Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3506/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 10, art. 78e ust. 2, art. 78f ust. 1, art. 78h ust. 1, ust. 9, ust. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 12, art. 35, art. 37, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 65 par. 2, art. 471
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 233 par. 1, art. 278 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2013 r. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. uchwałą z [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9, ust. 10 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, 1188 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. K. (nazywanego dalej "Skarżącym") od uchwały Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 6 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 r. z siedzibą w W. w sprawie uchwalenia wyniku egzaminu adwokackiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniach [...] - [...] marca 2013 r. Skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego, na podstawie art. 77b ustawy – Prawo o adwokaturze, przed Komisją Egzaminacyjną Nr 6, powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący uzyskał 66 punktów i otrzymał ocenę dost. (3), z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu skarżący otrzymał ocenę dost. (3), z trzeciej części egzaminu radcowskiego poświęconej prawu cywilnemu Skarżący uzyskał ocenę niedost. (2), z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskał ocenę db (4), a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu Skarżący uzyskał ocenę db (4).

Zgodnie z art. 78f ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. W związku z powyższym otrzymanie przez Skarżącego oceny niedostatecznej z części trzeciej egzaminu przesądziło o uzyskaniu wyniku negatywnego z egzaminu adwokackiego, co Komisja Egzaminacyjna nr 6 stwierdziła uchwałą z [...] kwietnia 2013 r.

Pismem z [...] maja 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie od Uchwały Nr [...].

Na podstawie art. 78h ust. 12 ustawy – Prawo o adwokaturze w zw. z art. 132 k.p.a. wniósł o zmianę uchwały poprzez ustalenie, że uzyskał ocenę pozytywną z trzeciej części egzaminu, a w konsekwencji, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruku ogłoszenia wyników z egzaminu adwokackiego w 2013 r. ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości na okoliczność nierównego traktowania zdających przez różne komisje egzaminacyjne, oceniania prac przez Komisję Nr 6 w sposób bardziej rygorystyczny, niż inne komisje egzaminacyjne, co w konsekwencji stanowi naruszenie przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze oraz konstytucyjnej zasady równości.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, (nazywana dalej "Komisją Egzaminacyjną"), przystępując do rozpatrzenia podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów, wskazała na wstępie, że zgodnie z art. 78h ust. 12 ustawy – Prawo o adwokaturze, do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 78 ust. 1, art. 78h ustawy – Prawo o adwokaturze), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób (art. 75g ust. 1, art. 78h ust. 7 cyt. ustawy).

Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze oceny prac na egzaminie adwokackim dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy, biorąc pod uwagę następujące kryteria: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, 4) język i styl pracy. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku.

Komisja Egzaminacyjna wskazał, że zobowiązana jest do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie poprzez ponowną, ostateczną ocenę propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania. Tym samym dokonywana przez Komisję Egzaminacyjną kontrola obejmuje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę.

Mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli Komisja odwoławcza, rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, które nie były podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, ma obowiązek wzięcia ich pod uwagę. Wskazanie uchybienia nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu.

Treść odwołania w sposób bezsporny dowodzi, że Skarżący zakwestionował ocenę z trzeciej części egzaminu z zakresu prawa cywilnego.

W ramach tego zadania zdający zobowiązany był sporządzić apelację albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, opinię prawną. W ocenie zespołu przygotowującego zadania egzaminacyjne, prawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego powinno polegać na przygotowaniu apelacji.

Komisja Egzaminacyjna, zacytowała opinie egzaminatorów oceniających pracę Skarżącego - SSA Z. C. oraz adw. K. D., którzy wystawili cząstkowe oceny niedostateczne.

Komisja Egzaminacyjna podała, że Skarżący w motywach odwołania ustosunkował się do najistotniejszych uwag egzaminatorów i wskazał na te elementy sporządzonej pracy z zakresu prawa cywilnego, które potwierdzały posiadaną przez niego wiedzę prawniczą z zakresu prawa cywilnego, umiejętność jej praktycznego zastosowania, niezbędne do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Skarżący w odwołaniu wskazał na prawidłowość wniesionego środka zaskarżenia w postaci apelacji do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentował, prawidłowo sformułował apelację, dopełniając wszystkich wymogów formalnych. Zachował termin dwutygodniowy do wniesienia apelacji, sporządził i podpisał apelację jako adwokat Jan Marzec działający jako pełnomocnik powoda, załączył do apelacji wymagany odpis apelacji. Analiza zakresu zaskarżenia, wniosków apelacji, określenia wartości przedmiotu zaskarżenia oraz zarzutów potwierdziła prawidłowo ustalony zakres zaskarżenia wyroku Sadu I Instancji. Skarżący W sprawie prawidłowo określił wartość przedmiotu zaskarżenia oraz wskazał prawidłową datę, od której należało w pozwie żądać zasądzenia odsetek ustawowych (tj. od dnia 18 stycznia 2011 r.) oraz, że pełnomocnik powoda już w pozwie żądał odsetek od błędnie ustalonej daty (tj. od dnia 12 grudnia 2010 r.), ponadto zauważył, że Sąd od niewłaściwej daty zasądził odsetki ustawowe (tj. od dnia 14 września 2011 r.). Jako profesjonalny pełnomocnik sporządzający apelację prawidłowo wskazał podstawę prawną apelacji tj. art. 367 § 1 i 2 k.p.c. oraz podstawę prawną zarzutów, tj. art. 368 § 1 k.p.c. oraz wniosków apelacji tj. art. 386 § 1 k.p.c.

Skarżący w odwołaniu podkreślił, że prawidłowo sformułował zarzuty dotyczące zaskarżanego orzeczenia tj. art. 65 § 2 k.c., art. 481 § 1 i 2 k.c., art. 455 k.c. oraz rozbudowane zarzuty obrazy prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c., w szczególności poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności dokumentu dziennika budowy. Prawidłowo wskazał wnioski apelacji, które w sposób kompletny i pełny zabezpieczają interesy powoda. Przygotował uzasadnienie apelacji w oparciu o wykładnię przepisów prawa cywilnego oraz powołał orzecznictwo. Sporządził pracę starannie i poprawnie pod względem językowym i stylu języka apelacji.

Skarżący, odnosząc się do cząstkowej oceny egzaminatora - SSA Z. C., wskazał, że pkt 1 jest niezgodny z faktami, ponieważ w apelacji Skarżący domagał się zasądzenia odsetek od kwoty 83.000 złotych i taki też zakres zaskarżenia wskazał na stronie 2 apelacji. Zatem, wbrew twierdzeniom egzaminatora, nie zachodziła wskazana sprzeczność między zakresem zaskarżenia, a wnioskiem apelacji. Błędnie sformułowany zarzut odnośnie apelacji świadczy o braku wszechstronnego i kompletnego rozważenia całej treści przygotowanej apelacji. Wbrew stanowisku egzaminatora, zakresem zaskarżenia objęto wyrok oddalający powództwo co do odsetek od kwoty 83.000 złotych. Wskazana w uzasadnieniu oceny cząstkowej uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt III CZP 83/09 w stanie faktycznym sprawy nie miała zastosowania, gdyż w apelacji Skarżącego nie było sytuacji, o której mowa w uchwale. Gdy zakres przedmiotowy zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji jest szerszy od zakresu przedmiotowego wniosku apelacyjnego, apelacja może podlegać odrzuceniu. Wnioski apelacji Skarżącego zostały sformułowane w sposób szerszy, niż zakres zaskarżenia. Skarżący żądał zasądzenia odsetek od kwoty 45.300 złotych od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 13 września 2011 r., nie wskazując tego żądania w zakresie zaskarżenia. Nadto, powołana uchwała dotyczy postępowania nieprocesowego, postępowania o podział majątku wspólnego, a w takich sprawach apelacja, zazwyczaj jest skierowana przeciwko całemu orzeczeniu, niezależnie od tego czy została skierowana przeciwko całemu orzeczeniu, czy tylko jego części, egzaminator, podnosi, że wadliwie sformułowany wniosek może być podstawą odrzucenia apelacji, zatem odrzucenie nie jest obligatoryjne i zależy od pozostałych elementów apelacji.

Pomimo nie wskazania w zakresie zaskarżenia odsetek, co zostało podniesione przez egzaminatorów, zostały wskazane w wartości przedmiotu zaskarżenia oraz wyraźnie w zarzutach i wnioskach apelacji, co jednoznacznie wskazuje na rzeczywisty zakres zaskarżenia, cel i kierunek apelacji. Uchybienie tego rodzaju nie powinno skutkować oceną niedostateczną sporządzonej apelacji, a ponadto z treści całej apelacji można wyprowadzić spójne, jednoznaczne wnioski odnośnie zakresu zaskarżenia.

Odnosząc się do twierdzenia egzaminatora, że zarzut 1c apelacji winien dotyczyć odsetek od kwoty 83.000 zł, skarżący podał, że Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda kwotę 45.300 złotych. Skarżący wskazał na naruszenie przepisów art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz 455 k.c. w odniesieniu do tej kwoty. Wskazanie przez egzaminatora, że ten zarzut powinien dotyczyć również zasądzenia odsetek od nie zasądzonej kwoty 83.000 złotych nie znajduje uzasadnienia. Z akcesoryjnego charakteru odsetek wynika, że w przypadku kwestionowania nie zasądzenia kwoty głównej, to wraz z nią kwestionujemy nie zasądzenie odsetek. Dopiero gdyby Sąd zasądził kwotę główną, to zasadne byłoby zgłaszanie zarzutu niewłaściwego zasądzenia odsetek.

Odnośnie błędnego, w ocenie egzaminatora, zarzutu 2a apelacji, Skarżący wyjaśnił, że jego treść należało odczytać łącznie z treścią uzasadnienia, z których wynika, że Sąd pominął ocenę istotnych w sprawie dowodów, w tym opinii biegłego. Jeżeli Sąd przeprowadziłby dowód z tego dokumentu, ustaliłby, że winę za wadliwie wykonany dach ponosi pozwany.

Wskazane naruszenia przepisów prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. odnoszą się do istoty problemów zadania egzaminacyjnego i zostały wskazane w Wytycznych, czego nie uwzględnił egzaminator. Wskazane w apelacji zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. odnoszą się do błędnych ustaleń Sądu w wyniku braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w tym dziennika budowy (Ad. 4 Wytycznych), ustnej opinii biegłego (Ad. 2 Wytycznych), postanowienia nr 55/10 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu. Skarżący, wbrew twierdzeniom egzaminatora, zauważył błędną interpretację dziennika budowy (zarzut 2 a (kolejny) w apelacji).

Odnosząc się do ocen cząstkowych egzaminatora adw. K. D., skarżący zarzucił mało wnikliwą analizę jego pracy, na co wskazuje opinia egzaminatora składająca się jedynie z 7 zdań, w sytuacji gdy istota egzaminu adwokackiego nakazuje, aby egzaminator dokonał wszechstronnej oceny każdej pracy egzaminacyjnej i zauważył w niej elementy pozytywne i negatywne i dopiero po dokonaniu weryfikacji całej pracy wystawił jej ocenę z uwzględnieniem skali ocen od 1 do 6.

Skarżący, przyznając, że nie wskazał odsetek, które nie zostały zasądzone, podkreślił, że z określenia wartości przedmiotu zaskarżenia (str. 2 apelacji) oraz zarzutów apelacji (punkt 1 b i c na stronie 2 apelacji) wniosków apelacji (punkt 2 na dole strony 3 apelacji) jednoznacznie wynikało, że jego celem było zaskarżenie również odsetek od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 13 września 2011 r. liczonych od zasądzonej kwoty 45.300 złotych. Takie sformułowanie apelacji nie powinno stanowić błędu decydującego o ocenie negatywnej. Egzaminator w tej części uzasadnienia oceny cząstkowej dokonuje oceny w oparciu o niejasne kryteria z opisu oceny nie wynika, aby w apelacji wskazał błędne zarzuty lub całkowicie chybione, ale jedynie zarzuty nieadekwatne, o drugorzędnym znaczeniu. Zdaniem skarżącego, zarzucana mu lakoniczność apelacji nie może być przesłanką wywierająca skutek na całościową ocenę pracy.

Skarżący za nieprawdziwe uznał powołane przez egzaminatora braki w zakresie wpływu podniesionych naruszeń na treść orzeczenia. Powołał się na fragment sporządzonej apelacji, dotyczący naruszenia art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 455 k.c.

W ocenie skarżącego zarzut, że "Autor apelacji (skarżący) zaproponował całkowicie niepoprawny sposób rozstrzygnięcia problemu, w żaden sposób nie chroniący interesów reprezentowanej strony" nie zawierał merytorycznego uzasadnienia i jest niezgodny z art. 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Skarżący nie zgodził się ze sformułowaniem, że język i styl apelacji był nazbyt lakoniczny. Wskazał na brak w Wytycznych przesłanek, które pozwalałyby uznawać język za lakoniczny lub nazbyt lakoniczny.

Skarżący podkreślił, że egzaminator, adwokat K. D., wystawił ocenę w dniu [...] kwietnia 2013 r., a zatem w tym samym dniu, w którym Komisja Nr 6, której był członkiem, podejmowała zaskarżaną uchwałę. Wystawienie oceny cząstkowej przez Egzaminatora w tym samym dniu wielu osobom oraz jednoczesne podjęcie w tym samym dniu przez Komisję Nr 6 wielu uchwał może uzasadniać dokonanie oceny cząstkowej w sposób pobieżny, ogólny, we fragmentach niezrozumiały, bez zwrócenia szczególnej uwagi na istotne elementy apelacji.

Skarżący podkreślił, że oceny wystawione przez egzaminatorów noszą cechy dowolności i przekraczają zasadę tzw. uznania ("luzu") administracyjnego.

Skarżący zauważył, że rozwiązanie zadania z prawa cywilnego sprawiło trudności również osobom, które go przygotowywały, gdyż treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu daje podstawy do wskazania naruszenia przez ten Sąd art. 634 k.c. w zw. 656 k.c., a zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny do umowy o roboty budowlane nie stosuje się art. 634 k.c.

W podsumowaniu Skarżący stwierdził, że sporządzona przez niego apelacja nie zasługiwała na żadną z dwóch skrajnych ocen. Była pismem procesowym, które w sposób dostateczny odpowiadało wymogom ustawowym oraz chroniło interesy klienta. Za taką oceną przemawiała także aktywność zawodowa Skarżącego, który od 5 lat wykonuje zawodowo czynności jako prawnik, a od ponad 3 lat jako aplikant adwokacki, który wielokrotnie reprezentował strony w różnych postępowaniach przed Sądami.

Biorąc pod uwagę argumentację Skarżącego przedstawioną w odwołaniu, Komisja Egzaminacyjna w uzasadnieniu uchwały podała, że w aktualnym stanie prawnym, w art. 368 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c., ustawodawca w żaden sposób nie sprecyzował natury zarzutów. Wypełniając obowiązek zwięzłego przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia (art. 368 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) strona Skarżąca powinna wskazać w apelacji przyczyny, dla których zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji, uzasadniając odpowiednio swoje stanowisko. Apelacja sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika powinna określać zarzuty precyzyjnie ze wskazaniem przepisów naruszonych przez Sąd. Uzasadnienie zarzutów powinno zawierać logiczny wywód przystający treścią do postawionych zarzutów, a sprowadzający się do wytknięcia wyrokowi Sądu pierwszej instancji popełnionych błędów. Wymogi stawiane środkowi odwoławczemu sporządzonemu w ramach egzaminu adwokackiego nie sprowadzają się jedynie do spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w art. 368 § 1 i 2 k.p.c. Egzaminatorzy oceniający pracę nie mogą brać pod uwagę jedynie takich aspektów, które bierze pod uwagę Sąd drugiej instancji, ale również te, które wynikają z ustawy – Prawo o adwokaturze, w tym z art. 78e ust. 1

Przechodząc do oceny sporządzonej przez Skarżącego apelacji Komisja Egzaminacyjna podała, że Skarżący sprecyzował wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę odpowiadającą wartości roszczenia pieniężnego. W takim przypadku w ogóle zbędne jest określanie wartości przedmiotu zaskarżenia gdyż przedmiotem zaskarżenia jest (wskazana) kwota pieniężna i ta właśnie kwota stanowi sama w sobie wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 19 § 1 k.p.c. i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2007 r., IV CZ 48/07). Skarżący prawidłowo do wartości przedmiotu zaskarżenia zaliczył odsetki od zasądzonej kwoty 45.300 zł za okres od 18 stycznia 2011 r. do 13 września 2.011 r.

Zaskarżając wyrok w części, w której oddalono powództwo, co do kwoty 83.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od tej kwoty od 18 stycznia 2011 r do dnia zapłaty, nie objął zakresem zaskarżenia odsetek od zasądzonej kwoty 45.300 zł za okres od 18 stycznia 2011 r. do 13 września 2011 r., chociaż prawidłowo do wartości przedmiotu zaskarżenia zaliczył wartość odsetek za ten okres. Odsetki te bowiem niejako oderwały się od roszczenia głównego, obok którego były dochodzone i same stały się roszczeniem głównym na dalszym etapie postępowania (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2007 r., IV CZ 105/06 oraz uchwały z dnia 21 października 1997 r., III ZP 16/97 i uchwały z dnia 28 czerwca 1999 r., III CZP 12/99).

We wniosku apelacji Skarżący, prawidłowo wnosząc o zmianę wyroku, żądał zasądzenia na rzecz powódki kwoty 83.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od 18 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty, oraz odsetek od kwoty 45.300 zł od 18 stycznia 2011 r. do 13 września 2011 r., oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych za II instancję. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej, nawet gdyby uznać w ślad za stanowiskiem egzaminatora, że istnieje niezgodność zakresu zaskarżenia z wnioskami apelacji, nie można zgodzić się, że stanowi to podstawę do odrzucenia apelacji. Braki konstrukcyjne apelacji mogą być uzupełniane w trybie art.130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. w związku z uchylonym z dniem 5 czerwca 2008 r. art. 3701 k.p.c.

Komisja dalej wskazał, że podany w zadaniu egzaminacyjnym stan faktyczny obligował do podjęcia prawidłowej decyzji w kwestii zakresu zaskarżenia, to znaczy decyzji zgodnej z interesem strony i poprawnej merytorycznie. Nie jest zgodne z interesem strony zaskarżenie wyroku w tej części, w której apelacja jest oczywiście bezzasadna. Z opinii biegłego jednoznacznie wynika, że koszt naprawy dachu wynosił 83.000 zł. Opinii tej powódka nie kwestionowała, zatem przy braku innych dowodów żądanie zasądzenia tej kwoty było zgodne z art. 361 § 2 k. Z protokołu ostatniej rozprawy z dnia 25 lutego 2013 r. (po odebraniu opinii biegłego, przesłuchaniu stron) wynikało, że pełnomocnik powódki popierał powództwo w całości. Na tym etapie powódka znała już treść opinii, zapis ten wskazuje, że nie wyrażała zgody na ograniczenie żądania. W takiej sytuacji działający w interesie strony pełnomocnik, nawet widząc, że nie jest to korzystne dla strony, wbrew stanowisku klienta nie ma prawa ograniczyć żądania i zaskarżyć wyroku w węższym zakresie niż wynika to ze stanowiska klienta. Pełnomocnik w takiej sytuacji powinien jedynie poinformować klienta jakie konsekwencje może mieć taka sytuacja (np. w zakresie kosztów), ale nie może podjąć działań sprzecznych z wolą klienta. Ograniczenie żądania do 83.000 tys. wymagałoby przyjęcia w apelacji założenia, że powódka wyraziła na to zgodę (na co może wskazywać nie kwestionowanie opinii biegłego), w przypadku zaś przyjęcia założenia, że powódka nie wyraziła zgody na zaskarżenie wyroku w węższym zakresie (na co może wskazywać stanowisko procesowe na ostatniej rozprawie- popieranie powództwa w całości) adwokat powinien wskazać jako wartość przedmiotu sporu kwotę 104.700 zł. Wobec tego, że w poleceniach dla zdających kwestia ta nie jest właściwie sprecyzowana należało akceptować wskazanie jako wartości przedmiotu zaskarżenia zarówno kwoty 83.000 jak i 104.700 zł. Skarżący, obejmując zakresem zaskarżenia także odsetki od zasądzonej kwoty 45.300 zł. za okres od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 13 września 2011 r. prawidłowo podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 481 §1 i 2 k.c. i art. 455 k.c.

W apelacji Skarżący prawidłowo nie wskazał miejsca zamieszkania stron, bowiem apelacja nie jest pierwszym pismem procesowym w sprawie, co dowodzi zastosowania przez tegoż art. 126 § 2 k.p.c.

Skarżący uwzględnił w zakresie zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji o kosztach procesu. Z prawidłowej interpretacji art. 108 k.p.c. w związku z art. 394 § 1 pkt. 9 k.p.c. i art. 109 k.p.c. wynika, że w przypadku choćby częściowego zaskarżenia wyroku co do istoty, zaskarżone zostaje z mocy samej ustawy rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Zmiana tego rozstrzygnięcia przez Sąd drugiej instancji uzależniona jest od wyniku apelacji oraz od złożenia prawidłowego wniosku o zasądzenie tych kosztów jeszcze przed sądem pierwszej instancji, to zaś dowodzi, że brak we wnioskach apelacji żądania zasądzenia kosztów sądowych za I instancję nie jest istotnym mankamentem pracy.

Komisja Egzaminacyjna zauważyła, że Skarżący podniósł w sporządzonej przez siebie apelacji zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., ale nie wskazał uchybień Sądu, nie przywołał dowodów wskazujących na sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego. Nie wykazał, że ustalenia Sądu są sprzeczne z zeznaniami pozwanego, nie korespondują z wpisem do dziennika budowy, nie wskazał na okoliczności, z których wynika, że to pozwany dokonywał wyboru materiału na dach, że nie zgłaszał inwestorowi wady projektu budowlanego oraz wady materiału budowlanego. Komisja Egzaminacyjna w pełni podzieliła pogląd egzaminatora - SSA Z. C., że przepis art. 233 § 1 k.p.c. można naruszyć przez błędną ocenę określonych dowodów, a nie przez ustalenie stanu faktycznego, które jest skutkiem oceny dowodów. Ponadto rażącym błędem jest powoływanie się na opinię biegłego jako na dowód stanowiący o odpowiedzialności. Dowód z opinii biegłego ma służyć celowi określonemu w art. 278 § 1 k.p.c. Kwestia odpowiedzialności jest kwestią oceny prawnej i leży wyłącznie w kompetencji Sądu orzekającego, a nie biegłego. Zarzuty zatem sformułowane w petitum apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zostały postawione wadliwie.

Dokonując ponownej oceny zarzutów zawartych w pkt 2 apelacji, Komisja Egzaminacyjna zauważyła, że naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów nie może być utożsamiane z błędnymi ustaleniami faktycznymi. Błędne ustalenia faktyczne mogą jedynie być, ale nie muszą, skutkiem nieprawidłowej oceny materiału dowodowego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie Sądu w tym zakresie. Skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez Sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im taką moc przyznając.

Komisja Egzaminacyjna za niezasadny uznała zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego art. 65 § 2 k.c., bowiem Sąd nie przeprowadzał dowodu z zeznań stron na okoliczność zgodnego zamiaru stron i celu umowy. Naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę apelacji, gdy pozostaje ono w bezpośrednim związku przyczynowym z wynikiem sprawy, bowiem to naruszenie ma prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, ona będzie możliwa tylko wówczas gdy przez usunięcie błędu rozstrzygnięcie sprawy wypadnie odmiennie od tego jakie poprzednio zapadło. Z pojęciem prawa materialnego łączy się problem wykładni oświadczeń woli. Komisja Egzaminacyjna zaznaczyła, że należy zawsze odróżnić ustalenie treści oświadczenia woli od wykładni uprzednio ustalonej treści oświadczenia woli oraz w końcu od jej kwalifikacji prawnej. Podczas gdy pierwsza czynność należy do ustaleń faktycznych (wola jest faktem w rozumieniu prawa procesowego) i nie podlega kontroli odwoławczej w ramach zarzutu obrazy prawa materialnego, to wykładnia oświadczenia woli należy do kwestii prawnych jako, że odbywa się na podstawie jakiejś szczególnej normy interpretacyjnej, a w razie braku takiej, na podstawie ogólnej z art. 65 k.c. i podlega kontroli odwoławczej gdyż błędy w tym zakresie popełnione stanowią naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię. W końcu kwalifikacja prawna czyli wysunięcie wniosków prawnych oświadczenia woli, której treść ustalono i wyjaśniono jest zawsze zagadnieniem prawnym, gdyż chodzi tu o subsumcję pod przepis prawny. Błędy w tym zakresie popełnione oznaczają naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie. Tak rozumiany zarzut naruszenia prawa materialnego nie przystaje do zaproponowanej przez skarżącego formuły, która jest wadliwą formą zarzutu procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. dotyczącą oceny dowodów dokonanej przez Sąd.

Zarzut naruszenia art. 65 § 2 k.c. Komisja Egzaminacyjna uznała za nieprawidłowy również dlatego, że umowa jest jasna i nie wymaga wykładni. Skarżący mógł zakwestionować przyjęcie przez Sąd, że użyte w umowie stron sformułowanie "zabezpiecza" oznacza dostarczanie materiałów budowlanych przez powodów. Jest to sprzeczne z zeznaniami powódki i jej męża, którym nie ma powodu odmówić wiarygodności, a w oparciu o te zeznania można było zinterpretować to pojęcie (zabezpiecza) jako ponoszenie przez powódkę kosztów materiałów - w tym zakresie zasadny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Zarzut naruszenia art. 471 k.c. o tyle prawidłowo podniesiony o ile umieszcza odpowiedzialność pozwanego w reżimie odpowiedzialności kontraktowej. Winien być jednak powiązany z naruszeniem art. 647 k.c., gdyż to ten przepis określa istotne postanowienia umowy o roboty budowlane, czego Skarżący nie uczynił. Błąd Sądu polegał na tym, że dokonując (prawidłowo) oceny robót pozwanego jako wadliwych, nie znalazł podstaw do odpowiedzialności pozwanego za takie wykonanie. Błąd ten zaś był wynikiem błędnej oceny dowodów co do zawiadamiania przez pozwanego o wadach projektu i materiałów oraz błędnej interpretacji wpisu w dzienniku budowy. Tych zasadniczych dla rozstrzygnięcia błędów Sądu Skarżący jednak nie dostrzegł.

Komisja Egzaminacyjna zgodziła się ze Skarżącym, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny do umowy o roboty budowlane nie stosuje się art. 634 k.c.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego, że dla spełnienia przez apelację warunku przytoczenia jej podstaw, zarzutów obojętne jest miejsce w apelacji, w którym zostały one przytoczone, jak również, że wskazanie przepisów prawa, których naruszenie zarzuca apelujący może być podniesiony w uzasadnieniu apelacji, Komisja Egzaminacyjna podzieliła pogląd prezentowany przez Skarżącego, dodała jednakże, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem, aby kryteria stawiane nieprofesjonalistom stosować do oceny apelacji przygotowanej przez profesjonalistę. Takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że profesjonalizm jest zbędny, a tym bardziej jego sprawdzanie.

Oceniając treść uzasadnienia apelacji skarżącego, w której zgodnie z wyżej prezentowanym stanowiskiem można odszukać zarzuty apelacyjne, Komisja Egzaminacyjna uznała, że nie zmienia ona znacząco oceny pracy Skarżącego. Uzasadnienie, jak słusznie podnoszą egzaminatorzy było lakoniczne, w dużej mierze powielało treść zarzutów zawartych w petitum apelacji, a najistotniejszy w stanie sprawy zarzut obrazy prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. nie wnosił niczego istotnego. Nadal Skarżący odnosił zarzut do wadliwego wykonania robót mimo, że Sąd dokonał identycznej oceny.

Uzasadnienie apelacji wskazuje, że Skarżący dostrzegał niektóre uchybienia Sądu, które doprowadziły do wydania wadliwego wyroku, ale nie zostały one w sposób właściwy ujęte w zarzutach i w sposób wyczerpujący uzasadnione.

Praca egzaminacyjna przy uwzględnieniu wszystkich pozytywnych jej aspektów oraz popełnionych w apelacji błędów w skali ocen od 2-6 nie mogła być, jak uznała Komisja Egzaminacyjna, oceniona na ocenę pozytywną.

Pismem z [...] listopada 2013 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z [...] października 2013 r.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów:

1. postępowania, tj. w szczególności art. 6, 7, 77 § 1, art. 80, art 107 § 11 3, art. 138 k.p.a. w związku z art. 78d ust. 1 i 10 oraz art. 78e ust. 2, 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy - Prawo o adwokaturze, polegające, w szczególności na:

a. niewystarczającym wyjaśnieniu istoty sprawy,

b. nierozpatrzenie wszystkich zarzutów skarżącego wskazanych odwołaniu,

c. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

d. całkowitym pominięciu przy dokonywaniu oceny pracy skarżącego, celu nadrzędnego jakiemu służy przeprowadzenie egzaminu adwokackiego,

e. całkowitym pominięciu zawartej w ustawie - Prawo o adwokaturze skali ocen egzaminu adwokackiego, w tym pominięciu, że skala ocen w sposób oczywisty zakłada margines błędu dla osoby zdającej,

f. nieuprawnionym powołaniu się, przy ocenie pracy skarżącego, na nieistniejące, w świetle przepisów procedury cywilnej (art. 368 § 1 k.p.c.), obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego środek odwoławczy i czynienie na tej podstawie zarzutów pod adresem pracy egzaminacyjnej skarżącego. Przyjęcie założenia, że kryteria stawiane nieprofesjonalistom nie mogą być stosowane do oceny apelacji przygotowanej przez profesjonalistę, spowodowało, że apelacja została oceniona na podstawie kryterium nieznanego przepisom (nieprzewidzianego w ustawie - Prawo o adwokaturze jako kryteria ocen). W ten sposób apelacja sporządzona przez skarżącego została oceniona według surowszych kryteriów.

g. dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego,

h. zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich podlegających ocenie elementów pracy egzaminacyjnej w zakresie zadania z prawa cywilnego, skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżanej uchwały, podczas gdy obiektywna i wszechstronna ocena tej pracy powinna skutkować wystawieniem jednej z ocen pozytywnych,

i. poprzez niewyjaśnienie skarżącemu przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy,

j. nieuzasadnienie pominięcia wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego,

k. nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego.

2. prawa materialnego, tj. art. 78h ust. 12 i 14 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zakres kontroli organu II instancji nie ogranicza się tylko do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu ale polega na ponownym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a także poprzez nierozpatrzenie podniesionych przez skarżącego w odwołaniu wszystkich zarzutów w całości,

3. prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 78f ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, podczas gdy prawidłowa ocena pracy w zakresie prawa cywilnego powinna skutkować ustaleniem pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego,

4. prawa materialnego, tj. art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały nr [...] Komisji egzaminacyjnej nr 6 podczas gdy istniały przesłanki do stwierdzenia, że rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego z trzeciej części egzaminu przygotowane przez. skarżącego zasługuje na ocenę pozytywną,

5. postępowania, tj. naruszenie przepisów art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a. i art. 35 k.p.a. przejawiające się w naruszaniu zaufania strony do organów administracji publicznej oraz naruszeniu zasady szybkości postępowania administracyjnego, poprzez bezpodstawne przewlekłe postępowanie, skutkujące również powstaniem trudnych do odwrócenia skutków prawnych dla skarżącego oraz niebezpieczeństwem wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody,

6. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez zróżnicowane kryteria oceniania zadania z prawa cywilnego w różnych Komisjach egzaminacyjnych co skutkowało nieuzasadnionym wystawieniem Skarżącemu oceny niedostatecznej z prawa cywilnego oraz rażącą dysproporcją w ilości ocen niedostatecznych w poszczególnych komisjach egzaminacyjnych, a w konsekwencji stanowiło naruszenie zasady równości w ocenianiu wszystkich przystępujących do egzaminu adwokackiego,

7. art. 2, 7 Konstytucji RP, w tym poprzez działanie sprzeczne z zasada demokratycznego państwa prawnego oraz poza granicami prawa,

8. art. 65 Konstytucji RP polegające na pozbawieniu skarżącego wolności wyboru i wykonywania zawodu adwokata poprzez niewłaściwą zbyt surową i rygorystyczną oraz sprzeczną z przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze ocenę pracy pisemnej z zakresu prawa cywilnego,

9. postępowania, tj. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art 78h ust 12 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez niedostateczne oznaczenie w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej osoby odwołującej się, jako strony postępowania będącej osobą fizyczną, a to niewskazanie, oprócz imienia i nazwiska adresata uchwały, adresu jego zamieszkania.

Skarżący ponowił swój wniosek dowodowy, z wydruku ogłoszenia wyników z egzaminu adwokackiego w 2013 r. ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Dodał ponadto wniosek dowodowy z porównania uchwał doręczonej Skarżącemu oraz znajdującej się w aktach sprawy, który jednak wycofał podczas rozprawy 10 kwietnia 2014 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że sporządzona przez niego w rozwiązaniu zadania z prawa cywilnego apelacja i przedstawione w niej zarzuty zmierzały do jej uwzględnienia. Komisja Egzaminacyjna w znacznej części zanegowała pogląd obydwu egzaminatorów, nie podważyła poprawności formalnej apelacji. Jednakże w zaskarżonej uchwale nie wskazano powodów, dla których pomimo wymienionych pozytywnych i prawidłowych elementów apelacji ocena pracy Skarżącego w zakresie zadania z prawa cywilnego nie zasługiwała na podwyższenie na ocenę pozytywną.

Skarżący zarzucił, że Komisja Egzaminacyjna nie odniosła się do wszystkich zarzutów i twierdzeń Skarżącego wskazanych w odwołaniu, w szczególności zarzutu naruszenia zasady równości w kontekście rozbieżności w kryteriach oceniania prac przez poszczególne Komisje. Przy rozpatrywaniu odwołania Komisja Egzaminacyjna pominęła jako dowód w sprawie załączony do odwołania wydruk ogłoszenia wyników z egzaminu adwokackiego w 2013 r. ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko, uznając zarzuty skarżącego za niezasadne. Wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącego z prawa gospodarczego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, w wyniku czego średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną negatywną.

Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dwaj egzaminatorzy dokonują biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu radcowskiego.

W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiących odpowiednik art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze, skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

W opinii Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącego w zaskarżonej części dotyczącej prawa cywilnego nie naruszyła norm prawnych wynikających z art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze. Przepis art. 78e ust. 2 omawianej ustawy, zawiera sformułowania nieostre, pozostawiając w związku z tym egzaminatorom jak i Komisji II stopnia pewien ograniczony luz decyzyjny, którego granice w niniejszej sprawie nie zostały przekroczone.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do wszystkich istotnych w niniejszej sprawie zarzutów Skarżącego, przedstawiając w tym zakresie własne stanowisko.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zatem zauważyła, że Skarżący podniósł w sporządzonej przez siebie apelacji zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., ale nie wskazał uchybień Sądu, nie przywołał dowodów wskazujących na sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego. Nie wykazał, że ustalenia Sądu są sprzeczne z zeznaniami pozwanego, nie korespondują z wpisem do dziennika budowy, nie wskazał na okoliczności, z których wynika, że to pozwany dokonywał wyboru materiału na dach, że nie zgłaszał inwestorowi wady projektu budowlanego oraz wady materiału budowlanego. Ponadto jak wsakzała Komisja II stopnia, rażącym błędem jest powoływanie się na opinię biegłego jako na dowód stanowiący o odpowiedzialności. Dowód z opinii biegłego ma służyć celowi określonemu w art. 278 § 1 k.p.c. Kwestia odpowiedzialności jest kwestią oceny prawnej i leży wyłącznie w kompetencji Sądu orzekającego, a nie biegłego. Zarzuty zatem sformułowane w petitum apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zostały postawione wadliwie.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zauważyła, że naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów nie może być utożsamiane z błędnymi ustaleniami faktycznymi. Błędne ustalenia faktyczne mogą jedynie być, ale nie muszą, skutkiem nieprawidłowej oceny materiału dowodowego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie Sądu w tym zakresie. Skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez Sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im taką moc przyznając.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia za niezasadny uznała zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego art. 65 § 2 k.c., bowiem Sąd nie przeprowadzał dowodu z zeznań stron na okoliczność zgodnego zamiaru stron i celu umowy. Komisja wyjaśniła, że naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę apelacji, gdy pozostaje ono w bezpośrednim związku przyczynowym z wynikiem sprawy, bowiem to naruszenie ma prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, ona będzie możliwa tylko wówczas gdy przez usunięcie błędu rozstrzygnięcie sprawy wypadnie odmiennie od tego jakie poprzednio zapadło. Z pojęciem prawa materialnego łączy się problem wykładni oświadczeń woli. Komisja Egzaminacyjna II stopnia zaznaczyła, że należy zawsze odróżnić ustalenie treści oświadczenia woli od wykładni uprzednio ustalonej treści oświadczenia woli oraz w końcu od jej kwalifikacji prawnej. Podczas gdy pierwsza czynność należy do ustaleń faktycznych (wola jest faktem w rozumieniu prawa procesowego) i nie podlega kontroli odwoławczej w ramach zarzutu obrazy prawa materialnego, to wykładnia oświadczenia woli należy do kwestii prawnych jako, że odbywa się na podstawie jakiejś szczególnej normy interpretacyjnej, a w razie braku takiej, na podstawie ogólnej z art. 65 k.c. i podlega kontroli odwoławczej gdyż błędy w tym zakresie popełnione stanowią naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię. W końcu kwalifikacja prawna czyli wysunięcie wniosków prawnych oświadczenia woli, której treść ustalono i wyjaśniono jest zawsze zagadnieniem prawnym, gdyż chodzi tu o subsumcję pod przepis prawny. Błędy w tym zakresie popełnione oznaczają naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie. Tak rozumiany zarzut naruszenia prawa materialnego, jak wskazała Komisja II stopnia, nie przystaje do zaproponowanej przez Skarżącego formuły, która jest wadliwą formą zarzutu procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. dotyczącą oceny dowodów dokonanej przez Sąd.

Zarzut naruszenia art. 65 § 2 k.c. Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała za nieprawidłowy również dlatego, że umowa jest jasna i nie wymaga wykładni. Skarżący mógł zakwestionować przyjęcie przez Sąd, że użyte w umowie stron sformułowanie "zabezpiecza" oznacza dostarczanie materiałów budowlanych przez powodów. Jest to sprzeczne z zeznaniami powódki i jej męża, którym nie ma powodu odmówić wiarygodności, a w oparciu o te zeznania można było zinterpretować to pojęcie (zabezpiecza) jako ponoszenie przez powódkę kosztów materiałów - w tym zakresie zasadny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała zarzut naruszenia art. 471 k.c. o tyle za prawidłowo podniesiony o ile umieszcza odpowiedzialność pozwanego w reżimie odpowiedzialności kontraktowej. Winien być jednak powiązany z naruszeniem art. 647 k.c., gdyż to ten przepis określa istotne postanowienia umowy o roboty budowlane, czego Skarżący nie uczynił. Błąd Sądu polegał na tym, że dokonując (prawidłowo) oceny robót pozwanego jako wadliwych, nie znalazł podstaw do odpowiedzialności pozwanego za takie wykonanie. Błąd ten zaś był wynikiem błędnej oceny dowodów co do zawiadamiania przez pozwanego o wadach projektu i materiałów oraz błędnej interpretacji wpisu w dzienniku budowy. Tych zasadniczych dla rozstrzygnięcia błędów Sądu Skarżący jednak nie dostrzegł.

Sąd stwierdza, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnikliwie przeanalizował pracę Skarżącego oraz odniosła się do wszystkich istotnych w sprawie kwestii, podniesionych w skardze, wskazując prawidłowe jej elementy ale też wymieniając błędy zawarte w pracy Skarżącego oraz wyjaśniając swoje stanowisko w tej kwestii. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, która ocenia pracę Skarżącego. Sąd ocenia zgodność z prawem, a więc legalność oceny dokonanej przez Komisję II stopnia w zaskarżonej uchwale. Chodzi o zbadanie czy ocena dokonana przez Komisję II stopnia nie ma charakteru dowolnego, lecz mieści się w granicach wyznaczonych przepisami prawa, przede wszystkim uwzględniając kryteria z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, wytyczające merytoryczne granice oceny.

Sąd stwierdza, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie wykroczyła poza te granice. Wykazane i uzasadnione mankamenty pracy Skarżącego dają podstawy do stwierdzenia, że Skarżący nie wypełnił kryteriów powyższego przepisu, co uzasadnia stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że praca Skarżącego nie może być oceniona na ocenę pozytywną.

W świetle powyższego za niezasadne należy również uznać zarzuty naruszenia pozostałych przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze przywołanych w skardze, tj. art. 78f ust. 1 – ze względu na uzyskaną ocenę niedostateczną z trzeciej części egzaminu adwokackiego, art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 – ze względu na istniejące podstawy do przyjęcia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, iż praca Skarżącego z trzeciej części egzaminu adwokackiego nie może być oceniona na ocenę pozytywną.

Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w kwestii zakresu orzekania przez tę Komisję oznaczające, że minimalnym wymogiem kontroli jest dokonanie kontroli tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a więc także poza zarzutami odwołania, choć zarzuty te oczywiście winny być analizowane w pierwszym rzędzie, co potwierdza przywołane przez Komisję II stopnia orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lipca 2010 r., VI SA/Wa 726/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 27 kwietnia 2011 r., sygn. VI SA/Wa 98/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12).

Sąd uznaje także za niezasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP, sprowadzający się do naruszenia zasady równości poprzez surowszą ocenę prac egzaminacyjnych przez Komisję Egzaminacyjną nr 6 od oceny dokonywanej przez inne Komisje Egzaminacyjne. Skarżący twierdzi, że zestawienie wyników jednolitej i na porównywalnym poziomie wiedzy grup zdających, o porównywalnym przygotowaniu, pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż Komisja Nr 6 była surowsza w swoich ocenach, niż równorzędne Komisje. Potwierdzać to mają wnioskowane przez Skarżącego dowody w postaci wydruku ogłoszenia wyników z egzaminu adwokackiego w roku 2013 ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości i artykuł prasowego pt. "Egzamin adwokacki jak ruletka" opublikowanego w Dzienniku Gazecie Prawnej w dniu 27 maja 2013 roku. Według Skarżącego w imię sprawiedliwego, obiektywnego poziomu oceniania wszystkich prac, także praca Skarżącego powinna zostać oceniona pozytywnie. Sąd zauważa jednak, że ocena pracy Skarżącego na podstawie zestawienia statystycznego wyników pracy wszystkich Komisji Egzaminacyjnych, czy też w oparciu o wnioski sformułowane w artykule prasowym, nie byłaby oceną merytoryczną pracy Skarżącego, a co za tym idzie sprawiedliwą oraz obiektywną. Dlatego też Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącego. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena działalności poszczególnych Komisji Egzaminacyjnych, jak również ocena prac innych aplikantów zdających egzamin adwokacki. Sąd może ocenić tylko działalność Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, a poprzez to działalność Komisji Egzaminacyjnej nr 6 w konkretnej zaskarżonej do Sądu sprawie. Jedynym natomiast kryterium tej oceny jest zgodność z prawem działalności obu Komisji przy podejmowaniu uchwał obu instancji dotyczących egzaminu adwokackiego Skarżącego. W ocenie legalności działalności obu Komisji w niniejszej sprawie, nie mieści się porównanie efektów pracy wszystkich Komisji Egzaminacyjnych. Sąd zauważa, jednocześnie, że jak słusznie wskazuje Skarżący, Komisja II stopnia nie odniosła się w zaskarżonej uchwale do omawianego zarzutu, jednak należy stwierdzić, że nie miało to istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz poza granicami prawa, co przejawiło się zdaniem Skarżącego w stwierdzeniu Komisji II stopnia, że: "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, aby kryteria stawiane nieprofesjonalistom stosować do oceny apelacji, przygotowanej przez profesjonalistę". Zdaniem Skarżącego, powyższe stanowisko jest niedopuszczalne i niezgodne z przepisami prawa, a przyjęcie tego błędnego założenia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia spowodowało, iż apelacja Skarżącego została oceniona o kryterium nieznane przepisom prawa. Sąd zauważa, w tym miejscu, że zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu szczegółowo wymienionego w tym przepisie. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany zatem przepis, uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem adwokackiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. W świetle powyższego za jak najbardziej uzasadnione i zgodne z prawem należy uznać przytoczone powyżej stwierdzenia Komisji II stopnia, kwestionowane przez Skarżącego.

Mając na względzie powyższe, Sąd nie może się zgodzić również z zarzutem naruszenia art. 65 Konstytucji RP polegające na pozbawieniu Skarżącego wolności wyboru i wykonywania zawodu adwokata poprzez niewłaściwą zbyt surową i rygorystyczną oraz sprzeczną z przepisami Prawa o adwokaturze ocenę pracy pisemnej z zakresu prawa cywilnego.

Sąd nie dopatrzył się także zarzucanego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1 art. 80 art. 107 § 1 i § 3, art. 138 oraz art. 140 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich błędów pracy Skarżącego z zakresu prawa cywilnego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. Strona została wskazana poprzez podanie imienia i nazwiska, jak również w pierwszych zdaniach uzasadnienia można zidentyfikować Stronę poprzez imiona, nazwisko oraz imiona rodziców Skarżącego. W uchwale nie podano miejsca zamieszkania Skarżącego, jednak w ocenie Sądu trudno uznać aby poprzez ten fakt Strona postępowania i adresat zaskarżonej uchwały nie została w wystarczający sposób zindywidualizowana, pozwalający na jej identyfikację.

Zarzut naruszeni art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. dotyczący przewlekłości postępowania, w celu rozpatrzenia przez Sąd, wymaga wyczerpania procedury uregulowanej w art. 37 k.p.a.

Sąd, po zbadaniu, czy Komisja egzaminacyjna w niniejszej sprawie dopuściła się uchybień w procesie oceny pracy Skarżącego stwierdza, że nie dopatrzył się naruszeń mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, uznając przy tym, że organ odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.