Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 132/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania Ł. K. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ł. K. wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r. wystąpił do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o dopuszczenie do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, wyznaczonego na dzień 8 lipca 2006 r.

Po złożeniu egzaminu pisemnego Komisja egzaminacyjna ds. aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ww. uchwałą z dnia 8 lipca 2006 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską stwierdziła, iż Ł. K. uzyskał z egzaminu 183 punkty, co zgodnie z art. 339 pkt 3 ustawy o radcach prawnych oznacza wynik negatywny.

Odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej złożył skarżący - Ł. K. W odwołaniu wskazywał, iż egzamin wbrew treści art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zawierał pytania z ustawy Kodeks wykroczeń, pytania z postępowania sądowoadministracyjnego oraz pytania z postępowania egzekucyjnego w administracji. Zarzucał, że kilka pytań było niejasnych wskazując pytania: 10, 13, 60 i 76. W uzupełnieniu odwołania nadesłał wykaz kwestionowanych pytań wraz z uzasadnieniem, w którym wykazywał, że pytania są nieprecyzyjne, nie ma żadnej prawidłowej odpowiedzi albo występuje więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź. Zarzuty dotyczyły pytań o numerze: 10, 28, 32, 36, 38, 56, 58, 63, 71, 74, 76, 109, 112, 118, 121, 142, 155, 165, 173, 188, 191, 198, 202, 209, 219, 224 oraz 249.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z póżn. zm. ).

Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Minister dokonał analizy zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących poszczególnych pytań i tak stwierdził w zakresie:

- pytania nr 13 o treści:

"Jeżeli ustalono, że oskarżony dobrowolnie odstąpił od usiłowania dokonania przestępstwa, sąd:

A. umarza postępowanie;

B. stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary;

C. odstępuje od wymierzenia kary''

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie zawarta jest w punkcie "A". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".

Skarżący w odwołaniu stwierdza, że właściwą jest udzielona przez niego odpowiedź "C, na poparcie czego przywołuje art. 15 § 1 k.k. Zarzut ten jest całkowicie nieuprawniony, gdyż odpowiedź na pytanie nie mogła opierać się jedynie na wskazanym przez skarżącego przepisie. Pytanie to jest sformułowane jednoznacznie. Z jego treści wynika, że określona decyzja procesowa winna zostać podjęta w fazie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 15 § 1 k.k. ten, kto dobrowolnie odstąpił od usiłowania popełnienia przestępstwa nie podlega karze. W tym stanie rzeczy, obowiązkiem sądu było umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k., tj. w przypadku stwierdzenia, że ustawa stanowi, iż sprawca nie podlega karze. Jedyna prawidłowa odpowiedź zawarta jest zatem w pkt "A".

- pytania nr 28 o treści:

"Rozprawa w sprawie karnej jest niejawna z mocy prawa, jeżeli:

A. dotyczy przestępstwa ściganego na wniosek;

B. dotyczy wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu

niepoczytalności sprawcy i zastosowania środka zabezpieczającego;

C. choćby jeden z oskarżonych jest nieletni".

Według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B". Według odwołującego możliwe jest także udzielenie odpowiedzi "C", gdyż w pytaniu nie wiadomo czy chodzi o rozprawę w rozumieniu k.p.k. czy też o postępowanie w sprawach nieletnich. Argumentacja powyższa jest chybiona.

Zadaniem egzaminowanego było podanie właściwej odpowiedzi przy uwzględnieniu informacji zawartych w poszczególnych dystraktorach. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że analiza treści pytania i propozycji odpowiedzi jednoznacznie wskazuje, że dotyczyło ono rozprawy w postępowaniu karnym, a nie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. W świetle ostatnio powołanej ustawy nie jest bowiem możliwe, by na jej podstawie odpowiadał sprawca inny aniżeli nieletni. Natomiast na gruncie k.p.k. możliwa jest sytuacja, gdy wespół ze sprawcami "dorosłymi" odpowiada nieletni. Skoro zatem propozycja odpowiedzi "C" ma brzmienie "choćby jeden z oskarżonych jest nieletni", oczywistym jest zatem, że pytanie nr 28 dotyczyło rozprawy w rozumieniu przepisów k.p.k. W rozważanym przypadku jedyna prawidłowa odpowiedź zawarta jest w pkt "B", co wynika z treści art. 359 pkt 1 k.p.k. Sąd wyłącza jawność całości lub części rozprawy w sprawie przestępstwa ściganego na wniosek, o ile osoba, która taki wniosek złożyła tego zażąda, czego w pkt "A" nie wskazano (art. 360 § 2 k.p.k.).

W przypadku, gdy jeden z oskarżonych jest nieletni wyłączenie jawności jest fakultatywne (art. 360 § 3 k.p.k.), stąd zarzut skarżącego jest bezzasadny.

- pytania nr 32 w brzmieniu:

"Wyłudzenie bez zamiaru uiszczenia należności, pożywienia w restauracji jest:

A. wykroczeniem, jeżeli wartość wyłudzonego pożywienia nie przekracza 250

złotych;

B. niezależnie od wartości wyłudzonego pożywienia jest zawsze wykroczeniem;

C. niezależnie od wartości wyłudzonego pożywienia jest zawsze występkiem".

Według klucza odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź "B". Skarżący udzielił

odpowiedzi "A".

Zgodnie z twierdzeniem skarżącego wszystkie odpowiedzi w powyższym pytaniu są prawidłowe. Nie sposób zgodzić się z tego rodzaju opinią, gdyż wyłudzenie, bez zamiaru uiszczenia należności, pożywienia w restauracji, jest szalbierstwem, tj. wykroczeniem z art. 121 § 2 k.w., i zachodzi ono niezależnie od wysokości wyrządzonej szkody (por. OSNKW 1973, nr 2 - 3, poz. 27 i nr 4, poz. 42), zatem prawidłowa odpowiedź zawarta jest w odpowiedzi "B".

- pytania nr 56 o treści:

"W skład przedsiębiorstwa nie wchodzą:

A. własność nieruchomości;

B. wierzytelności;

C. firma".

Według klucza prawidłowa jest odpowiedź "C". Skarżący, który zaznaczył przy tym pytaniu odpowiedź "B", stwierdza obecnie, że żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Nie podzielając argumentacji skarżącego należy stwierdzić, że odpowiedź, zgodnie z którą w skład przedsiębiorstwa nie wchodzi firma jest poprawna. Nowela z dnia 14 lutego 2003 r. do kodeksu cywilnego zmieniła treść art. 55J pkt 1 k.c. zastępując poprzednie jego brzmienie, zgodnie z którym w skład przedsiębiorstwa wchodziła m in "firma (nazwa)" na obecnie obowiązujące, stosownie do którego przedsiębiorstwo obejmuje w szczególności oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwo).

Dokonana zmiana była wynikiem nowej koncepcji firmy, która w obecnym stanie prawnym została związana z osobą przedsiębiorcy (art. 432 § 1 k.c.) - tak również E. Skowrońska-Bocian [w]: Kodeks cywilny. Komentarz, Tom I, pod redakcją K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2004, s. 185.

Zmiana miała też na celu usunięcie występujących poprzednio trudności związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa, w skład którego wchodziła firma. De lege lata, zważywszy na to, że w skład przedsiębiorstwa wchodzi nazwa przedsiębiorstwa,

problem ten nie występuje.

W razie natomiast uznania, że w skład przedsiębiorstwa wchodzi firma jego zbycie musiałoby prowadzić również do zbycia firmy, co przecież art. 439 § 1 k.c. jednoznacznie wyklucza. Odmienna wykładnia jest contra legem. Stąd prawidłową, na pytanie nr 56 jest odpowiedź "C, a odmienne stanowisko jest zupełnie nieuprawnione.

- pytania nr 60, o treści:

"Dłużnik zwrócił się do wierzyciela przed upływem terminu przedawnienia roszczenia o rozłożenie długu na raty i o umorzenie odsetek za opóźnienie. Wierzyciel nie wyraził na to zgody. Z punktu widzenia biegu terminu przedawnienia roszczenia:

A. doszło do zawieszenia biegu terminu;

B. doszło do przerwania biegu terminu;

C. prośba dłużnika nie miała żadnego wpływu na bieg terminu".

Prawidłowa według klucza jest odpowiedź "B". Odwołujący się udzielił

odpowiedzi "C".

Skarżący stwierdza, że z pytania nie wynika jednoznacznie, że dłużnik uznał w całości roszczenie, a tylko wówczas zastosowanie ma art. 123 par. 1 pkt 2 W związku z powyższym według odwołującego prawidłową jest także udzielona przez niego odpowiedź "C. Niestety skarżący nie wyjaśnia dlaczego jego zdaniem z pytania nie wynika uznanie przez dłużnika roszczenia, kiedy element ten wydaje się jednoznaczny w kontekście treści pytania. Zarzut jest całkowicie bezzasadny, a odpowiedź "B" wynika wprost z art. 123 § 1 pkt 2 k.c.

- pytania nr 63, które brzmi:

"Postanowienia wzorca umowy zawartej z konsumentem sformułowane w sposób niezrozumiały:

A. są nieważne;

B. wiążą konsumenta;

C. tłumaczy się na korzyść konsumenta".

Prawidłowa odpowiedź zgodnie z kluczem to odpowiedź "C". Skarżący udzielił

odpowiedzi "A".

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, który stwierdza, że wszystkie odpowiedzi na to pytanie są właściwe Minister Sprawiedliwości podniósł, że zgodnie z art. 385 § 2 zd. 2 k.c. niejednoznaczne postanowienia wzorca tłumaczy się na korzyść konsumenta. Pytanie 63 dotyczyło postanowień wzorca niezrozumiałych, a zatem także niejednoznacznych w rozumieniu przytoczonego przepisu (tak W. Popiołek [w]: Kodeks cywilny. Komentarz, Tom I, pod redakcją K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2004, s. 890). Bez znaczenia w kontekście przywołanego przepisu jest dokonywana przez skarżącego próba przeciwstawienia pojęć "niezrozumiały" i "niejednoznaczny".

Wbrew twierdzeniom skarżącego pytanie zostało sformułowane jasno i nie pozwalało na czynione obecnie w odwołaniu spekulacje, co do innych kwestii, np. związanych z ważnością wzorca. Innymi słowy, nie chodziło o odpowiedź na pytanie, czy z uwagi na niezrozumiałe sformułowania są ważne czy nie. Z tego powodu, w świetle art. 385 § 2 zd. 2 k.c, postanowienia te nie mogą być uznane za nieważne, czy niewiążące konsumenta, lecz jedynie tłumaczone na jego korzyść.

Z tych względów zarzut nie jest uzasadniony

- pytania nr 74 w brzmieniu:

"Sprzedawca przesłał kupującemu za pośrednictwem przewoźnika towar do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia. W czasie przewozu towar został skradziony. Kupujący jest zobowiązany do zapłaty ceny:

A. tak, gdyż z chwilą powierzenia rzeczy przewoźnikowi doszło do wydania

rzeczy sprzedanej, a tym samym przeszło na niego ryzyko przypadkowej

utraty rzeczy;

B. nie, gdyż nie otrzymał towaru;

C. nie, gdyż miała miejsce kradzież, a sprzedawca odpowiada za działania

lub zaniechania przewoźnika".

Prawidłowa, zgodna z kluczem jest odpowiedź "A". Łukasz Krawczyk, który zaznaczył jako prawidłową przy tym pytaniu odpowiedź "B", stwierdza, że z uwagi na niejasne sformułowania, odpowiedź której udzielił jest dopuszczalna łącznie z wynikającą z klucza odpowiedzią "A".

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego należy stwierdzić, że podana w kluczu jako poprawna odpowiedź "A" wynika zarówno z przepisów prawa orzecznictwa SN, jak i z piśmiennictwa (art. 544 § 1 w zw. z art. 548 § 1 k.c), stąd kwestionowanie tego pytania jest bezzasadne.

Zgodnie z treścią przywołanych przepisów na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, w tym także niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy z chwilą jej wydania. Jednakże, gdy strony ustaliły, że rzecz sprzedana ma być przesłana w inne miejsce, niż przewidziane w art. 454 k.c, to za chwilę wydania rzeczy poczytuje się chwilę powierzenia jej przewoźnikowi przez sprzedającego (art. 544 § 1 k.c), a skoro tak, to od tej chwili ryzyko przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego. Wynika z tego, że w pojęciu niebezpieczeństwa, o jakim mowa w art. 548 par. 1 k.c. mieści się obowiązek zapłaty przez kupującego ceny za rzecz powierzoną przez sprzedającego przewoźnikowi choćby przewoźnik kupującemu przesyłki nie wydał.

Z oczywistych względów przypadkowa utrata rzeczy przed wydaniem kupującemu czyni niemożliwym realizację treści art. 544 § 2 k.c, co z kolei nie wpływa na zakres odpowiedzialności kupującego. Pogląd taki jak zaznaczono wyżej jest ugruntowany w doktrynie - Duży Komentarz Becka, Kodeks Cywilny, Tom II pod redakcją Krzysztofa Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 235 - 236; Gerard Bieniek, Helena Ciepła i inni, Komentarz do Kodeksu Cywilnego, Księga Trzecia Zobowiązania, Tom II, s. 23 - 25, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1997 oraz w orzecznictwie sądowym - uchwała Sądu Najwyższego z 23 maja 1997 r. OSN nr 9, poz. 119.

Ponadto należy zauważyć, że skarżący w niedopuszczalny sposób czyni w swej argumentacji, dodatkowe założenia nie mające najmniejszego związku z treścią pytania. Gdyby celem pytania było sprawdzenie wiedzy kandydata z uwzględnieniem tychże dodatkowych elementów, wówczas znalazły by się one w jego treści, skoro ich jednak nie było, zatem i cel pytania był inny.

Z całą stanowczością należy stwierdzić, że treść pytania odpowiada dyspozycji art. 544 § 1 k.c.

- pytania nr 112, o treści:

"W sprawach podlegających rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu nieprocesowym, sąd rejonowy orzeka w składzie:

A. jednego sędziego bez udziału ławników;

B. jednego sędziego oraz dwóch ławników;

C. jednego sędziego bez udziału ławników, z wyjątkiem spraw wymienionych

w k.p.c.".

Według klucza prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C". Skarżący udzielił odpowiedzi "A".

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, należy stwierdzić, że odpowiedź "C wynika wprost z treści art. 509 k.p.c. Rozważania Ł. K. o zawieraniu się odpowiedzi "C" w odpowiedzi "A" są bezprzedmiotowe, gdyż odpowiedź "C" zawiera kolejny, dodatkowy element (z wyjątkiem spraw), o którym mówi właśnie art. 509 k.c. i jego to właśnie znajomość umożliwiała udzielenie prawidłowej odpowiedzi na przedmiotowe pytanie. Zagadnienie należytego składu sądu ma istotne znaczenie, skoro rozpoznanie bowiem sprawy w składzie sprzecznym z przepisami prawa prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c). Wobec tego, wiedza na temat zgodnego z prawem składu sądu jest niezbędna dla kandydata na profesjonalnego pełnomocnika. Treść tego pytania jest jednoznaczna, nawet bez dodania w propozycjach odpowiedzi "A" i "B" słowa "tylko" nie jest bowiem prawdą, iż w postępowaniu nieprocesowym sąd rejonowy orzeka w składzie jednego sędziego bez udziału ławników (gdyż np. w sprawach o przysposobienie orzeka w składzie sędziego i 2 ławników), jak i nie jest prawdą, iż w sprawach tych orzeka w składzie jednego sędziego i 2 ławników (gdyż np. w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku orzeka w składzie 1 sędziego).

Prawidłowa jest zatem wyłącznie odpowiedź "C. Zarzut Ł. K. dotyczący pytania nr 112 jest oczywiście bezzasadny.

- pytania nr 118, o treści:

"Jeżeli komornik w toku egzekucji zajął na wniosek wierzyciela - bez zgody osoby trzeciej - przedmiot stanowiący jej własność, osobie tej przysługuje:

A. skarga do sądu rejonowego na czynności komornika;

B. powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji;

C. zażalenie".

Prawidłowa według klucza jest odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "A". Według odwołującego, skarga na czynności komornika przysługuje zawsze, przy naruszeniu przepisów procesowych, a w przypadku opisanym w pytaniu prawdopodobnie tak było, o ile przedmiotem była ruchomość, stąd obok odpowiedzi "B" właściwa jest wskazana przez niego odpowiedź "A". Pomijając niedopuszczalny zabieg czynienia przy odpowiedzi przez skarżącego założeń i to jak sam stwierdza o pewnym stopniu prawdopodobieństwa, należy podkreślić, że jedyną poprawną odpowiedzią jest "B", czyli powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. W pytaniu zwrócono uwagę, że chodzi o przedmiot stanowiący własność osoby trzeciej.

Ustawodawca w art. 841 § 1 k.p.c. przewidział środek w postaci powództwa ekscydencyjnego. Jest to jedyny skuteczny środek ochrony praw osoby trzeciej w przypadku zajęcia w drodze egzekucji przedmiotu stanowiącego jej własność.

Nie można w drodze skargi na czynności komornika dochodzić naruszenia podmiotowego prawa własności.

Osoba udzielająca porady prawnej powinna zaoferować profesjonalną pomoc i najbardziej efektywną, nie narażając także klienta na zbędne koszty. Nie bez znaczenia jest także czas. Powództwo ekscydencyjne można wytoczyć w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa.

Złożenie skargi na czynności komornika i jej rozpoznanie przez Sąd może sprawić, że upłynie termin do wytoczenia powództwa. Zarzut skarżącego jest całkowicie chybiony .

- pytania nr 121, w brzmieniu:

"Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia

w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu:

A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej;

B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia;

C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie".

Według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi

"A".

Odnosząc się do wywodów skarżącego zawartych w odwołaniu, należy stwierdzić, że odpowiedź "B" jest prawidłową odpowiedzią na postawione pytanie, a zarzuty i dowodzenie, że właściwą jest udzielona przez niego odpowiedź "A" są wynikiem nieporozumienia.

Spółka cywilna ulega przekształceniu w spółką jawną wedle reguł określonych w art. 26 § 4 - 6 k.s.h. Wprawdzie także przed ich nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 12 grudnia 2003 r. było jasne, że chodzi o przekształcenie w rozumieniu przepisów tytuły IV działu III k.s.h., ale nowela stanowi już o tym expressis verbis używając określenia "przekształcenie".

Przepisy k.s.h. nie przewidują procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, w odróżnieniu od jej przekształcenia w inne spółki (art. 551 § 2 i 3), gdyż w istocie przekształcenie, o którym mowa, polega na wpisaniu spółki do rejestru jako spółki jawnej (uprawnione jest używanie określenia "przerejestrowanie"). Brak procedury przekształceniowej nie oznacza jednak, że do przekształcenia spółki cywilnej w jawną nie stosuje się żadnych unormowań działu III tytułu IV k.s.h. Wprawdzie art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. odsyła do odpowiedniego tylko stosowania art. 553 § 2 i 3 k.s.h., ale w rachubę wchodzą także przepisy art. 574 i art. 584 k.s.h. normujące odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia.

Ten ostatni przepis zamieszczony w rozdziale 5 działu III tytułu IV k.s.h. "Przekształcenie spółki osobowej w inną spółkę osobową" stanowi, że wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat licząc od tego dnia.

Przepis ten niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę osobową, scilicet spółkę jawną. Pogląd taki można też spotkać w komentarzach do k.s.h., które jednak z reguły pomijają poruszane zagadnienia. Na przykład A. Witosz ([w]: Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, pod red. J. A. Strzępki, Warszawa 2001, s. 1273) pisze, że "Przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształcanej w inną spółkę osobową".

Twierdzenie, że wspólnicy spółki jawnej odpowiadają praktycznie tak samo, jak wspólnicy spółki cywilnej (z wyjątkiem subsydiarności) jest nieporozumieniem, zważywszy na to, że jest to odpowiedzialność za cudzy dług. Odpowiedzialność tę normują art. 22 § 2 oraz art. 31-36 k.s.h.

Z przedstawionych względów zupełnie chybione jest twierdzenie, że poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "A".

- pytania nr 155, o treści:

"Majątek spółdzielni jest:

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym;

B. prywatną własnością jej członków;

C. własnością spółdzielni".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie według klucza to wariant "B" Skarżący udzielił błędnej odpowiedzi "C". W odwołaniu stwierdza, że ta odpowiedź powinna być jednak potraktowana jako prawidłowa, gdyż art. 3 prawa spółdzielczego nie pozbawia spółdzielni własności jej majątku i nie powoduje, że spółdzielcy są współwłaścicielami w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, a jedynie zalicza własność spółdzielni jako osoby prawnej, do kategorii własności prywatnej, nie zaś spółdzielczej. W rozumieniu prawa karnego własność ta pozostaje jednak dalej własnością cudzą. Należy stwierdzić, że stawiane zarzuty są nieuzasadnione. Znowelizowany w 1994 r. przepis art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, iż "majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków", a zatem odpowiedź na to pytanie wynika wprost z w/w przepisu.

Użycie do określenia przedmiotu regulacji rzeczownika "majątek", a nie cywilnego pojęcia "mienia" wskazuje, że chodzi o ekonomiczne, a nie prawne znaczenie własności.

W tym też rozumieniu majątek spółdzielni stanowi prywatną własność jej członków. Z chwilą wpisania do rejestru spółdzielnie są osobami prawnymi (art. 11 § 1 Prawa spółdzielczego), a zatem są podmiotami prawa cywilnego, w tym również prawa własności. Jako osoby prawne wykonują to prawo w granicach określonych przez art. 140 k.c. Własność (art. 140 k.c. w zw. z art. 45 k.c.) i inne prawa majątkowe stanowią mienie (art. 44 k.c).

Odpowiedź "C" wyraźnie odnosi się do majątku, a nie do mienia spółdzielni, a zatem nie dotyczy własności w znaczeniu cywilnoprawnym. Z tych względów prawidłową odpowiedzią wynikającą wprost z ustawy jest odpowiedź "B".

- pytania nr 191, o następującej treści:

"Wniesienie odwołania od decyzji powoduje według k.p.a.:

A. wstrzymanie wykonania decyzji;

B. nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji;

C. obowiązek wydania postanowienia w sprawie wykonalności decyzji".

Prawidłową, zgodną z kluczem jest odpowiedź "A". Skarżący udzielił

odpowiedzi "B".

Zgodnie z treścią odwołania poza wskazanym w kluczu odpowiedzi wariantem "A", prawidłową jest wskazana przez skarżącego odpowiedź "B". Według odwołującego wniesienie odwołania nie musi wstrzymywać wykonania decyzji: tak się dzieje w przypadku wniesienia decyzji po terminie (art. 130 § 2 k.p.a.) oraz decyzja, od której wniesiono odwołanie ma rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa (art. 130 § 3 k.p.a.). Ustosunkowując się do powyższego zarzutu należy zauważyć, że pytanie nie precyzowało wyjątków, na które wskazuje autor odwołania.

W tym miejscu warto wskazać na tezę 3 do art. 130 Komentarza Kodeksu postępowania administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 569, iż odwołanie jest środkiem zaskarżenia bezwzględnie suspensywnym, bo skutkiem prawnym jego wniesienia jest wstrzymanie z mocy prawa wykonania zaskarżonej decyzji. Dlatego też należy uznać, iż w KPA przyjęto jako zasadnicze rozwiązanie, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu. Z tych powodów zarzut należy potraktować jako nie mający uzasadnienia.

- pytania nr 209, o treści:

"Po przekazaniu skargi sądowi administracyjnemu, sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji:

A. na wniosek strony;

B. z urzędu;

C. na wniosek strony i z urzędu".

Według klucza prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A". Odwołujący udzielił na to pytanie odpowiedzi "C".

Według Ł. K., w pytaniu tym prawidłowa jest odpowiedź "C" lub żadna.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdza, że nie może być prawidłowa odpowiedź, wg której sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji "na wniosek strony", bowiem odpowiedź ta zakłada de facto możliwość złożenia takiego wniosku przez organ. Odnośnie odpowiedzi "C skarżący przywołuje postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r. II OZ 155/2005, cytując tezę "Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu".

Odnosząc się do podniesionych zarzutów, należy na początku stwierdzić, że właściwym jest cytowanie orzeczeń w sposób kompletny. W rzeczywistości pierwsza teza tegoż postanowienia brzmi: "Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności"(OSS 2005/3/72).

Czym innym jest bowiem wszczęcie postępowania (tylko na wniosek), a uwzględnienie okoliczności, o których nie ma mowy we wniosku. Zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez sąd może nastąpić - odmiennie niż pod rządami ustawy o NSA - tylko na wniosek. Z tego względu w żadnym razie odpowiedź "C" jak twierdzi Ł. K. nie jest prawidłowa.

Natomiast za rozwiązaniem "A", iż strony postępowania sądowoadministracyjnego mogą wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania aktu oprócz treści przepisów, opowiada się także doktryna, mianowicie W. ChróścielewskL, J. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sadami administracyjnymi, Lexis Nexis 2004 s. 447 twierdzą, iż strony postępowania sądowoadministracyjnego mogą wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania aktu.

Zarzut ten jest zatem całkowicie nieuzasadniony.

- pytania nr 219, o treści :

"Zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem:

A. 3 lat, licząc od dnia powstania zobowiązania;

B. 3 lat lub 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał

obowiązek podatkowy, w zależności od sposobu powstania zobowiązania

podatkowego;

C. 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin

płatności podatku".

Odpowiedź prawidłowa według klucza to "C", skarżący natomiast udzielił odpowiedzi "B". Autor odwołania stwierdza, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie, nie jest wskazana w kluczu odpowiedź "C", a udzielona przez niego "B".

Jako argument na poparcie przywołuje skarżący treść art. 68 ordynacji podatkowej, mówiący o przedawnieniu możliwości do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku (3 lata).

Argumentacja odwołującego się - co do pytania 219 - jest chybiona i wskazuje na brak rozróżnienia instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego od instytucji przedawnienia prawa do wydania deklaratoryjnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Przytoczony przez skarżącego przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż zobowiązanie podatkowe (które powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającego wysokość tego zobowiązania) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W sytuacji takiej zobowiązanie podatkowe nie powstaje.

Tymczasem pytanie dotyczyło przedawnienia zobowiązania podatkowego, które - aby ulec przedawnieniu - musi powstać.

Z powyższych przyczyn argumenty odwołującego się są chybione. Precyzyjne przeczytanie i właściwa interpretacja użytych w pytaniu wyrażeń pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż tylko odpowiedź "C" jest właściwa (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).

- pytania nr 224, które ma następującą treść:

"Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają:

A. wspólnicy do wysokości posiadanego udziału w kapitale zakładowym

spółki;

B. wspólnicy i członkowie zarządu;

C. członkowie zarządu".

Prawidłowa, zgodna z kluczem jest odpowiedź "C. Odwołujący się udzielił odpowiedzi "A".

Według skarżącego wszystkie odpowiedzi w tym pytaniu są prawdziwe, gdyż odpowiedzialność członków zarządu jak i wspólników w spółce z o. o. ma charakter szczególny i występuje jedynie w ściśle określonych przypadkach, a co do zasady za zaległości podatkowe odpowiada spółka. Podnoszone wątpliwości są nieuzasadnione. Za zaległości podatkowe spółki z o. o. odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Taka odpowiedź wynika wprost z art. 116 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Twierdzenie skarżącego, iż co do zasady za zaległości odpowiada spółka jest prawdziwe, jednak żadna z propozycji odpowiedzi takiego sformułowania nie zawierała.

- pytania nr 249 o treści:

"Radca prawny jest obowiązany kierować się przy wykonywaniu zawodu:

A. wyłącznie przepisami prawa;

B. wyłącznie przepisami prawa oraz zasadami etyki radcy prawnego;

C. wyłącznie przepisami prawa, zasadami etyki radcy prawnego, dobrymi

obyczajami przyjętymi przez radców prawnych oraz postanowieniami

zawartymi w uchwałach organu samorządu".

Według klucza odpowiedzi, prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C. Skarżący udzielił odpowiedzi "B". Argumentacja skarżącego, zasadzająca się na tezie, że skoro radca prawny powinien kierować się zasadami etyki, a zasady te zobowiązują do postępowania zgodnie z dobrymi obyczajami oraz postanowieniami uchwał samorządu, to stwierdzenie o zobowiązaniu do postępowania zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki radcy prawnego zawiera w sobie wszystkie przywołane elementy, wynika z niezrozumienia przez skarżącego treści pytania.

Prawdą jest, że radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego, ale skarżący pomija jednak same zasady etyki zawodowej, z których wynika, że przy wykonywaniu zawodu radca prawny powinien kierować się przepisami prawa, zasadami etyki radcy prawnego, dobrymi obyczajami przyjętymi przez radców prawnych oraz postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu. Znajomość Zasad Etyki Radcy Prawnego, pozwala przy niniejszym pytaniu na właściwe jego odczytanie, zgodne z jego sensem i tym samym udzielenie prawidłowej odpowiedzi - "C.

Zarzut dotyczący pytania nr 249 jest zatem również bezzasadny.

Minister Sprawiedliwości wskazał ponadto, że odwołanie skarżącego zawiera dodatkowo zarzut, sprowadzający się do stwierdzenia, że zawarcie w pytaniach testowych zagadnień dotyczących postępowania w sprawach o wykroczenia, postępowania sądowoadministracyjnego i egzekucyjnego w administracji, spowodowało wykroczenie poza ustawowy dopuszczalny zakres materiału jaki winien znać zdający egzamin.

Zarzut ten uznał za całkowicie nieuzasadniony.

Zakres przedmiotowy konkursu na aplikację radcowską został określony wart. 33! ustawy o radcach prawnych i odpowiada on zakresowi przedmiotowemu części ustnej egzaminu radcowskiego. Zamieszczenie w teście pytań związanych z problematyką prawa karnego i wykroczeń odpowiada wymienionym we wskazanym przepisie blokom przedmiotowym i przystaje do kompetencji zawodowych przyszłych radców prawnych.

Za całkowicie nieuprawnione uznał stanowisko, że wskazanie, iż test ma sprawdzać wiedzę m. in. z prawa wykroczeń oznacza, że pytania winny ograniczać się wyłącznie do prawa materialnego wykroczeń. Trudno uznać za uzasadnione pominięcie zagadnień procesowych wynikających z kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w sytuacji, gdy radca prawny może być m.in. obrońcą w sprawach o wykroczenia, co pociąga za sobą konieczność znajomości reguł i szczegółowych przepisów procesowych. Wyklucza to zasadność argumentacji, że za ograniczeniem się wyłącznie do prawa materialnego przemawia wyodrębnienie w omawianym przepisie prawa karnego materialnego i postępowania karnego. W związku z powyższym umieszczenie w teście pytań od nr 39 do nr 44 dotyczących problematyki postępowania wykroczeniowego było uzasadnione.

Dodatkowo wskazał, iż jeżeli chodzi o umieszczenie w teście pytań z zakresu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, to należy dokonać oceny pojęcia "postępowania karnego" użytego w art. 33l ust 3 ustawy o radcach prawnych. Z całą pewnością postępowanie w sprawach o wykroczenia nie mieści się w pojęciu "postępowania karnego" użytego w art. 1 Kodeksu postępowania karnego. W art. 33 * ust 3 ustawodawca nie posłużył się jednak nazwą tego ostatniego kodeksu. Gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie zakresu egzaminu tylko z Kodeksu postępowania karnego, to wprost by to wyraził. W tej sytuacji należy dokonać oceny tego pojęcia niejako autonomicznie na gruncie ustawy o radcach prawnych. Za tym, że w przedmiotowym pojęciu mieści się również postępowanie w sprawach o wykroczenia, przemawiają następujące argumenty:

Po pierwsze, we wspomnianym artykule ustawodawca tuż po posłużeniu się pojęciem "prawa cywilnego" posłużył się pojęciem "postępowania cywilnego". W dalszej kolejności zaś wymienione zostało: "prawo gospodarcze", "prawo pracy i ubezpieczeń społecznych", "prawo rodzinne". Nie ulega wątpliwości, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z procedury dotyczącej prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz procedury dotyczącej prawa rodzinnego. Tak więc samo posłużenie się pojęciem "postępowania cywilnego" we wcześniejszej fazie przepisu wcale nie oznacza, że nie odnosi się on i do innych dziedzin prawa użytych w dalszej części. Ten sam sposób rozumowania należy odnieść do pojęć: "postępowanie karne i wykroczeń".

Po drugie, w piśmiennictwie od lat prezentowane są poglądy, że w pojęciu postępowania karnego, czy procesu karnego mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Jak stwierdził prof. Wiesław Daszkiewicz: "trudno byłoby twierdzić, że przepisy regulujące postępowanie w sprawach wykroczenia nie wchodzą w zakres prawa karnego procesowego, stanowią jakiś inny rodzaj prawa" (zob. prof. Wiesław Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne - Oficyna Wydawnicza Branta 1999, strona 42).

Odnośnie natomiast ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Minister podkreślił, że zapoznanie się z jej treścią, w sposób jednoznaczny wskazuje, że dotyczy ona problematyki, co najmniej prawa cywilnego i gospodarczego, co zresztą przyznaje w odwołaniu sam skarżący. Obie te dziedziny prawa wymienione są w przywołanej wyżej ustawie o radcach prawnych, w części opisującej zakres przedmiotowy egzaminu.

Także odnośnie kwestionowania zakresu egzaminu w części postępowania sądowoadministracyjnego, czy też postępowania egzekucyjnego w administracji jest nie do przyjęcia pogląd, że postępowanie administracyjne nie obejmuje też części sądowej (co do możliwości sądowej kontroli decyzji), jak również ich egzekucji. To, że w tej mierze są odrębne ustawy nie stanowi, że nie są to elementy postępowania administracyjnego sensu largo. Tym bardziej, iż w systemie szkolnictwa wyższego w zasadzie nie istnieją odrębne katedry postępowania sądowoadministracyjnego, czy też egzekucji w administracji.

Z tych względów zarzuty skarżącego odnośnie wykraczania pytań poza zakres egzaminu, określony w ustawie o radcach prawnych, uznał za nieuzasadniony.

Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, iż skarżący zakwestionował również pytania nr: 10, 36, 38, 58, 71, 76, 109, 142, 165, 173, 188, 198, 202, wskazując na nieprawidłowe odpowiedzi zawarte w kluczu. Nie podzielił opinii Ł. K. o błędnych odpowiedziach na powyższe pytania wynikających z klucza odpowiedzi, zwrócił uwagę, że dokonana analiza karty odpowiedzi skarżącego wykazuje, że zakreślił on przy tychże pytaniach warianty odpowiedzi zgodne z tym kluczem.

Udzielenie przez odwołującego prawidłowych odpowiedzi na powyższe pytania i uzyskanie za nie po 1 punkcie powoduje, że bezprzedmiotowym jest szczegółowe odnoszenie się do zarzutów, a sam fakt ich postawienia wydaje się niezrozumiały i świadczący o bezrefleksyjnym, automatycznym powielaniu przez skarżącego treści powszechnie dostępnych w internecie.

Z treści protokołu wynika jednoznacznie, iż w dniu 8 lipca 2006 r. skarżący złożył egzamin testowy, z którego uzyskał wynik 183 (sto osiemdziesiąt trzy) punkty.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2006 r. wniósł Ł. K., dalej cytowany jako skarżący, zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

- art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, poprzez sformułowanie 15 pytań (39, 40, 41, 42 oraz od 201 do 211) z zakresu prawa nie objętego normą wskazanego przepisu,

- art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez uznanie, że pytania na które według klucza udzielił nieprawidłowej odpowiedzi, a w szczególności pytania: 13, 28, 68, 74, 128, 155, 191, 224 oraz 249 nie spełniają określonego tym przepisem wymogu tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. Wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie zarzutu umieszczenia w teście pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia, postępowania przed sądami administracyjnymi oraz postępowania egzekucyjnego w administracji. Odnośnie zarzutu o wadliwości sformułowania wskazanych pytań stwierdził, iż dopiero w skardze zakwestionowano pytania o nr 68 i 128, wobec czego stawiany decyzji zarzut naruszenia art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych winien być pozostawiony bez rozpoznania. Do pozostałych, kwestionowanych pytań organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji podkreślając, iż zarzuty wynikają z niewłaściwego zrozumienia pytań i poszukiwania odpowiedzi poza treścią pytania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r., którą organ utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w [...].

Skarżący wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie go do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Do egzaminu przystąpił uzyskując 183 punkty, co dało negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Postępowanie związane z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską regulują przepisy art. 331 - 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Podstawowe przepisy dotyczące przedmiotowej sprawy mają brzmienie:

"Art. 331. 1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej "komisjami".

2. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji.

3. Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

4. Egzamin konkursowy przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, nie później niż do 30 września przed rozpoczęciem roku szkoleniowego, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. W przypadku zaistnienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję. Przepisy art. 332 ust. 4-7 stosuje się odpowiednio.

Art. 332. 1. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów, zwany dalej "zespołem konkursowym".

2. W skład zespołu konkursowego wchodzi 5 osób, w tym 3 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

3. Przewodniczący zespołu konkursowego, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

4. Zespół konkursowy przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru na egzamin konkursowy dla kandydatów.

Art. 335. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród osób, których wiedza, doświadczenie i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu konkursowego.

2. Komisja składa się z siedmiu członków. W skład komisji wchodzą:

1) trzej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości; przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości może być także, po wyrażeniu zgody, sędzia albo sędzia w stanie spoczynku,

2) dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Radę Radców Prawnych,

3) jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny na wydziale prawa w szkole wyższej w Rzeczypospolitej Polskiej lub w Polskiej Akademii Nauk i posiadający co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego z zakresu nauk prawnych,

4) jeden prokurator będący prokuratorem powołanym co najmniej na stanowisko prokuratora prokuratury okręgowej, również prokurator w stanie spoczynku.

Art. 339. 1. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

2. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy.

3. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

4. Z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu.

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Art. 3310. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego.

2. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

3. Minister Sprawiedliwości zawiadamia rady okręgowych izb radców prawnych o wynikach egzaminu konkursowego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu."

Z powyższych przepisów wynika, iż komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych można uznać za organ, któremu zostało zlecone wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu. Ustalenie wyniku egzaminu następuje poprzez wydanie uchwały. Uchwała ma charakter decyzji administracyjnej; jest aktem o charakterze indywidualnym. O indywidualnym charakterze sprawy (ustalenie wyniku egzaminu) świadczy, iż dotyczy ona imiennie wymienionego podmiotu (skarżącego) oraz jego konkretnych praw (od ustalonego wyniku egzaminu zależy jego pozycja jako osoby mającej prawo ubiegania się o wpis na listę aplikantów). Uchwała zawiera wszystkie niezbędne składniki decyzji. Organem odwoławczym jest Minister Sprawiedliwości.

Należy podkreślić, iż postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wpis na listę aplikantów radcowskich wymaga złożenia oddzielnego wniosku i podjęcia uchwały w tym zakresie przez okręgową izbę radców prawnych (art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Pozytywny wynik egzaminu konkursowego jest tylko jedną z przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę ustalenia wyniku egzaminu konkursowego utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę uznając, iż negatywny wynik egzaminu został ustalony prawidłowo i brak jest podstaw do ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu. Organ odniósł się do każdego zarzutu podniesionego w odwołaniu i szczegółowo uzasadnił brak podstaw do uznania za poprawne udzielone odpowiedzi na kwestionowane pytania. Skarżący skargę oparł na trzech zarzutach: objęcia egzaminem dziedzin prawa nie wskazanych w ustawie oraz wadliwości sformułowania pytań polegającej na możliwości udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi lub braku żadnej prawidłowej odpowiedzi.

W art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych wskazano bloki przedmiotowe, których znajomość podlega sprawdzeniu w trakcie egzaminu. Jak trafnie podniósł Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji, wskazanie jako bloku tematycznego prawa wykroczeń nie oznacza, iż nie obejmuje on całej tematyki związanej z wykroczeniami, łącznie z postępowaniem. Nie przeczy temu wyodrębnienie postępowania cywilnego i postępowania karnego jako odrębnego bloku. Postępowanie sądowoadministracyjne oraz postępowanie i egzekucyjne w administracji pomimo, iż zostało uregulowane w odrębnych ustawach stanowią część (kontynuację) postępowania administracyjnego w szerokim rozumieniu tej gałęzi prawa.

W ocenie Sądu, pytania z egzaminu konkursowego a przynajmniej część z nich, były pytaniami trudnymi. Należy jednak podkreślić, iż dla pozytywnego wyniku egzaminu wystarczało odpowiedzieć poprawnie tylko na 190 pytań, z ogólnej liczby 250. Zgłaszający mieli świadomość, iż właściwa jest tylko jedna poprawna odpowiedź. Pytania testu były układane w oparciu o treść obowiązujących przepisów prawa, nie sprawdzały znajomości orzecznictwa czy poglądów doktryny, które mogą być różne a czasami wręcz rozbieżne. Egzamin był testem na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne a nie egzaminem ze znajomości poglądów wyrażanych przez doktrynę. Część kwestionowanych przez skarżącego pytań wynikała z niewłaściwego zrozumienia pytania lub rozważania dodatkowych założeń nie mieszczących się w podanym stanie faktycznym pytania.

Minister Sprawiedliwości odniósł się do każdego zarzutu podnoszonego w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w [...], uzasadniając przy każdym z nich ocenę co do poprawności udzielonej odpowiedzi przez skarżącego i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd podziela w całości ocenę dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, powtarzanie jej uznając za zbędne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.