Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2087/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 97
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 6 - 10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del/ Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr/ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F. R. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2001 Nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pieniężnego należnego osobom deportowanym do przymusowej pracy 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2000 roku Nr: [...] 2. Zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. R. kwotę 10 zł /dziesięć/ tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2087/01

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku F. R. o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego osobom deportowanym do przymusowej pracy decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 roku Nr [...] utrzymał decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2000 roku Nr [...] odmawiającą F. R. przyznania świadczenia .

Podstawę prawną decyzji stanowi art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust.1,2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR /Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm/

Odmawiając przyznania F. R. świadczenia, Kierownik Urzędu uzasadnił swoją decyzję w następujący sposób.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 roku w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, osoba nie dysponująca własnymi oryginalnymi dokumentami potwierdzającymi doznane represje może ubiegać się o takie świadczenie przedkładając udokumentowane oświadczenia co najmniej dwóch świadków. Do oświadczeń tych muszą być dołączone ich własne, oryginalne dokumenty, potwierdzające, że przebywali w tym samym miejscu i czasie, co wnioskodawca.

Przedłożone przez wnioskodawcę zeznania świadka J. B. nie spełnia wymienionych wymogów, bowiem z załączonego dokumentu Arbeitskarte wynika, że świadek ten przebywał na robotach przymusowych w Monachium. Nie został więc spełniony warunek wspólnego miejsca pobytu w miejscu deportacji.

W toku postępowania odwoławczego nie uzyskano dodatkowych dokumentów, na podstawie których Kierownik Urzędu mógłby zmienić wydaną decyzję.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Potwierdził swoje dotychczasowe twierdzenia że w okresie od 10 marca 1941 roku do 15 maja 1945 roku został przymusowo wysłany do pracy w Niemczech i przebywał w tym okresie w miejscowości H. - L. u gospodarza o nazwisku R. P. W pracy był najmłodszy /w chwili deportacji miał 14 lat/ . Podczas transportu, w K. został rozdzielony z innymi wywiezionymi Polakami, m.in. z J. B., który został skierowany do M.. Inni świadkowie tamtych zdarzeń już nie żyją, dlatego niemożliwe jest dostarczenie dowodów wymaganych przez Urząd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przez rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie pozostaje legalność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2001 roku Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2000 roku nr [...] odmawiającą F. R. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej .

Podstawą prawną decyzji są przepisy art. 2 pkt 2 lit a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku, które stanowią, że represją jest m.in. deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 i 1945, oraz wskazują sposób ubiegania się o świadczenie pieniężne z tytułu deportacji. Zasady postępowania określa z kolei Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 roku wydane na podstawie w/w ustawy - w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania .....

Wnioskodawca , składając wymagane przez Urząd dokumenty, przedłożył:

- wniosek wraz z oświadczeniem , że w wieku 14 lat, marcu 1941 roku został aresztowany przez policję ukraińską , która po przewiezieniu go do P. oddała go ręce Niemców. Ci wywieźli go do przymusowej pracy we wsi H.h woj. L. - G., gdzie pracował do maja 1945 roku. Na potwierdzenie tych faktów powołał się na dwóch świadków - J. B. posiadającego dokumenty potwierdzające jego pracę w Niemczech i K. R. nie posiadającego takich dokumentów,

- oświadczenie świadka K. R.,

- oświadczenie J. B.,

- obaj byli deportowani wraz z wnioskodawcą, jednak podczas transportu rozdzielono ich i skierowano do różnych miejsc przymusowej pracy.

W zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów uznał, że wnioskodawca nie udowodnił w sposób wystarczający faktu deportacji, bowiem nie przedłożył żadnych własnych dokumentów, a tylko jeden ze świadków dysponuje własnymi dokumentami, jednak potwierdzają one fakt pracy świadka w innym miejscu niż wnioskodawcy. Uznał więc, ze nie zostały spełnione warunki postawione w Rozporządzeniu.

W ocenie Sądu Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopełnił starań, by w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić materiał dowodowy. Wprawdzie przepis art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym nakłada na stronę składającą wniosek o przyznanie świadczenia, przedłożenia dokumentów potwierdzających jego zasadność, jednak przepis ten nie zwalnia organu od stosowania procedury przewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego, wręcz przeciwnie - ust. 4 art. 4 nakazuje, by w zakresie postępowania dotyczącego ustalania lub odmowy przyznania świadczenia stosowane były przepisy k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego w przepisach art. 6 - 10 nakłada na organy administracji państwowej obowiązek działań niezbędnych do dokładnego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw osób, których te okoliczności dotyczą. Nadto mają czuwać nad tym, by uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa.

W badanej sprawie, mimo posiadanych informacji o okolicznościach aresztowania F. R., a następnie przymusowego wywiezienia do pracy, Kierownik Urzędu nie wezwał go do uzupełnienia dokumentacji. W rozumieniu Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 grudnia 1999 roku dowodami takimi są nie tylko pisemne oświadczenia świadków potwierdzające ich osobisty udział w zdarzeniach będących przedmiotem oświadczenia, ale także inne dowody. Mogą być nimi - korespondencja z tamtych czasów, oryginalne fotografie, a w uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest możliwości udokumentowania doznanej represji, dowodem może być też oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania. Staranność jest wymagana we wszystkich działaniach urzędów, jednak w sprawach dotyczących osób, które ze względu na swój wiek nie są w pełni sprawne, a materiały zbierane w sprawie dotyczą zdarzeń sprzed 60 lat, urząd powinien wykazać się szczególną starannością działania. Zebrany w niniejszej sprawie materiał w żadnym wypadku nie wskazuje na to, by wyczerpane zostały wszystkie możliwości zgromadzenia dowodów.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe przez umożliwienie wnioskodawcy wypowiedzenia się co do zgłoszonych żądań. W szczególności dotyczy to okoliczności aresztowania wnioskodawcy, czasu transportu do przymusowej pracy, a także miejsca jej świadczenia.

Nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia, stwierdzić należy, że dopiero uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na wydanie stosownej decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uchylił obie decyzje w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.