Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2748/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 414/16 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 sierpnia 2016 r. oddalił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z [...] października 2014 r. Prezydent Miasta Płocka uznał za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D. S., za okres od 1 lutego 2014 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 1.000 zł, a następnie decyzją z [...] listopada 2014 r. zobowiązał skarżącą do ich spłaty wraz z ustawowymi odsetkami.

A. S. wnioskiem z [...] listopada 2015 r., wystąpiła do Prezydenta Miasta Płocka o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, a kolejnym wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r. zwróciła się o rozłożenie go na raty.

Prezydent Miasta Płocka decyzją z [...] grudnia 2015 r. odmówił wnioskodawczyni umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożył należną spłatę na raty w kwocie po 30 zł miesięcznie płatne począwszy od stycznia 2016 r. Organ wskazał, że skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z 18-letnim synem D., uczniem [...] w Płocku; pracuje zawodowo zarabiając 1560 zł netto miesięcznie. Podstawowe koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 815,29 zł, opłaty za internet i telefon - 130 zł, bilet miesięczny - 90 zł. Organ ustalił, że skarżąca jest pod stałą kontrolą lekarza nefrologa oraz neurologa, a syn leczony jest w poradni alergologicznej i okulistycznej (miesięczne koszty leczenia to ok. 150 zł). Skarżąca nie jest właścicielem mieszkania, nieruchomości ani samochodu, nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Oceniając okoliczności sprawy organ I instancji uznał, że nie ma podstaw do umorzenia należności, jednak dostrzegając trudną sytuację rodziny rozłożył zwrot nienależnie pobranego świadczenia na raty po 30 zł miesięcznie, płatne od stycznia 2016 r.

A. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Płocka wyjaśniając, że warunki przyznawania i wypłacania świadczeń osobom uprawnionym do alimentów reguluje ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2016 r., poz. 169 ze zm., dalej: ustawa). Kolegium po przytoczeniu treści art. 23 ust. 1 i ust. 8 ustawy, stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację materialną, zdrowotną i życiową skarżącej. Kolegium wskazało, że przy uwzględnieniu charakteru pobieranych świadczeń i ich beneficjentów - sytuacja wnioskodawczyni nie jest szczególna i wyjątkowo trudna a przez to nie uzasadnia umorzenia wymaganej należności w całości. Kolegium podkreśliło, że jednorazowe zwrócenie kwoty byłoby zbyt dużym obciążeniem dla rodziny skarżącej, w związku z tym zwrot nienależnie pobranych świadczeń został rozłożony na dogodne raty w wysokości po 30 zł miesięcznie. Ostatecznie Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie narusza zasady swobodnego uznania administracyjnego i znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.

A. S. wniosła skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieusprawiedliwioną, wobec czego podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Sąd wskazał, że w świetle art. 23 ust. 1 i ust. 8 ustawy organ rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń powinien dokonać oceny, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, majątkowy, wiek, stan zdrowia (choroby w rodzinie, niepełnosprawność) mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Rozumienie powyższego terminu powinno uwzględniać, że uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego mają jedynie osoby o bardzo niskim statusie materialnym, stąd powoływanie się na trudną sytuację materialną nie wypełnia znamion "szczególnych okoliczności". W realiach tego typu spraw a także kryteriów, w oparciu o które świadczenia rodzinne czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego są przyznawane, szczególnie trudna sytuacja finansowa to swego rodzaju notorium. Zatem, skoro instytucja umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy, to ocena okoliczności, na jakie powołuje się wnioskujący o ich umorzenie powinna być dokonana z zastosowaniem surowszych kryteriów dotyczących możliwości wywiązania się przez zobowiązanego z ciążących na nim obowiązków. Sąd podkreślił również, że decyzja wydana w trybie art. 23 ust. 8 ustawy ma charakter tzw. decyzji uznaniowej. Kontrola Sądu w takim przypadku obejmuje zbadanie, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś stanowisko organu ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest przekonująco, jasno i logicznie umotywowane, to wówczas nie można mu zarzucić cech dowolności.

W ocenie Sądu I instancji w warunkach rozpoznawanej sprawy nie sposób zarzucić organom dowolność, czy też naruszenie art. 7 czy art. 77 k.p.a. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut wskazujący na niższe świadczenia skarżącej spowodowane jej przystąpieniem do dobrowolnego ubezpieczenia. Tego rodzaju działanie jest rodzajem świadomego wydatkowania pobieranych z wynagrodzenia środków a nie świadczeniem obligatoryjnym (jak np. składka na ubezpieczenie zdrowotne czy podatek dochodowy). Przystąpienie do prywatnej umowy ubezpieczenia nie zmniejsza oficjalnych dochodów skarżącej. Nie ma zatem podstaw, by zarzucić organom administracji błędne ustalenia faktyczne. Sąd wskazał, że organy uwzględniły okoliczności sprawy stwierdzając, iż sytuacja życiowa skarżącej jest na tyle szczególna w rozumieniu art. 23 ust. 8 ustawy, że uzasadnia rozłożenie nienależnie pobranego świadczenia na raty w wysokości 30 zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organów obu instancji przedstawiono sytuację materialną, życiową i zdrowotną skarżącej podkreślając, że nie jest ona w stanie spłacić jednorazowo całej kwoty zadłużenia. Wskazano na jej dochody i stałe wydatki, i ostatecznie decyzja rozkładająca ww świadczenia na raty sytuację tę uwzględnia.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organy wnikliwa ocena sytuacji strony oraz możliwości spłaty w ratach zadłużenia obejmującego kwotę nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jest prawidłowa. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca znajduje się w szczególnej sytuacji materialnej i zdrowotnej i nie jest w stanie dokonać jednorazowo zwrotu całego zadłużenia. Sąd uznał zatem, że słusznie zatem organy uznały, iż sytuacja strony uzasadniała zastosowanie przepisu art. 23 ust. 8 ustawy, przewidującego m.in. możliwość rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami. Orzekając o wysokości miesięcznej raty organy obu instancji wzięły pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu, który ma charakter stały, ale także stan sytuacji majątkowej, życiowej i zdrowotnej strony, co wynika z treści wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Sąd podkreślił, że umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi wyjątek od wynikającej z art. 23 ust. 8 ustawy zasady, iż osoba, która pobrała takie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu. Nie zawsze więc, nawet w przypadku bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, nastąpi umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Zdaniem Sądu, ustalenia stanowiące podstawę wydanych rozstrzygnięć przeprowadzone zostały w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, a zatem zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych powołanych w skardze przepisów k.p.a., czy art. 23 ust. 8 ustawy. Sąd podkreślił, że nie mógł badać zasadności uznania świadczeń pobranych przez skarżącą za świadczenia nienależne, gdyż kwestia owej "niezasadności" czy też świadomości (braku świadomości) skarżącej w tym zakresie nie była przedmiotem orzekania organów w kontrolowanej sprawie.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku A. S., reprezentowana przez adwokata, podniosła następujące zarzuty:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 8 ustawy poprzez błędną jego wykładnię sprowadzającą się do uznania, że “chodzi w szczególności o przypadki losowe, wyjątkowe, nagłe itp. a nie o sytuację finansową osób pobierających świadczenia tego typu, gdyż ich sytuacja finansowa z natury rzeczy jest krytyczna. Uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego mają bowiem jedynie osoby o bardzo niskim statusie materialnym, stąd powoływanie się na trudną sytuację materialną nie wypełnia znamion “szczególnych okoliczności."" (z uzasadnienia skarżonego wyroku s. 4 in fine, s. 5 in initio),

która to wykładnia pozostaje w sprzeczności z:

a) art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, stosownie do którego rodziny w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, przy czym umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów stanowi formę pomocy rodzinie w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, a przez to - dokonując wykładni art. 23 ust. 8 ww. ustawy nie można pomijać sytuacji finansowej i materialnej osoby zobowiązanej do alimentów, jako w okolicznościach danej sprawy stanowiącej “szczególnie uzasadnioną okoliczność" dla umorzenia nienależnie pobranych świadczeń,

b) art. 30 Konstytucji RP, albowiem brak uwzględnienia przy badaniu zaistnienia “szczególnie uzasadnionych okoliczności" dla umorzenia zobowiązań sytuacji materialnej i finansowej rodziny, w tym jej zdolności do pokrywania minimalnych, koniecznych i niezbędnych potrzeb życiowych, jak jedzenie, picie, ubranie i zdrowie, narusza konstytucyjny obowiązek poszanowania i ochrony nienaruszalnej, przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka,

c) zasadami wykładni literalnej, albowiem zwrot: “szczególnie uzasadnione okoliczności" literalnie nie zawiera żadnych ograniczeń co do rodzaju tych okoliczności, ani też ich nadzwyczajnego charakteru,

d) zasadami wykładni wewnątrzsystemowej, gdyż fakt, że prawo do świadczeń z ww. ustawy posiadają osoby w trudnej sytuacji materialnej pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy “szczególnie uzasadniona okoliczność" może obejmować sytuację materialną osoby zobowiązanej do alimentów, zaś umorzenie nienależnie pobranych świadczeń stanowi inną formę pomocy państwa niż przyznanie prawa do świadczenia,

e) zasadami wykładni systemowej, albowiem literalnie i funkcjonalnie ta sama podstawa do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w postaci “szczególnie uzasadnionych okoliczności" jest na gruncie art. 84 ust. 8 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wykładana w sposób odmienny niż to uczyniono w skarżonym wyroku, jako obejmująca sytuację materialną i finansową zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń:

a) “ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (...) nie precyzuje okoliczności, które uznaje się za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 84 ust. 8 pkt 1 ustawy, jednakże nie ulega wątpliwości, że dokonując oceny ich występowania należy kierować się stanem majątkowym i rodzinnym dłużnika, jak też realną możliwością zwrotu, w tym możliwością podjęcia pracy pozwalającej na zwrot świadczeń" (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 lutego 2013 r., III AUa 156/13),

f) zasadą równości poszczególnych grup zobowiązanych do zapłaty należności publicznoprawnych (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż na gruncie innych ustaw, przyjmuje się, że stan finansowy i majątkowy osoby zobowiązanej może uzasadniać umorzenie należności publicznoprawnych, zaś charakter nienależnie pobranego świadczenia nie uzasadnia nierównego traktowania osób zobowiązanych do jego zwrotu względem innych osób:

a) stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej (wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r., II FSK 1522/14),

b) art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy: “Starosta może (...) umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: (...) 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie (...) albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania" - przy czym nienależnie pobrane świadczenie zostało zdefiniowane jako świadczenie pobrane w sposób zawiniony. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie uzależnia zaś uznania świadczenia za nienależnie pobrane od przesłanki winy. Stąd też przy przyjęciu zakwestionowanej wykładni art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osoba która w sposób zawiniony doprowadziła do wypłaty jej zasiłku dla bezrobotnych byłaby lepiej traktowana od osoby, która bez własnej winy i nieświadoma odpadnięcia podstawy prawnej do pobrania świadczeń - pobrała świadczenia z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów,

c) na gruncie umorzenia zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne: mając na względzie przesłanki umorzenia należności (...) organ winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawczyni oraz jej rodziny ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji (wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2008 r., V SA/Wa 2831/07),

g) zasadami wykładni funkcjonalnej, albowiem celem przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, a zatem badanie zaistnienia podstaw do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń nie może abstrahować od badania tego, czy brak umorzenia nienależnie pobranych świadczeń nie doprowadzi do pogorszenia sytuacji rodziny w sposób naruszający możliwość pokrycia niezbędnych potrzeb życiowych, która to błędna wykładnia art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, doprowadziła do:

2) naruszenia art. 23 ust. 8 tej ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i brak stwierdzenia, że organ administracji w skarżonej decyzji naruszył granicę uznania administracyjnego, albowiem odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji, w której ich egzekucja, a nawet rozłożenie ich na raty, narusza możliwość rodziny do pokrycia niezbędnych, koniecznych i minimalnych potrzeb jej członków (matki i syna).

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] stycznia 2016 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Płocka z [...] grudnia 2015 r. Jednocześnie wniesiono o przyznanie pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącą z urzędu kosztów pomocy prawnej, które nie zostały pokryte w całości ani w części.

W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W myśl powołanego w skardze kasacyjnej art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę decyzji wydanej przez organy rozpatrujące wniosek A. S. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami oraz rozłożenia na raty wymaganej spłaty. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zmierzają do zakwestionowania przyjętej przez Sąd I instancji interpretacji użytego w tym przepisie sformułowania: "szczególnie uzasadnione okoliczności". W tym jednak zakresie przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia powołanego przepisu nie mogła być uznana za błędną, prowadząc w konsekwencji do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Prawidłowość interpretacji dokonanej przez Sąd I instancji przede wszystkim odpowiada ideom, jakie zostały wyeksponowane w preambule ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Odwołano się w niej m.in. do konstytucyjnej zasady pomocniczości, która - jak przyjęto - nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, przy jednoczesnym wspieraniu osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów.

Na uwzględnienie ponadto zasługuje okoliczność, że wykładnia art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście użytego w tym przepisie zwrotu "szczególnie uzasadnione okoliczności" była przedmiotem szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, które pozostają w zgodzie ze stanowiskiem, jakie zajął Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję. W wyroku z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z przepisu tego wynika, że po pierwsze - decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, po drugie - umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń jest wyjątkiem od zasady zwrotu takiego świadczenia, po trzecie - przesłanką obligatoryjną zastosowania instytucji umorzenia jest wystąpienie po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Zatem wynik postępowania w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń zależy od tego, czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zostaną ocenione przez organ administracji jako "szczególnie uzasadnione". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana po kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. W wyroku tym podkreślono, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny czy zdolność podjęcia zatrudnienia).

W tożsamym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1045/12, podkreślając, że występowanie samej tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Z kolei zaś w wyroku z 9 listopada 2012 r., I OSK 507/12, Sąd ten stwierdził, że trudna sytuacja rodzinna musi być wyjątkowa, wykluczająca ewentualność spłaty należności także w przyszłości. W powyżej przytoczone stanowiska wpisuje się zaskarżony w tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którego uzasadnieniu przyjęto, że charakter instytucji umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wymaga przyjęcia szerokich kryteriów dla możliwości jej zastosowania. Nie jest zatem wystarczające powołanie się na trudną sytuację majątkową, która umożliwiała - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - rozłożenie spłaty na raty.

Oceny dokonanej przez Sąd I instancji interpretacji pojęcia "szczególnie uzasadnionej okoliczności" nie mogły podważyć cytowane przez pełnomocnika skarżącej liczne rozwiązania prawne i ich interpretacje przyjęte w innych ustawach, które przewidują możliwość umorzenia spłaty należności publicznoprawnych. Każdy bowiem z przywoływanych przykładów odnosi się do różnych tytułów dochodzonych należności, których specyfika wymagała od ustawodawcy przyjęcia różnych, czasem specyficznych, kryteriów dla możliwości umorzenia podlegających zwrotowi należnych kwot. Nie mogą zatem stanowić punktu odniesienia dla interpretacji art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozwiązania przyjęte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, czy w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W świetle powyższego nie sposób zarzucić Sądowi I instancji, że dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji naruszył art. 23 ust. 8 ustawy poprzez przyjęcie, że odmowa umorzenia nienależnie pobranych świadczeń i rozłożenie ich na raty nie narusza możliwości rodziny do pokrycia niezbędnych potrzeb jej członków. W tym zakresie dokonana analiza sytuacji materialnej, życiowej, w kontekście potrzeb członków rodziny, jak i możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię, uprawniała do przyjęcia, że odmowa umorzenia zadłużenia pozostawała w zgodzie z warunkami określonymi w tym przepisie, co przy rozłożeniu spłaty należności na raty pozwoli zobowiązanej wywiązać się z obowiązków zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Mając powyższe na względzie, uznając, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły prowadzić do uchylenia wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.