Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 374/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5a i § 3, art. 3 § 2 pkt 5 i 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na zarządzenie Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 22 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie podania do publicznej wiadomości wykazu nieruchomości przeznaczonej do oddania w dzierżawę postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez A. W. (dalej: strona, skarżąca) zarządzeniem nr [...] z dnia 22 kwietnia 2021 r. Burmistrz Lewina Brzeskiego (dalej także: organ, Burmistrz) – działając na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2020 r., poz. 713 z późn. zm.), dalej: u.s.g., oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 z poźn. zm.), dalej: u.g.n., a także uchwały Rady Miejskiej w Lewinie Brzeskim Nr XXX/238/2012 z dnia 28 grudnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2013 r., poz. 765) – podał do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości stanowiącej mienie komunalne przeznaczone do oddania w dzierżawę. W treści zarządzenia Burmistrz, w zestawieniu tabelarycznym, oznaczył nieruchomość przeznaczoną do oddania w dzierżawę w drodze przetargu nieograniczonego, jej powierzchnię, sposób zagospodarowania – jako użytki rolne, a także wysokość czynszu dzierżawnego i termin płatności, w uwagach zaś zawarł okres dzierżawy i oświadczenie, że nieruchomość wolna jest od wszelkich obciążeń. Zaznaczył organ, poza formą zbycia, także czas i miejsce publikacji.

Pismem z 16 maja 2022 r., strona – jak wskazano na wstępie – złożyła na powyższe zarządzenie skargę do tut. Sądu, nie formułując samodzielnych zarzutów. W jej uzasadnieniu zakwestionowała, co do zasady, legalność działania organu. Podniosła, że jest posiadaczem samoistnym działek nr a i nr b położonych w M., na których jest posadowiony jej dom i z tego tytułu opłaca podatki.

Złożenie skargi poprzedziła strona skarżąca wezwaniem organu do zaniechania naruszenia prawa, które dołączyła do skargi.

W skardze strona skarżąca wskazała, że nadal toczy się postępowanie administracyjne przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu za nr [...] w przedmiocie jej wniosku złożonego na podstawie artykułu 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10. poz. 53 z późn. zm.) o nieodpłatne stwierdzenie prawa własności działek o nr a i nr b położonych w obrębie wsi M., w którym gmina Lewin Brzeski jest stroną postępowania. W związku z tym postępowaniem, jak zaznaczyła, "stan prawny nieruchomości widniejący w księdze wieczystej jest niepewny. Dopiero ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie potwierdzi aktualny stan prawny tej nieruchomości".

Ponadto zaznaczyła, że dawna działka nr c, na której posadowiony jest jej dom, została bezprawnie podzielona w roku 1990 na działkę nr a i b, mimo już – jak wskazała – obowiązującego przepisu artykułu 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, z którego wynika bezwzględny zakaz wyzbywania się takich nieruchomości przez Skarb Państwa czy też jednostki samorządu terytorialnego (jst); jest to – w ocenie autorki skargi – roszczenie bezterminowe.

Kontynuując podniosła skarżąca, że "dlatego też działania gminy dot. tej działki w trakcie już toczącego się postępowania o zwrot tej nieruchomości na moją rzecz (tj. wznowienie znaków granicznych bez mojego udziału przy czynnościach geodezyjnych, rozpoczęcie procedury przetargowej na wniosek osób z kręgu rodzinnego jednej z radnych) stanowi ewidentne naruszenie prawa".

W dalszych motywach autorka skargi wyjaśniła, że w tym przypadku czynność wznowienia znaków granicznych działki rolnej jest wydatkiem nieuzasadnionym, powodującym uszczuplenie środków publicznych. Takie czynności, co podniósł, zawsze są dokonywane na koszt osoby zainteresowanej, a nie pokrywane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Zatem, jak uznał, wydzierżawienie przez Gminę Lewin Brzeski działki wskazanej w objętym skarga zarządzeniu naruszy samoistne posiadanie strony skarżącej, oraz doprowadzi do zmian nieodwracalnych na działce przez osoby trzecie, tj. działce zagospodarowanej przez skarżącą. Na zakończenie odniósł się autor skargi do pojęcia samoistnego posiadacza i samoistnego posiadania.

Mając to na uwadze wniosła strona skarżąca o:

1) uchylenie zarządzenia w całości,

2) stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia,

3) określenie, ze zaskarżone zarządzenie nie może być wykonane,

4) nakazanie organowi (Gminie Lewin Brzeski) wstrzymania procedury przetargowej objętej skargą nieruchomości a także

5) zasądzenie na jej rzecz od Burmistrza Lewina Brzeskiego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył Burmistrz, że podstawy prawne wydanego aktu władczego Burmistrza Lewina Brzeskiego stanowiły w szczególności przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2020 r., poz. 713 z późn. zm.), a także ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2020 r., poz. 65 z późn. zm.) oraz zasady wynikające z uchwały Nr XXX/238/2012 Rady Miejskiej w Lewinie Brzeskim z dnia 28 grudnia 2012 r., opublikowanej w Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2013 r. poz. 765 z późn. zm.).

Wskazał organ, że wbrew twierdzeniom skarżącej, objęta zarządzeniem działka stanowi przedmiot własności Gminy Lewin Brzeski, a zgodnie z treścią artykułu 140 kc ten podmiot publiczny jest uprawniony i zobowiązany do wykonywania praw majątkowych przynależnych właścicielom. W treści zarządzenia nr [...] Burmistrz, wykonując uprawnienia w sferze zarządzania zasobem mienia gminnego podał do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości stanowiącej własność Gminy Lewin Brzeski przeznaczonej do oddania w dzierżawę działki nr a obręb M. w drodze przetargu nieograniczonego.

Zaznaczył jednocześnie Burmistrz, że tytuł prawny do w/w działki gmina nabyła z dniem 27 maja 1989 r., co stwierdził Wojewoda Opolski decyzją z dnia 29 listopada 1991 r. o nieodpłatnym nabyciu nieruchomości. Prawa przynależne gminie wpisane są w urządzonej księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. m.in. dla działki a (ujętej w skarżonym zarządzeniu). Od czasu nabycia opisanej nieruchomości, działka a wielokrotnie była przedmiotem dzierżawy, na podstawie umów zawieranych w trybie prawem przewidzianym (przetarg).

Z dokumentów właścicielskich – na co zwrócił uwagę organ – wynika, że kolejnymi posiadaczami zależnymi byli:

1) od roku 1999 A. M., a następnie

2) w latach od 2009 do 2015 M. W. (matka skarżącej).

Ponadto zwrócił uwagę organ, że z powołanych dokumentów wynika iż na wniosek M. W., jako dzierżawcy, po zakończeniu okresu dzierżawy, Burmistrz zainicjował procedurę zmierzającą do sprzedaży działki. W tym celu została sporządzona wycena rzeczoznawcy majątkowego. Zgodnie z art. 67 u.g.n. na podstawie operatu szacunkowego została ustalona cena nieruchomości i sporządzony zgodnie a art. 35 wykaz nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży w drodze przetargu nieograniczonego. Wykaz ten zgodnie z powołanym wyżej przepisem został podany do publicznej wiadomości poprzez wywieszenia na tablicy ogłoszeń m.in. w sołectwie M., na tablicach Urzędu Miejskiego, na stronie internetowej oraz w prasie lokalnej. W latach 2015 do 2018 sukcesywnie organizowane były przetargi nieograniczone na zbycie działki a, które zakończyły się wynikiem negatywnym a działka pozostaje do nadal w zasobie gminnym, za który, co do prawidłowego gospodarowania odpowiada Burmistrz. W roku 2020 do Urzędu Miejskiego w Lewinie Brzeskim wpłynął wniosek osoby zainteresowanej dzierżawą w/w terenu. W celu wszczęcia procedury, a także wskazania poprawnej powierzchni działki zlecone zostało wznowienie znaków granicznych uprawnionemu geodecie. Po przeprowadzeniu prac geodezyjnych nieruchomość została przeznaczona do dzierżawy na cel rolny, co znalazło odzwierciedlenie w zarządzeniu Burmistrza Lewina Brzeskiego, które zostało podjęte, co bezspornie wskazuje na zastosowanie przepisu artykułu 31 ustawy o samorządzie gminnym. Wyjaśnił przy tym, że w sferze gospodarki nieruchomościami prawnie relewantne dla podjętych, a kwestionowanych przez A. W., działań organu wykonawczego Gminy Lewin Brzeski przynależy zatem, zgodnie z art. 23 i 25 ustawy o gospodarce nieruchomościami, m.in. zawieranie umów obligacyjnych wchodzących w skład zasobu mienia gminnego. Uprawnienia Burmistrza w opisanej sferze w pełni potwierdza wyżej powołana uchwała Rady Miejskiej w Lewinie Brzeskim z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na okres dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego. Kompetencja Burmistrza realizuje się z kolei m.in. poprzez sporządzenie i podanie do publicznej wiadomości wykazu nieruchomości przeznaczonych do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie.

Ponadto wyeksponował organ, iż zgodnie z treścią przywołanej księgi wieczystej Sądu Rejonowego w B. KW Nr [...], właścicielem działki nr a jest Gmina Lewin Brzeski, a działy III i IV tej księgi wolne są od wpisów. Okoliczność powyższą, korzystającą z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, odzwierciedla Zarządzenie Nr [...] Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 22 kwietnia 2021 r. i ogłoszony następczo w jego wykonaniu wykaz nieruchomości, t.j. działki a z obrębu M. W tym stanie w ocenie organu twierdzenia A. W., rzekomego a nie istniejącego naruszenia przez Burmistrza prawa, są całkowicie dowolne i chybione.

W dalszych motywach stwierdził, że skarżąca mija się z prawdą, gdy w licznych pismach do organu – zapewne dla wykazania interesu prawnego w sferze podjętych działań twierdzi, że jest samoistnym posiadaczem działki a i b oraz posadowionego na działce a budynku. Przeczą temu, na co zwrócił uwagę organ, zapisy właściwych ksiąg wieczystych oraz dane ewidencyjne gruntów. Jak wynika z treści księgi wieczystej urządzonej dla budynku posadowionego na działce b położonej w M. przy ulicy [...], KW Nr [...], A. W. jest jedynie współwłaścicielem w udziale 2/4 budynku położonego na tej działce oraz innych posadowionych na działce naniesień (budynków), a przysługujące jej prawo nie rozciąga się zgodnie z treścią wpisu na prawa majątkowe do gruntu - vide działki, której właścicielem jest Skarb Państwa. Tym samym – zdaniem organu – do skarżącej nie mają zastosowania przepisy przewidujące odstępstwa w gospodarce nieruchomościami przez gminę, dotyczące właścicieli działek sąsiednich i odstępstw od trybu przetargowego, z uwagi na tzw. poprawę warunków zagospodarowania. Oznacza to zatem, jak uznał organ, że w rzeczonym i nie budzącym wątpliwości stanie prawnym, skarżąca nie może być postrzegana zarówno jako właściciel domu posadowionego na cudzej, bo stanowiącej własność Skarbu Państwa działce b (podobnie innych zabudowań), jak i posiadacz samoistny działki a, gdyż ingeruje to w prawa i dobra prawem chronione ich właścicieli, a co więcej naraża na szkodę właścicieli działek sąsiednich uniemożliwiając tym wykonywania przynależnych praw.

Zdaniem organu wyrażane przez A. W. w kolejnych pismach do Burmistrza przekonanie, iż jest ona samoistnym posiadaczem sąsiedniej dla budynków i zabudowań działki tj. działki a obrębu M., stanowiącej własność Gminy Lewin Brzeski, wywiedzione m.in. z dołączonej do wezwania, a uzyskanej podstępnie, decyzji Burmistrza z dnia 1 lutego 2021 r., jako organu podatkowego pozostaje bez znaczenia dla praw i obowiązków w zakresie gospodarki nieruchomościami wchodzącymi do zasobu mienia publicznego.

Kontynuując poddał organ w wątpliwość interes prawny skarżącej w kaw stonowaniu objętego skargą zarządzenia, akcentując, że jak wynika z piśmiennictwa i judykatów w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Sąd orzeka o granicach interesu prawnego skarżącego. W wyroku z 4 listopada 2003 r. sygn. SK 30/02 (OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 84) Trybunał stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru "actio popularis" - a właściwą podstawą zaskarżenia jest niezgodność aktu władztwa publicznego (zarządzenia Burmistrza) z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów. Wyjaśnił zarazem organ, iż w pojęciu interesu prawnego mogą się mieście uprawnienia, jak i obowiązki prawne, których skarżąca w żaden sposób i w żadnym stopniu nie wykazała. Opisany interes prawny dla pozytywnego rozpoznania skargi winien przy tym wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną danego podmiotu a jak wynika z przedstawionych dowodów dotyczących faktów, A. W. atrybut ten nie przysługuje. O skuteczności skargi na akt władczy Burmistrza, jakim jest skarżone zarządzenie, przesądza bowiem wykazanie przez stronę skarżącą naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na jej sytuację prawną. Interes chroniony normą art. 101 u.s.g winien być przy tym bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny.

Na zakończenie zaznaczył organ, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., winno być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej oraz każdorazowo wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem, na potwierdzenie przytoczonego stanowiska wskazał na jego poparcie na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1209/13, 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2349/14, 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1183/11, 24 stycznia 2013 r., akt sygn. II OSK 2400/12 (wszystkie przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są publicznie na stronie internetowej: Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdził, że skarżąca przesłanki określonej wyżej nie wykazała, co uzasadnia wniosek o oddalenie skargi jako pozbawionej jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych.

W piśmie procesowym z 15 maja 2022 r., strona skarżąca ustosunkowując się do twierdzeń organu, podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, zaznaczyła, że na chwilę obecną nadal toczą się postępowania: administracyjne w przedmiocie jej wniosku o nieodpłatne przekazanie wnioskodawczyni na własność działki nr a i nr b położonych w M., toczących się pod sygn. akt. Nr [...] w Starostwie Powiatowym w Brzegu, o zmiany naliczeń podatku od nieruchomości położonych w M. przy ul [...] - działki nr a i nr b w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu oraz postępowanie sądowe odwoławcze w sprawie naruszenia posiadania działek nr a i nr b położonych w M. Jednocześnie podniosła, ż pełnomocnik Gminy nie wskazał najistotniejszej kwestii, jaką jest toczące się postępowanie administracyjne w przedmiocie jej wniosku o nieodpłatne przekazanie na własność działki nr a i nr b położonych w M. Podkreśliła, iż złożyła w/w wniosek 17 czerwca 2020 r., a Burmistrz wydał zarządzenie nr [...] o przeznaczeniu działki nr a położonej w M. do dzierżawy dopiero w kwietniu 2021 r. Jej zdaniem najistotniejszą kwestią jest fakt, iż w/w zarządzenie zostało wydane tuż po rozszerzeniu wniosku z dnia 4 marca 2021 r. o zasiedzenie, tj. o działki nr a i nr b.

Ponadto oświadczyła, "iż sąsiedzi wnioskodawczyni byli zainteresowani dzierżawą działki nr a. Wnioskodawczyni swoje posiadanie samoistne działek nr a i nr b, niezakłócone od lat zamanifestowała stosownymi wezwaniami do sąsiadów, do Gminy Lewin Brzeski oraz w konsekwencji skierowała sprawę do postępowania sądowego o naruszenie posiadania działek nr a i nr b przez sąsiadów. Takowe działania wnioskodawczyni (wbrew twierdzeniom Pełnomocnika) wyczerpują znamiona posiadania samoistnego dla w/w działek".

W tym miejscu wskazania wymaga, że przedmiotem skargi jest ocena legalności zarządzenia Burmistrza, który wykonując uprawnienia w sferze zarządzania zasobem mienia gminnego, oznaczył nieruchomość stanowiącą własność Gminy Lewin Brzeski przeznaczoną do oddania w dzierżawę w drodze przetargu nieograniczonego jako: działka nr a obręb M. ark. mapy [...], jedn. rejestrowa [...] KW nr [...], o powierzchni 0.900ha, RIVb-0,0900 ha, wskazując nadto sposób zagospodarowania – jako użytki rolne, a także wysokość czynszu dzierżawnego i termin płatności, a także zawierając w uwagach, okres dzierżawy do 3 lat i oświadczając, że nieruchomość wolna jest od wszelkich obciążeń. W wykazie zaznaczył organ, poza formą zbycia, także czas i miejsce publikacji. Tym samym wskazał, że stawki opłat z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę gruntów rolnych podlegają corocznej waloryzacji o dodatni wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ogłoszony przez GUS i ze skutkiem od dnia 1 stycznia każdego kolejnego roku obowiązywania umowy. Wykaz niniejszy podlega publikacji przez okres 21 dni tj. od 28 kwietnia 2021 roku do 18 maja 2021 r. Wykaz podlega publikacji w lokalnej prasie ([...]), na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miejskim w Lewinie Brzeskim, na stronie internetowej www.lewin-brzeski.pl oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu. Równocześnie poinformował, że szczegółowe informacje dotyczące nieruchomości można zasięgnąć w Wydziale Rolnictwa i Gospodarki Nieruchomościami w Lewinie Brzeskim. Rynek 26, pokój nr 11, tel. 77 424 66 26.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało odrzucić.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a, sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepisem szczególnym w rozumieniu powyższego artykułu jest art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, na gruncie którego - każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Z powyższego wynika, że naruszenie interesu prawnego następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Jest to interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 101). Strona skarżąca zobowiązana jest natomiast wykazać w jaki sposób doszło do naruszenia jej prawem chronionego interesu lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04).

Przypomnienia wymaga, że skargę na zarządzenie nr [...] z dnia 22 kwietnia 2021 r. w Burmistrza Lewina Brzeskiego wniesiono na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Stanowi on, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Przedmiotowym zarządzeniem Burmistrz – działając na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz uchwały Rady Miejskiej w Lewinie Brzeskim Nr XXX/238/2012 z dnia 28 grudnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2013 r., poz. 765) – podał do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości stanowiącej mienie komunalne przeznaczone do oddania w dzierżawę.

Mając dotychczas wskazane podkreślenia wymaga, iż legitymacja do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. warunkowana jest istnieniem związku normatywnego pomiędzy sytuacją prawną skarżącego a treścią skarżonej uchwały lub zarządzenia (interes prawny), przy czym ów związek ma mieć charakter pejoratywny (naruszenie interesu prawnego), tj. zmieniać sytuację prawną skarżącego na niekorzyść w stosunku do sytuacji dotychczasowej. Zmiana sytuacji prawnej musi się przy tym cechować wszystkimi znamionami charakterystycznymi dla interesu prawnego, tj. posiadać cechę indywidualności, realności, konkretności, bezpośredniości i aktualności. w okolicznościach sprawy tak rozumiany związek nie występuje. Wyjaśnić przy tym należy również, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż w postępowaniu kwestionującym legalność aktu prawa miejscowego przymiot strony jest kształtowany na innych zasadach, aniżeli chociażby w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej Kpa.

Drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia organu wykonawczego gminy bądź jego poszczególnych zapisów otwiera naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia. Oznacza to, że dany podmiot, skarżąc takie zarządzenie na podstawie art. 101 ust. 1 u.g.n., musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżonym aktem a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi zatem udowodnić, że zaskarżone zarządzenie, poprzez naruszenie prawa, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę materialnoprawną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu materialnego), pozbawia go prawnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Wykazaniu podlega zatem naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego na sytuację prawną skarżącego. Przy czym – co ważne z uwagi na stanowisko strony skarżącej – interes ten winien być bezpośredni i realny oraz aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., musi być oceniane jedynie w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem. Na skarżącej ciąży bowiem obowiązek wykazania, w jaki sposób doszło do naruszenia jej prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją – nie zaś sytuacją faktyczną. Interes prawny skarżącego, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi zatem wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (por. wyroki NSA z dnia: 1 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1209/13; 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/16).

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała, aby istniał związek między jej prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżonym zarządzeniem, polegający na tym, że zarządzenie to narusza bezpośrednio jej interes prawny lub uprawnienie. Fakt, iż strona ma interes faktyczny w żadem sposób nie legitymuje jej prawnie i nie czyni jej interesu faktycznego – interesem prawnym, jak zdaje się oczekuje tego strona skarżąca, mylnie odczytując (jako prawnie chronione) swoje roszczenia do objętej skargą działki, do której nie posiada ale i nie posiadała tytułu prawnego, na taki też takiego nie wskazała. Tytułu tego nie stanowią, albowiem też prawnie stanowić nie mogą w okolicznościach sprawy, podnoszone przez nią okoliczności faktyczne. Interesu prawnego nie można domniemywać.

Podkreślenia wymaga, że o interesie prawnym lub uprawnieniu względem nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia w trybie przetargowym nie decyduje nawet tytuł prawny (prawo własności) do nieruchomości sąsiednich. Również samo ubieganie się o nabycie nieruchomości przeznaczonej do oddania w użytkowanie nie stanowi jakiegokolwiek uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym, ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości. Sam fakt ubiegania się o nabycie jednej z nieruchomości objętej zarządzeniem burmistrza w sprawie przeznaczenia do sprzedaży w drodze przetargu ustnego nieograniczonego nieruchomości stanowiącej własność gminy nie stanowi jakiegokolwiek uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym, na które to uprawnienie mogłoby w jakikolwiek sposób oddziaływać takie zarządzenie.

Równocześnie nie można nie ponieść, że zamiarowi polepszenia warunków gospodarowania nieruchomością przy pomocy nieruchomości stanowiącej dotychczas własność gminy ustawodawca nie przypisał nawet charakteru roszczenia o nabycie nieruchomości gminy, dlatego też zamiar ten stanowi interes faktyczny, nie znajdujący ochrony prawnomaterialnej i w konsekwencji nie legitymujący do skorzystania z uprawnienia żądania oceny zarządzenia burmistrza przez sąd administracyjny w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g.

Ponadto ani przepis art. 37 u.g.n., ani żaden inny przepis prawa materialnego nie nakłada na publicznego właściciela gruntu obowiązku zbycia jakiejkolwiek nieruchomości, ani też nie rodzi u nikogo uprawnienia do wystąpienia z żądaniem, aby nieruchomość została mu sprzedana. Własność nieruchomości sąsiednich daje w sytuacji określonej w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. uprawnienie do nabycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej. Zgodnie z tym przepisem, nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości.

Dostrzec wreszcie należy, że korzystanie przez skarżącą z nieruchomości objętej kwestionowanym w niniejszej sprawie zarządzeniem ma charakter – co także jest istotne – bezumowny. Skarżąca, o czym szerzej powyżej, nie posiada żadnego tytułu rzeczowego ani obligacyjnego do przedmiotowej nieruchomości. Powołane przez nią w skardze okoliczności nie kreują dla niej – w sposób bezpośredni – żadnych ograniczeń, czy też uprawnień, nie uniemożliwiają ich realizacji, jak też nie nakładają na nią żadnych obowiązków. Oznacza to, że nie kształtują one wprost sytuacji prawnej skarżącej, bowiem wskazują jedynie na interes faktyczny skarżącej, powiązany z interesem ekonomicznym, a nie interes prawny, którego naruszenie pozwalałoby dopiero na dokonanie merytorycznej oceny zakwestionowanego zarządzenia. Przedmiotem zaskarżonego zarządzenia jest sporządzenie i podanie do publicznej wiadomości wykazu nieruchomości przeznaczonych do oddania w dzierżawę. Tego rodzaju zarządzenie co do zasady nie rodzi zatem skutków prawnomaterialnych wobec osób trzecich, a tym bardziej wobec podmiotu, który nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości objętej wykazem. Skarżąca tymczasem wskazuje, że ewentualny dzierżawca może podjąć próby pozbawienia jej posiadania nieruchomości, a więc ograniczyć jej – w jej ocenie – prawa do tej nieruchomości. Są to argumenty mające charakter przyszły, niepewny i wskazujący na pośredni związek z zaskarżonym zarządzeniem, a jak już wskazano, interes prawny, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien być bezpośredni, realny oraz aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny.

Równocześnie podkreślenia wymaga, że o interesie prawnym lub uprawnieniu względem nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia w trybie przetargowym nie decyduje tytuł prawny (prawo własności) do nieruchomości sąsiednich. Również samo ubieganie się o nabycie nieruchomości przeznaczonej do oddania w użytkowanie nie stanowi jakiegokolwiek uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym, ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości.

Nadto wskazania wymaga, iż czynność sporządzenia i podania do publicznej wiadomości wykazu nieruchomości przeznaczonych do oddania w dzierżawę ma zatem charakter proceduralny. Uruchamia czynności związane z organizacją przetargu. Tego rodzaju zarządzenie zasadniczo nie rodzi skutków prawno materialnych wobec osób trzecich, a zwłaszcza w sferze praw podmiotu, który nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości objętej wykazem.

Powtórzyć należy, że naruszenie interesu prawnego musi być m.in. aktualne, realne i bezpośrednie. Nie może być więc wywodzone ze zdarzeń i czynności o charakterze przyszłym (brak przesłanki aktualności i bezpośredniości) i niepewnym (brak przesłanki realności). Już tylko z tego względu trudno dopatrzeć się aktualnego, bezpośredniego i realnego wpływu kwestionowanego zarządzenia na sytuację prawną skarżącej. Skarżąca w istocie prewencyjnie kwestionuje objęte skargą zarządzenie zakładając, że w wyniku przeprowadzonej procedury przetargowej, (notabene do której może przystąpić) może dojść do zawarcia umowy dzierżawy, a nadto zakładając, że ewentualny dzierżawca może podjąć bliżej nieokreślone próby pozbawienia skarżącej posiadania nieruchomości. O kwestii tej nie może zaś w jakikolwiek sposób rozstrzygać kwestionowane zarządzenie.

Skarżąca celem wykazania związku normatywnego pomiędzy jej sytuacją prawną a kwestionowanym zarządzeniem powołuje m.in. na fakt dochodzenia przez nią w postępowaniach administracyjnym i cywilnym prawa do działki objętej zaskarżonym zarządzeniem. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy tym samym, iż w postępowaniach tych nie sposób upatrywać źródła interesu prawnego skarżącej w skarżeniu zarządzenia objętego niniejszą skargą. W konsekwencji wynikający z niego zamiar wydzierżawienia przedmiotowych nieruchomości w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną skarżącej, a już z całą pewnością jej nie narusza. Niezasadne jest zatem wywodzenie przez skarżącą swojej legitymacji procesowej z tych postępowań.

Sąd zwraca uwagę, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie wskazują na istnienie związku pomiędzy sytuacją prawną skarżącej a zarządzeniem nr [...].

Eksponowane przez skarżącą posiadanie to typowe okoliczności wskazujące na interes faktyczny (ekonomiczny). Niewątpliwie w interesie faktycznym skarżącej leży utrzymanie status quo, mimo że jest to niezgodne z wolą właściciela nieruchomości. Nie może to jednak przemawiać za uznaniem, że strona skarżąca posiada interes prawny w kwestionowaniu aktów normatywnych wyrażających wolę właściciela oddania przedmiotowych nieruchomości w dzierżawę.

Konkludując, żadna z powołanych przez skarżącą okoliczności nie wskazuje na wystąpienie przesłanek kwalifikowanej legitymacji procesowej wymaganej na mocy art. 101 ust. 1 u.s.g.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 P.p.s.a.