Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 164/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.), Sędziowie sędzia NSA Maria Rzążewska,, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29.04.2005 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenie "O." w L i C. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji autostrady - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Minister Infrastruktury w wyniku rozpatrzenia odwołań:

- Stowarzyszenia "O." w L,

- Stowarzyszenia "O." w L,

- B. i Z. M.,

- J. W.,

i

- C. K.

od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. – o ustaleniu lokalizacji autostrady A-1 dla odcinków:

1. od km [...] do km [...]

2. od km [...] do km [...]

- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w dniu [...] sierpnia 1995 r. Minister – Kierownik Centralnego Urzędu Planowania wydał wskazania lokalizacyjne dla autostrady płatnej A-1 odcinka [...].[...] listopada 1998 r. Prezes Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad złożył wniosek o ustalenie lokalizacji tej autostrady na obszarze ówczesnego województwa [...] – w wyniku rozpoznania którego, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] grudnia 1998 r. – decyzję Nr [...] uwzględniającą wyżej wymieniony wniosek. [...] listopada 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa, Rozwoju Miast uchylił w części decyzję Wojewody [...] i wydał w tym zakresie nowe rozstrzygnięcie w sprawie co do istoty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 listopada 2000 r., sygn akt IV SA 2250/99 uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając naruszenia art. art. 7, 77 i 107 kpa i zalecając w toku ponownego rozpoznania sprawy zwłaszcza wnikliwe zbadanie zarzutów zgłaszanych w związku z przebiegiem autostrady przez Park Krajobrazowy W. oraz analizę wydanych w sprawie wskazań lokalizacyjnych. Jak podniesiono - następnie - w dniu [...] maja 2003 r. Dyrektor Generalny Dróg Krajowych i Autostrad zmodyfikował wniosek dotyczący ustalenia lokalizacji w ten sposób, że zwrócił się o wydanie dwu odrębnych decyzji dla odcinków:

- od granicy gminy G. z gminą P. do węzła " B.,

- od węzła "R." do granicy gminy "R." z gminą "T.", od węzła "B." do węzła "R." wraz z tymi węzłami.

Takie stanowisko wnioskodawca uzasadnił wymogiem podjęcia dodatkowych działań i zgromadzenia opracowań wynikających ze wskazań lokalizacyjnych Nr [...] wydanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (uzupełniających wskazania nr [...] o zmodyfikowany wariant zachodni), których spełnienie byłoby konieczne do rozpatrzenia wniosku w pierwotnym zakresie.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Minister Infrastruktury uznał je za niesłuszne. W szczególności co do podniesionego przez Stowarzyszenie "O." i Stowarzyszenie "O." naruszenia przepisów z zakresu ochrony przyrody oraz rozporządzenia Wojewodów [...] i [...], z dnia [...] grudnia 1996 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego W. rozstrzygający organ podniósł, że zgodnie z art. 26 a ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 99, poz. 1079) zakaz lokalizowania w granicach parków krajobrazowych inwestycji szkodliwych dla środowiska oraz mogących pogorszyć stan środowiska nie dotyczy inwestycji realizujących cele publiczne.

Wojewoda [...] w wydanej w dniu [...] sierpnia 2003 r. decyzji szeroko określił warunki lokalizacji autostrady w zakresie ochrony środowiska oraz uwzględnił aspekty prawne związane z przejściem autostrady przez teren wskazanego parku krajobrazowego.

Minister Infrastruktury zwrócił też dodatkowo uwagę, iż w rozporządzeniu Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w sprawie ustanowienia planu ochrony Parku Krajobrazowego W. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] Nr [...], poz. [...]) w § 6 ust. 3 zamieszczono zapis zwalniający ze stosowania szeregu zakazów w razie realizacji w granicach tego parku inwestycji celu publicznego.

Co do odwołania B. i Z. M. zwrócono uwagę, że ich działka leży poza granicami lokalizacji trasy autostrady, której dotyczyła decyzja organu I instancji. Kwestia zaś wykupu tej nieruchomości nie jest rozstrzygana na etapie lokalizacji autostrady. Uwagi te odniesiono także do odwołania złożonego także przez J. W. Podniesiono też, iż działki składającego odwołanie C. K. (Nr [...] do [...] powstałe po podziale działki nr [...] oznaczonej w załączniku graficznym do decyzji organu I instancji) leżą poza granicami przedmiotowego odcinka. Zwrócono również uwagę, że nie mogły zostać uwzględnione zarzuty J. W., C. K. dotyczące naruszenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Konstytucji RP oraz praw osób trzecich. W tym zakresie Minister Infrastruktury wskazał na ogólnikowość tych zarzutów. Natomiast zarzut naruszenia art. art. 7, 77 i 107 kpa rozstrzygający organ ocenił jako bezpodstawny w świetle obszernej dokumentacji zgromadzonej w sprawie oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji.

W związku z wnioskami J. W. i C. K. o włączenie do materiału dowodowego opinii L. Obywatelskiego Forum Ekologicznego i Fundacji "N.", Minister Infrastruktury zaznaczył, że po obwieszczeniach o wszczęciu postępowania oraz o trwającym postępowaniu zamieszczonych w prasie lokalnej nie wypowiedziały się w sprawie żadne z tych organizacji społecznych i nie wniosły o ich dopuszczenie do udziału w sprawie.

Organ wydający zaskarżoną decyzję nie podzielił również zarzutu C. K. o braku udzielenia mu odpowiedzi na jego wystąpienia zważywszy na znajdujące się w aktach kopie pism, notatkę urzędową oraz uzasadnienie decyzji Wojewody [...]. Nie było zasadne zaś uwzględnienie wniosku tego skarżącego się o załączenie w charakterze materiału dowodowego całej jego korespondencji, łącznie z dokumentacją jego korespondencji z gminą – biorąc pod uwagę brak jej związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Wszystkie natomiast wystąpienia C. K. dotyczące autostrady A-1 zostały załączone do pisma przekazującego jego odwołanie.

Skargi od opisanej wyżej decyzji Ministra Infrastruktury wnieśli Stowarzyszenie "O." w L. i oraz C. K. Skarga wymienionego Stowarzyszenia podniosła niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, i domagają się jej uchylenia. Skarżące Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że zgodnie z § 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi, albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 93, poz. 389 ze zm.), autostrady i drogi ekspresowe zalicza się do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi. Szkodliwe oddziaływanie autostrady rozciąga się nie tylko na tereny bezpośrednio przeznaczone pod budowę – ale w konkretnym przypadku – zgodnie z przygotowanymi ekspertyzami zagraża walorom przyrodniczym parku krajobrazowego w strefie 150 m (od linii rozgraniczających) autostrady. Zaskarżona decyzja narusza "przepisy ustawy o ochronie przyrody i rozporządzenia tworzącego park" a także art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1999 Nr 49, poz. 196 ze zm.) zabraniający budowy obiektów wpływających szkodliwie na środowisko na obszarach m.in. parków krajobrazowych. Wskazania lokalizacyjne na których oparto zaskarżoną decyzję zostały wydane jeszcze przed utworzeniem konkretnego parku krajobrazowego i nie uwzględniały zatem, wynikających z jego utworzenia rygorów.

W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2005 r. skarżące Stowarzyszenie precyzując zarzuty stawiane decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada wskazało na naruszenie:

1. art. 73 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z § 1 pkt 9 cytowanego już także rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. – w związku z art. 3, ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 200, poz. 1085 ze zm.), których to przepisów rozstrzygające organy nie uwzględniły przy orzekaniu w sprawie, a z analizy tych przepisów wynikał zakaz lokalizowania autostrady na terenie parku krajobrazowego. W tej zaś sytuacji zaskarżona decyzja winna być uchylona w całości, a nie tylko w części obejmującej obszar Parku Krajobrazowego W., skoro planowany odcinek autostrady musi zachować ciągłość i integralność oraz spójność z innymi odcinkami autostrady.

2. art. 10 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 3, poz. 21). Wbrew bowiem stanowisku Ministra Infrastruktury przy rozstrzyganiu w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 26 a ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. wprowadzony art. 1 pkt 25 cytowanej wyżej ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r., skoro w myśl art. 10 tej ustawy do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie (tj. 3 stycznia 2001 r.) ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie zaś w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 3 stycznia 2001 r.

Ponadto według Stowarzyszenia "O." w L.:

a) ocena oddziaływania autostrady na środowisko nie spełnia wymagań wynikających z obowiązujących przepisów o czym informował Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w L. pismem z dnia 7 grudnia 1998 r. Przyjęta norma akustyczna 60 db/A dla pory dziennej, 50 db/A dla pory nocnej nie odpowiada obowiązującej klasyfikacji terenów określonej rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Lasów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. nr 66 poz. 436). Określenie wpływu autostrady na środowisko winno być też wykonane w oparciu o rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 kwietnia 1998 r. w sprawie dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających powietrze (Dz. U. Nr 55, poz. 355) oraz rozporządzenie tego Ministra w sprawie metod obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla źródeł istniejących i projektowanych (Dz. U. nr 122, poz. 805). Zwrócić należy bowiem uwagę, że po wydaniu wskazań lokalizacyjnych weszła w życie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 133, poz. 885). W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy sprawy wszczęte, a nie zakończone wydaniem decyzji przed jej wejściem w życie, podlegają rozpoznaniu w jej trybie. Wobec tego przedstawiony materiał nie spełnia wymagań, jakim winny odpowiadać sporządzane oceny. Zdaniem strony skarżącej naruszenie przepisów prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga C. K. podnosi, iż przedmiotowa autostrada ma przebiegać w odległości 200 – 300 m od jego gospodarstwa położonego we wsi M. (dom mieszkalny 200 m od pasa ruchu). Ma on zaś dziecko chore na astmę oskrzelową, które nie będzie miało szans na przebywanie w zalecanym przez lekarzy - obszarze czystym ekologicznie. Autostrada wpłynie też negatywnie na zdrowie pozostałych członków rodziny. Według skarżącego "pas śmierci" wokół autostrady wyniesie 2,5 do 3 km. Poza tym oddziaływanie autostrady na otaczający teren pozbawi go możliwości prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego. Z drugiej jednak strony skarżący podniósł, iż brak zjazdu z autostrady w pobliżu jego gospodarstwa pozbawi go możliwości prowadzenia alternatywnej działalności. Według skarżącego przebieg autostrady winien ulec zmianie, o co (obok propozycji wykonania zjazdu), występował wraz z trójką sąsiadów. Jego propozycji jednak nie rozważono.

W sprawie doszło zatem do naruszenia art. 5 i 58 kodeksu cywilnego oraz art. 1, 2, 5, 6, 8 pkt 1, 21, 30, 32 i 77 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 983). Skarżący podniósł też niską cenę jego działek z racji braku możliwości ich przekształcenia. W końcu – zdaniem skarżącego – zabezpieczenia przed oddziaływaniem autostrady nie będą wystarczające.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o ich oddalenie.

Według rozstrzygającego organu skarga C. K. wpłynęła po upływie 30 dniowego terminu. Organ ten podniósł także, iż zgodnie ze sporządzoną w sprawie oceną oddziaływania inwestycji na środowisko nieruchomości skarżącego znajdują się poza granicami ostatniej – 150 metrowej (liczonej od zewnętrznych krawędzi jezdni) strefy ponadnormatywnego oddziaływania autostrady (dotyczącej przede wszystkim klimatu akustycznego). Za niezasadne uznał też Minister Infrastruktury zarzuty Stowarzyszenia "O.l" w L., powtarzając w szczególności argumentację – wynikającą z art. 26 a art. 3 ustawy o ochronie przyrody i § 6 ust. 3 rozporządzenia Wojewody [...] w sprawie ustanowienia planu ochrony Parku Krajobrazowego W.

W piśmie procesowym z dnia 18 marca 2005 r. C. K. poparł uwagi skarżącego Stowarzyszenia co do naruszenia art. 73 ust. 1 pkt 1, 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz art. 26 a ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody i w związku z art. 10 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody, a także zastrzeżenia odnośnie oceny oddziaływania autostrady na środowisko. Podniósł też dodatkowo sprzeczność decyzji organów obu instancji z art. 6 ust. 2, 4, 7 i 8 Konwencji sporządzonej w Aarhaus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z dnia 9 maja 2003 r. Nr 78, poz. 706).

O oddalenie obu skarg wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podzielając w szczególności uwagę Ministra Infrastruktury o lokalizacji nieruchomości skarżącego C. K. poza wyznaczoną w ocenie oddziaływania na środowisko strefą uciążliwości autostrady. Co do zaś zastrzeżeń stron skarżących odnośnie oceny oddziaływania autostrady na środowisko zwrócił zaś uwagę, iż art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska został wprowadzony do porządku prawnego już po wydaniu wskazań lokalizacyjnych oraz na to, że wymóg sporządzania ocen oddziaływania oceny na środowisko wiązał na etapie uzyskiwania wskazań lokalizacyjnych i nie było już tego wymogu w postępowaniu dotyczącym stricte wydania decyzji lokalizacyjnej (nie miały tu zastosowania przepisy dotyczące zagospodarowania przestrzennego). Obowiązek sporządzenia dodatkowej oceny oddziaływania autostrady na środowisko dotyczyć będzie natomiast etapu uzyskiwania pozwolenia na budowę.

W zakresie zarzutu naruszenia Konwencji z Aarhaus Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podkreślił datę jej wejścia w życie i obowiązywania w sprawie przepisów wprowadzonych do porządku prawnego przed dniem 1 października 2001 r. tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.). Ponadto podniósł, iż wbrew stanowisku skarżących art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska wcale nie sprzeciwia się wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady jako obiektu szczególnie szkodliwego dla środowiska w ujęciu rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji. Art. 73 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy zakazuje jedynie budowy lub przebudowy na obszarach objętych szczególną ochroną (w tym ...) obiektów wpływających szkodliwie na środowisko. Objęcie autostrady katalogiem z cytowanego rozporządzenia z dnia 14 lipca 1998 r. nie oznacza, że w każdych warunkach, automatycznie staje się ona obiektem wpływającym szkodliwie na środowisko w rozumieniu art. 73 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Przyjęta klasyfikacja autostrady w ramach wskazanego rozporządzenia z dnia 14 lipca 1998 r. obligowała natomiast do wykonania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko określającej też środki eliminacji negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko. Zważywszy fakt, że wskazania lokalizacyjne wydane w niniejszej sprawie 25 sierpnia 1995 r. nie miały podanego zasięgu czasowego obowiązywania, nie było potrzeby ich aktualizacji według powołanych przez skarżących przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Złożone w sprawie skargi podlegają oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja mimo pewnych związanych z jej wydaniem uchybień ostatecznie odpowiada prawu.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż Sąd rozpoznał obie skargi merytorycznie nie znajdując podstaw do ich odrzucenia.

Sąd uznał w szczególności, iż wbrew stanowisku Ministra Infrastruktury zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę skarga C. K. została złożona w obowiązującym 30 dniowym terminie (art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący nadał bowiem skargę w polskim urzędzie pocztowym z zachowaniem tego terminu (tj. w dniu 14 stycznia 2004 r.) Błędne zaadresowanie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego spowodowane było treścią pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji i nie miało znaczenia skoro skarga została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Należało też dojść do wniosku, iż wpis od skargi Stowarzyszenia "O." w L. opłacono w wymaganym czasie 7 dni (art. 220 § 1 powołanej wyżej ustawy), skoro w ostatnim dniu obowiązującego terminu strona skarżąca zleciła bankowi, w którym ma rachunek dokonanie przelewu kwoty wpisu, a stan rachunku pozwalał na realizacje przelewu. Mimo więc , iż wpis znalazł się na rachunku Sądu dopiero następnego dnia po zleceniu przekazu przyjąć należało ostatecznie, że nie doszło do uchybienia art. 219 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka interpretacja wskazanego przepisu bardziej odpowiada bowiem konstytucyjnej zasadzie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz. U. nr 78, poz. 483).

Przechodząc do rozważań dotyczących merytorycznej oceny zapadłych w sprawie decyzji wypada na wstępie zaznaczyć, iż mimo daty ich wydania rozstrzygające organy prawidłowo nie stosowały regulacji zawartych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. nr 80, poz. 721 ze zm.), która weszła w życie z dniem 25 maja 2003 r. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie decyzją ostateczną jej przepisy stosuje jedynie na wniosek uprawnionego podmiotu, a taki nie został złożony. Zasadnie zatem opierano się przy rozstrzyganiu na regulacjach zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych. Zwrócić należy również uwagę, że z mocy art. 41 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wskazania lokalizacyjne udzielone do dnia wejścia w życie ustawy pozostają w mocy w zakresie dotyczącym ustalenia przebiegu autostrady, a w pozostałym zakresie jeżeli ich treść nie jest sprzeczna z jej przepisami.

Biorąc pod uwagę całokształt stanu prawnego wiążącego przy rozstrzyganiu w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustosunkowanie się co do naruszenia art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) do zarzutu skarżących.

W myśl tego przepisu zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów wpływających szkodliwie na środowisko na obszarach, które wymagają szczególnej ochrony jak między innymi parki krajobrazowe (odcinki przedmiotowej autostrady przechodzą przez Park Krajobrazowy W.). Według skarżących przepis ten podważa legalność rozstrzygnięć organów obu instancji, skoro autostrada jest zaliczona do obiektów szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi zgodnie § 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska, zdrowia ludzi, albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 93, poz. 589 ze zm.).

Zarzutu skarżących w ocenie Sądu nie można jednak podzielić. Przyjąć bowiem należy, iż omawiany przepis, po pierwsze kładzie akcent na zakaz dotyczący budowy lub rozbudowy wskazanych dalej obiektów na obszarach poddanych szczególnej ochronie. Koncentruje się więc na końcowym etapie procesu inwestycyjnego, przesądzającym dopiero o dopuszczalności przystąpienia do realizacji inwestycji.

Po drugie zwrócić wypada uwagę, iż termin "obiekt wpływający szkodliwie na środowisko" odnoszony może być tylko do obiektów, których rzeczywiste, a nie potencjalne tylko skutki oddziaływać szkodliwie będą na środowisko (wg oceny dotyczącej ukształtowanej już inwestycji ostatecznie).

Konieczne jest podkreślenie, iż wydając decyzje o lokalizacji inwestycji Wojewoda [...] pozytywne rozstrzygnięcie obwarował jednocześnie wprowadzeniem bardzo obszernych warunków wynikających z potrzeby ochrony środowiska (pkt II). Nakazują one między innymi potrzebę zachowania istniejących walorów krajobrazowych, zminimalizowanie przekształceń terenu i dotychczasowego jego zagospodarowania, stosowanie estakad z wykluczeniem wysokich nasypów i głębokich wykopów, wprowadzenie odpowiednich zabezpieczeń akustycznych, przeciwdziałanie emisji zanieczyszczeń do powietrza, zastosowanie rozwiązań zapewniających drożność systemów przepływu wody i brak zakłóceń stosunków wodnych, zachowanie biologicznych stosunków w środowisku wodnym, przejść dla dzikiej zwierzyny i wymóg prowadzenia monitoringu w zakresie ochrony środowiska.

To w jaki konkretnie sposób wymogi te zostaną zrealizowane i czy zapobiegną one szkodliwemu wpływowi autostrady na środowisko będzie rzeczą ukształtowania inwestycji na etapie udzielania pozwolenia na budowę, w którym konieczne będzie też przeprowadzenie dodatkowej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Dopiero zatem etap postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę przesądzi, czy inwestycja będzie mogła być zrealizowana. Obecne zaś formułowane przez skarżących obawy są w świetle powyższych wywodów przedwczesne.

Wypada też podnieść, iż Wojewoda [...] w swej decyzji słusznie zwrócił uwagę na fakt przyjęcia w udzielonych w dniu 25 sierpnia 1995 r. (wiążących w sprawie) wskazaniach lokalizacyjnych przebiegu autostrady przez teren później utworzonego Parku Krajobrazowego W. oraz na to, że w dokumentacji będącej podstawą wydania rozporządzenia o utworzeniu tego parku uwzględniono przebieg autostrady przez jego teren. W decyzji Ministra Infrastruktury podniesiono ponadto zasadnie zwolnienie ze stosowania zakazów obowiązujących na terenie konkretnego parku, odnoszące się do realizacji inwestycji celu publicznego jaka niewątpliwie jest autostrada przewidziane w § 6 ust. 3 rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w sprawie ustanowienia planu ochrony Parku Krajobrazowego W. (Dz. Urzędowy Woj. [...] nr [...] , poz. [...]).

Konieczne jest również zauważenie, że Wojewoda [...] nie pominął w swej decyzji rozważań (podania argumentacji), dotyczących wyboru, jednego z wynikających ze wskazań lokalizacyjnych, wariantu przebiegu autostrady (tj. wariantu zachodniego). Stanowiska zaprezentowanego w sprawie w tym zakresie nie można uznać zatem za dowolne.

Wojewoda [...] podał też dlaczego nie wziął pod uwagę wyłączenia pasa drogowego z granic konkretnego parku krajobrazowego.

Sąd nie podziela zastrzeżeń stron skarżących, zgłoszonych na tle realizacji w sprawie wymogu sporządzenia oceny oddziaływania autostrady na środowisko. W tym zakresie wypada wskazać, iż wymóg ten w świetle regulacji zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych dotyczył jedynie etapu uzyskiwania wskazań lokalizacyjnych (ocena oddziaływania autostrady na środowisko w myśl wiążącego w sprawie brzmienia art. 20 art. 1 pkt 3 powołanej ustawy dołączona miała być do wniosku o udzielenie wskazań lokalizacyjnych).

Uregulowania rozdziału 4 wymienionego aktu prawnego nie przewidywały natomiast sporządzania nowej oceny oddziaływania autostrady na środowisko po wydaniu wskazań lokalizacyjnych, a przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady (czy też aktualizacji sporządzonej oceny na etapie uzyskiwania wskazań lokalizacyjnych). Stąd zgłoszone przez skarżących zarzuty (oparte w szczególności na analizie aktów prawnych wydanych później, niż data sporządzenia w sprawie oceny oddziaływania autostrady na środowisko) nie mogły odnieść spodziewanego skutku. Należy jednak przypomnieć, iż dodatkowa ocena będzie musiała być sporządzona na etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę.

Zdaniem Sądu podważenia legalności zaskarżonej decyzji nie można było też oprzeć na zarzucie naruszenia w sprawie Konwencji sporządzonej w Aarhaus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępne do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. nr 78 z dnia 9 maja 2003 r., poz. 706).

Celem tej konwencji było zagwarantowanie przez każdą z ratyfikujących ją stron (czyli także Rzeczpospolitą Polską) w prawach dotyczących środowiska uprawnień do dostępu do informacji, udziału społeczeństwa oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości zgodnie z jej postanowieniami (art. 1). Ratyfikowanie przez Rzeczpospolitą Polską wymienionej konwencji i wprowadzenie jej do obrotu prawnego poprzez opublikowanie było możliwe wobec tego, że uregulowania zawarte w już obowiązujących aktach prawa wewnętrznego, a w szczególności w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) odpowiadały rozwiązaniom wymaganym przez konwencję od umawiających się stron (państw). Dostrzegając datę początkową obowiązywanie omawianej konwencji w polskim porządku prawnym (tj. dzień 9 maja 2003 r.) nie sposób zauważyć, iż nie zajmuje się ono w ogóle kwestią stosowania reguł intertemporalnych dotyczących spraw wszczętych i niezakończonych przed datą jej wejścia w życie. Przyjąć zatem należy, iż w tym zakresie dozwolone było stosowanie reguł prawa krajowego. Nieracjonalne byłoby przecież przejęcie założenia, że zobowiązanie zawarte w konwencji winny stać się kryterium oceny legalności postępowania zainicjowanego i przeprowadzonego już w zasadniczej części przed wejściem w życie omawianej konwencji i odpowiadających jej wymaganiom norm prawa krajowego. .

Na marginesie jedynie wypada tylko dodać, że nawet przy przyjęciu innej interpretacji skarżący nie wykazali - w jaki sposób ich zarzuty co do naruszenia postanowień konwencji miałyby na wynik sprawy. Tylko zaś w takim przypadku jest możliwe rozważanie istnienia podstawy do żądania eliminacji poddanego kontroli aktu przez sąd administracyjny.

Do uchybień nie mających wpływu na wynik sprawy zaliczyć też trzeba w ocenie Sądu – słuszne zarzucanie przez skarżących – błędne powołanie się rozstrzygających organów na treść art. 26 a ustawy z dnia 16 października 1991 r. (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.).

Powołanie się rozstrzygających organów na treść tego przepisu nie uwzględniał bowiem istotnie, że został on wprowadzony ustawą z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 3, poz. 21), która w art. 10 nakazywało do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosowanie przepisów dotychczasowych.

Przedmiotowe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro analiza legalności zaskarżonej decyzji w świetle wiążących w sprawie przepisów (a w szczególności art. 73 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3) ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie wyłącza – jak wykazywano już wcześniej wydawania decyzji lokalizacji autostrady z jej przebiegiem przez teren parku krajobrazowego.

W ocenie Sądu zamierzonego skutku nie mogły odnieść zastrzeżenia C. K. co do wpływu autostrady na jego nieruchomość oraz zdrowia ludzi na niej zamieszkujących.

Uwagi te pomijają przede wszystkim, iż w świetle sporządzonej dotąd w sprawie oceny oddziaływania autostrady na środowisko, jego nieruchomość nie znajduje się w jakiejkolwiek strefie ponadnormatywnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Obawy skarżącego zgłaszane na tym etapie procesu inwestycyjnego potraktować należy zatem, jako co najmniej za przedwczesne - wskazać należy przy tym, że przy ubieganiu się inwestora o uzyskanie pozwolenia na budowę będzie musiała być sporządzona dodatkowo ocena w przedmiotowym zakresie, a ewentualne funkcjonowanie autostrady poddane będzie monitoringowi, co do jej wpływu na środowisko i zdrowie ludzi.

Nie sposób też nie zauważyć, iż całkowicie odmienny w swej wymowie inny zarzut skarżącego – tj. odnośnie braku zjazdu z autostrady w pobliżu niego nieruchomości zupełnie nie uwzględnia charakteru traktu komunikacyjnego jakim jest autostrada (w szczególności zminimalizowania wszelkiego rodzaju kolizyjności przejazdu).

Zważyć też należy, iż w pozostałym zakresie szerokie kwestionowanie przez tego skarżącego trasy przebiegu autostrady (vide pismo procesowe k-90 akt sadowych) przekracza zakres jego własnego interesu prawnego w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu nie ma podstaw do podzielenia zarzutów tego skarżącego o naruszeniu w sprawie art. 5 i 58 kodeksu cywilnego,(te przepisy w ogóle nie miały zastosowania w niniejszej sprawie) czy też art. 1, 2, 5, 6, 8 pkt 1, 21, 30, 32 i 77 Konstytucji RP (skarżący nie wykazał ich naruszenia w niniejszej sprawie).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).