Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 511/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi ,,A’’ Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia po wznowieniu postępowania opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej: Prezes WUG) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku A sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: spółka, strona, skarżący) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z [...]r. nr [...], ustalającą stronie opłatę podwyższoną w wysokości [...]zł za wydobycie 40 591,25 Mg piasków bez posiadanej koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, w granicy działki o nr ewid. [...] obrębu S. w gm. D., powiat k., województwo s..

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, zwanej dalej K.p.a.), w związku a art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Z akt administracyjnych wynika, że decyzją ostateczną z [...]r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z [...]r. ustalającą stronie opłatę podwyższoną w wysokości [...]zł za wydobycie 40 591,25 Mg piasków bez posiadanej koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, w granicy działki o nr ewid. [...] obrębu S. w gm. D., powiat k., województwo s..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke oddalił skargę strony na tę decyzję. Wyrokiem z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 354/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną

Wnioskiem z [...]r. strona wystąpiła o uchylenie decyzji z [...] r. i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy przez ustalenie wysokości opłaty podwyższonej stosownie do ustalenia ilości faktycznie wydobytej kopaliny. Jako podstawę wniosku strona podała art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., stwierdzając, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie strony nowe dowody, dotyczą wydobywania kopaliny przez B w D., co potwierdzają zeznania świadków: K.W., L.R., B.Z. i C.S. Strona przyznała, że w toku postępowania powoływała się na okoliczność wydobywania piasku przez B w D., co jednak nie zostało wyjaśnione w postępowaniu dowodowym. W ocenie wnioskodawcy, z załączonych oświadczeń świadków wynika, że Spółdzielnia wydobywała piasek jeszcze w latach 90-tych z terenu działki zakupionej przez stronę, a skoro nałożenie opłaty podwyższonej jest uzależnione od ustalenia, że adresat decyzji dokonał bez koncesji wydobycia określonej ilości kopaliny, to nowe dowody mają istotne znaczenie w sprawie i uzasadniają wznowienie postępowania. Strona podkreśliła ponadto, że Burmistrz Gminy D., w piśmie z 24 stycznia 2009 r., wskazał, iż pracownicy tego organu dokonali oględzin działki i stwierdzili, że strona może dokonać niwelacji terenu, co w jej ocenie uzasadnia konieczność ustalenia, jaki stan gruntu stwierdzili pracownicy Urzędu Gminy w D. podczas oględzin. Strona oświadczyła, że o nowych dowodach dowiedziała się w rozmowach ze świadkami w okresie miesiąca przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania ([...]r.), tj. dzień lub dwa przed złożeniem przez nich pisemnych oświadczeń, które zostały załączone do wniosku.

Postanowieniem z [...]r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach odmówił wznowienia postępowania uznając, że do czasu rozpoznania przez sąd administracyjny skargi spółki na ostateczną decyzję Kolegium z [...]r. nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania administracyjnego. Postanowieniem z [...] r., wydanym wskutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego. Wyrokiem z 17 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1184/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 2278/16, uwzględnił skargę kasacyjną spółki i uchylił wyrok sądu pierwszoinstancyjnego, wskazując, że nie było przeszkód tak prawnych jak i faktycznych, aby Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, wobec wystąpienia przez skarżącą spółkę z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, wszczął postępowanie nadzwyczajne (wznowieniowe) zgodnie z art. 149 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt 1106/16 uchylił postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. i stwierdził, że organ zobowiązany jest rozpoznać wniosek strony o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, dokonując jego merytorycznej oceny w świetle przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. postanowieniem z [...]r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...]r. Z kolei decyzją z [...]r. wydaną na podstawie art.151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Dyrektor OUG odmówił uchylenia decyzji ostatecznej wymierzającej spółce opłatę podwyższoną za nielegalne wydobycie kopaliny – piasku bez koncesji. Po rozpoznaniu odwołania spółki Prezes WUG decyzją z [...]r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

Wyrokiem z 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 1015/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji Prezesa WUG z [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OUG z [...]r., a także stwierdził nieważność postanowienia z [...]r., którym Dyrektor OUG wznowił postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613, 587, 850 ze zm., dalej określanej skrótem P.g.g.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. organem właściwym w sprawach wymierzania opłaty podwyższonej był starosta. Organem wyższego stopnia było samorządowe kolegium odwoławcze. I to właśnie ten organ wydał decyzję ostateczną z [...] r.

Art. 1 pkt 54 ustawy z 14 lipca 2014 r o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1133) zmieniono art. 140 ust. 2 w ten sposób, że dotychczasową kompetencję starosty przekazano organowi nadzoru górniczego. Nowa regulacja weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Nie zawierała ona regulacji szczególnej dotyczącej trybów nadzwyczajnych.

W rozpoznawanej sprawie podanie o wznowienie postępowania adresowane do SKO w K. wpłynęło, zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. do Starosty K. Pismem z 12 lutego 2015 r. SKO w K. przekazało podanie do Prezesa WUG, wskazując na właściwość rzeczową organów nadzoru górniczego wynikającą z art. 140 ust. 2 P.g.g oraz na art. 166 ust. 1 pkt 1 P.g.g. wskazujący Presa WUG jako organ wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów okręgowych urzędów górniczych oraz dyrektora OUG.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił pogląd, według którego zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu ostatecznej decyzji skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w związku z art. 149 K.p.a., na nowy organ, który zyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1474/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 347889).

Następnie WSA zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając wyrokiem z 10 października 2016 r. postanowienie Prezesa WUG z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...]r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną SKO nie dopatrzył się naruszenia przez Prezesa WUG przepisów o właściwości rzeczowej, w szczególności art. 150 § 1 K.p.a. w związku z art. 140 ust. 2 i art. 166 ust. 1 pkt 1 P.g.g. Zaakceptował właściwość rzeczową Prezesa WUG. Pogląd ten, wyrażony w sposób dorozumiany, poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, w świetle art. 153 P.p.s.a jest wiążący tak dla organu, jak i Sądu obecnie rozpoznającego sprawę.

Powołanym wyżej wyrokiem z 10 października 2016 r. WSA w Gliwicach uchylił tylko postanowienie wydane w wyniku rozpoznania wniosku spółki o ponowne rozpoznanie sprawy. W obiegu prawnym nadal pozostaje postanowienie Prezesa WUG z [...] r. odmawiające wznowienia postępowania. Zatem postanowienie Dyrektora OUG jak i decyzje wydane po wznowieniu postępowania zostały w istocie wydane po tym, jak podanie o wznowienie postępowania negatywnie uprzednio rozpoznał Prezes WUG nieostatecznym postanowieniem z [...]r.

Wobec powyższego, skoro zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego Dyrektora OUG wydano z naruszeniem przepisów o właściwości, to w świetle art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. należało stwierdzić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nieważność tych aktów.

W konsekwencji Sąd uznał, że zbędnym staje się merytoryczne odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących wystąpienia bądź nie przesłanek wznowieniowych. Nakazał również ponowne rozpoznanie sprawy, już z zachowanie przepisów o właściwości rzeczowej i rozpatrzenie wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Prezesa WUG z [...]r.

NSA wyrokiem z 18 października 2018 r. sygn. akt II GSK 1451/18 oddalił skargę kasacyjną Prezesa WUG od tego wyroku.

Postanowieniem z [...]r. Prezes WUG uchylił własne postanowienie z [...]r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z [...]r. i wznowił postępowanie.

Następnie decyzją z [...]r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z [...] r. nr [...], ustalającą stronie opłatę podwyższoną.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wskazana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność wydobywania piasku w latach 90-tych przez B w D., była podnoszona przez stronę w piśmie z 25 lipca 2013 r. oraz w odwołaniu z [...]r. Okoliczność ta była znana organom I i II instancji oraz została wzięta pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu decyzji Starosty K. z [...] r. (s. 15), stwierdzono, iż " Wg sugestii C.D. w czasie funkcjonowania spółdzielni prowadziła ona na szeroką skalę wydobycie piasku. Aspektu tego Starosta K. nie ma podstaw prawnych analizować, gdyż być może spółdzielnia była upoważniona do wydobycia kopaliny w ówcześnie obowiązującym systemie prawnym, być może na gruntach spółdzielni wyznaczono tzw. lokalne punkty poboru kopaliny. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie stwierdzenie wydobywania piasków w określonym przedziale czasowym przez A Sp. z o.o. na części nieruchomości gruntowej o nr ewid. [...] obrębu S. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując decyzję z [...]r. w mocy, stwierdziło, że poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne są precyzyjne i jednoznaczne co do tego, że zachodzi przypadek wydobywania piasku przez A bez koncesji (decyzja z [...] r., s. 8). W wyroku z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 493/14, WSA w Kielcach stwierdził, że "B była, co prawda właścicielem działki nr [...], jednakże skarżąca jest jej właścicielem od [...] r., a przedmiotem ustaleń w niniejszej sprawie było określenie wielkości wydobytej kopaliny bez koncesji w okresie od stycznia 2010 r. do maja 2012 r., a nie w latach 90-tych.

Zawnioskowane przez spółkę dowody, w postaci zeznań (oświadczeń) świadków na "nieistotną" w sprawie okoliczność wydobywania piasku w latach 90-tych przez B w D., nie stanowią podstawy wydania decyzji odmiennej treści.

Odnosząc się do dowodu w postaci pisma Burmistrza Gminy D. z [...] r. Prezes WUG podniósł, że nie ma ono waloru "nowego dowodu w sprawie", bowiem strona powoływała się na niego, a treść pisma była przedmiotem analizy organów administracji (decyzja z [...]r., s. 2 - "Pan C.D. (...) dostarczył pismo Burmistrza Miasta i Gminy D. z [...] r. dot. wyrównania działki o nr [...] położonej w miejscowości S. – P.. Z pisma tego wynika, że po przeprowadzeniu w terenie wizji, stwierdzono, że pod pewnymi warunkami jest możliwe wyrównanie działki" (...) s. 2; (...) Pismo to jednak nie odnosi się do ewentualnego wywozu nadmiaru gruntu, czy piasków poza obręb nieruchomości o nr ewid. [...] obrębu S. (...) s. 6-7.).

Odnosząc się do sformułowanych przez stronę wniosków dowodowych w postaci przesłuchania świadków: K.W., L.R., B.Z. i C.S. organ wskazał, że nie spełniają one przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ dowody te były one znane i uwzględnione przez organy I i II instancji.

W ocenie Prezesa WUG nie stanowi również podstawy do wznowienia postępowania argument, że nowymi dowodami, są pisemne oświadczenia świadków, w szczególności, że nie istniały one w chwili wydania decyzji. Analiza ww. dokumentów wykazała, że zostały sporządzone już po dacie wydania ostatecznej decyzji z [...]r., co powoduje, że nie spełniają one jednej z trzech przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5, tj. istnienia ich w dniu wydania decyzji.

W skardze do sądu administracyjnego spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, a ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt. 5, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne stwierdzenie, że stanowiące podstawę wznowienia postępowania zeznania świadków (nowe dowody) nie uzasadniają wznowienia postępowania,

2) odmowę przeprowadzenia postępowania nakazanego przez art. 149 § 2 K.p.a., czyli przeprowadzenia tych dowodów i w konsekwencji naruszenie art. 151 § 1 K.p.a. przez wydanie decyzji pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że przyczyną wznowienia postępowania jest zarzut strony, że znaczna część przypisanego jej wyrobiska pochodziła nie od niej, lecz od B w D. Na tę okoliczność strona wskazała nowe dowody w postaci świadków. Rozmiar wyrobiska, na podstawie którego SKO ustaliło ilość wydobytej kopaliny, zdecydował o wysokości opłaty, zatem stanowi kluczową okoliczność w sprawie. Wbrew temu Prezes WUG stwierdził, że wielkość wyrobiska ani ilość wydobytej kopaliny nie stanowią okoliczności istotnych w sprawie. Strona podtrzymała zarzut, że nie wydobyła ani nie mogła wydobyć takiej ilości piasku (gruntu piaszczystego), jaka została jej niesłusznie przypisana w decyzji ostatecznej. Okoliczność tę mają wyjaśnić zeznania świadków.

Strona podniosła, że Prezes WUG postanowieniem z [...]r. wznowił postępowanie, uznając, że ujawniły się w sprawie nowe dowody nieznane organowi, który wydał zaskarżoną decyzję. Następnie tenże organ w zaskarżonej decyzji zmienił zdanie i uznał, że nowe dowody się nie ujawniły. Nastąpiła wyraźna i niekonsekwentna zmiana zdania przez organ. Jeśli bowiem uznaje się wskazane w podaniu o wznowienie postępowania dowody za nowe i mające dla sprawy znaczenie i z tej przyczyny wznawia się postępowanie, a następnie w ogóle nie przeprowadza się tych dowodów i uznaje, że nie mają one dla sprawy znaczenia, to w ten sposób podważa się własne postanowienie o wznowieniu postępowania. Poddaje się także pod wątpliwość własną racjonalność. Zarzut ten jest tym bardziej uzasadniony, że sprawa toczy się do [...] r. Prezes WUG podważył własną uprzednią oceną prawną jak i wyroki WSA w Gliwicach i NSA, które nie kwestionowały, że wskazane w podaniu o wznowienie nowe dowody wypełniających podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a.

Zdaniem strony po wznowieniu postępowania, a więc po stwierdzeniu przez organ, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a., obowiązkiem organu było przeprowadzenie dowodów stanowiących podstawę wznowienia postępowania, czyli przesłuchanie wskazanych świadków. Następnie organ powinien ocenić znaczenie dla sprawy przeprowadzonych dowodów zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 149 § 2 K.p.a. Dopiero po przesłuchaniu świadków organ , powinien rozstrzygnąć, czy zeznania świadków dotyczą istoty sprawy i czy ich treść podważa ustalenia faktyczne, na których oparta została decyzja ostateczna, po czym dokonać ponownego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i wydać jedną z decyzji wymienionych w art. 151 § 1 K.p.a.

Prezes WUG błędnie przyjął, że okoliczność wydobywania piasku przez B w D. była znana organowi pierwszej i drugiej instancji i wzięta pod uwagę przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Lektura uzasadnień decyzji Starosty Powiatu K. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wskazuje, że w podstawie faktycznej decyzji nie zostało w uwzględnione, aby wyrobisko, choćby w części, powstało na skutek wydobycia piasku przez Spółdzielnię. Nietrafnie organ przyjął, że podstawą żądania wznowienia postępowania były pisemne oświadczenia świadków, ponieważ podstawą wznowienia są zeznania świadków, którzy nie zostali przesłuchani w sprawie zakończonej decyzją ostateczną a nie ich pisemne oświadczenia. Pisemne oświadczenia załączone do podania o wznowienie, tak samo pismo Burmistrza Gminy D., stanowiły jedynie uprawdopodobnienie istnienia nowych dowodów z zeznań świadków, a nie odrębną od zeznań przesłankę wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona powyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone przez Sąd w zakreślonych wyżej ramach badanie sprawy wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, podjęta w ramach trybu wznowienia postępowania administracyjnego, decyzja Prezesa WUG z [...] r. odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z [...]r., ustalającą stronie opłatę podwyższoną w wysokości [...]zł za wydobycie 40 591,25 Mg piasków bez posiadanej koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, w granicy działki o nr ewid. [...] obrębu S. w gm. D., powiat k., województwo s..

Na gruncie niniejszej sprawy podstawą żądania wznowienia postępowania administracyjnego był przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie wskazuje się, że określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawa wznowienia postępowania zachodzi wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki. Pierwszą jest to, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy oraz nowe. Drugą z nich jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przyjmuje się, że nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może być tylko taki fakt, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (vide: wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., II OSK 1671/18, dostępne w CBOSA).

Podkreślić jednocześnie należy, że skoro wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła.

Skuteczne powołanie się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. będzie miało więc miejsce jedynie wówczas, gdy nowe okoliczności lub dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym sensie, że wraz z innymi okolicznościami lub dowodami powinny stać się podstawą wydania odmiennej decyzji niż ta, która zapadła poprzednio. Tę "istotność" nowych dowodów - nowych okoliczności faktycznych należy w postępowaniu wznowieniowym wykazać (por. wyrok NSA z 7 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 429/06, lex nr 348005). Nadto, trzeba też podkreślić, iż w świetle treści ww. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności i dowody muszą ujawnić się po wydaniu decyzji ostatecznej. Nowe okoliczności i dowody w rozumieniu ww. przepisu to takie, które istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający nimi nie dysponował (obojętnie z jakich przyczyn). W kontekście omawianej przesłanki ważne jest bowiem to (co wymaga podkreślenia), iż nie obejmuje ona okoliczności i dowodów powstałych, czy zaistniałych po wydaniu kwestionowanej decyzji ostatecznej.

Należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy", po drugie - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.

We wniosku inicjującym postępowanie wznowieniowe skarżący powołali się na ujawnienie nowych dowodów i okoliczności, nie znanych dotychczas organowi, a mianowicie na:

- zeznania świadków: K.W., L.R., B.Z. i C.S., z których wynika, Spółdzielnia wydobywała piasek jeszcze w latach 90-tych z terenu działki zakupionej przez stronę, a skoro nałożenie opłaty podwyższonej jest uzależnione od ustalenia, że adresat decyzji dokonał bez koncesji wydobycia określonej ilości kopaliny, to nowe dowody mają istotne znaczenie w sprawie i uzasadniają wznowienie postępowania;

- oświadczenie Burmistrza Gminy D., który w piśmie z 24 stycznia 2009 r., wskazał, iż pracownicy tego organu dokonali oględzin działki i stwierdzili, że strona może dokonać niwelacji terenu, co w jej ocenie uzasadnia konieczność ustalenia, jaki stan gruntu stwierdzili pracownicy Urzędu Gminy w D. podczas oględzin.

W ocenie Sądu organ nadzoru górniczego prawidłowo ocenił, że zawnioskowane przez spółkę dowody, w postaci zeznań (oświadczeń) świadków na okoliczność wydobywania piasku w latach 90-tych przez B w D., są nieistotne dla sprawy i nie stanowią podstawy wydania decyzji o odmiennej treści. Słusznie też wskazał organ, że kwestia wydobywania piasku w latach 90-tych przez B w D., była podnoszona przez stronę w piśmie z 25 lipca 2013 r. oraz w odwołaniu z [...] r. Zatem okoliczność ta była znana organom I i II instancji oraz została wzięta pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, o czy świadczą przywołane szeroko przez organ fragmenty uzasadnienia decyzji Starosty K. z [...]r. (s. 15) oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Sąd podziela także stanowisko organu, że pismo Burmistrza Gminy D. z 24 stycznia 2009 r. nie ma waloru "nowego dowodu w sprawie", bowiem strona powoływała się na niego, a treść pisma była przedmiotem analizy organów administracji, co wynika z uzasadnienia decyzji z [...]r. (s. 2).

Mając na uwadze powyższe wnioski dowodowe w postaci przesłuchania świadków: K.W., L.R., B.Z. i C.S., na okoliczność ilości wydobywanej kopaliny w latach 90, nie spełniają one przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ kwestia ta była znana i uwzględniona przez organy I i II instancji.

Słusznie też wskazał Prezes WUG, że nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania argument, że nowymi dowodami są pisemne oświadczenia świadków w szczególności, że nie istniały one w chwili wydania decyzji, albowiem zostały sporządzone już po dacie wydania ostatecznej decyzji z [...] r., co powoduje, że nie spełniają one jednej z trzech przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, tj. istnienia ich w dniu wydania decyzji.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi, wyjaśnić przyjdzie, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Prezes WUG nie podważył własnego postanowienia z [...]r. o wznowieniu postępowania, gdyż w jego uzasadnieniu przywołał twierdzenia skarżącej, co do istnienia nowych dowodów, podkreślając, że - stosownie do art. 149 § 2 K.p.a. - postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia. Ponadto zarówno Prezes WUG, jak i sądy administracyjne nie dokonywały oceny dowodów wskazanych we wniosku skarżącej z [...] r. o wznowienie postępowania, albowiem dotychczasowe rozstrzygnięcia dotyczyły kwestii formalnych. W tym stanie rzeczy niezasadny okazał się zarzut podważenia przez organ nadzoru górniczego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w ogóle nie rozstrzygały sprawy merytorycznie i nie odnosiły się do oceny podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Wbrew twierdzeniom spółki, nie doszło również do naruszenia art. 151 § 1 i art. 149 § 2 K.p.a., gdyż jak słusznie zauważył organ, samo wznowienie postępowania nie zawsze prowadzi do merytorycznego rozstrzygnięcia. Celem postępowania rozpoznawczego było ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania, a tylko w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie organy słusznie uznały, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, gdyż przywołane przez stronę podstawy wznowienia postępowanie nie wyczerpują znamion art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Powyższe ustalenie nie narusza art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 2 K.p.a.

Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja podjęta w ramach wznowienia postępowania administracyjnego, została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na stwierdzenie braku zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ponadto w decyzji wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Nie może być zatem mowy o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów procesowych.

W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.