Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1367/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 38, art. 42
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 368 par. 1, art. 461 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Zakładów Przemysłowych "K." S.A. z siedzibą w W. w likwidacji na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz Zakładów Przemysłowych "K." S.A. z siedzibą w W. w likwidacji kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 104 § 1kpa, umorzył postępowanie, prowadzone z wniosku radcy prawnego W. L. - kuratora Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady Przemysłowe "K. " S.A. - K. , [...] .

W uzasadnieniu decyzji Minister Gospodarki wskazał, iż wnioskiem z dnia 24 lipca 2004 r., radca prawny W. L. reprezentujący R. D. - właścicielkę 1938 akcji przedsiębiorstwa S.A. Z.P. "K. " oraz V. D. - właściciela 3640 akcji przedsiębiorstwa S.A. Z.P. "K. ", wystąpił o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa Zakłady Przemysłowe "K. " S.A., K. [...] .

Organ wywiódł, iż zgodnie z treścią art. 28 kpa, stroną posiadającą interes w przedmiotowej sprawie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego posiada właściciel przedsiębiorstwa, którym była osoba prawna - spółka akcyjna, reprezentowana na podstawie art. 30 § 3 kpa w związku z art. 38 Kodeksu cywilnego, jedynie przez powołane do tego organy. W przypadku spółki akcyjnej do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania upoważniony jest na podstawie art. 368 § 1 Kodeksu spółek handlowych, zarząd tej spółki. Natomiast akcjonariuszom spółki, którzy legitymują się istnieniem po swojej stronie interesu faktycznego z tytułu uczestnictwa w spółce akcyjnej, przysługują jedynie roszczenia w stosunku do spółki, a nie w imieniu spółki.

Przy piśmie z dnia 10 stycznia 2005 r., pełnomocnik wnioskodawców złożył odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu dla Zakładów Przemysłowych "K. " S.A. w W. - kuratora w osobie W. L. a oraz przy

i

piśmie z dnia 23 października 2006 r. odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] o wpisaniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: [...].

Wobec powyższego, Minister Gospodarki uznał, iż kurator W. L. wystąpił w imieniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w W. z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...] stwierdził, że radca prawny W. L. został ustanowiony kuratorem osoby prawnej - Zakładów Przemysłowych "K. " S.A. w W. Jednakże z treści tego postanowienia nie wynika, że jest on upoważniony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nacjonalizacyjnej i reprezentowania ww. spółki w postępowaniu "nieważnościowym".

Minister Gospodarki wskazał, że podstawą prawną ustanowienia kuratora dla osoby prawnej jest art. 42 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Uprawnienia te wynikają wprost z ustawy i dlatego ustanowiony kurator osoby prawnej może podejmować wszelkie czynności zmierzające do ich realizacji. W zakresie tych ustawowych uprawnień nie mieści się jednak wystąpienie w imieniu spółki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Jeżeli postanowienie sądu o ustanowieniu kuratora nie określiło jego uprawnień, to sąd rodzinny może to uczynić w zaświadczeniu wydanym na podstawie art. 604 k.p.c. /por. wyrok WSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt. IV SAB/Wa 23/04/.

Następnie, w toku postępowania administracyjnego, radca prawny W. L. przy piśmie z dnia z dnia 23 grudnia 2009 r. złożył do akt sprawy odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że Spółka Akcyjna Zakładów Przemysłowych "K. " została postawiona w stan likwidacji, zaś jej likwidatorem ustanowiony został W. L. .

2

W tym stanie faktycznym Minister Gospodarki uznał, iż radca prawny W. L. , jako kurator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w W. nie posiadał uprawnienia do wystąpienia w imieniu ww. osoby prawnej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż uprawnienie takie nie wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt XIV [...] o ustanowieniu dla Zakładów Przemysłowych K. S.A. w W. - kuratora w osobie W. L.

Organ zauważa, iż W. L. działający jako likwidator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w W. w likwidacji nie złożył do Ministra Gospodarki odrębnego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r., lecz podtrzymał dotychczasowy wniosek z dnia 24 lipca 2004 r. wniesiony przez nienależycie umocowanego kuratora ww. osoby prawnej.

Konkludując Minister Gospodarki uznał, iż kurator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych K. w W. - W. L. nie był legitymowany do wystąpienia w imieniu tej spółki z wnioskiem "nieważnościowym" z uwagi na brak legitymacji prawnej /interesu prawnego/ do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze reprezentanta strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., co uzasadnia umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Radca prawny W. L. - występujący jako likwidator Spółki Akcyjnej Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji w trybie art. 127 § 3 kpa złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie administracyjne z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. nie wynikają dla W. L. - jako likwidatora Spółki Akcyjnej Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji żadne uprawnienia bądź obowiązki natury prawnej, które uprawniałyby go do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem ww. decyzja zajmowała się wyłącznie kwestią badania legitymacji prawnej R. D. i V. D. i W. L. - jako kuratora Spółki Akcyjnej Zakłady Przemysłowe

3

"K. ", a nie zajmowała się sferą uprawnień i majątku tejże spółki. Decyzja ta została skierowana do radcy prawnego W. L. - jako pełnomocnika R. D. i V. D. oraz jako kuratora Spółki Akcyjnej Zakłady Przemysłowe "K. ", a nie do W. L. -jako likwidatora Spółki Akcyjnej Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji.

Minister Gospodarki wskazał, źe w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji nie uczestniczyła Spółka Akcyjna Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji i nie była ona stroną postępowania zakończonego ww. decyzją. Tym samym ww. spółka reprezentowana przez likwidatora nie jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. złożyła Spółka Akcyjna Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji reprezentowana przez likwidatora radcę prawnego W. L.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sadowego.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 95 kc oraz 28 kpa

przez ustalenie, że stroną postępowania jest kurator

W. L. a nie Spółka Akcyjna Zakłady Przemysłowe "K. " w likwidacji reprezentowana przez kuratora a następnie likwidatora w osobie W. L. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 8, 77 § 1, 6, 12, 30 § 1 i 3, 35, 105 § 1, 127 § 3, 156 § 1 pkt2 kpa oraz art. 466 kodeksu spółek handlowych przez nie traktowanie likwidatora jako organu ustawowego reprezentującego skarżącą Spółkę.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że w zaskarżonej decyzji Minister Gospodarki błędnie za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej uznawał kuratora W. L. a nie Spółkę, którą reprezentował i w której imieniu popierał wniosek.

W rzeczywistości stroną postępowania obok R. D. i V. D. była Spółka Akcyjna Zakłady Przemysłowe "K. ", z tym że w toku postępowania zmienił się przedstawiciel ją reprezentujący, najpierw był nim kurator W. L. a następnie likwidator W. L. .

4

Z chwilą postawienia w stan likwidacji żadne organy spółki nie mogą być powołane i nie są uprawnione do reprezentowania spółki a likwidator jest jedynym uprawnionym do reprezentowania i prowadzenia spraw spółki. Bezprzedmiotowe zatem stało się składanie dokumentów mających rzekomo potwierdzić umocowanie kuratora do występowania w postępowaniu w imieniu Spółki.

Powołując się na orzecznictwo skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stronami są osoby będące stronami postępowania, którego dotyczy weryfikowana decyzja a także inne osoby, które wykażą swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania administracyjnego mogą być osoby prawne, które zgodnie z art. 30 §3 kpa działają wówczas przez swoich ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Takimi ustawowymi przedstawicielami są właśnie kurator osoby prawnej i likwidator (pełniący funkcję organu Spółki). Ich działania należy rozpatrywać w kontekście art. 95 § 2 kc zatem działają w imieniu i z bezpośrednim skutkiem dla reprezentowanego. Fakt, że w toku postępowania zmienił się przedstawiciel ustawowy strony nie ma wpływu na samo postępowanie i jego strony.

Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 24 lipca 2004 r., wnioskodawcy R. D. oraz V. D. , reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego W. L., wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Przemysłowe "K. " S.A. K. , [...] . Swój tytuł do wniesienia wniosku, wnioskodawcy wywiedli z faktu posiadania akcji w/w Spółki akcyjnej.

Jednocześnie, jak wynika z akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 23 października 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r. wystąpiła Spółka Akcyjna Zakładów Przemysłowych "K. ". Do wniosku dołączone zostało postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] października 2006 r. sygn. akt WA.XII [...] o wpisaniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...] oraz zaświadczenie o dokonaniu wpisu tego podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego. Podmiotem reprezentującym Spółkę Akcyjną Zakładów Przemysłowych "K. " był W. L. ustanowiony kuratorem dla Zakładów Przemysłowych "K. " w W. Spółka Akcyjna postanowieniem Sądu Rejonowego w W. Wydział XIV Gospodarczy z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...].

Z uzasadnienia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. wynika, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczyło się z wniosku trzech podmiotów: R. D. , V. D. oraz Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. ". Z decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, że umorzone zostało postępowanie administracyjne prowadzone jedynie z wniosku W. L. - kuratora Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. ". Natomiast nie zostało umorzone postępowanie prowadzone z wniosku R. D. i V. D. mimo, iż w uzasadnieniu decyzji organ prawidłowo wskazał, iż podmioty te jako akcjonariusze Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " nie są legitymowane do żądania stwierdzenia nieważności aktu nacjonalizacyjnego Spółki Akcyjnej. Pomiędzy Renatą D. i V. D. oraz Spółką Akcyjną Zakładów Przemysłowych "K. " nie nastąpiło w toku postępowania administracyjnego następstwo procesowe. Tak więc również wniosek R. D. i V. D. wymaga rozstrzygnięcia, czego w decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. zabrakło.

Zgodzić się należy z zarzutem skargi, że pierwotnie stroną postępowania administracyjnego była Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " reprezentowana przez kuratora W. L. a nie radca prawny W. L. - kurator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " jak to określono w decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r.

Zgodnie z art. 30 § 3 kpa strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. W odniesieniu do osób prawnych ma zastosowanie art. 38 kc, zgodnie z którym osoba prawna działa poprzez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. W przypadku gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba prawna, organ administracji

6

publicznej ocenić, czy w sprawie występuje należycie umocowany przedstawiciel tej osoby prawnej. Oceny tej dokonuje na podstawie przepisów prawa regulujących ustrój osoby prawnej oraz na podstawie opartego na tych przepisach statutu. Zgodnie z art. 368 § 1 Kodeksu spółek handlowych ustawowym organem upoważnionym do prowadzenia spraw spółki akcyjnej i jej reprezentowania jest zarząd. W razie gdy osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia kuratora dla tej osoby prawnej w trybie art. 42 § 1 kc. Kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację - art. 42 § 2 kc. Zatem zakres kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 kc jest ograniczony. Kurator powinien niezwłocznie postarać się o powołanie organów osoby prawnej oraz w razie potrzeby postarać się o likwidację osoby prawnej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że kurator jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego przepisy o przedstawicielstwie. Przedstawicielstwo polega na tym, że przedstawiciel dokonywa w imieniu innej osoby (reprezentowanego) czynności prawnej, która, o ile mieści się w granicach umocowania, czyli upoważnienia przedstawiciela do działania w imieniu reprezentowanego, wywołuje skutki prawne nie na rzecz przedstawiciela, lecz bezpośrednio na rzecz reprezentowanej przez niego osoby.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, należy uznać, że organ w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. prawidłowo wywiódł, że kurator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " nie był legitymowany do złożenia w imieniu Spółki wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż uczynił to z przekroczeniem kompetencji wynikających z art. 42 kc. Natomiast organ w decyzji tej niewłaściwie określił stronę postępowania, wobec której umorzone zostało postępowanie administracyjne. Stroną tą, jak wynika z decyzji jest radca prawny W. L. - kurator Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. ", zamiast Spółka Akcyjna Zakładów Przemysłowych "K. " reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego - kuratora W. L.

Jednocześnie z akt administracyjnych wynika, że przed wydaniem przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., organ został poinformowany, że Spółka Akcyjna Zakładów Przemysłowych "K. " została postawiona w stan likwidacji. Do akt dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z

7

dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że dla Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " zostało otwarte postępowanie likwidacyjne na podstawie postanowienia tegoż Sądu z dnia [...] sierpnia 2007 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie W. L. został ustanowiony likwidatorem Spółki. Likwidacja spółki akcyjnej jest procesem związanym z jej rozwiązaniem. Dopiero po przeprowadzeniu likwidacji i wykreśleniu z rejestru spółka akcyjna zostaje rozwiązana, tzn. ustaje byt prawny spółki akcyjnej. W trakcie postępowania likwidacyjnego spółka akcyjna zgodnie z art. 461 § 3 ksh nadal zachowuje osobowość prawną. Po otwarciu likwidacji i powołaniu likwidatora jest on podmiotem uprawnionym do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania.

W przedmiotowej sprawie, w toku postępowania administracyjnego, po stronie Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " po otwarciu likwidacji rozpoczął się proces związany z rozwiązaniem Spółki. Proces ten nie wpłynął na byt prawny Spółki. Nadal to była Spółka Akcyjna Zakładów Przemysłowych "K. " tyle, że teraz w likwidacji. Zmienił się natomiast podmiot reprezentujący Spółkę z kuratora na likwidatora. Nadal to był ten sam podmiot praw, uległa zmianie jedynie jego reprezentacja. Likwidator W. L. , w piśmie z dnia 23 grudnia 2009 r., działając w imieniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w likwidacji poparł dotychczasowy wniosek złożony w imieniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " przez kuratora.

W tej sytuacji procesowej, zadaniem organu było dokonanie oceny, czy Spółka Akcyjna reprezentowana przez likwidatora może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego skoro wcześniej, przed otwarciem likwidacji, wniosek ten nie został złożony skutecznie.

Wobec powyższego decyzja z dnia [...] lutego 2010 r. winna była odnieść się również do oceny legitymacji likwidatora działającego w imieniu Spółki Akcyjnej Zakładów Przemysłowych "K. " w likwidacji do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca1949 r.

W konsekwencji nie można uznać, że likwidator W. L. reprezentujący Spółkę Akcyjną Zakładów Przemysłowych "K. " w likwidacji nie był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wyżej przedstawione uwagi.

8

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.