Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2508/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d, art. 78e, art. 78f, art. 78h,
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 106
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2010 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości powołana w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej jako Komisja), działając na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.- dalej jako p.o.a.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. P. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

W dniach 29 czerwca – 2 lipca 2010 r. M. P. przystąpił do egzaminu adwokackiego na postawie art. 77b p.o.a. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdziła, że M. P. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu otrzymał ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu - ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu - ocenę niedostateczną, z czwartej - ocenę dostateczną oraz z piątej - ocenę niedostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 78 f ust 1 p.o.a., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż zdający M. P. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Dokonując oceny zasadności postawionych zarzutów egzaminatorzy sprawdzający pracę skarżącego z części trzeciej egzaminu (prawo cywilne), gdzie skarżący sporządził opinie o niecelowości wniesienia apelacji, wskazali na następujące uchybienia, które skutkowały wystawieniem przez obu egzaminatorów ocen niedostatecznych:

Sędzia Sądu Okręgowego G. G. wskazał, że zdający w sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 20 maja 2010 r. sygn. akt II C 123/08 oddalającego powództwo prawidłowo podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do braku związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym zakażeniem powoda wirusem zapalenia wątroby typu C w 2006 r. a pojawieniem się u powoda zmian nowotworowych. Jednakże zdający całkowicie pominął, że żądanie pozwu dotyczyło zarówno krzywdy wyrządzonej zmianami nowotworowymi, jak i cierpień wywołanych zakażeniem WZW typu C. Z okoliczności faktycznych przytoczonych w pozwie wynikało, że powództwo zostało oparte na zakażeniu WZW typu C, które spowodowało ciężką i nieuleczalną chorobę łącznie ze zmianami nowotworowymi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał należytą podstawę do zakwestionowania ustaleń zawartych w wyroku Sądu Okręgowego co do niewykazania związku przyczynowego pomiędzy pobytem i zabiegami powoda Jana Kowalskiego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi a zakażeniem go wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazujący na rodzaj i zakres zabiegu operacyjnego, któremu poddany został powód w Szpitalu im. Wł. Biegańskiego, przy uwzględnieniu braku tego typu zabiegów we wcześniejszym okresie oraz wywołane w sprawie opinie biegłych z zakresu medycyny, w tym przede wszystkim opracowana w tym właśnie celu opinia biegłego lekarza specjalisty z zakresu chorób zakaźnych Czesława Nowickiego, dawały podstawę do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy pobytem i zabiegiem operacyjnym powoda w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi oraz zakażaniem go wirusem HCV. Sąd Okręgowy w wydanym wyroku co do zakażenia WZW typu C ustalił jedynie, że prawdopodobieństwo zakażenia wirusem było najwyższe w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi. Ustalenie takie pomijało uzupełniającą opinię biegłego Czesława Nowickiego, w której biegły dwukrotnie wskazywał, że prawdopodobieństwo zakażenia wirusem w przedmiotowym szpitalu było aż tak wysokie, że graniczyło z pewnością. Sąd Okręgowy, mimo istnienia ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale, nie ustalił, że prawdopodobieństwa zakażenia w przedmiotowym szpitalu było aż tak wysokie, że graniczyło z pewnością; a ponadto nie przyjął istnienia związku przyczynowego pomiędzy pobytem i zabiegami powoda w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi a zakażaniem HCV, co było nieprawidłowe. Taki materiał dowodowy dawał wystarczającą podstawę do przyjęcia, że do zarażenia powoda wirusem zapalenia wątroby typu C doszło w 2006 r. podczas pobytu powoda w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi, w miejsce którego odpowiadał pozwany zakład ubezpieczeń. Istniała zatem dostateczna podstawa do postawienia Sądowi Okręgowemu zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego; zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w części wynikającej z zakażenia powoda wirusowym zapaleniem wątroby typu C nie tylko co do jego zasady, ale również i wysokości. Z opracowanych w sprawie opinii biegłego Czesława Nowickiego wynikało bowiem, że cierpienia fizyczne powoda Jana Kowalskiego związane z leczeniem wirusowego zapalenia wątroby typu C były bardzo duże, cierpienia psychiczne bardzo duże, rokowania na przyszłość złe, a odniesiony wskutek zakażenia HCV trwały uszczerbek na zdrowiu powoda wyniósł aż 30-40%.

Zaproponowane przez zdającego rozstrzygnięcie problemu, tj. zaniechanie wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo było nieprawidłowe, albowiem zgromadzony materiał dowodowy dawał wystarczająca podstawę do zaskarżenia wydanego orzeczenia, Należało domagać się zmiany wyroku Sądu Okręgowego, przy czym wyrok zaskarżyć jedynie w części, albowiem żądanie zadośćuczynienia należało w niniejszej sprawie wiązać jedynie z zakażeniem powoda wirusem zapalenia wątroby typu C., a nie także z powstaniem i rozwojem zmian nowotworowych. Zdaniem oceniającego istniało duże prawdopodobieństwo, że prawidłowo sformułowana i wniesiona w przedmiotowej sprawie apelacja zostałaby uwzględniona przez sąd II instancji.

Natomiast drugi egzaminator – adwokat K. D. – podniosła, że stanowisko zawarte w opinii nie jest właściwe i nie realizuje ono interesu powódki Małgorzaty Kowalskiej (następczyni prawnej zmarłego w trakcie postępowania sądowego Jana Kowalskiego). Zdający skupił się na opinii biegłego prof. Krzysztofa Milskiego, która wykazała, że długotrwała i ciężka choroba nowotworowa u zmarłego Jana Kowalskiego nie miała związku z jego pobytem w wojewódzkim Szpitalu im. Biegańskiego w Łodzi. Jednakże z opinii biegłego Czesława Nowickiego zdający nie wysnuł najistotniejszego w sprawie wniosku, który uzasadniał wniesienie apelacji, tj. że samo zakażenie powoda wirusem HCV w Szpitalu im. Biegańskiego (abstrahując od choroby nowotworowej) wywołało u powoda rozstrój zdrowia, trwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 30- 40%, cierpienia fizyczne i psychiczne. W sprawie zostały wykazane wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej wskazanego szpitala. Stanowczość opinii onkologa, który wykluczył związek pomiędzy zakażeniem powoda wirusem HCV w tym Szpitalu a chorobą nowotworową, która w pozwie została przedstawiona jako skutek tego zakażenia, uzasadniała rozważenie zaskarżenia wyroku w części (skoro skutki zakażenia były mniej dotkliwe dla powoda aniżeli zakładano przed uzyskaniem opinii onkologa), w żadnym jednak razie nie powinna prowadzić do zaniechania wnoszenia apelacji. Nie wniesienie apelacji, godzące w interes powódki, nie pozwala na pozytywna ocenę pracy.

W świetle tak stwierdzonych uchybień egzaminatorzy ocenili pracę na ocenę niedostateczną.

Odwołanie od ww. uchwały wniósł M. P., zwany dalej skarżącym. Wniósł o ponowna ocenę prac z części drugiej (zadanie z prawa karnego), części trzeciej (zadanie z prawa cywilnego) i części piatej (zadanie z prawa administracyjnego) egzaminu, zmianę ocen cząstkowych wymienionych części na oceny pozytywne, a w konsekwencji na zmianę ww. uchwały poprzez zmianę wyniku negatywnego z egzaminu adwokackiego na wynik pozytywny.

Odnosząc się do uzyskania niedostatecznej ocenyz trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) skarżący podniósł, że z konstrukcji związanych ze sobą art. 444 i 445 k.c. wynika, że odszkodowanie należy się nie za popełnienie czynu niedozwolonego (przyczyna), ale za wywołane tym czynem skutki w postaci kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Zaistnienie z tychże przyczyn cierpień (skutek) uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Przytaczając okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu, powód wskazał na związek przyczynowy pomiędzy zakażeniem wirusem HCV w ubezpieczonym szpitalu (przyczyna), a całkowitym rozstrojem jego zdrowia spowodowanym chorobą nowotworową (skutek), przy czym zadośćuczynienia pieniężnego zażądał za skutek w postaci całkowitego uszczerbku na zdrowia. Tym czasem postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony szpital nie odpowiada za rozwój u powoda choroby nowotworowej, oraz że w okresie pierwszych dwóch lat od wszczepienia WZW wirus egzystuje w organizmie człowieka bezobjawowo, tj. nie dochodzi jeszcze do rozstroju zdrowia zakażonego (skutek). Do rozstroju zdrowia wywołanego zakażeniem HCV (marskości wątroby lub/i zmian nowotworowych) doszłoby u zmarłego powoda dopiero po ok. 10 latach od wszczepienia wirusa. W tych okolicznościach, skoro powód zmarł przed wystąpieniem jakichkolwiek skutków wywołanych zakażeniem WZW, nie może być mowy o tym, że doszło u niego do cierpień wywołanych owymi skutkami zakażenia WZW, które uzasadniałyby żądanie pozwu. Skarżacy przytaczając wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005r., V CK 654/04, LexPolonica, nr 379206, wskazał, że związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego "przyczyna" ze zjawiskiem określonym jako "skutek". Nie może więc istnieć związek przyczynowy, jeżeli nie występuje skutek. Związek przyczynowy między czynem niedozwolonym a szkodą (skutkiem) jest jedną z koniecznych przesłanek odpowiedzialności za szkodę, a zatem brak przyczynowości powoduje, iż nawet ocena działań jako bezprawnych i zawinionych nie prowadzi do odpowiedzialności za szkodę (skutek).

Skarżący w odwołaniu zawarł także zarzuty odnoszące się do uzyskanych przez niego ocen niedostatecznych z części drugiej (zadanie z prawa karnego) i części piatej (zadanie z prawa administracyjnego) egzaminu.

W uzupełniającym odwołanie piśmie z dnia 23 sierpnia 2010 r. skarżący wskazał, że Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 lipca 1997 r. Sygn. akt I Acr 450/96 (Wokanda rok 1999, nr 3, str. 40) wyraził poglad, że brak jest podstaw prawnych do zasądzenia odszkodowania z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu lub z tytułu samego faktu wszczepienia wirusa zapalenia wątroby. Roszczenia takiego nie przewidują bowiem przepisy prawa cywilnego. Poszkodowanemu, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia przysługuje na podstawie art. 445 § 1 k.c. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę obejmujące rekompensatę za cierpnienia fizyczne i psychiczne, a na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowanie na pokrycie wszelkich wynikłych z tego powodu kosztów. Zdaniem skarżącego brak podstawy do zasądzenia odszkodowania z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu lub samego faktu wszczepienia WZW, zgodfnie z konstrukcją związanych ze sobą art. 444 i 445 k.c. jest zarazem brakiem podstawy do zasądzenia za nie zadośćuczynienia.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości powołana w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] października 2010 r. utrzymała w mocy uchwałę I instancji. Komisja uznała, iż zasadne okazały się zarzuty skarżącego dotyczące zadań z prawa karnego i prawa administracyjnego, co skutkowało podwyższeniem ocen za te części pracy do ocen dostatecznych.

Odnosząc się zarzutów dotyczących zadania z prawa cywilnego, organ wskazał, że zgodnie z art. 78e ust. 2 p.o.a., oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wszystkie zatem te elementy składają się na ocenę zadania egzaminacyjnego, a ocen cząstkowych wynika, że całokształt tych okoliczności egzaminatorzy mieli na uwadze dokonując oceny pracy.

Organ podkreślił, że w opinii z 19 marca 2009 r. biegły Nowicki stwierdził, iż "cierpienia fizyczne związane z leczeniem raka duże podobnie jak cierpienia związane z leczeniem WZW typu C, cierpienia psychiczne - bardzo duże, rokowania na przyszłość - złe". Z kolei zeznając na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. biegły ten stwierdził, że "trwały uszczerbek na zdrowiu przy WZW typu C, czyli chorobę na którą cierpiał Jan Kowalski określa się na 30-40%. Na temat cierpień powoda związanych z żółtaczką wypowiedziałem się w swojej opinii pisemnej i obecnie potwierdzam to". Te wnioski opinii biegłego stały się przedmiotem ustaleń sądu, zatem stanowisko egzaminatorów co do istnienia podstaw do wniesienia apelacji jest jak najbardziej trafne. Wbrew poglądowi skarżącego, z żadnej opinii biegłego nie wynika, jakoby do rozstroju zdrowia powoda z powodu zakażenia wirusem HCV mogło dojść dopiero po 10 latach od zakażenia. Biegły Milski – onkolog - jedynie stwierdził w swojej opinii, że "z doniesień piśmiennictwa światowego wynika, że najkrótszy okres wymagany dla rozwoju pierwotnego raka wątroby, który był związany z zakażeniem tym wirusem wynosił 10 lat". Zatem z opinii tego biegłego wynika jedynie, że zakażenie wirusem HCV mogło dopiero po 10 latach spowodować rozwój tego nowotworu, ale przecież nie wykluczył innych wcześniejszych powikłań związanych z tym zakażeniem. W konsekwencji zawarte w odwołaniu stwierdzenie o braku podstaw do ustalenia, iż u powoda wystąpił rozstrój zdrowia, cierpienia fizyczne i psychiczne z powodu zakażenia wirusem HCV jest nieuprawnione. Dlatego też uwagi egzaminatorów należy uznać za całkowicie trafne. Reasumując, Komisja wskazała, że odwołanie w tym zakresie jest zupełnie chybione, a praca nie może zostać oceniona na ocenę wyższą niż niedostateczna.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zarzucił:

- naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym prawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego w istocie odpowiadało rozwiązaniu zaproponowanemu przez zdającego, a w konsekwencji załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącego,

- naruszenie art. 107 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie stanu faktycznego rozstrzygnięcia dotyczącego zadania cywilnego, poprzez nie wskazanie powodów czyniących odwołanie w wymienionym zakresie bezzasadnym, ale ograniczenie się do wskazania tych części akt zadania egzaminacyjnego, które zdaniem organu uzasadniały sporządzenie apelacji.

Skarżący przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2003 r. sygn. akt V CKN 207/2001, (LexPolonica nr 37006), wskazując, że w sytuacji zarażenia wirusem żółtaczki zakaźnej szkodą noże być zarówno samo zakażenie wirusem o ile powoduje niekorzystne dla organizmu zmiany albo możliwość wystąpienia takich zmian, jak i przede wszystkim wystąpienie choroby wywołanej skażeniem. Nie można wykluczyć, że samo zakażenie wirusem nie tylko może przebiegać bezobjawowo. lecz także może nie spowodować żadnej szkody. Rzeczą powoda zatem jest udowodnienie w procesie szkody, tj. skutków zakażenia WZW, a więc wykazanie, że wirus żółtaczki spowodował niekorzystne dla organizmu zmiany, realną możliwość wystąpienia takich zmian, bądź chorobę wywołaną zakażeniem. W realiach zadania egzaminacyjnego powód udowadniał, że nowotwór wątroby stanowił skutek WZW i za ten skutek domagał się zadośćuczynienia i na tę okoliczność przeprowadzane były dowody. Zdaniem skarżącego szkodą, o której mowa w art. 444 § 1 k.c. jest wywołany rozstrój zdrowia, czyli dopiero skutki zakażenia WZW takie jak zapalenie wątroby, jej marskość, zwłóknienie lub nowotwór, które wystąpią znacznie później, po wielu latach od zakażenia.

Zdaniem skarżącego cierpienia uzasadniające zadośćuczynienie (krzywdę) zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. muszą wynikać z zaistniałego rozstroju zdrowia (szkody), a contrario cierpienia niezwiązane z rozstrojem zdrowia (szkodą) nie mogą stanowić podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia. Cierpienia psychiczne Jana Kowalskiego związane z samym zakażeniem go WZW, a nie związane ze następstwami tego zakażenia (szkodą) nie mogą uzasadniać przyznania mu zadośćuczynienia. Jan Kowalski nie leczył się na WZW. Stwierdzenia zawarte w opinii biegłego Nowickiego dotyczące cierpień Jana Kowalskiego należy rozumieć jako poglądy abstrakcyjne, t.j. oderwane od konkretnych ustaleń poczynionych w postępowaniu.

Skarżący ponownie podkreślił, że warunkiem zasądzenia zadośćuczynienia jest udowodnienie wywołania uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (szkody) i związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem i zaistniałym skutkiem. Ponownie wskazał, że twierdzenia biegłego Nowickiego dotyczące trwałego uszczerbku na zdrowiu w przypadku zarażenia WZW typu C, dotyczą abstrakcyjnego przypadku. Skarżący wskazał ponadto, iż nie wykazano dowodów na istnienie chorób wywołanych WZW u Jana Kowalskiego. Reasumując wskazał, że nie jest w interesie strony opieranie środka zaskarżenia na dwóch wyrwanych z kontekstu twierdzeniach biegłego, które w dodatku nie znajdują potwierdzenia w całości zgromadzonego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Skarżący w piśmie z dnia 18 lutego 2011 r. ponowił zarzuty zawarte w skardze. Załączył sporządzone przez biegłego z zakresu medycyny sądowej Krzysztofa Wróblewskiego pismo zawierające uwagi w sprawie uszczerbku na zdrowiu z tytułu nosicielstwa wirusa WZW typu C oraz opinię w sprawie wpływu zakażenia WZW na orzecznictwo w sprawie ustalenia wpływu na uszczerbek zdrowia sporządzona przez lekarz Elżbietę Dąbek-Caban. W piśmie zawarł wniosek o dopuszczenie dowodu z załączonych opinii.

Na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z załączonych opinii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przywołanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone uchwały nie naruszają prawa.

Postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Podstawowe przepisy dotyczące rozpoznawanej sprawy mają następujące brzmienie:

Art. 78d. 1. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

2. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych.

3. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt.

4. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego.

5. Druga część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

6. Trzecia część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

7. Czwarta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

8. Piąta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

10. Egzaminatorzy dokonują oceny za część drugą do piątej egzaminu adwokackiego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Art. 78e. 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

3. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego.

Art. 78f. 1. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Art. 78h. 1. Od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 78f ust. 2.

9. Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.

12. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stwierdzić należy, iż uchwały Komisji Egzaminacyjnej, które są oparte na ocenie członków tej Komisji dokonanej w określonej w ustawie skali ocen korzystają ze swoistego "luzu decyzyjnego". Luz decyzyjny jest związany z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sądowa kontrola uchwały Komisji polega zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie kandydat – M. P. otrzymał ocenę niedostateczną z drugiej części egzaminu adwokackiego (prawo karne), z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) oraz z piątej części egzaminu (prawo administracyjne). Organ II instancji uznał, iż zasadne okazały się zarzuty skarżącego dotyczące zadań z prawa karnego i prawa administracyjnego, co skutkowało podwyższeniem ocen za te części pracy do ocen dostatecznych, jednakże podtrzymał ocenę niedostateczną z trzeciej części egzaminu, co w myśl art. 78f p.o.a. oznacza ocenę negatywną z egzaminu jako całości.

W ocenie Sądu Komisja Egzaminacyjna II stopnia, odniosła się do każdego zarzutu podnoszonego w odwołaniu od uchwały [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, uzasadniając swoją opinię co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd podziela w całości ocenę dokonaną przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości.

W 2010 r. trzecia część egzaminu adwokackiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu apelacji (jako prawidłowo umocowany pełnomocnik powódki Małgorzaty Kowalskiej), albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzenia opinii o braku podstaw do wywiedzenia apelacji (z uwzględnieniem interesu reprezentowanej przez siebie strony) w odniesieniu do wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi II Wydział Cywilny z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II C 123/08 oddalającego powództwo Małgorzaty Kowalskiej przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej II Inspektoratowi w Łodzi o 200.000 zł zadośćuczynienia. Postępowanie sądowe zostało zainicjowane pozwem Jana Kowalskiego z dnia 21 października 2008 r., w którym na podstawie art. 420 w związku z art. 445 § 1 k.c. powód wnosił o zasądzenie ww. kwoty zadośćuczynienia. W pozwie podniesiono iż podczas zabiegu usunięcia przepukliny pachwinowej lewostronnej w trakcie pobytu Jana Kowalskiego w Wojewódzkim Szpitalu im Władysława Biegańskiego Łodzi w dniach 22-28 lutego powód zakażony został wirusem zapalenia wątroby typu C, co zostało ujawnione w czasie badania w dniu 22 maja 2008 r. Zdaniem powoda zakażenie spowodowało ciężką i nieuleczalną chorobę łącznie ze zmianami nowotworowymi wątroby, a co za tym idzie – znaczne cierpienia, ograniczenia zdolności do pracy, trwały uszczerbek na zdrowiu i złe rokowania na przyszłość.

Kandydat M. P. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia apelacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Łodz, wskazując iż materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności opinia biegłego Krzysztofa Milskiego wykazała, że długotrwała i ciężka choroba nowotworowa u powoda, o ile została spowodowana wirusem HCV, nie miała związku z jego pobytem ww. Szpitalu im. Biegańskiego.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z ustaleniami organów obydwu instancji, że skarżący w sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji od omawianego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi prawidłowo podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do braku związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym zakażeniem powoda wirusem zapalenia wątroby typu C w 2006 r. a pojawieniem się u powoda zmian nowotworowych, jednakże całkowicie pominął, że żądanie pozwu dotyczyło zarówno krzywdy wyrządzonej zmianami nowotworowymi, jak i cierpień wywołanych zakażeniem WZW typu C. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego lekarza specjalisty z zakresu chorób zakaźnych Czesława Nowickiego, dawał należytą podstawę do zakwestionowania ustaleń zawartych w wyroku Sądu Okręgowego co do niewykazania związku przyczynowego pomiędzy pobytem i zabiegami powoda Jana Kowalskiego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi a zakażeniem go wirusowym zapaleniem wątroby typu C, a także do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy pobytem i zabiegiem operacyjnym powoda w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Wł. Biegańskiego w Łodzi oraz zakażaniem go wirusem HCV. Ponadto z opracowanych w sprawie opinii biegłego Czesława Nowickiego wynikało, że cierpienia fizyczne powoda Jana Kowalskiego związane z leczeniem wirusowego zapalenia wątroby typu C były bardzo duże, cierpienia psychiczne bardzo duże, rokowania na przyszłość złe, a odniesiony wskutek zakażenia HCV trwały uszczerbek na zdrowiu powoda wyniósł aż 30-40%. Istniała zatem dostateczna podstawa do postawienia Sądowi Okręgowemu zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zaproponowane przez zdającego rozstrzygnięcie problemu, tj. zaniechanie wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo było nieprawidłowe, nie realizowało ono interesu powódki Małgorzaty Kowalskiej (następczyni prawnej zmarłego w trakcie postępowania sądowego Jana Kowalskiego). Należało domagać się zmiany wyroku Sądu Okręgowego, przy czym wyrok zaskarżyć jedynie w części, albowiem żądanie zadośćuczynienia należało w niniejszej sprawie wiązać jedynie z zakażeniem powoda wirusem zapalenia wątroby typu C, a nie także z powstaniem i rozwojem zmian nowotworowych.

Nadmienić należy, że o braku podstaw do wniesienia apelacji mamy do czynienia w przypadku, kiedy jest ona oczywiście bezzasadna. W stanie faktycznym, będącym treścią zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego nie można przyjąć, że apelacja byłaby oczywiście bezzasadna, stąd tez słusznie przyjęła Komisja, że sposób rozwiązania zadania przez skarżącego jest nieprawidłowy. Ponadto w świetle art. 78e ust. 2 p.o.a. oceniając rozwiązanie zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego należy wziąć pod uwagę m.in. poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony , którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Zdaniem Sądu nie wniesienie apelacji, godzące w interes powódki, nie pozwala na pozytywną ocenę pracy skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów wskazać należy, iż skarżący, uzasadniając sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji podczas omawianego zadania z prawa cywilnego, podnosił że:

- szkodą, o której mowa w art. 444 § 1 k.c. jest wywołany rozstrój zdrowia, czyli dopiero skutki zakażenia WZW takie jak zapalenie wątroby, jej marskość, zwłóknienie lub nowotwór, które wystąpią znacznie później, po wielu latach od zakażenia,

- cierpienia uzasadniające zadośćuczynienie (krzywdę) zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. muszą wynikać z zaistniałego rozstroju zdrowia (szkody), a contrario cierpienia niezwiązane z rozstrojem zdrowia (szkodą) nie mogą stanowić podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia. Cierpienia psychiczne Jana Kowalskiego związane z samym zakażeniem go WZW, a nie związane ze następstwami tego zakażenia (szkodą) nie mogą uzasadniać przyznania mu zadośćuczynienia,

- warunkiem zasądzenia zadośćuczynienia jest udowodnienie wywołania uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (szkody) i związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem i zaistniałym skutkiem,

- nie wykazano dowodów na istnienie chorób wywołanych WZW u Jana Kowalskiego.

Wskazać należy, że w myśl Komentarza do Kodeksu Cywilnego, Tom III. Zobowiązania - część ogólna, A. Kidyba (red.), A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł, LEX, 2010 r. Rozstrój zdrowia, o którym mowa w art. 444 § 1 k.c. polega wywołaniu dysfunkcji organizmu człowieka przez doprowadzenie do zakłócenia funkcjonowania jego poszczególnych układów i systemów (np. układu pokarmowego, systemu nerwowego). Wstrząs psychiczny doznany wskutek określonego zdarzenia może być źródłem rozstroju zdrowia (por. wyrok SN z 8 maja 1969 r., II CR 114/69, OSN 1970, nr 7-8, poz. 129; wyrok SA w Poznaniu z 9 lipca 2003 r., I Ca 396/03, Wokanda 2004, nr 12, s. 41). Ponadto "krzywda, której naprawienia może domagać się podmiot na podstawie art. 445 k.c., stanowi niemajątkowy skutek naruszenia dóbr osobistych, wywołany uszkodzeniem ciała, rozstrojem zdrowia, pozbawieniem wolności lub skłonieniem za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Uszczerbki te mogą polegać na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach bezpośrednio związanych ze stanem zdrowia, ale też z jego dalszymi następstwami w postaci odczuwanego dyskomfortu w wyglądzie, mobilności, poczuciu osamotnienia, nieprzydatności społecznej bądź nawet wykluczenia".. W opiniach biegłego Czesława Nowickiego wskazywano na cierpienia fizyczne i psychiczne Jana Kowalskiego związane z leczeniem WZW typu C, oraz na stopień trwałego uszczerbek na zdrowiu przy WZW typu C, czyli chorobę na którą cierpiał Jan Kowalski, określony na 30-40%. Bezzasadne i nieudowodnione jest twierdzenie skarżącego, że powyższe twierdzenia biegłego mają charakter abstrakcyjny, nieodnoszący się do osoby Jana Kowalskiego. Dodatkowo wskazać, należy Sąd Okręgowy w Łodzi w omawianym wyroku w ogóle nie odniósł się do powództwa o zadośćuczynienie związane z a zakażeniem Jana Kowalskiego wirusowym zapaleniem wątroby typu C i cierpieniami z tym związanymi, co powinno stanowić jeden z zarzutów apelacji.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z załączonych opinii medycznych. Wskazać należy, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Innymi słowy mówiąc, sąd administracyjny nie może dokonywać takich ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Stąd też uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 p.ps.a. procedowania przed Sądem, ma na celu umożliwienie skonfrontowania z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości (patrz: wyrok NSA z 18 listopada 2005 r., sygn. I FSK 288/2005 – LexPolonica nr 1074543). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie taka konieczność nie zachodziła, bowiem problem wpływu zakażenia wirusowego zapalenia wątroby na ustalenie wpływu na uszczerbek zdrowia był przedmiotem rozważań zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i znalazł swój wyraz w rozważaniach Sądu.

Zdaniem Sądu organy w niniejszej sprawie organy nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze. Wydane uchwały zapadły po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Nie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7i art. 80 k.p.a. oraz art. 78h ust. 12 ustawy – Prawo o adwokaturze. Również uzasadnienia uchwał są zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. bowiem organ wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko i opierając je na konkretnych przepisach prawa.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały zatem ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organy podały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.

Ponadto oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.