Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 756/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 64 e  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 10  par. 1, art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi P. S. A. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz P. S. A. w T. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku S.A. P. w T. w celu egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń oraz marzec - grudzień 2002r. Organ egzekucyjny celem wyegzekwowania należności, zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego. Następnie zawiadomieniami z dnia [...] r. Nr [...], z [...]r. Nr [...] z [...]r. Nr [...] zajął wierzytelności przypadające od SA P. W wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstał obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.

Spółka w dnia [...] r. złożyła wniosek o umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych związanych z egzekwowaniem ww. zaległości wskazując, że nie jest

w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz z uwagi na ważny interes publiczny.

Organ egzekucyjny pismami z dnia [...] i [...]r. wezwał do uzupełnienia powyższego wniosku. W dniu [...] i [...]r. organ egzekucyjny otrzymał dokumentację określającą m.in. sytuację finansową Spółki.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ uznał, że nie wystąpiła żadna przesłanka umorzenia kosztów z art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)

Na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] r. Spółka złożyła zażalenie. W uzasadnieniu zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 10 § 1 oraz art. 81 kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Ponadto naruszenie art. 6, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa, art. 7 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa poprzez nie odniesienie się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza pominięcie przesłanki jaką jest interes społeczny oraz słuszny interes obywateli, a także naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną interpretację.

Wskazano, że organ egzekucyjny nie wezwał zobowiązanej do zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, jak również do wypowiedzenia się co do tego materiału. Podkreślono, że zobowiązana nie miała faktycznej możliwości przedstawienia innych, aktualnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację ekonomiczną i poniesienie znacznego uszczerbku wiążącego się z brakiem umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem zobowiązanej, organ egzekucyjny wydając postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych naruszył zasadę prawdy materialnej wyrażoną w przepisie art. 7 kpa i będących jej realizacją przepisów art. 77 § 1 oraz art. 80 tej ustawy. Nie uwzględniono przy tym słusznego interesu obywateli i interesu społecznego. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Nie wykazał jakiejkolwiek inicjatywy w celu rzetelnego zbadania, czy przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, na które powoływał się wnioskodawca, dają podstawę do umorzenia tych kosztów.

Wskazano, że fakt posiadania wierzytelności względem P. nie stanowił źródła dochodu dla zobowiązanej, albowiem mając na uwadze krytyczną sytuację finansową tejże Spółki, odzyskanie środków było w istocie niemożliwe. W tej sytuacji zawarcie ugody, mając na uwadze sytuację dłużnika, było najlepszym i realnym rozwiązaniem, pozwoliło na odzyskanie przynajmniej części należności. Podkreślono, że zobowiązana nie twierdziła, iż bezpośrednio zapewnia przewóz pasażerów lecz, że dzięki jej działalności transport kolejowy jest możliwy.

Brak udzielenia pomocy ze strony Skarbu Państwa nie może oznaczać, że dany podmiot nie realizuje zadań społecznych.

W zażaleniu stwierdzono, że organ egzekucyjny ocenił materiał dowodowy w sposób niepełny poprzez pominięcie dowodów przedstawiających trudną sytuację finansową wnioskodawcy. Znajdujący się w krytycznej sytuacji Zakład, obciążony dodatkowo obowiązkiem spłaty kosztów egzekucyjnych zmuszony będzie do redukcji zatrudnienia osób, które nie będą miały większych szans na znalezienie nowej pracy, a koszty wypłaty zasiłków poniesione zostaną przez Państwo, w tym F. Powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą, zdaniem skarżącej, o spełnieniu przesłanki określonej w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nadto, nieodniesienie się do wszystkich argumentów oraz budowanie twierdzeń pozbawionych logicznych podstaw przesądza o tym, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone jest z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny lub ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Spełnienie jednej z wyżej wymienionych okoliczności stanowi podstawę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jednakże postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów należy tylko do organu prowadzącego egzekucję, który może - ale też nie musi - dokonać ich umorzenia. Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie nie zaszła żadna z okoliczności umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor uznał, że powołana przez Spółkę okoliczność ważnego interesu publicznego skonsolidowana ze słusznym interesem społecznym nie znalazła swojego uzasadnienia w aktach sprawy.

Wyjaśnił, że interes publiczny o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 2 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Jednakże pojęcie to winno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów Państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W tym znaczeniu interes publiczny i słuszny interes społeczny nie może być utożsamiany z przyznawaniem ulg w spłacie naliczonych zgodnie z ustawą kosztów egzekucyjnych. Egzekucja administracyjna nie stanowi bowiem kary dla danego podmiotu gospodarczego, lecz jest postępowaniem wykonawczym, którego jedynym celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, jaki zgodnie z obowiązującymi przepisami spoczywa na danym podmiocie. Skoro zobowiązana nie uiszczała dobrowolnie należności publicznoprawnych, konieczne było wszczęcie wobec jej majątku postępowania egzekucyjnego, a co w konsekwencji spowodowało powstanie określonych kosztów tego postępowania.

Według organu, zawarcie układu ratalnego pomiędzy Zobowiązaną, a wierzycielem – Z. oznacza jedynie, że oczekuje on, iż dłużnik podejmując działania naprawcze daje gwarancję spłaty należności. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, będące skutkiem zawarcia układu ratalnego, nie zwalnia jednak zobowiązanej od obowiązku uiszczenia powstałych kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor podkreślił, że rozpatrując wniosek o umorzenie kosztów kierował się zasadami prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, określonymi w art. 7 i 8 kpa, o czym świadczy dokładne przeanalizowanie zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 kpa. W opinii organu, dokonał on oceny sytuacji finansowej Spółki na podstawie całokształtu dostępnego materiału dowodowego, który stanowiły dokumenty finansowe P. przedłożone wraz z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wzywał zobowiązaną

do uzupełnienia materiału dowodowego odnoszącego się do jej aktualnej sytuacji majątkowej po to, aby przeanalizować i wziąć pod uwagę wszystkie aspekty sprawy.

Zarzut naruszenia art. 10 kpa, Dyrektor uznał za niezasadny, albowiem w celu wnikliwego przeanalizowania i oceny sytuacji finansowej Spółki, wzywał zobowiązaną do uzupełnienia materiałów dowodowych w związku z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zatem zobowiązana miała kilkakrotnie możliwość przedstawienia wszelkich dokumentów znajdujących się w jej posiadaniu, na potwierdzenie swoich żądań. Dodatkowo zauważył, że wszelki materiał dowodowy zebrany w toku prowadzonego postępowania został dostarczony do organu przez zobowiązaną.

W konsekwencji zaznajomienie strony z zebranym materiałem dowodowym polegałoby w tej sytuacji na analizie przez stronę swoich własnych dokumentów. Powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005r. Sygn. akt FPS 6/04.

Na ww. postanowienie organu II instancji skarżąca wniosła skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwracając się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie

art. 10 § 1 oraz art. 81 kpa, w szczególności, poprzez nie zapewnienie stronie udziału

w postępowaniu bezpośrednio przed wydaniem postanowienia, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów, art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię, art. 6, art. 8, art. 7, art. 11, art. 107 § 3 w związku z przepisem art. 126 kpa w szczególności poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nieodniesienie się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia

do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych w zażaleniu z dnia [...] r., a także prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 10 § 1 kpa, skarżąca wskazała, że prawo

do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz co do zgłoszonych żądań przysługuje stronie nie tylko w postępowaniu przed organem I instancji, ale również w postępowaniu odwoławczym. Na potwierdzenie powyższego powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt: II OSK 831/05. Zdaniem strony na obowiązywanie powyższej zasady nie ma wpływu fakt, że organy nie zebrały żadnego materiału dowodowego lub, jak podnosi organ II instancji, opierały się tylko na dowodach przedłożonych w toku postępowania przez zobowiązaną. Strona nie wiedziała przecież, które z dowodów staną się podstawą wydanego rozstrzygnięcia, a ponadto miała pełne prawo do wypowiedzenia się nie tylko co do samych dowodów, ale również miała prawo do zajęcia ostatecznego stanowiska co do zgłoszonych żądań. Dodała, że nie była nawet pouczona przez organy o możliwości skorzystania z praw zagwarantowanych przepisem art. 10 kpa. Na poparcie swojej argumentacji powołała się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt: III SA/Wa 1622/05 i z dnia 22 marca 2006r., sygn. akt: III SA/Wa 3179/05.

Ponadto podkreśliła, że zawiadomienie o przedłużeniu postępowania nie może spełniać jednocześnie roli zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że powinno być ono wydane w określonym momencie, tj. bezpośrednio przed wydaniem decyzji (postanowienia), po zakończeniu postępowania dowodowego.

Zdaniem skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej przyjmując argumentację organu I instancji za zasadną, w świetle zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę, naruszył również przepis art. 77 § 1 kpa. W opinii Spółki, organ II instancji nie odniósł się do dokumentacji przedłożonej przez nią w toku postępowania, nie ocenił jej we własnym zakresie, a stwierdził wyłącznie, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Skarżąca wskazała, że nie wzięto przy tym pod uwagę jej sytuacji finansowej, aktualnej na dzień wydania rozstrzygnięcia, ale oparto się wyłącznie na dowodach przedłożonych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, które w dodatku nie zostały ocenione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego pod kątem wystąpienia przesłanek, na które powoływała się zobowiązana. Dyrektor Izby Skarbowej, dokonując oceny wystąpienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 64 e § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., nie wziął pod uwagę faktu, że wysokość zobowiązań wnioskodawcy na dzień [...] r., stanowiła kwota w wysokości [...] zł

przy należnościach w wysokości [...] zł. Całkowicie pominięte zostały także,

w opinii skarżącej, dowody załączone do pisma z dnia [...] r. w postaci

w szczególności zestawienia należności i zobowiązań wnioskodawcy. Według strony, organy nie odniosły się także do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę,

w tym do bilansu za [...] r., sprawozdania [...] za [...] r., rachunku wyników według stanu na dzień [...] r. oraz rachunku zysków i strat za lata [...], [...], [...]. Powyższe dowody oraz pominięte dane, zdaniem skarżącej, mają znaczenie w przedmiotowej sprawie, albowiem obrazują jej trudną sytuację finansową oraz fakt, że brak umorzenia kosztów spowoduje niewątpliwie znaczny uszczerbek

w kondycji finansowej zobowiązanej. W ocenie Spółki, powyższe stanowi o naruszeniu przez organy obu instancji art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 64e § 2 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. skarżąca stwierdziła, że ważny interes publiczny przemawiający

za umorzeniem kosztów egzekucji został wykazany przez zobowiązaną w toku postępowania. Podkreśliła, że nie ulega wątpliwości, że funkcje jakie pełni Spółka mają ogromne znaczenie dla osób korzystających z transportu kolejowego, dla środowiska i dla stanu polskich dróg, a możliwość zatrudniania setek pracowników ma także wpływ na zmniejszenie stanu bezrobocia w regionie. Dodatkowo zauważyła, że w przypadku nieumorzenia kosztów egzekucji zobowiązana najprawdopodobniej będzie zmuszona do szukania oszczędności w szczególności w liczbie zatrudnionych pracowników, a także zakresu i poziomu świadczenia swoich usług na rzecz społeczeństwa.

Spółka stwierdziła, że organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] r.

nie odniósł się m.in. do argumentacji zobowiązanej dotyczącej niemożności skorzystania z dotacji europejskich z uwagi na brak środków na wkład własny, konieczności redukcji zatrudnienia w przypadku odmowy umorzenia kosztów egzekucji, czy wreszcie argumentacji dotyczącej ważnego interesu publicznego, które organ egzekucyjny bezpodstawnie ograniczył wyłącznie do bezpośredniego przewozu pasażerów. Zdaniem skarżącej, podobnych uchybień dopuścił się Dyrektor Izby Skarbowej, który w postanowieniu z dnia [...] r. nie ustosunkował się zupełnie do zarzutu naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 w zw. z przepisem art. 126 kpa.

Brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Spółkę,

nie pozwala na pełną kontrolę motywów jakimi kierował się organ pierwszoinstancyjny.

Dodatkowe uchybienia organu II instancji co do braku odniesienia się do argumentów i zarzutów wskazanych przez wnioskodawcę w zażaleniu stanowi, w opinii strony, naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca Spółka ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę organu. Podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Powołała się m.in. na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 października 2007r., w którym wyrażono pogląd, iż w postępowaniu odnoszącym się do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest na podstawie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosuje się zasady ogólne procedury administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Skarżącej Spółce odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Powodem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia było uznanie przez organy,

iż w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 64 e § 2 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 64e § 1 i 2 ww. ustawy organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych

bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Nie budzi zatem wątpliwości, że ustawodawca ściśle określił przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Katalog ich jest zamknięty. W związku z tym nie można choćby na gruncie uregulowań zawartych w kpa doszukiwać się samodzielnych, dodatkowych przesłanek zastosowania tej ulgi.

Istotne natomiast w sprawie jest, czy występuje którakolwiek z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organy stanęły na stanowisku, że żadna z przesłanek

nie występuje, a zatem w ramach uznania administracyjnego odmówiły udzielenia ulgi.

Sąd zauważa jednak, że organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu, a mających istotne znaczenie w sprawie.

Przykładowo:

- strona powołała się na okoliczność, że zawarcie ugody na mocy której umorzyła część należności kontrahentowi (będącemu również w trudnej sytuacji finansowej) było uzasadnione od strony prawnej i ekonomicznej. Spółka skalkulowała, że bardziej opłacalne będzie dla niej zrezygnowanie z części należności i uzyskanie pozostałej części, stopniowo odzyskiwanej od P. aniżeli wdanie się w spór sądowy z zagrożeniem utraty większej części wierzytelności. Powyższą argumentacją strona zakwestionowała stwierdzenia organu o nieuzasadnionej, dobrowolnej rezygnacji z części wierzytelności, pomimo możliwości ich dochodzenia na drodze sądowej,

- strona podniosła, że istnieje realne zagrożenie zwalniania pracowników z powodu sytuacji finansowej firmy,

- strona zakwestionowała twierdzenie organu I instancji co do istnienia wierzytelności, z których można zaspokoić wierzyciela, zarzucając, iż organ nie wskazał o jakie to wierzytelności chodzi, a które mogą być przedmiotem zajęcia i zaspokojenia,

- zdaniem strony organ pominął fakt, że istnieją wielomilionowe straty z działalności zobowiązanego i nie może ponieść ciężaru spłaty kosztów egzekucyjnych

bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej.

W ocenie Sądu powyższe - podane przykładowo - zarzuty strony podniesione również na etapie postępowania zażaleniowego wymagają ustosunkowania się, wobec twierdzenia organów, że żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych nie zaistniała w sprawie. Nie można ograniczyć się wyłącznie do ogólnikowych stwierdzeń o braku przesłanek zastosowania ulgi wobec konkretnych zarzutów skierowanych w stosunku do zaskarżonego postanowienia. Organ obowiązany jest uzasadnić, dlaczego pomimo twierdzeń i przywołanych danych liczbowych w przedmiocie kondycjii ekonomicznej mającej świadczyć o złej sytuacji finansowej Spółki uznaje, że jednak zobowiązana jest w stanie zapłacić koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla tej sytuacji.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa, na podstawie którego uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Art. 107 w związku z art. 126 kpa określa podstawowe części składowe, jakie powinno zawierać postanowienie. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć postanowienia i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów postanowienia winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie postanowienia ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości postanowienia przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza postanowienia o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiego postanowienia uniemożliwia bowiem - w przypadku jego zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. W świetle art. 107 § 3 kpa w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy dana okoliczność została udowodniona.

W kontekście powyższego warto powołać orzeczenie NSA z dnia 16 listopada 1999r., sygn. akt III S.A. 7900/98 (LEX nr 47243), w którym Sąd zauważył, iż w przeciwieństwie do innych rodzajów luzów decyzyjnych uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania (por. też już przywoływany wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r., sygn. akt II S.A. 506/98, LEX nr 41383 oraz wyrok z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt S.A./Ka 1418/95, Glosa 1997/5/30).

Wypada też odnotować orzeczenie, w którym stwierdzono, że uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sam przez się sądowej ich kontroli, ale zakres tej kontroli znacznie ogranicza (por. wyrok NSA z dnia 11 września 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1543/95, Biul.Skarb. 1997/2/29).

W konsekwencji należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa, które to przepisy mają zastosowanie z uwagi na przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy jednoczesnym braku uregulowanie tej materii w ostatnio wymienionej ustawie.

Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis zawiera przede wszystkim dyrektywę odpowiedniego stosowania kpa, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Zakres stosowania w postępowaniu egzekucyjnym administracji uregulowań tego kodeksu jest niewątpliwie istotny dla oceny zaskarżonego postanowienia.

W doktrynie wskazuje się, że przepisy kpa mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto nie stosuje się przepisów kpa wprost, lecz "odpowiednio", co oznacza, że niektóre przepisy kpa będą miały pełne zastosowanie (np. przepisy o doręczeniach, przywróceniu terminu), inne natomiast, ze względu na specyfikę postępowania egzekucyjnego, będą mogły być stosowane z odpowiednimi modyfikacjami (np. przepisy o podaniach) lub też w ogóle nie będą mogły być stosowane (np. przepisy o rozprawie, o zawieszeniu). W konsekwencji użyte w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sformułowanie o "odpowiednim stosowaniu" kpa, należy rozumieć jako powinność pełnego lub ze zmianami stosowania tych przepisów, ewentualnie jako powinność niestosowania w ogóle – to ostatnie ze względu na odmienne unormowanie pewnych kwestii w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas Postępowanie egzekucyjne w administracji, Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa 2003, s.63-65; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – komentarz, Wydawnictwo "UNIMEX", Wrocław 2004, s. 181).

Zdaniem strony skarżącej organy naruszyły zasadę postępowania wynikającą

z art. 10 § 1 kpa, na podstawie którego "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Organy bowiem przed wydaniem decyzji nie umożliwiły wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Powyższy zarzut strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że organ wzywał stronę skarżącą do przedłożenia dowodów, wyjaśnień uzasadniających jej żądanie, z czego skarżąca korzystała. Nie było również przeszkód, aby na etapie postępowania zażaleniowego Spółka załączyła dowody przedstawiające sytuację ekonomiczną, jeżeli w jej ocenie dane, które sama przedłożyła przed organem I instancji uległy już zdezaktualizowaniu. W konsekwencji analiza akt administracyjnych przesądza, że w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej brała ona czynny udział. W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie miał obowiązku – na wzór rozwiązania prawnego zawartego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej – wyznaczania dodatkowo terminu do wypowiedzenia się w sprawie.

Należy mieć również na uwadze, że zastosowanie przepisu kodeksowego nie może niweczyć charakteru postępowania egzekucyjnego.

W wyroku z dnia 13 października 2005r. (sygn. Akt II FSK 157/05, Lex nr 173123) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przy stosowaniu odpowiednim przepisów kpa należy uwzględnić odrębność celów postępowania administracyjnego (jurysdykcyjnego) oraz egzekucyjnego. Skoro do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zasady ogólne, to one powinny być stosowane w pierwszej kolejności w postępowaniu egzekucyjnym. Są to m.in.: zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji (art. 6), zasada legalności (art. 7 § 1), zasada stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego (art. 7 § 2), zasada niedopuszczalności stosowania środków egzekucyjnych, gdy odpadła podstawa prowadzenia egzekucji (art. 7 § 3), zasada poszanowania minimum egzystencji (art. 8-10), zasada zagrożenia (art. 15). W konsekwencji NSA nie doszukał się naruszenia art. 10 § 1 kpa w działaniu organu egzekucyjnego, który nie wyznaczył terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału przed wydaniem postanowienia przez organ egzekucyjny.

W innym wyroku NSA wskazał, że ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów kpa w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest

z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Ta reguła o odrębności celów postępowań powinna być także uwzględniana w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 § 1 kpa. Zatem sposób stosowania tych przepisów kodeksu należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową (wyrok NSA z dnia 13.10.2005r., sygn. Akt II FSK 157/05, Lex nr 173123).

Sąd w tut. składzie w pełni podziela powyższe poglądy. W konsekwencji stwierdza, że zarzut niezapewnienia stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i tym samym naruszenia art. 10 § 1 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bezzasadny.

Odnośnie powołanego w piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2007r. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 25 października 2007r. sygn. akt SA/Bd 632/07 zauważyć należy, że pogląd o stosowaniu zasad ogólnych w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych został wypowiedziany, jednakże w kontekście zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikającej z art. 7 kpa. Natomiast Sąd nie dokonał żadnego wywodu w zakresie naruszenia przez organ zasady wynikającej z art. 10 § 1 kpa.

Końcowo Sąd zauważa, że wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, nie ma przeszkód, aby strona złożyła aktualne dokumenty potwierdzające jej sytuację ekonomiczną, a którą to okoliczność podniosła także w skardze.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

E. Kruppik-Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz M. Łent