Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1991/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 4, 6 i 26
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni M. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości opłat w takim zakresie, który odnosi się do kotłowni Zakładu M. w Z.; 2. zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej Spółdzielni M. z siedzibą w G. kwotę 705 (siedemset pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w części dotyczącej ustalenia dla Rolniczej Spółdzielni M. wysokości opłaty podwyższonej oraz wysokości nie wniesionej należnej opłaty za wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza za II kwartał 2003 r., i w tym zakresie ustaliło wysokość tych kwot - odpowiednio - na 28.105,63 zł i 2.602,01 zł; w pozostałym natomiast zakresie powołaną decyzję Marszałka Województwa [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy i stwierdził m.in., że Rolnicza Spółdzielnia M. jest podmiotem korzystającym ze środowiska, dlatego zobowiązana jest do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, do których zalicza się opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Organ odwoławczy uznał zasadność odwołania wobec decyzji organu pierwszej instancji co do braku podstaw do naliczenia podwyższonej opłaty w stosunku do akumulatorni, ponieważ ładowanie akumulatorów następuje w pomieszczeniu zamkniętym, nie dochodzi zatem do wprowadzania z niej ewentualnych pyłów lub gazów do powietrza w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zasadnie natomiast zostały ustalone – w ocenie organu odwoławczego - opłaty związane z wprowadzaniem do powietrza pyłów lub gazów z instalacji kotłowni oraz z instalacji proszkowni mleka i serwatki Zakładu M. w Z.

W ocenie organu odwoławczego, każdy z trzech pieców znajdujących się w kotłowni Zakładu M. w Z. jest oddzielną instalacją w rozumieniu art. 3 pkt 6 lit. a ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem każdy z nich jest odrębnym źródłem wytwarzającym i emitującym pyły i gazy do powietrza, dlatego okoliczność, że emisja ta odbywa się za pośrednictwem jednego wspólnego dla tych trzech pieców komina, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Fakt podłączenia trzech pieców, z których każdy stanowi samodzielną instalację do wspólnego komina nie wystarcza do uznania tych pieców za jedną instalację w rozumieniu art. 3 pkt 6 lit. b ustawy Prawo ochrony środowiska.

W zaskarżonej decyzji podtrzymano również argumentację organu pierwszej instancji o istnieniu podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie do powietrza pyłów lub gazów z instalacji proszkowni mleka i serwatki.

W piśmie z dnia 5 listopada 2008 r. Spółdzielnia M. w G., działając jako następca prawny Rolniczej Spółdzielni P., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. w części dotyczącej ustalenia, iż emisja zanieczyszczeń odbywa się za pośrednictwem trzech pieców, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, jakoby każdy z trzech pieców stanowił oddzielną instalację sanitarno-techniczną (emitor), gdy prawidłowa – zdaniem skarżącej – analiza faktów daje podstawę do uznania, iż jedynym emitorem jest komin wspólny dla wszystkich trzech pieców. W skardze zarzucono również naruszenie art. 8 kpa poprzez zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych i tego samego stanu prawnego, bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in. iż piece kotłowni Zakładu M. w Z. podłączone są do jednego komina odprowadzającego spaliny do atmosfery, dlatego stanowią instalację zespołu stacjonarnych urządzeń. Jedynie komin może wprowadzać jakiekolwiek substancje do atmosfery, natomiast sam kocioł bez komina stanowiłby tylko część instalacji nie mogącej samodzielnie funkcjonować, dlatego organ orzekający powinien zsumować wartości mocy cieplnych trzech pieców i dopiero dla tak zsumowanej wartości obliczyć emisję szkodliwych substancji. W skardze powołano się na stanowisko Ministerstwa Środowiska wyrażone w piśmie z dnia 9 marca 2006 r., z którego miałoby wynikać, iż znajdujące się w ciągu technologicznym cukrowni urządzenia, w tym piec do spalania siarki i piec do wypalania kamienia wapiennego nie stanowią odrębnych instalacji w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska. Taki tok rozumowania – w ocenie skarżącej – potwierdził organ odwoławczy w swojej uprzedniej decyzji wydanej w sprawie, lecz w ponownej decyzji, zaskarżonej obecnie do sądu administracyjnego, organ ten nie podtrzymał tego stanowiska, co narusza art. 8 kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji i dodatkowo stwierdzając, iż w poprzednio wydanej decyzji w postępowaniu odwoławczym nie wyraziło kategorycznego poglądu aby trzy piece w kotłowni Zakładu M. w Z. stanowiły jeden emitor, lecz poprzez użyte w tej decyzji sformułowania nakazało organowi pierwszej instancji dokonanie analizy tej okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja wydana została w zaskarżonej części z naruszeniem art. 273 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 4 i pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, ze zm.), jako przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem skargi jest tylko ta część decyzji wydanych w sprawie, która dotyczy ustalenia opłat za wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza z kotłów znajdujących się w kotłowni Zakładu M. w Z., ponieważ tylko w tej części decyzje te zostały zaskarżone. Sąd nie może zatem wyjść poza przedmiot skargi w dokonywaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji, dlatego Sąd pozostawił poza swoja oceną pozostały zakres zaskarżonej decyzji dotyczący ustalenia opłat za wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza z akumulatorni oraz z proszkowni mleka i serwatki znajdujących się w Zakładzie M. w Z.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Według natomiast art. 279 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji jest prowadzący instalację.

Ponoszenie opłat związane jest zatem z wprowadzaniem pyłów lub gazów do powietrza emitowanych z określonych instalacji. Kluczową okolicznością dla ustalania opłat jest zatem stwierdzenie, czy określona instalacja powoduje wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza. Nie można bowiem ustalić opłaty w przypadku, gdy pyły lub gazy nie będą wprowadzane do powietrza.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż w Zakładzie M. w Z., w dyspozycji skarżącej pozostają trzy kotły emitujące pyły i gazy do powietrza. Emisja ta odbywa się jednak wspólnym kominem, co oznacza, iż opłata za tę emisję powinna być ustalona, jako za instalację emitującą pyły i gazy do powietrza, nie zaś za każdy kocioł odrębnie. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 6 lit. a i b ustawy Prawo ochrony środowiska, instalacją jest stacjonarne urządzenie techniczne albo zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, których eksploatacja może spowodować emisję. Emisją zaś – według art. 3 pkt 4 powołanej ustawy jest wprowadzane substancji bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, m.in. do powietrza. Natomiast dla celów stosowania ustawy Prawo ochrony środowiska powietrzem – zgodnie z art. 3 pkt 26 tej ustawy - jest powietrze znajdujące się w troposferze, z wyłączeniem wnętrz budynków i miejsc pracy.

W rozpatrywanej sprawie opłata nie jest ustalana za samo powstawanie lub wytwarzanie pyłów i gazów w poszczególnych kotłach, lecz za ich wprowadzanie do powietrza. Jeżeli więc zostało ustalone, iż pyły i gazy powstające w kotłach znajdujących się w Zakładzie M. w Z. są odprowadzane jedynie poprzez wspólny komin, to wprowadzenie tych pyłów i gazów do powietrza następuje tylko poprzez ten komin, co oznacza, iż przedmiotowe kotły spełniają ustawową definicję instalacji określoną w art. 3 pkt 6 lit. b ustawy Prawo ochrony środowiska. Nieprawidłowo zatem uznano w zaskarżonej decyzji, iż kotły te nie stanowią instalacji lecz są odrębnymi stacjonarnymi urządzeniami technicznymi. Niezależnie bowiem od intensywności i stopnia wykorzystania poszczególnych kotłów, powstające w nich pyły i gazy ulegają wprowadzeniu do powietrza jednym kominem, przez co kotły te pozostają w zespoleniu tworząc jedną instalację emitującą pyły i gazy do powietrza.

Nie można zatem podzielić poglądu zawartego w zaskarżonej decyzji, iż każdy z kotłów jest odrębnym źródłem wytwarzającym i emitującym pyły i gazy do powietrza, skoro emisja tych pyłów i gazów do powietrza nie następuje z każdego kotła odrębnie, lecz wspólnym kominem. Ustalenie zaś opłaty następuje za samo wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza, a nie za ich wytwarzanie. Także wysokość tych opłat – według art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska – uzależniona jest od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza, a nie od zdolności ich wytworzenia w każdym z kotłów.

Jeżeli więc omawiana opłata należna jest z tytułu wprowadzania pyłów lub gazów do powietrza, to jej wysokość powinna być ustalana przez pryzmat sposobu dokonywania tej emisji, jako następującej w rozpatrywanej sprawie jednym kominem, stanowiącym jeden emitor pyłów i gazów do powietrza.

Przyjęcie w zaskarżonej decyzji dla potrzeb ustalenia opłaty za wprowadzanie pyłów lub gazów do powietrza, iż kotły znajdujące się w Zakładzie M. w Z. są odrębnymi stacjonarnymi urządzeniami technicznymi, stanowi zatem naruszenie art. 273 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 4 i pkt 6 lit. a i b ustawy Prawo ochrony środowiska, skutkujące naliczeniem opłaty w wysokości nieadekwatnej do traktowania tych kotłów, jako jednej instalacji emitującej pyły i gazy do powietrza.

W wyniku stwierdzonego naruszenia prawa Sąd uchylił jedynie zaskarżoną decyzję i tylko w zakresie nieprawidłowego ustalenia wysokości należnej opłaty pozostającej w związku z emisją pyłów lub gazów do powietrza przez kotłownię Zakładu M. w Z. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający przeprowadzi na podstawie art. 136 kpa uzupełniające postępowanie celem ustalenia wysokości opłaty podwyższonej wysokości nie wniesionej należnej opłaty, mając na względzie okoliczność, iż kotły znajdujące się w Zakładzie M. w Z. stanowią jedną instalację.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w części określonej w pkt 1 sentencji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając, jako wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi wysokość nie wniesionej należnej opłaty ustalonej w zaskarżonej decyzji stanowiącej zobowiązanie do uiszczenia przez skarżącą.