Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 363/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 11
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 , art. 8, art. 11 ust.2, art. 39 ust 1, 2, art. 106 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 marca 2016 r. L. G. wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na wyżywienie.

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił przyznania L. G. pomocy finansowej na żywność w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż po przeprowadzeniu w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego u wnioskodawczyni ustalił, że prowadzi ona dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem J.G. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku poprodukcyjnym, natomiast J.G. jest osobą zarejestrowaną w PUP jako osoba bezrobotna. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim mąż wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, jednak Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności odmówił ustalenia stopnia niepełnosprawności. Ponadto dnia [...] 2016 r. J. G. złożył wniosek do ZUS o przyznanie świadczenia rentowego, który nie został rozstrzygnięty na dzień przeprowadzenia wywiadu. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - tj. w lutym 2016 r. na dochód rodziny składała się emerytura wnioskodawczyni w kwocie [...] zł. Dnia [...] po raz pierwszy L. G. udzieliła informacji, iż syn spłaca w ich imieniu kredyt. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego [...] 2016 r. przedłożyła również potwierdzenia dokonywanych przez syna przelewów do banku w kwocie [...] zł. W dniu [...] 2016 r. J. G. złożył oświadczenie, iż syn od około 8 lat spłaca kredyt w kwocie [...] zł., jednak jak wynika z potwierdzenia wykonania przelewu jest to kwota [...] zł.

Zdaniem organu I instancji kwota [...] zł powinna być wliczana do dochodu rodziny, gdyż regularne spłaty kredytu przez syna stanowią dochód rodziny wnioskodawczyni, który łącznie wynosi [...] zł.

L. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji kwestionując zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu spłacanego przez ich syna. Wyjaśniła, iż w dniu [...] 2016 r. poinformowała Kierownika MOPR, że kredyt hipoteczny przyznany został w [...] 2009 r., pod zastaw własnościowego mieszkania na dowolny cel. Całą kwotę przyznanego przez bank kredytu została przekazana na konto syna za zgodą jej męża. Kredyt udzielony pod własnościowe mieszkanie nie zalicza się do dochodu i nie musi od tego płacić podatku dochodowego.

Decyzją z dnia [...]., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, iż dochód rodziny w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł oraz, że na dochód ten składa się rata kredytu w wysokości [...] zł. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej brak było bowiem podstaw prawnych do nieuwzględniania w dochodzie rodziny faktu pomocy finansowej ze strony syna skarżącej M. G., który jak oświadczył w miarę swoich możliwości wspomaga finansowo rodziców. Pomimo prowadzenia postępowania wyjaśniającego organ I instancji nie mógł uzyskać jednoznacznego oświadczenia ww. o wysokości udzielanej rodzicom pomocy finansowej.

L.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Skarżąca ponownie zakwestionowała zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu. Zarzuciła, iż organy nie wskazały przepisu prawa, który pozwoliłby zaliczyć do dochodu kwotę raty w wysokości [...] zł spłacaną przez ich syna bezpośrednio z jego konta do Banku.

Pismem procesowym z dnia [...] 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącej podtrzymał skargę i dodatkowo zaznaczył, że L. G. i J. G. zaciągnęli kredyt konsumpcyjny na dowolny cel z zabezpieczeniem w postaci hipoteki ustanowionej na należącej do niej nieruchomości. Kredyt ten został zaciągnięty w roku 2009 r., gdy sytuacja finansowa państwa G. była dobra i nic nie wskazywało na to, że ulegnie tak znacznemu pogorszeniu. Chcieli oni w ten sposób wspomóc finansowo syna, który wspólnie z narzeczoną planował rozpoczęcie prowadzenia nowej działalności gospodarczej, a z powodu posiadania innych kredytów odmówiono mu wzięcia kolejnego. Państwo G. niezwłocznie po udzieleniu im przez bank kredytu przelali całą jego kwotę na konto bankowe syna. W 2012 r. J. G. zachorował i z uwagi na stan zdrowia musiał zaprzestać prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, uzyskując status osoby bezrobotnej. Kredyt tylko formalnie został przyznany L. i J. G., a w rzeczywistości beneficjentem jest ich syn M. G., który otrzymał całą kwotę kredytu i dlatego dokonuje jego spłaty w ratach po [...] zł.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 roku, sygn. akt II SA/Po 716/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję organu I i II instancji.

Zdaniem Sądu w decyzji organu I instancji powołano się na dokumenty w postaci wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. i przedłożonych przez skarżącą do tego wywiadu potwierdzeń dokonywanych przez syna przelewów do banku w kwocie [...] zł miesięcznie oraz na oświadczenie J. G. z dnia [...]r., które nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, a miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż w oparciu o nie organ I instancji poczynił kluczowe ustalenia faktyczne dotyczące wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez skarżącą i jej męża w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Sąd zaznaczył, że jeżeli przedstawione okoliczności związane z zaciągnięciem kredytu i jego spłacaniem przez syna okazałyby się zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, to kwotę uzyskanego przez skarżącą i jej męża w roku 2009 kredytu należałoby uwzględniać przy wysokości ustalania ich dochodu na osobę w rodzinie przy zastosowaniu mechanizmu ustalonego w art. 8 ust. 11 u.p.s., albowiem to w dacie uruchomienia kredytu (to jest najprawdopodobniej w roku 2009), a nie w dacie składania przez L. G. wniosku o zasiłek celowy na zakup żywności, dysponowali oni kwotą kredytu i mogli wykorzystać go na potrzeby własne, czego jednakże nie uczynili przekazując synowi całość uzyskanego z tego tytułu przychodu. Z wyjaśnień skarżącej wprost wynikało, że z momentem spłaty na rzecz banku kolejnej raty kredytu przez M. G. nie następuje po stronie L. i J. G. przysporzenie majątkowe rozumiane jako obiektywny wzrost wartości ich majątku, a jedynie zmniejsza się wierzytelność kredytodawcy wobec nich, przy jednoczesnym zmniejszeniu się o dokładnie tą samą kwotę wierzytelności jaką posiadają oni wobec syna. Ich stan majątkowy rozumiany jako różnica pomiędzy pasywami (w tym zadłużeniem wobec banku), a aktywami (w tym wierzytelnością względem syna) pozostaje zatem taki sam.

W przypadku pozytywnego procesowego zweryfikowania przez organ twierdzeń skarżącej zgłaszanych w toku postępowania przed sądem za nieuprawnione należałoby uznać stanowisko organów obu instancji, iż do dochodu rodziny wnioskodawczyni zalicza się comiesięczna spłata przez syna raty kredytu obciążającego skarżącą i jej męża. Zdaniem Sądu I instancji organy administracji rozpatrując ponownie sprawę powinny ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania, poprzez ustalenie, jaka jest sytuacja finansowa, materialna i rodzinna jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów utrzymania rodziców. Pomoc świadczona przez organy pomocy społecznej może przybierać zarówno formę wypłaty określonych świadczeń jak i pomocy w postaci świadczenia niepieniężnego polegającego na specjalistycznym poradnictwie o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego, w tym o możliwości dochodzenia przez pozostających w niedostatku rodziców alimentów od zstępnych. Spłacanie przez M. G. kredytu obciążającego rodziców najprawdopodobniej nie stanowi z jego strony pomocy w ich utrzymaniu, lecz jest wyłącznie realizowaniem zobowiązania wynikającego z umowy wiążącej go z rodzicami, a jednocześnie, że w oparciu o pomoc udzieloną mu przez rodziców podjął, względnie rozwinął prowadzoną działalność gospodarczą. Ponadto z pisma M. G. z dnia [...] wynika, że udziela on już rodzicom pomocy w zakupie żywności, leków i środków czystości oraz opłaca ich rachunki telefoniczne, co wymaga zweryfikowania w trybie procesowym, albowiem inaczej niż spłata rat przedmiotowego kredytu, tego rodzaju świadczenia spełniane przez niego na rzecz rodziców, o ile nie są spełniane w naturze (art. 8 ust. 4 pkt 4 u.p.s.) powinny być wliczane do wysokości dochodów rodziny wnioskodawczyni.

Decyzją zdnia [...] 2017 roku, Prezydent Miasta P., nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 , art. 8, art. 11 ust.2, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 930 ze zm.), w związku z par. 1 ust.3 pkt 1 t. j. uchwały Nr LXII/957/VI/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (Dz. Urz. Woj. Wlkp., poz. 5254) i par. 1 uchwały nr LXII/958/VI/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (Dz. Urz. Woj. Wlkp. poz. 1046), par. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) oraz art. 104 k.p.a (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po ponownym rozpatrzeniu sprawy L. G. odmówił przyznania pomocy finansowej na żywność w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ powtórzył dotychczasowy przebieg sprawy, a dalej podał, że dnia [...] 2017 roku pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania syna wnioskodawczyni M. G. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, na podstawie którego można by było ustalić jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna. Podczas wizyty pracownika socjalnego na posesji wnioskodawczyni, L.G. w obecności syna M. G. złożyła pisemne oświadczenie, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego ponieważ informacje dotyczące świadczonej pomocy za luty 2016 r. oraz dokumenty potwierdzające przekazanie kredytu w całości są wystawione na nią, natomiast w kwestii oświadczenia M. G. z dnia [...] 2015 roku zaznaczyła, że udziela on w naturze pomocy w zakupie żywności, leków i środków czystości oraz opłaca ich rachunki telefoniczne. W konsekwencji organ uznał, że nie był w stanie pozyskać informacji o sytuacji określonych przez Sąd w wyroku z [...] roku z uwagi na brak współpracy ze strony M. G., a w konsekwencji brak możliwości udzielenia wnioskowanej pomocy na zakup żywności, gdyż zabrakło zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Organ zaznaczył równie, że w oświadczeniu z dnia [...] 2015 r. M. G. wskazał, iż świadczył pomoc w naturze zakupując, żywność, środki czystości, leki oraz regulując opłaty związane z uregulowaniem faktur za telefon. Zatem potrzeba w zakresie zakupu żywności została zaspokojona.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L.G. podnosząc, że nie zgadza się w całości z decyzją z dnia [...] roku. Odwołująca podważyła celowość przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego w miejscu zamieszkania syna M. G., na podstawie którego możliwe byłoby ustalenie jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Jej zdaniem organ posiada niezbędne informacje i nie było podstaw by przeprowadzić wywiad ponownie.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. z dnia [...] roku, nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2015.1659 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ((Dz.U.2017.1257 ze zm.) oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769 t.j.). utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji mimo podjętej próby przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie pozyskał informacji istotnych dla ustalenia faktycznej sytuacji materialnej rodziny G. w miesiącu [...] 2016 roku, zakresu i rodzaju udzielonej pomocy przez M. G. w tym okresie oraz nie ustalił jakie są możliwości alimentacyjne syna wobec rodziców. W konsekwencji z uwagi na brak współpracy ze strony M. G. organ nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy. Organ nie miał bowiem możliwości zweryfikowania wyjaśnień M. G. zawartych w piśmie z dnia [...] roku, odnośnie udzielanej rodzicom pomocy. Postawa wnioskodawcy, który odmówił współdziałania z organami uniemożliwiła dokonanie oceny od której zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie naruszyła granic uznania administracyjnego, ponadto w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej.

L. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Skarżąca stwierdziła, że wywiad alimentacyjny został przeprowadzony z jej synem w jej miejscu zamieszkania. Ponadto wielokrotnie składała wraz z synem oświadczenia, ze pomoc jego syna nie polegała na wręczaniu kwot pieniężnych tylko na zakupie niektórych dóbr materialnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentację.

Na rozprawie przed sądem skarżąca podtrzymała skargę ,zaprzeczyła jakoby jej syn nie współpracował z organem, przedstawiła swoja wersję przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i podała, że oświadczenie z [...] r. o niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu napisała własnoręcznie, a podpisał je syn. Treść oświadczenia dyktował obecny pracownik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 roku., poz. 1302 ze zm. – dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kognicji sądu w sprawie była kontrola legalności kolejnej decyzji dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zakup żywności L.G.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 , art. 8, art. 11 ust.2, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 930 ze zm.). W sprawie rozpoznawanej przez sąd administracyjny po raz drugi nie ma potrzeby powoływania, in extenso, przepisów regulujących zasady przyznawania zasiłku celowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w ponowionym postępowaniu spór zakreślił się do oceny zachowania przez organ w kwestii realizacji zadań wskazanych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego wydanym w tej sprawie na tle obowiązku z art. 153 P.p.s.a. oraz zachowania granic uznania administracyjnego w ramach art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się do kwestii związania należy wskazać, że ocena prawna może dotyczyć także prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Dla organu rozpatrującego ponownie sprawę ma ona charakter wiążący w tym sensie, w jakim była ona konsekwencją uchylenia poprzednio wydanej decyzji determinując treść wyroku kasatoryjnego. Dla niniejszego sądu oznacza zakaz formułowania ocen sprzecznych z treściami poprzednich wyroków wydanych w tej sprawie oraz nakaz reagowania w treści nowego rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania administracyjnego (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 620 i 621).

Swoboda organu w kształtowaniu treści decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego nie może być mylona z imperatywem związania z art. 153 P.p.s.a. Związanie to powoduje konieczność realizacji, w ponowionym postępowaniu, wskazówek zawartych w kasatoryjnym wyroku.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja narusza zasadę związania bowiem porównanie wskazówek (zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 roku sygn. akt II SA/Po 716/16) z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji dowodzi, że organ nie wywiązał się z nałożonych na niego wytycznych.

Sąd w poprzednim wyroku wyraźnie wskazał, że organy badając ponownie sprawę, mają ustalić sytuację majątkową skarżącej, w szczególności ustalić, czy syn skarżących wspomaga rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania, poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna jego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów utrzymania rodziców.

W ocenie Sądu, organy nie zbadały powyższych okoliczności sprawy. Organy obu instancji ograniczyły się jedynie w dniu [...] roku do podjęcia próby przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego względem M.G. (syna wnioskodawczyni). W tym względzie obowiązek podjęcia czynności mających na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie organy administracji uznały za wypełniony poprzestając na przyjęciu oświadczenia M. G. o nie wyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego z uwagi na zawarcie w aktach sprawy wszystkich informacji dotyczących świadczonej pomocy za luty 2016 roku oraz z uwagi na złożenie oświadczenia z dnia [...] roku o tym iż udzielana pomoc była świadczona w naturze. Powyższe działania nie były jednak wystarczające. W tym miejscu należy wskazać, iż nie można, jak to uczyniły organy obu instancji, ograniczyć uzasadnienia decyzji do takich działań doraźnych jakie zostały podjęte przez organy administracji w rozpoznawanej sprawie. Podczas rozprawy w dniu [...] roku przed tutejszym sądem skarżąca L. G. potwierdziła, że jej syn M. G. był obecny w jej domu podczas wizyty pracownika socjalnego w dniu [...] roku. Niemniej jednak jak zeznała skarżąca jej syn nie odmówił przeprowadzenia wywiadu, a ona sam własnoręcznie napisała oświadczenie o nie wyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a M. G. jedynie je podpisał.

W ocenie Sądu zadaniem organów administracji w takiej sytuacji było podjęcie zdecydowanie szerszych działań w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego określonego wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 roku, sygn. akt II SA/Po 716/16. Mianowicie organy nie powinny ograniczać się do przypadkowego odebrania wyjaśnień od M. G. tylko powinny z wyprzedzeniem zawiadomić jego osobę o potrzebie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i wyznaczyć w tym zakresie konkretną datę i miejsce złożenia wyjaśnień przed organem w zakresie świadczonej pomocy na rzecz rodziców. Takich działań ze strony organu zdecydowanie zabrakło, a tym samym za przedwczesne należy uznać twierdzenie, że M. G. odmówił współpracy z organami administracji w kwestiach wyjaśnienia okoliczności prowadzonej sprawy.

Orzekanie przez organy administracji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oparte jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności.

Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 KPA, zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 KPA integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 § 3 KPA uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy, należy dostrzec, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań. Organ I instancji, podejmując decyzję odmowną wskazał jedynie na oświadczenie M. G. o odmowie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności w jakich doszło do złożenia wspomnianego oświadczeni, które zostały wyjaśnione przez skarżącą podczas rozprawy świadczą jednak o niewystarczających działaniach podjętych ze strony organów administracji podczas gdy miały one zbadać sytuację skarżącej oraz jej syna w zakresie w jakim może on i faktycznie udziela pomocy rodzicom, a nie uczyniły tego, czym naruszyły dyspozycję wynikającą z art. 153 P.p.s.a.

Nie mieści się w standardach procedury administracyjnej działanie organu, który bez przeprowadzenia wnikliwych ustaleń co do rzeczywistej sytuacji L. G. ogranicza się jedynie do podjęcia czynności nie spełniających minimalnych wymagań wynikających z ram określonych wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2017 roku. Organ nie wyjaśnił przy tym powodów, dla których nie podjął zinstytucjonalizowanych czynności skierowanych bezpośrednio do M. G. w sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei organ odwoławczy bezrefleksyjne przyjął stanowisko organu I instancji, nie podejmując żadnych własnych rozważań. Nie spostrzegł też, że uzasadnienie decyzji I instancji nie sprostało wymogom, jakim odpowiadać musi orzekanie w warunkach uznania administracyjnego.

Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i innych przepisach k.p.a., jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku.

Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie, organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

W rozpatrywanej sprawie zarówno Prezydent Miasta P. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchybili powyższym zasadom postępowania administracyjnego, co skutkowało przedwczesnym zastosowaniem przepisu art. 11 ust.2 u.p.s i zbyt pochopnym przyjęciem tezy o braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym.

Powyższe skutkuje tym, że Sąd musiał uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uzupełnić we wskazanym kierunku postępowanie dowodowe podejmując wszelkie dostępne środki procesowe do ustalenia czy syn skarżącej był w stanie w lutym 2016 r. wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie jaka jest sytuacja rodzinna i finansowa i czy syn skarżącej był w stanie bez uszczerbku dla swojej rodziny partycypować w kosztach utrzymania rodziców.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.