Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 645/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi E. D. i D. D. wspólników spółki cywilnej Restauracja i Hotel [...] S.C. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2020r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia małoletniego pracownika I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...], II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2019 r. (data wpływu: [...] września 2019 r.) E. D. i D. D. – wspólnicy "[...]« E. i D. D. s.c. z siedzibą w Z." (zwani dalej "wnioskodawcami" lub "Skarżącymi") złożyli wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – D. M. K. w zawodzie kucharza. Do wniosku dołączono umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą na okres 36 miesięcy - od [...] września 2016 r. do [...] sierpnia 2019 r. Poza umową dołączono także: dyplom mistrzowski Skarżącej – E. D., świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego przez Skarżącą – E. D. oraz świadectwo potwierdzające kwalifikacje młodocianego pracownika w zawodzie wydane w związku ze złożeniem egzaminu w dniu [...] sierpnia 2019 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy Z. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") odmówił dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że aby uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia, pracodawca musi spełnić warunki, o których mowa w art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 996 z późn. zm., dalej w skrócie: "Prawo oświatowe"). Tym samym, osoba ucząca młodocianego pracownika musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego, a młodociany pracownik powinien ukończyć naukę zawodu i zdać odpowiedni egzamin zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Na podstawie złożonego przez wnioskodawców wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika wraz z załączonymi kopiami dokumentów stwierdzono, że wniosek o dofinansowanie pracodawca złożył w terminie, który liczy się od dnia [...] sierpnia 2019 r., tj. od zdania egzaminu przez młodocianego pracownika. Młodociany pracownik zamieszkuje na terenie Gminy Z.. Pracodawca posiadał zawartą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, co jest zgodne z art. 122 Prawa oświatowego.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2010, dalej w skrócie: "rozporządzenie"), przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić również osoba zatrudniona u pracodawcy, posiadająca kwalifikacje wymagane od instruktorów praktycznej nauki zawodu. Naukę zawodu prowadziła wnioskodawczyni – E. D., posiadająca kwalifikacje zawodowe mistrza oraz przygotowanie pedagogiczne.

Pracodawca przedłożył świadectwo potwierdzające zdanie egzaminu i uzyskanie kwalifikacji młodocianego w zawodzie kucharz z dnia [...] sierpnia 2019 r. W świetle art.122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od [...] września 2019 r, warunkiem otrzymania dofinansowania do kosztów kształcenia młodocianego dla pracodawcy, który jest rzemieślnikiem, jest zdanie przez młodocianego egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 z późn. zm, dalej w skrócie: "ustawa o rzemiośle").

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o rzemiośle, rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle rzemieślnikiem jest osoba o której mowa w ust. 1. Pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy o rzemiośle, bowiem prowadzi działalność gospodarczą wykonując pracę własną i wykorzystując własne kwalifikacje. Młodociany pracownik powinien zdać w świetle obowiązujących od 1 września 2019 r. przepisów egzamin czeladniczy, a nie egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Tym samym, zdaniem Burmistrza, pracodawcy nie należy się dofinansowanie kształcenia młodocianego, bowiem młodociany nie zdał egzaminu w prawidłowo przewidzianej prawem formie.

W terminowo wniesionym odwołaniu wnioskodawcy zakwestionowali decyzję Burmistrza w całości, wnosząc o jej zmianę. Wnioskodawcy podnieśli zarzut naruszenia:

1) art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, dalej w skrócie "Konstytucja RP") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pracodawca jest odpowiedzialny za skierowanie ucznia na właściwy egzamin, w sytuacji, gdy pracodawca ten nie ma wpływu na dokonany przez młodocianego wybór rodzaju egzaminu;

2) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez nieuwzględnienie zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa;

3) art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przepisów względniejszych dla odwołującego się.

Wnioskodawcy podnieśli, że Kwestie związane z dofinansowaniem kosztów kształcenia młodocianych pracowników regulują, począwszy od 1 września 2017 r., przepisy zawarte w art. 122 Prawa oświatowego. Do dnia 31 sierpnia 2017 r. powyższa problematyka była zawarta w art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Treść obu wymienionych regulacji była identyczna do dnia 1 września 2019 r.

Dofinansowanie to przysługuje po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego. Młodociany pracownik ma wprawdzie obowiązek zdać egzamin kończący naukę zawodu, ale pracodawca nie zawsze może mieć wpływ na to, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną będzie zdawać egzamin młodociany pracownik. W utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że przez zdanie egzaminu, zgodnie z przepisami, o których mowa w punkcie 1., należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia.

Na marginesie zauważono, że brzmienie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego uległo zmianie z dniem 1 września 2019 r., w momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2245, dalej w skrócie: "nowelizacja Prawa oświatowego"), gdzie jednak nie zawarto przepisów przejściowych. W tej sytuacji należy przyjąć, za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą.

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium", "SKO w P." lub "organem II instancji") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu decyzji Kolegium omówiło podstawę prawną przyznawania dofinansowania z tytułu kształcenia małoletniego pracownika w brzmieniu od dnia [...] września 2019 r.

Obecna redakcja przepisu art. 122 Prawa oświatowego została wprowadzona nowelizacją Prawa oświatowego. Wspomniana regulacja zastąpiła normę prawną, która uprzednio ujęta była w art. 122 Prawa oświatowego (wg poprzedniego brzmienia), a wcześniej w niezmienionym brzmieniu w art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 2156 ze zm.). Z porównania powyżej przywołanych przepisów ustawowych znowelizowanej treści art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego z treścią przepisu obowiązującego do dnia 31 sierpnia 2019 r. (a więc sprzed jego nowelizacji) wynika, iż wolą ustawodawcy doszło do zmiany struktury analizowanego przepisu i tym samym wynikającej z niego normy prawnej. Na mocy przeprowadzonej nowelizacji organ, o którym mowa w art. 122 ust. 6 Prawa oświatowego, przy dofinansowaniu kosztów wykształcenia młodocianego pracownika winien także wymagać potwierdzenia zdania przez młodocianego pracownika właściwego egzaminu: w przypadku zatrudnienia u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzaminu czeladniczego (art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a) albo w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzaminu zawodowego. Tymczasem wcześniejsza redakcja przepisu wyraźnie zezwalała na skuteczne ubieganie się przez pracodawcę o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w sytuacji udokumentowania zdania przez pracownika któregokolwiek egzaminu, o którym mowa w rozporządzeniu. Zdaniem Kolegium omówiona powyżej zmiana treści art. 122 Prawa oświatowego wprowadziła do aktu prawnego rangi ustawowej w sprawach dot. dofinansowania kosztów młodocianego pracownika obowiązek jednoczesnej weryfikacji przez organ właściwy, czy pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle - czy takiego przymiotu jest pozbawiony oraz czy w związku z wynikami takiego ustalenia młodociany pracownik zdał właściwy egzamin wyszczególniony rozłącznie w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Prawa oświatowego. Tymczasem wspomniane powyżej uszczegółowienie treści przepisu poprzez jednoznaczne wskazanie jaki rodzaj egzaminu uzasadnia dofinansowanie pracodawcy będącego rzemieślnikiem albo niebędącego rzemieślnikiem, nałożyło na organ, o którym mowa w art. 122 ust. 6 Prawa oświatowego określone obowiązki. Tym obowiązkiem jest weryfikacja oraz badanie, czy pracodawca spełnia, bądź nie spełnia przesłanki bycia rzemieślnikiem i czy w związku z tym ustaleniem młodociany pracownik zdał odpowiedni egzamin spośród tych wyraźnie wyodrębnionych w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Prawa oświatowego. Stąd też w uznaniu organu odwoławczego teza o podtrzymaniu dotychczasowej interpretacji badanego przepisu, wytyczonego ówczesną linią orzeczniczą, byłaby uzasadniona przy jednoczesnym zachowaniu wcześniejszego brzmienia przepisu art. 122 ust. 1 pkt 2 (tj. jego niezmienności w swojej istocie).

Zdaniem Kolegium celem należytego rozpoznania przedmiotowej sprawy kluczowym było ustalenie, czy wnioskodawcy jako pracodawcy młodocianego pracownika są rzemieślnikami oraz stwierdzenie czy w związku z tym młodociany pracownik zdał właściwy egzamin określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Mając na względzie art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle, Kolegium stwierdziło, że wnioskodawcy są rzemieślnikami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rzemiośle. W związku z tym organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Burmistrza, gdyż materiał dowodowy sprawy nie uprawniał do przyznania wnioskodawcom dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Zdaniem Kolegium dokumenty wnioskodawców nie potwierdzają tezy, iż D. M. K. zdała egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o rzemiośle (co jest niezbędne zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego). Świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie z dnia [...] sierpnia 2019 r. udowadniają zdanie przez D. M. K. egzaminu zawodowego w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa oświatowego, co nie uprawnia pracodawcy będącego rzemieślnikiem do otrzymania dofinansowania kosztów wykształcenia młodocianego pracownika.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiedli Skarżący działając samodzielnie. Skarżący zakwestionowali decyzję SKO w P. w całości, podnosząc:

1) zarzut błędnej wykładni i wadliwego zastosowania przepisu art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, obowiązującego od dnia 1 września 2019 r. w momencie wejścia w życie nowelizacji Prawa oświatowego, podczas dokonywania oceny, czy Skarżący ubiegając się o dofinansowanie spełnił warunki uzasadniające przyznanie dofinansowania;

2) zarzut pominięcia i niezastosowania w niniejszej sprawie art.122 ust.1 Prawa oświatowego obowiązującego do dnia 31 sierpnia 2019 r., czyli w okresie nauki młodocianego pracownika i zdania przez niego egzaminu zawodowego;

3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa.

Na tej podstawie Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania przed SKO w P., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko, wyrażone w odwołaniu od decyzji Burmistrza. Podnieśli ponownie, że wymóg określony znowelizowanymi przepisami Prawa oświatowego zaczął obowiązywać począwszy od dnia 1 września 2019 r. i nie ma zastosowania do niniejszej sprawy. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika była zawarta na okres od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r., a złożenie egzaminów i otrzymanie świadectwa nastąpiło przed [...] sierpnia 2019 r. Tym samym nie może być tak, aby uprawnienie do uzyskania dofinansowania podlegało ocenie według stanu prawnego obowiązującego od dnia [...] września 2019 r., który jeszcze nie miał miejsca i nie był właściwy, gdy młodociany pracownik przystępował do egzaminów.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji zapadłych w niniejszej sprawie jest art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Należy mieć na uwadze, że treść powołanego przepisu uległa zmianie w dniu [...] września 2019 r. Przed nowelizacją, art. 122 ust. 1 brzmiał: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

W związku z nowelizacją Prawa oświatowego, treść art. 122 ust. 1 uległa zmianie: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

Sąd w składzie orzekającym uznał zarzuty podniesione w skardze za uzasadnione z uwagi na to, że cały cykl kształcenia młodocianego pracownika wraz ze zdaniem egzaminu końcowego, odbył się według stanu prawnego obowiązującego przed datą [...] września 2019 r., a więc przed nowelizacją Prawa oświatowego. Umowa o pracę została zawarta w dniu [...] września 2016 r., natomiast w okresie [...] września 2016 r. – [...] sierpnia 2019 r. młodociany pracownik podejmował w ramach stosunku pracy, naukę zawodu kucharza. Egzamin końcowy potwierdzający kwalifikacje w zawodzie odbył się przed dniem [...] września 2019 r., który młodociany pracownik ukończył z wynikiem pozytywnym.

Z dniem [...] września 2019 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego, zgodnie z art. 1 pkt 55 nowelizacji Prawa oświatowego. Organy administracji publicznej w zapadłych rozstrzygnięciach, kierowały się treścią art. 6 k.p.a., zgodnie z którym: "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa."

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, zgodnie z którym w zakresie, w jakim brak przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych, oznacza na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Jest to zabieg, który wpisuje się w postulat pewności prawa. Należy jednak zauważyć, że wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły oraz zakończyły się pod rządami prawa obowiązującego przed dniem [...] września 2019 r. Aprobata stanowiska Kolegium oraz Burmistrza, oznaczałaby sytuację, w której cały cykl kształcenia oraz zdany egzamin musiałyby zostać poddane ocenie według przepisów nieobowiązujących w czasie, gdy zdarzenia te miały miejsce. Nie jest możliwe, aby czynności dokonane w okresie [...].09.2016 - [...].08.2019 zostały dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od dnia [...] września 2019 r. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 10 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 151/20, 5 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 133/20, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Na tej podstawie, wobec braku przepisów intertemporalnych, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla Skarżących, należy zastosować przepisy Prawa oświatowego obowiązujące przed dniem [...] września 2019 r. Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania standardów sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej." Pomimo trudności w sformułowaniu wyczerpującej definicji sprawiedliwości społecznej, należy przywołać definicję przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny: "(...) sprawiedliwość społeczna stanowi miarę, za pomocą której oceniamy rozdzielcze aspekty fundamentalnej struktury społeczeństwa (...). Wszelkie sporne wartości (...) mają być równo rozdzielone, chyba, że nierówna dystrybucja jakiejkolwiek (czy też wszystkich) spośród tych wartości jest korzystna dla każdego (...). Sprawiedliwość jest przeciwieństwem arbitralności, wymaga bowiem, aby zróżnicowanie poszczególnych ludzi pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w sytuacji tych ludzi." (wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97, "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 5-6/1997, poz. 72, zob. także J. Zimmermann, "Aksjomaty prawa administracyjnego", Warszawa 2013, s. 83). Przywołana definicja sprawiedliwości społecznej, oznacza na gruncie niniejszej sprawy, obowiązek zapewnienia równego dostępu do dystrybuowanych dóbr – dofinansowania, którego możliwość uzyskania powinna być zapewniona wszystkim przedsiębiorcom kształcącym młodocianych pracowników. Sprawiedliwość społeczna wymaga, aby Skarżący, którzy spełnili wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego pod rządami prawa sprzed 1 września 2019 r., mieli możliwość podejmowania starań według tego stanu prawnego.

Sąd w składzie orzekającym zdaje sobie sprawę z tego, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego w dniu podejmowania rozstrzygnięcia, co wynika z art. 6 k.p.a. Mimo to, zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby w sytuacji, w której wobec braku przepisów intertemporalnych nowelizacja prawa zmienia sytuację adresata normy na mniej korzystną, stosować przepisy prawa, które są korzystniejsze dla niego (zob. wyrok NSA z dnia: 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19, CBOSA). Zasada sprawiedliwości społecznej jest jedną z naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasada prawa, jest normą prawną, która nakazuje albo zakazuje zrealizowania określonej wartości (M. Kordela, "Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne", Poznań 2014, s. 102). Stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 k.p.a. (wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników. Orzecznictwo sądów administracyjnych wykreowane według stanu prawnego sprzed [...] września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19, CBOSA). W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.

Sąd w składzie orzekającym, uznając, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie stan prawny sprzed [...] września 2019 r., powołuje się na utrwalone orzecznictwo, które w zakresie zdawania egzaminu kończącego kształcenie młodocianego pracownika, uznaje za aktualne. Tym samym, zdanie egzaminu przez młodocianego pracownika przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w P. wpisuje się w okoliczności uprawniające Skarżących do rozpoznania ich wniosku na podstawie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, obowiązującego przed dniem [...] września 2019 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza (pkt I. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł co stanowi wartość wpisu stałego (pkt II. sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Burmistrz rozpozna sprawę wnioskodawców według reżimu prawnego sprzed dnia [...] września 2019 r.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.