Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 544/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie: NSA Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: referent staż. Daniel Dudys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ust.1 pkt 8a, art. 81 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 72, poz. 802 z późn. zm.) zwolnił J. M. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, iż z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne, które wykazało, iż przeciwko stronie został wniesiony akt oskarżenia, a sprawa karna jest już zakończona wyrokiem Sądu Rejonowego w B.-B. z dnia [...] r., od którego Prokuratura Okręgowa złożyła apelację do Sądu Okręgowego w B.-B.. Uwzględniając zatem zaistniały stan faktyczny i dyspozycję przepisów powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Celnej w K. uznał, iż przesłanką uzasadniającą zwolnienie strony ze służby, jest wniesienie przeciwko niej aktu oskarżenia zarzucającego popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego (art. 246 §1 d.k.k.), które polegało na niedopełnieniu obowiązków w związku z wykonywaniem czynności służbowych.

W odwołaniu z dnia [...] r. strona domagała się uchylenia krzywdzącej dla niej decyzji. Uznała bowiem, iż jej podstawą było wprowadzenie w błąd prokuratury przez Urząd Celny, o czym świadczy, zdaniem strony umorzenie sprawy karnej przez sąd w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...].

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy własną decyzję pierwszoinstancyjną, gdyż nie znalazł podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał stan faktyczny, który miał miejsce w sprawie i powołując się na treść art. 25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej wskazał, iż wymieniona w nim przesłanka wniesienia aktu oskarżenia nie ustała i dlatego istniał obligatoryjny obowiązek rozwiązania ze stroną stosunku pracy po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego. Ponadto podniósł, iż ustawodawca, nowelizując ustawę o Służbie Celnej, kierował się wzmocnieniem roli, jaką ma Państwo do spełnienia w przypadku naruszenia przepisów przez funkcjonariuszy celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. służba ta jest zbyt ważna, aby w skutek popełnienia przestępstwa polegającego na niedopełnieniu obowiązków przez wykonujących czynności funkcjonariuszy narażone było jej dobre imię.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie art. 25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 w związku z art. 334 i 425 Kodeksu postępowania karnego. Podniósł, iż akt oskarżenia przeciwko niemu został wniesiony przed rokiem 2000, tak więc nowelizacja art. 25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, dokonana w roku 2003, nie może być stosowana na jego niekorzyść, gdyż prawo nie działa wstecz. Zaznaczył, że z powodu znikomej społecznej szkodliwości zarzucanego mu czynu wyrok sądu karnego pierwszej instancji jest dla niego korzystny, bowiem umorzone zostało wobec niego postępowanie karne. Ponadto oświadczył, iż zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu nie popełnił i nigdy się do niego się nie przyznał.

W pisemnym uzupełnieniu skargi z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zacytował część uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 OTK-A 2004/9/93 na okoliczność, iż zakaz wstecznego działania prawa uznany został za ogólną zasadę porządku prawnego w państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) i dlatego jakikolwiek cel ustawy w żadnym razie nie uzasadnia przyjęcia wstecznego jej działania.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia [...] r. dodał, iż służba celna jest instytucją zaufania publicznego i dlatego wniesienie do sądu aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne bądź tymczasowe aresztowanie, skutkuje usunięciem funkcjonariusza ze służby nawet wtedy, gdy oskarżenie pochodzi sprzed kilku lat i nadal trwa w sprawie postępowanie sądowe. Dodatkowo podniósł, iż organy administracji prowadziły postępowanie w taki sposób, aby zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, bo jego zdaniem, żaden przepis prawa nie przewidywał w dniu jej wydania zwolnienia ze służby z powodu wniesienia przez prokuratora apelacji od wyroku umarzającego postępowanie karne. Nadto poinformował, iż na podstawie orzeczenia sądu II instancji sprawa karna skarżącego została skierowana do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego.

Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wtedy, w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli, w aspekcie zgodności z prawem, podlegała zaskarżona decyzja i postępowanie, które ją poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad, powodujących nieważność tej decyzji. Fakt ten wymaga podkreślenia, bowiem skarżący pismem z dnia [...] r. zmienił żądanie skargi. Jednakże w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie karne i wniesiono akt oskarżenia zarzucając mu popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego (art. 246 §1 d.k.k.), polegającego na niedopełnieniu obowiązków w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a nadto w sprawie karnej nie zapadło jeszcze prawomocne orzeczenie sądu. Ustaleń tych dokonanych przez organy orzekające nie kwestionuje skarżący.

Stosownie zatem do treści art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 72, poz. 802 z późn. zm.) obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skarżącego, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby m. in. w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Treść tego przepisu wskazuje, że w tym przypadku zwolnienie funkcjonariusza celnego ma charakter obligatoryjny, a organ administracji działa w ramach związania administracyjnego. Oznacza to, że samo wniesienie aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego wymusza na właściwych organach celnych podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby. Ustawodawca nie określił daty wniesienia aktu oskarżenia, jako przesłanki obowiązywania art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Przemawia za tym zawarte w tym artykule jednoznaczne sformułowanie "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego".

Powołany przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej został wprowadzony na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 120, poz. 1122, zwanej dalej w skrócie: "ustawą zmieniającą") i wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r., a więc obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji (13 maja 2004 r.), jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej (23 marca 2004 r.).

W rozpatrywanej sprawie podstawę zarzutów skargi stanowiła treść art. 3 ustawy zmieniającej wskazująca, iż postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Zdaniem pełnomocnika skarżącego w zaistniałej sytuacji przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej został zastosowany wstecz, bowiem ustawodawca nie przewidział, jako przesłanki wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, wniesienia apelacji przez prokuratora od wyroku umarzającego postępowanie karne. Ponadto pełnomocnik skarżącego odwołał się do faktu, że w chwili wejścia w życie art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, czyli w dniu 10 sierpnia 2003r. akt oskarżenia przeciwko skarżącemu był już wniesiony do sądu.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż przepis art. 3 ustawy zmieniającej nie może mieć zastosowania do postępowań dyscyplinarnych, które zostały uruchomione na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wprowadzona tym przepisem nowa przesłanka zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby dotyczy tych wszystkich postępowań dyscyplinarnych, które zostały wszczęte po dniu 10 sierpnia 2003 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z retrospekcją przepisu prawa, gdyż stary fakt prawny jakim było wniesienie aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne przeciwko skarżącemu jest oceniany po tej dacie już według przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą. Powołany w skardze art. 3 ustawy zmieniającej dotyczył więc jedynie postępowań, które zostały wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem 10 sierpnia 2003 r. Identyczny pogląd prawny został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2004 r. i 29 kwietnia 2005 r. (sygn. akt 4 II SA/Ka 3371/01 i IV SA/Gl 81/04 – nie publikowane).

W przypadku skarżącego wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w czasie obowiązywania art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, co do którego nie zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o jego niekonstytucyjności. Prawidłowo zatem organy orzekające zastosowały w niniejszej sprawie powołany przepis, jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.

Przyjęcie takiego stanowiska w rozpoznawanej sprawie nie narusza postanowień art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483). Szczególny charakter służby funkcjonariuszy celnych i ciążące na nich obowiązki względem Państwa spowodowały zaostrzenie wymogów im stawianych, ale jednocześnie też dały dodatkowe gwarancje w przypadku prawomocnego wyroku uniewinniającego (por. wyrok TK z dnia 21 grudnia 2004 r. SK 19/03, OTK-A 2004/11/118 i z dnia 19 października 2004r. K 1/04, OTK-A 2004/9/93).

Stosownie do art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwolnionego ze służby w oparciu o art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, na jego wniosek przywraca się do służby w wypadku uniewinnienia go prawomocnym wyrokiem sądu. W przedmiotowej sprawie nie zapadł taki prawomocny wyrok sądu.

Podnieść trzeba, iż rzeczywiście w przypadku skarżącego sprzeczne z prawem byłoby wydanie decyzji administracyjnej z mocą wsteczną (retroakcja), co wynika wprost z powyższych rozważań.

W ramach kontroli zaskarżonej decyzji należy zauważyć, iż organy administracji orzekające w sprawie w prawidłowy sposób informowały skarżącego o podejmowanych działaniach i dawały mu możliwość nie tylko zapoznania się z aktami sprawy, ale także zgłaszania dodatkowych dowodów, czym zapewniły skarżącemu czynny udział w postępowaniu.

Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne i prawne wbrew zarzutom skarżącego wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które organ administracyjny prawidłowo zastosował i omówił w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest normą prawną wyrażoną w treści wskazanych wyżej przepisów prawa, które odzwierciedlają wolę ustawodawcy i nie może, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, brać pod uwagę negatywnych dla skarżącego skutków prawidłowo podjętych rozstrzygnięć. Tak więc nie jest uprawniony do badania innych okoliczności sprawy, w tym pokrzywdzenia skarżącego, jak i zgodności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a., ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.

W tym stanie rzeczy uznano, iż skarga wniesiona przez skarżącego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., co orzeczono w sentencji.