Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1022/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2, art. 31zq ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 47 ust. 1, ust. 2 i ust. 2g, art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 10 par. 1-3, , art. 77 par. 1 i 4, art. 79a par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3, art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]. 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej A. A. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19"), utrzymał w mocy decyzję własną z 17 lipca 2020 r. odmawiającą A.A. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, za okres marzec - maj 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 4 kwietnia 2020 r. A.A. wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni prawa do wnioskowanego zwolnienia z uwagi na brak na dzień 30 czerwca 2020 r. dokumentu rozliczeniowego ZUS DRA za miesiące od maca do maja 2020 r.

28 lipca 2020 r. A.A. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec-maj 2020 r. wskazując, iż przed 1 kwietnia 2020 r. wykonywała pozarolniczą działalność gospodarczą i opłacała składki na własne ubezpieczenie. Przychód strony z działalności w pierwszym miesiącu, za który składany był wniosek, nie przekroczył kwoty 15.681,00 zł, tj. 300% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia brutto za 2020 r. i strona złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek do 30 czerwca 2020 r. Wnioskodawczyni podniosła, że nie przekazała dokumentów rozliczeniowych do ZUS w terminie, ponieważ jej zdaniem, jest zwolniona z tego obowiązku. Dokumenty rozliczeniowe przekazała do ZUS 28 lipca 2020 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z 17 lipca 2020r. odmawiającą A.A. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec-maj 2020 r. Przytaczając art. 31zq ust. 3 i ust. 8 ustawy COVID-19 organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od 21 listopada 2017 r. 10 marca 2020 r. został złożony dokument ZUS DRA cz. II wskazujący podstawę wymiaru składek w wysokości 1.148,12 zł zaś 28 lipca 2020 r. wpłynęły prawidłowe dokumenty rozliczeniowe za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Organ odwoławczy podniósł, iż strona nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec., kwiecień i maj 2020 r. Zgodnie z art. 47 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze .zm.) – dalej "u.s.u.s." płatnik składek jest bowiem zwolniony z obowiązku przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych za kolejny miesiąc, jeżeli do podstawy wymiaru składek w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarował kwotę w wysokości najniższej podstawy ich wymiaru i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego. W ocenie organu odwoławczego strona nie dopełniła obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r., z którego nie była zwolniona. Z uwagi na złożone DRA cz. II wnioskodawczyni miała obowiązek złożenia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych.

Na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A.A. podnosząc, że 9 marca 2020 r. przesłała do ZUS zestaw dokumentów DRA2 i DR za luty 2020 r. potwierdzający chęć skorzystania z tzw. "Małego ZUS +" i deklarację rozliczeniową za luty 2020 r. Wskazała, że nie złożyła dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r., gdyż zgodnie z przepisami i wskazówkami zawartymi w poradniku ZUS, osoby prowadzące działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie - są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Skarżąca nadmieniła, że brakujące dokumenty zostały dostarczone do ZUS wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od 21 listopada 2017 r. Na koncie płatnika od 1 stycznia 2019 r. zarejestrowane jest zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS ZUA 059000 (osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy; dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu). Osoby, które w ramach tzw. Małej działalności gospodarczej plus ("mały ZUS plus"), ustalały najniższą postawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na styczeń 2020 r., w roku 2020 obowiązują dwie podstawy wymiaru składek: ustalona na okres styczeń 2020 r. oraz ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r. Za miesiąc luty 2020 r. powinien być złożony dokument ZUS DRA cz. II w komplecie z ZUS DRA w terminie składnia dokumentów, które byłyby podstawą do utworzenia dokumentów z urzędu (klony). 10 marca 2020 r. skarżąca złożyła dokument ZUS DRA cz. II wskazujący podstawę wymiaru składek w wysokości 1.148,12 zł na rok 2020 i dokument ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z podstawą 1150,00 zł. 24 kwietnia 2020 r. złożyła dokument korygujący ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z podstawą "0" i dokument korygujący ZUS DRA za miesiąc luty 2020 r. z podstawą 1.148,12 zł zgodną z DRA cz. II. Natomiast dopiero 28 lipca 2020 r. wpłynęły do organu prawidłowe dokumenty rozliczeniowe za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...], jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

W myśl art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 cyt. ustawy).

W art. 47 u.s.u.s. uregulowana została kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odwołując się do art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżąca nie była zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. i w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie dostarczyła dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres. Dokumenty takie zostały złożone 28 lipca 2020 roku w związku z czym stronie nie przysługiwało prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Przy czym stanowisko organu nie zostało w żaden sposób uzasadnione i poparte analizą stanu prawnego i materiału dowodowego potwierdzającego jego prawidłowość. Nadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk z konta rozliczeniowego płatnika (k-7 akt adm.) z którego wynika, że za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. system stworzył przypis z urzędu.

W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., zastosowanie mają przepisy k.p.a., stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Następnie materiał ten winien zostać oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a. w kontekście znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Nadto podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W kontekście powyższego wskazać należy, że w rozstrzyganej sprawie organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania deklaracji za miesiące marzec - maj 2020 roku ciążył na stronie i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Należało podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądzało. Kolejno należało to odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoliłby poznać jasne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym dotyczący prawidłowości bądź wadliwości deklaracji złożonych przez skarżącą. Dopiero przedstawienie w uzasadnieniu decyzji takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych pozwoliłoby na uznanie jej za prawidłową.

Okoliczności uzasadniające stanowisko organu w zakresie obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych i nieprawidłowości dokumentów rozliczeniowych złożonych przez stronę w lipcu 2020 roku organ bez odniesienia się przy tym do jakichkolwiek regulacji prawnych zaprezentował w odpowiedzi na skargę. W tym miejscu należy zauważyć, że odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2021 r., I SA/Gd 836/21 LEX nr 3246998). Odpowiedź na skargę w żadnym razie nie może stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji, w zakresie jej uzasadnienia. Na tym bowiem etapie, jakim jest postępowanie sądowe, decyzja ta jest już rozstrzygnięciem ostatecznym i jako takie stanowi ona integralną całość, niepodlegającą modyfikacji. Wobec powyższego odpowiedzi na skargę nie można traktować jako swoistego rodzaju sposobności umożliwiającej konwalidację wadliwej decyzji, między innymi w zakresie jej uzasadnienia.

Raz jeszcze wskazać trzeba, że ZUS nie dokonał analizy przesłanek wynikających z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19 jest zgodnie z art. 31zq ust. 3 tej ustawy przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Obowiązkiem ZUS było więc przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiednich przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym występującym w niniejszej sprawie a następnie wyjaśnienie dlaczego, zdaniem organu, skarżąca miała obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych, któremu uchybiła. Mając na względzie powołane przepisy procesowe sąd stwierdził, że postępowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, nie spełnia wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. Zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zauważyć także należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji była przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w jakikolwiek sposób informowana o obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. i, że od tego zależy pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W ocenie sądu, również art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej, bądź że wygenerowane przez system deklaracje są błędne, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r.

Należy podkreślić, że złożenie przez skarżącą 4 kwietnia 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wszczęło postępowanie administracyjne, a to oznacza, że w rozsądnym terminie, umożliwiającym uzupełnienie braków, ZUS miał obowiązek skierować do skarżącej informację o okolicznościach prawnych, które mają wpływ na rozstrzygnięcie jej wniosku i wskazać konkretnie, jakich dokumentów brakuje do jego pozytywnego załatwienia. W rozpoznawanej sprawie organ z tego obowiązku się nie wywiązał.

Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji brak w aktach administracyjnych sprawy. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontrolowanej sprawie z akt sprawy (konto rozliczeniowe płatnika k-7 akt adm.) wynika, że w systemie informatycznym ZUS doszło do automatycznego utworzenia dokumentacji rozliczeniowej dla skarżącej, której organ nie uwzględnił przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej nie wskazując przyczyn swojego stanowiska w tym zakresie. Organ nie wyjaśnił także dlaczego wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił korekty deklaracji rozliczeniowej złożonej przez skarżącą 24 kwietnia 2020 roku. Powyższe w sposób istotny narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W kontrolowanej decyzji Zakład nie wyjaśnił dlaczego skarżąca nie była zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za okres marzec – maj 2020 r., ani też nie pouczył jej w sposób wyczerpujący o warunkach uzyskania wnioskowanego przez nią zwolnienia z obowiązku zapłaty składek oraz o skutkach niezłożenia niezbędnych w ocenie organu deklaracji w wymaganym terminie, co stanowiło naruszenie art.7,art. 8,art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 art. 80 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z 17 lipca 2020 r.

W tym stanie rzeczy niezbędnym jest powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS, na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącej ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., którego ta nie wykonała w terminie. Odniesie się także do korekty dokumentacji dokonanej przez stronę 24 kwietnia 2020 roku. Organ wyjaśni też, czy przed 30 czerwca 2020 r. (albo po tej dacie) informował stronę o skutkach niezłożenia wymaganej dokumentacji rozliczeniowej lub o obowiązku dokonania jej korekty. Rozważy zastosowanie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U. poz. 2255), który stosuje się do całego okresu obowiązywania stanu epidemii.

d.j.