Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 387/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1lit.c, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 1, art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 3, par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...]2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje adwokatowi R. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (w tym 55,20 zł tytułem podatku od towarów i usług) III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Burmistrz Miasta C. orzekł, na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, o wymeldowaniu A. A. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ul. M. w C..

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że A. A. nie przybywa w spornym lokalu od 1994 r., pomimo posiadania uprawnienia do korzystania z mniejszego pokoju i współkorzystania ze wspólnych pomieszczeń wynikającego z wyroku rozwodowego z grudnia 1993 r. A. A. oświadczył, iż został zmuszony do opuszczenia mieszkania z powodu awantur z byłą żoną oraz jej synem - R. R.. Obecnie mieszka w altance na ogródkach działkowych. Według A. A. opuścił on mieszkanie dobrowolnie. Organ wskazał, iż była żona potwierdziła, że przez okres 11 lat przed sądem powszechnym toczyła się sprawa o wzajemną eksmisję, która została ostatecznie umorzona. W tej sytuacji organ ewidencyjny uznał, iż A. A. opuścił mieszkanie dobrowolnie, nie zamierza do niego powracać, a swoje życie skoncentrował w innym miejscu, więc zaszły przesłanki do jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia A. A. wniósł o jego uchylenie, ponosząc m.in. iż opuszczenie przez niego lokalu miało charakter przymusowy, związany z wyrzuceniem jego rzeczy osobistych, wymianą zamka w drzwiach itd.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, iż A. A. po opuszczeniu mieszkania nie poczynił skutecznych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, a sprawa sądowa o eksmisję R. R. została umorzona. Co za tym idzie w ocenie organu A. A. nie zamierzał do powrócić do lokalu nr [...] przy ul. M. nr [...] w C., wobec czego należało orzec o jego wymeldowaniu.

A. A. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 767/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego.

W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynikało jednoznacznie, aby opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu miało charakter dobrowolny. Zdaniem Sądu organy, oceniając czy opuszczenie lokalu przez A. A. miało charakter dobrowolny nie odniosły się do podnoszonej przez skarżącego i potwierdzonej przez jego byłą żonę okoliczności wytoczenia przez skarżącego powództwa o eksmisję R. R. z spornego lokalu. Sąd nie podzielił stanowiska organów, iż umorzona sprawa eksmisyjna nie może zostać uznana za skuteczne podjęcie środka prawnego zmierzającego do przywrócenia utraconego posiadania.

Zdaniem Sądu nie jest dopuszczalne zawężanie pojęcia środka prawnego zmierzającego do przywrócenia utraconego posiadania wyłącznie do typowego powództwa posesoryjnego opartego na art. 344 Kodeksu cywilnego. Za środek tego rodzaju należałoby uznać również powództwo eksmisyjne, którego celem jest uzyskanie orzeczenia sądowego zobowiązującego dany podmiot do opuszczenia lokalu pod rygorem usunięcia go w drodze przymusowej egzekucji. W ten sposób można bowiem umożliwić faktyczne korzystanie z danego lokalu osobie do tego wyłącznie uprawnionej.

Według Sądu organy winny były ustalić, czy skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu sądowym, dlaczego trwało ono aż 11 lat, co było konkretną przyczyną jego umorzenia i kiedy powyższe orzeczenie stało się prawomocne. Tylko wyczerpujące ustalenia w tym zakresie pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy A. A. podjął w istocie środek prawny umożliwiający mu ponowne objęcie spornego lokalu w faktyczne posiadanie, i czy wobec tego należy uznać opuszczenie przedmiotowego mieszkania za dobrowolne, bądź też przeciwnie za niedobrowolne.

Z uwagi na brak powyższych ustaleń Sąd uchylił zaskarżoną decyzję zobowiązując organ odwoławczy do uzupełnienia postępowania dowodowego ww. wyżej wskazanym zakresie.

Wyrok powyższy uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go przez którąkolwiek ze stron.

Decyzją z dnia [...] 2008 r. Wojewoda Wielkopolski uchylił w całości decyzję Burmistrza C. z dnia [...] 2006 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] Burmistrz Miasta C. orzekł o wymeldowaniu A. A. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ul. M. w C.

W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, iż prowadząc ponowne postępowanie wezwał do złożenia wyjaśnień syna A. A. - R. R.. W jego imieniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. stawiła się matka, która oświadczyła, że syn R. mieszka u niej wraz z żoną i dzieckiem, a ponieważ pracuje jako kierowca jeżdżąc po kraju, nie był w stanie zjawić się osobiście. Dale organ nadmienił, iż mimo trzykrotnej próby nie udało się przeprowadzić wizji w spornym lokalu.

Następnie Burmistrz podał, że w sprawie przesłuchano A. A., który oświadczył, że od 1996 r. nie mieszka w mieszkaniu nr [...] przy ul. M. [...] w C. Jego była żona zmieniła zamki w drzwiach wejściowych i nie udostępniła mu nowych kluczy, natomiast rzeczy osobiste wyniosła do pomieszczenia w piwnicy budynku. A. A. wyraził chęć powrotu do mieszkania przy ul. M., gdzie ma prawo korzystać z najmniejszego pokoju oraz wspólne z innymi lokatorami korzystać z łazienki, ubikacji i korytarza. Powołując się na tak zebrany materiał dowodowy Burmistrz stwierdził, na podstawie złożonych wyjaśnień oraz protokołów, że A. A. opuścił lokal w 1996 r. i od tego czasu w nim nie przebywa oraz, że A. A. oświadczył, że nie zamierza powrócić do mieszkania, gdyż nie widzi możliwości przebywania wspólnie z domownikami. Zdaniem organu nie skorzystał on z przysługujących mu środków prawnych, aby mieszkanie odzyskać.

Odwołanie od decyzji złożył A. A. Wskazując na szereg naruszeń prawa materialnego i przepisów postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2009 r. sygn. akt [...] uchylił decyzję Burmistrza C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nadal nie można jednoznacznie określić czy A. A. opuścił lokal dobrowolnie. Nie ustalono bowiem, czy podjął on środek prawny umożliwiający mu ponowne objęcie spornego lokalu w faktyczne posiadanie. Zdaniem Wojewody organ I instancji nie uwzględnił uwag poczynionych wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz organ odwoławczy. Nie ustalił, czy R. R. mieszka ze swoją rodziną pod wskazanym adresem i nie przeprowadził skutecznie wizji lokalowej. Nie wyjaśnił również dlaczego sprawy z powództwa cywilnego dotyczące wzajemnych eksmisji zostały umorzone. Burmistrz nie ustosunkował się także do twierdzeń A. A. zawartych w odwołaniu dotyczących sprawy w Sądzie Rejonowym w C. Zdaniem Wojewody to wszystko spowodowało konieczność uchylenia decyzji w celu uzupełnienia postępowania dowodowego.

Skargę dom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył na powyższą decyzję A. A..

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Po 644/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. A..

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podzielił stanowisko Wojewody Wielkopolskiego, że w sprawie zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego na okoliczność podejmowania przez skarżącego środków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania lokalu oraz zamiarów skarżącego co do jego opuszczenia, w kontekście zamieszkiwania w nim R. R.. Konieczność przeprowadzenia tego rodzaju dowodów wynikała ze wskazań wyroku Sądu z dnia z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 767/06, które wiążą organy jak i również Sąd ponownie orzekający w sprawie.

Sąd wyraził opinię, iż w rozpoznając sprawę nie należy już ponawiać postępowania dowodowego w zakresie obiektywnego faktu niezamieszkiwania A. A. w lokalu przy ul. M., gdyż fakt ten w świetle zebranego materiału jest bezsporny. Natomiast kwestie przyczyn umorzenia postępowania z powództwa skarżącego o eksmisję (w kontekście tego czy podejmował środki w celu przywrócenia utraconego posiadania) jak i zamiarów A. A., co do chęci powrotu do lokalu, należy wyjaśnić z przy pomocy możliwie najprostszych środków dowodowych, to jest zwrócenie się do Sądu Rejonowego w C. oraz wystąpienie o wyjaśnienia do A. A.. Zdaniem Sądu, wbrew sugestiom Wojewody Wielkopolskiego nie ma natomiast konieczności przeprowadzania kolejnej wizji lokalowej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2011 r. (o sygn. akt II OSK 137/10) oddalił skargę kasacją A. A. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2010 r.

Sąd II instancji podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż fakt niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu jest bezsporny, a stan taki trwa już od 1994r.

Naczelny Sad Administracyjny zauważył, iż o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. W sytuacji, gdy osoba faktycznie mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Tym samym w ocenie Sądu II instancji brak było podstaw do uznania, że Sąd I instancji stwierdzając, odmiennie od wytycznych organu odwoławczego, brak potrzeby przeprowadzenia wizji lokalowe,j działał na niekorzyść skarżącego.

Ponownie rozpatrując sprawę Burmistrz Miasta C. pismem z dnia 28 grudnia 2011 r. zwrócił się do A. A. o wyjaśnienie czy mieszka aktualnie w lokalu przy ul. M. [...] i czy podjął jakiekolwiek czynności prawne zmierzające do odzyskania możliwości ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Ponadto pismem z tej samej daty organ zwrócił się do A. A. o wskazanie czy A. A. mieszka aktualnie w przedmiotowym lokalu.

Następnie pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. organ I instancji zwrócił się od Sądu Rejonowego wydział Cywilny w C. o udzielenie informacji czy A. A. podejmował jakiekolwiek środki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania.

W dniu 1 lutego 2012 r. do Urzędu Miejskiego w C. wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w C. informujące, iż w Wydziale tym toczyła się sprawa z powództwa A. A. przeciwko A. A. o naruszenie posiadania pod sygn. [...] , które to postępowanie umorzono postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r.

W dniu 13 lutego 2012 r. Burmistrz Miasta C. wydał decyzję nr [...] , którą orzekł o wymeldowaniu A. A. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ul. M. w C..

Organ wyjaśnił, iż złożone ponownie wyjaśnienia A. A. i A. A. potwierdzają wcześniej ustalone fakty. Nadto organ wskazał, że A. A. nie przedłożył istotnego dowodu na potwierdzenie swoich starań do wprowadzenia się do przedmiotowego lokalu poza złożeniem wniosku o wymeldowanie R. R.. Organ zauważył, iż A. A. w toku całego postępowania twierdził, że R. R. nie mieszka w tym lokalu, a zatem powinien jednocześnie domagać się prawnie lub bezpośrednio u głównego najemcy powrotu do tego mieszkania, czego jak twierdzi A. A. nigdy nie uczynił. Organ zauważył także, że w dniu 16 września 2011 r. zmarł R. R. - według A. A. główna osoba i przyczyna uniemożliwiająca powrót do mieszkania. Minęło już 5 miesięcy i nadal A. A. nie skorzystał z żadnych środków prawnych, umożliwiających mu powrót do przedmiotowego mieszkania.

Dalej organ stwierdził, że przyjmując nawet, iż A. A. został przymuszony (wyrzucony) do opuszczenia zajmowanego mieszkania to przez ostatnie kilkanaście lat nie podjął czynności zmierzających do powrotu do lokalu. W ocenie Burmistrza, A. A. pogodził się z taką sytuacją i nie czynił żadnych kroków prawnych, aby ten stan zmienić. Organ wskazał, że aby potwierdzić brak aktywności strony zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. o podanie czy A. A. podejmował jakiekolwiek środki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania. Sąd Rejonowy w C. pismem z dnia 31.01.2012 r. sygnatura [...] stwierdził, że toczyła się sprawa z powództwa cywilnego o naruszenie posiadania, która w dniu 24 lipca 2008 r. została przez Sąd umorzona.

W ocenie Burmistrza w sprawie zachodzą materialnoprawne przesłanki określone w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania A. A. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ul. M. w C. Strona od wielu lat nie przebywa w tym lokalu, a ponadto nie można uznać, że czyniła i czyni starania o powrót do tego lokalu. Mimo prośby Burmistrza A. A. nie przedstawił bowiem żadnego istotnego dowodu, że coś zrobił aby do niego wrócić.

W odwołaniu A. A. zarzucił rażące naruszenie przepisu art. 24 § 3 K.p.a. polegające na rozpoznaniu jego sprawy przez osoby, co do których istnieją dowody na ich stronniczość. Ponadto zarzucił, iż w postępowanie zostało prowadzone nieobiektywnie i stronniczo, a w szczególności nie uwzględniono okoliczność, iż podejmował czynności zmierzające do powrotu do zajmowanego lokalu wskazując na sygnatury postępowań sądowych - sygn. akt [...] (sprawa o eksmisję) oraz [...] (sprawa o przywrócenie posiadania), a także na bliżej niesprecyzowane postępowania karne. Podniósł, iż kłamstwem jest jakoby wyprowadził się z przedmiotowego lokalu dobrowolnie.

Skarżący zarzucił, iż organ nie wypełnił zaleceń zawartych w wyrokach sądów administracyjnych i nie wyjaśnił dlaczego nie uznał podejmowanych przez niego czynności procesowych zmierzających do odzyskania mieszkania.

Decyzją z dnia [...]2012 r., nr [...] Wojewoda Wielkopolski orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem za dobrowolne opuszczenie mieszkania uważać należy nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym A. A. od kilkunastu lat nie mieszka w miejscu swojego pobytu stałego. Jakkolwiek twierdzi, że mieszkania przy ul. M [...] w C. nie opuścił dobrowolnie, to jednak z akt sprawy nie wynika by poczynił kroki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu. W ocenie Wojewody powoływanie się A. A. na sprawy zgłoszone do Prokuratury należy uznać za nieskuteczne, gdyż dotyczyły spraw pobicia i zostały umorzone. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że we wrześniu 2011 r. zmarł R. R., który według A. A. stanowił główną przeszkodę uniemożliwiającą mu powrót do lokalu. Po jego śmierci i wyprowadzeniu się żony R. R. z dziećmi, A. A. w dalszym ciągu nie mieszka w miejscu zameldowania i nawet nie poczynił żadnych prób by do mieszkania powrócić. Wojewoda zaznaczył, iż według zeznań A. A. jej były mąż nigdy nie zwracał się do niej o udostępnienie lokalu do zamieszkania. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki ustawowe do wymeldowania A. A. z pobytu stałego w trybie administracyjnym

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. A. powtórzył zarzuty i argumentację wyrażoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji zaznaczając, iż organy nie zastosowały się do zaleceń zawartych w wcześniejszych wyrokach sądowych. Skarżący podniósł iż aktualnie mieszka na działce w ogrodzie działkowym i zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych nie ma możliwości zameldowania się w na działce w ogrodzie pracowniczym na pobyt stały.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Występujący na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze oraz wskazał, iż nie została spełniona żadna z przesłanek uzasadniających wymeldowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie dalszych rozważań wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Zauważyć także należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Powyższe uwagi są o tyle istotne, iż w rozpatrywanej sprawie orzekał już dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – wyroki z dnia 22 listopada 2007 r. oraz z dnia 24 lutego 2010 r., a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2011 r. Zarówno organy orzekające po zapadnięciu wyżej opisanych wyroków jak i Sąd orzekający w niniejszym składzie są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Na Sądzie spoczywa zatem obowiązek dokonania oceny czy organy zastosowały się do wytycznych zawartych w wydanych sprawie prawomocnych orzeczeniach sądów.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] 2012 r. Sąd stwierdził, i zapadły one bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w zaleceniach zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 22 listopada 2007 r. (sygn. akt III SA/Po 797/06). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraźnie zobowiązał organy administracji do jednoznacznego ustalenia wszelkich okoliczności związanych z wytoczonym przez skarżącego powództwem eksmisyjnym przeciwko R. R. Sąd nakazał organowi ustalenie kiedy skarżący wytoczył powództwo przeciwko R. R. oraz kto i kiedy wytoczył przeciwko niemu powództwo wzajemne. Sąd wskazał, ze organy powinny ustalić czy skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu sądowym, dlaczego trwało ono aż 11 lat, co było konkretną przyczyną jego umorzenia i kiedy powyższe orzeczenie stało się prawomocne. Zdaniem Sądu, tylko wyczerpujące ustalenia w tym zakresie pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy A. A. podjął w istocie środek prawny umożliwiający mu ponowne objęcie spornego lokalu w faktyczne posiadanie i czy wobec tego należy uznać opuszczenie przedmiotowego mieszkania za dobrowolne bądź też przeciwnie za niedobrowolne.

Jak wynika z akt sprawy, organy nie wykonały powyższego zalecenia zarówno przed wydaniem w sprawie kolejnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 24 lutego 2010 r. (utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2011 r. o sygn. akt 1378/10) jak i obecnie.

Podkreślić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 lutego 2010 r. powtórzył konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego na okoliczność podejmowania przez skarżącego środków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania lokalu oraz zamiarów skarżącego co do jego opuszczenia, wskazując na związanie organu oraz Sądu wskazówkami wyroku Sądu z dnia 22 listopada 2007 r.

Organy nie uzupełniły postępowania dowodowego w wyżej wskazanym zakresie także w trakcie postępowania przeprowadzonego po wydaniu wyroku z dnia 24 lutego 2010 r.

Zauważyć należy, iż wprawdzie Burmistrz Miasta C. pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. o udzielenie informacji czy A. A. podejmował jakiekolwiek środki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania, to jednak już sam sposób sformułowania tego zapytania wskazuje, iż uwadze organu umknęły inne postępowania inicjowane przez A. A. (w szczególności o eksmisję R. R.) oraz ewentualne powództwa wzajemne kierowane przeciwko skarżącemu, które to okoliczności polecił organom administracji zbadać Sąd w prawomocnym orzeczeniu z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 797/06.

Na tak zadane pytanie Sąd Rejonowy udzielił informacji, iż w Sądzie tym toczyło się postępowanie z powództwa A. A. przeciwko A A. o naruszenie posiadania (sygn. akt [...]) i postępowanie to zostało umorzone.

Skierowane do Sądu Rejonowego w C. w piśmie z dnia 23 stycznia 2012 r. pytanie nie dotyczyło zatem wszelkich okoliczności do wyjaśnienia, których organy zostały zobowiązane w wyroku Sądu z dnia 22 listopada 2007 r., a udzielona przez Sąd Rejonowy w C. lakoniczna odpowiedź nie pozwalała na ustalenie przez organ wszelkich okoliczności uznanych przez sąd administracyjny za istotne, w tym w szczególności przyczyn długotrwałości postępowania oraz ewentualnej aktywności bądź pasywności w nim A. A..

Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia wydanych decyzji, organy administracji nie podjęły przy tym próby wykazania, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności, których wystąpienie uzasadniałoby odstąpienie od wykonania wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 22 listopada 2007 r., a Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu okoliczności takowych nie dopatrzył się także z urzędu.

W tej sytuacji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż jakkolwiek wskazaną powyżej wadliwością obarczone były decyzje organów obu instancji, to jednak mając na względzie wyrażoną w art. 12 ust. 1 k.p.a. zasadę szybkości i prostoty postępowania administracyjnego oraz fakt, iż zakres niezbędnego uzupełnienia postępowania dowodowego ogranicza się jedynie do zapoznania się przez organ z aktami postępowań toczących się przed sadem powszechnym z powództw A. A. i przeciwko niemu, Sąd uznał, iż wystarczającym będzie uchylenie decyzje organu II instancji. Zgodnie bowiem z treścią art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Niewątpliwie zaś wyjaśnienia kwestii związanych z powództwem A. A. o eksmisję R. R., powództwem o przywrócenie posiadania i powództwami wzajemnymi w zakresie wskazanym w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2007 r., może dokonać organ odwoławczy w oparciu o wyżej wskazany przepis art. 136 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak punkcie I sentencji wyroku. Brak było przy tym podstaw dla wnioskowanego przez skarżącego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem naruszenie przepisów postępowania jakiego dopuściły się organy nie miało charakteru kwalifikowanego, to jest nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku wyłączenia od prowadzenia sprawy osób, wskazanych w skierowanym do organu I instancji piśmie A. A. z dnia 9 stycznia 2012 r. stwierdzić należy, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie. Wniosek skarżącego o wyłączenie pracowników dotyczył P. W. i nieokreślonej z imienia i nazwiska innej pracownicy organu. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, wszelkie pisma i czynności poprzedzające wydanie przez Burmistrza Miasta C. decyzji z dnia 13 lutego 2012 r. zostały dokonane przez Burmistrza, a nie osoby, których wyłączenia domagał się skarżący. Tym samy brak rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracowników organu nie mógł mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Za oczywiście bezzasadne i sprowadzające się jedynie do gołosłownych pomówień uznać należy te zarzuty skargi, w których skarżący sugeruje osobom sprawującym funkcje organów działania w celu osiągnięcia korzyści osobistych i stronniczość.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak punkcie I sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Wielkopolski winien uzupełnić postępowanie dowodowe w sposób wskazany powyżej, a następnie orzec co do istoty sprawy uwzględniając wytyczne zawarte w zapadłych dotąd w sprawie prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych.

Organ winien także procesowo zweryfikować, na przykład poprzez uzyskanie odpisu aktu zgonu, powoływany w uzasadnieniu decyzji fakt śmierci R. R.

O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz.1348 ze zm.).

Z kolei o wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a w punkcie III sentencji wyroku.