Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 192/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka- Duda (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant: Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 142, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21.08.199 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) oraz art. 104 k.p.a. orzeczono: w punkcie 1. - o odmowie zwrotu na rzecz: J.S. i M.L części działki nr "1" objętej Kw [...], położonej w obr.[...] jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr. [...] jedn. ewid. K.; w punkcie 2. - o zwrocie na rzecz J.S. w 1/2 części i M. L. w 1/2 części działki nr "3" o pow. 0,0023 ha, objętej Kw nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr. [...] jedn. ewid. K.; w punkcie 3. - o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 2 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 148,00zł. odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania wypłaconego z tytułu nabycia nieruchomości, a mianowicie J.S. do zwrotu kwoty 74,00zł., M.L. -do zwrotu kwoty 74,00zl.; w punkcie 4. - o terminie i sposobie wpłaty należności określonej w pkt 3 oraz o skutkach zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania. Ponadto w punkcie 5. wskazano, że ostateczna decyzja o zwrocie działki nr "3" stanowi podstawę do ujawnienia zmian w operacie ewidencji gruntów dla obr.[...] jedn. ewid. K. m. K. oraz dokonania wpisu prawa własności w księgach wieczystych na wniosek właściciela.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na wstępie, że pismem z dnia [...].10.2003r. nr[...] Prezydent Miasta K. powołując się na przepis art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., uznał za zasadne wyłączenie się od załatwienia sprawy zwrotu działki nr "3" oraz części działki nr "1" położonych w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr. 6 jedn. ewid. K., prowadzonej z wniosku M.L. i J.S. oraz przekazał do Wojewody akta sprawy znak:[...] z prośbą o podjęcie stosownych działań. Wojewoda postanowieniem nr[...] z dnia [...].12.2003r. wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy. Powyższe działanie Wojewody wynikało ze stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.05.2003r. sygn. OPS 1/03 (nie publ.) podjętej w składzie 7 sędziów.

W dalszej części uzasadnienia decyzji wyjaśniono, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości prowadzone jest na wniosek M.L. i J.S., którzy posiadają przymiot strony, bowiem są spadkobiercami poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Przedmiotem zgłoszonego roszczenia o zwrot jest część działki nr "2" obr. [...] K., która aktem notarialnym Nr Rep. A. [...] z dnia 4.04.1975 r. zawartym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości została nabyta na rzecz Skarbu Państwa jako niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego Z. - W. Podstawą nabycia była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny z dnia 18.02.1975r. Nr[...] wydana przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska. W dacie nabycia działka nr "2" obr. [...] jedn. ewid. K. stanowiła własność S.S. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. – K. w K. Wydział l Cywilny z dnia 3.04.1992r. sygn. akt [...] spadek po S.S. nabyła wdowa F.S. z domu B. oraz dzieci J.S. i J.L. z domu S. - po 1/3 części. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla K. – K. w K. Wydział Cywilny z dnia 26.03.1996r. sygn. akt [...] spadek po F.S. nabyły dzieci J.S. i J.L. z domu S. - po 1/2 części. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. – K. w K. Wydział Cywilny z dnia 20.03.1998 r. sygn. akt [...] spadek po J.L. nabyła jej córka M.L. w całości. Z tytułu wywłaszczenia (nabycia) działki nr "2" o pow. 2204 m2, na rzecz właściciela ustalono odszkodowanie w kwocie łącznej 41 866,00zł., z czego kwota za grunt wynosiła 39 672,00zł., a składniki rolne oszacowano na kwotę 2 104,00zł. Po dacie wywłaszczenia działka nr "2" w obr.[...] jedn. ewid. K. m. K. podzieliła się na działki: nr "4", nr "5" oraz nr "6", która następnie podzieliła się na działki nr "7" i nr "8". Z kolei działka nr "7" wraz z sąsiednimi działkami: nr "9" nr "10" i nr "11" zniosły się do działki nr "7" obr.[...] K., która tak powiększona zmieniła konfigurację, powierzchnię i oznaczenie na działkę nr "12" (mapa uzupełniająca z planem podziału parcel z dnia 07.10.1982 r. 1. ks. rób. [...]) i uległa podziałowi na działki: nr "13" – "14" pół. w obr.[...] K. Z kolei na podstawie mapy uzupełniającej projektu podziału działek ustalono, że działka nr "13" podzieliła się na działki: nr "15", nr "16", nr "17" i nr "18". Następnie działka nr "18" zmieniła powierzchnię i oznaczenie na działkę nr "19" która z kolei uległa podziałowi na działki: "20" – "21" (wykaz zmian gruntowych z dnia 10.10.1993 r. 1. ks. rób.[...]). Działka nr "21" podzieliła się na działki: nr "22" oraz nr "23" na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 11.12.1995r. nr ks. rób. [...], a następnie działka nr "22" podzieliła się na działki: nr "24" i nr "25" (wykaz zmian gruntowych z dnia 12.03.2002 r. 1. ks. rób. [...]). Zgodnie z projektem podziału działek z dnia 29.11.2002 r. 1. ks. rób. [...] działka nr "24" obr. [...] jedn. ewid. K. podzieliła się na działki: nr "26", nr "27", nr "28", nr "29" oraz nr "30". Umową użytkowania wieczystego, zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A. [...] z dnia 16.12.1982r. Skarb Państwa przekazał w użytkowanie wieczyste Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." w K. wyżej opisaną działkę nr "12" o pow. 1,9271 ha w obr. [...] K., celem wybudowania na niej domów jednorodzinnych. W dniu 30.04.2002r. na skutek wyroku Sądu Okręgowego w K. Wydział Cywilny sygn. akt [...] rozwiązana została częściowo powołana wyżej umowa użytkowania wieczystego, zawarta w dniu 16.12.1982 r. pomiędzy Skarbem Państwa - Urzędem Dzielnicowym K. – K. w K. a Spółdzielnią "M.R." w K., w części dotyczącej działki nr "24" o pow. 0,1444 ha, powstałej z podziału działki nr "22" wpisanej do księgi wieczystej Kw [...] w obr. [...] K.

W oparciu o wyżej wymienione dokumenty ustalono, że roszczeniem o zwrot objęta jest cała działka nr "26" o pow. 0,0023 ha i część działki nr "25" pół. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., znajdujące się w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr. [...] K.

Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej Kw [...] działka nr "31" o pow. 0,0346 ha stanowi własność Gminy K. w wieczystym użytkowaniu Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." w K., natomiast księga wieczysta Kw [...] obejmuje działkę nr "24" o pow. 0,1444 ha obr.[...] jedn. ewid. K. m. K., której część odpowiada opisanej wyżej działce nr "26" o pow. 0,0023 ha i stanowi własność Gminy K.

W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu 14.08.2003r. stwierdzono, że działka nr "26" obr. [...] K. wchodzi w skład terenu porośniętego niekoszoną trawą i chwastami o wysokości ok. 1,5 m., który jest lekko falisty o podłożu kamienistym. Granica północna tego terenu przebiega wzdłuż muru ceglanego o wysokości ok. 2 m i siatki stalowej na podmurówce o wysokości również ok. 2 m. Granice zachodnia i południowa w terenie są niewidoczne.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...)". Przepis art. 229 tej ustawy stanowi, iż: "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". W kontekście wyżej cytowanego przepisu należy stwierdzić, że na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Z kolei przepis art. 229 ustawy znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (choćby niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia) stanowiąc, że roszczenie nie przysługuje w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie są już w dniu 1.01.1998r. właścicielem nieruchomości, albo też nie władają tą nieruchomością, gdy została ona sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego), a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej przed 1.01.1998r. Do wyłączenia ciążącego na powyższych podmiotach obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy dochodzi bez potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uwarunkowane jest ono jednak uprzednim ustaleniem, że spełnione zostały ustanowione tym przepisem przesłanki, które powodują, że przewidziane w art. 136 ust. 3 ustawy roszczenie nie przysługuje. W świetle tego przepisu, aby roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługiwało, objęta żądaniem zwrotu nieruchomość musi przed dniem 1.01.1998 r. być: - po pierwsze, sprzedana lub obciążona ustanowionym na niej wieczystym użytkowaniem; - po drugie, nabywcą lub użytkownikiem wieczystym musi być osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu; -po trzecie, prawo to (własność lub użytkowanie wieczyste), musi być ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1.01.1998 r. i stan ten musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy.

Odnosząc powyższe uregulowania do ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie i stwierdzenia, że działka nr "25" obr.[...] jedn. ewid. K., której część objęta roszczeniem o zwrot odpowiada części wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr. [...] K. pozostaje w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1.01.1998r., to okoliczności tej nie można pominąć rozważając kwestię zwrotu nieruchomości w kontekście art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wpis do księgi wieczystej prawa własności jest objęty domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że domniemywa się iż prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Organy rozstrzygające sprawę o zwrot nieruchomości są również związane z wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych domniemaniem, co do zgodności wpisanego prawa wieczystego użytkowania z rzeczywistym stanem prawnym.

Skoro w przedmiotowej sprawie w stosunku do części działki nr "25" obr.[...] jedn. ewid. K. m. K. spełnione zostały, przedstawione wyżej przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decydujące o nieprzysługiwaniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to należało odmówić wnioskodawcom zwrotu części przedmiotowej nieruchomości.

Natomiast w stosunku do działki nr "26" o pow. 0,0023 ha, położonej w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K. podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, które stanowią w art. 136 ust. 3 , że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel ten nie został zrealizowany. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Stosownie do postanowień wyżej cytowanych artykułów przesłankami zwrotu nieruchomości są: -po pierwsze wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; - po drugie objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub ich części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; - po trzecie zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody w sprawie pozwalają na ocenę wniosku spadkobierców poprzedniego właściciela w świetle powołanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazują, że: w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawcy M.L. i J.S. posiadają przymiot strony; roszczeniem objęta jest nieruchomość nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; pomimo upływu 29 lat od daty nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie nastąpiło jej zagospodarowanie na cel określony w umowie sprzedaży Nr Rep.[...] z dnia 4.04.1975r. W związku z tym należy uznać część wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" położonej w obr.[...] jedn. ewid. K., odpowiadającej w aktualnym operacie ewidencji gruntów dla obr. [...] jedn. ewid. K. m. K. działce nr "26" o pow. 0,0023 ha za zbędną w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o jej zwrocie. Powyższa działka pozostaje własnością Gminy K., w związku z czym jej stan prawny również nie stanowi przeszkody do wydanie orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Ponadto działka nr "26" o pow. 0,0023 ha położona w obr.[...] jedn. ewid. K. m. K. przylega do działki nr "32" o pow. 0,0487 ha pół. w obr. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., której współwłaścicielami są osoby wnioskujące o zwrot i w związku z tym spełniona została również przesłanka zbędności wynikająca ust. 2 art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stan zagospodarowania działki nr "26" ustalony w trakcie dokonanych oględzin wskazuje, że nie poczyniono na niej żadnych nakładów mogących wpłynąć na wartość nieruchomości, a zgodnie z brzmieniem art. 139 powołanej wyżej ustawy nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu, co oznacza, iż właścicielowi zwracanej działki nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, jak również żądanie odszkodowanie za zmianę stanu nieruchomości powstałą po dacie wywłaszczenia. W związku z tym odstąpiono od zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego.

Zgodnie z treścią art. 140 ust 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Stosownie do art. 140 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być większa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być większa niż jej wartość odtworzeniowa. W wykonaniu powyższych przepisów, w oparciu o treść aktu notarialnego nr Rep.A. [...] z dnia 4.04.1975r. ustalono, że z tytułu wywłaszczenia (nabycia) właścicielowi opisanej wyżej działki nr "2" obr. [...] K. przyznano odszkodowanie w kwocie łącznej 41 866,00zł., z czego kwota za grunt wynosiła 39 672,00 zł, licząc 1m2 po 18,00 zł., a składniki rolne oszacowano na kwotę 2 104,00zł. Przedmiotem zwrotu jest działka nr "26" o pow. 0,0023 ha położona w obr.[...] jedn. ewid. K., na której nie stwierdzono istnienia żadnych składników rolnych i w związku z tym do waloryzacji przyjęto kwotę 414,00 zł, która stanowi odszkodowanie za grunt ustalone z tytułu nabycia nieruchomości, w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni tj. 23 m2. Powyższa kwota została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP - "Monitor Polski", i wynosi 148,00zł. O zasadach i trybie rozliczeń wynikających ze zwrotu wywłaszczonej nieruchomości strony zostały poinformowane pismem z dnia 2.12.2004r., a pismem z dnia 14.12.2004r. J.S i M.L. złożyli oświadczenie, że spłata ustalonej należności nastąpi w formie jednorazowej wpłaty. W zakreślonym w piśmie terminie, aktualny właściciel działki tj. Gmina K., nie wniósł żadnych dodatkowych uwag.

We wniesionym w terminie odwołaniu J.S. i M.L. zaskarżyli punkt 1. decyzji Starosty K. z dnia [...].01.2005r. znak[...], zaś domagając się zwrotu działki nr "25" obr. [...] K. wskazywali, że do pozostałej części rozstrzygnięcia nie wnoszą zastrzeżeń.

Kwestionując zasadność decyzji w zaskarżonej części podnosili, że na działce nr "25" Spółdzielnia Mieszkaniowa "M.R." w K., w związku z budową domów jednorodzinnych postawiła dwa baraki drewniane. Spółdzielnia w roku 1994 kończyła swoją działalność po sprzedaży domów i działek na osiedlu W. Baraki zostały obmurowane białą cegłą, drugi płytami gipsowymi. Około 1992 roku, po zakończeniu budowy domów jednorodzinnych na os. W., prezesi prywatnie kupili od W. działkę nr "33", którą sobie wzajemnie odsprzedawali. Spółdzielnia Mieszkaniowa "M.R." nie zrealizowała w całości planu zagospodarowania przestrzennego, wobec tego zbywający teren należało zwrócić upominającym się właścicielom i spadkobiercom. Postawione baraki na dz. "22" i "33" zgodnie z odpowiedzią Wydziału Architektury nie posiadały pozwolenia na budowę. Spółdzielnia proszona o pokazanie pozwolenia nie zrobiła tego. Wynika stąd, że budynki- baraki postawione na czas budowy zostały zaadaptowane do innych celów. Do baraków prywatnie przyznaje się v- prezes rady nadzorczej M.M., właściciel sąsiedniej działki nr "33"- rzekomo kupił je, kiedy Spółdzielnia była w rozsypce. Skarżący wskazali, że od kilku lat w siedzibie Spółdzielni nie ma nikogo. Po bliższym zbadaniu sprawy okazuje się, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "M.R.", zarejestrowana w KRS pod numerem [...] jest w trudnej sytuacji - bez pracowników, z dużymi długami. W dniu 4.09.2001 r. Spółdzielnia wystąpiła do sądu rejonowego o otwarcie postępowania układowego. Sąd wniosek odrzucił z braku dowodów. Nadto od 7.01.2002r. Spółdzielnią interesują się komornicy. W czasie trwania procesu, dotyczącego rozwiązania umowy wieczystej dzierżawy pomiędzy Gminą K., a Spółdzielnią Mieszkaniową "M.R.", Prezes Spółdzielni Z.M. nie mówił sądowi prawdy co do stanu gospodarczego i finansowego Spółdzielni. W ocenie skarżących, umowa pomiędzy Gminą K., a Spółdzielnią Mieszkaniową "M.R." rozwiązała się z mocy prawa z chwilą rozpadu tej ostatniej.

Decyzją Wojewody[...] z dnia [...].12.2005r. znak[...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w pkt 1., dotyczącym odmowy zwrotu na rzecz J.S. i M.L. działki nr "25" obj. Kw[...], położonej w obr.[...], jedn. ewid. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" położonej w obr. [...] jedn. ewid. K.

W uzasadnieniu orzeczenia organu odwoławczego nawiązano do osnowy decyzji Starosty K. z dnia [...].01.2005 r. nr[...]. Przytoczono szczegółowo podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia i ocenę prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1., a także zarzuty odwołania. Podkreślono, że przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę jest jedynie mogąca stanowić odrębną sprawę kwestia odmowy zwrotu na rzecz J.S. i M.L. działki nr "25" obj. Kw. [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. K., w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" położonej w obr.[...] jedn. ewid. K., zaś w pozostałym zakresie (pkt 2-5) wymieniona wyżej decyzja organu pierwszej instancji wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna.

W tym kontekście wyjaśniono dalej, że organy prowadzące postępowanie o zwrot nieruchomości zobowiązane są do przestrzegania przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania, dlatego też Starosta K., wydając przedmiotową decyzję, musiał uwzględnić przy rozstrzyganiu sprawy zwrotu części działki nr "25" położonej w obr. [...] jedn. ewid. K. treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z postanowieniami wyżej wskazanego przepisu, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tejże ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przysługujące mu prawo użytkowania wieczystego, powstałe przed 1994r., przeniesione zostało do księgi wieczystej Kw[...] na wniosek [...] z 1994 r., przy przeniesieniu podstawy wpisu z Kw[...]. Stwierdzając zatem, że stan faktyczny i prawny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzeczenie o odmowie zwrotu następuje bez względu na fakt, czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 tejże ustawy. Konstrukcja przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniezależnia rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości, które słusznie pominął organ pierwszej instancji odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Stanowisko takie jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 12.03.2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1438/99, w myśl którego "Art. 229 zawarty jest w dziale VII rozdziale l ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatytułowanym « Przepisy przejściowe ». Z istoty przepisów przejściowych wynika, że zawarte w nich normy prawne zawierają uregulowania odnoszące się do stanów faktycznych i prawnych, w jakich znalazły się nieruchomości wywłaszczone w dniu wejścia w życie nowej ustawy regulującej przesłanki, zasady i tryb w jakim może nastąpić ich zwrot poprzednim właścicielom. Stosownie do normy przejściowej zawartej w art. 229 roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje, a więc nie istnieje i nie może zostać zrealizowane, jeżeli przed tym dniem wywłaszczona nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Konstrukcja oraz funkcja postanowień zawartych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że ustawodawca traktuje przewidziane w tym przepisie stany prawne, w jakich znalazła się wywłaszczona nieruchomość w dniu 1 stycznia 1998 r. jako negatywną przesłankę, która oznacza, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje". Powyższa norma znajduje zastosowanie w odniesieniu do działki nr "25" obr.[...] jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonej (przejętej) działki nr "2" obr.[...] jedn. ewid. K., będącej przedmiotem niniejszego postępowania, zaś organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił zwrotu tej nieruchomości.

Odnosząc się następnie do zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wyjaśniono, że wobec nieprzysługiwania z mocy art. 229 ustawy roszczenia o zwrot powołanej wyżej nieruchomości zarzut "nie zrealizowania przez Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." w całości planu zagospodarowania przedmiotowego terenu" jest bezzasadny. Jak bowiem wyżej wskazano, treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami niezależnie od zaistnienia przesłanek zbędności wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego, które powstało przed wejściem w życie tejże ustawy i stan taki trwał w dniu jej wejścia w życie (to jest w dniu 1 stycznia 1998 r.) oraz trwa w dniu orzekania w sprawie zwrotu. Artykuł 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma więc charakter niejako "nadrzędny" w stosunku do art. 137 tejże ustawy. Zaistnienie stanu faktycznego odpowiadającego hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje bezprzedmiotowość badania przesłanek zwrotu nieruchomości określonych w art. 137 wyżej wymienionej ustawy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M.L. oraz J.S.

Skarżący zarzucali, że sprawa o zwrot spornej nieruchomości ciągnie się od 15 maja 1995 roku, kiedy to złożyli pismo do Urzędu Rejonowego w K., ustawy dotyczące zwrotu nieruchomości zmieniły się w tym czasie trzykrotnie, przy czym nie mogą one działać wstecz. W tym kontekście wskazywali, że pismem Urzędu Rejonowego z dnia 19 lipca 1995 roku skarżący zostali zawiadomieni iż postępowanie przeprowadzone w trybie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wykazało, że przedmiotowe nieruchomości spełniają przesłanki do zwrotu na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego. Zarzucali również, że sąsiednie działki zostały zwrócone w całości, a im zwrócono tylko 27m2.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ poddawał analizie regulację z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazywał na tezy dwóch wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt IV SA 1363/96 i IV SA 1687/96) podkreślając, że wystąpienie w niniejszej sprawie przewidziany w powołanym przepisie okoliczności stanowiło negatywną przesłankę procesową, uniemożliwiającą zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do sformułowanego przez skarżących zarzutu, dotyczącego ziszczenia się w przedmiotowej sprawie przesłani zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Wojewoda podkreślił, że organy administracji orzekające w sprawie zobowiązane były do stosowania aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, która w przepisach przejściowych zawiera normę art. 229, uniemożliwiającą zwrot przedmiotowej nieruchomości bez konieczności badania wykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 24.07.2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniesioną po terminie skargę J.S., zaś rozpoznając złożoną z zachowaniem ustawowego terminu skargę M.L. zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W związku z częściowym zaskarżenie w toku instancji decyzji Starosty K. z dnia [...].01.2005r. znak[...], które należy uznać za dopuszczalne z uwagi na odrębność przedmiotową rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1., kontrola ta zostaje ograniczona do prawidłowości aktu wydanego przez organ pierwszej instancji w tym zakresie oraz decyzji Wojewody z dnia [...].12.2005r. znak[...].

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja skargę organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Oba kontrolowane akty zostały wydane przez organy właściwe do rozpatrzenia sprawy, w niewadliwym proceduralnie postępowaniu, spełniają wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., przy czym treść decyzji organu drugiej instancji świadczy o wykonaniu tak obowiązków kontrolnych, jak i związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia dotyczą okoliczności istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia, takich jak: wykazanie materialnoprawnej podstawy zgłoszonego roszczenia o zwrot nieruchomości, legitymacji wnioskodawców, identyfikacja przedmiotu roszczenia i stanu prawnego do daty orzekania o zasadności wniosku. Wynika z nich w szczególności, że aktem notarialnym z dnia 4.04.1975 r. Rep. A.[...], zawartym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, S.S. będący właścicielem działki nr "2" obr. [...] jedn. ewid. K. sprzedał ją Skarbowi Państwa jako niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego Z. - W. Podstawą nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny z dnia 18.02.1975 r. Nr[...] wydana przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska. Wnioskodawcy J.S. i J.L. poprzez dziedziczenie spadków są następcami prawnymi nieżyjącego S.S. Po dacie wywłaszczenia działka nr "2" obr. [...] jedn. ewid. K. m. K. o powierzchni 22 a 4 m kw. podległa licznym zmianom geodezyjnym. W dacie orzekania roszczeniem o zwrot nieruchomości objęta była cała działka nr "26" o pow. 0,0023 ha i część działki nr "25" w obr.[...] jedn. ewid. K. m. K., znajdujące się w granicach wywłaszczonej (nabytej) działki nr "2" obr.[...] K. Uprzednio przedmiotowa nieruchomość jako część działki nr "12" obr.[...] K. o pow. 1,9271 ha została oddana przez Skarb Państwa w użytkowanie wieczyste Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." w K. na podstawie umowy użytkowania wieczystego zawartej w formie aktu notarialnego dnia 16.12.1982 r. Rep.A. [...], celem wybudowania na niej domów jednorodzinnych. Prawo użytkowania wieczystego wynikające z powyższej umowy zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości przed dniem 1.01.1998 r. Umowy użytkowania wieczystego z dnia 16.12.1982 r. Rep.A. [...] została rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział Cywilny z dnia 30.04.2002 r. sygn. akt [...], w części dotyczącej działki nr "24" w obr. [...] K. o pow. 0,1444 ha, powstałej z podziału działki nr "22" w obr.[...] K. Uwzględniając stan prawny istniejący w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ pierwszej, a potem drugiej instancji, rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego dotyczyło nieruchomości objętej księga wieczysta Kw[...], stanowiącej własność Gminy K., gdzie figurowała w dalszym ciągu działka nr "24" o pow. 0,1444 ha pół. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K., której część odpowiada wydzielonej po wydaniu powyższego wyroku działce nr "26" o pow. 0,0023 ha, będącej częścią gruntu wchodzącego w skład nieruchomości stanowiącej przedmiot sprzedaży dokonanej aktem notarialnym z dnia 4.04.1975 r. Rep. A. [...]. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nie objęło natomiast pozostałej części nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste umową dnia 16.12.1982 r. Rep. A. [...], a w szczególności działki nr "25", która zawiera w swym obszarze między innymi część gruntu wchodzącego w skład nieruchomości stanowiącej przedmiot sprzedaży dokonanej aktem notarialnym z dnia 4 kwietnia 1975 r. Rep. A. [...]. Zgodnie ze stanem wynikającym z księgi i wieczystej Kw [...] działka nr "31" o pow. 0,0346 ha stanowi własność Gminy K., w wieczystym użytkowaniu Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domów Jednorodzinnych "M. R." w K.

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w obu decyzjach zostały szczegółowo powołane ze wskazaniem dowodów nie budzą zastrzeżeń, co do ich prawidłowości, zaś jako niekwestionowane w skardze pozostają poza szerszymi rozważaniami.

Zarzuty skargi zawierają w istocie polemikę z prawidłowością dokonanej w sprawie niniejszej oceny prawnej stanu faktycznego, a w szczególności zastosowania art. 229 ustawy z dnia ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261 póz. 2603 - oznaczana dalej jako u.g.n.). Zarzuty te są jednak bezzasadne, zaś zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu.

Obie decyzje zostały wydane w okresie obowiązywania powyższej ustawy, która stosownie do jej art. 242 weszła wżycie 1.01.1998r., uchylając w myśl art. 241 pkt 1 i 2 u.g.n. ustawę z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464 z późn. zm. ). Artykuł art. 233 u.g.n. stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Fakt wystąpienia o zwrot nieruchomości przed 1.01.1998 r. nie powoduje zatem wyłączenia stosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości w analizowanym stanie prawnym jest uregulowany w art. 136 ust. 3 i następnych ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, przy czym jak słusznie przyjęto w obu kontrolowanych decyzjach ze wskazaniem na treść art. 229 u.g.n., roszczenie o zwrot nieruchomości zostało wyłączone (ustawodawca posłużył się zwrotem "nie przysługuje"), jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Ratio legis art. 229 u.g.n. jest stabilizacja stanu prawnego zaistniałego na nieruchomości wywłaszczonej w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, normującej w nowy sposób zasady i tryb zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, jak również zasady i tryb zbywania oraz udostępniania nieruchomości publicznych. Trafnie przyjmuje organ pierwszej i drugiej instancji w świetle ustaleń, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Prezentowana w obu decyzjach ocena prawna stanu faktycznego nie budzi zastrzeżeń, także co do uznania, że Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domów Jednorodzinnych "M.R." w K. jako podmiot nie mający charakteru publicznoprawnego - jest osoba trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n. Słusznie też wskazuje organ odwoławczy, że stwierdzenie w dacie orzekania wystąpienia sytuacji przewidzianej w art. 229 u.g.n., czyni zbędnym badanie przesłanek zasadności roszczenia przewidzianych w art. 137, co do realizacji celu wywłaszczenia. Wprowadzona w art. 229 u.g.n. negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości nie została bowiem powiązana z realizacją celu wywłaszczenia, ma charakter obiektywny, niezależny od innych okoliczności, a także od jakiegokolwiek uznania lub rozstrzygnięcia organu orzekającego, albo innych organów. Prezentowane w tym zakresie przez Wojewodę stanowisko zostało poparte wskazaniem na poglądy wyrażone w orzecznictwie, które podziela Sąd w składzie rozpoznającym sprawę.

Niezależnie od zarzutów skargi, które są bezzasadne, trzeba dodatkowo zwrócić uwagę, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie brak jednolitości w sprawie konsekwencji, jakie pociąga za sobą stwierdzenie przesłanki z art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdzie z reprezentowany jest pogląd przyjęty przy wydaniu zaskarżonych decyzji, podzielany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznający sprawę, w myśl którego wystąpienie takiej przesłanki skutkuje odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części (tak T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, WP LexisNexis, wyd. 2, W-wa 2004; wyrok WSA z dnia 30.06.2005r. l SA/Wa 765/04, zam zb.LEX nr 179226), albo odmienny, zgodnie z którym powyższe prowadzi do umorzenie postępowania administracyjnego (por. artykuł M. Wolanin , PS 2000/7-8/18-1.1, Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej; wyrok NSA W-wa z 7.02.2006r. l OSK 409/05 , zam. zb. LEX nr 194018 ). W tym kontekście zauważyć należy, że niezależnie od przyjętej koncepcji wpływu stwierdzonego stanu rzeczy na wynik postępowania administracyjnego związanego z wyborem jednej z nich, w obu przypadkach nie może dojść do wydania orzeczenia zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub badania przesłanek z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Kolejną, a sporną w doktrynie i orzecznictwie materią jest kwestia właściwości organu rozpatrującego sprawę w pierwszej instancji. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, w zgodzie linią dominującą w orzecznictwa NSA od początku lat 90., która w odniesieniu do wieloszczeblowego systemu samorządu terytorialnego w Polsce poczynając od 1.01.1999r. znalazła potwierdzenie w uchwale składu pięciu sędziów NSA z 9.10.2000r., OPK 14/00, podzielając też argumentację zawartą w glosie T. Wosia do uchwały NSA z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 (Sam.Teryt. 2004/12/70) przyjmuje, że jeśli do wydania decyzji w pierwszej instancji w określonej sprawie upoważniony jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) tej gminy, organ ten nie przestaje być organem właściwym do orzekania w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej zgodnie z generalnie określonymi kompetencjami przyznanymi mu w ogólnych normach kompetencyjnych i przepisami prawa materialnego również wówczas, kiedy miasto to wykonuje zadania powiatu, a on sprawuje funkcje starosty. W takiej sytuacji gmina nie jest natomiast stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną, choćby nawet w miała w tym interes prawny w rozumieniu tego przepisu. Wskazane sporne w doktrynie i orzecznictwie kwestie pozostają jednakże bez wpływu dla kontrolowanych aktów, skoro decyzja pierwszej instancji została wydana przez Prezydenta Miasta K., z zachowaniem także właściwości w toku instancji.

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art.151 p.p.s.a.