Wyrok NSA, sygn. akt III SA 199/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-10-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1992 nr 21 poz. 86
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
article: art. 10 ust. 2 pkt 12
journal: Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: 1. Żaden przepis prawa nie zakazuje stwierdzenia przez organ administracyjny nieważności decyzji, na którą wniesiono skargę do sądu administracyjnego. Po przekazaniu zgodnie z art. 200 par. 2 zdanie drugie Kpa takiej skargi Naczelny Sąd Administracyjny umorzyłby postępowanie sądowe po ustaleniu, że zaskarżona decyzja przestała istnieć na skutek stwierdzenia jej nieważności /art. 355 par. 1 Kpc w związku z art. 393 par. 1 Kpc i art. 211 Kpa/.

2. O uprawdopodobnieniu nieściągalności należności można by mówić wówczas, gdyby choć jeden z wierzycieli podjął próbę przymusowego wyegzekwowania wierzytelności od dłużnika i próba ta okazałaby się bezskuteczna /art. 10 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/. Wtedy dopiero inni wierzyciele mogliby z pewną dozą prawdopodobieństwa założyć, że także ich należności okażą się nieściągalne.

Utworzenie rezerwy wyłącznie na podstawie korespondencji dłużnika, który z natury rzeczy zainteresowany jest w katastroficznym przedstawianiu swojej sytuacji ekonomicznej, nie może uzasadniać zaliczenia tej rezerwy do kosztów uzyskania przychodu.

3. Ciężar wykazania prawdopodobieństwa nieściągalności należności spoczywa na podatniku. Nie sposób zaaprobować tezy, że to organ podatkowy winien wykazać podatnikowi, iż należność jest możliwa do ściągnięcia. Nie do izby skarbowej należy analizowanie posiadanych przez nią informacji na temat sytuacji ekonomicznej poszczególnych podmiotów. Prawdopodobieństwo nieściągalności należności musi być udokumentowane w aktach podatnika, który utworzoną rezerwę zamierza zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

4. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości /Dz.U. nr 10 poz. 35 ze zm./ wprawdzie określają w jakich stanach faktycznych dopuszczalne jest utworzenie rezerwy, jednakże nie każda rezerwa może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Tylko rezerwy, o których była mowa w art. 10 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych mogły stanowić wspomniane koszty.

5. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86 ze zm./ nie zawiera definicji "nieściągalności" i nie uprawnia do wniosku, że pojęcie to inaczej było rozumiane przed i inaczej po jej wejściu w życie. Ustawa inaczej ujmuje koszty uzyskania przychodu, natomiast nie nadaje wyrazowi "nieściągalność" nowego znaczenia.

TEZY

1. Żaden przepis prawa nie zakazuje stwierdzenia przez organ administracyjny nieważności decyzji, na którą wniesiono skargę do sądu administracyjnego. Po przekazaniu zgodnie z art. 200 par. 2 zdanie drugie Kpa takiej skargi Naczelny Sąd Administracyjny umorzyłby postępowanie sądowe po ustaleniu, że zaskarżona decyzja przestała istnieć na skutek stwierdzenia jej nieważności /art. 355 par. 1 Kpc w związku z art. 393 par. 1 Kpc i art. 211 Kpa/.

2. O uprawdopodobnieniu nieściągalności należności można by mówić wówczas, gdyby choć jeden z wierzycieli podjął próbę przymusowego wyegzekwowania wierzytelności od dłużnika i próba ta okazałaby się bezskuteczna /art. 10 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/. Wtedy dopiero inni wierzyciele mogliby z pewną dozą prawdopodobieństwa założyć, że także ich należności okażą się nieściągalne.

Utworzenie rezerwy wyłącznie na podstawie korespondencji dłużnika, który z natury rzeczy zainteresowany jest w katastroficznym przedstawianiu swojej sytuacji ekonomicznej, nie może uzasadniać zaliczenia tej rezerwy do kosztów uzyskania przychodu.

3. Ciężar wykazania prawdopodobieństwa nieściągalności należności spoczywa na podatniku. Nie sposób zaaprobować tezy, że to organ podatkowy winien wykazać podatnikowi, iż należność jest możliwa do ściągnięcia. Nie do izby skarbowej należy analizowanie posiadanych przez nią informacji na temat sytuacji ekonomicznej poszczególnych podmiotów. Prawdopodobieństwo nieściągalności należności musi być udokumentowane w aktach podatnika, który utworzoną rezerwę zamierza zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

4. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości /Dz.U. nr 10 poz. 35 ze zm./ wprawdzie określają w jakich stanach faktycznych dopuszczalne jest utworzenie rezerwy, jednakże nie każda rezerwa może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Tylko rezerwy, o których była mowa w art. 10 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych mogły stanowić wspomniane koszty.

5. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86 ze zm./ nie zawiera definicji "nieściągalności" i nie uprawnia do wniosku, że pojęcie to inaczej było rozumiane przed i inaczej po jej wejściu w życie. Ustawa inaczej ujmuje koszty uzyskania przychodu, natomiast nie nadaje wyrazowi "nieściągalność" nowego znaczenia.