Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 293/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. stwierdziła, że K. W. podczas egzaminu uzyskała łącznie 188 punktów oraz że uzyskała negatywny wynik z tego egzaminu.

W odwołaniu od tej uchwały, K. W. domagała się uznania, że udzieliła poprawnych odpowiedzi na pytania o nr 38, 39, 58, 74, 76, 155, 173 i tym samym uzyskała pozytywny wynik z egzaminu.

W uzasadnieniu podniosła następujące argumenty.

W przypadku pytania nr 38:

"Jan K. dopuścił się umyślnego paserstwa rzeczy pochodzącej z kradzieży z włamaniem. Jego czyn stanowi:

A. w zależności od wartości przedmiotu paserstwa - przestępstwo albo wykroczenie,

B. wykroczenie,

C. występek."

odwołująca wskazała jako poprawną odpowiedź "A", powołując się przy tym na brzmienie art. 122 § 1 Kodeksu wykroczeń i art. 291 § 1 Kodeksu karnego oraz na wyrażone w piśmiennictwie i doktrynie poglądy, znajdujące odzwierciedlenie również w powołanym przez nią orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W przypadku pytania nr 58:

"Prokury może udzielić:

A. spółdzielnia mieszkaniowa,

B. Jan. K. - przedsiębiorca jednoosobowy,

C. spółka kapitałowa w likwidacji."

odwołująca uznała za prawidłową odpowiedzi "A" i "B", przytaczając na potwierdzenie odpowiednie poglądy głoszone w literaturze podmiotu.

Odnosząc się do pytania nr 74

"Sprzedawca przesłał kupującemu za pośrednictwem przewoźnika towar do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia. W czasie przewozu towar został skradziony. Kupujący jest zobowiązany do zapłaty ceny:

A. tak, gdyż z chwilą powierzenia rzeczy przewoźnikowi doszło do wydania rzeczy sprzedanej, a tym samym przeszło na niego ryzyko przypadkowej utraty rzeczy,

B. nie, gdyż nie otrzymał towaru,

C. nie, gdyż miała miejsce kradzież, a sprzedawca odpowiada za działania lub zaniechania przewoźnika."

odwołująca twierdziła, że z uwagi na nieprecyzyjne sformułowanie pytania za prawidłowe mogły być uznane odpowiedzi "A" i "B". Powołała się przy tym na brzmienie art. 544 § 1 i § 2 kodeksu cywilnego oraz występujące w doktrynie rozbieżności w kwestii tzw. przypadkowej utraty przesyłki przez przewoźnika. Treść pytania nie zawierała przy tym istotnej przesłanki, czy został skradziony przez osobę trzecią, czy też może przez samego przewoźnika, która kształtowałaby odpowiedzialność stron umowy, w tym obowiązek zapłaty ceny przez kupującego. Na poparcie przytoczyła tezy z orzeczeń Sądu Najwyższego oraz Głównej Komisji Arbitrażowej.

Ponadto odwołująca wskazała, że takie sformułowanie pytania, które umożliwia udzielenie 2 poprawnych odpowiedzi narusza postanowienia art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Podobny zarzut podniosła do pytania nr 76: "Przedmiotem umowy nazwanej przez strony "umową zlecenia" było wykonanie chodnika asfaltowego. Strony zawarły umowę:

A. o roboty budowlane,

B. o dzieło,

C. zlecenia."

wskazując, że możliwe było zaznaczenie jako poprawnych dwóch odpowiedzi - "A" i "B". W treści pytania zabrakło informacji, które pozwalałyby na jednoznaczne zakwalifikowanie umowy jako umowy o dzieło lub o roboty budowlane, co z kolei uniemożliwiało podanie jako prawidłowej tylko jednej odpowiedzi. Wskazała przy tym na odnoszące się do zagadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Również w przypadku pytania nr 155

"Majątek spółdzielni jest:

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym,

B. prywatną własnością Jej członków,

C. własnością spółdzielni."

odwołująca uznała za prawidłowe odpowiedzi "B" i "C". Powołała się przy tym na brzmienie art. 3 ustawy - Prawo spółdzielcze oraz dotyczące tej kwestii orzecznictwo Sądu Najwyższego i poglądy doktryny prawa spółdzielczego. Nadto wskazała na uregulowania zawarte w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych

Także w pytaniu nr 173

"Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tej umowy, pracownikowi przysługuje:

A. wyłącznie odszkodowanie,

B. wyłącznie przywrócenie do pracy,

C. odszkodowanie lub przywrócenie do pracy."

możliwe było podanie dwóch poprawnych odpowiedzi oznaczonych "A" i "C". Do takiego wniosku prowadziła analiza przepisów Kodeksu pracy, w szczególności art. 50 § 3 i §5 k.p. oraz art. 45 k.p.

Ponadto odwołująca kwestionowała zawarcie w teście egzaminacyjnym pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., P 21/02 OTK-A 2004/2/9 twierdziła, że gdyby ustawodawca chciał objąć zakresem egzaminu na aplikację radcowską również postępowanie w sprawach o wykroczenia, to uczyniłby to wyraźnie. Ponieważ jednak w art. 331 §1 ustawy o radcach prawnych dziedziny tej nie wymienił, więc udzielenie błędnej odpowiedzi na pytania z tego zakresu nie mogło zostać poczytane na niekorzyść kandydata. Dlatego też żądanie zaliczenia jako poprawnej odpowiedzi udzielonej na pytanie nr 39, było zasadne.

Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], uchylił § 1 zaskarżonej uchwały i ustalił, że K. W. uzyskała podczas egzaminu konkursowego łącznie 189 punktów, zaś w pozostałym zakresie utrzymał uchwałę w mocy.

Organ uznał odwołanie za zasadne jedynie w części dotyczącej pytania nr 38, natomiast w pozostałej części zasadności tej odmówił.

Minister Sprawiedliwości omówił wszystkie pytania zakwestionowane przez odwołującą. Odnosząc się do pytania nr 58 wskazał na zależności pomiędzy uregulowaniami kodeksu cywilnego dotyczącymi prokury, a art. 36 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i nowelizacjami tej ustawy. Argumentował, że wprawdzie zgodnie z pierwotnym zamiarem ustawodawcy przedsiębiorca jednoosobowy miał podlegać wpisowi do KRS, jednakże w wyniku nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przedsiębiorca taki nadal jest wpisywany jedynie do ewidencji działalności gospodarczej. Taki stan został utrwalony ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie Ministra utożsamianie ewidencji działalności gospodarczej z Krajowym Rejestrem Sądowym, było nieuprawnione. Z powyższego wynika jednoznacznie, że możliwe było wybranie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi, którą była odpowiedź "A", a nie wskazana przez zdającą odpowiedź "B".

W przypadku pytania nr 74 organ podniósł, że podana w kluczu jako poprawna odpowiedź "A" wynika z przepisów prawa, orzecznictwa Sadu Najwyższego, jak i z poglądów piśmiennictwa, a zatem wskazana przez zdającą odpowiedź "B" była nieprawidłowa. Powołał się przy tym na brzmienie art. 544 § 1 k.c. w związku z art. 548 § 1 k.c. oraz na poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie Sadu Najwyższego. Minister uznał za nieuprawnione czynienie przez skarżącą dodatkowych założeń, które nie miały związku z treścią pytania.

Odnośnie pytania nr 76, organ podniósł, że wbrew twierdzeniom odwołującej, jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź oznaczona jako "B", a nie zakreślona przez zdającą odpowiedź "A". Wyraził przy tym opinię, że pytanie nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że przedmiotem umowy były roboty budowlane, a nie dzieło. Również w tym przypadku poczynione przez odwołującą dodatkowe założenia były nieuprawnione i nieuzasadnione treścią pytania.

Omawiając pytanie nr 155, Minister Sprawiedliwości argumentował, że podniesione w odwołaniu wątpliwości skarżącej wynikają z nieuważnego przeczytania pytania i braku rozróżnienia pojęcia "mienie" od pojęcia "majątek". Użycie do określenia przedmiotu regulacji rzeczownika "majątek", a nie cywilnego pojęcia "mienia" wskazywało na ekonomiczne, a nie prawne znaczenie własności. Udzielenie odpowiedzi innej niż "B" (zdająca zakreśliła odpowiedź "C") świadczy o braku znajomości art. 3 ustawy - Prawo spółdzielcze. Jednocześnie organ stwierdził, że wskazana przez odwołującą odpowiedź "C" wyraźnie odnosi się do majątku, a nie do mienia spółdzielni, a zatem nie dotyczy własności w znaczeniu cywilnoprawnym.

W zakresie pytania nr 173 organ stwierdził, że w pytaniu chodziło o roszczenie przysługujące pracownikowi, jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tej umowy, a jedyna prawidłowa odpowiedź oznaczona była jako "A", a nie udzielona przez zdającą odpowiedź "C", co wynikało wprost z art. 50 § 3 kodeksu pracy. Wprawdzie powołany przez odwołującą art. 50 § 5 k.p. zawiera przepisy ochronne, dotyczące m. in. kobiet w ciąży, jednak treść pytania w żaden sposób nie pozwalała na przyjęcie, że chodzi o osobę szczególnie chronioną. Ponadto samo pytanie zostało skonstruowane prawidłowo, gdyż użyto w nim normatywnego określenia "pracownik", którego definicja zawarta jest w art. 2 k.p., a art. 50 § 3 k.p. posługuje się właśnie pojęciem "pracownika". Organ podniósł, że gdyby pytanie dotyczyło kręgu pracowników wymienionych w przepisie art. 50 § 5 k.p., to żadna z odpowiedzi nie byłaby prawidłowa, z uwagi na treść art. 50 § 5 k.p. w związku z art. 45 k.p.

Organ ustosunkował się również do argumentu odwołującej, że zawarcie w pytaniach testowych zagadnień dotyczących postępowania w sprawach o wykroczenia, spowodowało wykroczenie poza ustawowy dopuszczalny zakres materiału jaki winien znać zdający egzamin. Zarzut ten uznał za całkowicie nieuzasadniony wywodząc, że trudno uznać za uzasadnione pominięcie zagadnień procesowych wynikających z kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w sytuacji, gdy radca prawny może być m. in. obrońcą w sprawach o wykroczenia.

Minister Sprawiedliwości dokonał także wykładni użytego w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych pojęcia "postępowania karnego". Przytoczone przez niego argumenty potwierdzały zasadność zamieszczenia w teście pytania nr 39.

Opisaną wyżej decyzję K. W. zaskarżyła w całości, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się zmiany tej decyzji poprzez ustalenie, że otrzymała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego.

Zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego:

art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie pytań, na które udzieliła odpowiedzi uznanych za nieprawidłowe, a w szczególności pytań nr 58, 74, 76, 155, 173, za spełniające ustawowe kryterium tylko jednej prawidłowej odpowiedzi w pytaniu, określone w art. 339 ust. 1 ustawy,

art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez sformułowanie pytania nr 39 z zakresu prawa nie objętego normą wskazanego przepisu.

W uzasadnieniu powtórzyła argumenty przytoczone już w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej powoływanej jako ustawa - egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 339 ust. 3 ustawy).

W wyniku przeprowadzonego egzaminu Komisja Egzaminacyjna ds. aplikantów radcowskich w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego, uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. ustaliła, że K. W. na 250 pytań udzielił 188 poprawnych odpowiedzi. Zgodnie zatem z art. 339 ust. 3 ustawy nie uzyskała minimalnej ilości punktów do zakwalifikowania się na aplikację radcowską.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Sprawiedliwości dokonał analizy akt osobowych skarżącej, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. W wyniku dokonanych ustaleń faktycznych organ odwoławczy uznał, iż jedna z zakwestionowanych odpowiedzi przez Komisję egzaminacyjną, jako nieprawidłowa, faktycznie była udzielona przez skarżącą właściwie (odpowiedź na pytanie nr 38). Dokonując zatem weryfikacji zaskarżonej uchwały Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżąca udzieliła, na 250 pytań, 189 poprawnych odpowiedzi. Jednakże K. W. łącznie nie uzyskała z testu wymaganego minimum 190 punktów.

W skardze K. W. kwestionowała dodatkowo zasadność wprowadzenia do testu pytania nr 39. Pytanie to zawierało się w problematyce objętej przepisami postępowania w sprawach o wykroczenia, stąd skarżąca wywodziła, iż wprowadzono je do testu z naruszeniem art. 33- ustawy. Zgodnie z tym przepisem egzamin konkursowy polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Zasadniczo zasługuje na akceptację stanowisko organu, według którego w pojęciu postępowania karnego (w szerokim ujęciu tej problematyki) mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Posługując się w w/w przepisie sformułowaniem "egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata (...) z zakresu (...) postępowania karnego (...)" ustawodawca wyraźnie bowiem nawiązał do całego bloku przedmiotowego przepisów składających się na to postępowanie - a więc do pełnego spektrum zagadnień wyczerpujących to postępowanie, którego elementem - przy takim szerokim jego rozumieniu, są przepisy postępowania w sprawach wykroczeń. Inaczej wskazałby na Kodeks postępowania karnego, co byłoby wyrazem ograniczenia egzaminu w tej jego części do pytań tylko z tego aktu prawa.

Można tu dodać, że przepis art. 331 ust. 3 ustawy sformułowany został na zasadzie wyliczenia dziedzin, gałęzi prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów podlegała sprawdzeniu, a nie ściśle sprecyzowanych aktów prawnych. Z tego powodu pytania egzaminacyjne mogą dotyczyć szerokiego zakresu zagadnień składających się na daną dziedzinę. Nadto nie wymienienie w przepisie postępowania w sprawach o wykroczenia, może też wynikać z braku dostatecznego teoretycznego uzasadnienia dla wydzielenia tych części prawa w osobne dziedziny, jak również z braku rozróżnienia - zwłaszcza dwóch aspektów prawa o wykroczeniach (materialnego i procesowego) w dydaktyce akademickiej. Zdaniem Sądu przepis art. 331 ust. 3 ustawy nie powinien być interpretowany ściśle jurydycznie, jak chce skarżąca, ale szeroko, tak aby egzaminem objąć możliwie szeroki zakres materiału studiów na wydziałach prawa, gdyż takie podejście pozwala lepiej sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przez przyszłych aplikantów. Poza tym nie można też tracić z pola widzenia faktu, iż pytania z zakresu postępowania w sprawach wykroczeń dotyczyły w teście wyboru wszystkich zdających egzamin. Odpada więc zarzut nierównoprawnego potraktowania skarżącej w tym względzie. Gdyby natomiast uwzględnić jej zarzuty na tym tle, doszłoby do zakwestionowania wszystkich pytań z tego zakresu - a więc i tych, na które skarżąca odpowiedziała poprawnie (np. pytanie nr 42). Z drugiej strony trudno uznać, żeby z uwagi na ewentualne objęcie testem dziedzin prawa nie wymienionych w art. 331 ust. 3 ustawy, tylko z tego powodu nadać błędnym odpowiedziom walor odpowiedzi prawidłowych.

Sąd administracyjny nie jest organem, który niejako w trzeciej instancji dokonuje sprawdzenia testu. Jak już wskazano uprawniony jest wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu oraz czy to rozpatrzenie nie ma charakteru skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi o pytania nr 58, nr 76, nr 155 i 173 uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa strona skarżąca udzieliła niepoprawnej odpowiedzi na powyższe pytania. Zdaniem Sądu zauważyć trzeba także, iż wskazane pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zaś odpowiedzi wskazane przez organ, jako właściwe - wynikają z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu.

Pytanie nr 58 brzmiało: "Prokury może udzielić:

A. spółdzielnia mieszkaniowa,

B. Jan. K. - przedsiębiorca jednoosobowy,

C. spółka kapitałowa w likwidacji."

Organ odwoławczy zasadnie wskazał jako jedyną prawidłową odpowiedź a), zgodną również z kluczem odpowiedzi. Wyjaśnił jednocześnie, iż skutkiem zmiany przepisów osoba fizyczna jest traktowana jako przedsiębiorca na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie do rejestru przedsiębiorstw, w którym należy zgłaszać udzielenie i wygaśnięcie prokury. Zatem przedsiębiorca jednoosobowy nie może udzielić prokury.

Pytanie nr 76: "Przedmiotem umowy nazwanej przez strony "umową zlecenia" było wykonanie chodnika asfaltowego. Strony zawarły umowę:

A. o roboty budowlane,

B. o dzieło,

C. zlecenia."

nie powinno budzić wątpliwości co do udzielenia poprawnej odpowiedzi. Na pytanie to skarżąca udzieliła odpowiedzi zawartej w punkcie a), podczas gdy właściwą była odpowiedź z punktu b). W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił, iż pytanie to nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić w nim o roboty budowlane. Doszukiwanie się zatem przez skarżącą w tym pytaniu dodatkowych elementów stanu faktycznego spowodowało błędne zrozumienie pytania.

W przypadku pytania nr 155

"Majątek spółdzielni jest:

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym,

B. prywatną własnością Jej członków,

C. własnością spółdzielni."

właściwej odpowiedzi wymagało zakreślenie punktu b), a nie jak uczyniła to skarżąca odpowiedzi c). W pytaniu chodziło o majątek spółdzielni, który zgodnie z art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze jest prywatną własnością jej członków, a nie własnością spółdzielni. Pytanie było jednoznaczne i odpowiedź na nie wynikała wprost z wymienionego przepisu.

Także w pytaniu nr 173

"Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tej umowy, pracownikowi przysługuje:

A. wyłącznie odszkodowanie,

B. wyłącznie przywrócenie do pracy,

C. odszkodowanie lub przywrócenie do pracy."

odpowiedź nie powinna sprawiać trudności. Pytanie nie dotyczyło pracowników szczególnie chronionych, zatem z treści art. 50 § 3 k.p. wprost wynikała prawidłowa odpowiedź wskazana w punkcie a).

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym wątpliwości budzą argumenty organu odwoławczego co do pytania nr 74.

Pytanie nr 74 brzmiało "Sprzedawca przesłał kupującemu za pośrednictwem przewoźnika towar do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia. W czasie przewozu towar został skradziony. Kupujący jest zobowiązany do zapłaty ceny:

A. tak, gdyż z chwilą powierzenia rzeczy przewoźnikowi doszło do wydania rzeczy sprzedanej, a tym samym przeszło na niego ryzyko przypadkowej utraty rzeczy,

B. nie, gdyż nie otrzymał towaru,

C. nie, gdyż miała miejsce kradzież, a sprzedawca odpowiada za działania lub zaniechania przewoźnika."

Minister Sprawiedliwości stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż prawidłowa i zarazem zgodna z kluczem jest odpowiedź a), zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi b), a więc niewłaściwej.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu stwierdził, że podana w kluczu - jako poprawna - odpowiedź a) wynika zarówno z przepisów prawa (art. 544 § 1 w zw. z art. 548 § 1 k.c.), orzecznictwa Sądu Najwyższego, jak i z piśmiennictwa. Organ administracji podnosił, że zgodnie z treścią przywołanych przepisów na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, w tym także niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy z chwilą jej wydania. Jednakże, gdy strony ustaliły, że rzecz sprzedana ma być przesłana w inne miejsce, niż przewidziane w art. 454 k.c., to za chwilę wydania rzeczy poczytuje się chwilę powierzenia jej przewoźnikowi przez sprzedającego (art. 544 § 1 k.c), a skoro tak, to od tej chwili ryzyko przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego.

W tym miejscu należy się zatrzymać oraz dokonać porównania treści pytania do powołanego art. 544 § 1 k.c. Treść pytania wskazuje wprost, że "sprzedawca przesłał kupującemu ... towar do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia". Art. 544 § 1 k.c. określa sytuację następująco: "Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.".

Pytanie i wskazany przepis, jako uzasadniający udzielenie poprawnej odpowiedzi, są różne. Z pytania nie wynika, by sprzedawca i kupujący umówili się, że towar zostanie przesłany do innego miejsca niż miejsce spełnienia świadczenia. Organ administracji czyni natomiast założenie, które nie wynika z treści pytania, iż do takiego porozumienia pomiędzy sprzedającym i kupującym doszło. Pytanie natomiast nie wykluczało sytuacji omyłkowego przesłania towaru przez sprzedającego do miejsca nie będącego miejscem spełnienia świadczenia.

Zasadnym jest więc, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, zarzut skarżącej o niejasności pytania. Zatem wywody organu administracji powołujące się na orzecznictwo i doktrynę nie mogły uzasadniać popełnienie błędu przez skarżącą. Dotyczyły one bowiem sytuacji opartej na treści art. 544 § 1 k.c. jako niewątpliwej, natomiast pytanie nr 74 już tak niewątpliwe nie było. Jeżeli zatem od zdającej wymagało się precyzyjności w udzieleniu odpowiedzi na to pytanie, to te same warunki powinny odnosić się do pytania.

W tych okolicznościach należało uznać, iż zaskarżona decyzja administracyjna naruszyła art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Sprawiedliwości powinien ponownie odnieść się do zarzutów skarżącej, w szczególności do jej odpowiedzi na pytanie nr 74.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.