Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 168/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 168/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 12 października 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2016 r., sprawy ze skargi Ł. L., na decyzję Wojewody D., z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w 2012 r., , , oddala skargę w całości;, ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 , dalej: ustawa o promocji zatrudnienia ) oraz art. 104 k.p.a. Starosta W. orzekł o obowiązku zwrotu przez Ł. L. (dalej: strona, zainteresowany, odwołujący się, skarżący) nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 8194,60 zł, za okres od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji poczynił następujące ustalenia:

- decyzją Starosty W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] orzeczono o uznaniu strony z dniem 10 października 2011 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku.

- w dacie rejestracji, tj. 10 października 2011 r. strona została pouczona o tym , że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej.

- decyzją Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] orzeczono o przyznaniu stronie prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 11 kwietnia 2012 r. i pobrała ona stypendium, którego wypłata nastąpiła:

- w dniu 11 maja 2012 r. za okres od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. w wysokości 609,20 zł brutto,

- w dniu 14 czerwca 2012 r. za okres od dnia 1 maja 2012r. do dnia 31 maja 2012 r. w wysokości 913,70 zł brutto,

- w dniu 12 lipca 2012 r. za okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 13 sierpnia 2012 r. za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 lipca 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 11 września 2012 r. za okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 10 października 2012 r. za okres od dnia 1 września 2012r. do dnia 30 września 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 13 listopada 2012 r. za okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 12 grudnia 2012 r. za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 30 listopada 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto,

- w dniu 15 stycznia 2013 r. za okres od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. w wysokości 953,10 zł brutto.

- decyzją Starosty W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] orzeczono o utracie przez zainteresowanego prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu zakończenia odbywania stażu.

- na wniosek strony decyzją Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] orzeczono o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 kwietnia 2014 r.

- w dniu ponownej rejestracji tj. 30 września 2014 r., strona przedstawiła świadectwo pracy wydane przez firmę "[...]" Sp. z o.o., Sp. k. z dnia 6 marca 2012 r., z którego wynika, że w okresie zarejestrowania świadczyła pracę w okresie od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 6 marca 2012 r.

Po ujawnieniu faktu podjęcia przez stronę zatrudnienia od dnia 6 lutego 2012 r. organ z urzędu wznowił postępowania administracyjne w następujących sprawach , a mianowicie :

- zakończonej ostateczną decyzją Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej na własny wniosek z dniem 1 kwietnia 2014 r.,

- zakończonej ostateczną decyzją Starosty W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania stronie prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 11 kwietnia 2012 r.,

- zakończonej ostateczną decyzją Starosty W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie utraty przez stronę prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu zakończenia odbywania stażu .

Po wznowieniu postępowania w powyższych sprawach organ podjął decyzje, w których uchylono :

- ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. i orzeczono o pozbawieniu strony statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 lutego 2012 r.;

- ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. i orzeczono o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 11 kwietnia 2012 r.;

- ostateczną decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. i umorzono postępowanie w całości w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r.

Organ I instancji przywołał treść przepisu art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia oraz definicję nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego , zawartą w ust. 2 pkt 1 tego artykułu , wedle której za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Według organu strona faktycznie otrzymała stypendium za okres od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. w kwocie 8194,60 zł, mimo, że nie spełniała warunków do jego wypłaty, wobec tego należało uznać je za świadczenie nienależne i zobowiązać do zwrotu w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej strona podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia , poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pobrała nienależne świadczenie. Zdaniem odwołującego się prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że nienależne pobranie świadczenia polega na świadomym, bezpodstawnym pobraniu świadczenia pomimo jego nieprzysługiwania, a zatem istotny jest zamiar pobrania świadczenia pomimo faktycznej świadomości braku do niego prawa, co nie ma miejsca w jego sprawie.

Odwołujący wywodził , że nie zgłosił podjęcia zatrudnienia, ponieważ pracodawca zapewnił go, że poinformuje o tym Powiatowy Urząd Pracy. Przy czym , nie wiedział, że pracodawca nie ma już takiego obowiązku i tego nie uczynił. O tym, że fakt zgłoszenia zatrudnienia leży tylko po jego stronie dowiedział się dopiero po zaistnieniu tej sytuacji. Dodatkowo podniósł ,że gdy był kierowany na staże oraz w całym późniejszym okresie spełniał wszystkie przesłanki bycia osobą bezrobotną - nie świadczył także żadnej innej pracy ani nie uzyskiwał żadnych dochodów. Natomiast warunkiem podjęcia decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest wcześniejsze pouczenie pobierającego o tych okolicznościach. Brak takiego pouczenia wyklucza możliwość żądania zwrotu ,zaś istotną cechą nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. Podkreślił odwołujący , że w sprawie nie zachodziła sytuacja jednoczesnego pobierania świadczenia oraz osiągania dochodów z tytułu umowy zlecenia. W okresie pobierania stypendium skarżący, pomijając kwestie składanych oświadczeń, spełniałby warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że świadczenie pobierał na podstawie decyzji przyznającej mu stypendium, za odbyty staż w całości. Był nieświadomy i myślał, że stypendia mu przysługują. W tym zakresie strona powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych , w którym wielokrotnie wyrażano pogląd, że istotną cechą konstrukcji nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała co do faktu, że mu się ono nie należy .

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji .W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji . Dodatkowo wskazał, że :

- w dniu rejestracji zainteresowany otrzymał informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, zawierającą pouczenie o prawach i obowiązkach bezrobotnego, w tym o obowiązku poinformowania powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz, że status bezrobotnego traci osoba, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową;

- decyzja Starosty W. z dnia [...] grudnia 2014 r., wydana po wznowieniu postępowania, którą uchylono decyzję administracyjną z dnia 7 kwietnia 2014 r., w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 kwietnia 2014 r. oraz orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 lutego 2012 r. z powodu podjęcia zatrudnienia jest ostateczna i prawomocna , bowiem strona decyzji jej nie kwestionowała;

- Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawach o sygn. akt IV SA/Wr 266/15 i IV SA/Wr 267/15 oddalił skargi strony na decyzję Wojewody D. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 11 kwietnia 2012 r. i na decyzję tego organu z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w sprawie utraty przez stronę prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r. ;

- w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. wypłacono stronie świadczenie pieniężne, tj. stypendium, w wysokości 8194,60 zł brutto.

Poczyniwszy powyższe ustalenia , organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i zgodził się z oceną prawną tych ustaleń dokonaną przez organ I instancji . W tym zakresie wskazał , że strona w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. otrzymała stosowne pouczenie o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, zawierające m.in. informacje o tym, jakie przesłanki należy spełnić, aby posiadać status osoby bezrobotnej. Jedną z okoliczności uniemożliwiających nabycie tego statusu, a w przypadku jego posiadania - utratę, jest podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona była pouczona, że w takim przypadku następuje utrata posiadanego statusu osoby bezrobotnej. Dodatkowo, otrzymane przez stronę pouczenie zawierało także informację, że bezrobotni są obowiązani zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wobec tego wbrew twierdzeniom odwołującego , był on pouczony o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej.

Wojewoda D. wskazał , że w okresie od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 6 marca 2012 r. strona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a zatem od dnia 6 lutego 2012 r. przestała spełniać warunki określone w definicji osoby bezrobotnej, o której mowa w powołanym art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia . W konsekwencji strona nie spełniała również wymogów do korzystania ze świadczeń związanych z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, bowiem tylko osoba posiadająca status bezrobotnego może korzystać ze świadczeń związanych z jego posiadaniem. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest, że odwołujący się był zatrudniony tylko przez jeden miesiąc i dopiero po ustaniu tego zatrudnienia odbywał staż, natomiast data podjęcia tego zatrudnienia, a tym samym utraty statusu osoby bezrobotnej, nie została przez zainteresowanego zakwestionowana. Jednocześnie strona była prawidłowo pouczona, że podjęcie zatrudnienia stanowi okoliczność uniemożliwiającą posiadanie statusu osoby bezrobotnej i korzystania ze świadczeń z nim związanych. Zatem staż, jak i inne instrumenty rynku pracy, mogą być zastosowane wyłącznie w stosunku do osób posiadających status osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia . Wobec powyższych okoliczności, stypendium wypłacone w okresie, w którym zainteresowany nie posiadał statusu osoby bezrobotnej, tj. od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., w wysokości 8194,60 zł, należy uznać za nienależnie pobrane świadczenie, podlegające zwrotowi w myśl art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Powyższy przepis nie daje możliwości uznaniowego rozstrzygania, czy dane świadczenie należy uznać za nienależne. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w przepisie art. 76 powołanej ustawy organ zobligowany jest do uznania danego świadczenia za nienależne.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący podniósł zarzut naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 76 ust 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pobrał nienależne świadczenie. Podczas, gdy prawidłowa ich wykładnia prowadzi do wniosku, że nienależne pobranie świadczenia polega na świadomym, bezpodstawnym pobraniu świadczenia pomimo jego nieprzysługiwania, a zatem istotny jest zamiar pobrania świadczenia pomimo faktycznej świadomości braku prawa do niego, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumentację zawartą w odwołaniu.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 12 października 2016 r., pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że skarżący w dniu rejestracji był młodym człowiekiem bez świadomości prawnej, działającym w zaufaniu do organów. W okresie pobierania stypendium nie zaistniały przesłanki, które przemawiałyby za tym ,że bezpodstawnie pobierał stypendium , a było ono swoistym wynagrodzeniem za pracę odbywaną w ramach stażu i skarżący nie miał świadomości o nienależności pobierania tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie , podnosząc ,że w skardze wywiedziono te same argumenty, co w odwołaniu, a ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718 .), obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził ,aby była ona obarczoną wadą , skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego , wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

W badanej sprawie pozostają poza sporem między stronami następujące fakty i okoliczności , a mianowicie :

- decyzją z dnia [...] października 2011 r. skarżący został uznany przez Starostę W. z dniem 10 października 2011 r. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku;

- w okresie od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 6 marca 2012 r. skarżący świadczył pracę w firmie "[...]" Sp. z o.o., Sp.k. w W. ;

- skarżący jako osoba bezrobotna został skierowany do odbywania stażu w Ośrodku Sportu i Rekreacji w W. w związku z czym, decyzją z dnia 11 kwietnia 2012 r. przyznano mu w okresie stażu prawo do stypendium w wysokości 913,70 zł miesięcznie. A następnie decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. orzeczono o utracie przez niego prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r. w związku z zakończeniem w dniu 31 grudnia 2012 r. odbywania stażu;

- z dniem 1 kwietnia 2014 r. utracił status osoby bezrobotnej na własny wniosek (decyzja z dnia 7 kwietnia 2014 r.);

- dopiero w dniu 30 września 2014 r., tj. w dniu ponownej rejestracji w Urzędzie Pracy, skarżący przedstawił opisane wyżej świadectwo pracy, które dało organowi orzekającemu podstawę do wznowienia z urzędu postępowań zakończonych m.in. wskazanymi wyżej decyzjami administracyjnymi z dnia 11 kwietnia 2012 r. o przyznaniu prawa do stypendium, z dnia 7 stycznia 2013 r. o utracie prawa do stypendium oraz z dnia 7 kwietnia 2014 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 kwietnia 2014 r.

Z materiału aktowego kontrowanej sprawy wynika ponadto , że Starosta Wałbrzyski:

- uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2014 r. i orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia z dniem 6 lutego 2012 r. (decyzja z dnia 11 grudnia 2014 r.),

- uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2012 r. i orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium w wysokości 913,70 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu, od dnia 11 kwietnia 2012 r. (decyzja z dnia 15 stycznia 2015 r.),

- uchylił decyzję własną z dnia 7 stycznia 2013 r. w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2013 r. i umorzył postępowania w tym zakresie w całości (decyzja z dnia 15 stycznia 2015 r.).

Z powyższych ujawnionych okoliczności sprawy wynika ,że decyzje z dnia 11 grudnia 2014 r. o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz z dnia 15 stycznia 2015 r. o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium mają walor ostateczności i prawomocności . I tym samym w konsekwencji zasadnie decyzje te jako istotne fakty prawotwórcze stały się asumptem do podjęcia zakwestionowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć organów. Wypada w tym miejscu przywołać brzmienie art. 53 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia , wedle którego starosta może skierować bezrobotnego do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy (...) . Stosownie do ust.6 tego artykułu bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120 % kwoty zasiłku (...) , wypłacane przez starostę (...). Z powyższej regulacji w sposób nie budzący wątpliwości wynika ,że prawo do świadczenia w postaci stypendium za odbywany staż, o którym stanowi art. 53 powołanej wyżej ustawy jest ściśle związane ze statusem bezrobotnego.

Wobec tego należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżącemu, który w dniu 6 lutego 2012 r. utracił status bezrobotnego i uzyskał go ponownie w dniu kolejnej rejestracji, tj. dopiero z dniem 30 września 2014 r., stypendium za okres od 11 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. zostało wypłacone mimo braku ku temu podstaw.

W realiach analizowanej sprawy przedmiotem oceny Sądu była decyzja Wojewody D., utrzymująca w mocy decyzję Starosty W., nakładającą na skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w okresie odbywania stażu za okres, od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., w łącznej kwocie 8194,60 zł. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy powołanej na wstępie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , której art. 2 ust. 1 pkt 2 zawiera legalną definicję bezrobotnego , którym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, albo (...).Jednocześnie przepis art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia przewiduje ,że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przy czym w art. 76 ust. 2 powołanej wyżej ustawy ustawodawca zdefiniował pojęcie nienależnego świadczenia , wskazując ,że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (pkt 1) . Z brzmienia cytowanych przepisów wynika , że ustawodawca wprowadził obowiązek zwrotu "nienależnie pobranego świadczenia", a nie "świadczenia nienależnego". Powyższe pojęcia nie są tożsame , a ich rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zwraca się uwagę na błędne utożsamianie pojęcia "świadczenia nienależnego" i "świadczenia nienależnie pobranego" ( zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 191/16 , publ. CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ślad za wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1270/14 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) powtórzyć należy ,że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje m.in. wówczas, gdy świadczenie zostało przyznane i wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się ono jemu nie należy. Wspomniane rozróżnienie pojęć, przyjęte zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle instytucji zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (vide: wyroki NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10, z dnia z 4 października 2011 r. sygn. akt I OSK 762/11; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl)."

A zatem warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek:

- obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i

- subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

Przy czym ma rację organ odwoławczy , kiedy wywodzi ,że decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (w niniejszej sprawie stypendium za odbyty staż) nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Natomiast organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić , czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności oraz czy pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Jeżeli okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania stypendium jest utrata statusu bezrobotnego, to organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia związany jest w tym zakresie – jak wykazano to już powyżej – ostateczną decyzją o pozbawieniu statusu bezrobotnego.

Bezsporne jest, o czym już wyżej mowa , że skarżący ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 11 grudnia 2014 r. (niezakwestionowaną przez niego w administracyjnym toku instancji) utracił status osoby bezrobotnej z dniem 6 lutego 2012 r. w związku z podjęciem zatrudnienia i tym samym nie przysługiwały mu jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą o promocji zatrudnienia , a więc m.in. prawo do skierowania go na staż i prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu .

Z akt administracyjnych badanej sprawy wynika , że skarżący od momentu pierwszej rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej otrzymał następujące pouczenia. A mianowicie , pierwsze pouczenie o prawach i obowiązkach bezrobotnego nastąpiło podczas rejestracji w dniu 10 października 2011 r. w "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy". W pouczeniu tym wskazane zostały m.in.: przesłanki uznania za bezrobotnego; przesłanki utraty statusu bezrobotnego; obowiązki bezrobotnego (w tym m.in. wskazanie, że bezrobotny obowiązany jest w ciągu 7 dni powiadomić urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). W powyższym pouczeniu przytoczono również treść art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia , określającego przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Natomiast kolejne pouczenie skarżący otrzymał w dniu 5 kwietnia 2012 r., z chwilą skierowania go na staż. Powyższe pouczenie pokrywało się z informacjami zawartymi w pouczeniu z dnia 10 października 2011 r. Dodatkowo zaznaczono w nim m.in. , że utrata statusu bezrobotnego powoduje utratę prawa do stypendium ( pkt II podpkt 3 ) .

Oceniając treść i zakres tych pouczeń stwierdzić należy, że były one prawidłowe i czytelne i tym samym skarżący otrzymał informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści . Uznać zatem należy ,że został pouczony w sposób zrozumiały o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i był w pełni świadomy tego co należy rozumieć pod pojęciem nienależnego świadczenia oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. W każdym bądź razie z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania obu pouczeń, ani w czasie późniejszym skarżący zgłaszał organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego i konsekwencji ich niedotrzymania. Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem ich otrzymanie oraz zapoznanie się z treścią.

Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku twierdzenie skarżącego, że z powodu jej młodego wieku nie był świadomy, jakie są konsekwencje niezgłoszenia faktu zatrudnienia w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej i co należy rozumieć pod pojęciem nienależnego świadczenia, a także jakie przyczyny mogą spowodować wydanie orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Tym samym, okoliczność niezgłoszenia faktu pozostawania w zatrudnieniu obciąża negatywnymi skutkami wyłącznie skarżącego. Tym bardziej ,że moment wystąpienia okoliczności , na skutek których pozbawiono skarżącego statusu bezrobotnego nastąpił przed skierowaniem do na staż i powstaniem prawa do stypendium, co oznacza, że będąc prawidłowo pouczonym powinien on mieć świadomość wypłacania mu świadczenia, pomimo zaistnienia przesłanki pozbawiającej go tego statusu.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że skoro oba warunki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane zostały w przypadku skarżącego spełnione, to trafnie organy orzekły o obowiązku zwrotu przez niego nienależnie pobranego stypendium w kwocie określonej w decyzji. Stwierdzenie powyższego oznacza ,że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.