Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 274/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia 21 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 10 października 2011 r. ustalającą "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2011.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), dalej u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według treści art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 tej ustawy, podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby prawne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów.

Dalej organ odwoławczy podał, że z zapisów z księgi wieczystej wg stanu z dnia 16 września 2011r., w powiązaniu z dokumentem z dnia 14 grudnia 2010r. stanowiącym wyrys z mapy ewidencyjnej wynika, że w obrębie S. użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej [...] oraz właścicielem budynku i urządzenia stanowiących odrębne nieruchomości jest "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. Kolegium podkreśliło przy tym, że organy podatkowe nie są uprawnione do zmiany treści księgi wieczystej, jak również do kwestionowania istniejących w niej zapisów na podstawie innych dokumentów. Zatem dopóki orzeczeniem Sądu nie zostanie zmieniony zapis w księdze wieczystej, organ podatkowy jest związany jej dotychczasową treścią. Z przedłożonych wraz z odwołaniem dowodów wynika natomiast, że do dnia wniesienia odwołania zapisy te nie zostały zmienione przez Sąd Rejonowy.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że z treści art. 6 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców z 24 marca 1920r. (Dz.U. z 2004r. Nr 167 poz. 1758 ze zm.) wynika, iż w razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd. Wprawdzie tego rodzaju orzeczenie wydane przez sąd ma charakter deklaratoryjny, trudno jednak przyjąć, że organ podatkowy jest władny w oparciu o art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa przesądzić o tym, iż nieważne jest nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom art. 6 ust. 1 wcześniej wymienionej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "B" Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej naruszenie:

a) art. 207 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. z 2005 r. Nr 8 poz.60 ze zm.), dalej O.p., polegające na przyjęciu, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji,

b) art. 120 O.p. polegające na niezastosowaniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 167, poz. 1758 ze zm.),

c) art. 120 O.p. polegające na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie art. 6 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców polegającym na przyjęciu, że mimo nieważności umów przenoszących na skarżącą prawo użytkowania wieczystego, mimo świadomości jednego z organów skarżącej, że czynności te są nieważne, skarżąca jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, skoro sąd nie stwierdził tej nieważności wyrokiem,

d) art. 187 § 1 O.p. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności faktu zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości,

e) art. 191 O.p. polegające na oparciu oceny, czy okoliczności istotne dla sprawy zostały udowodnione jedynie na treści wypisów z ksiąg wieczystych lub ewidencji gruntów, z pominięciem innych dowodów, z których wynikało, że wpisy w księgach wieczystych lub w ewidencjach gruntów nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości,

f) art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędne i niewłaściwe jego zastosowanie mimo wykazania przez skarżącą, że podstawa prawna nabycia własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania jest nieważna.

W uzasadnieniu skargi na wstępie pełnomocnik skarżącej wskazał, że w dniu 22 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w K. zarejestrował połączenie spółek "A" sp. z o.o. i "B" sp. z o.o., które nastąpiło poprzez przejęcie przez spółkę "B" całego majątku spółki "A", przez co w obrocie prawnym funkcjonuje wyłącznie "B" spółka z o.o., która wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki "A" spółki z o.o., stąd też stroną postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi jest "B" spółka z o.o .

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podkreśliła, że podstawą decyzji jest uznanie za wiążące danych ujawnionych w księdze wieczystej w oparciu o domniemanie prawne. W poczynionych ustaleniach organ pominął przy tym oczywistą nieważność podstawy nabycia przez skarżącą własności lub prawa użytkowania wieczystego szeregu nieruchomości, w tym przedmiotowych, a dowolnie przyjął, że posiadanie nieruchomości przez podatnika miało i ma charakter samoistny, mimo że skarżąca była i jest co najmniej od 10 listopada 2010 r. jedynie ich dzierżawcą, a wcześniej bezspornie jedynie posiadaczem zależnym, wobec braku możliwości przypisania jej woli władania jako użytkownik wieczysty.

W szczególności takie jednoznaczne stwierdzenie zawarto w porozumieniu z dnia 10 listopada 2010 r. między "C" SA z siedzibą w W. a "A" spółka z o.o. z siedzibą w K., w którym strony uznały, że w okresie pomiędzy 30 kwietnia 2002 r. a 1 listopada 2010 r. "A" była posiadaczem zależnym w dobrej wierze, bowiem łączyła je umowa dzierżawy. Ten stosunek prawny odpowiadał władztwu, jakie było objęte intencjami stron, a które nie mogło się ziścić ze względu na nieważność umów przenoszących własność lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. "C" naliczyła czynsz dzierżawny za okres korzystania z nieruchomości, który został zapłacony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem badając legalność zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem i z punktu widzenia podstaw jej uchylenia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270, t.j.) – dalej: [p.p.s.a.] Sąd stwierdza, że wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona przez "B" sp. z o.o. w K., natomiast zaskarżoną decyzję z dnia 21 grudnia 2011 r. wydano wobec "A" spółka z o.o. w K.. Z zawartych w skardze wyjaśnień strony skarżącej wynikało, że połączenie tych spółek, dokonane przez przejęcie przez skarżącą całego majątku "A" sp. z o.o., zostało zarejestrowane przez Sąd Rejonowy w K. w dniu 22 grudnia 2011 r., wskutek czego skarżąca wstąpiła we wszelkie prawa i obowiązki poprzednika prawnego (adresata zaskarżonej decyzji). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że adresat decyzji, tj. "A" sp. z o.o. w K. w dacie jej wydania była podmiotem istniejącym. Wstąpienie spółki przejmującej w prawa i obowiązki podatkowe spółki przejmowanej, w tym wynikające z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego wynika zaś z art. 93 § 2 pkt 2 w związku z § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 93d O.p.

Przystępując do rozważenia kwestii merytorycznych stwierdzić należy, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości za 2011 r. Zdaniem skarżącej, z uwagi na nieważność umowy mocą której "C" SA w W. przeniosła na "A" sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości aportowych (w tym przedmiotowej), ta ostatnia spółka nie mogła być podatnikiem tego podatku. Stan ten potwierdza porozumienie zawarte w dniu 10 listopada 2010 r., w którym strony uznały, że w okresie od wydania nieruchomości do dnia zawarcia porozumienia spółka "A" była dzierżawcą, a więc posiadaczem zależnym, tej nieruchomości. W tej sytuacji nie jest objęta przedmiotowym zakresem opodatkowania. Natomiast podatnikiem była "C" jako użytkownik wieczysty nieruchomości. Natomiast według organów podatkowych okoliczności sprawy, a w szczególności zapisy w ewidencji gruntów oraz dane wynikające z księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości potwierdzają, że użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości w roku 2011 była "A", a zatem to na niej ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości.

Oceniając podnoszone przez strony argumenty jak też całość zebranych w sprawie dowodów należy, zdaniem Sądu, podzielić stanowisko organu odwoławczego.

Otóż w myśl art. 3 ust 1.pkt 3 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące użytkownikami wieczystymi gruntów.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na niewyeksponowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.; dalej "u.p.g.k."), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika zatem, że podstawę wymiaru podatków, a więc m.in. podatku od nieruchomości, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te są wiążące dla organu podatkowego. Z zapisów u.p.g.k. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) wynika, że ewidencja ta zawiera, oprócz informacji dotyczących gruntów i budynków (zakres przedmiotowy ewidencji), również dane właściciela gruntu (zakres podmiotowy ewidencji). W przypadku braku danych dotyczących właściciela w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Oprócz tego w ewidencji zawarte są dane dotyczące: użytkowników wieczystych gruntów; jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami; państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie praw własności lub innych praw rzeczowych; organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości; użytkowników gruntów państwowych i samorządowych; osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.). W ewidencji zawarty jest również opis praw w/w podmiotów do gruntów, budynków i lokali oraz informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę wpisu. Prawa te uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych; umów zawartych w formie aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; ostatecznych decyzji administracyjnych; dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz umów dzierżawy zgłoszonych do ewidencji.

W świetle powyższych uwag Sąd zaznacza, że ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny organów podatkowych, jak również sądów administracyjnych w sprawie podatkowej. Prowadzenie, zmiany i uaktualnianie ewidencji gruntów i budynków nie należą bowiem do postępowania podatkowego (porównaj wyrok NSA z 25 listopada 2010 roku, sygn. akt II FSK1291/09, Lex nr 745606). Rolą organów podatkowych jest orzekanie o obowiązku podatkowym, a nie podważanie treści danych ewidencyjnych. Rolą sądu administracyjnego jest natomiast kontrola działalność administracji publicznej (art. 3§1 p.p.s.a.).

Podobnie rzecz się ma z treścią zapisów w księgach wieczystych, które jak słusznie zauważył organ odwoławczy nie mogą być kwestionowane przez organy podatkowe.

Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie na stronę skarżącą nałożono obowiązek w podatku od nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym, zauważyć dodatkowo trzeba, że stosownie do treści art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej ma więc w tych przypadkach znaczenie konstytutywne, co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego nie powstaje bez wpisu do księgi wieczystej. (por. wyroki: SN z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt I CK 512/04 – publ. LEX nr 394484, czy WSA w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1956/11 – niepubl.).

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika bezspornie, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tak w ewidencji gruntów, jak i w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości, jako użytkownik wieczysty ujawniona pozostawała "A" sp. z o.o. z siedzibą w K.. Przy czym nie może ujść uwadze, że wpis w księdze wieczystej nie został zmieniony pomimo działań skarżącej podjętych przed Sądem Rejonowym (postanowienie tego Sądu z dnia 8 sierpnia 2011r.).

Zgodzić także należy się ze stanowiskiem organów podatkowych, że w razie nabycia nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, o nieważności nabycia orzeka sąd. (art. 6 ust. 2 tej ustawy). Z akt sprawy nie wynika natomiast aby takie rozstrzygnięcie sądu zapadło.

Trafnie zatem organy podatkowe wykazały, że są związane aktualnymi na dzień orzekania zapisami w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków i nie są uprawnione do ich kwestionowania czy zmiany. W konsekwencji nie mogły one oprzeć się na okolicznościach podnoszonych przez stronę skarżącą w pismach składanych w toku postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2011.

Zdaniem Sądu przedstawione powyżej stanowisko Kolegium jest trafne i zostało oparte na wyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który dla potrzeb tej sprawy należy uznać za kompletny, a przez to dający podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Nie można przy tym przyjąć, by ocena dowodów została przeprowadzona przez organ odwoławczy w sposób dowolny, gdyż z treści uzasadnienia decyzji wynika, że uwzględniono i wszechstronnie rozpatrzono cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a następnie poddano go ocenie z punktu widzenia trafnie zinterpretowanych przepisów prawa materialnego. To, że wnioski wyprowadzone z takiej oceny nie zadowalają skarżącej, nie dowodzi wadliwości rozstrzygnięcia. Tym samym nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.