Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1033/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 8 ust. 1 lit. b, art. 17 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
article: art. 3 pkt 10, art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 678
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 2 ust. 2 lit. a, art. 18 ust. 1, art. 36, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2, art. 9 ust. 1 lit. a, art. 44 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: GIJHARS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm. Dalej: "k.p.a") oraz art. 21 i art. 40a ust. 1 pkt 4, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1604 z późn. zm., dalej: "ustawa o jakości handlowej") w zw. z art. 3 pkt 4 i 5, art. 3 pkt 10 lit. c, art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, art. 7 ust. 1 lit. a, ust. 2, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1,2 i 4, art. 21 ust. 1 lit. b, art. 22 ust. 1 lit. c, częścią B i C załącznika nr VII, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/1S/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/200 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 18, z późn. zm.), załącznikiem nr 1 do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 2011.304.18, z późn. zm.), art. 3 pkt 8, art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (dalej: "WIJHARS w [...]") z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], wymierzającej karę pieniężną w wysokości 2.800,00 zł S. B., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...], ul. [...],[...], za wprowadzenie do obrotu trzech partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych.

Z akt sprawy wynikało, że w dniach [...],[...],[...],[...] oraz [...] listopada 2015 r. inspektorzy WIJHARS w [...] przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów mięsnych w przedsiębiorstwie [...]. Z kontroli sporządzony został protokołów z dnia [...] listopada 2015 r. nr: [...].

W toku kontroli pobrano do badań laboratoryjnych próbki artykułów rolno-spożywczych o nazwach:

1. Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, KS a'300 g - Najlepiej spożyć przed: 10.09.2017, nr partii: [...], Data produkcji 10.09.2015, Wielkość partii produkcyjnej - 300 sztuk opakowań jednostkowych a '300 g,

2. Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g - Najlepiej spożyć przed: 09.09.2017, nr partii: [...], Data produkcji 09.09.2015, Wielkość partii produkcyjnej - 770 sztuk opakowań jednostkowych a '300 g,

3. Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g - Najlepiej spożyć przed: 08.09.2017, nr partii: [...], Data produkcji 08.09.2015, Wielkość partii produkcyjnej - 1110 sztuk opakowań jednostkowych a '300 g.

Próbki te zostały przekazane do Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...]. Badania wykazały, że cecha organoleptyczna dotycząca barwy produktu - "Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, KS a'300 g", nie odpowiada barwie zadeklarowanej przez producenta w deklaracji jakościowej. Stwierdzono, że "blok pasztetu ma barwę jasnoróżową z odcieniem lekko szarym", podczas gdy w deklaracji jakościowej wskazano, że "blok pasztetu ma barwę jasną, szarą".

Inspektorzy WIJHARS w [...] stwierdzili w toku kontroli ponadto, nieprawidłowości w zakresie oznakowania kontrolowanych partii wyrobów:

1. Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, KS a'300 g poprzez:

a) zastosowanie nieprawidłowej nazwy opisowej, tj.: "pasztet drobiowy" dla wyrobu, który został wyprodukowany nie tylko z surowców pochodzenia drobiowego, ale też z surowca pochodzącego z innego gatunku zwierzęcia, tj.: surowca wieprzowego - tłuszczu wieprzowego;

b) umieszczenie na etykiecie 2 różnych nazw dla wyrobu, na froncie oraz po przeciwnej stronie konserwy;

c) podanie na etykiecie ilościowej zawartości (42%) - dla tzw. składnika "surowce drobiowe", który zgodnie z przepisami prawa nie jest ani nazwą składnika, ani nazwą kategorii składników, przy jednoczesnym braku obowiązkowego oznaczenia ilości składnika, tj. skórki drobiowe z kurcząt, wątroba z kurcząt, mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt, który jest istotny w celu scharakteryzowania środka spożywczego.

2. Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g poprzez:

a) zastosowanie nieprawidłowej nazwy produktu w związku z podaniem w opisie elementu w postaci nazwy "wieprzowo-drobiowa", dla produktu zawierającego w swoim składzie składniki z więcej niż dwóch gatunków zwierząt, wieprzowego, drobiowego i wołowego;

b) nieumieszczenie w oznakowaniu obowiązkowej informacji o ilości składników, które są istotne w celu scharakteryzowania środka spożywczego, tj. składnika pochodzenia wołowego.

3. Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g poprzez:

a) podaniem w opisie określenia "mięso", podczas gdy wyrób został wyprodukowany nie tylko z surowców mięsnych, ale też i innych surowców pochodzenia zwierzęcego, tj. składników nie zaliczanych do mięsa;

b) brak podania w opisie nazwy wyrobu "konserwa turystyczna mięsna" określenia "wieprzowo-drobiowa" z uwagi na fakt, że wyrób został wytworzony ze składników pochodzących z ww. 2 gatunków zwierząt.

Ponadto w toku kontroli stwierdzono również nieprawidłowości świadczące o nieprawidłowej jakości kontrolowanych partii środków spożywczych wyrobów:

1. Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, KS a'300 g:

• tj. wskazanie w oznakowaniu na etykiecie nazwy składnika "surowce drobiowe", która nie odpowiada nazwom składników rzeczywiście wykorzystanych do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecnych (gdyż takimi składnikami są wymienione na etykiecie w nawiasie: skórki drobiowe z kurcząt, wątroba z kurcząt, mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt), jak też nie odpowiada nazwie kategorii składników wymienionych w załączniku VII część B do rozporządzenia (UE) 1169/2011,

2. Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g:

• brak podkreślenia w oznakowaniu za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego się od reszty wykazu składników (np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła) składników alergennych, tj.: białko sojowe, błonnik pszenny, serwatka, wchodzących w skład artykułu rolno-spożywczego;

• poprzedzenie wykazu składników określeniem "skład".

3. Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g, poprzez:

a. zastosowanie niewłaściwej nazwy funkcji technologicznej pełnionej przez substancję dodatkową wykorzystywaną do produkcji przedmiotowego środka spożywczego, tj. podano: "zagęstnik: karagen, guma guar, fosforan diskrobiowy", podczas gdy winno być: "substancje zagęszczające: karagen, guma guar, fosforan diskrobiowy";

b. brak podkreślenia w oznakowaniu za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego się od reszty wykazu składników (np. za pomocą czcionki, stylu łub koloru tła) składnika alergennego, tj.: błonnik pszenny, wchodzącego w skład artykułu rolno-spożywczego,

W związku z powyższym organ wszczął postępowanie administracyjne z urzędu. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] listopada 2015 wraz z pouczeniem o przysługujących w postępowaniu prawach zostało skutecznie doręczone skarżącemu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego WIJHARS w [...], decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], wymierzył S. B., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] i, karę pieniężną w wysokości 2.800,00 zł za wprowadzenie do obrotu trzech partii artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obecny przy pobieraniu próbek przedstawiciel zakładu nie wniósł uwag do metodyki pobrania próbek i uznał je za właściwe pod względem ilości i wielkości, a także za reprezentatywne dla całych partii objętych kontrolą. Następnie organ opisał wskazane wyżej naruszenia, zwracając uwagę, że są to produkty handlowe rolno-spożywcze zafałszowane, nie spełniające wymagań jakości handlowej w stosunku do określonych w przepisach o jakości handlowej oraz dodatkowych wymagań zadeklarowanych przez producenta w oznakowaniu na etykiecie i dokumentach zakładowych. Wskazano na nieprawidłową nazwę opisową, umieszczenie na etykiecie 2 różnych nazw, a także nieodpowiadającą zadeklarowanej przez producenta barwę produktu - Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, czy też nieprawidłowości w zakresie zawartości składników produktu. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że informacje te mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, jego charakteru, tożsamości, właściwości i składu, a także wypełniają znamiona zafałszowania.

Odnośnie wyrobu o nazwie Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa sterylizowana, mielonka wysokowydajna, organ wskazał na nieprawidłowości w zakresie oznakowania towaru poprzez zastosowanie niewłaściwej nazwy (zawiera on składniki pochodzące z więcej niż 2 gatunków zwierząt) oraz nieumieszczenie obowiązkowego oznaczenia ilości składników istotnych dla scharakteryzowania środka spożywczego. Wobec powyższego uznano, że informacje na temat żywności mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, jego charakteru, tożsamości, właściwości i składu, a także wypełniają znamiona zafałszowania.

W zakresie wyrobu o nazwie Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa sterylizowana. mielonka wysokowydajna, organ zwrócił uwagę na zastosowanie niewłaściwej nazwy w związku z podaniem w opisie "konserwy turystycznej" określenia "mięsna", dla produktu wyprodukowanego nie tylko z surowców mięsnych, ale również z innych surowców pochodzenia zwierzęcego, a także brak podania w opisie nazwy wyrobu określenia wieprzowo-drobiowa z uwagi na fakt, że wyrób został wytworzony ze składników pochodzących z ww. 2 gatunków zwierząt. Wobec powyższego uznano, że ww. oznakowania wyczerpują znamiona zafałszowania.

Organ przytoczył zawarte zarówno w przepisach prawa polskiego, jak i europejskiego definicje "etykiety", "etykietowania" i "konsumenta finalnego". Stwierdził, że producent powinien zapewnić jakość wytwarzanych towarów zgodną z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego oraz ze składanymi przez siebie samego w oznakowaniu deklaracjami. Jednocześnie nie należy zapominać, że oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest również istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w taki sposób, aby konsument nie mógł być wprowadzony w błąd nierzetelnymi informacjami ó żywności. Ponadto stwierdzono, że ww. wyroby nie spełniały także wymagań jakości handlowej określonych w przepisach o jakości handlowej oraz wymagań dodatkowych zadeklarowanych przez wprowadzającego do obrotu w oznakowaniu środka spożywczego w zakresie oznakowania. Tymczasem to właśnie cechy organoleptyczne oraz oznakowanie artykułów rolno-spożywczych stanowią podstawowe elementy jakości handlowej. Przypomniał przy tym, że informacje o produkcie wykorzystywane w handlu muszą być i uzasadnione, zaś ochrona konsumenta znajduje się w centrum prawa żywnościowego. Ponownie też zwrócił uwagę, na kluczową możliwość wprowadzenia w błąd konsumentów.

WIJHARS w [...] wskazał, że konsument dokonujący zakupu przedmiotowych wyrobów jest przekonany, iż nabywa produkty o właściwej jakości, cechach charakterystycznych dla tego rodzaju wyrobów. Tymczasem w przypadku zakwestionowanych wyrobów, konsumenci mogli zostać wprowadzeni w błąd, albowiem nazwa konserwa turystyczna przekazywała nieprawdę poprzez użycie określenia "mięsna", w sytuacji gdy przedmiotowy produkt został wytworzony przy udziale surowców niemięsnych. Również zastosowanie w oznakowaniu konserwy pn. Pasztet drobiowy konserwa (...) dwóch różnych nazw czyni oznakowanie niejasnym i nie łatwym do zrozumienia przez konsumenta. Podobnie konsument jest wprowadzany w błąd brakiem w oznakowaniu produktu mielonka wieprzowo-drobiowa (...) informacji o ilościowej zawartości składnika pochodzenia wołowego, który wymieniony został przez producenta w wykazie składników tego wyrobu. Nie jest on bowiem bez uprzedniego zakupienia konserwy i jej otwarcia poznać uprzednio rzeczywistych cech organoleptycznych celem powzięcia informacji o prawdziwych właściwościach produktu, np. jego barwie.

W ocenie organu jakości handlowej, już w pierwszym momencie procesu dokonywania wyboru produktu do zakupu z obu ww. powodów, konsument zostaje wprowadzony w błąd i jest narażony na zakup produktów zafałszowanych. Ponadto konsumenci narażeni są przy zakupie także na wprowadzenie w błąd przez ograniczenie możliwości uzyskania prawdziwych informacji o ilościowej zawartości składników użytych do wytwarzania które są istotne w celu scharakteryzowania przedmiotowych środków spożywczych i odróżnienia ich od produktów, z którymi mogły być mylone ze względu na ich nazwę lub wygląd. W ocenie organu nawet jeśli w wykazach składników są prawidłowo podano informacje na temat składu to i tak nie zwalnia to przedsiębiorcy z prawnego obowiązku prawidłowego określenia i podania nazwy produktu w oznakowaniu. W związku z powyższym WIJHARS w [...] uznał, że wprowadzenie do obrotu ww. partii produktów zafałszowanych w istotny sposób narusza interesy konsumentów i odznacza się wysoką szkodliwością społeczną.

Następnie WIJHARS w [...] wyjaśnił sposób obliczenia wysokości kary pieniężnej, biorąc pod uwagę wielkość wyprodukowanych partii produktów zafałszowanych wprowadzonych do obrotu, osiągnięty przychód w roku w poprzedzającym rok nałożenia kary, a także wskazując, że na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kara pieniężna nie może stanowić więcej niż 10% ww. przychodu, a także nie mniej 1000 zł.

Skarżący z zachowaniem ustawowego terminu złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie, o zmniejszenie nałożonej kary, proporcjonalnie do wielkości wyprodukowanych partii produktów zafałszowanych i wprowadzonych do obrotu wynoszącej 3.079,10 zł, czyli do 1000 zł kary, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie

• art. 2 ust. 2 lit. a, art. 18 ust. 1 oraz art. 36 rozporządzenia (UE) 1169/2011 poprzez błędną interpretację,

• art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych, poprzez jego błędną interpretację,

• art. 7 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania bez podjęcia kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględnienia interesu odwołującego się, co skutkowało nałożeniem kary pomimo umieszczenia na etykietach produktów, ich pełnego składu, pomimo braku takiego obowiązku,

• art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, bowiem pomimo podnoszenia zasadnych wniosków o podanie zarzutów, w celu jak najszybszego usunięcia nieprawidłowości (jakie zauważył organ), organ nie wydał decyzji w sprawie od listopada 2015 r.,

• art. 75, art. 77 oraz art. 78 k.p.a., poprzez nie zebranie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego podczas kontroli,

• art. 80 k.p.a., poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób niewszechstronny z pominięciem ważnych dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone przez stronę,

• art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne i niepełne uzasadnienie decyzji - brak m.in. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym pominięciem adekwatności kwoty nałożonej kary na ilość wprowadzonego do obrotu produktu, jaki organ zakwestionował w listopadzie 2015 r.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna GIJHARS z dnia [...] lutego 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż niespełnienie wymagań w zakresie znakowania artykułu rolno-spożywczego jest niespełnieniem wymagań jakości handlowej. Zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a. rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. A zatem artykuły rolno - spożywcze wprowadzane do obrotu powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, określone w przepisach o jakości handlowej oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Skoro zatem producent w deklaracji jakościowej określił, iż "blok pasztetu ma barwę jasną, szarą" to niedopuszczalnym jest, aby barwa ta różniła się od barwy zadeklarowanej. Powołując się na zawartą w art. 2 ust. 2 lit. j rozporządzenia (UE) 1169/2011 definicję "etykietowania" organ wyjaśnił, że deklaracja jakościowa wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest wewnątrzzakładowym dokumentem niedostępnym dla konsumenta.

Organ zwrócił też uwagę, że stwierdzono nieprawidłowe wskazanie w nazwach opisowych gatunków zwierząt, z których pochodziły surowce (pochodzenia zwierzęcego) użyte do produkcji wyrobów gotowych we wszystkich trzech kontrolowanych próbkach. Następnie przywołując ustawodawstwo europejskie wyjaśnił terminy "nazwy środka spożywczego" oraz "nazwy opisowej", a także zauważył, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Dlatego też nie umieszczenie w nazwie opisowej gatunków zwierząt, z których pochodzi zastosowany w produkcji surowiec wprowadza konsumenta w błąd co do składu i charakterystyki danego środka spożywczego. Organ zakwestionował również użycie zwrotu "mięsna" w nazwie produktu Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, przywołując definicję "mięsa" zawartą w załączniku Nr VII część B pkt 17 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Również w tym wypadku, w ocenie organu konsument został wprowadzony w błąd, albowiem do produkcji ww. produktu poza mięsem użyte zostały także inne surowce pochodzenia zwierzęcego.

Organ odwoławczy powołał się przy tym na art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, zgodnie z którym informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. W tym zakresie organ skierował zastrzeżenia wobec nazwy użycia w dwóch miejscach na jednym opakowaniu, dwóch różnych nazw wyrobu Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, co w sposób oczywisty wprowadza konsumentów w błąd.

GIJHARS wykazał także, że producent w oznakowaniu 2 partii wyrobów nie wskazał w wykazie składników ich ilościowej zawartości występujących w nazwie lub charakteryzujących dany artykuł, zarówno w przypadku wyrobu o nazwie Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, gdzie nie wskazano zawartości składnika pochodzenia wołowego, jak i wyrobu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, gdzie nie wskazano zawartości m.in skórek drobiowych z kurcząt, wątroby z kurcząt, czy mięsa oddzielonego mechanicznie z kurcząt, które są istotne w celu scharakteryzowania. Przywołany został przy tym art. 22 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, określający jako obowiązkowe oznaczenie ilości składnika lub kategorii składników użytych do wytwarzania lub przygotowania danego środka spożywczego gdy dany składnik lub dana kategoria składników występują w nazwie środka spożywczego lub są zwykle kojarzone z tą nazwą przez konsumenta, lub są podkreślone w etykietowaniu słownie, obrazowo lub graficznie, lub są istotne w celu scharakteryzowania danego środka spożywczego i odróżnienia go od produktów, z którymi mógłby być mylony ze względu na jego nazwę lub wygląd. Odpierając zawarte w odwołaniu zarzuty, GIJHARS podkreślił, że wyszczególnienie składników w oznakowaniu produktu, nie zwalnia producenta od konieczności zastosowania właściwej nazwy produktu.

Organ II instancji wyjaśnił również zastrzeżenia w zakresie zafałszowania przez skarżącego produktów przywołując treść art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. Wskazał, że produkt, którego skład jest niezgodny z prawdą i deklaracją jakościową jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym. Nie ma przy tym znaczenia, czy zafałszowanie to jest umyślne, czy też nie albowiem prawo żywnościowe ma na celu ochronę życia i zdrowia ludzkiego oraz interesów konsumentów. Odpowiedzialność za te naruszenia ma charakter obiektywny i nie zależny od stopnia zawinienia.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że WIJHARS w [...] prawidłowo wskazał, że wyroby o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, KS a'300, Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g oraz Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g, są artykułami rolno-spożywczym zafałszowanymi. W odniesieniu tych produktów, co wykazała kontrola, wykryto również nieprawidłowości świadczące o niewłaściwej jakości handlowej kontrolowanych partii artykułów rolno - spożywczych. Organ opisał też poszczególne zastrzeżenia w stosunku do każdego z produktów, w zakresie nieuprawnionego użycia w oznakowaniu na etykiecie nazwy "surowce drobiowe", zamiast podania dokładnych ich nazw, "skład" zamiast "składniki", czy też "zagęstnik" zamiast "substancje zagęszczające", jak również co do niewyszczególnienia na etykiecie alergenów w sposób wyraźnie odróżniający się od reszty wykazu składników. Wyjaśnił, że takie oznaczenie przez producenta narusza m.in. art. 18 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia (UE) NR 1169/2011 oraz art. 21 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Powołując się na art. 8 ust. 1 i ar.t 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 wskazał, że konsument nie może zostać wprowadzony w błąd m.in poprzez etykietowanie, reklamę i prezentację żywności łub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat. Ponownie podkreślił przy tym, że podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością. Dlatego też wprowadzanie nabywcy w błąd, bez względu na to, czy jest on konsumentem finalnym, czy też przedsiębiorcą zawodowo trudniącym się przetwórstwem i handlem żywnością, stanowi nieuczciwą praktykę.

Organ wyjaśnił zasady nałożenia kary, a także wskazał na związany charakter decyzji, potwierdzając prawidłowość ustaleń i wyliczeń dokonanych przez organ I instancji oraz odnosząc się do argumentacji i zarzutów odwołania, wskazał na brak podstaw do obniżenia kary, punktując m.in. wysoki stopień szkodliwości czynu. Omówiono także niezasadność zawartych w odwołaniu zarzutów.

Od wymienionej na wstępie decyzji S. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie ewentualnie o zmniejszenie nałożonej kary, proporcjonalnie do wielkości wyprodukowanych partii produktów rzekomo zafałszowanych i wprowadzonych do obrotu wynoszącej 3079,10 zł - czyli do 1000 zł kary, a także przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 2 ust.2 lit. a, art. 18 ust. 1, art. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) o nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) o nr 1924/2006 i (WE) o nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) o nr 608/2004 (Dz. U. UE L.2011.304.18 ze zrn.) - poprzez błędną interpretację, polegającym na niewłaściwej ocenie etykiet na opakowaniach,

2) art. 3 pkt. 10 lit. c ustawy o jakości handlowej poprzez jego błędną interpretację, polegającą na sprzeczną oceną wyglądu produktu z jego etykietą,

3) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez podjęcia kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględniania interesu Odwołującego się, co skutkowało nałożeniem kary pomimo umieszczenia na etykietach produktów, ich pełnego składu, pomimo braku takiego obowiązku,

4) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, bowiem pomimo podnoszenia zasadnych wniosków o podanie zarzutów, w celu jak najszybszego usunięcia nieprawidłowości, jakie zauważył organ, organ nie wydał decyzji w sprawie od listopada 2015 r.

5) naruszenie art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz 78 k.p.a poprzez nie zebranie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego podczas kontroli,

6) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób niewszechstronny z pominięciem ważnych dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone przez stronę,

7) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne i niepełne uzasadnienie decyzji - brak m.in. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym pominiecie adekwatności kwoty nałożonej kary na ilość wprowadzonego produktu do obrotu, jaki organ zakwestionował w listopadzie 2015 r.

W uzasadnieniu wskazał, że wymierzona została mu kara pomimo braku wykazania przez organ jego winy i błędnej oceny koloru produktu przez organ I instancji. Zwrócił uwagę na brak dowodów, z których wynikałoby, że oznakowanie środka spożywczego jest niezgodne z rzeczywistą zawartością produkowanych konserw oraz podanym wykazem na etykiecie składników. Wskazał, że w świetle przywołanych przez niego przepisów prawa europejskiego, tj.: art. 2 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) o nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) o nr 1924/2006 i (WE) o nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) o nr 608/2004 (Dz. U. UE L.2011.304.18 ze zm.), nie istniała możliwość postawienia zarzutu, że oznakowanie towaru wprowadza konsumenta w błąd albowiem organ nie zarzucił, że skład podany przez producenta nie znajduje się w badanym towarze. Podkreślił, że rozważania organu skoncentrowane są jedynie wokół samego nazewnictwa poszczególnych substancji, a nie ich rzeczywistego występowania w produktach.

W ocenie skarżącego wyniki badanych partii produktów nie uprawniały organu do określenia ich mianem zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego. Zwrócił ponadto uwagę na brak zamiaru dokonania zafałszowania, znikomą niezgodność w zakresie kolory produktu w porównaniu z dokumentem, a także zamieszczenie przez niego pełnego wykazu składników dostępnego na etykiecie, jako na okoliczności łagodzące dla przedsiębiorcy, która powinna zostać wzięta pod uwagę przy miarkowaniu kary. Ponadto wskazywał, że stosowane przez niego oznaczenia nie dezorientowały konsumentów i nie wprowadzały ich w błąd, były bowiem oparte na materiałach i składach przygotowanych w laboratorium w celu skomponowania odpowiedniej partii towaru.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie omawiając niezasadność zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Uwzględniając powyższe Sąd uznaje skargę za niezasadną.

Przedmiotem decyzji wydanych w niniejszej sprawie są kwestie zgodności z przepisami prawa oznakowania i jakości partii określonych produktów skarżącego, tj. Pasztetu drobiowego (konserwa sterylizowana, podrobowa), Mielonki wieprzowo-drobiowej (konserwa blokowa sterylizowana, mielonka wysokowydajna) oraz Konserwy turystycznej mięsnej (konserwa blokowa sterylizowana, mielonka wysokowydajna).

Produkty te stanowią artykuły rolno-spożywczy w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o jakości handlowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlowa to centralny termin ww. ustawy i - na podstawie jej art. 3 pkt 5 - oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów (art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002).

Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Przyjmuje się, że zafałszowanie produktu żywnościowego w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie musi być przejawem jedynie działania umyślnego sprawcy tego czynu. Prawo żywnościowe ma bowiem na celu ochronę życia i zdrowia ludzkiego, a także ochronę interesów konsumentów nabywających produkty żywnościowe, ta zaś sfera może doznać uszczerbku, zarówno w wyniku działań umyślnych, jak i nieumyślnych. Dlatego o zafałszowaniu produktu żywnościowego decyduje obiektywny stan rzeczy, a w szczególności wprowadzenie do obrotu towarów żywnościowych, o których mowa w omawianym przepisie. Natomiast naruszenie tego przepisu w następstwie działań umyślnych lub rażącego niedbalstwa powinno być wzięte pod uwagę przy ustalaniu sankcji względem sprawcy takich zachowań (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II GSK 2407/13 i podane tam orzecznictwo).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a. rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

W przedmiotowej sprawie w wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...] (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r.) stwierdzono, iż cecha organoleptyczna dotycząca barwy produktu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, KS a'300 g, nie odpowiada barwie zadeklarowanej przez producenta w deklaracji jakościowej.

Jak już wyżej wskazano artykuły rolno - spożywcze wprowadzane do obrotu powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, określone w przepisach o jakości handlowej oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Skoro producent w deklaracji jakościowej określił, iż "blok pasztetu ma barwę jasną, szarą" niedopuszczalnym jest, aby barwa ta różniła się od barwy zadeklarowanej dla danego produktu, gdyż niespełnienie wymogów jakościowych zadeklarowanych przez producenta świadczy o niewłaściwej jakości handlowej danego artykułu rolno-spożywczego. Odbiór kolorów jest niewątpliwe kwestią subiektywną, zależną m.in. od indywidualnej wrażliwości na bodźce w tym zakresie. Niemniej Sąd dostrzega różnicę pomiędzy określeniem barwy jako jasnej szarej od jasnoróżowej z odcieniem lekko szarym. Ewentualna bliskość tych barw, tj. deklarowanej w specyfikacji technicznej produktu oraz stwierdzonej w toku kontroli, jest tu bez znaczenia. Istotna jest bowiem występująca pomiędzy nimi różnica.

Kończąc rozważania w ww. zakresie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. j rozporządzenia (UE) 1169/2011 "etykietowanie" oznacza wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej. W związku z powyższym nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, iż deklaracja jakościowa (w której została określona barwa pasztetu) jest dokumentem wewnątrzzakładowym niedostępnym dla konsumenta finalnego i tym samym nie może on zostać wprowadzony w błąd.

W rozpatrywanej sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli oznakowania, stwierdzono także nieprawidłowe wskazanie w nazwach opisowych gatunków zwierząt, z których pochodziły surowce (pochodzenia zwierzęcego) użyte do produkcji wyrobów gotowych, tj.:

• w przypadku wyrobu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, KS a'300 g, producent nie wskazał w nazwie opisu informującego, iż do jego wytworzenia został użyty surowiec pochodzenia wieprzowego, tj. tłuszcz wieprzowy,

• w przypadku wyrobu o nazwie Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g producent nie wskazał w nazwie opisu informującego, iż do jej wytworzenia został użyty surowiec pochodzenia wołowego,

W przypadku wyrobu o nazwie Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a’300 g, producent nie wskazał w nazwie opisu, tj. "wieprzowo-drobiowa", informującego, że wyrób został wytworzony ze składników pochodzących z ww. 2 gatunków zwierząt.

Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) 1169/2011 ustawodawca wskazał, że zgodnie z art. 10-35 i z zastrzeżeniem określonych wyjątków obowiązkowe jest podanie nazwy żywności. Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1 ww. rozporządzenia nazwą środka spożywczego jest jego nazwa przewidziana w przepisach. W przypadku braku takiej nazwy nazwą środka spożywczego jest jego nazwa zwyczajowa, a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, przestawia się nazwę opisową tego środka spożywczego. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. p przedmiotowego rozporządzenia "nazwa opisowa" oznacza nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru tego środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów, z którymi może zostać pomylony.

Tak więc producent jest obowiązany do zastosowania w oznakowaniu środka spożywczego nazwy opisowej właściwie charakteryzującej produkt.

W przypadku wyrobów mięsnych nieumieszczenie w nazwie opisowej gatunków zwierząt z których pochodzi zastosowany w produkcji surowiec narusza przepisy prawa i wprowadza konsumenta w błąd co składu i charakterystyki danego środka spożywczego.

Należy bowiem pamiętać, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Przeciętny konsument nabywa produkt kierując się przede wszystkim jego nazwą informującą o indywidualnej tożsamości artykułu rolno-spożywczego, a w dalszej kolejności korzysta z innych informacji umieszczonych na opakowaniu.

W rozpatrywanej sprawie w przypadku wyrobu o nazwie Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g, producent zamieścił w nazwie opisowej określenia "mięso", podczas gdy wyrób został wyprodukowany nie tylko z surowców mięsnych, ale też i innych surowców pochodzenia zwierzęcego, tj. mięsa oddzielonego mechanicznie z kurczaka, skórek wieprzowych, skórek drobiowych, tłuszczu wieprzowego.

Zgodnie zaś z definicją "mięsa" zawartą w załączniku Nr VII część B pkt 17 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 składniki, które poza mięsem zostały użyte przez stronę do wytworzenia zakwestionowanego wyrobu, tj. mięso oddzielone mechanicznie z kurczaka, skórki wieprzowe, skórki drobiowe, tłuszcz wieprzowy, nie mogą być uznane za mięso.

Tym samym zastosowanie w oznakowaniu nazwy konserwa turystyczna mięsna wprowadza konsumenta w błąd, poprzez sugerowanie, iż do jej wytworzenia został użyty wysokiej jakości składnik jakim jest mięso i nie spodziewa się, że do wytworzenia przedmiotowej konserwy zastosowano również mięso oddzielone mechanicznie z kurczaka, skórki wieprzowe, skórki drobiowe, tłuszcz wieprzowy.

Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.

Skarżący w oznakowaniu wyrobu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa-pasztet, KS a'300 g umieścił na etykiecie 2 różne nazw dla wyrobu, tj.: na froncie opakowania nazwę "pasztet drobiowy" zaś po przeciwnej stronie konserwy, nazwę "konserwa sterylizowana podrobowa-pasztet".

Mając na uwadze powyższe, zastosowanie w oznakowaniu dwóch niespójnych ze sobą nazw jest niedopuszczalne i wprowadza konsumenta w błąd.

Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 22 maja 2015 r., II GSK 2237/14, na oznakowanie produktu składają się wszelkie informacje istotne z punktu widzenia konsumenta w postaci napisów i innych oznaczeń, znaków towarowych, nazw handlowych, elementów graficznych i symboli, a także nazwa produktu, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu, jak również inne dane umożliwiające identyfikację produktu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów rolno- spożywczych.

Oznacza to, że nazwa środka spożywczego powinna składać się z takiego opisu tego środka, aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie jego rodzaju i właściwości oraz odróżnienie go od innych produktów.

W przedmiotowej sprawie producent w oznakowaniu 2 partii wyrobów nie wskazał w wykazie składników, ilościowej zawartości składników występujących w nazwie lub charakteryzujących dany artykuł rolno-spożywczy, w tym:

- w przypadku wyrobu o nazwie Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g, nie umieścił w oznakowaniu obowiązkowej informacji o ilości składników, które są istotne w celu scharakteryzowania środka spożywczego, tj. składnika pochodzenia wołowego,

- w przypadku wyrobu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa- pasztet, KS a'300 g, podał na etykiecie ilościowej zawartości (42%) - dla tzw. składnika "surowce drobiowe", który zgodnie z przepisami prawa nie jest ani nazwą składnika, ani nazwą kategorii składników, wobec czego nie jest, jako taki istotny w celu scharakteryzowania środka spożywczego i odróżnienia go od produktów, z którymi mógłby być mylony ze względu na jego nazwę lub wygląd, przy jednoczesnym braku obowiązkowego oznaczenia ilości składnika, tj. skórki drobiowe z kurcząt, wątroba z kurcząt, mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt, który jest istotny w celu scharakteryzowania środka spożywczego, jakim jest pasztet drobiowy.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, oznaczenie ilości składnika lub kategorii składników użytych do wytwarzania lub przygotowania danego środka spożywczego jest obowiązkowe, gdy dany składnik lub dana kategoria składników:

a) występują w nazwie środka spożywczego lub są zwykle kojarzone z tą nazwą przez konsumenta;

b) są podkreślone w etykietowaniu słownie, obrazowo lub graficznie; lub

c) są istotne w celu scharakteryzowania danego środka spożywczego i odróżnienia go od produktów, z którymi mógłby być mylony ze względu na jego nazwę lub wygląd.

Skarżący podnosi, iż w wykazie składników przedmiotowych partii wyrobów zostały wskazane poszczególne składniki zastosowane w produkcji wyrobów gotowych, w związku z powyższym skarżący uważa, iż zastosowane przez niego oznakowanie nie wprowadza konsumentów w błąd i jest zgodne z wymogami prawa.

Wskazanie w oznakowaniu (w wykazie składników) składników użytych do wytworzenia zakwestionowanych partii wyrobów wbrew twierdzeniom skarżącego nie zwalnia go z konieczności zastosowania właściwej nazwy produktu.

Ponadto należy podkreślić, iż WSA w Warszawie orzekając w podobnej sprawie w wyroku z dnia 17 września 2015 r., VI SA/Wa 349/15, wskazał, że na konieczność zastosowania prawidłowej nazwy nie ma wpływu umieszczenie na etykiecie poprawnego wykazu składników albowiem przedsiębiorca, umieszczając na etykiecie pełną listę składników spornego produktu, nie jest zwolniony z obowiązku umieszczenia prawidłowej nazwy owego wyrobu. Ponadto należy zauważyć, że wszystkie umieszczone w oznakowaniu określenia, w szczególności nazwa produktu, muszą być jednoznaczne, precyzyjne i wykluczać rozbieżne interpretacje.

Uwzględniając powyższe należy uznać, że producent w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej, jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego oraz deklaracją producenta. Przede wszystkim zobowiązany jest nadawać produktowi nazwę, która będzie go w odpowiedni sposób charakteryzować. Oznacza to, iż nazwa powinna oddawać skład, sposób produkcji, właściwości, a przede wszystkim nie może wprowadzać konsumenta w błąd.

Należy zauważyć, że również prawo europejskie zawiera unormowania mające na celu zagwarantowanie spełnienia oczekiwań konsumenta, aby nabywany produkt spełniał wymagania, o których został poinformowany na oznakowaniu produktu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 178/2002 prawo żywnościowe ma na celu ochronę konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru oraz przeciwdziałać wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Wobec tego etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd według art. 16 rozporządzenia nr 178/2002.

Przedstawione stanowisko znajdowało także oparcie w dyrektywie nr 2000/13, w której motywie 6 Preambuły stwierdzono, że zasadniczym względem branym pod uwagę przy przyjmowaniu wszelkich przepisów dotyczących etykietowania środków spożywczych powinna być potrzeba informowania i ochrony konsumenta. Szczegółowe etykietowanie zaś, w szczególności określające dokładnie charakter i właściwości produktu, które umożliwiają konsumentowi dokonanie wyboru z pełną wiedzą o stanie faktycznym, jest najbardziej właściwe, ponieważ stwarza ono najmniej przeszkód w wolnym handlu (motyw 8 Preambuły do tej dyrektywy).

W konsekwencji, należy uznać, iż zarówno przepisy prawa krajowego, jak i wspólnotowego (europejskiego) jednoznacznie sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumentów w błąd. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie powyższych zasad powoduje naruszenie interesu konsumenta.

W związku z powyższym zastosowane przez producenta oznakowanie jest niezgodne z ww. przepisem prawa i wprowadza konsumenta w błąd pozbawiając go możliwości poznania właściwej charakterystyki wprowadzonych do obrotu artykułów rolno-spożywczych, gdyż konsument odczytując etykiety nie może uzyskać prawdziwej wiedzy o rzeczywistym składzie wyrobu gotowego i tym samym nie może dokonać wyboru zgodnego z własnym oczekiwaniem.

Oznacza to, że produkt, którego skład jest niezgodny z prawdą i deklaracją jakościową jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym, o którym mowa w art. 3 pkt 10 lit. b i c.

Przyjmując nawet, że działanie producenta było niezamierzone, to produkt, którego skład nie odpowiada deklaracji producenta, jest produktem zafałszowanym. Może być to zafałszowanie świadome bądź nie, ale sam fakt zafałszowania jest w ocenie organu bezsporny.

Ponadto w przedmiotowej sprawie w toku kontroli stwierdzono również nieprawidłowości świadczące o niewłaściwej jakości handlowej kontrolowanych partii artykułów rolno- spożywczych.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 1169/2011 wykaz składników rozpoczyna się lub jest poprzedzony właściwym nagłówkiem, który składa się z wyrazu "składniki" lub zawiera ten wyraz. Obejmuje on wszystkie składniki środka spożywczego, w malejącej kolejności ich masy w momencie użycia składników przy wytwarzaniu tego środka spożywczego.

W rozpatrywanej sprawie producent w oznakowaniu wyrobów o nazwie Mielonka wieprzowo-drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a' 300 g, nie zastosował określonej przez ustawodawcę formy wskazywania wykazu składników, tj. wykaz składników został poprzedzony słowem "skład", zamiast "składniki" lub sformułowaniem zawierającym ten wyraz i tym samym producent naruszył art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia (UE) Nr 1169/2011.

Stosownie do art. 18 ust. 2 ww. rozporządzenia składniki oznaczane są ich szczegółowymi nazwami, o ile mają one zastosowanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 17 i w załączniku VI.

Natomiast zgodnie z ust. 4 przedmiotowego artykułu przepisy techniczne dotyczące stosowania ust. 1 i 2 niniejszego artykułu określono w załączniku VII.

W przypadku wyrobu o nazwie Pasztet drobiowy konserwa sterylizowana, podrobowa - pasztet, KS a'300 g, producent wskazał w oznakowaniu na etykiecie nazwy składnika "surowce drobiowe", która nie odpowiada nazwom składników rzeczywiście wykorzystanych do produkcji środka spożywczego. Ustawodawca w ww. rozporządzeniu nie wyszczególnił bowiem takiej nazwy składnika jak "surowce drobiowe", określenie to nie zostało również wskazane przez ustawodawcę jako nazwa kategorii składników wobec czego zastosowanie nazwy "surowce drobiowe" do określenia takich składników jak skórki drobiowe z kurcząt, wątroba z kurcząt, mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt, jest nieuprawnione i narusza przepisy prawa, gdyż nie jest to nazwa szczegółowa o której mowa powyżej.

W przedmiotowej sprawie producent w przypadku dwóch partii zakwestionowanych wyrobów nie podkreślił w oznakowaniu za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego się od reszty składników wskazanych w wykazie składników (np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła) składników alergennych użytych do wytworzenia wyrobów gotowych, tj. białko sojowe, błonnik pszenny, serwatka, w przypadku wyrobu o nazwie Mielonka wieprzowo- drobiowa, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a'300 g, oraz błonnik pszenny w przypadku wyrobu o nazwie Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a'300 g.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 1169/2011 bez uszczerbku dla przepisów przyjętych na mocy art. 44 ust. 2 dane szczegółowe, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. c), spełniają następujące wymogi:

a) są oznaczane w wykazie składników zgodnie z zasadami określonymi w art. 18 ust. 1 z dokładnym odniesieniem do nazwy substancji lub produktu wymienionego w załączniku II oraz

b) nazwa substancji lub produktu powodującego alergię lub reakcję nietolerancji jest podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła.

W przypadku wyrobu o nazwie Konserwa turystyczna mięsna, konserwa blokowa, sterylizowana, mielonka wysokowydajna, KS a'300 g, producent w oznakowaniu nieprawidłowo wskazał nazwę funkcji technologicznej pełnionej przez substancje dodatkowe wykorzystywane do produkcji przedmiotowego środka spożywczego, tj. podano "zagęstnik: karagen, guma guar, fosforan diskrobiowy", podczas gdy winno być "substancje zagęszczające: karagen, guma guar, fosforan diskrobiowy".

Zgodnie z częścią C załącznika nr VII do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, bez uszczerbku dla art. 21 dodatki do środków spożywczych i enzymy spożywcze inne niż określone w art. 20 lit. b), należące do jednej z kategorii wymienionych w niniejszej części, muszą być oznaczone nazwą tej kategorii, po której podana jest ich szczegółowa nazwa lub, jeśli jest to właściwe, numer E. W przypadku gdy składnik należy do więcej niż jednej z kategorii, należy oznaczyć kategorię właściwą dla zasadniczej funkcji składnika w przypadku danego środka spożywczego.

W przedmiotowym załączniku ustawodawca wskazał, iż dla dodatków pełniących funkcję zagęszczającą należy stosować określenie "substancja zagęszczająca".

W związku z powyższym skarżący, nie stosując nazewnictwa wskazanego przez ustawodawcę w przedmiotowym załączniku, naruszył ww. przepis.

Przechodząc do kwestii związanych z wymierzeniem skarżącemu kary, w tym ustalenia jej wysokości, wskazać należy, że zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł.

W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo ocenił stopień szkodliwości czynu w tej sprawie jako wysoki. WSA w Warszawie rozstrzygając sprawę, w której przedmiotem było również wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego wyraził podobny pogląd, tj. że "naruszenie praw i interesów konsumentów oraz wprowadzenie konsumenta w błąd nie mogło być oznaczone na innym poziomie jak najwyższy bowiem ochrona interesów konsumenta jest nadrzędnym celem" (wyrok z dnia 4 sierpnia 2010 r., VI SA/Wa 894/10).

W przedmiotowej sprawie konsument - co nie budzi wątpliwości Sądu - nie uzyskał rzetelnej informacji o rzeczywistym składzie zakwestionowanych partii produktów. Organ I instancji prawidłowo w ww. zakresie wskazał, iż zastosowany surowiec mięsny jak też inne składniki zastosowane do wytworzenia przedmiotowych partii produktów są istotnymi informacjami dla konsumenta, gdyż na ich podstawie podejmuje on decyzję o wyborze konkretnego artykułu rolno-spożywczego.

Oceniając zakres naruszenia wskazano, iż producent wprowadzając do obrotu artykuł rolno-spożywczy niewłaściwie oznakowany naruszył szereg przepisów prawa żywnościowego w tym ustawy o jakości handlowej oraz przepisów unijnych. Biorąc pod uwagę ilość stwierdzonych nieprawidłowości świadczących zafałszowaniu przedmiotowych partii artykułów rolno-spożywczych, jak też ilość naruszonych przepisów słuszne jest stanowisko organów, iż zakres naruszenia jest wysoki. Organ ustalając wysokość kary prawidłowo uwzględnił, że w toku kontroli przeprowadzonej u producenta w III kw. 2014 r., również stwierdzono nieprawidłowości w zakresie oznakowania wyrobów gotowych.

WIJHARS w [...] ustalając wysokość kary pieniężnej wziął pod uwagę wielkość przychodów przedsiębiorcy uzyskanych w 2015 r., tj. 2 948 457,89 zł, których wysokość jest tożsama z uzyskanymi obrotami za rok 2015 (oświadczenie strony z dnia [...] września 2016 r.). Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął również pod uwagę wartość zakwestionowanych partii konserw, która wynosiła 3.079,10 zł. Mając na uwadze ww. przesłanki organ I instancji wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 2.800,00 zł.

Skarżący zarówno w skardze, jak też w odwołaniu podnosił, iż wymierzona mu kara pieniężna jest nieadekwatna do stanu faktycznego i stopnia zawinienia. Ponadto skarżący wskazał, iż zasadniczym kryterium do ustalenia wysokości kary pieniężnej winna być wartość zakwestionowanych partii wyrobów.

Nie można zgodzić się z ww. zarzutami skarżącego. Zgodnie bowiem z ustawą o jakości handlowej stopień zawinienia nie stanowi przesłanki do ustalania wysokości kary pieniężnej. Ponadto należy wskazać, iż wartość zakwestionowanych partii artykułów rolno-spożywczych jest jedynie jedną z przesłanek, którą zgodnie z art. 40a ust. 5 ww. ustawy organ winien uwzględnić przy miarkowaniu wysokości kary pieniężnej i wbrew temu, co twierdzi skarżący nie może ona stanowić głównego kryterium do ustalania wysokości kary pieniężnej.

Słusznie wskazał GIJHARS w zaskarżonej decyzji, że wysokość kary powinna spełniać swoją funkcję prewencyjną. Powinna być wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość, zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną - stanowić poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego.

Wymierzona kara - zdaniem Sądu - ww. cele realizuje, tj. jest odczuwalną dolegliwością dla producenta, pozostając jednocześnie w jego możliwościach finansowych, jak również jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu i zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się przedsiębiorca.

Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować czynności organów administracji podejmowane w toku niniejszej sprawy, a zmierzające do jej wyjaśnienia. W szczególności, zostały wyczerpująco zbadane istotne w sprawie okoliczności, przeprowadzono w tym celu dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zdaniem Sądu, organy obu instancji oparły się na materiale prawidłowo i wyczerpująco zebranym w toku kontroli, dokonując jego odpowiedniej oceny, a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami wyrażonymi w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Oceniając prawidłowo zakres naruszenia, organy uwzględniły fakt, że niewłaściwe oznakowanie i jakość spornego produktu naruszało powszechnie obowiązujące przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, istotne z punktu widzenia ekonomicznych interesów konsumenta. Trafnie zatem organy, bez naruszenia powołanych wyżej przepisów art. 40a ust. 1 pkt 4 i art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej uznały, iż kara pieniężna została wymierzona zasadnie.

Tak więc zarzuty naruszenia przepisów art. 2 ust. 2 lit. a, art. 18 ust. 1, art. 36 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej nie są zasadne. Organ nie naruszył także wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Na zakończenie Sąd wskaże, że ma świadomość rygoryzmu zastosowanych w sprawie przepisów akceptuje jednak formalizm działania organów w egzekwowaniu ich przestrzegania. Sąd uznaje bowiem, że cel tych przepisów, tj. zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów, ochrona ich zdrowia i życia, usprawiedliwia sposób postepowania organów, które nie dopuszczają jakichkolwiek odstępstw w sposobie wypełniania przez producentów żywności obowiązków wynikających z przepisów.

Z powyższych względów skargę jako bezzasadną należało oddalić na mocy art. 151 p.p.s.a.