Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 33/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Gminy L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64 e) § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954). po rozpoznaniu zażalenia Burmistrza Miasta L., na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...], mocą którego umorzono częściowo koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł, którymi to kosztami w wysokości [...] zł Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. obciążył Burmistrza Miasta L. postanowieniem nr [...], w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec "A" S.A. z siedzibą w K., na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z dnia [...] r. -utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono w pierwszej kolejności przebieg postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia oraz ustalony w sprawie stan faktyczny.

W tych ramach wskazano, że w dniu [...] r. Urząd Miasta L. wystawił na "A" S.A. w K. pisemne upomnienie nr [...] stanowiące wezwanie do uregulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od [...] do [...]r. Jednocześnie poinformował, że jeżeli te należności nie zostaną uregulowane w terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.

Upomnienie zostało doręczone zobowiązanej "A" w dniu [...]r., a w dniu [...]r. Burmistrz Miasta L. wystawił na "A" S.A. w K., tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], a następnie przekazał je celem realizacji Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K..

W tym samym dniu organ egzekucyjny nadał tym dokumentom klauzulę wykonalności i swoją numerację tj. od nr [...] - [...].

Zawiadomieniami z dnia [...]r. nr [...] i [...] wystawionymi na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w [...] O/K..

Powyższe dokumenty tj. odpisy tytułów wykonawczych oraz zajęcia rachunku bankowego doręczono "A" S.A. w K. w dniu [...]r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...]r.

Następnie pismem z dnia [...] r. nr [...], "A" S.A. w K. złożyła w [...] Urzędzie Skarbowym w K. zarzut na podstawie art. 33 pkt l ustawy egzekucyjnej na prowadzoną egzekucje administracyjną w oparciu o wszystkie wymienione tytuły wykonawcze. Zobowiązana "A" podnosiła, że bezpodstawnie obciążono ją kosztami upomnienia po [...] zł do każdego tytułu wykonawczego, gdy tymczasem otrzymała tylko jedno upomnienie, a więc koszty upomnienia są należne tylko w wysokości [...] zł, a nie w kwocie [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta L. uznał zarzut Spółki za bezzasadny.

W wyniku zażalenia "A" na to postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżone postanowienie I instancji oraz uznało za uzasadniony zarzut zobowiązanego na prowadzoną egzekucję administracyjną. (postanowienie z dnia [...]r.)

Mając to na uwadze Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał w [...] r. postanowienie nr [...], mocą którego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec "A" S.A. w K. na podstawie wszystkich wymienionych wcześniej wystawionych przez Burmistrza Miasta L. w dniu [...] r. tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

Pismem z dnia [...]r. nr [...] "A" S.A. w K. działając w oparciu o art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z prośbą o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

W dniu [...]r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie nr [...], mocą którego postanowił obciążyć wierzyciela tj. Burmistrza Miasta L. kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi obliczonymi do dnia zapłaty w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec "A" S.A. w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z dnia [...] r., a następnie ten sam organ wydał postanowienie nr [...] o zwrocie "A" S.A. w K. kosztów egzekucyjnych pobranych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o wymienione tytuły wykonawcze w wysokości [...] zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia [...]r. do dnia zwrotu tj. [...]r. w wysokości [...] zł łącznie kwotę [...] zł.

Burmistrz Miasta L. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] o obciążeniu go jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł wraz z odsetkami .

W zażaleniu wnosił o uchylenie postanowienia, a także w końcowej części tego pisma stwierdził, że istnieją przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. W swoim zażaleniu skarżący stwierdził, iż "stanowczy sprzeciw budzi różnica kwot wyliczonych przez wierzyciela kosztów upomnienia, czyli [...] zł, a obliczonych przez organ egzekucji kosztów egzekucyjnych [...] zł". Stwierdził ponadto, że organ egzekucyjny wykorzystał treść art. 64 c § 3 u.p.e.a. zarzucając, Gminie L. niezgodne z prawem wszczęcie egzekucji, twierdząc jednocześnie, że to nie ona wszczęła egzekucję, tylko organ egzekucyjny oraz, że nikt nie kwestionował jej podstaw ani merytorycznego obowiązku zobowiązanego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu tym zwrócono również uwagę, iż wierzyciel w swoim zażaleniu zawarł wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, a w tej kwestii organ egzekucyjny nie wydał stosownego rozstrzygnięcia.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...] obciążając ponownie wierzyciela tj. Burmistrza Miasta L., kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" S.A. z/s w K., w kwocie [...] zł, oraz postanowienie nr [...] umarzając częściowo koszty egzekucyjne tj. w wysokości [...] zł, którymi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. obciążył Burmistrza Miasta L..

Burmistrz Miasta L. wniósł zażalenia na oba postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. czyli w sprawie obciążenia go kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł oraz to w sprawie częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest zażalenie wierzyciela na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w sprawie częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.

W zażaleniu tym Burmistrz Miasta L. podnosi, iż Gmina nie dysponuje samowolnie środkami pieniężnymi. Są to środki wspólnoty samorządowej, którymi powinna zaspokajać jej potrzeby, w imię szeroko pojętego interesu publicznego i mimo częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych, Gmina dalej stoi na stanowisku, iż zapłata kosztów nawet w obniżonej wysokości narusza interes publiczny. Wskazuje, że żądaną kwotę mogłaby przeznaczyć na realizację jej jakże ważnych społecznych zadań.

Odnosząc się do tych zarzutów i przedstawionej argumentacji Dyrektor Izby Skarbowej w K. w pierwszej kolejności zauważył, że z chwilą przysłania przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych do realizacji i wszczęcia przez ten organ egzekucji należą się organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne. Wynika to z przepisu art. 64 ustawy egzekucyjnej. Jeżeli organ egzekucyjny poniesie wydatki egzekucyjne, to również należą się mu określone należności za czynności wskazane w art. 64 b) ustawy egzekucyjnej.

Podkreślono, że generalną zasadą jest, iż należności te obciążają zobowiązanego - art. 64 c) ustawy egzekucyjnej, ale jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, to zgodnie z art. 64 c) § 3 ustawy kosztami tymi obciąża się wierzyciela. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie, bowiem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. kosztami prowadzonej egzekucji obciążył wierzyciela tj. Burmistrza Miasta L. postanowieniem z dnia [...] r.

Na postanowienie to wierzyciel wniósł zażalenie. Organ nadzoru uchylił jednak postanowienie organu egzekucyjnego i zlecił ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie z dnia [...] r., mocą którego obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł. W wyniku jego zaskarżenia organ nadzoru nie znalazł podstaw do jego uchylenia i utrzymał w mocy wydane rozstrzygnięcie. Organ egzekucyjny rozpatrując natomiast wniosek wierzyciela z dnia [...]r. zawarty w zażaleniu, iż istnieją przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych - postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] przychylił się do wniosku wierzyciela i umorzył koszty egzekucyjne w części tj. kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, że w przedstawionym przez Burmistrza Miasta L. stanie faktycznym i prawnym sprawy, zachodzą przesłanki z art. 64 e § 2 pkt 2 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzasadniające częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych. Działając zatem na podstawie art. 64 e § 4 wskazanej wyżej ustawy, który stanowi, iż w przypadku częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych umarza się przede wszystkim opłaty za czynności egzekucyjne, organ ten umorzył koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł.

Dalej organ nadzoru zauważył, że z art. 64 e § 1 ustawy egzekucyjnej wynika, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, ale § 2 tego samego artykułu wymienia enumeratywnie przesłanki, kiedy te koszty mogą być umorzone, a mianowicie gdy:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Zauważono, że z tego przepisu, że organ egzekucyjny może umorzyć przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, z czego wnioskować należy, że jest to decyzja uznaniowa organu, natomiast przesłanki wskazane w tym artykule, wskazują na sytuacje, kiedy koszty te mogą być umorzone, ale w dalszym ciągu nie jest to obowiązek organu, lecz uprawnienie. Organ egzekucyjny, w wydanym postanowieniu uwzględnił w części prośbę wierzyciela wskazując ważny interes publiczny i umorzył część należnych temu organowi kosztów egzekucyjnych tj. w 30%.

Końcowo organ nadzoru zauważył, że argumenty podnoszone przez wierzyciela w zażaleniu, nie zasługują na uwzględnienie, nie tylko z przyczyn wskazanych wyżej, ale również, dlatego, że nie ma przepisu, z którego wynikałoby, że w stosunku do niektórych wierzycieli organ egzekucyjny ma prowadzić egzekucję bez naliczenia należnych mu kosztów. Nie może być, bowiem tak – jak twierdzi organ nadzoru – że wierzyciel będzie błędnie wystawiał tytuły wykonawcze, co miało miejsce w tej sprawie, przesyłał je celem realizacji do organu egzekucyjnego, który podejmując stosowne czynności egzekucyjne, powodujące powstanie kosztów będzie je ponosił sam, a wierzyciel nie będzie ponosił żadnych konsekwencji z tego tytułu. Zauważono też że organ egzekucyjny, w związku z prowadzoną egzekucją wobec "A" SA w K. wyegzekwował na rzecz wierzyciela łączną kwotę w wysokości [...] zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Burmistrz Gminy L. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W ocenie skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o częściowym umorzeniu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł narusza postanowienia art. 64 e § 1 , § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis zdaniem skarżącego daje podstawy do całkowitego umorzenia kosztów egzekucyjnych w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Dalej przytoczono treść art. 64 e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wymienione zostały przesłanki umorzenia w całości lub w części kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem skarżącego, z przepisu tego wynika jednoznacznie, że kwestia umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego została pozostawiona w zakresie uprawnień decyzyjnych organu egzekucyjnego. Ustawodawca wskazując jednak w § 2 przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazuje zdaniem skarżącego na celowość uwzględnienia wniosku o umorzenie kosztów postępowania we wskazanych tam przypadkach.

Skarżący stwierdził dalej, że wyczerpuje przesłanki uprawniające do całkowitego umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł w oparciu o zapis § 2 pkt cyt przepisu, który pozwala na umorzenie kosztów egzekucyjnych w sytuacji gdy "za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny".

Jego zdaniem, Gmina jako jednostka sektora finansów publicznych, której dochody pochodzą ze środków publicznych, i która działa w oparciu o zasady wynikający z ustawy o finansach publicznych nie jest w stanie bez poważnego uszczerbku dla realizacji zadań publicznych ponieść wydatków związanych z zapłatą kosztów egzekucyjnych nałożonych przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu oraz innych kosztów egzekucyjnych nałożonych przez organ egzekucyjny w innych postępowaniach w łącznej kwocie ok. [...] zł, co stanowi blisko 1 % w projekcie budżetu Miasta na[...]r.

Dalej zaakcentowano, że Gmina L. nie należy do gmin o wysokich dochodach w projekcie budżetu na [...] r. zaplanowano kwotę [...] zł w tym [...] zł są to środki pochodzące z dotacji, które mogą zostać wykorzystane na cele wynikające z umów zawartych z organami administracji rządowej i samorządowej oraz funduszami.

Podkreślono, że budżet Gminy w najbliższych latach w znacznej części jest obciążony wydatkami z tytułu zaplanowanych wieloletnich inwestycji, których realizacja wiąże się z zabezpieczeniem własnych środków w budżecie miasta .Wśród tych największych zaplanowanych inwestycji wymieniono realizację zadania "Uporządkowanie gospodarki ściekowej w Gminie L." , której całkowity koszt będzie wynosić ok. [...] zł ,z czego Gmina będzie zobowiązana zapewnić środki na udzielenie poręczeń beneficjentowi środków w wysokości ok. [...] zł.

Dalej wskazano na realizację zadania "Przebudowa i rozbudowa [...] w L.", której koszt wynosi ok. [...] zł, z czego w [...] r. będzie musiała zabezpieczyć ze środków własnych [...] zł. Realizacja zadania "[...]. "[...]", której koszt wynosi [...] zł, z czego w [...] r. Gmina będzie musiała zabezpieczyć ze środków własnych [...] zł.

Z kolei realizacja zadania "[...]" pochłonie środki w wysokości [...] zł, z czego Gmina w [...] r. będzie musiała zapewnić środki własne w wysokości [...] zł, a z kredytu [...]zł .

Realizacja Programu [...]. to koszt [...] zł, z czego w [...] r. zostanie przeznaczonych [...] zł pochodzących z pożyczki z [...] w K..

Kontynuując wywód wskazano, na to, że w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 27 września 2005 r. ostatecznie została rozstrzygnięta sprawa opodatkowania wyrobisk górniczych w latach 1993 -1996. W efekcie Gmina z wierzyciela stała się dłużnikiem wobec "A" S.A na niebagatelna kwotę [...] zł oraz odsetki w wysokości [...] zł - razem [...] zł do zwrotu podatnikowi wskutek zmieniającego się orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Zauważono, że sprawa opodatkowania wyrobisk górniczych na przestrzeni wielu lat zakończyła się niekorzystnie dla gmin górniczych, których budżety nie są w stanie udźwignąć takiego ciężaru. Tak duże bowiem obciążenie budżetu skutkowałoby niewykonaniem lub niedostatecznym wykonaniem szeregu zadań własnych Gminy nałożonych ustawami. Na uwagę –zdaniem strony skarżącej -zasługuje także fakt ,że wspomniana wyżej kwota [...] zł na zapłatę wszystkich kosztów egzekucyjnych w budżecie miasta na [...] r. nie została zaplanowana, zatem może być jedynie spełniona kosztem innych wydatków planowanych na zadania własne gminy w tym opiekę społeczną świadczenia rodzinne, opiekę zdrowotną, oświatę oraz inwestycje. Zdaniem strony, zapłata przedmiotowych kosztów egzekucyjnych byłaby gospodarczo nieuzasadniona, z uwagi na to iż, stałaby się głównym powodem ograniczenia niezbędnych wydatków, które Gmina w pierwszej kolejności musi zrealizować, a których niespełnienie naraziłoby budżet Gminy na dodatkowe opłaty z tytułu nie wywiązania się z zobowiązań korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia (płace, składki ZUS) oraz zobowiązania z zawartych umów.

Konkludując wywody stwierdzono, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny nie uwzględnił ważnego interesu publicznego Gminy przemawiającego za całkowitym umorzeniem kosztów egzekucyjnych ograniczając się do zastosowania art. 64 e § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umarzając opłaty za czynności egzekucyjne w kwocie

[...] zł. Zastosowanie w tym przypadku omawianego przepisu ustawy egzekucyjnej zdaniem skarżącego nie znajduje uzasadnienia zwłaszcza ,że przepis ten stanowi, że w przypadku częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych umarza się przede wszystkim opłaty za czynności egzekucyjne tak więc zwrot ten nie przesądza, że organ egzekucyjny rozpatrując wniosek skarżącego umarza tylko opłaty za czynności egzekucyjne. Zdaniem skarżącego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera przesłanek jakimi kierował się organ egzekucyjny umarzając koszty egzekucyjne w części obejmującej tylko 30 % należności tj. [...] zł .

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawą do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że postanowienie objęte skargą, wydano zostało na podstawie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna. Zgodnie z regulacją § 2 pkt 2 przywołanego przepisu organ egzekucyjny może umorzyć koszty w całości lub w części jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, że przepis ten pozostawia kwestię umorzenia kosztów uznaniu organów, a skoro mamy do czynienia z uznaniowym charakterem przepisu to nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny może, ale nie musi, umorzyć te koszty.

Istotą uznania administracyjnego nie jest swoboda oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale możliwość negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05; Lex 190818).

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Sąd nie ocenia również poddanego kontroli aktu z punktu widzenia słuszności czy sprawiedliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w toku przedmiotowego postępowania organ egzekucyjny nie podjął działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ani nie zebrał i nie rozważył wszystkich okoliczności w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia. W procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia organy orzekające powinny uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na istnienie tych przesłanek.

Z zaskarżonego postanowienia wynika, że w oparciu o poczynione ustalenia organ uznał za zasadne umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego w części odpowiadającej nieco ponad 1/3 kosztów, którymi został obciążony Burmistrz Miasta L. postanowieniem z dnia [...] r. wskazując, że w tej części za umorzeniem przemawiał ważny interes publiczny.

W tym miejscu warto zauważyć, że pojęcie "interes publiczny", o jakim mowa w art. 64 c § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Z tego powodu powinno ono być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 646/05).

Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały zatem obowiązek uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Zgodzić się przy tym należy z organami orzekającymi, że strona skarżąca wszczęła postępowanie egzekucyjne składając stosowny wniosek i tytuły wykonawcze. Poprzez jednak błędne ich wystawienie w części dotyczącej kosztów upomnienia - co potwierdzone zostało w postępowaniu wszczętym zarzutami zobowiązanego - doprowadziła do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Należy jednak zauważyć, że wszczynając egzekucję administracyjną na podstawie wystawionych przez Burmistrza Miasta L. [...] r. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny podjął pierwszą czynność egzekucyjną dokonując zajęcia prawa majątkowego rachunku bankowego zobowiązanego i doręczając odpis zajęcia wraz z tytułami wykonawczymi zobowiązanemu w dniu [...] r.

Zgodnie z treścią art. 29 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Z treści tego przepisu wynika, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej gdy egzekucja ma być prowadzona na wniosek wierzyciela jest on obowiązany do sprawdzenia jej dopuszczalności. W każdym przypadku stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji przed jej wszczęciem, organ egzekucyjny, na podstawie art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej, wydaje postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy. Stwierdzenie takiej nieprawidłowości tytułu wykonawczego skutkuje wydaniem postanowienia z art. 29 § 2 ustawy podatkowej. Wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nie spełniającego przypisanych prawem wymogów stanowi naruszenie obowiązującego porządku prawnego. Brak w tytule wykonawczym elementów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym.

W myśl art.32 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny (...) ,przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Zobowiązany ma prawo wystąpienia z zarzutami w oparciu o przesłanki wymienione w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (...).

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zobowiązany wniósł sprzeciw w oparciu o twierdzenie o niepoprawności tytułów wykonawczych w części dotyczącej kosztów upomnienia wskazując, że wystawca tytułów wykonawczych obciążył "A" S.A. nieistniejącymi kosztami upomnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przychylając się do zażalenia zobowiązanego uznało jego zarzut na prowadzona egzekucję za uzasadniony, co musiało w myśl powołanego art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Tymczasem, organ nadzoru w uzasadnieniu swego postanowienia z dnia [...] r. zauważył, że kwestionowanie wysokości naliczonych kosztów upomnienia nie może być przedmiotem zarzutu, gdyż nie mieści się w zamkniętym katalogu art. 33 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, w ogóle nie powinno dojść do uruchomienia procedury określonej w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego organ nadzoru uznał jednak, że skoro tytuły wykonawcze zawierały wady w części dotyczącej wysokości dochodzonych kosztów upomnienia, to nieuprawnione jest dochodzenie od zobowiązanego kwoty powstałej ze zwielokrotnienia kosztów upomnienia o liczbę wystawionych tytułów wykonawczych, a zatem zasadne było obciążenie wierzyciela należnymi organowi egzekucyjnemu kosztami postępowania.

Chociaż zatem doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a następnie do wydania ostatecznego postanowienia opartego na art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi to pozostają wątpliwości czy w ogóle dopuszczalne było umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku zastosowania trybu art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej.

Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, że z treści art. 64 e § 1 ustawy egzekucyjnej wynika, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części jedynie przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, a więc koszty wynikające z prawidłowo wszczętej i prowadzonej egzekucji. Okoliczność ta mimo wydania ostatecznego postanowienia o obciążeniu kosztami egzekucyjnymi wierzyciela powinna zostać uwzględniona przez organ egzekucyjny jako jeden z elementów pojęcia interesu publicznego, o którym mowa w art. 64 e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

Należy w tym miejscu zauważyć, że w przypadku, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym postępowanie egzekucyjne rozpoczyna wniosek i tytuł wykonawczy wierzyciela natomiast samą egzekucję wszczyna organ egzekucyjny (art. 26 § 1 i § 5 ustawy egzekucyjnej) przy czym opłaty egzekucyjne dotyczą egzekucji tj. czynności egzekucyjnych, a nie wszczęcia samego postępowania egzekucyjnego. Okoliczność, iż wierzyciel domagał się ściągnięcia nadmiernych kosztów upomnienia nie może być w zaistniałej sytuacji faktycznej i prawnej decydującym argumentem odmowy uwzględnienia w całości żądania strony.

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy nie przedstawił żadnych dających się zweryfikować okoliczności lub przesłanek przyjęcia dlaczego za umorzeniem około 30 % kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, a umorzenie większej części tych kosztów byłoby sprzeczne z tym interesem. W ten sposób ocena ta wymyka się spod kontroli Sądu skoro z uzasadnienia organu odwoławczego nie wynikają żadne obiektywne kryteria przyjętego tam stanowiska. Uznaniowość umorzenie kosztów egzekucyjnych nie oznacza dowolności w przyjmowaniu lub odrzucaniu argumentów strony co do zakresu umorzenia.

Koncentrując się na "bezprawnych" zdaniem organu odwoławczego działaniach wierzyciela polegających na żądaniu nadmiernych kosztów upomnienia i nie oceniając roli organu egzekucyjnego wszczynającego tę egzekucję organ drugiej instancji nie odniósł się w zupełności do zarzutów zażalenia w kwestii wpływu przedmiotowej kwoty kosztów egzekucyjnych na stan budżetu Gminy L..

Nie przeanalizował w szczególności podanych przez skarżącego faktów wynikających z obciążenia Gminy znacznymi kosztami postępowania egzekucyjnego w innych sprawach, które sięgają w sumie niemal 1 % budżetu Gminy na [...] rok. Nie wziął też pod uwagę danych dotyczących dochodów Gminy, które nie należą do wysokich, a także faktu obciążenia tego budżetu wydatkami z tytułu szczegółowo opisanych, zaplanowanych wieloletnich inwestycji, których realizacja wiążę się z zabezpieczeniem własnych środków .

Nie uwzględnił też w swych rozważaniach szczególnych okoliczności mających związek z rozbieżnym orzecznictwem sądów administracyjnych w sprawie opodatkowania wyrobisk górniczych, czy też wpływu wyegzekwowania kosztów w części nieumorzonej na możność realizacji celów społecznych i publicznych Gminy.

Generalnie rzecz ujmując, organ odwoławczy nie poddał wnikliwej analizie sytuacji finansowej Gminy i uszczerbku jakiego budżet Gminy dozna wskutek zapłacenia przedmiotowych kosztów.

Warto też zauważyć, że dokonując takiej analizy z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu publicznego organ egzekucyjny nie może traktować Gminy jak każdy inny podmiot gospodarczy. Gmina bowiem nie tylko prowadzi działalność gospodarczą w przewidzianych ustawą ramach osiągając odpowiednie dochody, lecz przede wszystkim działa na rzecz swoich mieszkańców wydatkując uzyskane dochody na istotne, społecznie cele.

Dlatego też Sąd uznał, że wydając zaskarżone postanowienie organ drugiej instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej zobowiązujące go do działania zgodnie z prawem i zasadą prawdy obiektywnej, co w niniejszej sprawie oznacza wydanie rozstrzygnięcia po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego po uprzednim jego zebraniu i dokładnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych w tym podnoszonych przez stronę.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy winien w sposób jednoznaczny ustalić sytuację finansową i majątkową Gminy L., mającą wpływ na istnienie ważnego interesu publicznego po stronie wierzyciela i wyjaśnić przesłanki jakimi kierował się umarzając częściowo kwotę kosztów egzekucyjnych. Winien też rozważyć, czy odmowa umorzenia wyższych niż w postanowieniu organu pierwszej instancji kwoty kosztów egzekucyjnych nie spowoduje dodatkowych ciężarów dla finansów publicznych, a nadto rozważy wskazane przez Sąd okoliczności w tym dotyczące wszczęcia i umorzenia egzekucji.

Z tych przyczyn wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 200 tej ustawy orzekł jak w sentencji.