Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 39/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z o. o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 5 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty paliwowej za grudzień 2010 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Budowlano-Handlowego A Spółki z o. o. w O. (dalej skarżąca Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 5 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty paliwowej za grudzień 2010 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 508 zł. W związku z tym skarżąca Spółka na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W dniu 13 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości (wniosek sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270]– zwanej dalej p.p.s.a).

W uzasadnieniu wniosku skarżąca Spółka podniosła, że z uwagi na kryzys prowadzona działalność w ostatnim okresie nie jest zbyt dochodowa (w 2012 r. osiągnięto dochód w wysokości 6.321,94 zł) oraz, że posiadane na 11 grudnia 2013 r. środki finansowe w kwocie 13.433,91 zł były przeznaczone na wypłaty pracownikom.

W części wniosku dotyczącego oświadczenia o majątku i dochodach skarżąca Spółka wykazała środki trwałe o wartości 145.889,63 zł, stan kont bankowych w wysokości 13.433,91 zł, zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 6.321,94 zł, wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 55.200 zł.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).

Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ).

Zatem wniosek skarżącej Spółki dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższe oznacza, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie wnioskodawca jest zobowiązany ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe.

Zatem instytucja prawa pomocy może być zastosowana jedynie w sytuacjach szczególnych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów.

Referendarz sądowy, analizując informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr), uznał, iż były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej Spółki. W związku z czym pismem z 20 stycznia 2014 r. skarżąca Spółka została wezwana do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy oraz opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r., wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące oraz odpisów aktualnych bilansów.

W odpowiedzi na wezwanie przedłożono kserokopie: deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za okres od września do grudnia 2013 r., wyciągów bankowych za okres od 1 października do 31 grudnia 2013 r., bilansu z uwzględnieniem bufora za 2012 i 2013 r., jednostronnego rachunku zysków i strat za 2013 r. (kserokopie tych dokumentów znajdują się w aktach sprawy o sygn. I SA/Op 13/14)

W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów, zapłata przez skarżącą Spółkę kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie jak i w innych zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza jej możliwości finansowych. Tym samym jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za nieuzasadniony.

W oparciu o przekazane dokumenty ustalono bowiem, iż skarżąca Spółka posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą.

Otóż z zeznania z przedłożonego rachunku zysków i strat wynika, iż przychody z prowadzonej przez skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w 2013 r. wyniosły 2.127.307,53 zł (według zapisów zeznania podatkowego Spółka w 2012 r. osiągnęła przychody w wysokości 2.247.094,65 zł). Z kolei w deklaracji podatkowej VAT-7 za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. skarżąca Spółka wykazała sprzedaż towarów i usług za ten okres w kwocie 872.690 zł, przy obciążeniu podatkiem należnym w wysokości 198.584 zł.

Zatem nie sposób przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących nieznaczną część środków pieniężnych (nawet gdy uwzględnione zostaną koszty sądowe wymagane w pozostałych sprawach zawisłych przed tut. Sądem), którymi obraca.

W ocenie referendarza również dysponowanie przez skarżącą Spółkę w ostatnim okresie, tj. we listopadzie i grudniu 2013 r. (a więc kiedy skarżąca Spółka winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem niekorzystnych dla niej decyzji organów celnych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego; w szczególności dotyczy miesiąca grudnia 2013 r., kiedy to już po sporządzeniu 9 grudnia 2013 r. skargi na konto skarżącej Spółki wpływały znaczne środki pieniężne), znacznymi środkami finansowymi stanowi okoliczność przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Otóż wyniku analizy danych pochodzących z rachunku bankowego (eBankNet) ustalono, iż w dniach 9, 23 i 24 grudnia 2013 r. na rachunek bieżący skarżącej Spółki wpłynęły środki pieniężne w wysokości 392.850,83 zł. Również w listopadzie 2013 r. na konto skarżącej Spółki miał miejsce znaczny wpływ środków finansowych (konkretnie wpływ w wysokości 260.442,17 zł). Zatem dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżąca Spółka winna uwzględnić konieczność ich zapłaty, a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilno prawne.

W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy