Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 133/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska (spr.) del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1358/12 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1358/12, oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego po wznowieniu postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził objęcie M. S. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, tj.: jednoosobowego Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "C." od [...] stycznia 1999 r. do nadal oraz jako wspólnik spółki cywilnej "M. S. R." od [...] września 2001 r. do [...] maja 2003 r. Decyzja ta nie została zaskarżona i uprawomocniła się.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2009 r. M. S. wystąpił do organu I instancji o wznowienie postępowania w związku z zaistnieniem przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; powoływanej dalej jako: k.p.a.).

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., po wznowieniu postępowania, organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2008 r.

M. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej określany, jako Prezes NFZ) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu nie zaszła żadna z przesłanek ujętych w art. 145 k.p.a. W szczególności zaś nie wystąpiły nowe, istotne dla sprawy okoliczności czy dowody w rozumieniu art.145 § 1 p.5 k.p.a., bowiem zeznania G. i K. B. nie stanowią nowych okoliczności faktycznych i dowodów, pozwalających na ustalenie okresu prowadzenia przez wnioskodawcę działalności pozarolniczej. Również wyrok Sądu Apelacyjnego w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt III AUa 3281/09, oddalający apelację M. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B.-B. z dnia 12 czerwca 2009 r. sygn. akt VI U 1383/08 nie stanowił podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej, ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. M. S. zaskarżył decyzję Prezesa NFZ w części, w której dotyczy ona stwierdzenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej pod firmą jednoosobowego Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "C." od [...] stycznia 1999 r. do nadal. Skarżący podniósł, że organy administracyjne obu instancji, niezgodnie ze stanem faktycznym, stwierdziły obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności w okresie, kiedy strona działalności tej już nie prowadziła. Skarżący stwierdził, że organy naruszyły jego interes prawny wskutek odmowy wznowienia postępowania oraz poprzez nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych, tj. wniosku o uzupełniające przesłuchanie świadków G. i K. B. oraz wniosku o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w B.-B. oraz Sądu Apelacyjnego w K. o przesłanie akt spraw VI U 1383/08 oraz III AUa 3281/09 i włączenie ich do materiału dowodowego sprawy. Skarżący zarzucił organom zaniedbanie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślił, iż wykazał zaprzestanie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą PH-U "C." z dniem [...] czerwca 1998 r.

Wniósł o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych akt sądowych oraz z przesłuchania świadków G. i K. B.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 2 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał na wstępie, że przedmiotem oceny była legalność decyzji Prezesa NFZ z [...] kwietnia 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2009 r., w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Sąd I instancji wyjaśnił, że nie dokonywał oceny decyzji Dyrektora S. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] stycznia 2008r. o objęciu skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym, tylko kontrolował prawidłowość decyzji podjętej po wznowieniu postępowania w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2008r.

Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem wydającym zaskarżoną decyzję. Wprawdzie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) wprowadza możliwość wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów, lecz może to być jedynie dowód z dokumentów, a nadto ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Sąd zaznaczył, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nie budzi zaś żadnych wątpliwości teza, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków.

Sąd I instancji podniósł, że postępowanie w sprawie wznowienia jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie istnienia przyczyn wznowienia, określonych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. a istotą postępowania wznowieniowego jest powrót sprawy do stadium zwykłego postępowania instancyjnego, co oznacza, że nową decyzję wydaje się tak jak w sytuacji, gdyby sprawa nie była rozpatrywana.

W rozpoznawanej sprawie, jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania został wskazany art. 145 p. 5 k.p.a., dotyczący nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu decyzję.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 k.p.a. wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej jeżeli stwierdzi brak podstaw z art. 145 § 1 lub 145a k.p.a. do jej uchylenia. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, bowiem jej wydanie stanowi następstwo ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, a to wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy.

W ocenie Sądu I instancji, za prawidłowe należało uznać stanowisko organów, iż zeznania świadków G. i K. B. nie stanowią nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów, pozwalających na ustalenie okresu prowadzenia przez skarżącego działalności pozarolniczej, tj. Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "C." oraz spółki cywilnej "M. S. R.", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Za prawidłowy Sąd uznał także pogląd organów, iż wyrok Sądu Apelacyjnego w K. [...] AUa 3281/09 oddalający apelację M. S. od wyroku Sądu Okręgowego w B.-B. VI U 1383/08, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] stycznia 2008r. ustalającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. S.

Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego zmianę w części, poprzez uwzględnienie wniosku 3-ego lub 4-ego skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie nawet do Prezesa NFZ.

Ponadto wniósł o ewentualne zwrócenie się do Sądu Okręgowego w B.-B. o przesłanie akt sprawy o sygn. akt VI U 1383/08 i oparcie na nich, jako materiale dowodowym przy rozpoznaniu niniejszej skargi.

Skargę kasacyjną oparł na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., na skutek akceptacji nietrafnego stanowiska Prezesa NFZ, zajętego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to jest stanowiska naruszającego ww. przepisy, a w szczególności:

1. naruszającego przepis art. 145 § 1 p. 5 k.p.a., na skutek odmowy wznowienia postępowania, nieuzasadnionej okolicznościami sprawy;

2. naruszającego przepisy art. 75 § 1, art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., na skutek nieuzasadnionego nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony lub jej pełnomocnika, to jest:

a) wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r., ponowionego dnia [...] lutego 2011 r., o przesłuchanie w toku przedmiotowego postępowania wznowionego świadków: G. B. i K. B.;

b) wniosku z dnia [...] lutego 2011 r., przesłanego do Prezesa NFZ o zwrócenie się przez niego do Sądu Okręgowego w B.-B. o przesłanie akt sprawy o sygn. akt VI U 1383/08, a następnie o włączenie ich do materiału dowodowego sprawy wznowieniowej, gdyż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że przeoczył okoliczność przesłania mu decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., stwierdzającej objęcie go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej i dlatego jej nie zaskarżył. Działalność pozarolniczą pod nazwą "C." zakończył 10 lat przed wydaniem wskazanej decyzji, zatem nie pamięta szczegółów związanych z zaprzestaniem i nie posiada dokumentacji. Natomiast świadkowie G. i K. B. wiedzą więcej i dlatego wnosił o ich przesłuchanie po wznowieniu postępowania. Istotne dowody są także w aktach Sądu Okręgowego i Apelacyjnego, o których dołączenie wnosił, jednak jego wniosek nie został uwzględniony. O istnieniu nowych dowodów, na okoliczność nieprowadzenia przez niego działalności gospodarczej jako PH-U "C.", tj. dowodów w postaci zeznań świadków, dowiedział się [...] stycznia 2009 r., po złożeniu zeznań przez G. i K. B. na posiedzeniu Sądu Okręgowego w B.-B.

W skardze kasacyjnej podniesiono ponadto, że akta sprawy o sygn. VI U 1383/08, rozstrzygniętej wyrokiem SO z dnia 12 czerwca 2009 r., stanowią istotny dowód na okoliczność, że M. S. nigdy nie uzyskał źródła przychodu z prowadzenia jednoosobowego PH-U "C.", co można by zakwalifikować jako samodzielną przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 p.5 k.p.a.

Prezes NFZ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, sporządzanym przez profesjonalnego pełnomocnika, a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej granicami. Skarga kasacyjna zwrócona jest przeciwko wyrokowi sądu I instancji, a jedynie pośrednio przeciwko orzeczeniom administracyjnym, do których wyrok ten się odnosi. Jednak w związku z uchwałą pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009r. I OPS 10/09 zarzut, w którym, jako naruszone wskazano jedynie przepisy k.p.a., może być rozpoznany, a nawet uwzględniony, o ile skarga kasacyjna będzie spełniała pozostałe wymogi przewidziane dla tego pisma procesowego. Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej sporządzona jest wyjątkowo nieporadnie, jednak spełnia wymogi ustawowe.

W sprawie postawiony został jeden tylko zarzut kasacyjny, tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jako naruszone wskazane zostały tylko przepisy k.p.a., których Sąd I instancji nie stosował, zatem nie mógł ich naruszyć, jednak Sąd ten powinien dostrzec naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracji, zarzucane przez kasatora, zaś zaakceptowanie tych naruszeń stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Postępowanie niniejsze toczy się w trybie wznowieniowym, zatem po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., organ administracji powinien badać istnienie wskazanej przez wnioskodawcę podstawy wznowienia, a następnie ocenić prawidłowość decyzji dotychczasowej i wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a. Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania otwiera nadzwyczajny tryb kontroli decyzji administracyjnej.

Postępowanie po wznowieniu toczy się niejako dwuetapowo i organ bada najpierw, czy istnieje podstawa wznowieniowa wskazana przez wnioskodawcę, a następnie, jeżeli stwierdzi istnienie tej podstawy, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (dotychczasową).

Należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej nową istotną okolicznością istniejącą w dacie wydania decyzji dotychczasowej, a nieznaną organowi, było zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej "C." z dniem [...] czerwca 1998 r., zaś nowymi dowodami na tę okoliczność wskazanymi przez wnioskodawcę było przesłuchanie świadków G. i K. B. oraz dokument z dnia [...] maja 1998 r., dotyczący powiadomienia Urzędu Skarbowego o zaprzestaniu działalności "C.". Zatem, w postępowaniu prowadzonym po wznowieniu należało przeprowadzić wnioskowane nowe dowody aby ustalić, czy nowa okoliczność rzeczywiście istniała, tj. ustalić czy zachodziła podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś w razie pozytywnego ustalenia tej kwestii, ocenić prawidłowość decyzji dotychczasowej.

Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że prawomocna decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą "C." wydana została na podstawie Zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej z 2007 r., z którego wynika, że działalność ta została rozpoczęta w 1995 r. i nie została wyrejestrowana oraz informacji z [...] Urzędu Skarbowego w B.-B., także z 2007 r., że M. S. nadal figuruje jako osoba prowadząca działalność gospodarczą "C.".

Wnioskodawca we wniosku o wznowienie postępowania, jako podstawę prawną wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jako nowe okoliczności i nowe dowody - przesłuchanie świadków G. i K. B., znających okoliczności zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej pod nazwą "C." w 1998 r., o których to dowodach dowiedział się po przesłuchaniu tych świadków przez Sąd Okręgowy w B.-B. w dniu [...] stycznia 2009 r. Do wniosku o wznowienie dołączył też kopię swego pisma z dnia [...] maja 1998 r., w którym zawiadomił Urząd Skarbowy o zaprzestaniu działalności pod nazwą "C." zaznaczając, że dopiero odnalazł ten dokument. Wyjaśnił także, że od dnia [...] maja 1998 r. nie prowadził działalności pod nazwą "C.". Wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, przesłuchanie św. G. i K. B. Do wniosku dołączył też kopię przesłuchania świadków B. przez Sąd Okręgowy w B.-B.

Organ I instancji po wznowieniu postępowania, nie przeprowadził żadnego z żądanych dowodów i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej wyjaśniając, że zapoznał się z protokołem przesłuchania świadków B. w Sądzie Okręgowym i uznał je za nieprecyzyjne, zaś pismo skierowane do Urzędu Skarbowego strona mogła złożyć w postępowaniu odwoławczym, którego jednak nie zainicjowała.

Organ II instancji zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie przez sądy powszechne sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem społecznym oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wnioskodawca po zakończeniu tej sprawy przedłożył do akt wyrok Sądu Apelacyjnego oraz wniósł o dołączenie do akt sprawy niniejszej akt spraw Sądu Apelacyjnego w K. [...] AUa 3281/09 i Sądu Okręgowego w B.-B. VI U 1383/08.

Organ II instancji nie przeprowadził żądanych dowodów i utrzymał w mocy skarżoną decyzję wyjaśniając, że zeznania świadków B. nie stanowią nowych okoliczności i dowodów na okoliczność ustalenia okresu prowadzenia działalności pod nazwą "C.", a z wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że po wydaniu prawomocnej decyzji dyrektora oddziału, NFZ stwierdzającej objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, skarżący nie może, w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu rentowego stwierdzającej obowiązek płacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, podnosić okoliczności, świadczących o nieprowadzeniu tej działalności.

Akceptacja przez Sąd I instancji takiego przebiegu wznowionego postępowania stanowi naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w istocie bowiem mimo wznowienia postępowania, organ nie przeprowadził żadnych czynności procesowych w celu ustalenia, czy w świetle nowych dowodów nieznana organowi okoliczność, iż wnioskodawca nie prowadził działalności gospodarczej pod nazwą "C." od prawie 10 lat, jest prawdziwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), a także art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. Nr 164 z 2008 r., poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą, a zatem ustalenie prowadzenia działalności pozarolniczej ma znaczenie zasadnicze, przy czym sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o jej prowadzeniu. W wyroku z dnia 10 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 140/06) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wniosek, iż wpis do ewidencji jest równoznaczny z prowadzeniem działalności gospodarczej jest błędny.

W świetle powyższego, ustalenie nieprowadzenia działalności gospodarczej skutkuje nieistnieniem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zatem stwierdzenie, czy działalność była rzeczywiście prowadzona i w jakim okresie, stanowi najistotniejszą okoliczność w sprawie, a jej ustalenie obciąża organ. Zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczność nieprowadzenia działalności "C.", a w szczególności nieprzeprowadzenie żadnych dowodów wskazanych przez wnioskodawcę (dowodu z dokumentu, z przesłuchania świadków, z akt sądów powszechnych) bez wyjaśnienia przyczyn takiego działania powinno być wnikliwie ocenione przez Sąd I instancji.

Tymczasem w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, po bardzo obszernych i oczywiście trafnych wywodach teoretycznych na temat zasad postępowania prowadzonego w trybie wznowieniowym, brak wyjaśnienia dlaczego zeznania świadków B. nie stanowią nowych dowodów na okoliczność nieprowadzenia działalności i dlaczego świadków tych nie przesłuchano. Brak także jakiegokolwiek stanowiska na temat nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentu złożonego przez wnioskodawcę.

Na marginesie tylko zauważyć trzeba, że zupełnie niezrozumiałe jest zawieszenie przez Prezesa NFZ wznowionego postępowania w oczekiwaniu na wyrok Sądu Apelacyjnego w sprawie dotyczącej decyzji ustalającej obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności "C.". Podobnie jak nieuzasadnione jest powoływanie się na ten wyrok przez Sąd I instancji. Wyrok Sądu Apelacyjnego oddalający apelację w sprawie ustalenia obowiązku zapłaty składek nie wpływa na ustalenia postępowania niniejszego, zajmuje się bowiem zagadnieniami niejako wtórnymi w stosunku do ustalenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Sąd Apelacyjny oczywiście trafnie wyjaśnił, że oceniając prawidłowość decyzji ZUS ustalającej składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu działalności gospodarczej "C.", nie może zajmować się prowadzeniem lub nieprowadzeniem tej działalności, gdyż ta kwestia jest przesądzona prawomocną decyzją Dyrektora Oddziału NFZ z dnia [...] stycznia 2008 r. Zatem wyrok sądu powszechnego wydany w trybie odwołania od decyzji ZUS ustalającej te składki pozostaje bez wpływu na postępowanie niniejsze, które dotyczy decyzji wydanej w kwestii pierwotnej, tj. ustalenia, czy w ogóle M. S. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej "C." i to w tym postępowaniu można ustalać czy działalność tę prowadził.

Odnośnie wniosków dowodowych składanych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że postępowanie sądowoadministracyjne służy kontroli orzeczeń organów administracji i sądy administracyjne, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. co do zasady orzekają na podstawie akt administracyjnych, same zaś nie prowadzą postępowania dowodowego. Jedynie wyjątkowo, działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioski skarżącego dotyczące dołączenia na etapie postępowania kasacyjnego akt sądów powszechnych z całą pewnością warunków tych nie spełniają i nie mogły być uwzględnione.

Na zakończenie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż ustanowiona w art. 16 § 1 k.p.a. trwałość decyzji administracyjnych stanowi zasadę fundamentalną w państwie prawa, jednak możliwość wzruszenia w trybach nadzwyczajnych wadliwych decyzji ostatecznych lub decyzji wydanych w postępowaniu dotkniętym wadliwościami stanowi równie istotną gwarancję praworządności. Wykładnia przepisów dotyczących wznowienia postępowania musi być ścisła, jednak nie powinna prowadzić do niemożności weryfikacji decyzji wadliwej. Okoliczność, że strona, której postępowanie dotyczy jest nieporadna i prowadzi swoje sprawy wyjątkowo nieumiejętnie, nie zwalnia organu od ustalenia, czy wskazane przez stronę dowody istnienia istotnej, nowej okoliczności faktycznej pozwalają na jej stwierdzenie.

Sąd I instancji powinien wnikliwie ocenić, czy organ trafnie uznał, że wskazane przez stronę dowody, iż nie prowadziła działalności gospodarczej "C." po [...] maja 1998 r., a zatem nie podlegała z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie mogą być podstawą uchylenia decyzji, skoro tych dowodów nie przeprowadził.

Zasadne jest zatem uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji celem ponownej oceny, czy postępowanie po wznowieniu prowadzone było w sposób właściwy, czy też wnioski organu były przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.