Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 967/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 190.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 55.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 77.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w T. (Japonia) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania opisu patentowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] października 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. z siedzibą w T. (Japonia) kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2001 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz A. z siedzibą w T. (Japonia) patentu na wynalazek pt.:" [...]". Patent ten wpisano do rejestru patentowego pod numerem [...].

Następnie zostało wszczęte postępowanie o unieważnienie tego patentu (sprawy łączone numerami [...],[...],[...]). Jedną z podstaw wniosku o unieważnienie był zarzut braku dostatecznego ujawnienia zastrzeżonych rozwiązań.

W dniu [...] czerwca 2009 r. uprawniona wniosła o sprostowanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym polegającej na zamianie na stronie 23 opisu w punkcie (l-2-4 w wierszu 34 od góry liczby [...] na [...], zaś w wierszu 35 liczby [...] na [...]).

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Urząd Patentowy uznał, że nie można dokonać żądanej zmiany w trybie sprostowania oczywistej pomyłki, ponieważ nie jest możliwa zmiana błędnego wzoru chemicznego w trybie sprostowania. Błędnie określona cząsteczka DNA świadczy o nieprawidłowym ujawnieniu wynalazku w dacie zgłoszenia. Ewentualna zmiana mogłaby, zdaniem organu, mieć wpływ na zakres ochrony wynikającej z patentu i prowadziłaby do wprowadzenia do treści opisu nowych danych doświadczalnych.

Na skutek wniosku A. z siedzibą w T. (Japonia), (skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd Patentowy RP postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] października 2009 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wskazał, że zgodnie z procedurą zgłoszeniową przed organem możliwe jest wprowadzanie dwóch typów poprawek:

1. nie mających wpływu na przedmiot rozwiązania (ujawnienie istoty wynalazku) do czasu wydania decyzji ostatecznej (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119 poz. 1117 z 2003 r. ze zm.; dalej p.w.p.) oraz

2. oczywistych pomyłek w opisie patentowym, po wydaniu decyzji ostatecznej i dokumentu patentowego (art. 55 p.w.p.).

Pierwszy rodzaj poprawek wymaga wiedzy specjalistycznej, bowiem ekspert ocenia, czy to co zostało ujawnione nie zostało uzupełnione lub zmienione, zaś przy dokonywaniu zmiany w trybie sprostowania wiedza fachowa – w konkretnym przypadku wiedza biotechnologiczna - nie jest wymagana. Jak stwierdził Urząd Patentowy, oczywiste omyłki oraz błędy drukarskie w rozumieniu art. 55 p.w.p. związane są ze stroną redakcyjną opisu patentowego, co oznacza że możliwe jest uzupełnienie opuszczonego wyrazu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię – zawsze mające oparcie w treści opisu wynalazku. Odnosząc się do twierdzenia uprawnionego, iż poprawka nie dotyczy wzoru chemicznego, organ uznał, że usterka jest porównywalna.

W związku z tym, że przepis art. 55 p.w.p. nie definiuje oczywistych pomyłek, z uwagi na przepis art. 252 p.w.p., zakres tego pojęcia należy wywodzić z art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej k.p.a.).

Co do zarzutu niezapoznania skarżącej ze wszystkimi dowodami zebranymi w sprawie, organ podkreślił, że nie miał takiego obowiązku. Jak wyjaśnił Urząd Patentowy, osoby trzecie, które złożyły wniosek o unieważnienie patentu miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym z wnioskiem skarżącej o sprostowanie opisu patentowego, wnosząc uwagi i składając opinie dotyczące wniosku o sprostowanie. Nie zostały one uwzględnione przez organ i nie było celowe zapoznawanie z nimi skarżącej, tym bardziej że pismem z dnia [...] marca 2010 r. umożliwiono stronie zapoznanie się z całym materiałem dowodowym.

A. z siedzibą w T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której żądała uchylenia w całości postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] października 2009 r. W skardze tej zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 55 p.w.p. polegającą na uznaniu, iż w rozumieniu wskazanego przepisu oczywiste pomyłki i błędy drukarskie związane są ze stroną redakcyjną opisu patentowego, co sprzeczne jest z ratio legis art. 55 p.w.p., który nie tylko odnosi się wyłącznie do tekstów specjalistycznych jakimi są opisy patentowe, ale przede wszystkim rozgranicza błędy drukarskie od oczywistych pomyłek, co z samej natury rzeczy wskazuje na różny charakter dokonywanych sprostowań;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 55 p.w.p. polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki umożliwiające dokonanie sprostowania oczywistej pomyłki wskazanej w piśmie skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r.;

3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. polegające na uznaniu, iż żądanie Urzędu Patentowego RP ustosunkowania się do przedstawionych argumentów w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. oznaczało w ocenie organu administracji wystarczającą podstawę do uznania, że Urząd Patentowy poinformował skarżącą o możliwości zaznajomienia się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy przy braku jakiegokolwiek wskazania, że do akt sprawy wpłynęły i zostały włączone pisma podmiotu trzeciego merytorycznie odnoszące się do przedmiotu wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r.;

4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. polegające na braku poinformowania skarżącej przed wydaniem postanowienia w niniejszej sprawie, że do akt administracyjnych został włączony materiał dowodowy pochodzący od podmiotu trzeciego, o istnieniu którego skarżąca nie miała wiedzy;

5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 44 p.w.p. polegające na uznaniu, iż przepis ten można zastosować do postępowania administracyjnego wszczętego po udzieleniu patentu w sytuacji, gdy przepis ten odnosi się do postępowania zgłoszeniowego i nie wyłącza stosowania art. 10 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p.

6. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na pominięciu i nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie postanowienia, braku odniesienia się do dowodów złożonych przez skarżącą w toku postępowania, braku rozpoznania istoty sprawy na skutek nieodniesienia się do całości żądania wskazanego we wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r., a ponadto na naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

W ocenie skarżącej organ dokonał błędnej wykładni art. 55 p.w.p. uznając w sposób nieuprawniony, że oczywiste pomyłki i błędy drukarskie wymienione w tym przepisie związane są ze stroną redakcyjną opisu, czyli, że przedmiotem sprostowania może być wyłącznie opuszczony wyraz, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia itp. Zdaniem skarżącej, z treści powołanego przepisu wynika, że przedmiotem sprostowania są oczywiste pomyłki albo błędy drukarskie. W związku z tym błędne jest rozumienie przez Urząd Patentowy przepisu art. 55 p.w.p., ponieważ Urząd nie tylko utożsamia oczywiste pomyłki z błędami drukarskimi stosując koniunkcję wyrażoną słowem "i", ale stosuje wobec tych dwóch kategorii sprostowań te same kryteria oceny. Skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu w zakresie zastosowania w sprawie niniejszej art. 113 k.p.a., bowiem przepis ten nie zawiera definicji oczywistej pomyłki, stąd odwoływanie się do tego przepisu w przedmiocie definicji pojęcia oczywistej pomyłki jest bezprzedmiotowe. Ponadto dotyczy on sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w decyzjach administracyjnych a nie w opisach patentowych, jak również szczególna regulacja dotycząca sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym na gruncie p.w.p. wyłącza możliwość stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. w tym przedmiocie.

Według oceny spółki, w sprawie niniejszej organ w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do całości jej wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. We wniosku tym skarżąca wnosiła o sprostowanie dwóch numerów pozycji, w których nastąpiły mutacje genu, tj. z [...] na [...] oraz z [...] na [...]. Tymczasem Urząd Patentowy w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że nie może pozwolić na sprostowanie pozycji, w której nastąpiła mutacja genu z [...] na [...], ponieważ organ nie znalazł podstaw aby takiego sprostowania dokonać na gruncie art. 55 p.w.p. Brak jest jednakże odniesienia się do drugiego numeru pozycji mutacji genu tj. z [...] na [...]. W tym aspekcie Urząd w zaskarżonym postanowieniu w ogóle się nie wypowiedział czy uznaje tę pomyłkę za nieoczywistą. W uzasadnieniu brak jest jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, co nie pozwala na zrozumienie toku myślenia i logiki Urzędu Patentowego w toku rozpoznawania sprawy, a nadto dowodzi braku wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia całości żądania skarżącej wskazanego we wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz wskazuje na brak wnikliwości organu i uzasadnia zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organ pominął również złożone przez skarżącą dowody i opinie ekspertów dotyczących oczywistości tej pomyłki ocenianej w świetle podstawowej wiedzy z zakresu biotechnologii.

Ponadto zdaniem skarżącej organ nie zachował w rozpoznawaniu sprawy niniejszej zasady wynikającej z art. 10 k.p.a., bowiem w aktach sprawy znajdują się pisma podmiotów trzecich, o których istnieniu nie wiedziała skarżąca i nie miała możliwości się z nimi zapoznać i wypowiedzieć. Tym samym nie zapewniono jej czynnego udziału w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 19 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. z siedzibą w T. (Japonia) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentu na wynalazek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że opis patentowy stanowi integralną część decyzji o udzieleniu patentu. Mimo że art. 55 p.w.p. nie zawiera definicji oczywistej pomyłki, słuszne jest stanowisko Urzędu Patentowego, że oczywiste pomyłki albo błędy drukarskie należy odnosić do strony redakcyjnej opisu. Sprostowanie oczywistej pomyłki lub błędu drukarskiego nie może prowadzić do zmiany decyzji o udzieleniu patentu, w tym zakresu ochrony patentowej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, oczywiste pomyłki powinny być łatwo zauważalne przez przeciętnego odbiorcę, a są nimi błędy arytmetyczne, błędy drukarskie, do których nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna.

Odwołując się do poglądu wyrażonego w Komentarzu do Prawa własności przemysłowej pod redakcją P. Kostańskiego, WSA wskazał, że na etapie sprostowania powinno dojść do usunięcia usterek w opisie patentowym na bazie ujawnionej treści opisu wynalazku, a nie do uzupełnienia braków zgłoszenia, w tym braku pełnego ujawnieniu wynalazku w zgłoszeniu.

W związku z powyższym, Sąd zaakceptował stanowisko Organu, że skarżąca nie może domagać się sprostowania w trybie przepisu art. 55 p.w.p. pozycji, w której nastąpiła mutacja genu ze wskazanego na żądany numer, ponieważ zmiana taka wymagałaby dodatkowej interpretacji specjalisty i wiązałaby się z możliwością zmiany udzielonej ochrony patentowej.

Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., ponieważ nie było potrzeby ustosunkowania się do opinii specjalistów, które dotyczyły rozważań merytorycznych, skoro organ wskazał, że są one niedopuszczalne na gruncie art. 55 p.w.p. Ponadto, WSA stwierdził, że organ nie ma obowiązku zapoznawania zgłaszającego z uwagami osób trzecich po udzieleniu patentu, ponieważ nie są one stroną postępowania o udzielenie patentu.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wywiodła A. z siedzibą w T. żądając uchylenia go w całości.

Wyrokiem z 1 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku przypomniał, że procedurę patentową uruchamia zgłoszenie wynalazku, które zgodnie z art. 31 ust. 1 p.w.p. musi odpowiadać określonym tym przepisem wymogom. Jak stanowi wskazany przepis, zgłoszenie patentowe musi między innymi obejmować opis wynalazku i zastrzeżenia patentowe, z czego opis wynalazku ujawnia jego istotę i umożliwia jego urzeczywistnienie, zaś zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i identyfikują jego cechy techniczne. Na co wskazuje treść przepisu art. 33 ust. 1 oraz ust. 3 p.w.p. Opis wynalazku, jako omówienie rozwiązania w sposób tą normą przewidziany, stanowi punkt wyjścia do sformułowania zastrzeżeń patentowych wskazujących na zakres żądanej ochrony. Po stwierdzeniu, że zgłoszenie dokonane zostało prawidłowo, Urząd Patentowy dokonuje, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 3 p.w.p., ogłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego, w którym, zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 9) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. nr 102, poz. 1119), podaje skrót opisu. Z tym też dniem dozwolone jest zapoznawanie się przez osoby trzecie z pełnym opisem zgłoszeniowym danego wynalazku i zgłaszanie odnośnie do tak ujawnionego wynalazku ewentualnych uwag co do okoliczności uniemożliwiających udzielenie żądanej ochrony (art. 44 ust. 1 p.w.p.).

W świetle przywołanych przepisów, opis patentowy jest tą częścią zgłoszenia patentowego, która ma dawać zarówno organowi rejestrowemu jak też zainteresowanym osobom trzecim pełny obraz sposobu rozwiązania określonego problemu technicznego z danej dziedziny wiedzy. Ze względu na fakt, iż badanie spełnienia przez ujawniony w opisie patentowym wynalazek wskazanych w art. 24 p.w.p. warunków udzielenia patentu dokonuje się na dzień zgłoszenia, zawartość merytoryczna opisu nie może po tym dniu ulec zmianie. Oznacza to, że po ogłoszeniu o zgłoszeniu, opis patentowy może doznać zmian, jednak jedynie o takie elementy, które nie ingerują w istotę wynalazku, tzn. nie korygują w żaden sposób podstaw rozwiązania.

Możliwość wprowadzenia zmian w opisie patentowym w drodze uzupełnień i poprawek w postępowaniu zgłoszeniowym wynika z art. 37 ust. 1 i art. 46 ust. 1 – 3 p.w.p. i § 33 ust. 1 pkt 1) i 2) cyt. rozporządzenia. Wprowadzenia poprawek może zażądać strona (art. 37 ust. 1 p.w.p.), a gdy poprawki są niezbędne do zrozumienia lub należytego przedstawienia wynalazku inicjatorem poprawek może być również organ, który kieruje wówczas do strony stosowne wezwanie (art. 46 ust. 1 p.w.p.). Dodatkowo, organ samodzielnie może dokonać poprawek lub uzupełnień w opisie patentowym w celu wyeliminowania oczywistych pomyłek i błędów językowych (art. 46 ust. 3 p.w.p.). Na tym etapie, tj. do dnia wydania decyzji, dokonywane poprawki służą jasności i jednoznaczności zamieszczonego w opisie patentowym przekazu ( poprawki strony), dostosowaniu go do wymogów gramatyki i pisowni języka oraz wyeliminowaniu drobnych, nieistotnych błędów (poprawki organu), przy czym korekty te dokonują się w stosunku do niepublikowanego jeszcze tekstu opisu patentowego. Z kolei sprostowanie oczywistych omyłek albo błędów drukarskich opisu patentowego w trybie art. 55 p.w.p. stanowi o możliwości zmiany tego opisu już po udzieleniu prawa ochronnego na opisywany wynalazek, a więc po zakończeniu postępowania administracyjnego przez udzielenie patentu, wydaniu dokumentu patentowego (art. 54 ust. 1 p.w.p.) i opublikowaniu opisu patentowego przez Urząd Patentowy (art. 54 ust. 2 in fine p.w.p.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezależnie od tego na jakim etapie dokonywane są zmiany opisu patentowego, w obu przypadkach nie mogą one naruszać istoty wynalazku. Co warte odnotowania, zmiana opisu patentowego, czy to jeszcze jako dokumentu zgłoszeniowego na podstawie art. 46 ust. 3 p.w.p., czy to już jako elementu dokumentu patentowego w oparciu o art. 55 tej ustawy, wskazuje na możliwość zmian dwóch rodzajów błędów, a to oczywistych pomyłek albo błędów językowych czy drukarskich.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wadliwy pogląd Sądu I instancji nie różnicujący wskazanych w art. 55 p.w.p. rodzajów błędów i uznający, że w każdym przypadku należy odnosić je do strony redakcyjnej opisu patentowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie wyjaśnił co kryje się pod pojęciem strony redakcyjnej opisu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że zgodnie z przyjętym przez językoznawców znaczeniem słowo "redakcja" oznacza opracowanie określonego tekstu pod względem merytorycznym i językowym (np. Słownik Wyrazów Obcych pod red. nauk. J. Tokarskiego, PWN, Warszawa 1980 r.), zatem pogląd Sądu I instancji można uznać za prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozróżnienie tożsamych znaczeniowo błędów pisarskich i drukarskich, które kryją zarówno pomyłki rachunkowe, jak i językowe, od oczywistych pomyłek, o których mowa w art. 55 p.w.p. jako odrębnej kategorii błędów polegających, w wyniku odniesienia ich do strony redakcyjnej opisu, na drobnych błędach merytorycznych, nabiera znaczenia na gruncie dziedziny techniki, której dany opis patentowy dotyczy. Przez drobne błędy merytoryczne należy tu rozumieć tylko takie wady opisu patentowego, których skorygowanie nie będzie miało wpływu na ujawniony w wyniku zgłoszenia przedmiot i sposób zrealizowania wynalazku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegał tę okoliczność, ponieważ zastrzegał, że sprostowanie oczywistych omyłek nie może prowadzić do zmiany decyzji o udzieleniu patentu, w tym do zmiany zakresu ochrony patentowej. Innymi słowy, rozumowanie Sądu I instancji zawierało się w przekonaniu, że naprawienie oczywistej pomyłki jest możliwe wszakże pod warunkiem, iż będzie to korekta redakcyjna (a więc również dotykająca kwestii merytorycznych), która nie spowoduje zmiany udzielonej ochrony patentowej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się natomiast z poglądem Sądu I instancji, że decyzja o udzieleniu patentu nie dozna szwanku, a sprostowanie opisu patentowego będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy mające być przedmiotem sprostowania oczywiste omyłki lub błędy pisarskie będą tego rodzaju, iż zostaną z łatwością dostrzeżone przez "przeciętnego odbiorcę", a więc przez osobę która nie dysponuje wiedzą specjalistyczną.

Naczelny Sąd Administracyjny podnosił, że rozpoznanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym będzie zawsze wymagało pewnej wiedzy z danej dziedziny, niekiedy wiedzy wysoce specjalistycznej.

Uzasadniając to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy powrócić do charakteru prawnego opisu patentowego i zauważyć, iż z formalnego punktu widzenia ani zastrzeżenia patentowe, ani opis patentowy czy rysunki nie są częścią adresowanej do określonego podmiotu prawa decyzji o udzieleniu ochrony patentowej, jednakże pozostają one z tą decyzją w ścisłym związku, określając szczegółowo warunki na jakich określonemu podmiotowi prawa ochronnego udzielono (art. 52 ust. 1 p.w.p.). W zależności od dziedziny wiedzy tak zastrzeżenia patentowe, jak i opis patentowy mogą być podane albo w przystępnej językowo formie albo w języku mniej lub bardziej hermetycznym. Niewątpliwie wynalazki z dziedziny chemii, fizyki czy, jak w przedmiotowej sprawie, z dziedziny biotechnologii nie stanowią materii dostępnej dla każdego odbiorcy tekstu w tym języku sporządzonym, a jedynie dla znawcy tj. osoby, której wiedza w danej dyscyplinie nauki pozwala w miarę swobodnie w niej się poruszać. Trudno zatem o akceptację poglądu, że każdy przeciętny odbiorca opisu patentowego wynalazku ze wskazanej dziedziny będzie mógł zidentyfikować popełnioną omyłkę jako oczywistą, jeśli nie będzie mógł on w ogóle dostrzec takiej wady. Drobny błąd merytoryczny czy nawet drukarski w tekście wysoce specjalistycznym, który będzie oczywisty dla znawcy z danej dziedziny, pozostanie najprawdopodobniej niezauważony przez każdego innego "przeciętnego" czytelnika opisu patentowego. Z tego też względu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprostowanie w trybie art. 55 ustawy Prawo własności przemysłowej oczywistej omyłki lub błędu drukarskiego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym języku danej dziedziny wiedzy dla danego wynalazku wymaga oceny znawcy przedmiotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za prawidłowością tego poglądu przemawia dyspozycja przepisu art. 33 ust. 1 p.w.p., który formułując warunki prawidłowo sporządzonego opisu patentowego obliguje, aby był on przedstawiony dostatecznie jasno i wyczerpująco dla znawcy przedmiotu. Powyższe oznacza, że opis patentowy, ujawniając sposób urzeczywistnienia wynalazku, adresowany jest w istocie rzeczy wyłącznie do osób posiadających na tyle dostateczne rozeznanie w danej gałęzi techniki, aby po zapoznaniu się z opisem wynalazku, mogli go oni zrozumieć i zrealizować.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek strony o dokonanie sprostowania opisu patentowego na podstawie art. 55 p.w.p. powinien być oceniony pod kątem istnienia oczywistej omyłki przez Urząd Patentowy jako wyspecjalizowany organ albo przy wykorzystaniu wiedzy eksperta – znawcy przedmiotu albo poprzez skorzystanie z opinii powołanego w tym celu biegłego. W każdym przypadku sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym sporządzonym w języku specjalistycznym, odpowiedzi na pytanie, czy taka pomyłka rzeczywiście zachodzi i czy nie zmieni ona zakresu ochrony patentowej, musi dokonać znawca, zestawiając ją z całością opisu wynalazku oraz biorąc pod uwagę ewentualne wyjaśnienia złożone przez wynalazcę lub uprawnionego i możliwe inne złożone dowody. Podsumowując, ze względu na specyfikę postępowania o sprostowanie opisu patentowego, rozważenie przez Urząd Patentowy popartych złożonymi przez wnioskodawcę dowodami argumentów na rzecz uznania wnioskowanych poprawek jawi się jako obowiązek tego organu, a zaakceptowany przez Sąd I instancji brak takiego działania odpowiada wskazanemu w skardze kasacyjnej zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7 i 77 k.p.a.

Za nieprawidłowe uznał Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko organu i pogląd Sądu I instancji, zgodnie z którym nie można domagać się sprostowania na podstawie art. 55 p.w.p. jeśli wiązałoby się to z koniecznością uzyskania opinii specjalisty. Wskazany przepis nie stanowi takiego warunku i nie można go w ten sposób interpretować. Nie można nie zauważyć, iż w sytuacji, gdy opis patentowy sporządzony jest w języku specjalistycznym o wysokim stopniu trudności, wykluczenie możliwości poddania ocenie fachowca, czy dana poprawka należy do kategorii oczywistej pomyłki lub błędu drukarskiego skutkowałaby tym, że dopuszczalność zastosowania art. 55 p.w.p. w odniesieniu do części opisów patentowych byłaby wyłącznie blankietowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność zasięgnięcia opinii znawcy przedmiotu w celu ustalenie istnienia omyłki lub błędu językowego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym/specjalistycznym języku danej dziedziny nie wyklucza przyjęcia, iż omyłka lub błąd mogą zostać sprostowane w trybie art. 55 p.w.p. W takim przypadku to z opinii biegłego będzie wynikać, czy wnioskowana poprawka mieści się w kategorii błędów, o których mowa w komentowanym przepisie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne zaakceptowanie przez Sąd I instancji stanowiska organu w przedmiocie odwołania się przy sprostowaniu opisu patentowego do art. 113 § 1 k.p.a. i dorobku orzeczniczego z tym przepisem związanego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sprostowanie opisu patentowego na podstawie art. 55 p.w.p stanowi całkowicie samodzielną i odrębną od wskazanego unormowania dotyczącego sprostowania decyzji regulację, zarezerwowaną na potrzeby tego dokumentu, którego treść została opracowana wyłącznie przez zgłaszający podmiot.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał też, że brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącej zapoznania się z pismami i opiniami złożonymi w postępowaniu o sprostowanie opisu patentowego przez podmiot trzeci, ponieważ jak prawidłowo wyjaśnił Sąd I instancji podmiot ten nie mógł brać udziału w tym postępowaniu. Wątpliwości może budzić zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącej Spółce wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i niezawiadomienie jej o zakończeniu postępowania (zarzut nieotrzymania pisma z dnia [...] marca 2010 r.), jednak wobec braku wyjaśnienia, jaki wpływ miało to uchybienie na wynik sprawy zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony.

Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając dokonaną wykładnię przepisu art. 55 ust. 1 p.w.p., ponownie oceni legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia i przeprowadzonego przez Urząd Patentowy RP postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż w szczególności istotne jest, że dla odmowy dokonania sprostowania konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że poprawka dotyczy istoty rozwiązania, a ewentualne sprostowanie zmieni zakres ochrony patentowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).

Ponadto, co wymaga podkreślenia w niniejszej sprawie, zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej NSA mają moc wiążącą, zaś odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 86/11. W orzeczeniu tym Sąd drugiej instancji zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozstrzygającemu sprawę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 938/10, iż dopuścił się naruszenia art. 55 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię co do sposobu oceny oczywistości omyłki, a także naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. polegającego na błędnym uznaniu, że wystarczające było formalne odniesienie się organu do wniosku skarżącej o sprostowanie pomyłki opisu patentowego zamiast szczegółowego odniesienia się do żądania zmian w numerze pozycji mutacji z wykorzystaniem złożonego przez twórcę wynalazku wyjaśnienia.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując się przytoczoną wyżej wykładnią prawa sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu - uznał, iż skarga A. z siedzibą w T. zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienia Urzędu Patentowego RP naruszają prawo.

Wydając przedmiotowe postanowienia organ dopuścił się – mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia art. 55 p.w.p, a także art. 7 i 77 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy RP będzie miał na względzie przytoczoną wyżej wykładnię art. 55 p.w.p dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny. W szczególności organ dokona oceny wniosku o dokonanie sprostowania opisu patentowego pod kątem istnienia oczywistej pomyłki albo przy wykorzystaniu wiedzy eksperta – znawcy przedmiotu albo poprzez skorzystanie z opinii powołanego w tym celu biegłego. Oceny wniosku o sprostowanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym i odpowiedzi na pytanie, czy taka pomyłka rzeczywiście zachodzi i czy nie zmieni ona zakresu ochrony patentowej, musi dokonać znawca, zestawiając ją z całością opisu wynalazku oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia złożone przez wynalazcę lub uprawnionego, a także inne dowody przedstawione w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 200 p.p.s.a.