Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 994/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4 , art. 4 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit a, art. 4 ust. 2 pkt 2 , art. 4 ust. 2 pkt 6 , art. 4 pkt 8 , art. 5 ust. 1 -5
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
article: art. 40 ust. 1 , 2 i 3 , art. 101 ust 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 147 par 1 , art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 14 ust. 2 pkt 2 lit.c, par 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skarg Firmy A. oraz Spółdzielni A. na uchwałę Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 29 kwietnia 2008 r. Nr XX/225/08 w przedmiocie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy-Miasta Stargard Szczeciński I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 2 pkt 2,pkt 3,pkt 4,pkt 5,pkt 6, pkt 7,pkt 8,pkt 9,pkt 10,pkt 11, pkt 12, pkt 13,pkt 14, § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 2, pkt 3, pkt 4, ust. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 7, pkt 8 w zakresie objętym wyrażeniem :"utrzymywać w czystości i porządku dojścia i dojazdy do garaży oraz tereny przyległe", § 4 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 lit. c, pkt 2, ust. 3, § 5 pkt 1, § 6 ust. 2, ust. 3, § 7 ust. 1 pkt 1 w zakresie wyrażenia: "rzeczywistej ilości", pkt 1 lit. a tiret pierwsze, tiret trzecie, tiret czwarte, pkt 2 w zakresie wyrażenia "rzeczywistej ilości", pkt 4, pkt 8, pkt 9, ust. 3, § 8 ust. 1 w zakresie wyrażenia: " we wszystkie dni tygodnia (w tym także w soboty, niedziele i święta)",ust. 2, ust. 3, ust. 7, ust. 8 , ust. 9, ust. 10, ust. 11, ust. 12 ust. 13, § 9 ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6, § 10 ust. 3, ust. 7, ust. 8, ust. 9, § 11 zdanie ostatnie o treści: " Obowiązek ten zrealizują odbiorcy odpadów, którzy uzyskają zezwolenie na odbiór odpadów od mieszkańców nieruchomości.", § 12 pkt 1, pkt 2 lit. a w zakresie wyrażenia: "osób dorosłych", pkt 3, pkt 5, pkt 6, pkt 7, pkt 8, pkt 9, pkt 10, pkt 11, pkt 12, § 13, § 14 ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 12 pkt 1, pkt 2, ust. 13, § 15 ust. 1 w zakresie wyrażenia: "co najmniej dwa razy do roku", ust. 2 ust. 4, § 16, która w tym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, II. zasądza od Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim na rzecz Firmy A. kwotę [...] złotych oraz na rzecz Spółdzielni A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Miejska Stargardu Szczecińskiego w dniu 29 kwietnia 2008 r. podjęła uchwałę Nr XX/225 /08 w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy – Miasta Stargardu Szczecińskiego.

Jako podstawę prawną uchwalenia Regulaminu powołano art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005r.

Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.), art. 11 ust. 1, 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.

o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 z późn. zm.) oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Przedmiotowy akt zawiera się w osiemnastu paragrafach usystematyzowanych w trzynaście rozdziałów regulujących następujące zagadnienia:

Rozdział 1 (§ 1-2) - Przepisy ogólne,

Rozdział 2 (§ 3-5) - Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenach nieruchomości,

Rozdział 3 (§ 6) - Obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości,

Rozdział 4 (§ 7 ) - Obowiązki odbiorców odpadów w zakresie utrzymania czystości i porządku,

Rozdział 5 (§ 8) - Wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenach przeznaczonych do użytku publicznego,

Rozdział 6 (§ 9) - Rodzaje i minimalne pojemności urządzeń do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,

Rozdział 7 (§ 10) – Częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego,

Rozdział 8 (§ 11) – Maksymalny poziom odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów,

Rozdział 9 (§ 12-13) – Obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku,

Rozdział 10 (§ 14) – Wymagania w zakresie utrzymania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach,

Rozdział 11 (§ 15) – Zasady wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania,

Rozdział 12 (§ 16) – Kontrola wypełniania obowiązków określonych

w regulaminie,

Rozdział 13 (§ 17-18) –Przepisy końcowe.

Uchwała ta była przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 30 maja 2008 r. Nr NK.4.GM0911/45/08, którym organ nadzoru stwierdził nieważność jej § 7 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz § 12 pkt 12 w zakresie wyrazów: "oraz do zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez psa."

Wyżej opisaną uchwałę, w trybie przewidzianym w art. 101 ust. 1 ustawy

z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie:

Spółka A. (sygn. akt II SA/ Sz 994/08),

Spółdzielnia A. (sygn.akt II SA/Sz 1038/08).

Spółka A. wniosła skargę pismem z dnia [...]r. po uprzednim, bezskutecznym wezwaniu (pismem z dnia [...] r.) Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim do usunięcia naruszenia prawa.

Spółka A. zarzuciła zaskarżonej uchwale przekroczenie uprawnienia wynikającego z art. 4 ust. 1-2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (naruszenie prawa materialnego) w części obejmującej postanowienia:

1) § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały w zakresie zwrotu "bez dodatkowych opłat" jako niezgodnego z art. 6 i art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) oraz z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.),

2) § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret 3 uchwały, jako niezgodnego z art. 6 ustawy z dnia

2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej,

3) § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret 4 uchwały, jako niezgodnego z art. 6 ustawy z dnia

2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej oraz z art. 19 ustawy

z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.),

4) § 7 ust. 1 pkt 8 uchwały w związku z § 10 ust. 7 uchwały, jako niezgodnego z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej,

5) § 9 ust. 3 uchwały w związku z § 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 uchwały, jako niezgodne

z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 3531 Kc oraz art. 387 § 1 Kc,

6) § 9 ust. 3 uchwały jako niezgodnego z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia

13 września 1996 roku o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U.

z 2005 r. nr 236, poz. 2008 ze zm.).

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła:

I. o stwierdzenie nieważności uchwały nr XX/225/08 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 29 kwietnia 2008 roku w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego, w części dotyczącej:

1) § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały w zakresie zwrotu: "rzeczywistej ilości",

2) § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a uchwały w zakresie zwrotu: "bez dodatkowych opłat",

3) § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret 3 uchwały w zakresie zwrotu: "w promieniu 200 m od

nieruchomości" ,

4) § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret 4 uchwały,

5) § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały w zakresie zwrotu: "rzeczywistej ilości",

6) § 7 ust. 1 pkt 8 uchwały,

7) § 9 ust. 3 uchwały,

8) § 9 ust. 4 uchwały,

9) § 10 ust. 7 uchwały w zakresie zwrotu: "w ramach umowy o odbiór odpadów komunalnych z nieruchomości" .

II. o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała w części objętej stwierdzeniem nieważności opisanej w pkt I nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie,

III. o zasądzenie od Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Strona skarżąca podniosła, że w kilku zaskarżonych przepisach uchwały naruszone zostały przepisy ustaw: o swobodzie działalności gospodarczej,

o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, o odpadach oraz o podatku od towarów i usług i kodeksu cywilnego.

Szczegółowo uzasadniając wskazane naruszenia prawa skarżąca zarzuciła niezgodność uchwały z:

a) art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez naruszenie zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 ustawy) oraz poprzez uzależnienie wykonywania działalności gospodarczej od spełniania przez przedsiębiorcę (odbiorcę odpadów) dodatkowych warunków nieprzewidzianych przepisami prawa (art. 6 ust. 2 ustawy).

Niezgodności tej skarżąca dopatrzyła się w następujących przepisach uchwały:

- w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a nakładającym na odbiorców odpadów (w tym skarżącą) obowiązek świadczenia określonych usług "bez dodatkowych opłat", co rażąco narusza zasadę wolności prowadzenia działalności gospodarczej poprzez nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku świadczenia licznych usług (wskazanych w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały) bez wynagrodzenia,

- w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret 3 nakazującym odbiorcom odpadów (w tym skarżącej) "udostępnienie specjalistycznych pojemników na odpady segregowane lub utworzenie i wskazanie zbiorczego punktu gromadzenia odpadów segregowanych w promieniu 200 m od nieruchomości", czym nałożono na skarżącą ponadnormatywny obowiązek organizacji masowej sieci punktów gromadzenia odpadów, co w praktyce oznaczać może, iż w wielu sytuacjach taki punkt będzie musiał być zorganizowany, np. dla pojedynczego budynku. Wystarczy bowiem, iż domy jednorodzinne lub budynki gospodarcze, z których przedsiębiorca (skarżąca) odbiera odpady usytuowane są co 200 m i będzie to równoznaczne z koniecznością organizacji dla każdego domu jednorodzinnego lub budynku odrębnego zbiorczego punktu gromadzenia odpadów przez każdego przedsiębiorcę (z kilku działających na terenie Gminy Miasta Stargard Szczeciński). Obowiązek ten skarżąca uznała za niewykonalny ze względu na brak możliwości uzyskania przez przedsiębiorców

(w tym skarżącą) tytułu prawnego do utworzenia zbiorczego punktu gromadzenia odpadów w promieniu 200 m od każdej obsługiwanej przez nią nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy o odpadach magazynowanie odpadów może odbywać się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny;

- w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret 4 uchwały nakazującym odbiorcom odpadów (w tym skarżącej) "udostępnienie punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych, co najmniej jednego na terenie miasta Stargardu Szczecińskiego", czym nałożono na przedsiębiorców ponadnormatywny obowiązek prowadzenia punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych w granicach miasta Stargardu Szczecińskiego, podczas gdy na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach nie można przedsiębiorcy, prowadzącemu działalność gospodarczą jedynie w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, nakazać świadczenia usług odbioru odpadów niebezpiecznych, czyli usługi wykraczającej poza zezwolenie uzyskane przez skarżącą od Prezydenta Stargardu Szczecińskiego, na podstawie art. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach;

- w § 7 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 10 ust. 7 uchwały nakazującym odbiorcom odpadów (w tym skarżącej) "odbiór odpadów zielonych w ramach umowy o odbiór odpadów komunalnych z terenu nieruchomości", czym nakłada się na skarżącą ponadnormatywny obowiązek świadczenia usług, których przedsiębiorca świadczący usługi jedynie w ramach umów na odbiór odpadów komunalnych, świadczyć nie musi.

b) art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ustawy o podatku od towarów i usług. Powyższy przepis według Spółki "Jantra" naruszony został przez § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały poprzez – niezależnie od zarzutu podniesionego odniesieniu do lit. a tiret 1 - nałożenie "na odbiorców odpadów (w tym skarżącą) obowiązku świadczenia określonych usług" bez dodatkowych opłat". Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim, wbrew obowiązkom nałożonym na podatników podatku VAT, nakazuje przedsiębiorcom (w tym skarżącej) świadczenie usług bez opodatkowania ich podatkiem od towarów i usług (świadczenie nieodpłatne). Nałożenie na przedsiębiorców obowiązku świadczenia usług bez dodatkowych opłat na rzecz osób fizycznych i prawnych na terenie Gminy - Miasta Stargard Szczeciński wywoła - w ocenie strony skarżącej- obowiązek podatkowy po stronie osób fizycznych i osób prawnych otrzymujących takie nieodpłatne świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych odpowiednio dla osób fizycznych i osób prawnych nieodpłatne świadczenie (otrzymane bez dodatkowych opłat) jest przychodem i podlega opodatkowaniu.

c) art. 19 ustawy o odpadach, który został naruszony przez § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret 4 uchwały nakazujący odbiorcom odpadów (w tym skarżącej) "udostępnienie punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych, co najmniej jednego na terenie miasta Stargardu Szczecińskiego", bowiem wprowadza się tym zapisem swoisty gminny program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, którego nie przewidują programy gospodarki odpadami zatwierdzane odpowiednio przez marszałka województwa lub starostę.

d) art. 6 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 3531 Kc oraz art. 387 § 1 Kc poprzez nałożenie na odbiorców odpadów (w tym skarżącą) obowiązku zawarcia umowy o świadczenie niemożliwe;

- w § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały w związku z § 9 ust. 3 nakazuje się odbiorcom odpadów zawarcie umowy na odpłatny odbiór rzeczywistej ilości niesegregowanych odpadów komunalnych, podczas gdy zawarcie takiej umowy jest niemożliwe bowiem żaden przedsiębiorca posiadający zezwolenie na odbiór odpadów komunalnych na terenie Gminy - Miasto Stargard Szczeciński (a nawet na terenie innych gmin w kraju) nie posiada sprzętu, ani możliwości technicznych umożliwiających mierzenie (ważenie) rzeczywistej ilości odpadów odbieranych od mieszkańców;

- w § 7 ust. 1 pkt 2 w związku z § 9 ust. 3 uchwała nakazuje odbiorcom odpadów zawarcie umowy na odpłatny odbiór rzeczywistej ilości poszczególnych frakcji odpadów komunalnych gromadzonych selektywnie podczas gdy zawarcie takiej umowy jest niemożliwe, bowiem żaden przedsiębiorca posiadający zezwolenie na odbiór odpadów komunalnych gromadzonych selektywnie na terenie Gminy - Miasto Stargard Szczeciński (a nawet na terenie innych gmin w kraju) nie posiada sprzętu, ani możliwości technicznych umożliwiających mierzenie (ważenie) rzeczywistej ilości odpadów gromadzonych selektywnie,

e) art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez naruszenie słusznych interesów konsumentów.

Według skarżącej skoro odbiorca odpadów ma świadczyć usługi dodatkowe bez dodatkowych opłat to koszty tych usług (wymienionych w § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a uchwały) muszą zostać zryczałtowane (skalkulowane) w ramach wynagrodzenia za odbiór odpadów niesegregowanych od właścicieli nieruchomości, na skutek czego za usługi "bez dodatkowych opłat" będą de facto płacić również właściciele nieruchomości (społeczność lokalna Gminy - Miasto Stargard Szczeciński) w ogóle nie korzystający z usług "bez dodatkowych opłat";

f) art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach;

- poprzez błędne i bezpodstawne ustalenie w § 9 ust. 4 uchwały "minimalnej normatywnej ilości stałych odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego w ciągu jednego tygodnia w ilości 15 dm3, przez jedną osobę w zabudowie mieszkaniowej".

W uzasadnieniu uchwały nie wskazano na jakiej podstawie Rada Miejska

w Stargardzie Szczecińskim ustaliła taką wielkość (ilość). Gmina - Miasto Stargard Szczeciński nie posiada Gminnego Planu Gospodarki Odpadami określającego taką normatywną ilość stałych odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego w ciągu jednego tygodnia. Wedle ustaleń skarżącej Spółki, Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim nie posiada również odrębnych badań czy też analiz w tej materii. Ustalenie tej normatywnej ilości stałych odpadów komunalnych jest dowolnym ustaleniem Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim. Tymczasem z obowiązującego Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego niezbicie wynika, iż minimalna normatywna ilość stałych odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy Miasta Stargardu Szczecińskiego w ciągu jednego tygodnia wynosić powinna ok. 50 dm3. Stąd "norma" przyjęta przez Radę Miejską w Stargardzie Szczecińskim jest zaniżona ponad trzykrotnie.

Spółka A. wykazując w skardze swój interes prawny wskazała, że jest przedsiębiorcą prowadzącym m.in. działalność gospodarczą na terenie Gminy - Miasta Stargard Szczeciński w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na obszarze Gminy - Miasta Stargard Szczeciński na dowód czego przedłożyła decyzję nr 03/2002 Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego z 18 września 2002 roku zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego z dnia 8 grudnia 2006 roku.

Zdaniem strony skarżącej, akt prawa miejscowego jakim jest zaskarżona uchwała, w znacznej mierze (w szczególności Rozdziały 4, 6 i 7 ), jest do niej adresowany jako jednego z kilku odbiorców odpadów na terenie Gminy - Miasta Stargard Szczeciński i dotyczy jej uprawnień oraz obowiązków. Zaskarżone zapisy uchwały naruszają interes prawny skarżącej (przedsiębiorcy). Naruszenie interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, to takie naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących (por. wyrok NSA z 09.04.1995 roku, IV SA 346/93,ONSA

z 1996/3/125).

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim wniosła

o jej oddalenie. Przyznała na wstępie, że nie zajęła stanowiska wobec wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 17 września 2008 r.

Organ podniósł, że zgodność z prawem przedmiotowej uchwały była badana przez Wojewodę Zachodniopomorskiego w trybie nadzorczym. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 30 maja 2008 r. Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził nieważność uchwały w zakresie § 7 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz § 12 pkt 12 w zakresie wyrazów "oraz do zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez psa". W dniu 29 sierpnia 2008 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego w Nr 75, poz. 1644 opublikowano przedmiotową uchwałę.

W ocenie Rady, w przedmiotowej uchwale nie występuje, zarzucane

w skardze, naruszenie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), a w szczególności naruszenie zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 ustawy) oraz uzależnienie wykonywania działalności gospodarczej od spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych warunków nieprzewidzianych przepisami prawa (art. 6 ust. 2 ustawy). Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ww. ustawy podejmowanie, wykonywanie i zakończenie prowadzenia przez przedsiębiorców działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Natomiast art. 75 ust. 1 tejże ustawy wymienia katalog ustaw, według których prowadzenie działalności gospodarczej uzależnione jest od uzyskania zezwolenia. Wśród nich jest ustawa z dnia

13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która uprawnia do wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Przepisy tej ustawy regulują między innymi również zasady prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. W przepisach tych określono organy uprawnione do wydawania zezwolenia, wszelkie warunki wykonywania działalności objętej zezwoleniami oraz zasady i tryb wydawania decyzji w sprawie zezwoleń. Wykonywanie działalności w tym zakresie uzależnione jest od warunków lokalnych, które określają organy gminy. Zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy wójt, burmistrz, prezydent miasta określa wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Określenie wymagań następuje w sposób zgodny z wojewódzkim i gminnym planem gospodarki odpadami oraz obowiązującymi przepisami, w tym regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy jest aktem prawa miejscowego i uchwalany jest przez radę gminy na podstawie art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, wskazane w skardze naruszenie zasad wolności prowadzenia działalności gospodarczej Rada uznała za bezpodstawne, ponieważ określenie warunków przez organ wydający zezwolenie ma swoje umocowanie prawne.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przepisu § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a przedmiotowej uchwały wprowadzającego obowiązek świadczenia części usług "bez dodatkowych opłat", Rada wyjaśniła że przepis ten nie ma na celu nakładania na przedsiębiorców obowiązku świadczenia usług bez pobierania wynagrodzenia. Wskazany przepis normuje świadczenie usług odbioru niesegregowanych odpadów komunalnych przy jednoczesnym umożliwieniu właścicielom nieruchomości "oddawania" odpadów wyselekcjonowanych ze strumienia odpadów komunalnych. Zasada ta pozwala na zachęcenie oraz zmotywowanie właścicieli nieruchomości do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Odbiór odpadów wyselekcjonowanych ma się odbywać w ramach pobranej opłaty za odbiór odpadów komunalnych niesegregowanych.

Zapewnienie warunków sprawnego funkcjonowania systemu selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych jest obowiązkowym zadaniem gminy

i wynika z art. 16a pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.).

Nałożony na przedsiębiorców obowiązek odbierania od właścicieli nieruchomości wszystkich selektywnie zbieranych rodzajów odpadów, wyselekcjonowanych ze strumienia odpadów komunalnych wynika z art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jeżeli jednak przedsiębiorca zamierza świadczyć usługi odbioru poszczególnych frakcji odpadów selektywnie gromadzonych (z wyłączeniem odbioru nie segregowanych odpadów komunalnych) w każdym czasie może zawierać umowy i ustalać indywidualnie wynagrodzenie dla tych usług. Zawieranie tego typu umów i ustalanie w nich indywidualnych wynagrodzeń przewidziano w § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały.

Organ odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) wyjaśniając, że skoro świadczenie usług odbioru zarówno niesegregowanych odpadów komunalnych, jak i wydzielonych z nich odpadów selektywnie zbieranych jest objęte jednym, zryczałtowanym wynagrodzeniem - nie zachodzi tu przypadek świadczenia jakiejkolwiek usługi bez wynagrodzenia.

W związku z tym, przedsiębiorcy świadczący kompleksowo usługę odbioru odpadów komunalnych niesegregowanych (w tym również wysegregowanych) zobowiązani są stosować się do przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Ponadto, w związku z tym że nie ma mowy o świadczeniu usług bez wynagrodzenia, nie powstaje zarzucany obowiązek podatkowy po stronie osób fizycznych i prawnych, o którym mowa odpowiednio w przepisach art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U.

z 2000 Nr 14, poz. 176 ze zm.) i art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r.

o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.).

Rada uznała za bezpodstawny zarzut dotyczący niezgodności § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie z art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek segregacji odpadów i prowadzenia selektywnej zbiórki nie jest obowiązkiem ponadnormatywnym, lecz obowiązkiem wynikającym z zapisów ustaw. Obowiązki reguluje między innymi art. 10 ust. 1 ustawy o odpadach, który stanowi, że odpady powinny być zbierane w sposób selektywny. Zbieranie odpadów zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 3 ust. 3 pkt 23 ustawy o odpadach to każde działanie, w szczególności umieszczanie w pojemnikach, segregowanie

i magazynowanie odpadów, które ma na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania. Jest to więc zawsze etap przejściowy między wytworzeniem a odzyskiem lub unieszkodliwieniem. Natomiast art. 10 ust. 2 ustawy

o odpadach nakłada na podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, obowiązek selektywnego odbierania odpadów oraz ograniczania ilości odpadów ulegających biodegradacji kierowanych do składowania. Jednocześnie art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz zezwolenie Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego, nakładają na skarżącego obowiązek odbierania wszystkich selektywnie zbieranych rodzajów odpadów komunalnych powstających w gospodarstwach domowych, w tym między innymi odpadów opakowaniowych. Niespełnienie obowiązków nałożonych zezwoleniem Prezydenta Miasta może doprowadzić do cofnięcia zezwolenia, bez odszkodowania, w trybie art. 9 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku

w gminach. Nadto zgodnie z art. 79a ust. 2 ustawy o odpadach, na przedsiębiorcę może zostać nałożona opłata sankcyjna (w przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach, obowiązku zorganizowania systemu selektywnego zbierania odpadów, wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na podmiot do tego zobowiązany, w drodze decyzji, opłatę sankcyjną w wysokości od 10 tysięcy do 40 tysięcy złotych). Posiadacze odpadów (tj. właściciele nieruchomości, przedsiębiorcy odbierający odpady) zobowiązani są do postępowania ze wszystkimi odpadami powstającymi w gospodarstwach domowych, w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami. Dlatego też w przedmiotowej uchwale Rada Miejska

w Stargardzie Szczecińskim wprowadziła uregulowania, które mają na celu zapewnienie warunków funkcjonowania systemu selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych przez wszystkich mieszkańców i jednostki wywozowe, aby było możliwe między innymi wyselekcjonowanie odpadów opakowaniowych ze strumienia odpadów komunalnych, w celu osiągnięcia poziomów odzysku

i recyklingu.

Przepis § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie przedmiotowej uchwały mówiący

o udostępnieniu przez odbiorcę odpadów, specjalistycznych pojemników na odpady segregowane lub utworzenie i wskazanie zbiorczych punktów zbiórki odpadów segregowanych w promieniu 200 m od nieruchomości klienta, ma umożliwić mieszkańcom miasta postępowanie z odpadami w sposób zgodny z przepisami prawa oraz przyczynić się do objęcia wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem zbierania i odbierania odpadów komunalnych. Natomiast bezpośredni dostęp do pojemników i bliska lokalizacja mają być zachętą do prowadzenia selektywnej zbiórki u źródła.

Zdaniem Rady, uchwała nie narzuca odbiorcy odpadów konkretnego sposobu odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Ma on wiele możliwości odbioru odpadów selektywnie gromadzonych tj. :

- podstawienie pojemników dla każdego właściciela nieruchomości osobno,

- ustawienie gniazd pojemników w odległości ok. 200 m od nieruchomości klientów

w przypadku gdy obsługuje kilka domów, całe dzielnice lub "blokowiska",

- zastosowanie systemu workowego, jeśli firma obsługuje pojedynczych właścicieli nieruchomości i na ich terenie nie ma możliwości ustawienia pojemników czy zbiorczego punktu gromadzenia odpadów - § 9 ust. 2 pkt 2 uchwały.

Przedsiębiorca ma zatem swobodę wyboru systemu odbierania odpadów

i sam decyduje, która z możliwości jest dla niego najkorzystniejsza.

Twierdzenie skarżącej, że musiałaby podstawić gniazda pojemników do obsługi pojedynczych bloków jest nieprawdziwe, gdyż w większości swoich umów obsługuje ona "blokowiska" Spółdzielni Mieszkaniowej w Stargardzie Szczecińskim na Osiedlu Zachód.

Za niewłaściwy uznany został zarzut, że skarżąca nie ma możliwości magazynowania odpadów na terenie, do którego nie ma tytułu prawnego.

W przekonaniu organu firma świadcząc tę usługę może działać w różny sposób np. nabyć tytuł prawny do nieruchomości, uzyskać niezbędne decyzje i w swoim imieniu prowadzić zbiorczy punkt zbiórki odpadów, lub stworzyć zbiorczy punkt zbiórki odpadów na terenie nieruchomości, do której prawo posiadają właściciele korzystający z usług i odbierać od nich odpady. Jeżeli odpady są gromadzone

w pojemnikach na terenie właściciela nieruchomości, to zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przedsiębiorca nie musi posiadać tytułu prawnego do miejsca, na którym zlokalizowany jest pojemnik.

W przypadku ustawienia gniazd pojemników, przedsiębiorca występując w imieniu swoich klientów powinien uzgodnić lokalizację pojemników z właścicielem terenu, na którym mają stanąć pojemniki.

Zarzut dotyczący § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret czwarte, również uznany został za bezpodstawny, gdyż uchwała nie nakłada na odbiorcę odpadów ponadnormatywnego obowiązku, lecz egzekwuje obowiązki ustawowe i nałożone przez Prezydenta Miasta w zezwoleniu o odbiór odpadów komunalnych z terenu miasta Stargard Szczeciński.

Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach oraz odrębnymi przepisami, zakazuje się mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów oraz mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Przepis ten zobowiązuje właścicieli nieruchomości do wyselekcjonowania odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych i jednocześnie zakazuje odbiorcy odpadów ich zmieszania z innymi odpadami komunalnymi w momencie ich odbioru. O tym, że odpady te muszą być przez jednostki wywozowe odbierane od mieszkańców w sposób selektywny, świadczy również art. 8 ust. 2b ustawy

o utrzymaniu czystości i porządku w. gminach, w którym przedsiębiorcy oprócz odebrania niesegregowanych odpadów komunalnych są zobowiązani również do odbioru wszystkich selektywnie zbieranych rodzajów odpadów komunalnych, powstających w gospodarstwach domowych, w tym m.in. odpadów niebezpiecznych.

Według Rady niewłaściwy jest także zarzut, że skarżąca wykracza poza zezwolenie, gdyż obowiązek ten wynika z posiadanej przez skarżącą decyzji.

W 2006 r. decyzją zmieniającą zostały wprowadzone nowe zapisy, które zobowiązują skarżącą do selektywnego odbierania różnych frakcji odpadów komunalnych,

w tym selektywnego odbierania odpadów komunalnych niebezpiecznych. Przedmiotowa uchwała zobowiązuje wszystkich odbiorców odpadów komunalnych do udostępnienia mieszkańcom punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych, co najmniej jednego na terenie miasta. Nie jest wykluczone, że obowiązek ten

w przypadku gdy przedsiębiorca nie ma warunków do stworzenia takiego punktu, może realizować poprzez zawarcie umowy np. z inną firmą, która ma możliwość świadczenia usług w tym zakresie, a swoich klientów tylko poinformować

o możliwości zbierania, gromadzenia i pozbywania się odpadów niebezpiecznych.

Za chybiony uznano w odpowiedzi na skargę zarzut, że przepis § 7 ust. 1 pkt 1 lit.a tiret czwarte narusza art. 19 ustawy o odpadach. Rada wyjaśniła, że przedsiębiorca świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych działa na podstawie wydanego przez Prezydenta Miasta zezwolenia na odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i nie musi posiadać zatwierdzonego programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Przedmiotem regulacji art. 19 ustawy o odpadach są programy gospodarowania odpadami niebezpiecznymi, jeżeli są wymagane na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o odpadach przedsiębiorca odbierający odpady komunalne nie musi posiadać zatwierdzonego programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi, ponieważ spod instrumentów reglamentacyjnych, przewidzianych w art. 17 ust. 1 - 4 ustawy, ustęp 5 tego artykułu wyłącza odpady komunalne, których wytwarzanie

i odbieranie są poddane regulacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku

w gminach.

W przekonaniu Spółki zarzut dotyczący niezgodności § 7 ust 1 pkt 8 uchwały

w związku z § 10 ust. 7 uchwały z art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie może się ostać, gdyż odbiór odpadów zielonych (liści, chwastów, trawy itp.) w ramach umowy o odbiór odpadów komunalnych z terenu nieruchomości, wynika z wydanego skarżącej zezwolenia oraz art. 8 ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w którym przedsiębiorcy oprócz odebrania nie segregowanych odpadów komunalnych są zobowiązani również do odbioru wszystkich selektywnie zbieranych rodzajów odpadów komunalnych powstających w gospodarstwach domowych, w tym także odpadów ulegających biodegradacji. Odpady te są jedną z frakcji odpadów komunalnych, w związku z tym obowiązek selektywnego gromadzenia spoczywa na właścicielu nieruchomości,

a obowiązek ich selektywnego odbierania - na odbiorcy odpadów komunalnych.

Nie znajduje również potwierdzenia podnoszona w skardze niezgodność przepisów § 9 ust. 3 uchwały w związku z § 7 ust. 1 i 2 z art. 6 ust. 2 ustawy

o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 3531 Kc oraz art. 387 § 1 Kc. W ocenie organu, przepisy uchwały określające odbiór rzeczywistej ilości niesegregowanych odpadów komunalnych oraz odbiór rzeczywistej ilości poszczególnych frakcji odpadów komunalnych gromadzonych selektywnie, nie narzucają sposobu określenia tych wielkości w umowach. Nie oznaczają również obowiązku stosowania specjalistycznych urządzeń do pomiaru ilości (masy lub objętości) odpadów przy każdorazowym opróżnianiu pojemnika. Jednakże w trosce

o zgodną z przepisami gospodarkę odpadami komunalnymi w mieście - zawarto

w uchwale przepis określający obowiązek zawierania umów o odbiór rzeczywistej ilości odpadów. Ilości te ustalają strony w umowach i nie mogą ich ustalić poniżej poziomów wskazanych w uchwale. Ma to zapobiec zamawianiu przez właścicieli nieruchomości usług o odbiór zbyt małych w stosunku do rzeczywistej ilości wytworzonych odpadów i przepełnianiu pojemników lub porzucaniu odpadów w ich sąsiedztwie. Problem ten w części reguluje przepis § 7 ust. 1 pkt 1 lit.b tiret pierwsze uchwały, regulujący odbiór nadmiaru odpadów, które nie zmieściły się do podstawionego pojemnika. Generalnie jednak kwestie dotyczące ilości odpadów lub częstotliwości ich odbioru, regulują każdorazowo umowy uwzględniające rzeczywiste ilości odpadów powstających na nieruchomości.

Wprowadzenie określenia "odbioru rzeczywistej ilości odpadów" ma na celu najbardziej zbliżone do rzeczywistego określenie ilości odpadów w umowach.

W związku ze wzrostem opłat środowiskowych za składowanie niesegregowanych odpadów komunalnych, na początku 2008 roku znacznie wzrosły ceny usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Pojawiły się protesty mieszkańców, świadczące o tym, że ustalona

w uchwale minimalna objętość na poziomie 110 dm3 tygodniowo na jedną nieruchomość, jest zdecydowanie zawyżona w stosunku do osób lub małżeństw samotnie mieszkających. Część gospodarstw domowych, faktycznie nie zapełnia takiego pojemnika w całości i płaci za wywóz niewykorzystanej objętości pojemnika. Wielkość ta była wykorzystywana przez przedsiębiorców do określania ilości odpadów w zawieranych umowach i nie zawsze odpowiadała rzeczywistym ilościom. W związku z tym zaproponowano pozostawienie minimalnej ilości odpadów komunalnych zmieszanych, wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca miasta na poziomie 15 dm3 tygodniowo i usunięcie z tego przepisu minimalnej objętości pojemnika przypadającego na nieruchomość. Jednocześnie pozostawiono właścicielom nieruchomości i podmiotom świadczącym usługę, swobodę w sposobie określania w umowie rzeczywistej ilości odpadów. Dzięki tak wprowadzonej zmianie, właściciele nieruchomości będą mogli żądać od przedsiębiorców wywozowych zawarcia umów na rzeczywistą ilość odbieranych odpadów, nie mniejszą jednak niż minimalna ilość ustalona w uchwale. W konsekwencji takiego rozwiązania,

w rozdziale 6 uchwały zaproponowano dostosowanie minimalnych objętości pojemników do ilości rzeczywiście produkowanych odpadów.

Ustalenie ilości odpadów w umowach nie wymaga stosowania specjalistycznych urządzeń do pomiaru ilości odpadów, pozwala jednak na określenie ilości odpadów

w rzeczywistej ich ilości. Oczekiwania mieszkańców oraz możliwości techniczne przedsiębiorstw odbierających odpady sprawiły, że obecnie w ofertach firm wywozowych pojawiły się pojemniki o różnych, dostosowanych do potrzeb parametrach.

Wskazując na bezpodstawność zarzutu naruszenia słusznych interesów konsumentów, poprzez obciążanie osób nie korzystających z usług selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, zryczałtowanym wynagrodzeniem za usługę odbierania odpadów komunalnych (niesegregowanych i segregowanych) Rada wyjaśniła, że obowiązek prowadzenia przez wytwórców odpadów (właścicieli nieruchomości) selektywnej zbiórki odpadów wynika z art. 10 ust. 1 ustawy

o odpadach. Natomiast obowiązek selektywnego odbierania odpadów komunalnych przez podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych wynika z art. 10 ust. 2 ustawy o odpadach. Ponadto w art. 11 ustawy zakazano mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne.

Poza tym przedsiębiorcy świadcząc usługę odbierania odpadów komunalnych mają swobodę w ustalaniu cen w zależności od tego czy odpady są odbierane selektywnie, czy w sposób zmieszany.

Według organu niezasadny jest także zarzut błędnego i bezpodstawnego ustalenia w § 9 ust. 4 uchwały "minimalnej normatywnej ilości stałych odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego w ciągu jednego tygodnia w ilości 15 dm3 przez jedną osobę w zabudowie mieszkaniowej". Rada wyjaśniła, że minimalna ilość odpadów przypadająca na mieszkańca tygodniowo została ustalona po przeprowadzeniu szczegółowej analizy, na podstawie wskaźników prognostycznych zamieszczonych

w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami 2010 (M.P. z 2006 r. Nr 90, poz. 946)

w oparciu o informacje, które przedsiębiorcy przedkładają Gminie zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przy założeniu, że 2,86 m3 odpadów komunalnych waży 1 tonę a liniowy wskaźnik wzrostu ilości wytwarzanych odpadów komunalnych wzrasta o 1 % rocznie (który w odniesieniu do mieszkańców województwa zachodniopomorskiego, przy rzeczywistym wskaźniku odnotowanym w 2006 r. kształtował się na poziomie 299 kg/mieszkańca/rok),

w 2008r. będzie on wynosił 305 kg/mieszkańca/rok. Wynika z tego, że przeciętny mieszkaniec średnio wytwarza tygodniowo ok. 16,76 dm3 odpadów ze względu na fakt, że duża liczba mieszkańców objęta jest selektywną zbiórką, oraz że

w zabudowie jednorodzinnej odpady ulegające biodegradacji są przez właścicieli nieruchomości zagospodarowywane we własnym zakresie, dlatego przyjęto minimalną ilość wytwarzanych odpadów przez przeciętnego mieszkańca na poziomie 15 dm3 na tydzień.

Projekt uchwały był konsultowany z przedsiębiorstwami na przełomie marca

i kwietnia 2008 r. Skarżąca wniosła wtedy o uwzględnienie co najmniej 32,5 dm3 odpadów na jednego mieszkańca tygodniowo, opierając swoje wyliczenia na doświadczeniach związanych z odbiorem odpadów komunalnych z osiedli wielorodzinnych w Stargardzie Szczecińskim. W tym przypadku oraz w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami mowa jest o średniej ilości odpadów przypadającej na jednego mieszkańca. W przedmiotowej uchwale wskazano natomiast minimalną ilość, uwzględniającą cały przekrój mieszkańców - producentów odpadów: od niemowląt, poprzez osoby uczące się, osoby w wieku produkcyjnym do osób starszych.

Twierdzenie, że "... z obowiązującego Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego niezbicie wynika, iż minimalna normatywna ilość stałych odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy Miasto Stargardu Szczecińskiego w ciągu jednego tygodnia wynosić powinna ok. 50 dm3." nie znajduje, zdaniem organu, potwierdzenia w tymże Planie. Mówi się w nim natomiast w rozdziale 3. Analiza sytuacji bieżącej w gospodarce odpadami,

w tabeli 3.1.1.1, że w mieście Stargard Szczeciński w 2000 roku wytworzono 26 284 Mg/rok odpadów komunalnych. Poza tym w Planie tym uwzględnia się ilości odpadów komunalnych wytworzonych przez mieszkańca w województwie zachodniopomorskim w 2000 roku, podając w kg/mieszkańca/rok nie zaś w dm3. Ustalenie minimalnej ilości odpadów komunalnych, na które powinny być zawierane umowy na poziomie rzeczywistej ich ilości, nie mniejszej jednak niż 15 dm3 tygodniowo na jedną osobę w zabudowie mieszkaniowej, nie będzie miało wpływu na średnią ilość odpadów przypadającą na jednego mieszkańca, ponieważ umowy

z mieszkańcami rozliczane są w zależności od ich rzeczywistej objętości, natomiast unieszkodliwianie odpadów rozliczane jest w zależności od rzeczywistej masy odpadów.

Spółka A. w piśmie z dnia [...] r. podtrzymała zarzuty podniesione w skardze.

Spółdzielnia A. (sygn.akt II SA/Sz 1038/08) zaskarżyła opisaną wyżej uchwałę zarzucając, że Rada Miejska

w Stargardzie Szczecińskim przekroczyła uprawnienia wynikające z art. 4 ustawy

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w części obejmującej postanowienia:

1. § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a – jako niezgodnego z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005r. Nr 236 poz. 208 z późn. zm.),

2. § 3 ust. 1 pkt 1 lit. j, pkt 2 za wyjątkiem lit. e, pkt 3 – jako niezgodnego z art. 5 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy,

3. § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, b, c, które nie znajdują umocowania w wyżej wymienionej ustawie,

4. § 3 ust. 2 pkt 8 – jako niezgodnego z art. 5 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy,

5. § 8 ust. 2 jako niezgodnego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy,

6. § 8 ust. 3 – jako niezgodnego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, a także z §137

w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908).

Nadto skarżąca zarzuciła, że zaskarżona uchwała nie wypełnia delegacji

w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nieokreślenie w nim warunków rozmieszczenia urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na drogach publicznych.

Wskazując na powyższe zarzuty Spółdzielnia Mieszkaniowa w Stargardzie Szczecińskim wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a, lit. j, § 3 ust. 1 pkt 2 za wyjątkiem lit. e, § 3 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 lit. a, b, c, § 3 ust. 2 pkt 8, § 8 ust. 2 i 3 oraz o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała w części objętej stwierdzeniem nieważności nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie. Skarga zawiera nadto wniosek o zasądzenie od Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przed jej wniesieniem skarżąca, zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym pismem z dnia 24 września 2008r. nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 2 października 2008 r. wezwała Radę Miejską w Stargardzie Szczecińskim do usunięcia naruszenia prawa w uchwale Nr XX/225/08 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy – Miasta Stargardu Szczecińskiego. Wezwanie to pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi.

W ocenie skarżącej, niżej wymienione przepisy uchwały zostały podjęte

z przekroczeniem uprawnień Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim i naruszają następujące przepisy rangi ustawowej:

– § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a narusza art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku gminach poprzez narzucenie czynności i terminów ich wykonywania, przy usuwaniu odpadów i zanieczyszczeń z powierzchni, podczas gdy ustawodawca upoważnił Radę w art. 4 ust. 2 pkt 3 wskazanej ustawy do określenia częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych,

– § 3 ust. 1 pkt 1 lit. j oraz §3 ust. 1 pkt 2 za wyjątkiem lit. e naruszają art. 5 ust. 1 pkt 5 wyżej wymienionej ustawy, bowiem nie znajdują upoważnienia w art. 4 tej ustawy,

– podobnie zdaniem skarżącej nie znajduje umocowania w ustawie § 3 ust. 1 pkt 3 w zakresie dokonywania rozbiórek nie nadających się do remontu obiektów budowlanych,

– § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, b, c również nie znajduje umocowania w cyt. ustawie,

– § 3 ust. 2 pkt 8 narusza art. 5 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy poprzez rozszerzenie obowiązku utrzymania czystości na dojścia i dojazdy oraz bliżej nieokreślone tereny przyległe,

– § 8 ust. 1 narusza art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez narzucenie terminów wykonywania obowiązku uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń

z części nieruchomości służącej do użytku publicznego, podczas gdy ustawodawca upoważnił Radę w art. 4 ust.2 pkt 3 do określenia częstotliwości

i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych,

– § 8 ust. 2 uchwały narusza art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez rozszerzenie definicji chodnika, podczas gdy ustawodawca precyzyjnie zdefiniował to pojęcie,

– § 8 ust. 3 narusza art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 137 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100 poz. 908) poprzez ponowne unormowanie w Regulaminie spraw uregulowanych już w ustawie.

Skarżąca stwierdziła, że w konsekwencji naruszony został interes prawny

i uprawnienia Spółdzielni A., która zgodnie

z obowiązującym Statutem jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby członków i której majątek stanowi prywatną własność jej członków (około 9870,

w tym członkowie którzy nabyli członkowstwo jako współmałżonkowie członków)

i współwłaścicieli (około 3780).

Skarżąca podniosła, że zaskarżona uchwała w znacznej mierze przekracza uprawnienia wynikające z art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku

w gminach, który wylicza elementy uchwały o regulaminie nie posługując się zwrotem w szczególności ani podobnym, co należy rozumieć w ten sposób, że z jednej strony wyliczenie zamieszczone w art. 4 ma charakter wyczerpujący co oznacza, że

w regulaminie nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4, zaś z drugiej strony w uchwale rady gminy muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów wskazanych w art. 4.

Odpowiadając na skargę pełnomocnik Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę pełnomocnik przyznał, że Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim nie zajęła stanowiska wobec wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożonego przez Spółdzielnię A.

Następnie Rada wyjaśniła, że zgodność z prawem przedmiotowej uchwały była badana przez Wojewodę Zachodniopomorskiego w trybie nadzorczym. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 30 maja 2008 r. znak NK.4.GM.0911/45/08 Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził nieważność uchwały w zakresie § 7 ust. 1pkt 5 i 6 oraz § 12 pkt 12 w zakresie wyrazów "oraz do zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez psa".

W ocenie Rady § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a zaskarżonej uchwały został wprowadzony zgodnie z delegacją ustawową określoną w art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten wprowadzono w celu ustalenia jednakowych dla wszystkich nieruchomości zasad utrzymania czystości i porządku, pozwalających na uniknięcie niekorzystnego wpływu zalegających odpadów komunalnych na osoby przebywające zarówno na nieruchomości jak i w jej okolicy. Przy formułowaniu treści przepisu wzięto pod uwagę dotychczasowe doświadczenia związane z tym, że część właścicieli nieruchomości odmawia usunięcia

z nieruchomości odpadów komunalnych o nietypowej porze tłumacząc to faktem, że pracownicy lub przedsiębiorstwa wynajęte do sprzątania pracują na przykład od poniedziałku do piątku w godzinach od 7 do 15. Zaznaczono przy tym, że spoczywający na właścicielu nieruchomości obowiązek zbierania z powierzchni ziemi odpadów komunalnych nie wynika ze skarżonego przepisu uchwały, lecz z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten nie wyznacza ani okresu, ani czasu w jakim obowiązku te należy realizować, natomiast zaskarżony przepis uchwały jest tylko określeniem wymagań dotyczących realizacji tego obowiązku. Przepis §3 ust. 1 pkt 1 lit. a określa zasady usuwania odpadów i zanieczyszczeń z powierzchni ziemi i – zależnie od sposobu prowadzonej na nieruchomości gospodarki odpadami – umieszczanie ich w odpowiednich pojemnikach lub odbieranie bezpośrednio przez przedsiębiorcę odbierającego odpady. O częstotliwości odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości decyduje właściciel nieruchomości przy czym minimalne częstotliwości ich odbierania określono w §10 uchwały.

Odnosząc się do zarzutu wydania §3 ust. 1 pkt 1 lit. j bez upoważnienia w art. 4 ustawy Rada podniosła, że w myśl ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.) zwłoki lub szczątki zwierząt niewątpliwie należy zakwalifikować jako odpady. Są to jednak odpady o szczególnym charakterze, z którymi należy tak postępować, aby postępowaniem tym nie stwarzać zagrożenia higieniczno-sanitarnego dla ludzi i środowiska. Jeśli odpady zwłok lub szczątek zwierzęcych powstaną w gospodarstwie domowym będą spełniały warunki pozwalające na zakwalifikowanie ich jako odpady komunalne zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o odpadach. Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciel nieruchomości zobowiązany jest do zbierania tych odpadów zgodnie z wymaganiami określonymi

w regulaminie oraz do pozbywania się ich w sposób zgodny z przepisami ustawy

i przepisami odrębnymi. Ze względu na szczególne właściwości, odpady tego typu powinny być zbierane w sposób selektywny, a ich usunięcie i unieszkodliwienie powinno się powierzać specjalistycznym przedsiębiorstwom. W związku tym, że obowiązki w zakresie zbierania i pozbywania się odpadów komunalnych

z nieruchomości wynikają z art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie jak zarzucono w skardze z art. 5 ust. 1 pkt 5 tej ustawy – brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia tych przepisów. Rada gminy zobowiązana jest określić w regulaminie wymagania obejmujące postępowanie

z powstałymi w gospodarstwach domowych zwłokami zwierząt lub z ich częściami nie wyłączając części nieruchomości które właściciel przeznaczył do użytku publicznego.

Odnosząc się do zarzutu braku w art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach do określenia wymagań wskazanych w §3 ust. 1 pkt 2 lit. a-d oraz lit. f i lit. g skarżonej uchwały Rada podniosła, że ten przepis uchwały wprowadzono zgodnie z delegacją zawartą w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy. Określenie w zaskarżonym przepisie wymagań ma w tym przypadku charakter profilaktyczny. Oprócz względów estetycznych, właściwych dla aglomeracji miejskiej, głównym zadaniem wprowadzonego przepisu jest zapobieganie niebezpieczeństwu jakie mogą stwarzać nieusunięte z nieruchomości odpady.

Uprawnienie do określenia wymagań w zakresie dokonywania rozbiórek nie nadających się do remontu obiektów budowlanych oraz w zakresie obowiązku zbierania i usuwania uszkodzonych lub zużytych elementów zabudowań nieruchomości mieszkaniowych, jak uczyniono to w § 3 ust. 1 pkt 3 oraz w § 3 ust. 1 pkt 4 lit a i c uchwały, Rada wyprowadziła z delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i b.

Nie podzielając zarzutu dotyczącego regulacji zawartej w § 3 ust. 2 pkt 8 uchwały, Rada podniosła, że zgodnie z art. 30 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115 ze zm.) obowiązek utrzymania zjazdów z dróg publicznych łącznie ze znajdującymi się pod nimi przepustami, należy do właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi. Skarżony przepis nie rozszerza żadnego z wymienionych obowiązków lecz określa wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości zgodnie z delegacją wynikającą z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy.

Ustosunkowując się do zarzutu narzucenia terminów wykonywania obowiązku określonego w § 8 ust. 1 uchwały Rada wskazała, że przepis ten wprowadzono

w celu uniknięcia niebezpieczeństw związanych z niedopełnieniem obowiązków

w tym zakresie przez niektórych właścicieli nieruchomości. Uznając wartość zdrowia

i życia ludzkiego jako nadrzędną – w zaskarżonym przepisie określono szczegółowe wymagania w omawianym zakresie.

Organ nie podzielił również zarzutu rozszerzenia definicji chodnika w § 8 ust. 2 uchwały. Rozwodząc się szeroko nad kwestią definicji prawnej chodnika, wskazując na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1997 r. w sprawie sygn. akt K 22/97, w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy

o utrzymaniu porządku i czystości w gminach jest zgodny z Konstytucją RP, Rada

w konkluzji stwierdziła, że w przypadku gdy w pasie drogowym zlokalizowanym na działce geodezyjnej, będącej własnością gminy w całości znajduje się chodnik oddzielony od granicy nieruchomości prywatnej pasem zieleni, to stanowi on integralną część drogi publicznej oraz pasa drogowego. W takiej sytuacji właściciel nieruchomości położonej przy granicy tej drogowej działki geodezyjnej zobowiązany jest do uprzątania zanieczyszczeń z tych chodników.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" przepisami § 8 ust. 3 uchwały, Rada wskazała, że skarżony przepis nie jest powtórzeniem innych przepisów, lecz wprowadza wymagania na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy. Przepis ten ma szczególne znaczenie w okresie zimowym, kiedy niewykonanie określonych w ten sposób obowiązków może stwarzać zagrożenie życia lub zdrowia ludzi przebywających na nieruchomości lub w tej okolicy.

Kwestionując trafność zarzutu naruszenia przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez nieokreślenie w uchwale warunków rozmieszczenia urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na drogach publicznych Rada wskazała, że obowiązki w tym zakresie zostały uregulowane w § 8 ust. 7, 8 i 9 skarżonej uchwały.

Reasumując swoje stanowisko, Rada podniosła, że zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem, i dlatego wniosła o oddalenie skargi.

Skarżąca Spółdzielnia A. w piśmie procesowym z dnia [...]r. nawiązując do odpowiedzi na skargę podtrzymała zarzuty skargi.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2009r., wydanym na rozprawie, Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej określanej jako P.p.s.a., połączył obie te sprawy do wspólnego rozstrzygnięcia i wyrokowania

i zarządził prowadzenie połączonych spraw pod wcześniejszą sygn. akt tj. pod numerem: II SA/Sz 994/08 .

Pełnomocnicy stron i organu na rozprawie podtrzymali swoje stanowiska uprzednio wyrażone w pismach procesowych. Pełnomocnik Spółdzielni A. ponadto, w odniesieniu do kwestii legitymacji skargowej tej strony wyjaśnił, że Spółdzielnia zarządza 470 tys. metrów kwadratowych nieruchomości, skupia 9900 członków w tym 3800 współwłaścicieli. Wprowadzenie uchwały spowodowałby znaczny wzrost kosztów eksploatacyjnych obciążających lokatorów i współwłaścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały dokonana w kontekście zarzutów podniesionych w obu skargach oraz w zakresie szerszym wynikającym z art. 134§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", co

w odniesieniu do skargi opartej na art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.g.", wiąże się z obowiązkiem zbadania czy przepisy zaskarżonego aktu zgodne są z prawem, dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona uchwała

w licznych przepisach w istotny sposób narusza prawo.

Jednakże przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej uchwały Sąd badał warunki formalne skarg i stwierdził, że obie skargi wniesione zostały

w odniesieniu do uchwały podjętej w sprawie z zakresu administracji publicznej,

w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 P.p.s.a., po uprzednim bezskutecznym wezwaniu zaskarżonego organu do usunięcia naruszenia ich interesu prawnego spowodowanego zaskarżonym aktem.

Przesądziwszy kwestie dopuszczalności obu skarg należało przystąpić do meritum i w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię legitymacji skargowej obu skarżących. W ocenie Sądu, zagadnienie to w niniejszej sprawie jest niekontrowersyjne. Skarżąca Spółdzielnia A. swój interes prawny, który, jak podniosła w skardze, został naruszony, wywodzi

z faktu bycia podmiotem wymienionym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jako na adresacie norm skierowanych do właścicieli i zarządców nieruchomości, na których z tego tytułu zaskarżona uchwała nałożyła dodatkowe obowiązki wykraczające poza upoważnienie ustawowe. Również nie budziła wątpliwości legitymacja skargowa Spółki A., która jako odbiorca odpadów komunalnych działa na terenie objętym zaskarżoną uchwałą na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwy organ,

w którym określone zostały obowiązki przedsiębiorcy w zakresie odbioru i wywozu odpadów komunalnych oraz w oparciu o umowy cywilnoprawne zawarte

z właścicielami nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia

13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.).

Obie skargi, wniesione na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. dotyczą uchwały

Nr XX/225/08 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie uchwalenie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy- Miasta Stargardu Szczecińskiego, podjętej po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Stargardzie Szczecińskim (k.164 akt),

w wykonaniu upoważnienia ustawowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, będącej aktem prawa miejscowego o czym stanowi wprost wyżej wskazany przepis.

Zdaniem Sądu, zarówno skarżąca Spółka A. jak i Spółdzielnia A. wykazały, że Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim podejmując zaskarżoną uchwałę naruszyła ich interes prawny, rozumiany jako naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżących ich interesu, które obiektywnie polegało na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących (por. wyrok NSA z 9 czerwca 1995 r. ,IVSA 346/93, ONSA z 1996 r. /3/125).

W związku zaś z argumentacją zawartą w odpowiedziach Rady na obie skargi, wyjaśnienie stanowiska Sądu odnośnie do poszczególnych zarzutów skarżących, wymaga najpierw wskazania, że w świetle obowiązującego prawa, okoliczność poddania zaskarżonej uchwały rady gminy kontroli organu nadzoru, jakim jest wojewoda, nie stwarza stanu res iudicata w stosunku do tych uregulowań uchwały, co do których wojewoda nie stwierdził nieważności. Dlatego chybiona jest argumentacja Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim odwołująca się do faktu badania zgodności z prawem zaskarżonej uchwały przez Wojewodę Zachodniopomorskiego, który rozstrzygnięciem nadzorczym z 30 maja 2008 r. stwierdził nieważność § 7 ust.1 pkt 5 i 6 oraz § 12 pkt 12. Okoliczność ta nie pozbawia podmiotów, których interes prawny został naruszony przepisami takiej uchwały, prawa skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego

w zakresie nie objętym rozstrzygnięciem nadzorczym.

Analiza przepisów zaskarżonej uchwały - jak to zostało zasygnalizowane na wstępie niniejszych rozważań - doprowadziła do stwierdzenia zaistnienia w niej istotnych naruszeń prawa i to w zakresie znacznie szerszym, niż wynika to z treści skarg, które okazały się zasadne.

W ocenie Sądu, wielokierunkowe i oczywiste naruszenia prawa spowodowane zaskarżoną uchwałą, mające postać naruszenia istotnego, wywołały taką, jak wyżej wskazana, konieczność wyjścia poza granice skargi, w przeciwnym bowiem razie, nawet przy uwzględnieniu wyłącznie zarzutów skargi, w obrocie prawnym pozostałaby uchwała ewidentnie wadliwa, a przede wszystkim wykraczająca poza przyznane radzie gminy ustawą z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach kompetencje do uchwalania regulaminu w omawianym przedmiocie.

Regulamin utrzymania czystości i porządku w gminach, jak już była o tym mowa wyżej, jest aktem prawa miejscowego, a zatem zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP obowiązuje na terenie jednostki samorządu terytorialnego, którego rada akt ten uchwaliła.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych oraz na podstawie tej ustawy w zakresie określonym w art. 40 ust. 2,

a na podstawie art. 40 ust. 3 w zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących rada gminy może wydawać przepisy porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia obywateli oraz dla zapewnienia porządku spokoju lub bezpieczeństwa publicznego.

Zaskarżona uchwała, jako podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 40 ust. 1 u.s.g.) zawartego w art. 4 ust. 1 ustawy z 13 września 1996r.

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie może wykraczać poza granice przedmiotowe tego upoważnienia.

Granice te zakreślone zostały w art. 4 ust. 2 powołanej wyżej ustawy

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, i tylko w zakresie wskazanym w tym przepisie rada gminy mogła podjąć uchwałę stanowiącą regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie.

Inaczej rzecz ujmując, "w ustawie o czystości prawodawca określił, co powinna zawierać uchwała w sposób enumeratywny, co oznacza, że nic więcej uchwałodawca ustalić nie może ponad to do czego ustawa radę gminy upoważniła" (patrz - Bogusław Dziadkiewicz, "Utrzymanie czystości i porządku oraz gospodarka odpadami w gminie", Municipium SA, str. 125). Tymczasem Rada Miejska

w Stargardzie Szczecińskim w licznych przepisach badanej uchwały przekroczyła upoważnienie ustawowe.

Biorąc za punkt wyjścia powyższe naruszenie Sąd stwierdził nieważność następujących przepisów uchwały: § 2 pkt 2,pkt 3,pkt 4,pkt 5,pkt 6, pkt 7,pkt 8,pkt 9,pkt 10,pkt 11, pkt 12, pkt 13,pkt 14, § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 2, pkt 3, pkt 4, ust. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 7, pkt 8 w zakresie objętym wyrażeniem :"utrzymywać w czystości i porządku dojścia i dojazdy do garaży oraz tereny przyległe", § 4 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 lit. c, pkt 2, ust. 3, § 5 pkt 1, § 6 ust. 2, ust. 3, § 7 ust. 1 pkt 1

w zakresie wyrażenia: "rzeczywistej ilości", pkt 1 lit. a tiret pierwsze, tiret trzecie, tiret czwarte, pkt 2 w zakresie wyrażenia "rzeczywistej ilości", pkt 4, pkt 8, pkt 9, ust. 3,

§ 8 ust. 1 w zakresie wyrażenia: " we wszystkie dni tygodnia (w tym także w soboty, niedziele i święta)",ust. 2, ust. 3, ust. 7, ust. 8 , ust. 9, ust. 10, ust. 11, ust. 12 ust. 13, § 9 ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6, § 10 ust. 3, ust. 7, ust. 8, ust. 9, § 11 zdanie ostatnie

o treści: "Obowiązek ten zrealizują odbiorcy odpadów, którzy uzyskają zezwolenie na odbiór odpadów od mieszkańców nieruchomości.", § 12 pkt 1, pkt 2 lit. a

w zakresie wyrażenia: "osób dorosłych", pkt 3, pkt 5, pkt 6, pkt 7, pkt 8, pkt 9, pkt 10, pkt 11, pkt 12, § 13, § 14 ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 12 pkt 1, pkt 2, ust. 13, § 15 ust. 1 w zakresie wyrażenia: "co najmniej dwa razy do roku", ust. 2 ust. 4, § 16.

Przechodząc do szczegółowego uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia przypomnieć wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano (wyrok z dnia 27 listopada 2007r., II SA/Wr 424/07 , wyrok

z dnia 19 września 2008r., IISA/Lu 485/08), że regulamin utrzymania czystości

i porządku na terenie gminy, zwany dalej "Regulaminem", uchwalony na podstawie powołanych przepisów, musi formułować postanowienia jedynie w granicach upoważnienia ustawowego, regulując jedynie kwestie, które wynikają z delegacji ustawowej. Zasadne jest zatem przekonanie, że delegacja ustawowa zawarta

w omawianym art. 4 ustawy nie upoważniła Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim do formułowania w regulaminie utrzymania czystości i porządku

w gminach, definicji określonych pojęć (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia

30 listopada 2006r., II SA/Wr 527/06).

Zauważyć również należy, na co wskazano wcześniej, że skoro postanowienia Regulaminu mają na celu jedynie uzupełnienie wydanych przez inne podmioty przepisów powszechnie obowiązujących kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, to muszą być one pozbawione powtórzeń przepisów powszechnie obowiązujących zawartych w innych aktach normatywnych, a w szczególności

w aktach rangi ustawowej. Rada uchwalając przepisy prawa miejscowego winna to czynić w zgodzie z postanowieniami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". (Dz. U. Nr 100, poz. 908), a do których to aktów zgodnie z § 143 załącznika do tegoż rozporządzenia stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziału 2-7, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. Zgodnie z § 137 załącznika omawianego rozporządzenia, a którego to postanowienia zgodnie z cyt. wyżej § 143 stosuje się odpowiednio do aktów prawa miejscowego, w uchwale nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie tego zakazu

i wprowadzenie do uchwały przepisów ustawowych powoduje nieważność tych zapisów. Jak zauważył WSA we Wrocławiu w powołanym orzeczeniu z dnia

27 listopada 2007r., powszechnie obowiązujący porządek prawny narusza w stopniu istotnym nie tylko regulowanie przez gminę raz jeszcze tego, co zostało już zamieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa, lecz także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1831/02, niepubl.; wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 508/02, niepubl.). Zatem uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego regulująca jeszcze raz to, co zostało zawarte w obowiązującej ustawie, jako istotnie naruszająca prawo, jest nieważna. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1999 r. (sygn. akt II SA/Wr 1179/90, publ. OSS 2000/1/17) rozważając kwestię powodów niezgodności z prawem takich powtórzeń wyjaśnił , że powtórzony przepis będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy.

Analizując zaskarżoną uchwałę pod powyższym względem, Sąd stwierdził, że uregulowania zawarte w § 2 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5,pkt 6, pkt 7,pkt 8,pkt 9,pkt 10,pkt 11, pkt 12, pkt 13,pkt 14, zawierają bądź to definicje własne (przez co rozumieć należy przepisy ustawowe zmodyfikowane lub utworzone na użytek zaskarżonej uchwały), do których sformułowania Rada nie została przez ustawodawcę upoważniona, bądź też zawierają powtórzenia definicji ustawowych, (co w oderwaniu od aktu pierwotnego powoduje m.in. zmianę znaczeniowo-prawną). Z tego powodu należało stwierdzić ich nieważność.

W § 3 uchwały Rada Miejska w Stargardzie Szczecińskim ustaliła zasady

i standardy utrzymania czystości i porządku na terenach nieruchomości. Ustalone tym przepisem standardy nie mogą jednak wykraczać poza delegację ustawową,

a nadto zwiększać ponad wymogi określone w art. 4 ustawy obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości.

Rację ma skarżąca Spółdzielnia A., podnosząc, że ustawodawca nie upoważnił Rady do określania sposobu usuwania odpadów i zanieczyszczeń z nieruchomości oraz terminów, w których czynności te należy wykonywać. Tak szczegółowe unormowanie jakie zawarto w § 3 ust. 1 pkt 1 lit.a Regulaminu wykracza poza upoważnienie ustawowe. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że określony w § 3 ust. 1 pkt 1 lit.a obowiązek, jako wymieniony wśród zasad i standardów utrzymania porządku i czystości na terenach nieruchomości w gminie oparty został, jak to wywiodła Rada Miejska w odpowiedzi na skargę Spółdzielni Mieszkaniowej, na delegacji ustawowej wskazanej w art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy- a nie na art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy, jak przyjęła to w zarzucie skargi Spółdzielnia Mieszkaniowa. Wskazane w § 3 uchwały zasady i standardy mają bowiem z założenia stanowić realizację delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 1,2,3, jednakże przekładają się na obowiązki, określonych w art. 5 ustawy właścicieli nieruchomości. Powyższa konkluzja wynika z systematyki ustawy, która w art. 4 określa zakres przedmiotowy uchwały w sprawie utrzymania czystości i porządku

w gminie, zaś w art. 5 określa obowiązki właścicieli nieruchomości (w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4).

Regulamin w tej sprawie nie może wykraczać zatem poza ramy przedmiotowe (art.4) i stanowić obowiązków właścicieli ponad granice ustawowe (art. 5 ust. 1) oraz ponad obowiązki innych podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 2-5.

Jest więc oczywiste, że przy podejmowaniu uchwały czuwać należy nad korelacją w zakresie zasad uchwalanych na podstawie art. 4 ust.1, a wymienionych w art. 4 ust. 2 z obowiązkami właścicieli i podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1-5.

Tak więc, zawarty w art. 3 ust. 1 pkt 1 lit.a uchwały, standard utrzymania czystości i porządku na terenach nieruchomości, stanowi jednocześnie nałożony

w innym jej przepisie na konkretnych adresatów obowiązek usuwania odpadów

i zanieczyszczeń z powierzchni ziemi poprzez wykonanie takich czynności jak: "zamiatanie, zbieranie, grabienie, zmywanie itp." oraz zakreślenie granic czasowych tych czynności przez określenie: " we wszystkie dni tygodnia (w tym także w soboty, niedziele i święta)". Niezależnie od tego, który przepis prawa materialnego Rada przyjęła za podstawę prawną swoich kompetencji w tym przedmiocie, jak też niezależnie od tego, który przepis ustawy wskazała - jako naruszony - w zarzucie Spółdzielnia, kwestionowany skargą § 3 ust. 1 pkt 1 lit.a uchwały nie może być uznany za zgodny z prawem, a zwłaszcza z kompetencją Rady wynikającą

z upoważnienia ustawowego. Co więcej, przytoczona w odpowiedzi na skargę motywacja tak szerokiego określenia obowiązków właścicieli nieruchomości nie może stanowić podstawy do wyjścia poza upoważnienie ustawowe.

Jak już była o tym mowa wyżej, kompetencja rady gminy do wydania aktu prawa miejscowego nie jest nieograniczona, a przeciwnie, jej granice zakreśla ustawa. Żadne zatem względy, nawet praktyczne w przekonaniu radnych, nie mogą prowadzić do rozszerzenia kompetencji uchwałodawczej, a wobec tego nie mogą również sanować naruszenia prawa wynikającego z tego uchybienia. Pamiętać trzeba i o tym, że z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP wynika prawo pracownika do określonych w ustawie dni wolnych od pracy, czego omawiany przepis uchwały nie respektuje, a Rada w swej argumentacji nie dostrzega.

Z kolei odnosząc się do regulacji zawartej w § 3 ust. 1 pkt 2 Regulaminu stwierdzić należy, że ustawodawca nie upoważnił organów stanowiących gminy do tak szerokiego określania obowiązków z zakresu utrzymania porządku i czystości jak nałożenie obowiązków w zakresie estetyki nieruchomości i pielęgnacji znajdującej się na niej szaty roślinnej (regularne koszenie trawników, przycinanie drzew i krzewów, usuwanie drzew itd.).

Poza upoważnienie ustawowe wykraczają również obowiązki wynikające z § 3 ust. 1 pkt 3 (usuwanie zbędnych przedmiotów, wraków pojazdów, sprzętów domowych, rozbiórka obiektów budowlanych, uprzątanie z miejsc wystawionych na widok publiczny materiałów budowlanych , paliw stałych, towarów i innych rzeczy utrudniających korzystanie z drogi, dojazdów, dojść, przejść lub szpecących otoczenie). W ocenie Sądu, regulacja ta ingeruje w prawo własności narzucając właścicielom określony sposób postępowania z przedmiotami stanowiącymi ich własność, co narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności (art. 21 ust. 1).

Trafne są także zarzuty skarżącej Spółdzielni wskazujące na brak ustawowego umocowania do uregulowania w drodze uchwały kwestii dotyczących utrzymywania budynków w należytym stanie technicznym i estetycznym (§ 3 ust. 1 pkt 4). Kwestie powyższe normuje ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zmianami). Art. 5 ust. 2 tej ustawy stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem

i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. W myśl zaś art. 61 ust. 1 Prawa budowlanego - do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, jest zobowiązany właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zgodnie natomiast z art. 66 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym (ust.1 pkt.1), albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 3) - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości określając termin wykonania obowiązku. Ustawowe uregulowanie tego zagadnienia wyklucza kompetencję uchwałodawczą rady gminy w tym przedmiocie.

Zauważyć ponadto trzeba, że pojęcie "utrzymanie porządku" ogranicza się do gromadzenia, zbierania i usuwania odpadów komunalnych, nie zaś do (lit.a,b) utrzymania w należytym stanie i porządku estetycznym, kolorystycznym wyglądu ścian budynków i ogrodzeń nieruchomości. Ponad wskazane pojęcie wykracza obowiązek (lit.c) usuwania wystawionych na widok publiczny napisów lub wizerunków o znaczeniu obscenicznym, wulgarnym lub w inny sposób obrażającym dobre obyczaje.

Brak jest również umocowania ustawowego do nałożenia obowiązków wynikających z § 3 ust. 2 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 Regulaminu. Niezależnie od powyższych uwag odnoszących się do "utrzymania porządku" zauważyć należy, że ustawodawca nie upoważnił rady gminy do określenia zasad postępowania z odpadami innymi niż komunalne (pkt 4).

Zasadne stało się także stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 pkt 5 Regulaminu nakładającego na organizatorów imprez masowych obowiązek wyposażenia

w urządzenia do gromadzenia odpadów komunalnych, usuwania odpadów niezwłocznie po zakończeniu zgromadzenia lub imprezy i zapewnienia odbioru odpadów oraz opróżniania przenośnych toalet i ich usuwania niezwłocznie po zakończeniu imprezy.

Organizatora imprezy masowej nie można uznać za właściciela nieruchomości w rozumieniu art.2 pkt.4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a tylko oni są adresatami obowiązków dotyczących utrzymania czystości i porządku na obszarze gminy. Organizatorzy imprez masowych nie należą też do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 2-4, na które ustawa wprost nakłada określone obowiązki z zakresu utrzymania czystości i porządku. W rezultacie, przepis w takim brzmieniu powoduje ingerencję w stosunki cywilnoprawne, których treść kształtowana jest

w drodze umowy cywilnoprawnej. Obowiązki organizatora imprez masowych określa ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U.

z 2005r. Nr 108, poz.909 ze zm.), a zatem nie zachodzi konieczność ich ustalania

w drodze aktu prawa miejscowego i nie ma ku temu podstaw prawnych w ustawie

w postaci odpowiedniego upoważnienia.

W § 3 ust. 2 Rada ustaliła zasady i standardy utrzymania czystości i porządku na terenach ogrodów działkowych (pkt 7) oraz co do zespołów garaży (pkt 8) wychodząc przy tym poza delegację ustawową. Z art. 4 ust.2 nie wynika kompetencja organu stanowiącego gminy do uchwalania zasad (i standardów) gospodarowania na terenie ogrodów działkowych odpadami roślinnymi

i wyznaczania miejsc gromadzenia na tym terenie pozostałych odpadów. Nie ma również upoważnienia co do stanowienia zasad i standardów odnośnie do zespołów garaży w zakresie utrzymywania w czystości porządku dojść i dojazdów do garaży oraz terenów przyległych. Ustawa w art. 5 ust.1-4 nie formułuje obowiązków właścicieli nieruchomości i pozostałych podmiotów wskazanych w tym przepisie. Ustawa wskazuje natomiast w art. 5, które z obowiązków w zakresie wskazanego

w niej utrzymania czystości i porządku obciążają właścicieli nieruchomości (ust.1) wykonania robót budowlanych (ust.2), przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej (ust.3), zarządu drogi (ust.4) oraz gminy (ust.5). Posłużenie się w zaskarżonej uchwale w § 3 ust. 2 pkt 8 określeniami potocznymi takimi jak: "dojścia i dojazdy do garaży", "tereny przyległe" zasadnie zostało zakwestionowane przez skarżącą Spółdzielnię A. jako niezgodne z prawem.

W świetle tak zredagowanej normy prawnej nie można bowiem zidentyfikować nie tylko przepisu ustawy upoważniającego do jej uchwalenia w drodze aktu prawa miejscowego, ale także brak jest możliwości skonkretyzowania jej adresata

i odtworzenia granic, do których sięga jego obowiązek.

Z kolei określony w § 4 ust. 1 pkt 1 uchwały zakaz tworzenia tzw. dzikich wysypisk został już ustanowiony i wprowadzony w art. 70 pkt 3 ustawy o odpadach. Tworzenie dodatkowych zakazów w regulaminie z tym związanych jest nie tylko zbędne, ale wykracza poza upoważnienie zawarte w ustawie o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach.

Zbędne, bo również uregulowane w innym akcie prawnym ( rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – Dz.U. Nr 80, poz. 563) jest określenie w § 4 ust. 2 pkt 1 lit.c warunków dopuszczalności palenia ognisk. Z kolei zakaz spalania odpadów w urządzeniach

i miejscach do gromadzenia odpadów gminnych (pkt 2) jest również zbędny, albowiem zakaz termicznego unieszkodliwiania odpadów poza spalarniami został uregulowany w art. 71 ustawy o odpadach, podobnie jak wynikający z ust. § 4 ust. 3 uchwały zakaz mieszania odpadów- określony w art. 70 ustawy o odpadach.

Tak więc przepisy § 4 ust.1 pkt 1 lit.c oraz pkt 2 naruszają prawo poprzez ich uchwalenie w odniesieniu do zagadnień już wcześniej uregulowanych w prawie powszechnie obowiązującym rangi ustawowej lub w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie delegacji ustawowej.

Brak jest również uzasadnionych podstaw do wprowadzania w uchwale przepisów, które wykraczają poza delegację ustawową w zakresie mycia

i naprawy pojazdów mechanicznych. W § 5 pkt 1 uchwała dopuszcza mycie

i naprawę pojazdu na własnej nieruchomości. W ocenie Sądu, w świetle upoważnienia wynikającego z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach, do mycia i naprawy pojazdu na własnej nieruchomości nie jest wymagana zgoda rady gminy, natomiast kwestia uzyskiwania zgody na naprawę

i mycie pojazdu na nieruchomości cudzej należy do zagadnień cywilnoprawnych

i w związku z tym nie może być regulowana aktem prawa miejscowego. Rzeczą Rady podejmującej uchwałę w omawianej kwestii było co najwyżej wskazanie warunków jakie muszą być spełnione aby mycie i naprawa pojazdu były dopuszczalne na terenie nieruchomości. Chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów.

Art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera upoważnienia do określania przez radę gminy kręgu podmiotów, które mogą wykonywać obowiązki właściciela nieruchomości, tak jak uczyniła to Rada w § 6 ust. 2 i ust. 3 uchwały. Zauważyć należy, że art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje jakie podmioty ustawa ta uznaje za właścicieli nieruchomości i stąd też w Regulaminie rada gminy zobowiązana jest posługiwać się pojęciem "właściciele nieruchomości" tożsamym z regulacją ustawową. Tymczasem Rada w zaskarżonej uchwale w § 6 ust. 2 i ust. 3 w sposób istotny zmieniła przepis ustawy i rozszerzyła katalog podmiotów będących właścicielami nieruchomości w rozumieniu ustawy. Należy podkreślić, że jest to również nieuprawniona ingerencja w stosunki cywilnoprawne.

Na uwzględnienie zasługują również zarzuty stawiane skargą Spółka A. co do rozdziału 4 zaskarżonej uchwały, który określa obowiązki odbiorców odpadów w zakresie utrzymania czystości i porządku. Stanowiący podstawę materialnoprawną regulaminu utrzymania porządku i czystości w gminie art. 4 ustawy nie zawiera upoważnienia do określania tych obowiązków, a tylko ten przepis ustawy – wbrew odmiennym wywodom Rady stanowić może podstawę nałożenia obowiązków w omawianym zakresie.

Zakres obowiązków odbiorcy odpadów określony jest w zezwoleniu udzielonym przez organ wykonawczy gminy poszczególnym odbiorcom odpadów.

W § 7 uchwały rada gminy nie tylko w sposób nieuprawniony wkroczyła w stosunki cywilnoprawne łączące właścicieli nieruchomości z odbiorcami odpadów (§ 7 ust. 1 pkt 1), ale zawarła w przepisach regulaminu takie wyrażenia, które mogą powodować spory interpretacyjne.

Zdaniem Sądu, rada gminy nie może ingerować w treść umów zawieranych pomiędzy właścicielem nieruchomości i odbiorcą odpadów, by zobowiązać ten drugi podmiot do odbioru odpadów zgromadzonych selektywnie bez dodatkowych opłat. Obowiązek selektywnego zbierania oraz odbioru odpadów nie może być regulowany uchwałą skoro wprost wynika z treści art. 10 ustawy o odpadach, który stanowi, że odpady powinny być zbierane w sposób selektywny( ust. 1), natomiast podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych jest obowiązany do selektywnego odbierania odpadów oraz ograniczania ilości odpadów ulegających biodegradacji, kierowanych do składowania (ust. 2).

Z kolei użyte w § 7 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz w § 9 ust. 3 wyrażenie: "rzeczywista ilość" jest pojęciem nieostrym i niezdefiniowanym, mogącym powodować wątpliwości interpretacyjne. Takich unormowań akt prawa miejscowego nie powinien zawierać. Poza tym, skoro uchwałodawca posłużył się w powołanym wyżej przepisie pojęciem odnoszącym się do ilości odpadów, to tym samym, w celu zrealizowania obowiązku wynikającego z tak skonstruowanego przepisu, nałożył na odbiorcę odpadów wymóg wyposażenia taboru do odbioru odpadów w urządzenia do ważenia, mierzenia etc. oddawanych odpadów. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 4 takiego upoważnienia nie zawiera i uprawnienia takiego nie można wyprowadzić

z żadnego innego przepisu tej ustawy. Powyższe uwagi odnoszą się również do uregulowań zawartych w § 7 ust.1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, tiret trzecie, tiret czwarte.

Zaznaczyć również należy, co uszło uwadze Rady Miejskiej Stargardu Szczecińskiego, że regulacje w zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów będących również odpadami komunalnymi, wprowadzone w innych aktach prawnych wyłączają kompetencje rady gminy do stanowienia w tym zakresie. Do takich regulacji szczególnych zaliczyć należy przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. Nr 180, poz. 1495), które

w zasadzie kompleksowo normują materię związaną z gospodarką odpadami tego rodzaju.

Jakkolwiek art. 4 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy o czystości i porządku w gminach upoważnia radę gminy do określenia w regulaminie wymagań w zakresie prowadzenia we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i odpadów z remontów, to jednak przepis ten nie nakłada na odbiorcę odpadów obowiązku udostępniania punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych, ani nie stanowi podstawy prawnej do nałożenia takiego obowiązku w drodze uchwały w przedmiocie utrzymania porządku i czystości w gminie. Obowiązek ten został, wbrew treści regulaminu, nałożony na Miasto Stargard Szczeciński, co wynika z treści Gminnego Planu Gospodarki Odpadami. Nadto postępowanie z odpadami niebezpiecznymi wynika z przepisów ustawy

o odpadach (art. 19 i nast.) i stąd też nie można tej materii poddawać tak dowolnej regulacji, jak to ma miejsce w zaskarżonej uchwale. Niczym nieuzasadnione jest również wyznaczenie w § 7 ust. 1 pkt 1 tiret trzecie zbiorczego punktu zbierania odpadów segregowanych w 200 metrowej odległości od nieruchomości. W ocenie Sądu, ustalenia te wykraczają poza upoważnienie do ustalenia warunków rozmieszczenia urządzeń do zbierania odpadów komunalnych, albowiem art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dotyczy warunków rozmieszczania urządzeń na terenie nieruchomości, nie upoważnia natomiast do stanowienia obowiązku umieszczania urządzeń poza nieruchomością obsługiwaną przez odbiorcę odpadów, a tym bardziej do ustalania odległości od nieruchomości

w jakiej urządzenia te odbiorca powinien umieścić.

W § 7 ust. 1 pkt 4 rada gminy zobowiązała odbiorcę odpadów do składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w proporcjach umożliwiających uzyskanie poziomów odpadów wskazanych w rozdziale 8 niniejszego regulaminu poprzez odbiór odpadów zmieszanych z zapewnieniem segregacji przez podmiot je odbierający lub odbiór odpadów zebranych selektywnie. Do takiej regulacji rada gminy nie była upoważniona, albowiem w kwestii odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów rada mogła ustalić wyłącznie maksymalny poziom tych odpadów.

Z kolei unormowanie zawarte w § 7 ust. 1 pkt 8 wkracza w materię umowną i do określenie takiego sposobu odbioru odpadów zielonych rada gminy nie była upoważniona.

Regulacji zawartej w § 7 ust. 1 pkt 9 przeczy z kolei upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 2, z którego żadną miarą nie wynika, że rada gminy ma prawo nałożyć na odbiorcę odpadów obowiązki określone w tym przepisie (kontrolę stanu technicznego, sanitarnego, konserwację i naprawę urządzeń przeznaczonych do gromadzenia odpadów, oczyszczanie i dezynfekowanie oraz określić terminy wykonywania tych czynności).

Brak jest również upoważnienia ustawowego do tak dalekiej ingerencji

w stosunki cywilnoprawne pomiędzy właścicielem nieruchomości a odbiorcą odpadów, wskutek której rada gminy wyznacza stronom umowy moment, w którym następuje przeniesienie odpowiedzialności za odpady (ust. 3).

Nie można doszukać się upoważnienia ustawowego do wprowadzenia określonej w § 8 ust. 1 częstotliwości wykonywania nakazu uprzątania z części nieruchomości służącej do użytku publicznego błota, śniegu lodu i innych zanieczyszczeń we wszystkie dni tygodnia (w tym także w soboty, niedziele i święta) oraz określenia terenu (tak jak w ust. 2), którego nakaz ten dotyczy.

Wbrew odmiennym wywodom zawartym w odpowiedzi na skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w Stargardzie Szczecińskim, przyznać należy rację tej stronie skarżącej, że w § 8 ust.2 Rada rozszerzyła ustawowe określenie chodnika.

Nie chodzi w tym przypadku o pojęcie chodnika w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, ani o definicję określającą co jest chodnikiem, a jaki teren w pojęciu tym się nie mieści. Istota zagadnienia sprowadza się bowiem do ustawowego sprecyzowania umiejscowienia chodnika (z którego uprzątnięcie błota, śniegu, lodu

i innych zanieczyszczeń ma nastąpić) względem nieruchomości, której właściciel obowiązek ten ma spełnić.

W art. 5 ust.1 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca postanowił, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym w dalszej części tego przepisu doprecyzował na użytek ustawy sposób rozumienia pojęcia: "chodnik położony wzdłuż nieruchomości" stanowiąc, że za taki chodnik uznaje "wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości". Nie ma wątpliwości, zdaniem Sądu, co do znaczenia określenia "bezpośrednio", jak też co do jego odniesienia do nieruchomości właściciela, a nie do nieruchomości drogowej. Tak więc z przepisu tego jasno wynika, który właściciel nieruchomości zobowiązany jest do usuwania wskazanych w ustawie zanieczyszczeń z chodnika, a na którym obowiązek ten nie ciąży. Z pełnego brzmienia przepisu wynika, że obowiązek ten nie dotyczy tych właścicieli nieruchomości, które nie są położone bezpośrednio przy granicy chodnika, a ponadto nie mają oni obowiązku uprzątania chodnika (nawet gdy położony jest bezpośrednio przy granicy nieruchomości), na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. Usytuowanie pasa zieleni pomiędzy nieruchomością, a chodnikiem, jeśli pas ten nie stanowi części nieruchomości wyklucza uznanie chodnika za położony wzdłuż nieruchomości, gdyż nie jest spełniona przesłanka bezpośredniości.

Brak jest również podstaw prawnych do określenia w Regulaminie częstotliwości "likwidowania śliskości" przez właścicieli nieruchomości na części nieruchomości służącej do użytku publicznego. Ustawodawca nie upoważnił nadto rady gminy do określenia w Regulaminie zasad postępowania z liśćmi i roślinami zgromadzonymi w wyniku oczyszczania pasa drogowego (ust. 7), ustalenia zasad lokalizowania koszy ulicznych (ust. 8), ustalania nakazu wyposażania przystanków komunikacyjnych, stref ograniczonego postoju, postojów taksówek w niepalne kosze lub pojemniki do gromadzenia odpadów komunalnych, zobowiązywania przedsiębiorców użytkujących tereny komunikacji drogowej w celach zarobkowych do utrzymywania tych terenów według standardów określonych dla właścicieli nieruchomości (ust. 10).

Zakaz wynikający z § 8 ust. 11 jest niezgodny z prawem , albowiem objęty jest dyspozycją art. 288 kw., a więc dubluje materię zastrzeżoną dla ustawy.

Przykład kolejnej, nieuprawnionej ingerencji w stosunki cywilnoprawne stanowią przepisy § 8 ust. 12 i 13 regulaminu. Nie można co do tych regulacji również doszukać się upoważnienia ustawowego do ustanowienia w zaskarżonej uchwale przepisów o takiej treści.

W § 9 ust. 4 Regulaminu ustalono minimalną normatywną ilość odpadów komunalnych wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca Gminy-Miasta Stargard Szczeciński w ciągu jednego tygodnia. Przepis ten nie odzwierciedla intencji ustawodawcy, albowiem zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 lit.a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, rada gminy została upoważniona do ustalenia rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie gminy (...) przy uwzględnieniu średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych lub innych źródłach. Powyższa delegacja nie oznacza upoważnienia rady gminy do określania średniej ilości odpadów w przedmiotowym Regulaminie, albowiem średnią ilość odpadów dla każdego ze źródeł (gospodarstwo domowe, szkołą, zakład produkcyjny itd.) gmina powinna wcześniej ustalić w gminnym planie gospodarki odpadami. Analogiczne uwagi odnoszą się do § 9 ust. 5 uchwały i stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności tego przepisu.

Bez upoważnienia ustawowego, rada gminy w § 9 ust. 6 określiła warunki, jakie winny spełniać pojemniki i kontenery do gromadzenia odpadów.

Nieuprawnioną, bo stanowiącą ingerencję w stosunki umowne stanowi regulacja zawarta w § 10 ust. 3 i ust. 7 uchwały.

Z kolei nakazy wynikające z § 10 ust. 8 i ust. 9 uchwały jako pozbawione adresata są sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej.

W § 11 w zdaniu ostatnim o treści: "Obowiązek ten zrealizują odbiorcy odpadów, którzy uzyskają zezwolenie na odbiór odpadów od mieszkańców nieruchomości" znajduje się kolejny przypadek uchwalenia przepisu bez upoważnienia ustawowego oraz stanowiącego przejaw ingerencji w cywilnoprawne stosunki umowne.

Za uzasadnione Sąd uznał stwierdzenie nieważności:

- § 12 pkt 1, albowiem przepis ten zawiera określenie niejednoznaczne, co czyni go niewykonalnym bez wdawania się w spory interpretacyjne,

- § 12 pkt 2 lit. a w zakresie wyrażenia: "osób dorosłych", które to pojęcie jest niejednoznaczne, należące do kategorii pojęć ocennych,

- § 12 pkt 3, który wykracza poza upoważnienie ustawowe, albowiem ustawodawca nie upoważnia rady gminy do sformułowania zakazu wprowadzania psów na określone tereny, lecz do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom.

Z kolei zawarty w pkt 5 obowiązek oznakowania psa wynika z ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Z ustawy tej wynikają również obowiązki określone w pkt 6, pkt 7, jak również regulacje zawarte w § 13 uchwały.

Określony w pkt 8 obowiązek corocznego obowiązkowego szczepienia psa przeciw wściekliźnie wynika z powołanej w tym przepisie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2004 r. Nr 69, poz. 625 ze zm.), a zatem również te uregulowania jako stanowiące powtórzenie przepisów innej ustawy nie mogły się ostać.

Nałożenie na osoby utrzymujące na terenie miasta zwierzęta domowe obowiązku dbałości, by zwierzę nie zakłócało spokoju mieszkańcom (pkt 9), a także obowiązków przekazywania zwłok zwierzęcia do unieszkodliwienia przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w tym zakresie (pkt 10) oraz pokrycia kosztów transportu zwłok, magazynowania i przekazania do unieszkodliwienia (pkt 11) wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W § 14 ust. 4 rada gminy sformułowała zakaz, do którego ustanowienia nie została upoważniona; określenie tego zakazu wykracza poza upoważnienie do określenia wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Użyte w ust. 5 pojęcie "należytej czystości" należy zaliczyć do kategorii pojęć nieostrych, zaś warunki utrzymywania zwierząt (ust. 6, ust. 7, ust. 9) oraz składowania odchodów pochodzenia zwierzęcego (ust. 8) zostały określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym do Prawa budowlanego, tj. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 132, poz. 877) - również w odniesieniu do wymogów jakie winny spełniać budynki, obiekty i tereny przeznaczone pod chów zwierząt gospodarskich i futerkowych( ust.10).

Zasady utrzymywania zwierząt gospodarskich określa rozporządzenie wykonawcze do ustawy o ochronie zwierząt- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz.1629 ze zm.). Z tego powodu regulacja zawarta w ust. 12 pkt 1 i 2 oraz w ust. 13 w istotny sposób narusza prawo albowiem normuje zagadnienia już uregulowane w prawie powszechnie obowiązującym przy tym zawęża wymogi wynikające z rozporządzenia.

Art. 4 pkt 8 ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach stanowi upoważnienie do określenie terminów przeprowadzania deratyzacji, nie zaś jej częstotliwości, - jak uchwaliła to Rada w § 15 ust.1. Wskazany przepis ustawy nie upoważnia również do określenia kręgu podmiotów zobowiązanych do jej przeprowadzenia (ust. 2) oraz tego, kto ponosi koszty deratyzacji (ust. 4).

Rozdział 12 uchwały dotyczy kontroli wypełniania obowiązków określonych

w regulaminie. Zdaniem Sądu, unormowania zawarte w § 16 wychodzą poza upoważnienie ustawowe. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 4 nie zawiera upoważnienia do uregulowania kwestii kontroli obowiązków określonych w regulaminie. Obowiązki organu wykonawczego gminy w odniesieniu do czystości i porządku w gminie wynikają wprost z tej ustawy, np. art. 7, art. 8 a, art. 8b, natomiast obowiązki Straży Miejskiej wynikają z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz.U. Nr 123, poz. 779).

W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że wymienione w pkt I wyroku przepisy zaskarżonej uchwały w sposób istotny naruszają prawo, albowiem zawierają powtórzenia definicji ustawowych, modyfikacje tych definicji, postanowienia regulujące zagadnienia wynikające wprost z poszczególnych norm ustaw i innych aktów normatywnych prawa powszechnie obowiązującego oraz postanowienia stanowiące przekroczenie upoważnienia ustawowego, czym jednocześnie naruszają wskazany w obu skargach interes prawny skarżących, uznać należało obie skargi za zasadne.

Dlatego na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

W kwestii wykonalności wyroku Sąd orzekł w oparciu o treść art. 152 P.p.s.a, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Miarkując zasadzone na rzecz skarżących od organu koszty zastępstwa procesowego Sąd wziął pod uwagę znaczny nakład pracy pełnomocników stron skarżących oraz ich dwukrotny udział

w rozprawach. Do konieczności otworzenia zamkniętej rozprawy przyczynił się bowiem sam organ nadsyłając sądowi wraz z odpowiedziami na skargi niepełne akta administracyjne, co ujawniło się po zamknięciu rozprawy.