Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1245/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi T.B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji Podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E.

Zaskarżoną tu decyzją działając z upoważnienia Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w C., działając na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. w Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291, dalej u.s.r.), art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i w zw. z art. 52 ust. 1 u.s.r. oraz art. 123 kpa uchylił w całości decyzję Prezesa KRUS z [...]r. nr [...] i umorzył odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł za od okres [...] kwartału [...] r. do [...] kwartału [...] r. i od [...] kwartału [...] r. do [...] kwartału [...] r. oraz odmówił umorzenia należności głównej w kwocie [...] zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...] kwartału [...] r. do [...] kwartału [...] r. i od [...] kwartału [...] r. do [...] kwartału [...] r.

Decyzję oparto na następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z [...]r. T.B. zwrócił się do Prezesa KRUS o umorzenie zaległych składek za okres od [...] kwartału [...] r. do [...] kwartału [...] r. Jako uzasadnienie wniosku wskazał problemy finansowe i niemożność utrzymania trzyosobowej rodziny.

Prezes KRUS decyzją z [...]r. odmówił umorzenia wnioskowanej należności wynoszącej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną wskazał art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że przedstawiony przez stronę argument nie może być uwzględniony, z uwagi na brak dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową wnioskodawcy. Nadmienił przy tym, że przepisy dotyczące umorzeń należności stanowią, iż pozytywne decyzje podejmowane są w sprawach wyjątkowych, w pierwszej kolejności w przypadku zdarzeń losowych, a taka w niniejszej sprawie nie zaistniała.

T.B. nie zgodził się z zasadnością wydanej decyzji i zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że dom w którym mieszka nie jest jego własnością, ponosi jedynie koszty związane z jego eksploatacją. Dochody jego rodziny są niewielkie, wynoszą bowiem [...] zł na trzy osoby, a to uniemożliwia spłatę zaległych składek i odsetek za zwłokę. Spłata tych należności zagroziłaby egzystencji jego rodziny, tym bardziej, że córka idzie do szkoły i wymaga stałego leczenia, gdyż cierpi na [...] i ma [...].

Decyzją z [...]r. Prezes KRUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że niskie dochody i choroba dziecka nie może mieć wpływu na podjęcie pozytywnej decyzji w przedmiotowej sprawie. Wydatki związane z życiem codziennym również nie mogą mieć wpływu na umorzenie zadłużenia, gdyż koszty takie ponosi każda rodzina. Decyzja zaś o umorzeniu zadłużenia ma charakter uznaniowy.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 728/08 stwierdził jej nieważność.

Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku Prezes KRUS, wydając decyzje na podstawie prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez ten organ w ramach działania jako organ pierwszej instancji, przy zastosowaniu tylko i wyłącznie rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 kpa. Tymczasem organ ten wydał rozstrzygniecie, którego sentencja nie mieści się w katalogu zamieszczonym w tym przepisie, co powoduje konieczność wyeliminowania wydanej decyzji z obrotu prawnego jako dotkniętej nieważnością, innymi słowy jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nadto dalej wskazano na wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 107 § 3 kpa, gdyż organ wydając decyzję w trybie uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki Tylko gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał dowodowy będący podstawą wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Organ nie wyjaśnił sytuacji majątkowej wnioskodawcy (uzyskiwane przychody i wydatki), nie dokonał zatem jej analizy i prawidłowej oceny możliwości spłaty zaległych składek.

Decyzją z [...]r. Dyrektor Oddziału Regionalnego KRUS w C. po ponownym rozpatrzeniu wniosku T.B. "umorzył odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł za okres od [...] kw. [...] r., do [...] kw. [...] r. i od [...] kw. [...] r. do [...] kw. [...] r." W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca istotnie prowadzi niskodochodowe gospodarstwo rolne, córka korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci stypendium, jak również choruje, ale w takiej sytuacji jest wielu rolników. Umorzono zatem należności odsetkowe, a co do należności głównej to strona może wnioskować o jej spłatę w ramach układu ratalnego.

Decyzja ta została również zaskarżona wniesieniem [...]r. (data stempla pocztowego) skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako wydana z naruszeniem prawa wobec braku rozstrzygnięcia co do należności głównej oraz braku wykonania zaleceń zawartych w wyroku tego Sądu z 16 kwietnia 2008 r.

Skarga wniesiona przez T.B. została uwzględniona przez organ odwoławczy w trybie autokontroli. Decyzją z [...]r. sygn. akt [...] Dyrektor Ośrodka Regionalnego KRUS w C. uwzględnił w całości skargą i stwierdził nieważność własnej zaskarżonej decyzji z [...]r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wydał wskazaną wyżej decyzję z [...]r., która jest przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie.

W jej uzasadnieniu wskazano, że T.B. prowadzi działalność rolnicza w dzierżawionym gospodarstwie rolnym o pow. [...] ha fizycznego i [...] ha przeliczeniowego i z tego tytułu wraz z żona podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Objęcie wnioskodawcy i małżonki ubezpieczeniem nastąpiło z datą wsteczną, gdyż nie powiadomił o zmianie okoliczności mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu. Konsekwencją zaniedbań terminowego zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego rolników jest przedmiotowa zaległość w opłacaniu składek i odsetki za zwłokę.

T.B. zwrócił się o umorzenie zaległości wraz z odsetkami uzasadniając wniosek trudnościami płatniczymi wynikającymi z prowadzenia niskodochodowego gospodarstwa rolnego, braku stałych dochodów i choroby córki.

Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego istotnie T.B. prowadzi działalność rolniczą w dzierżawionym gospodarstwie rolnym. Nie ma zaplecza mechanicznego i inwentarza żywego do produkcji hodowlanej, co wskazuje na niską dochodowość. Korzysta z pomocy społecznej w postaci stypendium dla córki, która choruje na alergię i serce oraz wymaga leczenia. Dodatkowo córka rozpoczęła naukę w szkole co wymaga dodatkowych nakładów. Uwzględniając te okoliczności organ umorzył wnioskodawcy odsetki za zwłokę, odmówił zaś umorzenia należności głównej, gdyż nie dopatrzył się szczególnych przesłanek skutkujących rażącym niedostatkiem życiowym, odbiegającym od sytuacji innych rolników.

Decyzja ta została również zaskarżona przez pełnomocnika T. B., który wniósł o stwierdzenie jej nieważności lub ewentualne uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa:

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wyrażającym się w odmowie umorzenia należności głównej czyli wydanie rozstrzygnięcia o identycznej treści jak w decyzji z [...]r., mimo jej uchylenia w całości,

- art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie oceny ustalonego w postępowaniu stanu majątkowego i rodzinnego oraz sytuacji płatniczej skarżącego jako przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości, także w zakresie należności głównej z uwagi na ważny interes strony w rozumieniu art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. w zw. z § 7 ust. 3 pkt 3-5 Zarządzenia Prezesa KRUS z 18 października 2005 r. w sprawie trybu umarzania, odpisywania i udzielania ulg w spłacaniu należności (Dz. Urz.KRUS z 2006 r. NR 1, poz. 26) jakim jest zapewnienie minimum warunków egzystencji rodzinie skarżącego przy jednoczesnym braku możliwości uregulowania zadłużenia nawet w przypadku udzielenia innego rodzaju ulgi w jej spłacie.

W uzasadnieniu podkreślono, że uwzględniając skargę w trybie autokontroli organ odwoławczy uznał jej argumentacją w całości, co powoduje, że winien umorzyć nie tylko odsetki za zwłokę ale też należność główną. Tymczasem organ dokonał ustaleń faktycznych potwierdzających trudna sytuację majątkowa wnioskodawcy- dochody są niższe niż zaległość do zapłaty, a mimo tego nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, gdyż zawarte w niej zarzuty nie znajdują uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., p.p.s.a.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki sąd administracyjny w tym trybie poddał kontroli wydaną w niniejszej sprawie decyzję ostateczną. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.), a jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych ustawach stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2).

Wskazany wyżej art. 156 kpa stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się dotkniecia zaskarżonej decyzji jedną z wyżej wymienionych przesłanek skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie Sąd zauważa, że stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, nie może też tracić z pola widzenia treści uzasadnienia wyroku z 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 728/08 wydanego w niniejszej sprawie, którego zalecenia były dla organu wiążące.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest uznanie przez organ odwoławczy braku ważnego interesu wnioskodawcy do umorzenia zaległych należności, a w szczególności wynikających z braku jego możliwości płatniczych.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa ze względu na wymogi zawarte w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Skarżący wnosił o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na jego trudną sytuację majątkową, która uniemożliwia mu zapłatę tych należności bez spowodowania uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. organ może umorzyć rolnikowi należności z tytułu składek w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem ubezpieczonego. Niemożność opłacenia składek ze względu na brak środków finansowych należy uznać za sytuację uzasadniającą istnienie, po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika, ważnego interesu w umorzeniu należności z tytułu składek. Zdaniem Sądu istnienie tego interesu nie może być kwestionowane w sytuacji, gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu i jej bliskich razem z nią zamieszkujących. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych.

W rozpoznanej sprawie organ w zaskarżonej decyzji w ogóle nie ustalił, a w konsekwencji nie rozważył sytuacji materialnej skarżącego. Organ stwierdził, że umorzenie składek możliwe jest w sytuacji, gdy wystąpiły zdarzenia losowe, które osłabiły możliwości płatnicze oraz gdy z ustaleń postępowania wynika, że ubezpieczony nie ma żadnych dochodów i majątku. Jak już Sąd podkreślił, wykładnia użytego w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. pojęcia ważny interes nie może ograniczyć się do okoliczności wskazanych przez organ w zaskarżonej decyzji, które w ocenie organu uzasadniają istnienie tego interesu po stronie ubezpieczonego. Ograniczenie istnienia ważnego interesu ubezpieczonego w umorzeniu należności z tytułu składek tylko do tych okoliczności stanowi naruszenie przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. W rozpoznanej sprawie organ dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu, w wyniku czego organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy podkreślić, że decyzje podejmowane na podstawie przytoczonego przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. są decyzjami uznaniowymi, co oznacza, że organ, podejmując decyzję w przypadku zaistnienia przesłanek do wydania rozstrzygnięcia o treści określonej przepisami prawa (w tym przypadku chodzi o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne), może wydać rozstrzygnięcie umarzające należności z tytułu składek, ale może również odmówić umorzenia tych należności. O uznaniowym charakterze decyzji wydawanych na podstawie powołanego przepisu świadczy użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu: "Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik... może umorzyć należności...". Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisie art. 107 § 1 k.p.a. Organ, prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów nie może nosić cech dowolności. Określony w art. 7 i 77 k.p.a. obowiązek dotyczy spraw administracyjnych wszelkiego rodzaju i obowiązek ten nie doznaje ograniczenia w zależności od rodzaju sprawy.

Zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał przepis 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Skoro, jak już Sąd wskazał powyżej, na podstawie tego przepisu za przesłankę uzasadniającą umorzenie należności z tytułu składek można uznać trudną sytuację materialną ubezpieczonego i w rozpoznanej sprawie strona właśnie na tę okoliczność się powoływała, to organ, prowadząc postępowanie w sprawie wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek, miał obowiązek wyjaśnić sytuację majątkową skarżącego i ustalić, czy zapłata tych należności rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. W ocenie Sądu organ miał obowiązek ustalić wysokość osiąganych przez stronę skarżącą dochodów oraz wysokość ponoszonych przez nią wydatków i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W rozpoznanej sprawie organ obowiązku tego nie wykonał, gdyż nie zawarł w uzasadnieniu decyzji dokładnej analizy dochodów skarżącego oraz jego wydatków, które musi on ponosić w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dopiero dokonanie takiej analizy sytuacji materialnej skarżącego pozwalałoby na stwierdzenie, że poziom dochodów skarżącego oraz jego konieczne wydatki pozwalają mu na zapłatę zaległych należności składkowych. Jak już Sąd zaznaczył, organ nie przeprowadził tego rodzaju porównania dochodów skarżącego z jego wydatkami, przez co zaskarżoną decyzję należało uznać za pozbawioną prawidłowego uzasadnienia. W niniejszej sprawie w obydwu decyzjach organ nie wskazał dowodów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wydając decyzję organ winien w sposób należyty ją uzasadnić, szczegółowo przedstawić argumentację, które uległa u podstaw rozstrzygnięcia, i w sposób wyczerpujący odnieść się do zarzutów Strony. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż ustalenia i wnioski organu dokonane po uprzedniej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego winny mieścić się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zaś brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową strony skarżącej stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji.

Należy zauważyć, że dokonana analiza zgromadzonego materiału dowodowego również budzi poważne wątpliwości. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że zawierają one liczne sprzeczności, które nie zostały wyjaśnione. Przykładowo skarżący w zgłoszeniu do ubezpieczenia dokonanym [...]r. wskazał, że jest dzierżawcą gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha i jest płatnikiem podatku rolnego, zamieszkuje w W. przy ul [...], a żona A. zamieszkuje w C. ul. [...] (k. 1 akt adm.). Również córka W. zamieszkuje pod tym adresem, co wynika z zaświadczenia lekarskiego z [...]r. (k. 29 akt). W aktach ujawniono również zaświadczenie o posiadaniu przez skarżącego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (k. 4 akt), ale z umowy dzierżawy z [...] r. wynika, że jej przedmiotem są działki rolne o powierzchni [...] ha. Nadto z Protokołu przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie płatnika z [...]r. wynika, że nie korzysta z pomocy społecznej i otrzymuje dopłaty z ARiMR, jednakże bez określenia ich kwoty, a dochody z gospodarstwa wynoszą raz [...] zł, innym razem [...] zł czy [...] zł. Rozbieżności te zostały całkowicie pominięta w dalszych ustaleniach organu, co do oceny możliwości płatniczych skarżącego. Nie wyjaśniono nawet co uprawia w swoim gospodarstwie T.B.

Bezkrytycznie przyjęto oświadczenie płatnika o osiąganych dochodach w kwocie [...] zł rocznie, bez określenia roku, którego dotyczą (k.27), w sytuacji gdy z pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. wynika, że w [...] r. dochód ten wynosił [...] zł (k. 78 akt), a z protokołu wizji [...] zł (k. 38). Nie wyjaśniono też z jakiego tytułu one pochodzą oraz czy gospodarstwo rolne prowadzi wspólnie z ojcem i bratem, z którymi wspólnie zamieszkuje (k. 73) czy je prowadzi.

Zdaniem Sądu naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakiego w rozpoznanej sprawie dopuścił się Prezes KRUS, miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ winien jest wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym i odsetek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie należności z tytułu składek będą to umorzenie tych należności bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 28 grudnia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 728/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 126, z dnia 10 czerwca 1994 r., sygn. akt II SA 237/94, ONSA 1995, nr 3, poz. 111, z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt IV SA 893/97, LEX 45905). Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenie przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego, nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Nielogiczne wydaje się też uzasadnienie organu, że umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł uzasadnione jest możliwościami płatniczymi wnioskodawcy, a brak jest takiego uzasadnienie w stosunku do zaległych składek w kwocie [...] zł. Zdaniem Sądu orzekającego, jeżeli skarżący nie ma możliwości płatniczych w zakresie uregulowania kwoty odsetek, to tym bardziej wątpliwym wydaje się posiadanie możliwości płatniczych do uregulowania należności głównej, która stanowi kwotę trzykrotnie wyższą niż umorzona.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom § 3, § 7 i § 8 Zarządzenia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 18 października 2005 r. w sprawie trybu umarzania, odpisywania i udzielania ulg w spłacaniu należności(Dz. Urz. PKRUS z 30 maja 2006 r.) wydanego na podstawie art. 41a u.u.s.r.

Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. w stopniu, który miał znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania w kwocie [...] zł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.