Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 155/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2 i 6, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1-4, art. 51 ust. 2, art. 52
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 10, art. 75
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu Zbigniewa Pierzyńskiego sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB w K.) w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013, poz. 1409, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 267, dalej: K.p.a.), nakazał właścicielowi nieruchomości położonej w [...] (działka nr [...]) - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej również: spółka "A"), rozbiórkę "Budynku [...]" (wymiary: długość ok. 12,60 m, szerokość ok. 7,10 m), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...], "zakreślonego kolorem czerwonym na szkicu stanowiącym załącznik" do decyzji. W osnowie organ I instancji dookreślił, że obiekt "Budynku [...]" stanowi: konstrukcja nośna obiektu, dach z blachy falistej, 3 ściany zewnętrzne z blachy falistej (od strony wschodniej, zachodniej i południowej) oraz instalacje elektryczne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

PINB w K. prowadził postępowanie w sprawie samowolnej budowy obiektu budowlanego – "Budynku [...]" (12,60 m x 7,10 m) dla potrzeb Zakładu Produkcji [...], na nieruchomości w [...], działka nr [...], której właścicielem jest A Spółka z o. o. z siedzibą w [...]. Podstawę do wszczęcia postępowania stanowiły ustalenia poczynione w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 1-8 lutego 2012 r. Ustalono, iż na działce nr [...] został wybudowany obiekt budowlany użytkowany jako budynek [...]. Budynek jest obiektem o wymiarach 12,60m długości, 7,10 m szerokości oraz 3,45m-4,26m wysokości, jednokondygnacyjnym, niepodpiwniczonym, przykryty dachem jednospadowym niskim. Został dobudowany od strony południowej do szczytu budynku [...] (objętego innym postępowaniem administracyjnym sygn. [...]). Konstrukcję nośną obiektu stanowią słupy stalowe, podciągi stalowe i kratownice stalowe jednospadowe (5 szt.). Kratownice opierają się z jednej strony na podciągu stalowym, podpartym słupami, a z drugiej strony są przymocowane do ściany murowanej sąsiedniego budynku głównego produkcji [...]. Ściany stanowi blacha falista przymocowana z trzech stron do konstrukcji stalowej obiektu (od strony wschodniej, południowej i zachodniej). Osłonę obiektu od strony północnej stanowi ściana murowana budynku głównego produkcji [...]. Pokrycie dachu wykonane jest z blachy falistej. Obiekt jest obiektem samodzielnym - posiada samodzielną konstrukcję nośną, swój dach, własne ściany zewnętrzne i własne wejście zewnętrzne. Obiekt jest wyposażony w instalację elektryczną. Powierzchnia użytkowa obiektu wynosi ok. 88m. Organ I instancji ustalił, iż obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej i wszczął postępowanie administracyjne w trybie art. 48-49 ustawy Prawo budowlane.

Opisując przebieg postępowania administracyjnego organ wyjaśnił m.in., że ze względu na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również: WWINB) z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] (którą została uchylona pierwsza wydana przez PINB w K. decyzja o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu z dnia [...] 2014 r. znak [...]), postanowieniem z dnia [...] 2014 r. (znak: [...]), w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, PINB ponownie zobowiązał właściciela nieruchomości - spółkę "A" do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do 8 września 2014 r. określonych dokumentów - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta i osoby sprawdzającej projekt do właściwej izby samorządu zawodowego; oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Dalej organ podniósł, że zobowiązana spółka nie wykonała wymienionych obowiązków i nie przedstawiła organowi wskazanych w tym postanowieniu dokumentów uprawniających do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. W związku z niedostarczeniem wymaganych dokumentów organ decyzją z dnia [...] 2014r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku [...].

Zdaniem organu obiekt, że jest obiektem samodzielnym i jego rozbiórka nie naruszy konstrukcji budynków do niego przylegających. Wskazano, że w trakcie kontroli z dnia 1 lutego 2012r. - 8 lutego 2012r. ustalono, iż konstrukcję nośną obiektu stanowią słupy stalowe, podciągi stalowe i kratownice stalowe jednospadowe (5 szt.). Kratownice opierają się z jednej strony na podciągu stalowym, podpartym słupami, a z drugiej są przymocowane do ściany murowanej sąsiedniego budynku głównego produkcji [...]. Na kratownicach są zamontowane rygle stalowe do których zamocowano pokrycie dachu. Obudowę ścian obiektu (z 3 stron: południowej, zachodniej i wschodniej) stanowi blacha falista przymocowana z trzech stron do konstrukcji stalowej obiektu. Osłonę obiektu od strony północnej stanowi ściana murowana budynku głównego produkcji [...]. Pokrycie dachu wykonane jest z blachy falistej. Obiekt jest obiektem samodzielnym - posiada samodzielną konstrukcję nośną, swój dach, własne ściany zewnętrzne i własne wejście zewnętrzne - stalową bramę przesuwną w ścianie zachodniej. Obiekt jest wyposażony w instalację elektryczną. Wobec tego, iż obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty, dach organ I instancji uznał, iż jest budynkiem o samodzielnej nowej konstrukcji, stanowiącym całość wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi o powierzchni użytkowej ok. 88m. Obiekt powstał w okresie pomiędzy 15 lutego 2005 r., a wrześniem 2006 r., wybudowany przez ówczesnych właścicieli nieruchomości R. i T. K. W dniu 10 września 2009r. R. i T. K. sprzedali nieruchomość nr [...] spółce AX z siedzibą w [...] ([...]). Spółka ta w dniu [...] grudnia 2012r. nieruchomość nr [...] sprzedała spółce A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]. Inwestor – T. K. - oświadczył, iż w związku z robotami nie sporządzono projektu (zeznania z dnia 30 października 2012r.), Podkreślono, iż obecny właściciel nieruchomości wstąpił we wszelkie prawa i obowiązki poprzednich właścicieli. Właściciel nie przedłożył projektu budowlanego na podstawie którego obiekt został wybudowany oraz pozwolenia na budowę. PINB w K. następnie wyjaśnił, że w dniu 22 sierpnia 2013 r. do organu wpłynęło pismo ówczesnego pełnomocnika spółki, informujące o spełnieniu obowiązku przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i przekazujące kserokopię decyzji Burmistrza K. z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na zakład produkcji [...].

W rozważaniach prawnych organ I instancji stwierdził, że niewykonanie obowiązków nałożonych na spółkę, a dotyczących przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, skutkuje orzeczeniem nakazu rozbiórki. Organ podkreślił, że w opisanej sytuacji nie ma prawnych możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu "Budynku [...]". Ponadto wskazano, że nakaz rozbiórki został skierowany do aktualnego właściciela nieruchomości, którym jest "A" Sp. z o.o., którą reprezentuje prezes zarządu (nr KRS: [...]).

Odwołanie od decyzji złożyła spółka A, z zachowaniem ustawowego terminu, wnosząc o jej uchylenie. Strona podniosła, że prezes spółki (wnoszący odwołanie) do tej pory nie został przesłuchany w przedmiotowej sprawie, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. oraz zachodzi brak spójności w sentencji decyzji, bowiem organ nakazał rozbiórkę budynku, a później wyjaśnił, że budynek stanowią m.in. 3 ściany zewnętrzne. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu co do samodzielności wybudowanego obiektu, który został dobudowany do innego budynku (budynku głównego produkcji [...]), a skoro obiekt objęty nakazem rozbiórki nie ma swoich wszystkich przegród, to nie jest budynkiem lecz wiatą; nie jest też obiektem samodzielnym, gdyż nie może być rozebrany bez naruszenia konstrukcji innych budynków. W ocenie strony sprawa wymaga ponownego zbadania i ustalenia, czy obiekt objęty nakazem rozbiórki jest budynkiem czy wiatą, co ma istotne znaczenie choćby z uwagi na przepis art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powiatowego organu nadzoru budowlanego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WWINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając ustalenia faktyczne organu I instancji co do czasu wykonania przedmiotowego obiektu, wykonawcy robót oraz inwestora. Organ wyjaśnił, iż w trakcie postępowania odwoławczego pismem z dnia 22 grudnia 2014r. WWINB wezwał spółkę A Sp. z o. o. do dostarczenia dokumentów, o których mowa w pkt 1, 2a i 2b postanowienia PINB w K. z dnia [...] 2014r., znak [...]. W uzasadnieniu wezwania wskazano, iż postanowienie PINB w K. z dnia [...] 2014r. pełnomocnik spółki - J. K. odebrał w dniu 7 czerwca 2014r. Wobec niedostarczenia wymaganych dokumentów organ I instancji, przed wydaniem decyzji kończącej sprawę, pismem z dnia 17 września 2014r. zawiadomił o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Pismo odebrał pełnomocnik spółki w dniu 19 września 2014r. Natomiast w dniu 22 września 2014r. upoważniony przedstawiciel spółki A sp. z o. o. cofnął pełnomocnictwo dla J. K. Informacja o tym wpłynęła do PINB w K. w dniu 24 września 2014r. Wobec tego, aby umożliwić spółce (działającej obecnie bez pełnomocnika) legalizację samowolnie wybudowanego budynku [...] wystosowano wezwanie. W dniu 14 stycznia 2015r. do WINB w Poznaniu wpłynęła korespondencja od spółki A, nadana w urzędzie pocztowym w dniu 12 stycznia 2015r., bez pisma przewodniego i bez powołania się na jakąkolwiek sygnaturę postępowania prowadzonego przez WWINB. Korespondencja zawierała: oryginał oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, poświadczoną przez O.[...]J. decyzję z dnia [...] 2013r., sygn.[...], odpis z KRS - identyfikator wydruku [...], kopię wypisu aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2012r., repertorium [...] nr [...].WINB uznał że korespondencja stanowi odpowiedź na wezwanie z dnia 22 grudnia 2014r.

Odwołując się do art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i odnosząc się do zarzutu odwołującej spółki dotyczącego kwalifikacji obiektu, WWINB wyjaśnił m.in., że ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji pojęcia "wiata", jednak definicja wiaty znajduje się np. w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), zgodnie z którą "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Organ II instancji odwołał się również do definicji słownikowej (Uniwersalny słownik języka polskiego od red. S. Dubisza, tom 4., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Na tej podstawie stwierdził, że wiata nie może posiadać przegród budowlanych (tj. ścian). Jeśli więc przedmiotowy obiekt budowlany posiada pełne własne ściany od strony południowej, wschodniej i zachodniej, to nie powinien być kwalifikowany jako wiata. Przytaczając opis obiektu na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach 1 – 8 lutego 2012r. podkreślono, że obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty, dach, zatem organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowy obiekt jest budynkiem o samodzielnej, nowej konstrukcji stanowiącym całość wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi o powierzchni użytkowej ok. 88m. Obiekt powstał w okresie pomiędzy 15 lutego 2005r., a wrześniem 2006r. wybudowany przez ówczesnych właścicieli nieruchomości. R. i T. K. W dniu [...] września 2009r. R. i T. K. sprzedali nieruchomość nr [...] AX z siedzibą w [...] ([...]). Spółka ta w dniu [...] grudnia 2012r. nieruchomość nr [...] sprzedała spółce A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]. Inwestor - T. K. - oświadczył, iż w związku z robotami nie sporządzono projektu (zeznania z dnia 30 października 2012r.), Należy podkreślić, iż obecny właściciel nieruchomości wstąpił we wszelkie prawa i obowiązki poprzednich właścicieli. Skoro przedmiotowy obiekt jest budynkiem i nie został wskazany w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane, to jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor oświadczył, iż w związku z robotami nie sporządzono projektu i nie posiada on żadnych dokumentów związanych z wykonaniem robót. Brak uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę potwierdza korespondencja ze Starostą [...], prowadzona przez PINB w K. Prawidłowo więc PINB w K. wszczął postępowanie administracyjne w trybie art. 48- 49 ustawy Prawo budowlane, gdyż w związku z tymi robotami nie sporządzono projektu budowlanego i brak jest dokumentów związanych z wykonaniem robót, zaś brak uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę potwierdził Starosta [...].

Dalej WWINB przybliżył treść art. 48 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że PINB w K. zasadnie postanowieniem z dnia [...] 2014 r. zobowiązał "A" do przedłożenia dokumentów koniecznych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, tj. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 powołanej ustawy, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie organu odwoławczego, skoro zobowiązana spółka w wyznaczonym terminie nie dostarczyła dokumentów wymaganych do legalizacji obiektu budowlanego, to trafnie na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Podkreślono, że wymaganych dokumentów nie dostarczono także w postępowaniu odwoławczym, po wezwaniu przez WWINB z dnia 22 grudnia 2014r.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania, WWINB stwierdził, że spółce "A" umożliwiono udział w postępowaniu (stosownie do treści art. 10 K.p.a.), a z art. 75 K.p.a. nie wynika obowiązek przesłuchania właściciela obiektu [w postępowaniu legalizacyjnym]; w prowadzonym postępowaniu kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalono za pomocą innych środków dowodowych, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzono zgodnie z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Ponadto organ II instancji stwierdził, że zakres obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją został wyraźnie wskazany w osnowie decyzji, natomiast załącznik do decyzji, ze względu na szereg obiektów znajdujących się na działce nr [...], wskazuje obrys obiektu będącego przedmiotem postępowania; z treści zaskarżonej decyzji nie wynikają wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku.

Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na rozstrzygnięcie WWINB Spółka "A Sp. z o.o.", reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez odpowiednio: zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.; art. 7-art. 12 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, gdyż w ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie zasadne było prowadzenie jednego postępowania naprawczego w stosunku do wszystkich obiektów związanych z budynkiem głównym zakładu [...], bowiem obiekty te tworzą jedną funkcjonalną całość - zakład produkcji [...]; art. 107 § 3 w zw. ,z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, gdyż WWINB w żaden sposób nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła wątpliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, zbieżne z wcześniej przedstawionymi w odwołaniu. Skarżąca podniosła także, że rozbiórka budynku [...] uniemożliwi w istocie funkcjonowanie całego zakładu produkcji [...], gdyż instalacja elektryczna jest zespolona nie tylko funkcjonalnie, ale także konstrukcyjnie z budynkiem głównym i pozostałymi obiektami (wiatami). Organy nie wyjaśniły, w jaki sposób kratownice zostały przymocowane do ściany murowanej sąsiedniego budynku. Nie ustalono, czy demontaż (rozbiórka) kratownic nie spowoduje uszkodzenia budynku głównego, czy w ogóle możliwy jest demontaż kratownic bez rozbiórki, choćby fragmentami, ścian legalnie istniejącego budynku Nr 1, tj. budynku głównego.

Ponadto strona skarżąca stwierdziła, że na gruncie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazowi rozbiórki może podlegać jedynie taka część obiektu, która jest samodzielna i niezależna, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej, zamiast nakazu rozbiórki organ powinien na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nałożyć obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Podniesiono, że spółka [...] nabyła zabudowaną nieruchomość w zaufaniu, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawa i tym samym w przekonaniu, że zakupione obiekty budowlane istnieją legalnie.

Kończąc skarżąca wyjaśniła, że nie akceptuje próby legalizacyjnej, gdyż czynność ta była nie tylko całkowicie irracjonalna, ale wręcz absurdalna z uwagi na wysokość opłaty legalizacyjnej:[...] zł.

W odpowiedzi na skargę WWINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie

Uczestniczący w rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organów nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego określonego jako "Budynek [...]" (wymiary: 12,60m x 7,10m) wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w [...], "[zakreślony] kolorem czerwonym na szkicu stanowiącym załącznik" do decyzji organu I instancji. Przedmiotowy obiekt został w osnowie organu I instancji uzupełniony o opis, że stanowi go "konstrukcja nośna obiektu, dach z blachy falistej, 3 ściany zewnętrzne z blachy falistej (od strony wschodniej, zachodniej i południowej) oraz instalacje elektryczne." W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że przedmiotowy obiekt budowlany – niezależnie od oceny, czy jest to obiekt samodzielny czy też konstrukcyjną i funkcjonalną część innego budynku – został zrealizowany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. To zaś, przy założeniu, że wykonanie tego obiektu – nawet gdyby w istocie była to rozbudowa budynku głównego – prowadziłoby do wniosku, że wykonanie robót budowlanych, w wyniku których powstał przedmiotowy obiekt budowlany, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, powoduje, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było wszczęcie i prowadzenie postępowania, o jakim mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Wbrew zastrzeżeniom skarżącej spółki względem prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, stwierdzić należy, że przybliżony czas pobudowania przedmiotowego obiektu i zakres robót budowlanych dotyczących jego wykonania zostały ustalone prawidłowo, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przedmiotowy obiekt powstał w latach 2005-2006 jako całkowicie nowy obiekt budowlany, o parametrach szczegółowo określonych w osnowie i uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a którego lokalizacja został precyzyjnie zaznaczona na załączniku graficznym do tej decyzji. W wyniku wykonania robót budowlanych (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego), które polegały na budowie (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) obiektu budowlanego, powstał budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zaś wiata lub inna konstrukcja pokrewna stanowiąca część budynku głównego. Innymi słowy, miało miejsce wykonanie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego, do których zastosowanie ma art. 48 tej ustawy.

W tym miejscu należy podkreślić, że przedmiotowy obiekt nie jest wiatą, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na wykonanie której nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a jedynie zgłoszenie (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Przepis ten dotyczy przy tym tylko takich obiektów, których powierzchnia nie przekracza 25 m², jak i zawiera dalsze zastrzeżenia co do liczby obiektów w stosunku do powierzchni działki. Zatem nawet gdyby [przedmiotowa konstrukcja] "[...]" była obiektem noszącym konstrukcyjne i funkcjonalne cechy wiaty, to ze względu na swoją powierzchnię przekraczająca 80m², również wymagałaby uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.

Trzeba mieć na uwadze, że o charakterze obiektu nie decyduje wyłącznie funkcja jaką będzie pełnił, ale przede wszystkim jego cechy i parametry techniczno-budowlane. Prawo budowlane, jakkolwiek posługuje się terminem "wiata", to równocześnie posługuje się innymi podjęciami, takimi jak "budynek" czy "budowla". Budynkiem jest "obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach", jak to wynika z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wiata nie jest zaś budynkiem i zdaniem Sądu odróżnia ją od niego przede wszystkim to, że jest ona pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę trwale z gruntem. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich stron. Również w języku ogólnym (potocznym) wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona. Takie rozumienie pojęcia wiaty nie jest odosobnione, zważywszy że właśnie tak postrzega ją prawodawca. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. nr 112 poz. 1316, z późn. zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która "stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Nie bez znaczenia jest także to, że ustawodawca w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego odróżnia "wiaty" od "parterowych budynków gospodarczych", które zezwala realizować na tych samych warunkach (na podstawie zgłoszenia). Nie może budzić zatem wątpliwości, że wiaty nie można traktować jako synonimu budynku gospodarczego, a więc obiektu zamkniętego.

Z powyższych względów także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się, że budynek w odróżnieniu od wiaty stanowi obszar zamknięty z każdej strony przegrodami (wyrok z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1740/06, dostępny w Internecie pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe nie oznacza jednakże, że owo zamknięcie obiektu – wydzielenie go z przestrzeni – musi w każdych warunkach być osiągnięte za pomocą takich elementów konstrukcyjnych, które wszystkie przynależą do takiego obiektu budowlanego. W określonych warunkach również częściowe "dostawienie" posiadającego samodzielną konstrukcję nośną obiektu budowlanego do innego obiektu (budynku), powodujące zamknięcie obiektu bez konstrukcyjnego powiązania z elementami innego obiektu będzie stanowiło wykonanie odrębnego obiektu będącego budynkiem. W niniejszej sprawie wprawdzie organ I instancji, opisując przedmiotowy obiekt stwierdził, że został dobudowany od strony południowej do szczytu budynku [...] (objętego innym postępowaniem administracyjnym sygn. [...]). Konstrukcję nośną obiektu stanowią słupy stalowe, podciągi stalowe i kratownice stalowe jednospadowe (5 szt.). Ściany stanowi blacha falista przymocowana z trzech stron do konstrukcji stalowej obiektu (od strony wschodniej, południowej i zachodniej). Osłonę obiektu od strony północnej stanowi ściana murowana budynku głównego produkcji [...]. Pokrycie dachu wykonane jest z blachy falistej. Obiekt jest obiektem samodzielnym - posiada samodzielną konstrukcję nośną, swój dach, własne ściany zewnętrzne i własne wejście zewnętrzne. Obiekt jest wyposażony w instalację elektryczną. Organ uznał, że legalizowany obiekt nie ma żadnych elementów konstrukcyjnych, których rozebranie łączyłoby się również z usunięciem elementów konstrukcyjnych innych obiektów budowlanych.

Przedstawione powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że przedmiotowy "Budynek [...]" należało zakwalifikować jako samodzielny obiekt budowlany - budynek, który nie został wymieniony w art. 29 Prawa budowlanego i którego realizacja wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Nie zostało bowiem skutecznie zakwestionowane w niniejszej sprawie to podstawowe ustalenie, że obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty i dach. Jest zatem niewątpliwie obiektem budowlanym stanowiącym całość wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, zatem należy uznać go za budynek. Budowa takiego obiektu nie została wskazany w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane, zatem budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji należy zgodzić się z organem II instancji, że zasadne było w niniejszej sprawie prowadzenie postępowania w trybie art. 48-49 Prawa budowlanego, gdyż w związku z tymi robotami nie sporządzono projektu budowlanego i brak jest dokumentów związanych z wykonaniem robót, w tym nie została uzyskana decyzja o pozwoleniu na budowę.

Z uwagi na prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny sprawy organ I instancji zasadnie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. zobowiązał "A" do przedłożenia dokumentów koniecznych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Powołane przepisy (łącznie czytane) stanowią, że jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, w którym nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Natomiast, jak to wynika z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Skoro w wyznaczonym terminie zobowiązana spółka nie dostarczyła dokumentów wymaganych do legalizacji obiektu budowlanego, to obowiązkiem organu nadzoru budowalnego było nakazanie na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane rozbiórki przedmiotowego obiektu.

W następnej kolejności należy wyjaśnić, że nakaz rozbiórki został prawidłowo skierowany do obecnego właściciela nieruchomości, a nie pierwotnego inwestora. Możliwość taką przewiduje wprost art. 52 Prawa budowlanego, zgodnie z którym inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśnia się, że z uwagi na alternatywne (przy czym nie jest to alternatywa rozłączna) wymienienie w art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, nie jest wykluczone, że postępowanie legalizacyjne i ewentualna egzekucja obowiązku rozbiórki może toczyć się dalej przeciwko dotychczasowemu właścicielowi, jest to jednak dopuszczalne tylko wówczas, gdy taki podmiot jest nadal posiadaczem i zarządcą nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 112/13 i powołane tam stanowisko doktryny oraz orzecznictwo - wyrok dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też, z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości, na której pobudowany został przedmiotowy "Budynek [...]", nakaz rozbiórki powinien być skierowany do skarżącej spółki.

Zdaniem skarżącej za wadliwe uznać należało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, gdyż w jej ocenie możliwe było wydanie decyzji zobowiązującej inwestora do doprowadzenia do stanu ich zgodności z prawem, a ponadto, stosownie do treści art. 48 ustawy Prawo budowlane, nakazowi rozbiórki może podlegać jedynie samodzielny i niezależny obiekt budowlany, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu tego rodzaju zarzuty uznać należało za bezpodstawne, a stanowisko za błędne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w stosunku do obiektu, który w ocenie skarżącej nie stanowi samodzielnego i niezależnego obiektu budowlanego, podnieść należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych brak jest przeszkód, aby nakazać rozbiórkę nawet części obiektu - w sytuacji gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 788/05 – dostępny jw.). Pozwala na to wprost przepis art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Jak to już zostało wyjaśnione, przedmiotowy obiekt jest na tyle samodzielny i niezależny, że możliwe jest przeprowadzenie jego rozbiórki bez ingerencji w inne obiekty wchodzące w skład zakładu produkcji [...]. W istocie, ze względu na konstrukcję tego obiektu należało uznać go za samodzielny budynek, który jedynie korzysta ze ściany innego obiektu celem zamknięcia budynku z wszystkich stron. Warto też mieć na uwadze, że samodzielność i niezależność obiektu budowlanego trzeba postrzegać przez pryzmat jego związku technicznego z innymi obiektami budowlanymi, nie zaś poprzez związek funkcjonalny, na jaki wskazuje zobowiązana spółka w swojej skardze. Argumentem przemawiającym przeciwko orzeczeniu nakazu rozbiórki nie może być zatem domniemane znaczenie legalizowanego obiektu ("Budynek [...]") dla funkcjonowania zakładu produkcji [...] jako zorganizowanej całości (przedsiębiorstwa). Innymi słowy, rozbiórka obiektu budowlanego "Budynku [...]" niezależnie od tego, czy obiekt ten zostanie uznany za samodzielny budynek, czy też za część innego obiektu budowlanego zakładu produkcji [...], nie doprowadzi do zniszczenia innego obiektu budowlanego (jego części), czy też do znacznego pogorszenia jego stanu technicznego, a tylko w takim przypadku niedopuszczalne byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki tego budynku.

Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące rzekomego sformułowania w kwestionowanej decyzji również nakazu rozbiórki ściany innego budynku wchodzącego w skład zakładu produkcji [...] są całkowicie niezasadne. Pomijają bowiem fakt, że zakres obowiązku rozbiórki został wyraźnie wskazany w osnowie decyzji organu I instancji, natomiast załącznik do decyzji, ze względu na szereg obiektów znajdujących się na działce nr [...], wskazuje obrys obiektu będącego przedmiotem postępowania. W konsekwencji Sąd w pełni podziela stanowisko WWINB, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynikają żadne wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku.

Za niezasadny uznać również należy zarzut dotyczący możliwości wydania w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisu art. 51 ust. 2 pkt 1 Prawa budowalnego rozstrzygnięcia nakazującego właścicielowi obiektu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Wprawdzie w ramach postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do zobowiązania właściciela do wykonania robót budowlanych umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, jednakże dotyczy to innych robót budowlanych niż budowa. W niniejszej sprawie zaś samowolnie zostały wykonane roboty budowane będące budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Nie miałoby również znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej prawy, gdyby wykonane roboty w istocie stanowiły nie wykonanie nowego obiektu budowalnego lecz rozbudowę budynku głównego zakładu [...]. Rozbudowa obiektu jest bowiem również budową, co wprost wynika z przywołanego przepisu. Warunkiem prowadzenia postępowania w trybie art. 48 (względnie art. 49b) Prawa budowalnego jest uprzednie ustalenie, że budynek został wzniesiony (względnie jest w trakcie realizacji) w warunkach samowoli budowlanej, a zatem w sytuacji samowolnego wykonania robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia (względnie zgłoszenia). Przepisy art. 50-art. 51 Prawa budowlanego dotyczą zaś wykonania innych robót budowlanych w sposób naruszający przepisy prawa.

Odnosząc się do wskazanego w skardze zarzutu naruszenia zasad ekonomiki procesowej, podnieść należy, że kwestia zasad prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzonej samowoli budowlane co do różnych obiektów lub ich odrębnych części, została pozostawiona uznaniu organu administracji, bowiem żaden przepis ustawy nie nakazuje organom prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie wszystkich nieprawidłowości, jakich dopuścić się mógł inwestor na danej działce (terenie); tym bardziej, jeżeli mogło to mieć miejsce w różnym czasie. W konsekwencji organy nadzoru budowlanego mogą samodzielnie decydować o sposobie rozpatrzenia i załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzonego samowolnego zrealizowania obiektów budowlanych lub też pobudowania poszczególnych wyodrębnionych części obiektu budowlanego. Jest to o tyle zasadne, że niejednokrotnie możliwe jest powstanie samowoli budowlanej właśnie tylko co do części obiektu budowlanego (np. poprzez rozbudowę wcześniej wykonanego legalnie obiektu budowlanego), jak i sytuacji, w której legalizacja samowoli będzie odbywała się na podstawie różnych trybów (tej samej ustawy) czy też – ze względu na czas powstania samowoli budowlanej – nawet różnych ustaw regulujących powyższe zagadnienie. Stąd możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego oddzielnie, w stosunku do każdego z elementów kompleksu obiektów budowlanych lub każdej odrębnie zrealizowanej części obiektu budowlanego, powstałych w ramach samowoli budowlanej, właśnie realizuje postulat szybkości i sprawności postępowania. Ponadto warto wspomnieć, że podnoszony zarzut naruszenia ekonomiki procesowej nie mógłby stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż sam w sobie nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, kończące prowadzone postępowanie.

Przechodząc do kolejnego zarzutu skargi stwierdzić należy, że w niniejszej sprawi stan faktyczny został prawidłowo ustalony, przy wykorzystaniu odpowiednich środków dowodowych. W trakcie kontroli, w której przedstawiciel Spółki uczestniczył, ustalono okoliczności pozwalające określić charakter przedmiotowego obiektu. Z protokołu kontroli, podpisanego przez obecne osoby, nie wynika, aby demontaż (rozbiórka) kratownic stanowiło niebezpieczeństwo dla pozostałych obiektów budowlanych. Nie wynika również, aby instalacja elektryczna była zespolona nie tylko funkcjonalnie, ale także konstrukcyjnie z budynkiem głównym i pozostałymi obiektami. Strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby zarzuty te były wiarygodne i mogły zostać uwzględnione.

Wobec tego, iż obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty, dach, organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowy obiekt jest budynkiem o samodzielnej, nowej konstrukcji stanowiącym całość wraz z instalacją elektryczną, o powierzchni ok. 80 m2.

Niewątpliwie spółce "A" umożliwiono udział w postępowaniu (stosownie do treści art. 10 K.p.a.) i trafnie WWINB zauważył, że z art. 75 K.p.a. nie wynika obowiązek przesłuchania właściciela obiektu w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym. Istotne jest natomiast to, że zobowiązana spółka "A" nie wykonała obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., bowiem nie przedstawiła organowi wskazanych w tym postanowieniu dokumentów uprawniających do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Nie uczyniła tego również na etapie postępowania odwoławczego. Organ II instancji w odpowiednim zakresie odniósł się też do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Stąd też zarzucane w skardze naruszenia przepisów postępowania nie miały miejsca.

Reasumując wszystkie dotychczasowe rozważania, Sąd uznał, że wobec stwierdzenia samowoli budowlanej polegającej na pobudowaniu obiektu budowlanego w postaci "Budynku [...]", który to budynek stanowił odrębną i samodzielną konstrukcyjnie część zakładu produkcji [...] – organy nadzoru budowlanego prawidłowo orzekły o nakazie rozbiórki tego obiektu budowlanego w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego, skoro skarżąca nie wykonała zasadnie na nią nałożonych postanowieniem organu I instancji z dnia [...] 2014 r. obowiązków, których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Motywy, jakimi skarżąca kierowała się rezygnując z możliwości legalizacji spornego obiektu, pozostają poza zakresem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.