Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 317/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 208  ust. 1  i art. 210 ust. 1  i 4
journal: Dz.U. 2015 poz 827
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Barbara Pasternak Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia 16 stycznia 2017 r. znak [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. K. kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Na wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień, Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...] 2016 r., na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 827 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", przeznaczył będący w posiadaniu J. K. samochód osobowy TOYOTA [...], nr rej. [...] do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny, polegającego na oddaniu ww. samochodu osobowego do używania na rzecz 13 kompanii regulacji ruchu, we wskazanym miejscu, na czas nieokreślony.

W odwołaniu od decyzji J. K. zarzucił wydanie jej z naruszeniem swobodnej oceny, bez uzasadnienia faktycznego będącego podstawą jej wydania, a także brak wykazania przez organ zasady proporcjonalności przy nakładaniu świadczeń. Podniósł również, iż organ nie wykazał braku innych podmiotów, które byłyby w stanie zrealizować pod względem ilościowym i jakościowym wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Odwołujący się stwierdził ponadto, że z dyspozycji art. 208 i 210 ww. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. wynika, że osoby fizyczne należą do ostatniego kręgu podmiotów, które mogą zostać zobowiązane do świadczeń rzeczowych na cele przygotowania obrony Państwa. W związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

Podczas spotkania, które odbyło się 5 stycznia 2017 r. w Wydziale Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego UW, J. K. dodatkowo podniósł kwestię utraty wartości rynkowej przedmiotowego pojazdu po wydaniu decyzji. Wskazał też, że zobowiązanie go do wykonania świadczenia może spowodować trudności podczas próby sprzedaży samochodu. Swoje stanowisko podtrzymał w piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r., w którym stwierdził dodatkowo, że wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień "jest lakoniczny i nie zawiera merytorycznego uzasadnienia wykonania nałożonego obowiązku" związanego ze świadczeniem na rzecz obrony.

Wojewoda decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 210 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej,

W uzasadnieniu organ powołał art. 208 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy wskazujące, jakie przesłanki powinny zaistnieć, aby skutecznie przeznaczyć rzecz ruchomą lub nieruchomość na cele świadczeń na rzecz obrony, a także ust. 4, który enumeratywnie określa, jakie pojazdy nie mogą być przedmiotem świadczenia. Organ nadmienił, że J. K. nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby przynależność do wymienionych kategorii oraz wskazał, iż spełnione zostały pozostałe przesłanki warunkujące przeznaczenie pojazdu na cele świadczeń na rzecz obrony, a więc zachowanie właściwości organu wnioskującego (Wojskowy Komendant Uzupełnień) i właściwości organu prowadzącego postępowanie administracyjne (Prezydent Miasta).

Organ wskazał, iż zgodnie z § 11 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. nr 181, poz. 1872 z późn. zm.) nie był zobowiązany do zbadania kwestii równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy rzeczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku właściwego uzasadnienia wniosku przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień organ stwierdził również, że jest on zgodny ze wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do powołanego rozporządzenia i nie wymagał szczegółowego uzasadnienia. Zachowane zostały wymogi określone przez ustawodawcę – podstawa prawna, nazwa jednostki na rzecz której wykonywane ma być świadczenie, termin przekazania przedmiotu świadczenia. Organ nadmienił, iż Wojskowy Komendant Uzupełnień typuje przedmiot świadczenia opierając się na prowadzonej przez siebie, na podstawie art. 223 a ustawy, ewidencji.

Mając na uwadze podniesioną przez J. K. kwestię utraty wartości rynkowej pojazdu na skutek przeznaczenia go na cele świadczeń oraz ewentualnych trudności ze sprzedażą, odnosząc się do art. 213 i art. 214 ust. 1 ustawy organ nadmienił, iż przepisy te służą zabezpieczeniu interesów posiadaczy i właścicieli przedmiotów świadczeń i chronią ich przed możliwością trwałego ich zniszczenia. Organ powołał art. 212 ustawy na podstawie którego posiadacz przedmiotu świadczenia ma obowiązek informować wójta, burmistrza (prezydenta miasta) o rozporządzaniu tym przedmiotem, co w związku z § 13 rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju prowadzi do uchylenia decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczenia rzeczowego.

Odnosząc się do art. 208 ustawy organ nadmienił, że pomimo ujęcia w nim osób fizycznych w ostatniej kolejności, mając na względzie pozostałe przepisy dotyczące świadczeń na rzecz obrony, nie ma podstaw do przyjęcia zastosowanej przez J. K. interpretacji dyspozycji wskazanego artykułu.

W skardze do WSA w Krakowie J. K. zarzucił naruszenie art. 107 kpa poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny, z przekroczeniem zasady uznaniowości oraz bez należytego uzasadnienia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, iż mając na względzie ilość urzędów i instytucji państwowych oraz przedsiębiorców na terenie gminy dysponujących samochodami osobowymi, nałożony na niego obowiązek świadczenia jest niezasadny. W związku z tym podniósł, iż przekroczona została przez organ zasada uznaniowości, co wskazuje na represyjny charakter świadczenia. Skarżący nadmienił również, że organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie utraty wartości pojazdu wskutek wydania przedmiotowej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 ppsa.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 827 z późn. zm., dalej w skrócie: ustawa) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r, nr 181, poz. 1872 z późn. zm., w skrócie: rozporządzenie).

Zgodnie z art. 208 ust. 1 ustawy na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Jak wynika z ust. 2, wspomniane świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacji obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Natomiast zgodnie z art. 210 ust. 1 ustawy decyzje o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień, właściwego organu obrony cywilnej lub innej jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa. Decyzję taką doręcza się posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej i wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem.

Poza obowiązkiem świadczenia rzeczowego określonego w decyzji, z art. 212 ust. 1 ustawy i § 14 rozporządzenia wynika, że dodatkowym obowiązkiem jest konieczność informowania wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) przez posiadacza nieruchomości i rzeczy ruchomych, wobec którego wydano ostateczną decyzję o przeznaczeniu tych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele świadczeń rzeczowych o rozporządzeniu tą nieruchomością lub rzeczą ruchomą (m.in. z podaniem danych nowego posiadacza). Ponadto § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia stanowi, że wójt lub burmistrz (prezydent miasta) oraz organy wnioskujące o nałożenie świadczeń na cele świadczeń etatowych mogą dokonywać oględzin stanu utrzymania nieruchomości lub rzeczy ruchomych, które zostały już przeznaczone na cele świadczeń, a w oględzinach mogą brać udział także świadczeniobiorcy.

W świetle powyższych przepisów nie budzi wątpliwości, że decyzje o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 780/11, wyrok WSA w Poznaniu z 30 października 2013 r. II SA/Po 703/13; wyrok NSA z 10 grudnia 2013 r. II OSK 1654/12; wszystkie orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że decyzje uznaniowe w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98 (Lex omega 47243) NSA stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa".

Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, Sąd stwierdził, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego ponieważ ani uzasadnienie organu I instancji, ani uzasadnienie organu II instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Organy przytoczyły jedynie podstawę prawną decyzji, przy czym organ I instancji uczynił to w sposób bardzo lakoniczny, a organ odwoławczy w sposób szerszy, podając również te przepisy prawne, które odnosiły się do części zarzutów odwołania. W ocenie Sądu, organy orzekające nie wyjaśniły skarżącemu jednak głównych motywów, ze względów na które wydały zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie mogą budzić żadnych wątpliwości obowiązki sprecyzowane w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z obowiązku obrony Ojczyzny, zawartego w art. 1 ustawy – "Obrona Ojczyzny jest sprawą i obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej" oraz obowiązku umacniania jej obronności wyrażonego w art. 2 ustawy – "Umacnianie obronności Rzeczypospolitej Polskiej, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także do każdego obywatela w zakresie określonym w ustawach". W ramach powyższych obowiązków, zgodnie z art. 208 ust. 1 ustawy na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa.

Skoro zatem pomimo ww. celów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wyrażonych w art. 1 - 2, a sprecyzowanych w dalszej jej części (m. in. w art. 208 i art. 210) oraz w rozporządzeniu wykonawczym (m.in. konieczność złożenia wniosku wg określonego wzorca) ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania polegającego na wydaniu tzw. decyzji związanej, ale pozostawił rozstrzygnięcie w tym zakresie organowi administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego, to organ administracyjny do którego wpłynął wniosek, w tym wypadku Prezydent Miasta miał obowiązek szczegółowego uzasadnienia swojej decyzji, a po wpłynięciu odwołania – obowiązek ten ciążył na organie odwoławczym. Nie spełnia jednak cech uzasadnienia przytoczenie ogólnie dostępnych przepisów prawa. Dla strony obciążonej wskutek wydanych decyzji obowiązkami równie istotne, a w przedmiotowej sprawie - może nawet bardziej, jest podanie okoliczności faktycznych, które zadecydowały o nałożeniu tych obowiązków właśnie (czy też również) na rzecz tej strony. Motywy podjęcia zaskarżonej decyzji winny wynikać bądź z jej uzasadnienia, bądź z dokumentacji zgromadzonej przed jej wydaniem.

Podsumowując, wydając decyzję uznaniową w trybie art. 208 i 210 ustawy organ jest zobowiązany nie tylko rozważyć, czy istnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, ale również uzasadnić nałożony na stronę obowiązek świadczenia rzeczowego i poprzeć zajęte stanowisko konkretnymi dokumentami, stanowiącymi podstawę faktyczną decyzji. Dokumenty zawierające chociażby tylko ogólne ale obiektywne kryteria wyboru osób zobowiązanych, będących właścicielami rzeczy podlegających świadczeniom rzeczowym, nie tylko umożliwią ewentualną kontrolę sądowoadministracyjną ale przede wszystkim umożliwią stronie poznanie motywów wydania decyzji. Uzasadniając szczegółowo rozstrzygnięcie podjęte w ramach tzw. uznania administracyjnego organ nie narazi się tym samym na zarzut dowolności i bezprawności działania, a nadto uczyni zadość wymaganiom zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej w art. 8 kpa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa: " Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi się kierują przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu."

W niniejszej sprawie Wojskowy Komendant Uzupełnień zwrócił się do Prezydenta Miasta z wnioskiem (wg wzoru) o przeznaczenie samochodu osobowego marki Toyota [...], nr rej. [...], będącego w posiadaniu J. K. do wykonania świadczeń rzeczowych w razie zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny.

Organ I instancji powołując się na ww. wniosek i powołując jedynie przepisy art. 208 ust.1 i 210 ust. 1 i 4 ustawy oraz art. 10 § 1 i 7 § 1 kpa wydał decyzję nakładającą na skarżącego ww. obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny.

Dopiero po złożeniu odwołania, organ odwoławczy podał i wyjaśnił, że:

- Wojskowy Komendant Uzupełnień jest upoważniony w świetle przepisów art. 210 ust. 1 w zw. z art. 202 ust. 1 ustawy oraz § 6 rozporządzenia do wystąpienia z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomej do wykonania świadczeń rzeczowych w razie zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny;

- wniosek złożony został na formularzu, zgodnym z wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia i prawidłowo wypełniony;

- we wniosku wskazany został samochód osobowy marki Toyota [...], nr rej. [...], będący w posiadaniu J. K.;

- organ wydający decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych w razie zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny nie bada przydatności rzeczy do wykonania przedmiotowego świadczenia;

- w przypadku przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych "w razie zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny na cele etatowe wojska", organ, zgodnie z § 11 ust. 2 w zw. z ust. 3 rozporządzenia nie ma obowiązku analizowania proporcjonalnego (równomiernego) obciążenia tego rodzaju obowiązkami wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy;

- samochód skarżącego nie należy do przedmiotów wyłączonych z możliwości bycia przedmiotem świadczenia na rzecz obrony wymienionych w art. 208 ust. 4 ustawy.

Pomimo prawidłowości ww. wyjaśnień opartych na wskazanych przepisach ustawy i rozporządzenia, należy zgodzić się z podstawowym zarzutem skargi, że organ odwoławczy nie przedstawił uzasadnienia faktycznego decyzji.

W zaskarżonej decyzji, oprócz wskazania istnienia podstaw prawnych, nie wskazano żadnych okoliczności faktycznych, ze względu na które samochód skarżącego stał się przedmiotem świadczenia rzeczowego na wypadek zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Nie wskazano nawet ogólnych kryteriów wyboru samochodu (np. ze względu na rodzaj, czy markę pojazdu, rok produkcji, jakieś charakterystyczne cechy pojazdu, czy spełnienie jakiś wymogów technicznych, odległość zamieszkiwania posiadacza pojazdu od jednostki wojskowej, itp.), których podanie wykluczyłoby możliwość zarzucenia dowolności dokonanego wyboru. Nie mogąc poznać chociaż ogólnych kryteriów i motywów, ze względu na które organ, w ramach swoich kompetencji, nałożył na skarżącego ww. obowiązek, trudno nie przyznać racji skarżącemu, że przedmiotowa decyzja została wydana w sposób dowolny, a organ przekroczył granice uznaniowości.

W orzecznictwie (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 marca 2012 r., IV SA/Wr 780/11) wskazuje się, że należy przyjąć, że podmioty zabezpieczające realizację nałożonych przez ustawę celów związanych z wykonywaniem świadczeń na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych Obrony Cywilnej, czy wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa, są najlepiej zorientowanymi co do zasadności wyboru rzeczy w celu zabezpieczenia i przygotowania obiektów do obrony Państwa. W kontrolowanej sprawie wnioskodawcą był Wojskowy Komendant Uzupełnień, który – jak stwierdził organ II instancji - wytypował przedmiot świadczenia opierając się na prowadzonej przez siebie ewidencji, o której mowa w art. 223a ustawy. Związanie wnioskiem co do wskazanego przedmiotu świadczenia (organ sam nie może go wyznaczyć), czy brak możliwości badania jego przydatności na rzecz obrony, nie zwalnia jednak organu (który zgodnie z art. 208 ust. 1 ustawy może, a zatem - nie musi, nałożyć taki obowiązek) od uzasadnienia swojej decyzji, a więc podania i wyjaśnienia nie tylko podstawy prawnej ale też – okoliczności faktycznych. Obciążenie obywatela jakimkolwiek obowiązkiem, szczególnie wg uznania organu, wymaga szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia. Od tego obowiązku ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP nie zwolniła organów administracji publicznej. Nie jest zatem wystarczające wskazanie, że wpłynął prawidłowo złożony wniosek od osoby uprawnionej, gdyż oznaczałoby to, że wydanie decyzji w rzeczywistości nie należy do organu administracji publicznej, co byłoby sprzeczne z art. 210 ust. 1 ustawy. Dlatego przyjąć należy, że nałożenie przedmiotowego świadczenia następuje na wniosek i jest z nim ściśle związane, ale samo złożenie wniosku nie przesądza o nałożeniu obowiązku. Wpłynięcie do właściwego organu prawidłowo złożonego wniosku o nałożenie obowiązku świadczenia rzeczowego na rzecz wojska na wypadek zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny zobowiązuje organ administracji publicznej do przeprowadzenia postępowania administracyjnego wg zasad i reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Niewątpliwie jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności i rzetelności w działalności administracji jest obowiązek organów należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się w toku załatwiania sprawy. Motywy te, jeszcze raz należy powtórzyć, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie powinno być zatem źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję i wszechstronnie wyjaśniać zawarte w niej rozstrzygnięcie. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK1654/12 z punktu widzenia oceny decyzji, istotne jest to, by nie miała ona charakteru decyzji dowolnej, lecz wskazywała na przesłanki, które przemawiają za odpowiednim wyborem. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten w całości podziela.

Nie ulega też wątpliwości, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny nie posiada, co do zasady, kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest natomiast zbadanie, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa – art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 208 ust. 1 i 210 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie organu I instancji w ogóle nie spełnia przesłanek uzasadnienia, o którym mowa w art. 107 § 3 kpa, a organ odwoławczy także pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i nie wskazał żadnych okoliczności faktycznych (oprócz wpłynięcia wniosku), które miał na uwadze. Nie podał dlaczego (wg jakich kryteriów) na skarżącego nałożono przedmiotowy obowiązek.

Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię przepisów regulujących sposób uzasadnienia decyzji uznaniowych, pamiętając, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, przy czym organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. np. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1950/10, Lex Omega nr 1070817).

Odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia przez organy postępowania w zakresie utraty wartości pojazdu wskutek wydania przedmiotowej decyzji, podnieść należy, że organy takiego obowiązku nie miały. Okoliczność ewentualnych trudności ze zbyciem samochodu, czy utrata wartości, pozostawały bez znaczenia dla wydania kontrolowanych decyzji.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, jako wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zostały uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa. O kosztach postępowania w pkt II wyroku (zwrot wpisu i kosztów zastępstwa prawnego) orzeczono na podstawie 200 ppsa w związku z art. 205 § 2 ppsa.