Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 249/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oraz uchybienie terminowi do jego złożenia na postanowienie w sprawie dotyczącej obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki A kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę A z siedzibą w W. ( reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną B ) kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...]r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej w P.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Spółki A, J. Ch. w piśmie z dnia 1.10.2002r., żądając jego uchylenia i umorzenia postępowania. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem.

Do pisma zostało dołączone pełnomocnictwo z dnia 1 czerwca 2002r. udzielone J.Ch. jako pracownikowi do reprezentowania Spółki przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. adresowanym do J. Ch. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 oraz art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność w.w. zażalenia oraz uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego w postępowaniu przed organem celnym przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. Ch. jako doradca podatkowy nie spełnia powyższych wymogów, skoro doradca podatkowy został pominięty wśród osób uprawnionych do reprezentowania strony. Nie dają mu takich uprawnień również przepisy ustawy o doradztwie podatkowym. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że J. Ch. nie mógł złożyć skutecznie zażalenia w niniejszej sprawie.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zażalenie zostało wniesione w dniu 3 października 2002r., tj. po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bowiem zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone agencji celnej w dniu 12.09.2002r.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka A, wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 136 i art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym pełnomocnikiem strony postępowania celno - administracyjnego może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała, zdaniem strony, jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. Ponadto wskazano, że J. Ch. zatrudniając się w spółce nie naruszył przepisów ustawy o doradztwie podatkowym. Skarga nie zawiera zarzutów w kwestii uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J.Ch. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego zażalenia oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( pierwszej i drugiej instancji ) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.

W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J.Ch., mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki ewentualnie jako jej pracownik. Z przedłożonej przez J.Ch. przy piśmie z dnia 6.11.2002r. kserokopii dwóch umów o pracę wynika, że J.Ch. był zatrudniony w spółce A w okresie od 1 do 30 czerwca 2002r. oraz od 1 do 30 października 2002r. ( k. 62 i 63 akt administracyjnych ).

Zauważyć też należy, że w przypadku stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa, organ celny winien był wezwać Spółkę (jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego zażalenia poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika wskutek złożenia przez niego zażalenia. Stroną postępowania odwoławczego była zatem nadal spółka A, a nie J.Ch., zatem również nieprawidłowo oznaczono J.Ch. jako adresata postanowienia. W konsekwencji stwierdzenie, że to J.Ch. wniósł zażalenie z uchybieniem terminowi do jego wniesienia było niezasadne, bo tylko strona może uchybić terminowi.

Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek