Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 312/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. odmówił stwierdzenia u skarżącego M.G. choroby zawodowej: pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla wym. w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na pyły zwłókniające i orzeczenia lekarskie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. z dnia [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. nr [...].

Od powyższej decyzji odwołał się M.G. podnosząc, że nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim o braku pylicy płuc, ponieważ czeski lekarz nie dopuścił go do pracy w kopalni stwierdzając "pylicę". Ponadto w styczniu 2015 roku, podczas wizyty w pogotowiu ratunkowym lekarz – na podstawie przedłożonego mu zdjęcia rtg - również stwierdził u niego "pylicę płuc".

Decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że postępowanie wyjaśniające wykazało, iż M.G. pracował w narażeniu na działanie pyłów zwłókniających zawierających wolną krystaliczną krzemionkę w okresach: 01.07.1988r. - 30.11.1993r. (w tym służba wojskowa 07.09.1989r. -27.02.1991 r.) w KWK "A" i KWK "B" w W. (kopalnie zlikwidowane, obecnie: "C" S.A. w B. Oddział w D., Zakład "D" w D.) jako młodszy górnik, górnik pod ziemią, 03.08.2007 r. - 11.11.2007 r. w "E" Sp. z o. o. w S. jako pracownik produkcji (praca w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę), 10.01.2013 r. - 09.04.2013 r. w Konsorcjum "F" S.A. Oddział w M. - "G" w M. na stanowisku górnika pod ziemią. Obecnie jest na rencie. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący był badany w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozp. R.M. z dnia 30.06.2009 r. dot. chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylice płuc: pylica górników kopalń węgla wym. w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych. Badaniem fizykalnym stwierdzono osłuchowo szmer pęcherzykowy prawidłowy. W badaniach czynnościowych układu oddechowego stwierdzono: w gazometrii jawną częściową niewydolność oddechową, spirometria była w normie. W rtg klatki piersiowej z dnia 05.02.2014 r. wykonanym w Ośrodku Diagnostyczno - Leczniczym w W. w obu płucach nie wykazano zmian ogniskowych (symbol "0" według ILO) upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. Wyjaśniono, że według klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy - ILO 1980 z rewizją w 2000 i 2011 r. podstawą do rozpoznania pylicy płuc jest stwierdzenie w obrazie radiologicznym klatki piersiowej zacienień okrągłych typu p lub q lub r, o gęstości co najmniej 1/1 lub guzowatych, których aktualnie nie wykazano. Mając na uwadze powyższe, lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc. Następnie skarżący był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S,, gdzie lekarze specjaliści, na podstawie obserwacji klinicznej od 09.09.2014 r. do 11.09.2014 r., w orzeczeniu lekarskim z dnia 16.09.2014 r. również nie znaleźli podstaw do rozpoznania pylicy płuc. W trakcie obserwacji klinicznej w Instytucie, badaniem fizykalnym nad polami płucnymi, stwierdzano obustronnie szmer pęcherzykowy prawidłowy. W wykonanym badaniu spirometryczym i bodypletyzmograficznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji. Badanie gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie wykazało cech niewydolności oddechowej. Prawidłowa była również dyfuzja gazów w płucach. Zdjęcie rtg klatki piersiowej wykonane w dniu 10.09.2014 r. nie wykazało zmian uzasadniających rozpoznanie u skarżącego pylicy górników kopalń węgla, zgodnie ze standardami klasyfikacji radiologicznej pylic Międzynarodowego Biura Pracy (0 według ILO). W ocenie uwzględniono również wyniki radiogramów klatki piersiowej wcześniej wykonanych u pacjenta. Wyjaśniono, że podstawą rozpoznania klinicznego pylicy górników kopalń węgla jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zmian ogniskowych w płucach (zacienień okrągłych, regularnych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że pomimo udokumentowanego narażenia zawodowego na pył kamienno- węglowy, zawierający wolną krystaliczną krzemionkę, stwarzający ryzyko wystąpienia pylicy płuc, z uwagi na obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno- orzecznicze, lekarze specjaliści DWOMP we W. oraz IMPiZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - pylicy górników kopalń węgla. Organ podkreślił, że orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Dodał, że skarżący, poinformowany w trybie art. 10 Kpa o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, przed wydaniem decyzji - w dniu 05.03.2015 r. powiadomił telefonicznie, że podtrzymuje zarzuty odwołania i w chwili obecnej nie posiada nowych dowodów mogących mieć wpływ na prowadzone postępowanie. Odpowiadając na zarzuty odwołania, organ wskazał, że z punktu widzenia orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc górników kopalń węgla jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym (rtg) klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej (p-a) zmian ogniskowych w miąższu płuc, mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających środowiska kopalnianego na miąższ płucny. Rozpoznanie tego rodzaju pylicy wymaga wykazania obecności na zdjęciu rtg określonego typu zmian, tj. zacienień okrągłych i regularnych (typu p, q, r - zależnie od ich wielkości) oraz odpowiedniej kategorii tych zmian, czyli ich gęstości (kategorie 1, 2, 3), ocenianych przez porównanie ze standardowymi radiogramami Klasyfikacji radiologicznej pylic, która została opracowana przez ekspertów Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (International Labour Office - ILO) w 1980 r. (nowelizacje w 2000 r. i 2011 r.). Organ podkreślił, że orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych z kręgu pylic opiera się na metodzie porównawczej standardów rtg klatki piersiowej - wydanych przez Międzynarodowe Biuro Pracy (International Labour Office - ILO 1980 z rewizją w 2000 r. i 2011 r.), traktowanych jako zalecenia pomocne przy wydawaniu orzeczeń lekarskich - z radiogramami badanego. Dodał, że wydana przez Międzynarodowe Biuro Pracy "Klasyfikacja" ma charakter zaleceń, a nie wiążących reguł i jej celem jest wyłącznie ułatwienie i ujednolicenie opisywania indywidualnych objawów pylicy płuc takich jak zacienienia, zagęszczenia drobnoguzkowe itp. Podkreślił, że Międzynarodowa klasyfikacja radiologiczna pylic jest narzędziem używanym na całym świecie w celu poprawy nadzoru nad stanem zdrowia pracowników, prowadzenia badań epidemiologicznych i porównywania danych statystycznych. Klasyfikacja ta umożliwia systematyczny i porównywalny opis radiologicznych zmian w obrębie narządów klatki piersiowej, wywołanych wdychaniem pyłów zwłókniających i jest przeznaczona do oceny radiogramów tylno-przednich klatki piersiowej. Organ podkreślił, że radiogramy klatki piersiowej – wykonane; podczas hospitalizacji skarżącego w Instytucie z dnia 10.09.2014 r. oraz z zewnątrz z dnia 14.04.1993 r., 02.12.2013 r., 05.02.2014 r. - nie wykazały obecności w płucach zmian, które uzasadniałyby rozpoznanie pylicy płuc. Dodatkowo wyjaśnił, że proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego też w rozpoznawaniu pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych radiologicznych badań kontrolnych. W razie rozpoznania pylicy płuc może zostać wszczęte kolejne postępowanie prowadzące do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący był badany w kompetentnych placówkach medycznych I i II stopnia, gdzie lekarze specjaliści w wydanych orzeczeniach stwierdzili, iż brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania pylicy płuc. Wskazał, że nie ma podstaw, by kwestionować te orzeczenia lekarskie, wydane przez kompetentne placówki medyczne, oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno- orzeczniczymi i że wobec treści orzeczeń lekarskich DWOMP we W. oraz IMPiZŚ w S. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M.G. ponownie podniósł, że nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim o braku pylicy płuc, ponieważ czeski lekarz nie dopuścił go do pracy stwierdzając "pylicę". Ponadto w styczniu 2015 roku, lekarz pogotowia ratunkowego, na podstawie zdjęcia rtg płuc - również stwierdził u niego "pylicę płuc".

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, stwierdzić należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Ocena zgodności z prawem wymienionej decyzji została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych.

Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 235¹ K.p. Nie została bowiem rozpoznana u skarżącego pylica płuc - pylica górników kopalń węgla wymieniona w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W tym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że lekarze specjaliści Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W, wydając orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego wymienionej choroby, stwierdzili, że w rtg klatki piersiowej z dnia 5.02.2014 r. - w obu płucach nie wykazano zmian ogniskowych, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej.

Następnie – potwierdzając ustalenia w powyższej kwestii - organ odwoławczy podniósł, że również według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 16 września 2014 r., brak było podstaw do rozpoznania u skarżącego pylicy płuc. Zgodnie z wnioskami zawartymi w tym orzeczeniu, zdjęcie rtg klatki piersiowej wykonane w dniu 10.09.2014 r., nie wykazało zmian uzasadniających rozpoznanie u skarżącego pylicy górników kopalń węgla.

Dodać należało, że orzeczenie IMPiZŚ zostało wydane na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej od 9.09.2014 r. do 11.09.2014 r. Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia - w trakcie obserwacji klinicznej w Instytucie, badaniem fizykalnym nad polami płucnymi, stwierdzono obustronnie prawidłowy szmer pęcherzykowy. W wykonanym badaniu spirometryczym i bodypletyzmograficznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji. Badanie gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie wykazało cech niewydolności oddechowej. Prawidłowa była również dyfuzja gazów w płucach.

Wnioski cytowanych orzeczeń lekarskich organ przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie, trafnie oceniając je jako uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę rozstrzygnięcia. Z treści wniosków tych orzeczeń lekarskich wynika poza tym, że są ze sobą zgodne.

Podkreślenia przy tym wymaga, że – jak podkreślił organ odwoławczy - podstawą rozpoznania klinicznego pylicy górników kopalń węgla jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zmian ogniskowych w płucach (zacienień okrągłych, regularnych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny.

W tej kwestii należy zatem z mocą podkreślić, że w znajdującej się w aktach administracyjnych karcie wypisowej IMPiZŚ (karta 66, na drugiej stronie) jest zapis dotyczący wyników badań i w rubryce dotyczącej układu oddechowego, zamieszczono adnotację dotyczącą rtg klatki piersiowej z 10 września 2014 r. oraz z 14 kwietnia 1993 r., 2 grudnia 2013 r., 5 lutego 2014 r., w której stwierdzono "płuca o przejrzystości wzmożonej, bez zmian ogniskowych".

Skoro zatem nie stwierdzono zmian ogniskowych w płucach, to nie może ulegać kwestii, że organ trafnie uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc – dla której rozpoznania, niezbędnym warunkiem jest – jak wynika z orzeczenia IMPiZŚ – po pierwsze - występowanie zmian ogniskowych w płucach. Dopiero bowiem wówczas, gdy takie zmiany ogniskowe zostaną stwierdzone, aktualizuje się ocena, czy te zmiany mają konkretne cechy pozwalające na uznanie ich za skutki oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. W sytuacji zatem, gdy – jak wynika z karty wypisowej IMPiZŚ – lekarze stwierdzili, że płuca skarżącego są "bez zmian ogniskowych", w zasadzie zbędne były wywody organu odnoszące się do ocen tych zmian, stosowanych w klasyfikacji radiologicznej pylic Międzynarodowego Biura Pracy.

Natomiast co do argumentu zawartego w skardze, że "czeski lekarz" oraz lekarz pogotowia ratunkowego w styczniu 2015 roku, na podstawie zdjęcia rtg płuc - stwierdził u skarżącego "pylicę płuc", podnieść należało, że w postępowaniu diagnostyczno – orzeczniczym IMPiZŚ poddano szczegółowej analizie nie tylko wyniki badań przeprowadzonych w tym Instytucie, ale również przedstawioną przez skarżącego dokumentację medyczną. Wynika to z treści samego orzeczenia, według którego – "w ocenie uwzględniono również wyniki radiogramów klatki piersiowej wcześniej wykonywanych u pacjenta".

Zgodnie z tym - w karcie wypisowej IMPiZŚ zostały wymienione badania rtg klatki piersiowej z 10 września 2014 r. oraz "z zewnątrz" z dnia 14 kwietnia 1993 r., 2 grudnia 2013 r., 5 lutego 2014 r. Na podstawie wszystkich tych badań – jak już była o tym mowa wyżej - w rubryce dotyczącej układu oddechowego, zostało stwierdzone, że w płucach skarżącego w ogóle nie ma zmian ogniskowych.

Podkreślenia także wymaga, że – jak wynika z pisma jednostki orzeczniczej I szczebla – w ramach ocen lekarskich uwzględniono dokumentację medyczną składającą się ze 160 stron i rtg klatki piersiowej (k. 65 akt administracyjnych), co przemawia za oceną, że wzięto pod uwagę, wszechstronnie zgromadzoną dokumentację lekarską dotyczącą skarżącego.

W konsekwencji kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznać należało, że organ odwoławczy – podobnie jak i organ pierwszej instancji - prawidłowo uznał, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Na podstawie prawidłowej oceny cytowanych orzeczeń lekarskich, organ – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w orzeczeniach lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły rozpoznanie choroby wymienionej w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych.

W podsumowaniu stwierdzić więc należało, że na podstawie prawidłowej oceny orzeczeń lekarskich obydwu jednostek medycznych, organ odwoławczy – podobnie jak i organ pierwszej instancji - zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie.

W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd - na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził zatem, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy postępowania ani też nie doszło do naruszenia prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.