia kontroli i wydania zarządzeń pokontrolnych. Podtrzymując następnie argumentację przedstawioną w zaskarżonym akcie i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wywiódł, że bez znaczenia dla obowiązku utrzymania urządzenia wodnego pozostaje ważność decyzji administracyjnych na jego wykonanie lub określających warunki szczególnego korzystania z wód z wykorzystaniem takiego urządzenia. Do obowiązków skarżącej Spółki należy zatem utrzymanie w dobrym stanie technicznym przedmiotowego urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna, postanowienie bądź inny akt lub czynność, na które przysługuje skarga, są zgodne z prawem, jeżeli są zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skuteczne ich zakwestionowanie może nastąpić tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145, art. 146 i art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie skarga na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podjęte w przedmiocie zobowiązania strony skarżącej do wykonania konserwacji kanału ulgi dla rzeki S. jest dopuszczalna.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zaskarżone zarządzenie pokontrolne stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skarga na taki akt może zostać skutecznie wniesiona do sądu administracyjnego po spełnieniu wymagań określonych przez ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1520/11, utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2893/12, na zaskarżony na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi akt Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w postaci zarządzenia pokontrolnego ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. Stosownie zatem do art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie strona skarżąca zarządzenie pokontrolne z dnia [...] r. otrzymała w dniu 4 stycznia 2014 r. i w dniu 24 stycznia 2014 r. wezwała Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 20 lutego 2014 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy czym z pisma tego organu z dnia 27 maja 2014 r. wynika, że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono stronie skarżącej w dniu 26 lutego 2014 r. W rozpatrywanej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 28 marca 2014 r., a zatem skarżąca Spółka dochowała wymogów koniecznych do skutecznego wniesienia skargi.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego należy zauważyć, że strona skarżąca zarzuca kwestionowanemu zarządzeniu zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Konsekwencją tych naruszeń – w opinii strony skarżącej – jest wadliwe uznanie przez organ, że G.D. Sp. z o.o. z siedzibą w T. jest stroną w przedmiotowym postępowaniu oraz że zaskarżone zarządzenie pokontrolne mogło być skierowane do skarżącej Spółki.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego stanowią przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.). Podejmując zaskarżone zarządzenie pokontrolne Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. przywołał art. 160 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 ust. 1 i 2 tej ustawy. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ ten podał, że w podstawie prawnej przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego w miejsce art. 156 § 1 pkt 4 Prawa wodnego winien być przywołany art. 156 § 1 pkt 5.

Przepis art. 160 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli Prezes Krajowego Zarządu lub dyrektor regionalnego zarządu może wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne.

W myśl art. 156 § 1 pkt 4 i 5 ustawy Prawo wodne, kontrola gospodarowania wodami dotyczy: 4) przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy; 5) utrzymania wód oraz urządzeń wodnych.

Stosownie do art. 157 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, kontrolę wykonują Prezes Krajowego Zarządu, dyrektorzy regionalnych zarządów oraz upoważnieni przez nich pracownicy, odpowiednio Krajowego Zarządu i regionalnych zarządów, zwani dalej "inspektorami" (ust. 1), przy czym przy wykonywaniu kontroli w zakresie gospodarki wodnej inspektor uprawniony jest do: 1) wstępu wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym wyposażeniem przez całą dobę na teren nieruchomości, na której znajdują się urządzenia wodne lub prowadzona jest działalność związana z korzystaniem z wód; 2) przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia, na terenie kontrolowanej nieruchomości, przestrzegania warunków wynikających z ustawy, a także stanu urządzeń wodnych; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego; 4) żądania okazywania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli (ust. 2).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 156 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 160 ustawy Prawo wodne – poprzez wydanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego "w oparciu o kontrolę przestrzegania warunków gospodarowania wodami ustalonymi w decyzjach wydanych na podstawie ustawy - Prawo wodne, w sytuacji braku istnienia przedmiotu takiej kontroli tj. braku jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących G.D. spółka z o.o. do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie", należy zauważyć, że ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do tego zarzutu organ podał, że wskazanie jako podstawy prawnej zarządzenia pokontrolnego art. 156 § 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne należy uznać za omyłkę pisarską z uwagi na treść protokołu kontroli, w którym w rubryce "cel kontroli" wskazano "utrzymanie urządzeń wodnych – ustalenie lub wyjaśnienie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie kanału ulgi". W związku z tym – zdaniem organu – uznać należy, że prawidłową podstawą prawną winien być art. 156 § 1 pkt 5 Prawa wodnego, jako przesłanka przeprowadzenia kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. W istocie jest więc poza sporem, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 156 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, który to przepis stanowi, że kontrola gospodarowania wodami dotyczy przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w sprawie tej brak jest jakichkolwiek decyzji (pozwoleń wodnoprawnych) zobowiązujących skarżącą spółkę do utrzymywania urządzenia wodnego w postaci kanału ulgi rzeki S. w należytym stanie. Mając na uwadze treść protokołu kontroli nr [...] z dnia 26 marca 2013 r., w którym w rubryce "cel kontroli" wskazano "utrzymanie urządzeń wodnych – ustalenie lub wyjaśnienie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie kanału ulgi", zgodzić się należy z organem, że podstawą prawną kwestionowanego aktu winien być art. 156 § 1 pkt 5 Prawa wodnego, zgodnie z którym kontrola gospodarowania wodami dotyczy utrzymania wód oraz urządzeń wodnych. Omyłkowe podanie w zaskarżonym akcie punktu 4 zamiast 5 § 1 art. 156 Prawa wodnego nie może zdyskwalifikować prawidłowości tego aktu o ile rzeczywiście w sprawie winien zostać zastosowany art. 156 § 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. W myśl ust. 1a tego artykułu, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. uznał, że strona skarżąca jest obowiązana do wykonania konserwacji kanału ulgi rzeki S. na całej jego długości, ponieważ jest następcą prawnym Zakładów M. "Z." w S., które to Zakłady wybudowały przedmiotowy kanał na gruntach osób fizycznych oraz różnych instytucji na mocy decyzji wodnoprawnych Prezydenta Miasta T.G. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. w celu pozyskania przez Zakłady dodatkowego terenu pod rozbudowę. Obowiązek utrzymania tego kanału przypisany został w powyższych decyzjach Zakładom M. "Z." w S., których następcą prawnym po przekształceniach ustrojowych została spółka ZM "Z." S.A., a następnie "B." Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. i obecnie G.D. Sp. z o.o. Decyzjami z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T.G. z dnia [...] r. oraz z dnia 11 grudnia 1981 r., a zatem decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zanim doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego wyżej wymienionych decyzji Prezydenta Miasta T.G., następcy prawni Zakładów M. "Z." w S. podejmowali starania o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa kanału ulgi dla rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi. W szczególności w piśmie z dnia 23 marca 2005 r. skierowanym do Ś. Urzędu Marszałkowskiego Prezes Zarządu Zakładów M. "Z." S.A. podawał, iż Spółka ta od dłuższego czasu nie korzysta z kanału ulgi, gdyż utracił on dla niej znaczenie gospodarcze. Spółka jest jednak zmuszona ponosić wysokie koszty jego utrzymania, podczas gdy kanał ten eksploatują podmioty trzecie, niepozostające ze Spółką w jakimkolwiek związku.

W opinii Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., wyrażonej w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ustawa Prawo wodne precyzująca zasady wykonywania praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych, nie narusza odrębnych regulacji dotyczących utrzymania pozostałego majątku związanego z gospodarką wodną, a w szczególności urządzeń wodnych. Organ wskazał przy tym na art. 61 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), w świetle którego obowiązek utrzymania obiektów budowlanych, a do takich zaliczają się urządzenia wodne, należy do ich właścicieli i zarządców. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. podkreślił, że bez znaczenia dla obowiązku utrzymania urządzenia wodnego pozostaje ważność decyzji administracyjnych na jego wykonanie lub określających warunki szczególnego korzystania z wód z wykorzystaniem takiego urządzenia. Do obowiązków skarżącej Spółki należy zatem – zdaniem organu – utrzymanie w dobrym stanie technicznym przedmiotowego urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych.

W myśl art. 61 ustawy Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., że do obowiązków strony skarżącej należy utrzymanie w dobrym stanie technicznym przedmiotowego urządzenia, pomimo usunięcia z obrotu prawnego wydanych decyzji administracyjnych, uznać należy za prawidłowe. Stosownie do art. 64 ust. 1a Prawa wodnego, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Skoro będące poprzednikiem strony skarżącej Zakłady M. "Z." w S. wybudowały przedmiotowy kanał na własne potrzeby, to uczyniły to, aby mieć z niego korzyść. Bez znaczenia jest to, czy po upływie czasu urządzenie to jest nadal potrzebne podmiotowi, który je wybudował. Istotne jest dla czyich potrzeb inwestycja ta została zrealizowana. Jeżeli zatem dany podmiot zrealizował określone przedsięwzięcie, to z tego tytułu spoczywają na nim związane z tym przedsięwzięciem obowiązki. Obowiązki te wynikają w szczególności z Prawa budowlanego, a w przypadku – tak jak w niniejszej sprawie – urządzenia wodnego, również z Prawa wodnego, przy czym przechodzą one z inwestora na jego następców prawnych. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że gdyby do przedmiotowej inwestycji stosowane były przepisy Prawa budowlanego, to skarżąca Spółka byłaby adresatem wydanych na podstawie tej ustawy decyzji. Tak samo może ona być adresatem zarządzenia pokontrolnego wydanego na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne.

Podkreślić należy, że jeżeli dany podmiot zrealizował określone przedsięwzięcie, to z tego tytułu spoczywają na nim i na jego następcach prawnych związane z tym przedsięwzięciem obowiązki niezależnie od tego czy decyzje, na podstawie których przedsięwzięcie to zostało zrealizowane pozostają w obrocie prawnym, czy też nie, jak i niezależnie od tego, czy nadal odnosi on z tego przedsięwzięcia jakąkolwiek korzyść, czy też jest mu ono już zbędne.

W odniesieniu do zarzutu, że art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, na który powołał się organ jako na podstawę nałożenia obowiązku utrzymywania kanału ulgi w należytym stanie, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z tą regulacją ustalenia i podziału kosztów dokonuje się na wniosek właściciela urządzenia wodnego, którego w sprawie nie zgłoszono, zauważyć wypada, że przepis ten stanowi zasadę, iż w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Rozwijając zaś tę zasadę omawiany przepis stanowi, że ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest jednak ustalanie kosztów i ich podział, a zatem składanie wniosku o jakim mowa w art. 64 ust. 1a Prawa wodnego było zbędne. Rozpatrywana sprawa prowadzona była z urzędu na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne i została zakończona zarządzeniem pokontrolnym podjętym w trybie art. 160 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a nie decyzją z art. 64 ust. 1a Prawa wodnego.

W tym stanie rzeczy, skoro przywołane wyżej regulacje prawne uzasadniały przyjęcie, że strona skarżąca jako następca prawny Zakładów "Z." jest podmiotem, do którego należało skierować przedmiotowe zarządzenie pokontrolne, stwierdzić trzeba, że nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 28 oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Wbrew wywodom strony skarżącej, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. prawidłowo ustalił stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia, wskazał podstawę prawną przeprowadzenia kontroli i wydania zarządzenia pokontrolnego wobec strony skarżącej, a w konsekwencji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wskazał skarżącą Spółkę jako stronę w przedmiotowym postępowaniu kontrolnym.

Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.