Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 62/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie-art. 260§1 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. Ś. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 maja 2018r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Ś. i S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, po rozpoznaniu wniosku E. Ś. (dalej jako: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) o przyznanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie, z uwagi na brak wykazania przez skarżącą spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

Z informacji podanych we wniosku wynikało, że skarżąca wraz z mężem prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują oni miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości 2.371,45 zł netto, obciążone stałymi kosztami utrzymania związanymi z zakupem usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej, gazu, a także podatkiem od nieruchomości, opłatą za wodę, odprowadzenie ścieków w łącznej kwocie 1.244,31 zł. Nadmieniono zarazem, że pozostałe środki pieniężne uzyskiwane z dochodów przeznaczane są na leczenie, zakup żywności, środków czystości i ubrania. W dalszej części strona oświadczyła, że posiada wraz z mężem dom mieszkalny o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość o powierzchni [...] arów. Do wniosku załączono kserokopie zaświadczenia o emeryturze pobieranej przez skarżącą w wysokości 981,49 zł i potwierdzenia wypłaty mężowi skarżącej świadczenia emerytalnego w wysokości 1.389,96 zł.

Ponadto referendarz w oparciu o akta sprawy o sygn. I SA/Op 379/16 ustalił, iż skarżąca i jej mąż są posiadaczami szeregu nieruchomości usytuowanych w [...] przy ul. [...] (tj. nieruchomości położonych na działce nr a obszaru [...] ha, zabudowanej budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym o powierzchni użytkowej [...] m², działce nr b obszaru [...] ha, niezabudowanej, przeznaczonej pod budownictwo przemysłowe oraz działce nr c obszaru [...] ha, zabudowanej budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej [...] m²). Przy czym na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. mąż skarżącej oświadczył, iż nieruchomości położone na działkach oznaczonych nr a oraz nr c zostały zbyte w grudniu 2015 r. Z kolei na rozprawie przeprowadzonej w sprawie z ich skargi o sygn. I SA/Op 421/16 w dniu 8 lutego 2017 r. mąż skarżącej oświadczył, że nieruchomości zostały sprzedane za kwotę 80.000 zł i 115.000 zł.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jej gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwano skarżącą do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- dowodów potwierdzających okoliczność ponoszenia kosztów jej gospodarstwa domowego, wykazanych w formularzu PPF, a związanych ze stałymi opłatami, tj. opłatą za wodę, ścieki, gaz, telefon, energię elektryczną i podatek od nieruchomości oraz związanych kosztami leczenia,

- kserokopii aktów notarialnych, na mocy których ona i jej mąż zbyli nieruchomości położone w [...] , oznaczone numerami geodezyjnymi a i c,

- udokumentowanej informacji na temat przeznaczenia środków pieniężnych w wysokości 195.000 zł, uzyskanych w listopadzie i grudniu 2015 r. ze sprzedaży nieruchomości oznaczonych numerami geodezyjnymi a i c ,

- kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi skarżąca przekazała pismo, którym oświadczyła, że wszystkie uzyskane ze sprzedaży środki zostały przeznaczone na spłatę długów, lecz z uwagi "na bardzo zły stan zdrowia i brak pieniędzy" nie jest w stanie "dokonać" kserokopii dowodów spłaty tych długów. Skarżąca przedłożyła również pismo, w którym zawarła wykaz kosztów ponoszonych w jej gospodarstwie domowym opiewających na kwotę 3.991,23 zł, a ponoszonych związku z wydatkami związanymi z zakupem usług telekomunikacyjnych (74,27 zł), energii elektrycznej (159,08 zł), a także podatkami od nieruchomości (dotyczącymi nieruchomości położonych w [...] i [...] w wysokości 727,17 zł), opłatą za wodę i kanalizację (71,20 zł), opłatami za śmieci (dotyczące [...] i [...] łącznie 2.100 zł) i spłatą pożyczki (797,51 zł). W załączeniu skarżąca przekazała również wyciąg z rachunku bankowego oraz kserokopie: odpisów tytułów wykonawczych, przekazu pocztowego dotyczącego wypłaty świadczenia emerytalnego, informacji na temat egzekucji z emerytury, dokumentów zapłaty podatków od nieruchomości i raty pożyczki, faktury dotyczącej zakupu papieru ksero i tonera, dokumentów zapłaty za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, wodę i kanalizację i odprowadzenie nieczystości stałych.

W ocenie referendarza informacje oraz dane odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej gospodarstwa domowego skarżącej nie wskazują na jej wyjątkową sytuację w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Odmawiając stronie przyznania prawa pomocy referendarz wskazał, że dla oceny zasadności wniosku istotne znaczenie miały posiadane z urzędu informacje, z których wynikało, że skarżąca i jej mąż pozyskali znaczne zasoby finansowe uzyskane ze zbycia opisanych wyżej nieruchomości położonych na działkach o nr a i nr c w łącznej kwocie 195.000 zł (nie udokumentowano jednocześnie rozdysponowania tej kwoty). Należy również wskazać, iż skarżąca i jej mąż posiadają w dalszym ciągu majątek w postaci nieruchomości posadowionej na działce o nr b i powierzchni [...] ha (przeznaczonej pod zabudowę przemysłową), co świadczy także o potencjale finansowym ich gospodarstwa domowego, dającym możliwości uregulowania wymaganych kosztów sądowych.

Jednocześnie doświadczenie życiowe i logika wskazują, iż uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zasoby, ze względu na ich wysokość, mogą, przy oszczędnym trybie życia, stanowić źródło wieloletnich oszczędności, zasilając bieżące, niskie dochody. Referendarz podkreślił, że do skarżącej należało wykazanie ewentualnego rozdysponowania środków ze sprzedaży wymienionych nieruchomości. Powinna liczyć się ona z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Za niewystarczające w tym zakresie należało uznać ogólnikowe wskazanie, że wszystkie uzyskane ze sprzedaży środki zostały przeznaczone na spłatę długów i z uwagi "na bardzo zły stan zdrowia i brak pieniędzy" strona nie jest w stanie "dokonać" kserokopii dowodów spłaty tych długów. Skarżąca już przy rozpoznaniu poprzednich wniosków wzywana była o przekazanie stosownych dowodów na potwierdzenie swojego oświadczenia o przeznaczeniu środków pieniężnych pochodzących ze zbycia wskazanych nieruchomości na spłatę długów (wówczas skarżąca nie powoływała się na stan zdrowia i brak pieniędzy) i tak jak obecnie nie przekazała jakichkolwiek wiarygodnych dowodów w tym zakresie. Zatem poprzestanie jedynie na gołosłownych oświadczeniach o rozdysponowaniu środków ze sprzedaży prowadzi do wniosku, że skarżąca przedstawia informacje na temat swojej sytuacji finansowej w sposób ogólnikowy i wybiórczy.

Skarżąca nie uprawdopodobniła też, że nie jest możliwe gospodarcze wykorzystanie posiadanej nieruchomości (chociażby uzyskiwanie dodatkowych dochodów w postaci pożytków cywilnych) w celu wsparcia domowego budżetu.

Za mało wiarygodną referendarz uznał także dodatkową informację na temat stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej. W treści tego pisma skarżąca zawarła bowiem informację, z której wynika, iż stałe koszty i wydatki jej gospodarstwa domowego znacznie przekraczają dochody uzyskiwane w tym gospodarstwie (miesięczne dochody - 2.432,17 zł netto, koszty - 3.991,23 zł). Jednocześnie z informacji zawartych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym w przedmiotowej sprawie w dniu 20 marca 2018 r. wynika, że w jej gospodarstwie domowym ponoszone są miesięcznie stałe zobowiązania i wydatki w wysokości 1.244,31 zł (wydatki związane podatkiem od nieruchomości oraz z opłatą za gaz, wodę, odprowadzanie ścieków, usługi telekomunikacyjne i energię elektryczną). Taka sama skala stałych kosztów utrzymania została wykazana również w poprzednio składanych wnioskach (m.in. przy sprawach o sygn. akt I SA/Op 340/17, I SA/Op 341/17, I SA/Op 399/17). Zatem wiarygodność wykazanej przez skarżącą we wskazanym piśmie skali miesięcznych kosztów utrzymania ulega podważeniu nie tylko ze względu na zasady logiki i doświadczenie życiowe (stałe koszty znacznie przekraczające stale ujawnione dochody), ale również z uwagi na inne jej oświadczenia zawarte w tym względzie nie tylko w tym samym czasie ale również w nieodległej przeszłości, składanych ze świadomością odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Dodatkowo z załączonych kserokopii dowodów zapłaty podatków od nieruchomości wynika, iż zapłacona kwota w wysokości 525 zł dotyczy rozliczenia za cały 2017 r., zaś kwota w wysokości 132 zł zapłaty I raty podatku od nieruchomości za 2018 r. (co nie oznacza jednocześnie miesięcznego obciążenia). Również w przypadku wykazanej kwoty zapłaty w wysokości 1.740 zł wynika, że nie obciąża dochodów w rozliczeniu miesięcznym, lecz dotyczy okresu od 1 lipca 2017 r. do 30 listopada 2015 r.

W sprzeciwie od tego orzeczenia, strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Krytycznie oceniła rozstrzygnięcie referendarza, wskazując, że z treści wydanego postanowienia wynika, iż dopiero brak jakichkolwiek środków finansowych i bycie bezdomnym będzie uprawniał do zwolnienia z kosztów. Wskazała również na trudności z zebraniem wszystkich dowodów w terminie 7 dni, gdyż dokumentów tych jest ogromna ilość i strona nie ma pieniędzy na pozyskanie stosownych dokumentów. Ponadto podniosła zarzuty przeciwko będącej przedmiotem skargi decyzji SKO w Opolu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.

Na podstawie art. 259 § 1 P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w tym w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym (a o takie wnosi skarżąca) może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zaakceptować należy zawarte w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, odwołujące się do utrwalonego i podzielanego przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu.

Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012r., sygn. akt I FZ 429/12, opublikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl podobnie jak wszystkie niżej podane orzeczenia sądowe).

Trafnie więc zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu, że skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 3 stycznia 2013r., sygn. akt II FZ 987/12). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdza wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, stosowanej tylko wobec osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich zapłata byłaby związana z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 29 października 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 1486/08). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu państwa (czyli de facto stanowi obciążanie innych obywateli). Dlatego też wyjątkowe zastosowanie tej instytucji wiąże się nie tylko z ustaleniem braku źródeł stałego dochodu i majątku, ale także z ustaleniem, że wnioskujący jest pozbawiony obiektywnie możliwości uzyskania dochodu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 22 października 2014 r., sygn. II SA/Wr 432/14).

Mając na uwadze powołane wyżej regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokumentację znajdującą się w aktach sprawy oraz zarzuty zawarte w sprzeciwie Sąd stwierdza, że referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż nie ma środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.

Dla oceny zasadności wniosku, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz, istotne znaczenie miały informacje posiadane z urzędu (przekazane przez S. Ś. na rozprawie przeprowadzonej w sprawie ze skargi E. i S. Ś. o sygn. I SA/Op 421/16 w dniu 8 lutego 2017 r.), z których wynikało, że małżonkowie Ś. zbyli w grudniu i listopadzie 2015 r. nieruchomości położone na działkach oznaczonych nr a oraz nr b, za kwotę odpowiednio 80.000 zł i 115.000 zł. Zasadnie uznał referendarz, że doświadczenie życiowe i logika wskazuje, że uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zasoby, ze względu na ich wysokość, mogą, przy oszczędnym trybie życia, stanowić źródło wieloletnich oszczędności, zasilając bieżące, niskie dochody. Przypomnieć przy tym należy, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę. W pełni podzielić należy stanowisko referendarza, że do wnioskodawczyni należało wykazanie ewentualnego rozdysponowania środków ze sprzedaży ww. nieruchomości, czego nie uczyniła. Niewystarczające w tym zakresie jest ogólnikowe wskazanie na trudności z pozyskaniem dokumentów, tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła nawet samych informacji, na co przeznaczone zostały powyższe środki. Słusznie zwrócił uwagę referendarz, że skarżąca już przy rozpoznaniu poprzednich wniosków wzywana była o przekazanie stosownych dowodów na potwierdzenie swojego oświadczenia o przeznaczeniu środków pieniężnych pochodzących ze zbycia wskazanych nieruchomości na spłatę długów (wówczas skarżąca nie powoływała się na stan zdrowia i brak pieniędzy) i tak jak obecnie nie przekazała jakichkolwiek wiarygodnych dowodów w tym zakresie. Zatem poprzestanie jedynie na gołosłownych oświadczeniach o rozdysponowaniu środków ze sprzedaży prowadzi do wniosku, że skarżąca przedstawia informacje na temat swojej sytuacji w sposób wybiórczy.

Zaznaczyć należy, że strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z 20.01.2006 r., sygn. I OZ 1551/05). Taki kierunek wykładni art. 255 P.p.s.a. Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw w pełni podziela. Jak słusznie zauważył referendarz stanowisko to jest znane skarżącej, zatem powinna ona mieć świadomość skutków prawnych nieprzedstawienia tych wszystkich informacji, które zostały uznane przez referendarza za istotne z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.

Strona podnosi także, że nie przedstawienie wszystkich żądanych przez referendarza materiałów źródłowych wynika z siedmiodniowego terminu wskazanego w wezwaniu, który jest niewystarczający do uzyskania żądanych dokumentów. Odnosząc się do tej kwestii zaznaczyć należy, że skarżąca wezwanie o przedłożenie dokumentacji otrzymała w dniu 20.04.2018 r. (k. 42 akt sądowych), sprzeciw od zaskarżonego postanowienia wniosła zaś w dniu 18.06.2018 r., jednak nie dołączyła do niego brakujących dokumentów wymienionych w wezwaniu skierowanym na podstawie art. 255 P.p.s.a. Nadto, jak wskazano powyżej, w toku uprzednio już zainicjowanych przez stronę przed tut. Sądem postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy, skarżąca wzywana była o przedstawienie wymienionej w przedmiotowym wezwaniu dokumentacji, czego nie uczyniła. Strona – jeszcze przed złożeniem przedmiotowego wniosku - miała więc świadomość jakie kwestie wymagają wyjaśnienia w związku z ubieganiem się o zwolnienie z kosztów sądowych. Stosownej dokumentacji jednak nie przygotowała. Powyższe nasuwa wniosek, że strona w rzeczywistości uchyla się od przedłożenia niezbędnych do rozpoznania wniosku dokumentów źródłowych, w tym zwłaszcza związanych z deklarowanym przez skarżącą rozdysponowaniem w całości kwoty 195.000 zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości na spłatę zadłużenia. Strona nie złożyła też bardziej szczególnych wyjaśnień na jakie konkretnie zobowiązania przeznaczono ww. środki i w jakim czasie. Działanie takie, jak wskazano powyżej, wyklucza przyznanie prawa pomocy.

Trafnie więc referendarz sądowy przyjął, że uzyskanie przez małżonków zasobów finansowych pochodzących ze zbycia opisanych wyżej nieruchomości a także posiadanie w dalszym ciągu majątku w postaci nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę przemysłową świadczy o znacznym potencjale finansowym ich gospodarstwa domowego, dającym możliwości poniesienia wymaganych kosztów sądowych.

Strona nie uprawdopodobniła też, że nie jest możliwe gospodarcze wykorzystanie posiadanej nieruchomości (chociażby uzyskiwanie dodatkowych dochodów w postaci pożytków cywilnych) w celu wsparcia domowego budżetu. Skarżąca nie podważyła w żaden sposób, również na etapie obecnie toczącego się postępowania przyczyn, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie.

Opisana wyżej sytuacja, przy ustalonej okoliczności uzyskania znacznych środków ze sprzedaży nieruchomości – łącznie 195.000 zł (wielokrotnie przekraczających wysokość wymagalnego wpisu) przemawia za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wątpliwości co do deklarowanej przez stronę sytuacji finansowej budzą także informacje wynikające z pisma w którym skarżąca wymieniła wydatki poniesione w ramach jej gospodarstwa domowego w kwietniu 2018 r. (k. 46 akt sądowych). Z pisma tego wynika, że skarżąca wraz z mężem w ww. miesiącu poniosła obciążenia na łączną kwotę 3991,23 zł, na którą składały się wydatki na: wodę i kanalizację – 71,20 zł, energię elektryczną – 159,08 zł, telefon – 74,27 zł, podatek od nieruchomości (położonej w [...]) – 70,17 zł, opłatę "śmieciową" (dot. nieruchomości położonej w [...] ) - 360 zł, spłatę pożyczki - 797,51 zł, podatek od nieruchomości (położonej w [...]) I rata za 2018 – 132 zł, podatek od nieruchomości (położonej w [...] ) za 2017 – 525 zł, opłatę "śmieciową" (dot. nieruchomości położonej w [...] ) – 1740 zł, przygotowanie dokumentów do WSA (zakup tonera, papieru ksero) – 62 zł. Poniesienie tych wydatków przez skarżącą i jej męża w kwietniu 2018 r. znajduje potwierdzenie w załączonych przez stronę dokumentach źródłowych. Według strony wysokość ww. wydatków przy uzyskiwanym dochodzie łącznie w kwocie 2432,17 zł (świadczenia emerytalne skarżącej i jej małżonka), spowodowały niedobór środków w kwocie 1559,06 zł, który pokryty został z pożyczki bankowej (debet) oraz pożyczki prywatnej od znajomych.

Zauważyć należy, że ww. zestawienie wydatków za kwiecień 2018 r. nie obejmuje jednak wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, ponoszonych na żywność, środki higieny osobistej, koszty leczenia, odzieży deklarowanych przez stronę na kwotę 1272,94 zł (k. 33 akt sądowych). Uznać należy na zasadzie doświadczenia życiowego, że ww. wydatki jako wydatki utrzymania koniecznego musiały zostać poniesione również w kwietniu 2018 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że w istocie niedobór środków wyniósł ok. 2800 zł, i został przez stronę pokryty, mimo, że udokumentowany comiesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi łącznie 2432,17 zł. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego strony wynika, iż na dzień 3.04.2018 r. wykazane było saldo ujemne (-969,36 zł). Strona jednak nie uprawdopodobniła uzyskania pożyczki prywatnej od znajomych. Powyższe w zestawieniu z faktem, że strona konsekwentnie uchyla się od udokumentowania i wyjaśnienia kwestii rozdysponowania ww. kwoty 195.000 zł, powoduje, że nie jest wiarygodne twierdzenie strony o braku możliwości poniesienia wydatków innych niż związanych z niezbędnym utrzymaniem. Skarżąca oświadczyła też, że nie korzysta ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej. Dodatkowo strona spłaca raty z tytułu pożyczki w kwocie 797 zł miesięcznie (dowód zapłaty V raty, k. 48 akt sądowych). Dodać należy, że wysokość wymagalnego wpisu od skargi w sprawie niniejszej wynosi 200 zł.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że skarżąca przedłożyła ww. pismo i liczną załączoną do niego dokumentację, w związku z czym nie jest wiarygodne jej twierdzenie, że jednocześnie "zły stan zdrowia i brak pieniędzy" uniemożliwił przedłożenie pozostałej żądanej dokumentacji, w tym odnoszącej się do ww. kwoty 195.000 zł.

W podsumowaniu stwierdzić należy, że przekazane do akt sprawy dokumenty i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa strony. Pozostawanie przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W ocenie Sądu referendarz trafnie stwierdził, że sytuacja finansowa strony nie została dostatecznie wyjaśniona. Natomiast to w interesie wnioskodawcy leży wykazanie, że jego przypadek uzasadnia odstąpienie od zawartej w art. 199 ustawy ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09). Skoro w sprawie niniejszej niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej strony, to tym samym uznać należało, że referendarz sądowy zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Z tego względu Sąd nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego sprzeciwem postanowienia poprzez przyznanie stronie prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.