Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1610/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz- Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 marca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Prezes Sądu [...], po rozpoznaniu wniosku z [...] maja 2020 roku R. S. o udzielenie informacji publicznej działając na podstawie przepisu art. 104, 107 ustawy z 14 czerwca 1980 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 16 w związku z art. 3, ust. 1, pkt 1 ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - odmówił udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że R. S. wnioskiem z [...] maja 2020 roku zwrócił się do Sądu [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2018 w sprawach zarejestrowanych w repertorium "C" oraz "Ca" pod symbolem statystycznym 028.

Organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stwierdził, że wniosek złożony przez skarżącego dotyczy w istocie informacji prostych, jednakże w obszernym zakresie. Podkreślono, że suma informacji prostych staje się informacją przetworzoną, wówczas, gdy ich ilość jest znaczna i wytworzenie informacji objętej wnioskiem wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, że wpływa to negatywnie na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. W Sądzie [...] sprawy rejestrowane są w systemie informatycznym Sędzia 2. Kategorie rejestracji spraw są na tyle ogólne, ze nie pozwalają na wyodrębnienie tych, o które wniósł wnioskodawca. Wskazano, że system Sędzia 2 nie zawiera całości dokumentów znajdujących się w aktach poszczególnych spraw. Wobec powyższego należałoby dokonać analizy [...] spraw poprzez zbadanie każdej z nich z osobna. Poza tym część akt została już przekazana do archiwum zakładowego i ich przejrzenie wiązałoby się z oddelegowaniem co najmniej jednego pracownika z każdego wydziału cywilnego do tej czynności, co w obecnie trudnej sytuacji związanej ze stanem epidemii wprowadzonym w związku z koronawirusem SARS-Cov-2 oraz z ograniczoną ilością pracowników w Sądzie może spowodować opóźnienia w czynnościach wykonywanych w bieżących sprawach.

Mając na uwadze regulację zawartą w przepisie art. 3. ust. 1, pkt 1 u.d.i.p., w myśl której prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Prezes Sądu [...] pismem z [...] maja 2020 roku wezwał skarżącego o wykazanie powyższej przesłanki z powołaniem na stosowny przepis (tj. art. 3. ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Skarżący w piśmie z [...] maja 2020 roku wskazał, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii informacji publicznej przetworzonej i tym samym nie dowiódł aby uzyskanie informacji publicznej przetworzonej - zgodnie ze wskazanym powyżej wnioskiem było szczególne dla interesu publicznego, wobec czego Prezes Sądu [...] postanowił odmówić udzielenia wnioskującemu informacji publicznej i wydać w tym przedmiocie decyzję odmowną.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. S. podnosząc, że żądana przez niego informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej, gdyż jej wytworzenie nie wymaga znacznego zaangażowania czasowego i intelektualnego.

Prezes Sądu A. [...] decyzją z [...].08.2020 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy wskazując, że trafnie Prezes Sądu [...] uznał, iż wniosek złożony przez R. S. jakkolwiek dotyczy informacji publicznej o charakterze prostym, to jednak w bardzo obszernym zakresie co powoduje, iż informacja będąca przedmiotem wniosku ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ dotyczy sumy informacji prostych.

Pismem z dnia [...].08.2020 r. R. S. wniósł w ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Prezesa Sądu A. [...] wnosząc o uchylenie obu zapadłych w sprawie decyzji oraz o przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadnienie skargi jest mało czytelne. Wynika z niego jednak, iż skarżący kwestionuje ustalenia dokonane przez organy obu instancji, oraz twierdzi, że anonimizacja nie stanowi o przetworzeniu informacji publicznej, a realizacja wniosku nie wymaga analizy akt spraw.

Prezes Sądu A. [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie z [...].01.2021 r. w całości podtrzymał skargę na decyzję Prezesa Sądu A. z dnia [...] sierpnia 2020 roku numer [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2020 roku numer [...], a odmawiającą udzielenia skarżącemu informacji publicznej - a tym samym w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i zaskarżające w/w decyzję w całości.

W uzupełnieniu przedstawionej już argumentacji skarżącego podał, że decyzja Prezesa Sądu A. [...], a także poprzedzająca ją decyzja Prezesa Sądu [...] została wydana z naruszeniem regulacji:

- art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie, podczas gdy prawo do udostępnienia obywatelowi informacji publicznej stanowi zasadę, a organ I i II Instancji nie wykazał, aby w sprawie wystąpiły okoliczności pozwalające na zastosowanie odstępstwa od wspomnianej zasady,

- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że informacja wskazana przez skarżącego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi informację przetworzoną;

- art. 6 ust. 1 pkt. 4 lit. a) u.d.i.p. poprzez niezastosowanie, podczas gdy ustawodawca w przedmiotowej regulacji wskazał wprost, że orzeczenia sądów powszechnych stanowią informację publiczną, która jest udostępniana;

- art. 107 §3 k.p.a. poprzez sporządzenie wadliwego i niewyczerpującego uzasadnienia, przede wszystkim w zakresie uznania, że informacja publiczna, o której udostępnienie wnosi Skarżący stanowi informację przetworzoną, a nie prostą.

W związku ze zgłoszonymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Prezesa Sądu A. z dnia [...] sierpnia 2020 roku numer [...] oraz poprzedzającej jej decyzji Prezesa Sądu [...] z dnia [...] czerwca 2020 roku numer [...] oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji i udostępnienie wnioskowanych przez skarżącego informacji; ponadto wniósł o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.

W uzasadnieniu pisma wyjaśniono, że w ocenie skarżącego uznać należy, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z istotnymi naruszeniami regulacji art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. poprzez niezastosowanie, a także regulacji art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że informacja wskazana przez skarżącego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi informację przetworzoną. Ponadto w ocenie skarżącego doszło do naruszenia art. 107 §3 k.p.a. poprzez sporządzenie wadliwego i niewyczerpującego uzasadnienia, przede wszystkim w zakresie uznania, że informacja publiczna, o której udostępnienie wnosił skarżący stanowi informację przetworzoną, a nie prostą.

Skarżący wskazał, że wynikające z art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do informacji stanowi publiczne prawo obywatela. Powyższe prawo jest zasadą, a wyjątki od powyższego mogą być interpretowane wyłącznie ściśle. Skarżący wskazał, że na aprobatę zasługuje stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku wydanym w dniu [...] stycznia 2016 roku w sprawie II SA/Wa [...], zgodnie z którym:

"W świetle przepisu art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej zasadą jest udostępnianie informacji, a odmowa jej udostępnienia wyjątkiem od tej zasady. Oznacza to, że ciężar wykazania przesłanek obligujących podmiot zobowiązany na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej (obligujących w jego ocenie) do wydania decyzji odmownej spoczywa właśnie na tym podmiocie".

Skarżący podkreślił, że organ odmawiając mu prawa wynikającego z art. 61 Konstytucji RP do otrzymania informacji publicznej nie wykazał, aby w realiach przedmiotowej sprawy wystąpiły wyjątkowe okoliczności, uzasadniające dokonanie odstępstwa od zasady oraz wydania decyzji odmownej. Dodatkowo wskazał, że stosownie do art. 61 Konstytucji RP ograniczenie dostępu do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Nie można uznać, aby w przedmiotowej sprawie wystąpiła którakolwiek z opisanych przesłanek. Co więcej, żadna z tych przesłanek nie została powołana ani przede wszystkim udowodniona przez organ I i II instancji.

Ponadto wskazano, że nie może stanowić podstawy odmowy przez organ udzielenia skarżącemu prawa dostępu do informacji publiczność fakt, że wniosek skarżącego, jak podano w decyzjach, dotyczy [...] spraw. Skarżący podał, że niewątpliwie każdy wniosek obywatela dotyczący udostępnienia informacji publicznej wiąże się z koniecznością zaangażowania organu do danych czynności, a tym samym aktywnego działania, w celu możliwości zrealizowania wniosku. Konieczność wspomnianej aktywności ze strony organu nie może jednocześnie zostać uznana za negatywną przesłankę udostępnienia informacji publicznej. Powołano się na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w dniu [...] września 2013 roku w sprawie I OSK [...], zgodnie z którym:

"Obowiązek udzielania obywatelom określonych informacji o działalności instytucji polega nie tyle na dostępności określonych informacji dla odbiorcy, ile przynajmniej - co do zasady - oznacza konieczność aktywnego działania ze strony organu udzielającego informacji, które polega na dostarczeniu osobie zainteresowanej, na jej żądanie, pewnego zakresu informacji. Formy realizacji obywatelskiego prawa do informacji publicznej Konstytucja RP określa w art. 61 ust. 2, wskazując na możliwość dostępu do dokumentów urzędowych oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia tego prawa: ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa".

Organy obu instancji dopuściły się naruszenia regulacji art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez błędne uznanie, jakoby wnioskowana przez skarżącego informacja, stanowiła informację przetworzoną. Według skarżącego wnioskowana informacja stanowi informację prostą, a jej przekazanie wiąże się wyłącznie z koniecznością podjęcia przez organ czynności technicznych, mające na celu udostępnienie wspomnianych informacji. Skarżący wskazał, że konieczność dokonania anonimizacji danych nie może zostać uznana za uzasadnioną podstawę uznania, że informacja, o której udzielenie wniósł skarżący, stanowi informację przetworzoną. Czynność anonimizacji nie może zostać uznana za przetwarzanie danych, bowiem wraz z wykonaniem anonimizacji nie dojdzie do przekształcenia informacji prostej w informację przetworzoną. Jednocześnie skarżący podkreślił, że zrealizowanie wniosku dotyczącego udostępnienia informacji faktycznie wiąże się z koniecznością wykonania czynności technicznych, polegających przede wszystkim na anonimizacji danych. Jednocześnie realizacja wspomnianego wniosku, nie wymaga podjęcia działań, które byłyby innym zakresem czynności (m.in. czynnościami analitycznymi, wymagającymi obliczeń itd.). W ocenie skarżącego nie można uznać, aby w realiach przedmiotowej sprawy wystąpiła konieczność podejmowania analizy spraw objętych wnioskiem skarżącego. Co również istotne, znaczna część dokumentacji z dużym prawdopodobieństwem występuje w formie cyfrowej, co również jest istotne dla technicznej realizacji wniosku skarżącego.

Zarzucono naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. poprzez niezastosowanie, podczas gdy ustawodawca w przedmiotowej regulacji wskazał wprost, że orzeczenia sądów powszechnych stanowią informację publiczną, która jest udostępniana. Ponadto jak wskazano w treści orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w wyroku wydanym w dniu [...] maja 2017 roku w sprawie II SAB/Lu [...]:

"Orzeczenia sądowe, jako wydane w sprawie cywilnej przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1764 ze zm.)".

W związku z powyższym podkreślono, że informacje, o jakie zawnioskował skarżący we wniosku, zostały ustawowo uznane za stanowiące informację publiczną, co winno jednoznacznie przesądzać o konieczności udostępnienia ich składającemu wniosek.

Skarżący zarzucił także naruszenie regulacji art. 107 § 3 k.p.a. Organ kwalifikujący daną informację jako informację przetworzoną winien w sposób szczegółowy zidentyfikować zakres czynności, jakie winny zostać podjęte w celu wytworzenia wspomnianej informacji przetworzonej. Czynności te winny zostać przedstawione w sposób szczegółowy, ze wskazaniem zakresu czynności, ich czasochłonności, ilości pracowników, jacy winni zostać zaangażowani do wykonania danej czynności. Powyższe odpowiada stanowisku, jakie zostało zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku wydanym w dniu [...] maja 2020 roku w sprawie IV SA/Wr [...], zgodnie z którym: "Odmawiając udostępnienia informacji publicznej przetworzonej organ obligowany jest do wykazania zakresu nakładów, jakie musi ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań". W ocenie skarżącego w uzasadnieniach wydanych decyzji jedynie w ogólnikowy sposób podano, że udostępnienie informacji będzie wiązało się z wykonaniem pewnego rodzaju czynności, jednak nie można uznać aby powyższe miało wymiar wyczerpujący.

Prezes Sądu A. [...] w piśmie z [...].01.2021 r. podtrzymał swe stanowisko. Wskazał, że zarzut naruszenia prawa obywatela do uzyskania informacji publicznej jest nieproporcjonalny i niezasadny. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje dostępu do informacji publicznej dla wszystkich w nieograniczonym zakresie. W określonych sytuacjach nie naruszając prawa do uzyskania informacji publicznej, ustawa warunkuje jego realizację od wykazania przesłanki szczególnego znaczenia tej informacji dla interesu publicznego. Ograniczenie to stanowi przejaw podporządkowania interesu prywatnego interesowi publicznemu, które ma za zadanie chronić podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej przed koniecznością reorganizacji ich struktury i zasad pracy, w przypadku obowiązku przetwarzania posiadanych informacji udzielanych wnioskodawcom dla celów prywatnych. Trudno tym samym zaakceptować stanowisko pełnomocnika skarżącego, iż realizowanie przez zobowiązanego ustawy stanowi jednocześnie przejaw, formę naruszania praw skarżącego - wnioskodawcy. Wezwanie do wykazania szczególnego znaczenia żądanych informacji dla interesu publicznego nie uniemożliwia uzyskania wnioskowanych informacji, ale ma przy zapewnieniu realizacji tego prawa, przeciwdziałać paraliżowi działalności zobowiązanego do udzielenia takiej informacji. W obecnym czasie pandemii i konsekwencji tego stanu dla funkcjonowania Sądu A. ma to szczególne znaczenie (chodzi tu przede wszystkim o zmianę organizacji pracy w wydziałach i oddziałach Sądu A system pracy zdalnej, niemożność wykonywania wszystkich czynności w ramach pracy zdalnej w czasie takim jak w przypadku pracy stacjonarnej, zwiększone absencje pracowników wynikające ze zwolnień i kwarantanny).

Podniesiono, że wskazane przez pełnomocnika skarżącego wyroki (I OSK [...] oraz II SA/Wa [...]) zapadły w odniesieniu do całkowicie odmiennych stanów faktycznych.

Informacja, której domaga się skarżący jest specyficzna. Orzeczenia sądów powszechnych są obecnie w większości udostępniane za pośrednictwem portali poszczególnych sądów jak i Ministerstwa Sprawiedliwości: https://orzeczenia. ms.gov.pl', http://orzeczenia.poznan.sa.gov.pl/. Daje to możliwość bardzo wnikliwego zapoznania się z orzecznictwem, w tym także orzecznictwem wybranego sądu, dla dowolnych, także całkowicie prywatnych, indywidualnych celów.

W kwestii braku wskazania sposobu przygotowania informacji w postaci wyroku sądu do jej udostępnienia, podano, że udostępnienie informacji w postaci wyroku sądowego oznacza: odnalezienie danego wyroku w bazie orzeczeń (w odniesieniu do wyroków z lat wcześniejszych odnalezienie akt w archiwum sądu i wyselekcjonowanie orzeczenia po rozłączeniu danych akt), wydrukowanie (bądź skopiowanie) danego orzeczenia, wykonanie dwukrotnie anonimizacji elektronicznie, ręczne sprawdzenie dokonanej anoninimizacji przez sekretarza sądowego, sprawdzenie i zatwierdzenie przez kierownika sekretariatu, przekazanie przewodniczącemu wydziału do wydania właściwego zarządzenia i przygotowanie wysyłki. Całość tych czynności w przypadku realizacji wniosku będącego przedmiotem skargi należałoby wykonać [...] razy, bowiem o tyle orzeczeń wnioskuje de facto skarżący.

Na marginesie zauważono, że skarżący składa cyklicznie jednobrzmiące wnioski w odniesieniu do tej samej kategorii orzeczeń, obejmując nimi kolejne lata. Ponadto ani w skardze, ani dalej pełnomocnik w uzupełnieniu skargi nie usiłują podjąć polemiki innej, aniżeli tylko odnoszącej się do prawa obywatela do informacji publicznej. Prawo to (w tym prawo do informacji publicznej przetworzonej) nie ma charakteru nieograniczonego, a działania skarżącego mają znamiona nadużycia tego prawa, tzn. wykorzystywania go dla celów innych aniżeli troska o dobro publiczne (szerzej na temat nadużycia prawa do informacji publicznej por. wyrok WSA II SAB/Ke [...]). Sytuacja życiowa skarżącego (osadzenie w areszcie śledczym) pozwala przypuszczać, że wnioski motywowane są właśnie jego osobistą sytuacją (w rep. C pod symbolem 028 rejestrowane są sprawy przeciwko zakładom karnym).

Ponadto część korespondencji skarżącego przychodzi w kopertach wykonanych z odpisów orzeczeń sądowych.

Pełnomocnik skarżącego pismem z [...].01.2021 r. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko podnosząc, iż organ nie wykazał żadnej negatywnej przesłanki, która stanowiłaby uzasadnienie dla dokonania odmowy skarżącemu wskazanego prawa. Nie może stanowić uzasadnienia odmowy udostępnienia informacji wyłącznie konieczność podjęcia przez organ aktywnego działania, w celu dostarczenia wskazanej przez zainteresowanego informacji. Bezspornie każdorazowo realizowanie przez organ wniosku mającego na celu udostępnienie informacji publicznej, wiąże się z podejmowaniem koniecznej aktywności. Podniesiono, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację prostą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).

Przystępując do rozpoznania skargi w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. T., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z [...].03.2008 r., I OSK [...]; z [...].04.2008 r., II GSK [...]; z [...].10.2010 r., I OSK [...]; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") przepisy p.p.s.a. stosuje się także do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej.

Dokonując tak unormowanej kontroli zaskarżonej decyzji Prezesa Sądu A. [...] z [...].08.2020 r. nr [...] – Sąd doszedł do przekonania, że skarga R. S. nie zasługuje na uwzględnienie.

Prezes Sądu [...], po rozpoznaniu wniosku z [...] maja 2020 roku R. S. (dalej skarżący) o udzielenie informacji publicznej działając na podstawie przepisu art. 104, 107 ustawy z 14 czerwca 1980 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 16 w związku z art. 3, ust. 1, pkt 1 ustawy z 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - odmówił udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że R. S. wnioskiem z [...] maja 2020 roku zwrócił się do Sądu [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2018 w sprawach zarejestrowanych w repertorium "C" oraz "Ca" pod symbolem statystycznym 028.

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że żądanie skarżącego dotyczyło informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 1 tej ustawy: "Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie". Taką informację stanowi w szczególności treść wyroków (szerzej: orzeczeń) sądowych, co wynika jasno z przykładowego wyliczenia rodzajów informacji publicznej zamieszczonego przez ustawodawcę w art. 6 u.d.i.p. W myśl bowiem art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: "treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu".

Kwestią sporną w okolicznościach kontrolowanej sprawy jest to, czy organy obu instancji (tj. Prezes [...] i Prezes A.), odmawiając skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, zasadnie uznały, że zakres żądanych przezeń informacji prostych (wyroków [...] z uzasadnieniami) powoduje, że jego wniosek dotyczy już w istocie informacji publicznej przetworzonej. Organ wskazuje, że suma informacji prostych oraz ilość czynności i nakład pracy, który należy wykonać (wyszukanie wyroków i uzasadnień w aktach spraw – niektórych w archiwum, dokonanie anonimizacji wyroków i uzasadnień) powoduje, że wniosek skarżącego należy uznać za wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej, a co za tym idzie musi być to uzasadnione interesem publicznym, którego to skarżący nie wykazał, co uzasadnia wydanie decyzji odmownej.

Pełnomocnik skarżącego z kolei uważa, że konieczność dokonania anonimizacji danych nie może zostać uznana za uzasadnioną podstawę uznania, że informacja, o której udzielenie wniósł skarżący, stanowi informację przetworzoną. Czynność anonimizacji nie może zostać uznana za przetwarzanie danych, bowiem wraz z wykonaniem anonimizacji nie dojdzie do przekształcenia informacji prostej w informację przetworzoną. Jednocześnie skarżący podkreślił, że zrealizowanie wniosku dotyczącego udostępnienia informacji faktycznie wiąże się z koniecznością wykonania czynności technicznych, polegających przede wszystkim na anonimizacji danych. Jednocześnie realizacja wspomnianego wniosku, nie wymaga podjęcia działań, które byłyby innym zakresem czynności (m.in. czynnościami analitycznymi, wymagającymi obliczeń itd.). W ocenie skarżącego nie można uznać, aby w realiach przedmiotowej sprawy wystąpiła konieczność podejmowania analizy spraw objętych wnioskiem skarżącego. Co również istotne, znaczna część dokumentacji z dużym prawdopodobieństwem występuje w formie cyfrowej, co również jest istotne dla technicznej realizacji wniosku skarżącego.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej – czyli, innymi słowy, prawo dostępu do informacji publicznej (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.) – obejmuje m.in. uprawnienia do "uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Cytowana regulacja dotycząca informacji przetworzonej stanowi wyjątek od zasady statuowanej w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., w myśl której od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Przywołane przepisy dają podstawę do wyróżnienia dwóch kategorii informacji publicznej: (i) wyraźnie wzmiankowanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. "informacji przetworzonej" oraz (ii) konstruowanej niejako w opozycji do niej, "informacji prostej". Tylko udostępnienie informacji publicznej należącej do pierwszej z wymienionych kategorii zostało uwarunkowane przez ustawodawcę dodatkowym kryterium – wykazania istotności dla interesu publicznego w jej uzyskaniu przez wnioskodawcę. Natomiast dostęp do informacji prostej pozostaje nieskrępowany w tym sensie, że podlega ogólnej regule z cytowanego wyżej art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

Choć ustawodawca posłużył się w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. terminem "informacja przetworzona", to go nie zdefiniował ani nawet bliżej nie określił. A termin "informacja prosta" w u.d.i.p. w ogóle się nie występuje.

Trafne są rozważania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] marca 2018 r. o sygn. akt I OSK [...] (CBOSA) – że "informacja prosta" może być definiowana w sposób negatywny, jako informacja, która nie wymaga przetworzenia (zob. P. Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, W. 2011, s. 55). Każda informacja prosta nie jest zatem informacją przetworzoną i odwrotnie: informacja przetworzona nie jest informacją prostą. Wadą definicji negatywnej jest fakt, że nie oddaje ona istoty tego rodzaju informacji. Dlatego też, poszukując pozytywnej definicji informacji prostej, można uznać, że taką informacją jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (zob. wyrok NSA z [...].12.2013 r., I OSK [...], CBOSA). Informacja prosta to taka, która jest już w posiadaniu zobowiązanego i może zostać od razu udzielona wnioskodawcy, a jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną poprzez proces przekształcenia, a zatem udostępnienie informacji prostej nie wiąże się z koniecznością wykonania pewnych dodatkowych, ponadprzeciętnych czynności, które z informacji prostych tworzyłyby nową informację. Informacja prosta może być udostępniona od razu w formie, w jakiej jest w posiadaniu zobowiązanego, albo też może być udostępniona wtedy, gdy po pewnych zwykłych, niewymagających większego wysiłku czynnościach może zostać udostępniona. Czynności takie nie powodują powstania nowej informacji, lecz tylko stanowią pewne jej "obrobienie", tak aby mogła zostać udostępniona wnioskodawcy. Natomiast na pojęcie "informacji przetworzonej" składają się dwa elementy. Ten rodzaj informacji publicznej stanowi jakościowo nowy typ informacji, przygotowany specjalnie dla wnioskodawcy, a zatem to taka informacja, której organ wprost nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych już informacjach. W wyniku tych działań powstaje nowa jakościowo informacja. Nie jest ona jedynie innym technicznie zestawieniem danych, innym sposobem ich uszeregowania, ale stanowi jakościowo nową informację, prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny, czy interpretacji danego zjawiska (zob. wyrok WSA z [...].09.2009 r., II SA/Wa [...], CBOSA; podobnie wyroki NSA: z [...].10.2008 r., I OSK [...]; z [...].06.2013 r., I OSK [...] – CBOSA). Przetworzenie informacji wymaga więc dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (zob. wyrok NSA z [...].03.2013 r., I OSK [...], CBOSA). Informacją przetworzoną jest taka informacja, która nie była w posiadaniu zobowiązanego, ale została przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów. Podnosi się jednak, że często przygotowanie takiej informacji wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa (zob. wyrok NSA z [...].09.2013 r., I OSK [...], CBOSA). Powstanie tego rodzaju informacji powoduje, że dla jej wytworzenia koniecznym jest zaangażowanie ponadprzeciętnych zasobów zobowiązanego, niezwiązanych z jego zwykłą, codzienną działalnością. Nie będą więc informacją przetworzoną dokumenty, analizy albo opinie sporządzane przez zobowiązanego lub dla jego potrzeb, które zostały wytworzone w związku z jego bieżącą działalnością albo analizy dla potrzeb statystycznych. Takie dokumenty już istnieją i ich ujawnienie nie wymaga stworzenia nowej informacji (zob. wyrok NSA z [...].03.2018 r., I OSK [...], CBOSA).

W judykaturze wskazuje się na praktyczną trudność z wytyczeniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną, a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. W tym zakresie spotyka się w orzecznictwie dwa odmienne poglądy.

Zgodnie z pierwszym – tracącym, jak się wydaje, już na aktualności – nie stanowi informacji przetworzonej proste zebranie danych z wielu dokumentów, jakimi organ dysponuje. O tym, czy daną informację należy traktować jako przetworzoną, a nie prostą, nie może decydować pracochłonność konieczna do jej wytworzenia, czy udostępnienia (wyrok NSA z [...].03.2013 r., I OSK [...], CBOSA), a więc charakteru takiej informacji nie mogą zmienić ewentualne trudności podmiotu wykonującego zadania publiczne w udostępnieniu informacji (wyrok NSA z [...].09.2012 r., I OSK [...], CBOSA). Zbiór szeregu informacji prostych, nawet gdy ich zebranie powoduje konieczność wykonania pewnych działań angażujących pracowników i środki zobowiązanego, nie powoduje, że informacje proste przekształcają się w informację przetworzoną.

Z kolei drugi pogląd reprezentowany w orzecznictwie i doktrynie – obecnie już raczej dominujący – wskazuje, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (zob. wyrok NSA z [...].10.2011 r., I OSK [...], CBOSA; podobnie wyrok NSA z [...].05.2012 r., I OSK [...], CBOSA). W referowanym tu nurcie orzeczniczym przyjmuje się więc – ogólnie rzecz ujmując – że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z [...].08.2011 r., I OSK [...]; z [...].04.2012 r., I OSK [...]; z [...].03.2015 r., I OSK [...]; z [...].08.2015 r., I OSK [...]; z [...].11.2016 r., I OSK [...]; z [...].04.2017 r., I OSK [...]; z [...].03.2018 r., I OSK [...]; z [...].03.2018 r., I OSK [...] – CBOSA).

Należy przytoczyć również stanowisko judykatury, zgodnie z którym przy ocenie zaistnienia przesłanek do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na przedmiot i zakres żądanych informacji należy brać pod uwagę także m.in. ilość i częstotliwość wniosków składanych przez tego samego wnioskodawcę oraz jego postawę, mogącą wskazywać na nadużycie prawa do informacji publicznej, a także wpływ składanych przez tego wnioskodawcę licznych wniosków na normalną pracę sądu, powołanego do rozstrzygania spraw o różnym charakterze (por. wyrok WSA z [...].10.2020 r., II SA/Łd [...], CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wnioskowaną przez skarżącego informację do kategorii informacji przetworzonych. Prawdą jest, że samo udostępnienie odpisu wyroku, nawet jeśli miałoby się wiązać z dokonaniem jego anonimizacji, stanowi zasadniczo udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Jednakże sytuacja ta ulega zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku. Takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informację, w celu ich wyszukania, zebrania i opracowania. Jak wskazano powyżej, dokonanie takiej analizy i podjęcie szeregu czynności w celu wykonania wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych stanowi już patrząc całościowo – udostępnienie informacji przetworzonej (por. wyrok WSA z [...].10.2020 r., IV SA/Po [...], CBOSA).

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący składa cyklicznie jednobrzmiące wnioski w odniesieniu do tej samej kategorii orzeczeń, obejmując nimi kolejne lata. Ponadto ani w skardze, ani dalej pełnomocnik w uzupełnieniu skargi nie usiłują podjąć polemiki innej, aniżeli tylko odnoszącej się do prawa obywatela do informacji publicznej. Prawo to (w tym prawo do informacji publicznej przetworzonej) nie ma charakteru nieograniczonego, a działania skarżącego mają znamiona nadużycia tego prawa, tzn. wykorzystywania go dla celów innych aniżeli troska o dobro publiczne (szerzej na temat nadużycia prawa do informacji publicznej m.in. wyrok WSA w Kielcach o sygn. II SAB/Ke [...]). Sytuacja życiowa skarżącego (osadzenie w areszcie śledczym) pozwala przypuszczać, że wnioski motywowane są właśnie jego osobistą sytuacją (w rep. C pod symbolem 028 rejestrowane są sprawy przeciwko zakładom karnym).

Istotne znaczenie dla wyrażenia takiej oceny w kontrolowanej sprawie miała przy tym okoliczność znana Sądowi z urzędu, że analizowany tu wniosek skarżącego nie był jedynym takim jego wnioskiem skierowanym do Prezesa [...], lecz że skarżący sukcesywnie występuje z analogicznymi wnioskami obejmującymi kolejne lata kalendarzowe. W szczególności wiadomym jest z urzędu, że tylko w roku 2020 zawisły przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu następujące [...] sprawy ze skarg R. S. na same tylko odmowy udostępnienia przez Prezesa [...] informacji publicznej w postaci kopii wyroków (z uzasadnieniami) wydanych w kolejnych latach z okresu 2016–2019, rejestrowanych w repertorium C i Co pod symbolem 028:

– sprawa o sygn. akt IV SA/Po [...] – dotycząca ww. wyroków wydanych w roku 2016 (liczba takich spraw w tym roku według Prezesa [...]: [...]) – zakończona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] października 2020 r. oddalającym skargę R. S.;

–sprawa o sygn. akt IV SA/Po [...] – dotycząca ww. wyroków wydanych w roku 2017 (liczba takich spraw w tym roku według Prezesa [...]: [...]) – zakończona, nieprawomocnym wyrokiem oddalającym skargę R. S.;

– sprawa o sygn. akt IV SA/Po [...] – dotycząca ww. wyroków wydanych w roku 2018 – sprawa w toku;

– sprawa o sygn. akt IV SA/Po [...] – dotycząca ww. wyroków wydanych w roku 2019 (liczba takich spraw w tym roku według Prezesa [...]: [...]) – sprawa w toku.

Poza tym Sądowi wiadomym jest z urzędu, że wcześniej skarżący obejmował jednym wnioskiem kilka kolejnych lat. Przykładowo w sprawach zakończonych nw. prawomocnymi, oddalającymi skargi R. S., wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu:

– z [...] grudnia 2014 r. o sygn. akt IV SA/Po [...] – skarżący żądał, jednym wnioskiem, udostępnienia kopii wyroków (z uzasadnieniami) z lat 2010–2014 (zapadłych w sprawach rejestrowanych w [...] w P. w rep. C pod symbolami 057 i 058 – w liczbie ok. [...] wyroków);

– z [...] marca 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po [...] – skarżący żądał, jednym wnioskiem, udostępnienia kopii wyroków (z uzasadnieniami) z lat 2010–2014 (zapadłych w sprawach rejestrowanych w [...] w P. w rep. C pod symbolem 045 – w liczbie ok. [...] wyroków).

W konsekwencji należało podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżący wnioskował w rzeczywistości o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, nie zaś informacji prostej.

Ubocznie należy zauważyć, że takie stanowisko zajmował też Naczelny Sąd Administracyjny w licznych, analogicznych sprawach ze skarg R. S. na odmowy udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki NSA: z [...].10.2016 r., I OSK [...]; z [...].11.2016 r., I OSK [...], I OSK [...] i I OSK [...]; z [...].12.2017 r., I OSK [...]; z [...].11.2018 r., I OSK [...] i I OSK [...] – dostępne w CBOSA). Dlatego też trzeba stwierdzić, że organ (Prezes [...]) słusznie wezwał R. S. do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, która uzasadniałaby udostępnienie mu wnioskowanych informacji – jak tego wymaga art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p. Zarazem jest poza sporem, że skarżący istnienia takiej przesłanki nie wykazał, a jedynie podtrzymał swoje stanowisko co do charakteru (nie-przetworzonego) żądanej informacji. W rezultacie Prezes [...], jako organ I instancji, zasadnie odmówił R. S. udostępnienia wnioskowanych informacji, a Prezes A., występując w roli organu odwoławczego, prawidłowo tę odmowną decyzję utrzymał w mocy.

Odnosząc się do zarzutu wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji – w tym braku szczegółowego wskazania zakresu nakładów, jakie musi organ ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań – Sąd stwierdza, że dostrzega wadliwą ogólnikowość i lakoniczność uzasadnienia decyzji w tym zakresie. Jednak mając na względzie wcześniej podniesione okoliczności – wiążące się zwłaszcza ze znanymi Sądowi z urzędu ww. faktami wystąpienia przez skarżącego do organu I instancji z identycznymi wnioskami o udostępnienie tożsamych informacji za kolejne 4 lata kalendarzowe – Sąd uznał, że wady te, o charakterze procesowym, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Pomimo bowiem, słusznie wytkniętej, pewnej ogólnikowości i lakoniczności uzasadniania zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że konieczność przejrzenia akt i orzeczeń oraz ich anonimizacja za cały ten okres wiązałaby się z koniecznością poniesienia znacznego nakładu pracy, a przez swą czaso - i pracochłonność mogłaby prowadzić do istotnych zakłóceń lub utrudnień w bieżącym funkcjonowaniu administracji sądowej.

Reasumując, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna, z uwagi na jej zakres przedmiotowy i czasowy, miała w istocie charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał – pomimo wezwania go przez organ – istnienia wymaganego interesu publicznego, który uzasadniałby udzielenie żądanej informacji.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.