Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 688/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 9 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 45 pkt 7a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 3 akapit drugi, art. 36 lit. a) ppkt iv.
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) sędzia WSA Ryszard Maliszewski Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

M.K. (dalej skarżący, strona, producent rolny) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

Jak wynika z akt sprawy i wydanych w toku sprawy decyzji, w dniu 15.05.2014r. M.K. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w G. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności na rok 2014 wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 na rok 2014. Pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożono w 2012r.. W treści wniosku kontynuacyjnego producent rolny zadeklarował do płatności pakiet 2-Rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu 2.1-Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawienia) do działek rolnych A (5,33 ha), B (5,48 ha), D (2,00 ha), F (3,82 ha), G (5,80 ha), M (1,28 ha), w ramach wariantu 2.3-Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawienia) do działek rolnych H (1,10 ha), K (0,60 ha), L (4,12 ha), N (0,17 ha), Ł (0,82 ha) oraz w ramach wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na dwóch działkach C (19,73 ha) i J (1,85 ha).

Po przeprowadzeniu kontroli gospodarstwa rolnika w zakresie programu rolnośrodowiskowego w dniach 22-23 lipca i 12 sierpnia 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) wydał decyzję z dnia "[...]" nr "[...]". Przyznał płatność rolnośrodowiskową na 2014 rok w pomniejszonej wysokości łącznie 23.579,50 zł za realizację następujących pakietów i wariantów:

Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne

- wariant 2.1 - Uprawy rolnicze /z certyfikatem zgodności/ o stawce 790,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, zgodną z powierzchnią zadeklarowaną przez wnioskodawcę, 23,71 ha/rok w wysokości 18.730,90 zł;

- wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone /z certyfikatem zgodności/ o stawce 260,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, zgodną z powierzchnią zadeklarowaną przez wnioskodawcę, 6,81 ha/rok w wysokości 1.770,60 zł;

- wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe /w okresie przestawiania/ o stawce 1.800,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 21,44 ha/rok w pomniejszonej wysokości 3.078,00 zł.

Organ l instancji szczegółowo przedstawił stwierdzone nieprawidłowości, przedstawił wyliczenia płatności i stwierdził, że łączna kwota zmniejszeń wyniosła 35.766 zł.

Strona odwołała się od powyższej decyzji. Zarzuciła inspektorom terenowym podczas przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2014r. w gospodarstwie kontroli na miejscu pochopne zastosowanie na działce rolnej C kodów pokontrolnych: E2 (materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań wg rozporządzenia) oraz E7 (nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów). Podczas kontroli stwierdzono, że na działce rolnej C 1414 szt. drzewek ma poniżej 0,8 m wysokości i jest obgryzionych przez zwierzynę leśną i 388 szt. uschniętych z powodu uszkodzeń przez nornice. Strona dołożyła wszelkich starań aby prowadzić uprawy sadownicze w wariancie 2.10 zgodnie z wymaganymi przepisami. Jako dowód skarżący podał faktury z dokupywania sadzonek. Producent rolny podał, że pomimo zabezpieczenia uprawy sadowniczej siatką leśną łosie uszkadzały ogrodzenie i wyrządzały szkody w uprawie. Wskazał, że szkody w uprawie spowodowane były przez zające, łosie i sarny. Ponadto obsada sadzonek została dochowana, nie było miejsc na działce nie obsadzonych drzewkami. Według strony krzywdzące jest obniżenie płatności i zastosowanie kodów pokontrolnych E2 i E7.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołał się na § 2 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 5 ust. 1, § 50 ust. 1 i § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013, poz. 361 ze zm. – dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe), art. 21 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 173), art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 18 ust. 1 akapit 1, art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. L 025, z 28.01.2011r. P. 0008 - 0023), w zw. z art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 65/2011. Powołał się też na § 7, § 12 ust. 1 lit. g) i załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podczas kontroli w dniach 22-23 lipca i 12 sierpnia 2014r. w gospodarstwie strony stwierdzono na działkach rolnych nieprawidłowości oznaczone kodem: działka rolna A - DR13-, DR50, DR8; działki rolne B - DR50, DR8, DR34; działka rolna C -DR37, DR52, DR53, E2 i E7; działka rolna G - DR13-, DR52; działka rolna H - DR13-; działka rolna J - DR13+, DR52; działka rolna K - DR13-, DR53; działka rolna L - DR52, DR53; działka rolna Ł - DR52, DR37, DR13+; działka rolna M - DR52; działka rolna N - DR13+, DR52. Wyjaśnił znaczenie kodów nieprawidłowości i podał, że w gospodarstwie strony została przeprowadzona w dniu 12 sierpnia 2014r. również kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku której nie wykryto nieprawidłowości.

Odnośnie wariantu 2.10 powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 21,44 ha przy deklaracji 21,58 ha. Stwierdzono nieprawidłowości na działce J - zawyżenie powierzchni o 0,14 ha w stosunku do zadeklarowanej powierzchni 1,85 ha. Ponadto w zakresie działki rolnej C stwierdzono niedochowanie wymogów przewidzianych na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. dla wariantu 2.10. Stwierdzono, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (zastosowano kod E2), oraz stwierdzono nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów, (zastosowano kod E7). Wskazano, że minimalna obsada dla jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha, na działce C stwierdzono 1288 szt. jabłoni zatem stwierdzono na działce C brak minimalnej obsady (65 szt./ha) wynikającej z załącznika 3 do rozporządzania. Stanowiło to podstawę do pomniejszenia płatności o 100 % stosownie do zapisu w załączniku nr 7. W tym miejscu organ II instancji podał, że szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych określone zostały w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dot. wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. nr 29, poz. 189 ze zm.).

Powołując się na § 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. i art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 organ przedstawił wyliczenia płatności dla wariantu 2.10. Podał, że początkowa kwota płatności w ramach tego wariantu 2.10 została wyliczona do powierzchni stwierdzonej w wysokości 38.592 zł (21,44 ha x 1800 zł). Kwota ta została jednak pomniejszona ze względu na wykryte podczas kontroli na miejscu na działce rolnej C nieprawidłowości E2 i E7, co uprawniało organ do wykluczenia tej działki z płatności: 19,73 ha x 1800,00 zł = 35.514 zł. W rezultacie na podstawie art. 18 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 65/2011 należało przyznać stronie płatność w wariancie 2.10 w pomniejszonej wysokości, która wyniosła 3.078 zł [38.592 zł – 35.514 zł, czyli kwota początkowa przyznanej płatności - kwota zmniejszenia płatności (100% sankcji dla działki C)].

W opinii organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń w myśl art. 30 rozporządzenia nr 65/2011. Strona nie wykazała również, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Organ uznał za zasadne odniesienie się do przedłożonego przez stronę organowi I instancji wraz z pismem z dnia 19 sierpnia 2014r. i pismem z dnia 19 marca 2015r. - protokołu oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych. Producent rolny poinformował o szkodach dopiero po przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach 22-23 lipca i 12 sierpnia 2014r., która stwierdziła opisywane nieprawidłowości. Nie dochował zatem terminu 10 dni roboczych na poinformowanie o nadzwyczajnych okolicznościach ani po drugie nie przedstawił dowodów potwierdzających działanie siły wyższej (stosownie do treści art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006). Niemniej wzmiankowany protokół z oględzin szacowania szkody dotyczy roku 2013 a nie roku pomocowego 2014. Ponadto organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011r. sygn. akt II GSK 1075/10.

W zakresie zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że analiza dokumentacji wykazała poprawność przeprowadzonej kontroli i nie ma podstaw, aby uznać, iż popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników kontroli – zarzucano m.in. pochopne zastosowanie kodów pokontrolnych E2 i E7. Jak wynika z protokołów kontroli (raportów z czynności kontrolnych) znajdujących się w aktach sprawy, na działce rolnej J w wariancie 2.10 stwierdzono zawyżenie powierzchni o 0,14 ha w stosunku do zadeklarowanej 1,85 ha. Ponadto na działce C, na której prowadzona jest także uprawa drzewek owocowych - jabłoni domowej, stwierdzono naruszenie przez skarżącego obowiązku utrzymania na plantacji minimalnej wymaganej obsady. Liczba drzewek wskazana w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009r. dla gatunku jabłoń domowa wynosi 125 szt./ha. Tymczasem z ustaleń wynika, że na działce C stwierdzono 65 szt./ha, a na całej działce 1288 szt. jabłoni.

Ponadto wymagania (cechy żywotności) dla drzewek owocowych, jakie powinny zostać spełnione, by w myśl § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009r. działka na której są zasadzone, mogła być uwzględniona do objęcia płatnością rolnośrodowiskową z tytułu prowadzenia rolnictwa ekologicznego, przewidują określoną wysokość drzewek, średnicę pnia oraz stopień ukorzenienia (stan korzenia głównego, korzeni bocznych, wiązki korzeni drobnych). Drzewka, które nie prezentowały wymaganych prawem cech żywotności nie zostały zakwalifikowane do obsady poszczególnych działek rolnych, przy określeniu ostatecznej liczby sadzonek - uwzględniono warunek przewidziany w załączniku 7 do rozporządzenia z 26 lutego 2009r.. Na działce rolnej C odnotowano 1836 szt. niespełniających wymogów (1414 szt. poniżej 0,8 m wysokości, obgryzione przez zwierzynę leśną, 388 szt. uschniętych z powodu nornic, 34 szt. podkładek). W zakresie płatności rolnośrodowiskowej co do wariantu 2.10 zasadnicze znaczenie co do wykluczenia z płatności działki rolnej C w tym wariancie nie mają przy tym ustalenia co do jej wielkości, ale ustalenia co do zaistniałego błędu E7 braku określonej ilości nasadzeń występujących na działce oraz błędu E2 niespełnienia określonych wymagań przez materiał szkółkarski.

Reasumując stwierdzone nieprawidłowości dotyczące stanu upraw na działkach rolnych zadeklarowanych przez skarżącego do kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za 2014r. dawały w ocenie organu II instancji podstawę do przyznania przedmiotowej płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji, tj. w wysokości pomniejszonej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego producent rolny podniósł, iż jego sad ekologiczny był poddany kontrolom z TUV w dniach 18.01.2014r., 22.01.2014r. i 30.07.2014r., które nie wykazały zasadniczych błędów. Ponadto skarżący wskazał, iż kontrola z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa "[...]" Oddział w G. (dalej WIORiN), wykonana w dniu 15.07.2015r., nie wykazała uchybień przy prowadzeniu sadów ekologicznych. Skarżący wskazał, iż dzika zwierzyna systematycznie niszczyła sady, a działania naprawcze polegały na zabezpieczaniu drzewek specjalnymi osłonkami (3500 sztuk), zakupie dodatkowych drzewek (5305 szt.) oraz grodzeniu sadu siatką leśną na długości ok. 5 km.

Do skargi załączył kopie:

1. protokołów jednostki certyfikującej TUV;

2. protokołu z kontroli WIORiN z dnia 15.09.2015r.;

3. protokołów oględzin, ostatecznego oszacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z roku 2013 i 2015;

4. faktury z dnia 27.04.2015r. za kamerę leśną i foto-pułapkę;

5. faktur z roku 2011 i 2015r. za perforowane osłonki samoistnie zwijające się;

6. faktur z roku 2011 - 2015 za sadzonki ekologiczne i drzewka jabłoni oraz czereśni.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że kontrola przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą przyjęła powierzchnię działki J taką jaką deklarował rolnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem, na podstawie akt sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wynikające z powołanych wyżej przepisów zasady nakazują badanie decyzji według stanu faktycznego i prawnego przyjętego za podstawę jej wydania. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oczywistym jest, że tego rodzaju dowody mogą być przeprowadzone z dokumentów innych niż znajdujące się w aktach administracyjnych przekazanych sądowi, a ponadto, gdy zostaną spełnione pozostałe przesłanki określone w tym przepisie. Zatem zgłoszony na rozprawie wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (protokołów z kontroli przeprowadzonych w 2013r i 2015r.) nie został przez Sąd uwzględniony, zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a.

W ramach kontroli sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe reguły orzekania Sąd stwierdza, że analiza akt sprawy nie dała podstaw do uwzględnienia skargi. Podstawy prawne zaskarżonej decyzji stanowią powołane w niej i przytoczone przepisy prawa unijnego oraz krajowego, określające warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

W sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. (Dz.U.UE.L 2011.25.8) zwane dalej w skrócie "rozporządzenie nr 65/2011" ustanawiające zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1689/2005, określającego m.in. w art. 36 lit. a) ppkt iv płatności rolnośrodowiskowe jako udzielane na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych.

Zgodnie z powyższym rozporządzeniem kontrole wniosków o płatności, co do obszarów zgłoszonych do płatności jak i spełnienia norm i wymogów odbywają się według zasad określonych rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników (.....) zwanego "rozporządzenie nr 1122/2009".

Natomiast o materialnoprawnych skutkach nieprzestrzegania szczegółowych wymogów dla danego środka wsparcia, przyznawanego na mocy rozporządzenia nr 1689/2005 i odpowiednich przepisów prawa krajowego, rozstrzygają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Art. 18 ust.1 tego rozporządzenia stanowi, iż pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie zostały spełnione odpowiednie normy obowiązkowe, a także zobowiązania wykraczające poza takie normy i wymogi lub kryteria kwalifikowalności (...).

Zasady i tryb przyznawania m.in. płatności rolnośrodowiskowych reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173).

W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podstawowe warunki i zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych zostały określone przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, oraz przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

Rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013r. weszło w życie z dniem 15 marca 2013r. i, zgodnie z § 46 w związku z §50, ma zastosowanie do postępowań w sprawie przyznawania i zwrotu płatności, które zostały wszczęte po tym dniu, przy czym ocena spełnienia warunków i wymogów pakietu 2 i wariantu 10, w przypadku zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych na podstawie rozporządzenia z 2009r. jest dokonywana na podstawie tego rozporządzenia, jak również zmniejszeń dokonuje się zgodnie z tym rozporządzeniem.

Rozstrzygając sprawę na podstawie akt należy zauważyć, że bezsporne jest, że podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 22-23 lipca i 12 sierpnia 2014r. na działce rolnej C o powierzchni 19,73 ha zgłoszonej przez rolnika jako zajętej na uprawę jabłoni domowej, stwierdzono 1288 sztuk drzewek spełniających kryteria plantacji trzyletniej. Ustalono, że 1836 szt. drzewek nie spełniało wymogów określonych przepisami tj. 1414 szt. nie miało 0,8 m wysokości, były obgryzione przez zwierzynę leśną, 388 szt. było uschniętych z powodu nornic. Po otrzymaniu raportu pełnomocnik rolnika, jego ojciec, który był obecny przy kontroli, nie kwestionował ustaleń co do ilości i jakości drzewek. W piśmie z dnia 19.08.2014r. wyjaśniał, że stan stwierdzonej uprawy tj. wszelkie nieprawidłowości w obsadzie i stanie drzewek spowodowane są przez zwierzynę łowną. Zwierzyna nagminnie powodowała i powoduje straty w sadach, powodując ograniczony wzrost sadzonek obumieranie drzewek, usychanie. Drzewka zakupione zostały w pełnej obsadzie, zabezpieczone osłonkami, a dodatkowo zostały ogrodzone siatką leśną, która miała stanowić zabezpieczenie przed zwierzyną. Rolnik podał, że po stwierdzonych niezgodnościach w roku 2013 dokupił sadzonki czereśni i jabłoni, aby uzupełnić zniszczoną obsadę. Do tego pisma dołączył protokoły szacowania szkód z czerwca i lipca 2013r. oraz 4 faktury. Te same wyjaśnienia i argumenty podnosił w odwołaniu, przedstawiając dalsze dowodowy, tj. dokumenty dotyczące zakupu drzewek, osłonek, siatki ogrodzeniowej.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał oceny tych dowodów, uznając, że nie mogą one spowodować odstąpienia od wynikającego wprost z przepisów obowiązku pomniejszenia płatności wobec niepodważonych wyników kontroli.

To stanowisko w pełni odpowiada prawu. Niewątpliwie skarżący powołał się na wystąpienie szkód spowodowanych przez zwierzynę leśną, niezależnych od jego działań naprawczych, dopiero po przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach 22-23 lipca i 12 sierpnia 2014r., która stwierdziła opisane w raporcie nieprawidłowości. Nie dochował zatem terminu 10 dni roboczych na poinformowanie o nadzwyczajnych okolicznościach, nie przedstawił dowodów potwierdzających działanie siły wyższej w rozumieniu przepisów. Zasadnie organ wskazał, że zgodnie z § 45 pkt 7a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. jedną z kategorii siły wyższej, której wystąpienie nie wymaga zmniejszenia pomocy, stanowi uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności podlegają zgłoszeniu przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba, są w stanie dokonać tej czynności.

Ponadto przedstawione protokoły z oględzin i szacowania szkody dotyczyły roku 2013. Nie mogły zatem mieć żadnego znaczenia, podobnie jak dokumenty z 2015 roku, dla oceny uprawnienia do płatności zależnego od prawidłowości prowadzenia uprawy jabłoni domowej i jej stanu w 2014 roku.

Podnoszona w skardze okoliczność, że kontrole przeprowadzane przez jednostkę certyfikującą nie wykazały nieprawidłowości w uprawach nie może prowadzić do odrzucenia ustaleń kontroli przeprowadzonych przez Biuro Kontroli ARiMR, jako niemiarodajnych. Oczywistym jest również to, że na ocenę prawidłowości decyzji nie może wpłynąć ewentualny stan uprawy jabłoni domowej na działce C istniejący w 2015r. tj. po dokonaniu przez skarżącego nasadzeń zakupionych drzewek (w ilości 1500 szt.), kamery leśnej, siatki ogrodzeniowej, co przedstawiono w dowodach załączonych do skargi. Natomiast, mając na uwadze dokumentację z kontroli (fotografie na płycie DVD) nie można podejrzewać, że dane zawarte w raporcie mogą nie odpowiadać rzeczywistości (zresztą skarżący nie kwestionował wyliczeń ilości drzewek nie spełniających wymogów). Stan uprawy jabłoni został przedstawiony na fotografiach (nr 48-50,55-56,176-196). Daleko odbiega od stanu uprawy czereśni na działce J (fot. 130-144), gdzie organy nie zastosowały żadnego zmniejszenia ze względu na stan drzewek. Skarżący nie kwestionował zaś ustalenia podczas kontroli, że działka J miała powierzchnię mniejszą niż zadeklarowana. Wystąpiła różnica powierzchni 0,14 ha, która jednak nie spowodowała sankcji, a przyznanie płatności do powierzchni stwierdzonej, zgodnie z art. 16 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia Nr 65/2011.

Stan faktyczny na działce C niewątpliwie dał podstawę do uznania, że skarżący naruszył zarówno warunki jak i wymogi przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r.

Natomiast zakres zmniejszenia w przypadku niespełnienia szczególnych wymogów płatności rolnośrodowiskowej, dla pakietu 2 wariantu10 (uprawy sadownicze) wynikał z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 26 lutego 2009r.; zgodnie z zał. 7 wynosił 100% płatności przysługujących do działek, na których stwierdzono nieprzestrzeganie tych warunków i wymogów.

Tym samym stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania, że uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną i ich uschnięcie w wyniku panujących warunków atmosferycznych należą do kategorii nadzwyczajnych okoliczności, bądź siły wyższej, to nie można stwierdzić, że skarżący wypełnił ciążący na nim obowiązek powiadomienia o powyższym właściwego organu (Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.) w terminie 10 dni roboczych. Ponadto nie uzupełnił, do czasu kontroli w lipcu 2014r. stanu drzewek do wymaganego poziomu.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.