Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3182/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 a, art. 8 i art. 9, art. 105 § 1, art. 137
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z mocy prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku E. B., decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wicewojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. nr [...] oraz utrzymane] nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r. nr [...], w części dotyczącej przyznania spłat za przejętą nieruchomość, zostało umorzone w całości z mocy prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] czerwca 1979 r. orzekł o: 1) przejęciu od A. B. na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w Kw nr [...], obręb [...], położonej w [...]; 2) określił spłaty pieniężne za przejętą nieruchomość w wysokości [...] zł; 3) stwierdził, że nieruchomość przejmuje bez zadłużeń i obciążeń wobec państwa i jednostek gospodarki uspołecznionej, z wyjątkiem służebności gruntowych.

Następnie Wicewojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B., decyzją z [...] sierpnia 1979 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r.

Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. E. B. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...], o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r., w części dotyczącej punktu 2), tj. wysokości otrzymanych spłat pieniężnych za wykupiony grunt.

Prezydent Miasta [...] przekazał wniosek E. B. przy piśmie z [...] stycznia 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przy piśmie z [...] lutego 2021 r. przekazało wniosek E. B. do rozpatrzenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2021 r. stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wicewojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. oraz utrzymane] nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r., w części dotyczącej przyznania spłat za przejętą nieruchomość, zostało umorzone w całości z mocy prawa. W uzasadnieniu wskazał, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) – dalej zwana "ustawą zmieniającą". Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Dalej Minister wskazał, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji Prezydenta Miasta [...] i Wicewojewody [...]. Urząd Miasta [...] pismem z [...] lipca 2021 r. poinformował, że dokumentacja spraw prowadzona pod symbolem [...] zaliczona została do kategorii archiwalnej B-5, a więc po 5 latach od zakończenia sprawy mogła podlegać brakowaniu.

Zdaniem organu nadzoru decyzja Prezydenta Miasta [...] została doręczona A. B., gdyż pismem z [...] lipca 1979 r. wniosła od niej odwołanie. Także decyzja Wicewojewody [...] musiała zostać doręczona A. B., gdyż pismem z [...] stycznia 1980 r. wniosła ona rewizję do Sądu Wojewódzkiego w [...] od decyzji Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] października 1979 r. wpisującej do Kw nr [...] jako właściciela Skarb Państwa. To, że dziś nie można wykazać za pomocą dokumentów, że doręczenie decyzji nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala na zanegowanie faktu doręczenia decyzji, tym bardziej że decyzje te zostały wykonane, gdyż Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel przejętej nieruchomości.

Urząd Miejski w [...] pismem z [...] września 1979 r. wystąpił do Państwowego Biura Notarialnego w [...] o wpisanie do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela przejętej nieruchomości. Okoliczność ta pośrednio wskazuje, że decyzje zostały doręczone, gdyż do Państwowego Biura Notarialnego można było przekazać decyzję wprowadzoną do obrotu prawnego, a więc uprzednio skutecznie doręczoną. W zaskarżonych decyzjach wskazano, że będą one doręczone ich adresatom i nie ma podstaw do podważenia twierdzeń ówczesnych organów. Nie można bowiem zakładać, że funkcjonowały one w sposób nieprawidłowy.

Z tych przyczyn Minister uznał, że doręczenie decyzji Wicewojewody [...] nastąpiło najpóźniej we wrześniu 1979 r.

Ustalając datę wszczęcia postępowania Minister podał, że według art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 65 § 2 kpa podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Minister ustalił, że wniosek E. B. o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do Prezydenta Miasta [...] [...] stycznia 2021 r. (prezentata wpływu na kopercie), a następnie wniosek ten był dwukrotnie przekazywany do organu właściwego. Dniem wszczęcia postępowania jest więc [...] stycznia 2021 r.

Skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wicewojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. i decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r. nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanych decyzji, to postępowanie administracyjne [...] września 2021 r. podlegaLo umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Tym samym postępowanie jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia wydanie decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania w całości.

Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2021 r. E.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa, które miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez brak poinformowania E.B. w kierowanych do niego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismach z [...] marca 2021 r. oraz [...] czerwca 2021 r. o możliwych konsekwencjach wydłużania terminu rozpatrzenia jego sprawy, w sytuacji w której projekt zmiany ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) trafił do Sejmu 25 marca 2021 r., a zasady doświadczenia życiowego pozwalają przypuszczać, że z uwagi na doniosłość projektowanych zmian, już wcześniej był szeroko dyskutowany w poszczególnych resortach; 2) przepisów prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na naruszeniu zasady nieretroakcji poprzez wiązanie negatywnych dla skarżącego skutków prawnych związanych z zaistniałymi wcześniej okolicznościami, w sytuacji w której skarżący rozpoczął dochodzenie swoich praw prawie 9 miesięcy przed zmianą przepisów, a jedynie opieszałość organu administracji spowodowała, że merytoryczna decyzja w sprawie nie zapadła w ustawowym terminie. Biorąc pod uwagę powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Poza sporem jest to, że w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) – zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie z tym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa gwarantuje art. 105 § 1 kpa. Według tego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.

Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta [...] [...] czerwca 1979 r. została doręczona A. B. [...] lipca 1979 r. Taką datę otrzymania decyzji A. B. wskazała w odwołaniu z [...] lipca 1979 r. Z kolei decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. weszła do obrotu prawnego przed [...] października 1979 r. skoro decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r. stała się ostateczna i stanowiła podstawę wpisu w dziale II Kw nr [...] prawa własności na rzecz Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie [...]. Wpis nastąpił [...] października 1979 r.

Wobec tego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 105 § 1 kpa i w formie decyzji administracyjnej stwierdził, że postępowanie nieważnościowe,, w części objętej wnioskiem z [...] grudnia 2020 r., zostało umorzone z mocy prawa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niepoinformowania E. B. w kierowanych przez organ nadzoru pismach z [...] marca 2021 r. i [...] czerwca 2021 r. o konsekwencjach wydłużającego się terminu rozpatrywania sprawy w sytuacji procedowania projektu zmiany ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), który trafił do Sejmu 25 marca 2021 r. i z uwagi na jego doniosłość musiał być wcześniej szeroko dyskutowany w poszczególnych resortach Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie mógł być w istotny sposób naruszony art. 8, czy art. 9 kpa, tj. w takim stopniu, który przed 16 września 2021 r. mógłby doprowadzić do wydania w sprawie nieważnościowej decyzji, co do istoty sprawy.

Z akt sprawy wynika, że skoro we wniosku z [...] grudnia 2020 r. E. B. domagał się stwierdzenia nieważności, we wnioskowanej części (pkt 2), decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. to wniosek winien złożyć do organu wyższego stopnia nad organem wojewódzkim, tj. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z art. 17 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 kpa. Złożenie zaś wniosku nieważnościowego do organu niewłaściwego, tj. SKO w [...] za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...] przedłużyło procedurę uzyskania decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe. Minister otrzymał ten wniosek dopiero [...] lutego 2021 r. Trzeba też mieć na uwadze, że wniosek nieważnościowy był nieprzygotowany pod względem podmiotowym. E. B. złożył organowi kserokopię prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po A.B.. Kserokopia nie ma waloru dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Strona nie przedstawiła odpisu dokumentu poświadczonego przez wystawcę dokumentu (sąd spadku), czy odpisu dokumentu poświadczonego przez notariusza, jak tego wymaga art. 76a § 1 i 2 kpa. Dopiero na wezwanie organu (pismo Ministra z [...] marca 2021 r.) E. B. złożył organowi notarialnie uwierzytelnione odpisy prawomocnych postanowień sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B. i R. B. (jednym ze spadkobierców A. B.). Dokumenty te wpłynęły do organu [...] marca 2021 r. Z nadesłanych sądowi akt administracyjnych wynika, że E. B. nie złożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby następstwo prawne K. B. i J. K. po A. B., jako stron postępowania administracyjnego wskazanych przez wnioskodawcę we wniosku nieważnościowym z [...] grudnia 2020 r. Nie wiadomo zatem jaki status w postępowaniu nieważnościowym winny mieć – zdaniem E. B. – K. B. i J. K.. Obie te osoby nie są spadkobiercami R. B., jak twierdził E. B. we wniosku nieważnościowym.

Poza tym z akt sprawy wynika, że pewien okres czasu zajęło Ministrowi ustalenie, czy istnieją oryginalne akta administracyjne sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1979 r. lub przynajmniej oryginały lub uwierzytelnione odpisy tych decyzji. E. B. do wniosku o stwierdzenie nieważności załączył jedynie kserokopie tych decyzji niemające waloru dokumentów urzędowych. Mimo poszukiwań w zasobach archiwalnych, Urzędzie Miasta [...], [...] Urzędzie Wojewódzkim (pisma organu z [...] marca 2021 r. i [...] marca 2021 r.), Ministrowi nie udało się uzyskać oryginalnych akt administracyjnych sprawy zakończonej decyzją z [...] sierpnia 1979 r. Minister otrzymał z Urzędu Miasta [...] jedynie odpis decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1979 r.

Z powyższego wynika, że do przedłużającego się czasu procedowania w sprawie przyczynił się także E. B.. Na wydłużenie czasu procedowania w sprawie nieważnościowej miał też wpływ czynnik obiektywny – okres poszukiwania oryginalnych akt sprawy i samych decyzji z 1979 r.

Zdaniem Sądu skarżący wadliwie zarzuca Ministrowi naruszenie art. 8 i art. 9 kpa. Przepisy ten nakładają na organ obowiązek pouczania o okolicznościach prawnych mających wpływ na prawa i obowiązki stron będące przedmiotem postępowania i czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Z przepisu tego nie wynika, że organ pełni rolę podmiotu świadczącego pomoc prawną dla strony, który wskazuje stronie optymalny sposób postępowania w danego rodzaju sprawie. Organ udziela informacji stronie na temat już obowiązujących przepisów prawa. Nie ma obowiązku informowania strony o trwających pracach legislacyjnych dotyczących zmiany przepisów prawa. Organ nie ma obowiązku zawiadamiania strony o planowanych zmianach ustawodawczych, które w niedalekiej przyszłości będą publikowane w Dzienniku Ustaw. To strona jest zainteresowana w pozytywnym załatwieniu jej żądania. Zasady przewidziane w art. 8 i art. 9 kpa nie zwalniają strony od należytego dbania o swoje interesy. Z treści wniosku nieważnościowego nie wynika, że E. B. jest osobą nieporadną. We wniosku wskazał podstawę prawną żądania. Uzasadnił swój wniosek.

Jeżeli chodzi o podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP (naruszenie zakazu nieretroakcji) poprzez to, że skarżący rozpoczął dochodzenie swych praw 9 miesięcy przed niekorzystną zmianą przepisów prawa Sąd zwraca uwagę, że już w wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, która leży w interesie porządku publicznego.

Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest odpowiedzią na wskazane wyżej orzeczenie trybunalskie. Sens tego przepisu opiera się na założeniu, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Od dawna obowiązują przepisy przewidujące takie instytucje jak: zasiedzenie, przemilczenie, przedawnienie. Jeżeli bowiem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługującym praw, to w pewnym momencie takiej możliwości zostaje pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia co do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych przed 1980 r. Jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 Kodeksu cywilnego).

Sąd zwraca uwagę, że potrzeba zakończenia postępowań nieważnościowych ma swe uzasadnienie w tym, że po kilkudziesięciu latach znacznie utrudniona jest weryfikacja decyzji administracyjnych. Występują braki dowodowe (zwłaszcza brak oryginalnych akt sprawy, tak jak w niniejszej sprawie) znacznie utrudniające ocenę legalności działań organu. Ustalenie w takich sprawach tzw. prawdy obiektywnej, która jest podstawą do oceny legalności kwestionowanej decyzji, jest obarczone znacznym ryzykiem błędu.

Poza tym trzeba mieć na uwadze, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standard orzecznictwa administracyjnego był na dużo niższym poziomie i stanowił odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 kpa nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero [...] marca 1980 r. Ocenianie zatem wedle obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej, które uzyskały pełnoletność w zupełnie innej rzeczywistości, wypacza sens nadzoru administracyjnego.

Nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje także znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny i sądownictwo. W tym sensie jest to sprzeczne z interesem publicznym.

Nie można pominąć i tego, że po upływie kilkudziesięciu lat od wydania decyzji administracyjnej dochodzi do sytuacji, gdzie weryfikacja decyzji administracyjnej dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości).

Z tych powodów Sąd nie widzi zasadniczych wątpliwości natury konstytucyjnej dotyczących naruszenia art. 2 Konstytucji RP.

A. B. po [...] marca 1980 r. miała możliwość żądania stwierdzenia nieważności decyzji z 1979 r. Po jej śmierci w 2003 r. jej spadkobiercy, w tym m.in. E. B. mieli możliwość uruchomienia trybu stwierdzenia nieważności w stosunku do tych decyzji. Przez wiele lat osoby zainteresowane nie korzystały z przysługujących im praw.

Sąd zwraca uwagę, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej nie jest czymś nowym w porządku prawnym obowiązującym po 1990 r. Podobną regulację zawiera, obowiązujący od 1 stycznia 1992 r., art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2243 ze zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlega umorzeniu (ust. 3). Zagadnieniem zgodności art. 63 tej ustawy z przepisami art. 2, art. 64, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP (por. wyrok TK z 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/98; wyrok TK z 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99). W uzasadnieniu wyroku z 15 maja 2000 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że z zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) można wyprowadzić zasadę dopuszczalności zaskarżania decyzji administracyjnych w toku instancji. Gdyby jednak nawet przyjąć, iż zasada ta obejmuje także dopuszczalność zaskarżania (w drodze środków nadzwyczajnych) ostatecznych decyzji administracyjnych, to nie przesądzałoby to jeszcze o niekonstytucyjności ustawowych ograniczeń czasowych korzystania z tych środków. Nie jest zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw. Osoby zainteresowane kwestionowaniem aktów własności ziemi w tzw. trybach nadzwyczajnych dysponowały okresem ponad 10 lat na podjęcie stosownych kroków prawnych. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego okres ten był wystarczająco długi, aby osoby, które uważały się za pokrzywdzone, mogły dochodzić swoich praw oraz ewentualnie stosownego odszkodowania. Wprowadzone ograniczenie Trybunał uzasadnił ochroną wartości konstytucyjnej jaką jest stabilność stosunków prawnych, oraz rosnącymi z upływem czasu trudnościami dowodowymi w prowadzeniu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także potrzebą ochrony praw nabytych przez osoby trzecie.

Wobec tego Sądu uznał, że w realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.

Jeżeli zatem Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a kpa).

Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.