Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 888/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-04-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte, a całe jej mienie nieruchome i ruchome, również zajęte

w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – [...] zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "0".

Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni poprzez nadesłanie: zeznania podatkowego za 2008 r. (zastrzeżono, że gdyby zeznanie takie nie zostało złożone, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające równocześnie, że skarżąca za lata 2007-2008 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), sprawozdania finansowego za ów rok, deklaracji na podatek od towarów i usług za sześć ostatnich miesięcy, raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, wyciągów i wykazów

z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia banku, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji stosowne zaświadczenie banku potwierdzające ten fakt lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ewidencji środków trwałych według stanu na koniec ostatniego miesiąca bądź ostatnio sporządzonej, aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (sprecyzowano, że z przedłożonej dokumentacji powinno wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę, oraz że dokumenty te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w okresie ostatnich trzech lat).

Wykonując to wezwanie, w piśmie z dnia [...] 2010 r. skarżąca

w pierwszej kolejności stwierdziła, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów sądowych, za co winą obciążyła organy Państwa Polskiego, w tym Sąd, chroniący, według niej, "mafię skarbową". Jej zdaniem dowodzi tego "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia 8 grudnia 2006 r., którego kopię wkomponowano w treść pisma, tak samo jak kopie kilku innych dokumentów. Podniesiono jednocześnie, iż w kilku sprawach przed Sądem stronę zwolniono już od kosztów sądowych, prezentując "zeskanowane" w całości postanowienie Sądu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06.

Ustosunkowując się do poszczególnych punktów wezwania, wyjaśniono: "skarżąca nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane. Nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu [...] 2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie, gdzie te dokumenty się znajdują. Skarżąca z powodów finansowych nie jest w stanie przedstawić aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji skarżąca prezentuje odpisy będące

w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne".

W związku z tym przedstawiono wielokrotnie już przedkładane w licznych postępowaniach odpisy ksiąg wieczystych odnoszących się do kompleksu biurowo hotelowego w Bogatyni o wartości, jak określono w piśmie z dnia [...] 2010 r., [...] zł – z dnia [...] 2003 r. i stacji w J. o wartości

[...] zł – z dnia [...] 2005 r. (dokumentują one obciążenie nieruchomości hipotekami w znacznej wysokości, jednak w przypadku stacji paliw

w Jaworze obciążenia te było sporo niższe niż wskazana wartość tego obiektu, skoro ich suma wyniosła [...] zł), załączając dwa zdjęcia mające obrazować stan pierwszej z tych nieruchomości w 2002 r. i obecnie (na pierwszym z nich widoczna jest m. in. grupa budynków w – jak się wydaje – dobrym stanie technicznym,

w szczególności z nowymi pokryciami dachowymi, na drugim pokrycia te są uszkodzone, a w miejscu jednego z budynków widoczne jest gruzowisko).

Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, nawiązując szeroko do licznych orzeczeń zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, którymi oddalano jej wnioski o przyznanie prawa pomocy

z uwagi na fakt, iż Spółka nigdy w wystarczającym stopniu nie wykonała żadnego

z kilkudziesięciu już wezwań do nadesłania dokumentów źródłowych.

Skarżąca w terminie wniosła od tego postanowienia sprzeciw, w którym generalnie powtórzyła argumentację sformułowaną we wniosku. Zaznaczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma środków na pozyskanie aktualnej dokumentacji.

Strona wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski – poza wspomnianymi już przypadkami, na które powołała się w piśmie

z dnia [...] 2010 r. – nie były uwzględniane. Takie stanowisko orzecznicze jednolicie prezentuje też Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił wszystkie jak na razie zażalenia skarżącej wniesione na postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy – ostatnio postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FZ 58/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przystępując zatem do rozpoznania wniosku, stwierdzić trzeba, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc

o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Skarżąca nie wykazała jednak, że powyższa przesłanka została spełniona, kolejny raz nie wykonując w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie nadesłano bowiem w istocie żadnego z dokumentów precyzyjnie wskazanych w wezwaniu referendarza sądowego, o które przecież wcześniej wielokrotnie ją bezskutecznie wzywano

w innych postępowaniach. Brak tych dokumentów w wielu przypadkach stanowił podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, co wyraźnie podkreślano w licznych orzeczeniach, m.in. ostatnio w przywołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FZ 58/10, które wszelako nie wpłynęły na zmianę biernej postawy procesowej strony.

Skarżąca konsekwentnie nie nadsyła aktualnych odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych dla posiadanych przez nią nieruchomości. Całkowicie pominęła przy tym nieruchomość w Zarębie, na której posadowiona jest stacja paliw o wartości [...] zł, chociaż w części innych spraw przedkładała odpis księgi wieczystej dotyczący tej nieruchomości, np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06 (według tego odpisu nieruchomość była obciążonej hipoteką do kwoty 1.219.283,29 zł). Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak wzmacnia wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości, spotęgowane jeszcze wskutek niewykonania kolejnego wezwania przez stronę, i w efekcie uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wprawdzie w toku innych postępowań, np.

w przywołanej już sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06, skarżąca w wystarczającym stopniu udowodniła, że dwie spośród tych nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego, lecz nie można tracić z pola widzenia faktu, iż obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, zwłaszcza tej położonej w Zarębie, były znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, iż jedna z nich jest zabudowana kompleksem biurowo-hotelowym, a dwie inne stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając w przedmiocie wniosków skarżącej Spółki

o przyznanie prawa pomocy, m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu

z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06.

Konsekwentne uchylanie się od wykonania wezwań o przedstawienie odpisów z ksiąg wieczystych, a więc dokumentów, które w przeciwieństwie do zdjęć obrazują obiektywnie całokształt sytuacji prawnej nieruchomości, musi zostać uwzględniony

w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Usprawiedliwienia

w omawianym zakresie nie stanowią przy tym wyjaśnienia wskazujące na brak środków na pozyskanie żądanych odpisów. Niewątpliwie bowiem odpisy z ksiąg wieczystych są ogólnie dostępne wszystkim podmiotom, w tym osiągającymi nieznaczne dochody.

Podobnie ocenić wypada fakt niewykonania wezwania w części odnoszącej się do rachunków bankowych należących do wnioskodawczyni, tj. nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z rachunków skarżącej, ani dowodów potwierdzających ich zajęcie lub likwidację. Trudno przecież uznać za wiarygodne to, że podmiot przejawiający choćby elementarną staranność w prowadzeniu swych spraw gospodarczych, zwłaszcza jeśli prowadzi czy prowadził przedsiębiorstwo znacznych rozmiarów, nie tylko nie jest w stanie przedstawić takich dokumentów, np. odpisu umowy o zamknięciu rachunku, ale wręcz nie potrafi wyjaśnić, czy w ogóle posiada rachunek w danym banku.

Ponadto skarżąca bez jakiegokolwiek uzasadnienia zignorowała pozostałą część wezwania, nie nadsyłając np. raportów kasowych i deklaracji dla podatku od towarów i usług, które w toku wcześniejszych postępowań dostarczała.

Okoliczności te istotnie wzmacniają wątpliwości, jakie można powziąć

w rozpatrywanym zakresie, i wykluczają poczynienie ustaleń mogących stanowić podstawę przyznania prawa pomocy, a tym samym wykluczają uwzględnienie wniosku skarżącej.

Konstatacji powyższej nie podważa to, że Sąd kilkukrotnie wydał rozstrzygnięcia korzystne dla strony. Abstrahując bowiem od faktu, że orzeczenia te zachowują moc wiążącą jedynie w ramach tych spraw sądowoadministracyjnych,

w których je wydano, zauważyć wypada, iż tendencja orzecznicza w zakresie zgłaszanych przez nią licznie wniosków jest odwrotna od tej, jaką sugeruje skarżąca, powołując się na korzystne dla niej postanowienia – to one stanowią wszak odstępstwo od pewnej linii orzeczniczej, jaka zarysowała się w jej sprawach i zyskała aprobatę w toku kontroli instancyjnej.

Bez znaczenia dla dotychczasowych konkluzji pozostaje również przywołane przez skarżącą postanowienie z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z takiego powodu może przecież stanowić efekt niewystarczająco czynnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych, z których egzekucja ma być prowadzona. Było tak zresztą w przypadku rozpatrywanego postanowienia, skoro – jak przyznała to sama skarżąca – nadal toczą się inne postępowania egzekucyjne, podczas których stosowane są aktywnie środki egzekucyjne. Poza tym wspomniane postanowienie pochodzi sprzed ponad trzech lat.

W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.