Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1310/97
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1998-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 56 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ nie przewiduje zawieszenia postępowania zabezpieczającego. Wniosek banku o zawieszenie takiego postępowania jest bezprzedmiotowy.

TEZY

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ nie przewiduje zawieszenia postępowania zabezpieczającego. Wniosek banku o zawieszenie takiego postępowania jest bezprzedmiotowy.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 21 lutego 1997 r., zawartym w piśmie odpowiadającym na wezwanie do zapłaty wystosowane przez Izbę Skarbową w O., Bank S. SA w K. wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U.  1991 nr 36 poz. 16l ze zm./. Zobowiązany Bank zarzucił, iż nie naruszył przepisu art. 87 par. 1 powołanej ustawy przez dokonywanie wypłat z rachunków objętych zabezpieczeniem przyszłych zobowiązań wspólników spółki cywilnej W. w o., skoro w całym okresie zabezpieczenia wysokość salda kwot zabezpieczonych - stanowiących fundusz ryzyka utworzony zgodnie z umową zawartą pomiędzy Bankiem S. oddział w K. a wspólnikami Spółki W. - nie była niższa od kwoty 6.000.000 zł.

Urząd Skarbowy w o. postanowieniem z 20 marca 1997 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak przesłanek wymienionych w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Bank Ś. SA zarzucił, że nie odpowiada ono wymogom kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Izba Skarbowa w o. postanowieniem z 30 czerwca 1997 r. utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego. Stwierdzono, że Bank wskazał jako podstawę prawną wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przepis art. 56 par. 1 pkt 5 nie precyzując, który konkretnie przepis prawa miałby stanowić podstawę zawieszenia. Powołany bowiem przepis ma charakter normy blankietowej i nie może stanowić samoistnej podstawy zawieszenia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucono naruszenie art. 56 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Skarżący Bank twierdził, że w obszernym wniosku o zawieszenie postępowania wskazywał na okoliczności wymagające wyjaśnienia, a wynikające ze skomplikowanego charakteru umowy wiążącej Bank ze Spółką W.

W szczególności należało dokonać interpretacji prawnej instytucji "funduszu ryzyka", bez czego niemożliwe było skierowanie egzekucji przeciwko temu składnikowi majątku. Organ egzekucyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie wezwał też stron do wystąpienia do Sądu w trybie art. 100 par. 1 Kpa o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Ponadto Izba Skarbowa mylnie interpretuje art. 56 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście merytorycznych wywodów skarżącego zawartych we wniosku o zawieszenie postępowania.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie z równoczesnym powtórzeniem argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo stwierdzono, że argument dotyczący konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego został podniesiony dopiero w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy zważył, co następuje:

Przede wszystkim trzeba wskazać, że zarówno wniosek strony, jak i rozstrzygnięcia wydane przez organ egzekucyjny oraz Izbę Skarbową bezpodstawnie przenoszą meritum sprawy na teren postępowania egzekucyjnego. Jest zaś niesporne, że nic doszło w tej sprawie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, lecz zabezpieczającego, po myśli przepisów działu IV ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.

W szczególności podkreślenia wymaga fakt, że 17 maja 1996 r. doszło do wydania przez organ egzekucyjny decyzji o dokonaniu zabezpieczenia przyszłych zobowiązań podatkowych na, majątku Piotra W. i Waldemara K. działających w ramach spółki cywilnej W. Postanowieniem z 20 maja 1996 r. organ sprecyzował sposób realizacji zabezpieczenia, a to przez zajęcie rachunków bankowych wspólników, prowadzonych w Banku Ś. Oddział w K. 2 stycznia 1997 r. Bank dokonał obciążenia kont wspólników Spółki W. z tytułu kredytów kwotą 6.096.672,34 zł. Skutkiem zaspokojenia się Banku z majątku wspólników spółki W. było zajęcie dokonane przez organ 4 lutego 1997 r. na rachunku bankowym Banku - w celu zabezpieczenia należności przyszłych - podatku od towarów i usług za lata 1995 i 1996 od Piotra W. i Waldemara K., w prognozowanej kwocie 6.000.000 zł.

W opisanym stanie faktycznym nie sposób uznać, aby działania organu odbywały się w ramach postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie przepis art. 87 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poddaje działania organu w przedmiocie ściągnięcia z banku równowartości wypłaconej sumy - trybowi egzekucji administracyjnej, lecz może to nastąpić jedynie w przypadku, gdy wypłata z zajętego rachunku odbyła się z naruszeniem przez bank przepisów o egzekucji z rachunków bankowych. Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, operacja dokonana przez Bank 2 stycznia 1997 r. przepisów tych nie naruszała.

Abstrahując od oceny wcześniejszych operacji dokonywanych przez Bank na kontach Piotra W. i Waldemara K., stwierdzić należy, że 2 stycznia 1997 r. przed doręczeniem Bankowi kolejnego postanowienia o przedłużeniu zabezpieczenia, zabezpieczenie to nie istniało. Stąd też nie można zarzucić Bankowi, że bezprawnie obciążył konta wspólników z tytułu zaspokojenia własnych należności. Nie można więc stwierdzić, że obciążenia konta Banku na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych Piotra W. i Waldemara K. odbyło się w trybie egzekucji po myśli przepisu art. 87 par. 3 powołanej ustawy. Miało ono natomiast charakter działań podejmowanych w postępowaniu zabezpieczającym.

Z treści przepisów art. 154 par. 1 i 2 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zabezpieczenie należności pieniężnej - dokonane przed terminem płatności tej należności - ma na celu umożliwienie realizacji obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, gdy brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję.

Stosownie do przepisu art. 157 par. 3 powołanej ustawy z 1966 r., organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić postanowienie o zabezpieczeniu. Sformułowanie tego przepisu oraz brak w dziale IV tej ustawy przepisów nakazujących stosowanie bez ograniczeń do postępowania zabezpieczającego - przepisów o postępowaniu egzekucyjnym sprawia, że organ egzekucyjny może w postępowaniu zabezpieczającym jedynie uchylić lub zmienić postanowienie wydane w sprawie zabezpieczenia. Ponadto charakter postanowienia o zabezpieczeniu oraz cel, jaki przyświeca wydaniu tego orzeczenia powoduje, że nie istnieje prawnie umotywowana możliwość domagania się zawieszenia tego postępowania. Stąd też wniosek o zawieszenie postępowania zabezpieczającego jest pozbawiony podstawy prawnej. Nie mają bowiem zastosowania do tego postępowania ani przepisy art. 56 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani też przepisy art. 97 Kpa.

W tej sytuacji wniosek Banku Ś. o zawieszenie postępowania zabezpieczającego powinien spowodować umorzenie postępowania wszczętego tym wnioskiem, a to wobec jego bezprzedmiotowości. Nie istniały również podstawy do rozważania, czy w stanie faktycznym sprawy wystąpiły przesłanki z art. 56 par. 1 pkt 5 omawianej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. skoro przepis ten nie ma zastosowania do postępowania zabezpieczającego. Jednakże uchybienia te nie stanowią naruszenia prawa, o których mowa w przepisie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Odmowa zawieszenia postępowania zabezpieczającego doprowadziła bowiem do takiego skutku, jaki wynikałby z orzeczenia umarzającego bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem o zawieszenie. Skoro zaś zawieszenie postępowania zabezpieczającego nic jest możliwe z braku podstawy prawnej, Sąd pominął ustosunkowanie się. do zarzutów zawartych w skardze.

Z tych względów należało skargę Banku Ś. oddalić po myśli przepisu art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.