Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 80/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par. 12 ust. 2 pkt 1, par. 34 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] o ustaleniu L. D. (dalej również jako Skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (2014-2020) w łącznej kwocie 10.947,95 zł - przyznanych na rok 2019 na mocy decyzji nr 0200-2019-006589 z dnia 2 grudnia 2019 r. (5.665,00 zł) oraz z tytułu zaliczki na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wypłaconych na podstawie złożonego w dniu [...] maja 2020 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 (5.292,95 zł).

Z akt sprawy wynika, że Skarżący w dniu [...] kwietnia 2019 r. złożył wniosek

o przyznanie płatności na rok 2019. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją

z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na kwotę 5.655,00 zł, w tym: pakiet 2. Ochrona gleb i wód, wariant 2.1 - międzyplony do powierzchni 8,70 ha. Płatność została przekazana na rachunek bankowy Wnioskodawcy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] października 2019 r. (zaliczka) i w dniu [...] stycznia 2020 r.

W dniu [...] maja 2020 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2020.

W dniu 18 listopada 2020 r. ARiMR przekazała na rachunek bankowy skarżącego płatności zaliczkowe na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 2. Ochrona gleb i wód, wariantu 2.1 - międzyplony

w wysokości 5.292,95 zł (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 października 2020 r. w sprawie zaliczek na poczet pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020).

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 w ramach realizacji pakietu 2, wariantu 2.1 nakładając przy tym sankcję w wysokości 6.227,00 zł.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na ww. postanowienie (wyrok z dnia 10 września 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 291/21).

W dniu [...] września 2021 r. Kierownik BP ARiMR w W. zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz z tytułu zaliczki na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wypłaconych na podstawie złożonego w dniu [...] maja 2020 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2020.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Kierownik BP ARiMR ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (2014-2020) w wysokości 10.947,95 zł.

Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 zobowiązał się do realizacji działania

w zakresie pakietu 2. Ochrona gleb i wód, wariantu 2.1 - międzyplony na powierzchni 8,70 ha.

W roku 2020 w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu, na zgłoszonych we wniosku działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w pakiecie 2, wariancie 2.1, nie stwierdzono międzyplonu. Warunek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej odnoszący się do pakietu 2. Ochrona gleb i wód, wariantu 2.1 - międzyplony określa § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm., dalej

w skrócie: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne"). W zakresie spełniania warunków dla przyznania płatności niezbędnym jest uprawianie po plonie głównym lub po ugorowaniu międzyplonu.

W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo ustalono Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności za 2019 r. na podstawie § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zgodnie z którym płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu. W rozpatrywanej sprawie przepis ten znajduje zastosowanie, gdyż Strona zaprzestała kontynuacji całego podjętego w roku 2019 zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 2. Ochrona gleb i wód.

W ocenie organu odwoławczego, Kierownik BP ARiMR prawidłowo też ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności zaliczkowych na poczet płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, uzyskanych na podstawie złożonego w dniu 14 maja 2020 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 w wysokości 5.292,95 zł. Wysokość przekazanych na rachunek Skarżącego płatności (5292,95 zł) przekracza kwotę płatności ustaloną w decyzji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2020 (0,00 zł).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że organ I instancji prawidłowo rozważył przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik BP ARiMR prawidłowo ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Organ I instancji zajął też stanowisko w kwestii terminu przedawnienia, regulowanego przez art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1

z 23.12.1995 r. z późń. zm.), zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu kiedy rolnik dopuścił się nieprawidłowości. Przy tym upływ terminu przedawnienia (uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (8 lat). Kierownik BP ARiMR za datę dopuszczenia się nieprawidłowości uznał dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności za 2020 rok. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie nie upłynął okres 4 lat od daty nieprawidłowości i nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zatem prowadzenie przez organ I instancji postępowania

w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności było zasadne.

Organ stwierdził, że wyjaśnienia Skarżącego zawarte w odwołaniu wskazujące, że uchybienie terminu do wysiania poplonu w 2020 r. wynikało

z warunków atmosferycznych i awarii zbieracza, a na pole Strona mogła wejść dopiero w późniejszym terminie, kiedy ustąpiła przyczyna losowa - odnoszą się do postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2020, a nie postępowania

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej płatności, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie płatności.

Odnosząc się do przedłożonych przez Skarżącego oświadczeń pięciu producentów potwierdzających fakt wysiewu poplonu pod koniec września organ stwierdził, że Strona nie przedstawiła w terminie dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, a brak wysiania międzyplonu w terminie do [...] września 2020 r. został stwierdzony przez kontrolę na miejscu. Zatem złożone w toku postępowania oświadczenia nie mają wpływu na niniejszą decyzję.

Zdaniem organu, bez wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności pozostaje też sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze do tut. sądu zaskarżył decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w całości i wniósł

o uchylenie jej w całości. Zarzucił błędne przyjęcie i ustalenie, że nienależnie pobrał płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne. Wskazał, że uchybienie terminu wysiania poplonu w 2020 r. wynikało z warunków atmosferycznych oraz awarii zbieracza na polu i strona mogła wejść dopiero w późniejszym terminie, kiedy ustąpiła przyczyna losowa. Skarżący zwrócił uwagę, że złożył w dniu [...] listopada 2021 r. oświadczenia pięciu producentów potwierdzające fakt wysiewu poplonu pod koniec września.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestionowana w sprawie decyzja została wydana nie w ramach postępowania dotyczącego przyznania płatności, lecz w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwot nienależnie pobranych przez skarżącego płatności. Oba te postępowania są odrębne. Celem postępowania zwrotowego jest zbadanie: czy pobrana przez rolnika dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. Przy czym, zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U.

z 2019 r. poz. 1505), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych

w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zauważenia wymaga, że okoliczności dotyczące realizacji podjętego przez skarżącego zobowiązania były wyjaśniane w postępowaniu dotyczącym wniosku

o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r., zakończonym ostateczną decyzją odmowną. W ramach tego postępowania przeprowadzono kontrolę na miejscu, która wykazała, że na zadeklarowanych do płatności działkach nie stwierdzono międzyplonu, a obowiązek jego wysiania miał miejsce do

15 września. Stwierdzenie tej okoliczności jest równoznaczne z zaprzestaniem przez Skarżącego kontynuacji zobowiązania podjętego w 2019 r. (decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r.nr [...]) i niespełnieniem warunków przyznania pomocy - co obligowała organ do zastosowania przepisów dotyczących ustalenia, czy i jaka kwota podlega zwrotowi, jako nienależnie pobrana.

Pamiętać bowiem trzeba, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność przyznaje się rolnikowi lub zarządcy,

o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne,

o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez (EFRROW)

i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1),

w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W świetle art. 28 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia nr 1305/2013, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które mają zostać określone przez państwa członkowskie, w tym dotyczących, ale nie tylko, użytków rolnych określonych w art. 2 rozporządzenia. W należycie uzasadnionych przypadkach, aby osiągnąć cele środowiskowe płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne mogą być udzielane innym zarządcom gruntów lub grupom takich osób.

Jak wskazał organ, Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 zobowiązał się do realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 2. Ochrona gleb i wód, wariantu 2.1 - międzyplony na powierzchni 8,70 ha. Warunek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej odnoszący się do tego pakietu i wariantu określa § 2

ust. 1 pkt 3 w związku z § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1, w przypadku Pakietu 2. Ochrona gleb

i wód, Wariantu 2.1. Międzyplony płatność jest przyznawana do gruntów ornych, na których po plonie głównym lub po ugorowaniu są uprawiane międzyplony. Stosownie do pkt II Załącznika Nr 2 do rozporządzenia "Wymogi dla poszczególnych pakietów", wymogiem dla Wariantu 2.1. Międzyplony jest siew roślin międzyplonowych

w terminie do dnia 15 września.

W myśl § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych

w rozporządzeniu.

Zdaniem sądu, mając na uwadze ww. regulacje oraz ustalony stan faktyczny, rację ma organ, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego bez poinformowania Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Podstawa taka odnosi się w analizowanym przypadku zarówno do płatności nienależnie pobranych za 2019 r. na podstawie decyzji je przyznającej na ten rok oraz zaliczek wypłaconych w związku z wnioskiem kontynuacyjnym złożonym

w kolejnym 2020 r. W związku z tym, że Kierownik BP ARiMR w W. w dniu [...] lutego 2021 r. wydał decyzję odmawiającą przyznania Skarżącemu płatności na rok 2020, to wysokość przekazanych na rachunek skarżącego płatności zaliczkowych przekracza kwotę płatności ustaloną w decyzji (0,00 zł). Różnica między wypłaconą kwotą zaliczki a kwotą wynikającą z decyzji dot. 2020 r. jest płatnością nienależnie pobraną. Wyjaśnić przy tym trzeba, że program rolno-środowiskowo-klimatyczny ma wieloletni charakter i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Skarżący już w drugim roku nie dotrzymał podjętego zobowiązania, bowiem we właściwym terminie wynikającym z ustawy nie zasiał roślin międzyplonowych. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

Sąd podkreśla, że płatności pobrane nienależnie podlegają zwrotowi, niezależnie od tego czy rolnik, który je otrzymał miał świadomość, że mu się nie należą czy też takiej świadomości nie miał. Ustalenie nienależnie pobranych płatności nie jest uzależnione od zamiaru, winy beneficjenta w pobraniu płatności, które mu się nie należały. Organ słusznie też zauważył, że bez wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności pozostaje sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego. Również argumenty przedstawiane przez Skarżącego w toku tego postępowania – warunki atmosferyczne, awaria zbieracza, co miało uniemożliwić wysianie międzyplonu na czas – nie dają podstaw do zmiany oceny, że doszło do nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie zauważenia wymaga, że w zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśniono Skarżącemu - wraz ze szczegółowym odniesieniem się do obowiązujących przepisów prawa - z jakich powodów poszczególne przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nie znajdują zastosowania w rozpatrywanym przypadku.

Nie ulega zatem wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa

w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182). Ustalona kwota nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (za rok 2019 w wysokości 5.655,00 zł, za rok 2020 w wysokości 5.292,95 zł) przekracza bowiem kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2

w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014.

W sprawie nie ziściły się też przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranej przez skarżącego płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania

i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31 lipca 2014 r.). Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna została przyznana w 2019 r. w oparciu o złożony wniosek, a w 2020 r. na podstawie wniosku wypłacono zaliczkę, zatem przekazanie płatności i zaliczek nie nastąpiło wskutek pomyłki ARiMR. Informację o fakcie niedotrzymania przez Skarżącego zobowiązania w kolejnym roku jego realizacji, Kierownik BP ARiMR

powziął w wyniku przeprowadzonej w roku 2020 kontroli na miejscu. Nie można też uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika

w zwykłych okolicznościach. Skarżący miał możliwość wykrycia błędu, bowiem składając wniosek na rok 2019 r. w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania poświadczył, że znane mu były zasady przyznawania płatności, a zatem był świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Skarżący posiadał wiedzę o warunkach i trybie przyznawania pomocy. Trafnie więc wskazał organ, że skoro nie wysiał w terminie międzyplonu miał świadomość, że nie wypełnił zobowiązań.

Organy rozważyły ponadto sprawę pod względem wystąpienia kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. Przepis art. 4 ust. 1 akapit trzeci, art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20 czerwca 2014, str. 48) oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, wskazują okoliczności mogące być uznane za siłę wyższą i nadzwyczajne okoliczności oraz mement i sposób, w jaki należy je zgłosić właściwemu organowi (na piśmie wraz

z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez organ w ciągu piętnastu dni od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności). W przedmiotowej sprawie Skarżący nie przedstawił w terminie dowodów wystąpienia siły wyższej, jak też nadzwyczajnych okoliczności. Choć sytuacje opisane w skardze mogą być uznane jako siła wyższa, czy też takie okoliczności, tym niemniej – stosownie do obowiązujących przepisów prawa – Skarżący, aby uwolnić się od nakazu zwrotu, powinien we właściwym terminie zgłosić to organowi wraz

z odpowiednimi dowodami. Tego jednak nie uczynił, a informacje podawane

w ramach niniejszego postępowania i dołączone w 2021 r. oświadczenia rolników są spóźnione i nie czynią zadość temu obowiązkowi. Organ nie musiał ich zatem uwzględniać.

Sąd dostrzega, że we wrześniu 2020 r. w toku czynności kontrolnych skarżący podał, że nie wysiał poplonu z powodu niedojrzałej kukurydzy i wskazał, że po zbiorze natychmiast wysieje poplon. Tym niemniej z raportu z czynności kontrolnych wynika, że na niektórych działkach kukurydza został zebrana (stwierdzono ściernisko), nie stwierdzono natomiast deklarowanych upraw w międzyplonie. W tym czasie Skarżący nie powoływał się zaś na awarię sprzętu, czy też warunki atmosferyczne.

Przepisy regulujące prawo przyznawania płatności do gruntów rolnych, regulujące również sankcje, oraz odnoszące się do ustalania nienależnie lub nadmiernie pobieranych płatności są niewątpliwie rygorystyczne i muszą być przestrzegane ściśle. Organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - ich stosowanie nie jest zatem zależne od uznania organu, co ma zagwarantować wszystkim producentom równe traktowania w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W związku z powyższym sąd doszedł do wniosku, że organy zasadnie ustaliły Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. Zarzuty skargi kwestionujące taki stan rzeczy nie są zatem zasadne. Skarżący nie kwestionował, że uchybił terminowi wysiania poplonu w 2020 r., nie zgłosił jednak w wymaganym przepisami terminie wystąpienia okoliczności uniemożliwiających wykonanie przyjętego zobowiązania w tym zakresie.

Zdaniem sądu organy prawidłowo uznały ponadto, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W niniejszym przypadku Skarżący dopuścił się nieprawidłowości w 2020 r.

Uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, sąd skargę oddalił, orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329).