Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3555/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200 w zw. z  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant referent stażysta Katarzyna Jaszczołt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. J. S., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca - pismem z [...] września 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wskazał, że w 1952 roku ukończył Wydział [...] Akademii Medycznej w [...], a bezpośrednio po zakończeniu studiów wcielono go przymusowo do Ludowego Wojska Polskiego; przez 2 lata pełnił służbę jako [...] - w stopniu [...]; Wnioskodawca przedstawił też fragmenty swojego życiorysu za czasów okupacji - od 1940 roku,

- Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Służbie Więziennej [...] października 1990 r.; nabył prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej,

- zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN" - stanowiącym Informację o przebiegu służby - Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od [...] grudnia 1952 r. do [...] grudnia 1954 r. - przez 2 lata i 14 dni; całkowity okres jego służby to 16 lat, 5 miesięcy i 23 dni,

- z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN przy piśmie z [...] grudnia 2017 r. oraz pismem z [...] sierpnia 2020 r. - nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.,

- z opinii przesłanej przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] wynika, że Wnioskodawcę przyjęto na okres służby przygotowawczej i mianowano na stanowisko [...] Okręgowego Zarządu Zakładów Karnych w [...]; [...] października 1981 r. mianowano go funkcjonariuszem w służbie stałej - w związku z upływem okresu służby przygotowawczej; [...] stycznia 1990 r. zwolniono go z zajmowanego stanowiska i mianowano na stanowisko [...] w grupie do dyspozycji Dyrektora Centralnego Zarządu Zakładów Karnych Aresztu Śledczego w [...]; w przedmiotowej opinii nie ma informacji, dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. - w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

- krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie,

- dalej wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek"; odnosząc się do tego ostatniego wskazano, że zachodzi on wówczas, gdy funkcjonariusz - poza spełnieniem dwóch innych wymaganych przesłanek - miał wybitne osiągnięcia w służbie, wyróżniające go szczególnie na tle pozostałych; wobec tego uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek",

- na gruncie przedmiotowej sprawy wskazano, że całkowity okres pełnionej przez Wnioskodawcę służby to 16 lat, 5 miesięcy i 23 dni zaś pełnionej przezeń na rzecz totalitarnego państwa - 2 lata i 14 dni; stanowi to ok. 12,3% ogółu służby; okres ten nie może być oceniony jako krótkotrwały; ponad dwuletnia realizacja obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego; Wnioskodawca - pełniąc służbę na rzecz totalitarnego państwa przez ponad 2 lata - mógł dokładnie zaznajomić się ze specyfiką oraz charakterem zadań, realizowanych przez jego organy; nie jest zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- przechodząc do analizy rzetelności pełnienia przez Wnioskodawcę służby po 12 września 1989 r., wskazano, że z opinii Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] nie wynika, aby nie wykonywał czynności służbowych rzetelnie; decyzją personalną przyznano mu - z dniem [..] września 1990 r. - dodatek specjalny; pomimo krótkiego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r., a także biorąc pod uwagę brak informacji na temat sposobu pełnienia służby przez Wnioskodawcę po tym terminie, nie zakwestionowano rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę obowiązków po 12 września 1989 r.,

- przy formułowaniu ostatecznej konstatacji, czy sprawę Wnioskodawcy można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jest istotne, że utożsamiał się on z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał - przed 1990 rokiem - charakterystyczne dla tegoż zadania; na gruncie przedmiotowej sprawy, wpływa to na niekorzyść byłego funkcjonariusza,

- wnikliwa analiza przekazanej przez IPN dokumentacji dowiodła, że Wnioskodawca - pomimo, że nie należał do żadnej partii - solidaryzował się z Rządem Polski Ludowej; w opinii z [...] grudnia 1953 r. - wydanej przez Naczelnika Wydziału [...] Departamentu [...] - wskazano: "Możliwość zdobycia zawodu wiąże z faktem objęcia władzy przez lud. Solidaryzuje się z Rządem Polski Ludowej. Związek Radziecki uważa za ostoję pokoju i Przyjaciela Polski. Należy do Towarzystwa Przyjaźni Polsko Radzieckiej"; Towarzystwo to powstało w 1944 roku; koncentrowało się głównie na organizowaniu imprez propagandowych, takich jak: obchody rocznic rewolucji październikowej, wycieczki do ZSRR, wymiana grup, dni radzieckiej kultury, techniki, książki, filmu, a także Festiwal Piosenki Radzieckiej w [...],

- kolejnym przykładem wskazującym na solidaryzowanie się Wnioskodawcy z państwem totalitarnym jest pismo z [...] grudnia 1955 r. dotyczące awansu w grupie uposażenia; znajduje się tam informacja, że Wnioskodawca jest dość dobrze zorientowany w sytuacji politycznej i gospodarczej; dowodem tego są jego dyskusje na szkoleniach partyjnych i prasówkach; ponadto w opinii Naczelnika Wydziału [...] z [...] stycznia 1956 r. wskazano: "Zdobycie wyższego wykształcenia i odpowiedzialnego stanowiska zawdzięcza jak podaje Władzy Ludowej. Na prasówkach, szkoleniach politycznych i w luźnych rozmowach wypowiada się pozytywnie o polityce Polski Ludowej i całego Obozu Pokoju",

- reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Wnioskodawca nie spełnia przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej; biorąc pod uwagę ponadto całokształt służby Wnioskodawcy - w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r. - typowy dla ustroju państwa totalitarnego (bezpośrednie zaangażowanie w realizację zadań i funkcji danego ustroju), przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, gdy możliwe jest skorzystanie z uprawnień, wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania art. 15c, 22a i 24a danego aktu.

W skardze Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił naruszenie przepisów prawa:

- procesowego:

- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.",. poprzez pominiecie faktów z przebiegu służby Wnioskodawcy, odnoszących się do wykonywanych przezeń zadań, a także lakoniczną analizę zebranego materiału dowodowego; skutkowało to błędnym uznaniem, jakoby Wnioskodawca aktywnie uczestniczył w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz identyfikował się z realizowanymi, przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 rokiem - zadaniami i funkcjami; tym samym uznano, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80, w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, które dopuszczono i faktów, które uznano, za udowodnione; uniemożliwia to kontrolę decyzji - czy wyczerpująco zebrano materiał dowodowy i prawidłowo go oceniono pod kątem zaistnienia przesłanek zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w tym zwłaszcza przesłanki wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku,

- materialnego:

- art. 8a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędną wykładnię zgodnie, w myśl której pojęcie "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." należało rozpatrywać jedynie w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby "na rzecz państwa totalitarnego"; tymczasem "krótkotrwałą służbę" należy rozumieć również w sposób względny - jako stosunek czasu służby przed 31 lipca 1990 r. do całego okresu służby; w konsekwencji błędnie przyjeto, że służba uznana za pełnioną przez Wnioskodawcę "na rzecz państwa totalitarnego" nie była krótkotrwała, pomimo prawidłowego ustalenia, że trwała jedynie 2 lata i 14 dni wobec 16 lat, 5 miesięcy i 23 dni całkowitego czasu służby;

- art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na skorzystanie z wynikających danego przepisu uprawnień; służba Wnioskodawcy przed 31 lipca 1990 r. była zaś krótkotrwała i nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego; Wnioskodawca zaś - po 12 września 1989 r. - wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki rzetelnie.

W uzasadnieniu skargi Wnioskodawca rozwinął wskazane zarzuty. Podnoszono ponownie że od 1940 roku kontynuował naukę na tzw. tajnych kompletach, zakończoną uzyskaniem świadectwa (tzw. małej matury). W listopadzie 1942 roku Wnioskodawca wstąpił do Armii Krajowej, gdzie był wówczas pracownikiem fabryki [...] "[...]" w [...]. Po jej rozwiązaniu trafił do [...] - obozu pracy przymusowej. Po wojnie, po zakończeniu studiów - podobnie jak innych absolwentów Akademii [...] – wcielono go do Ludowego Wojska Polskiego. Przez 2 lata - do grudnia 1954 roku - pełnił służbę jako [...]. W tym czasie przenoszono go w różne miejsca (np. Wojska Ochrony Pogranicza w [...], Laboratorium Badania Żywności w [...]). Wnioskodawca nie miał żadnego wpływu na przydziały. pełnił służbę jako [...] w laboratorium żywności oraz w zabezpieczeniu [...] rządu (dyżurujący [...]). Jako [...], czynny przymusowy żołnierz czasów stalinowskich, nie miał żadnego wpływu na miejsce, w którym przyszło mu pełnić służbę. Nie zgłaszał się do wojska, zaś służył jako [...]. Dopiero w 1958 roku zrezygnowano z masowego naboru [...] cywilnych do wojska - powołano do życia Wojskową Akademię Medyczną w [...]. Jej zadaniem było kształcenie przyszłej kadry [...] wojskowych. Wnioskodawcę trzykrotnie odznaczyło medalem Ministerstwo Obrony Narodowej Rządu Londyńskiego.

Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz Wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby – wobec ustalonego stanu faktycznego - nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu.

Orzekający w sprawie skład Sądu ma na uwadze, że obecnie w judykaturze wyrażone są różne stanowiska, co do właściwego rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przyjmuję się, że:

- warunkiem zastosowanie wyjątku jest wystąpienie przesłanek opisanych w pkt 1 i 2 tegoż ustępu oraz szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu zdania wstępnego danego przepisu (takie stanowisko prezentuje organ), bądź

- pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku opisują wyłącznie warunki wskazane w pkt 1 i 2 (taki pogląd dominuje w judykaturze), lub też wręcz

- wystarczającym dla zastosowania wyjątku jest spełnienie jednego z warunków, wymieniony w pkt 1 albo 2 w ust. 1 (stanowiska tego Sąd w tym składzie zresztą nie podziela).

Niezależnie od tego, który z tych poglądów przyjąć za najbardziej trafny, należy wskazać po pierwsze, że w rozpatrywanym przypadku nie można uznać, aby organ właściwie ocenił jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Opisano ją wyrażeniem nieostrym, niedookreślonym - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy występuje ona w konkretnej sprawie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania w sprawie. Takiej zaś intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęć nieostrych nie użyto więc dla zapewnienia swobody orzekania lecz maksymalnej elastyczności - aby zrealizować cel danej regulacji, w kontekście artykułowanych przez prawodawcę przesłanek jej wprowadzenia.

Odnosząc się w tych ramach do realiów rozpatrywanego przypadku należy stwierdzić, że organ mylnie wywiódł, jakoby w danej sprawie nie zachodził szczególne uzasadniony przypadek zastosowania wyjątku, przewidzianego przez prawodawcę art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Przede wszystkim wypada odnotować, że służba Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa mogła być uznana za krótkotrwałą, skoro wynosiła tylko nieznacznie ponad 2 lata. Na gruncie stanowisk formułowanych aktualnie w judykaturze - wypada skonstatować, że taki okres służby trzeba traktować wręcz jako bardzo krótki. Znacznie bowiem dłuższe przedziały czasu - np. od ponad 5 do 8 lat - są kwalifikowane jako krótkotrwałe (tak np. prawomocne wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 2268/19, 38/20, 202/20 i 444/20 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Oceniając proporcjonalnie okres służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa nie można było też pominąć całości czasu jego aktywności zawodowej. Bezzasadnie okres służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa zestawiono wyłącznie z jego aktywnością zawodową w Służbie Więziennej, pomijając czas pracy przed jego tam zatrudnieniem w latach 80-tych ubiegłego wieku.

Uwzględnienie całokształtu aktywności zawodowej Wnioskodawcy uzasadnia konstatację, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była bardzo krótka. Stanowi to o wystąpieniu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a ust. 1 zdanie wstępne ustawy zaopatrzeniowej, nie zależnie od tego którą przywołanych już wykładni danej regulacji uznać za najbardziej właściwą.

Nie sposób przy tym uznać, aby nie było wolą prawodawcy zastosowanie przewidzianego ustawą wyjątku właśnie do osób jak Wnioskodawca. Celem uchwalenia ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą z 2016 roku", było wszak pozbawienie nienależnych przywilejów emerytalnych (rentowych) osób (czy ich rodzin), które pełniąc służbę na rzecz totalitarnego państwa, miałyby korzystać z zaopatrzenia emerytalnego czy rentowego na warunkach korzystniejszych niż osoby uposażone w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych (tak reguły ogólne dla służb mundurowych, przewidziane ustawą zaopatrzeniową). Stosunkowo rygorystyczne zasady - np. statuowana art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej - nie miały jednak znaleźć zastosowania do osób, które bardzo krótko pełniły służbę na rzecz państwa totalitarnego. Zakres ich przywilejów emerytalnych stąd wynikających byłby wszak w istocie marginalny. Nie sposób więc racjonalnemu prawodawcy przepisać intencji ogólnego obniżenia wypracowanego uposażenia emerytalnego wyłącznie wobec bardzo krótkiej służby na rzecz państwa totalitarnego.

Organ pominął z kolei całkowicie twierdzenia Wnioskodawcy o szczególnych warunkach pełnienia przezeń służby na rzecz państwa totalitarnego. Wywodził on, że był lekarzem, przydzielanym do różnych jednostek - w tym charakterze pełnił swoje obowiązki. Organ tym twierdzeniom nie przeczył – nie odniósł się faktycznie w ogóle do rodzaju pełnionej służby. Wskazał jedynie ogólnikowo, że rodzaj służby Wnioskodawcy był "typowy dla ustroju państwa totalitarnego (bezpośrednie zaangażowanie w realizację zadań i funkcji danego ustroju)". Tezy tej wcale nie uzasadniono. Mogłoby to zaś być także istotne w kontekście ustalania, czy w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek. Brak zajęcia stanowiska w tej kwestii przez organ nie miał jednak kluczowego znaczenia dla wyniku danej sprawy, Jak bowiem wcześniej wskazano, występuje tu inna bezsporna okoliczność, stanowiąca o szczególnie uzasadnionym przypadku zastosowania wyłączenia - w postaci bardzo krótkiego okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego.

Organ nie kwestionował przy tym rzetelnego pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa demokratycznego.

Spełnione są więc wszystkie obligatoryjne przesłanki zastosowania wobec Wnioskodawcy wyjątku, przewidziane art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W realiach rozpoznawanej sprawy przewołaną przez organ przesłanką negatywną dla zastosowania wyjątku była natomiast treść szeregu dokumentów, sporządzanych w okresie funkcjonowania państwa totalitarnego. Wywodzono z nich, że Wnioskodawca aprobował ówczesne założenia ustrojowe i faktycznie reguły funkcjonowania państwa.

Wbrew stanowisku organu, postawa światopoglądowa Wnioskodawcy w tamtym okresie nie może stanowić przesłanki negatywnej zastosowania wyjątku przewidzianego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do konstatacji, że z przewidzianego ustawowo przywileju (wyłączenie reguł ogólnych obniżenia świadczeń) mogłyby skorzystać tylko osoby, które służyły państwu totalitarnemu z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z opozycją demokratyczną - reguły dotyczące obniżenie uposażenia generalnie nie znajdują zastosowania - tak art. 15c ust. 5, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 5 i art. 13c pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przyznane organowi administracji uprawnienie do wyłączania reguł ogólnych dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zaś zakładać, aby – z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki na rzecz państwa totalitarnego z przyczyn merkantylnych.

Na marginesie wypada dodać, że przytoczone przez organ m.in. stwierdzenie z opinii o Wnioskodawcy, jakoby był dość dobrze zorientowany w sytuacji politycznej i gospodarczej, czego dowodem są jego dyskusje na szkoleniach partyjnych i prasówkach, nie mogło być akurat uznane za świadczące jednoznacznie o aprobowaniu przezeń systemu totalitarnego. W kontekście uwarunkowań danej sprawy - ze wskazanych wcześniej powodów - nie ma to jednak istotnego znaczenia.

Nie zasługuje wprawdzie na akceptację czy wręcz aprobatę zaangażowanie – nawet z przyczyn ideowych – w realizacje zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego, niezależnie czy wykonywane zadania dotyczyły działań operacyjnych, czy stanowiły jedynie wsparcie techniczne aparatu przemocy (np. wsparcie medyczne). Dał temu wprost wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne i rentowe osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości politycznej - dopuszczono do dalszej służby, podjęły ją i rzetelnie pełniły, przyczyniając się do ochrony bezpieczeństwa publicznego. W przypadku Wnioskodawcy wystąpienie takich okoliczności nie było przez organ kwestionowane.

Wobec powyższych uwarunkowań – szczególnej krótkotrwałości służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa oraz, niekwestionowanej rzetelności pełnienia obowiązków służbowych po 31 lipca 1990 r. – pomimo, że orzekanie o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności przeciw temu przemawiających. W szczególności nie może być nią światopogląd Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r.

Nie mogła mieć natomiast znaczenia w rozpoznawanej sprawie podnoszona w skardze okoliczność, jakoby Wnioskodawca nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa dobrowolnie lecz przymusowo - w ramach przydziału wobec realizacji obowiązku służby wojskowej po studiach medycznych. Jak wcześniej wskazano, przepisy dotyczące obniżenie uposażeń (art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej) nie znajdują wobec takich osób w ogóle zastosowania - tak art. 15c pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Kwestię podlegania zaś Wnioskodawcy danym regulacjom przesądza decyzja w przedmiocie obniżenia wyposażenia, której tryb kwestionowania określają odrębne przepisy. Nie mogłoby być aprobowane w państwie praworządnym wykładanie przepisów, prowadzące do sytuacji, gdy ta sama kwestia materialna - statuująca status prawny obywatela - może być oceniana alternatywnie - w odrębnych postępowaniach przez różne organy. Mogłoby to skutkować formułowaniem odmiennych ocen. Prowadziłoby do naruszenia ogólnej zasady pewności prawa. Reasumując, ewentualny brak dobrowolności służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa (a więc bezpodstawne obniżenie uposażenia) nie mógł być w ogóle przedmiotem rozważań w danym postępowaniu - dotyczącym zastosowania wyjątku od ogólnych reguł obniżenia uposażenia byłych funkcjonariuszy.

Nie były też istotne dla wyniku sprawy podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące historii życia Wnioskodawcy - przed pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa. Wykraczają one poza przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku zakreślone przez prawodawcę w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Chybione są też zarzuty skargi, jakoby orzekając w sprawie naruszono przepisy postępowania, co do obowiązku właściwego jej wyjaśnienia, tak, aby mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wskazano kluczowe dla jej rozstrzygnięcia uwarunkowania faktyczne nie budziły wątpliwości (tu okres służby na rzecz totalitarnego państwa). Organ błędnie natomiast uznał, jakoby ustalone przezeń fakty, nie stanowiły przesłanki zastosowania wyjątku, przewidzianego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie uchybiono też obowiązkowi właściwego uzasadnienia decyzji - w kontekście wskazania uwarunkowań prawnych i faktycznych, stanowiących przesłankę podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Wadliwie natomiast skonstatowano brak przesłanek dla zastosowania wobec Wnioskodawcy wyłączenia reguł ogólnych.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika Wnioskodawcy w kwocie 480 zł.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.