Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2202/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64c par 1 i 6; art. 64a; art. 64 par 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ... października 2019 r. nr ... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. (dalej: "P. ", "Wierzyciel", "Skarżący" lub "Strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektora IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] października 2019 r. nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa - Targówek (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. A. , dalej: "Zobowiązana" na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez P. z [...] lipca 2017 r. nr [...] obejmującego zaległość z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres IV - XII/2012 r. w kwocie należności głównej 294.183 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 6.335,40 zł. Celem realizacji należności dochodzonych ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny wystosował zawiadomienia z [...] sierpnia 2017r. nr [...] , nr [...] i nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych odpowiednio do: A. S.A., P. S.A. i P. S.A. Zawiadomienia doręczono wymienionym bankom w dniu 31 sierpnia 2017 r., natomiast Zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 19 września 2017 r.

W odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie A. S.A. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, P. S.A. zawiadomił o braku środków na realizację zlecenia oraz braku obrotów na rachunku od 9 listopada 2003 r. natomiast P. S.A. poinformował, że zajęcie z 31 sierpnia 2017 r. nr [...] skierowane do wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika M. A. PESEL: [...] nie zostało przyjęte do obsługi z powodu niezgodnej nazwy dłużnika (nazwisko). P. S.A. wskazał, że prowadzi rachunek na rzecz klienta o podanym numerze PESEL lecz posługującego się innym nazwiskiem, a w systemie informatycznym banku brak jest wzmianki o innych nazwiskach jakimi wymieniona klientka się posługuje lub posługiwała w przeszłości. P. S.A. zauważył, że dla skutecznego prawnie zajęcia, niezbędne jest poprawne wskazanie danych osobowych dłużnika, tj. imienia i nazwiska, które muszą być zgodne z danymi posiadacza zajmowanego rachunku.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a." Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2017 r. nr [...] . Postanowienie doręczono Wierzycielowi 8 lutego 2018r., natomiast Zobowiązanej 22 lutego 2018 r. w trybie art. 44 k.p.a. Postanowienie nie zostało zaskarżone, zatem stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] Naczelnik US obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 25.595,77 zł prowadzonego wobec M. A. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] lipca 2017 r.

Po rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez P. , postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor IAS uchylił postanowienie z [...] marca 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w celu odniesienia się szczegółowo do przebiegu postępowania egzekucyjnego, rodzaju i wysokości kosztów tego postępowania, jak również ustalenia, na jakim etapie postępowania poszczególne koszty powstały.

Naczelnik US w dniu [...] lipca 2018 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał postanowienie nr [...] w sprawie obciążenia Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 25.595,77 zł prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2017 r. nr [...] wystawionego wobec M. A. Postanowienie zostało doręczone Wierzycielowi 20 lipca 2018 r. Następnie postanowienie to zostało sprostowane postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] w zakresie daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego Zobowiązanej z dnia 19 lipca 2017 r. na dzień 19 września 2017 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia P. , Dyrektor IAS postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z [...] lipca 2018 r.

W związku z wniesioną przez Wierzyciela skargą na postanowienie z [...] września 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1741/18 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika US z [...] lipca 2018 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 nie powoduje utraty mocy przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie mogą, a nawet muszą być stosowane przez adresatów tych przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepisy te muszą być stosowane i interpretowane (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału.

Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, a także biorąc pod uwagę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1741/18 Naczelnik US wydał postanowienie z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] , którym określił Wierzycielowi wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w łącznej kwocie 25.595,77 zł. Powyższe postanowienie doręczono Wierzycielowi 3 września 2019r.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w części dotyczącej obciążenia Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 25.595,77 zł., P. złożył zażalenie na postanowienie z [...] sierpnia 2019 r. i zarzucił organowi administracji, że w postanowieniu naruszył przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie wskazówek interpretacyjnych wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244).

Dyrektor IAS po zapoznaniu się z aktami sprawy, postanowieniem z [...] października 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] sierpnia 2019r. Organ odwoławczy przypomniał, że w postanowieniu wydanym w I instancji określone zostały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 25.595,77 zł, w tym 21.349,15 zł tytułem opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz 4.246,62 zł tytułem opłaty manipulacyjnej.

Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że zarówno organ egzekucyjny, określając wysokość kosztów egzekucyjnych, jak i organ nadzoru, dokonując oceny zgodności z prawem ustalonej wysokości tych kosztów, działały w obszarze nieunormowanym przez ustawodawcę. Przypomniał, że zaskarżone postanowienie z [...] sierpnia 2019 r. zostało podjęte w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1741/18 uchylającym postanowienie z [...] września 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika US z [...] .07.2018 r. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, że organ I instancji dokonał czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego należącego do Zobowiązanej w A. S.A. oraz P. S.A., za którą to czynność należna jest opłata zagwarantowana organowi egzekucyjnemu w art. 64 u.p.e.a.

Zastosowany środek egzekucyjny nie przyniósł pozytywnego rezultatu w postaci zaspokojenia chociażby kosztów egzekucyjnych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami, w związku z czym organ egzekucyjny postanowieniem z [...] lutego 2018 r. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Z uwagi na fakt, że po umorzeniu postępowania egzekucyjnego powstałe w toku tego postępowania koszty nie mogły zostać egzekwowane z majątku Zobowiązanej Naczelnik US obciążył nimi Wierzyciela dokonując oszacowania kosztów egzekucyjnych w oparciu o istniejące przepisy prawa, a także uwagi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Wierzyciel został obciążony kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 25.595,77 zł. Kwota należności głównej wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego (26 lipca 2017 r.) wynosiła 424.661,73 zł (należność główna - 294.183 zł + odsetki - 130.478,73 zł). Od wskazanej kwoty łącznej naliczone zostały koszty egzekucyjne w wysokości 4.246,62 zł, czyli 1% opłaty manipulacyjnej. Na dzień 31 sierpnia 2017 r., czyli na dzień sporządzenia zajęć rachunków bankowych w A. S.A. oraz P. S.A., kwota należności głównej wraz z odsetkami wynosiła 426.982,97 zł (należność główna - 294.183 zł + odsetki - 132.799,97 zł). Od tej kwoty zostały zatem naliczone koszty egzekucyjne w wysokości 21.349,15 zł, czyli 5% za dokonane zajęcie. Po dodaniu do siebie kwot 4.246.62 zł i 21.349,15 zł, kwota należnych kosztów egzekucyjnych wyniosła 25.595,77 zł. Dyrektor IAS wyjaśnił, że ustalenie opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne ze wskazaniem górnej granicy kwotowej, wyeliminowało represyjny charakter opłat. Powołał również fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik US w treści zaskarżonego postanowienia jako punkt wyjścia metody wyliczenia kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających wierzyciela, zastosował przepis art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przewidujący pobranie za zajęcie nieruchomości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. Zauważył, że w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokość opłat za dokonane czynności egzekucyjne. Mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w art. 64 § 1 u.p.e.a. pomiędzy 4% a 8%. organ egzekucyjny przy zachowaniu ustawowych proporcji przyjął, że skoro opłata procentowa 8% została ograniczona do kwoty 34.200 zł, to uwzględnieniem argumentacji wyrażonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie przyjęcie proporcji od powyższej maksymalnej kwoty opłaty, z uwzględnieniem stawki procentowej określonej dla opłaty za czynność egzekucyjną, stanowiącej 6% egzekwowanej należności. Przeprowadzone wyliczenia doprowadziły do ustalenia, że maksymalna opłata za czynność egzekucyjną nie może być wyższa niż 25.650 zł.

Zdaniem Dyrektora IAS, Naczelnik US przyjmując w przedmiotowej sprawie jako punkt wyjścia dla metody obliczenia maksymalnej kwoty opłaty za czynność zajęcia rachunku bankowego prawidłowo przyjął ustawowe proporcje wynikające z przepisu art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Nieprawidłowo natomiast przy dokonywaniu obliczenia, uwzględnił stawkę 6% określoną dla czynności zajęcia ruchomości (art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), ponieważ winien był uwzględnić stawkę 5%, określoną dla czynności zajęcia innej wierzytelności (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Maksymalna opłata za czynność zajęcia rachunku bankowego winna być zatem obliczona w następujący sposób (34.200.00 zł: 8 - 4.275.00 zł: 4.275.00 zł * 5 - 21.375.00 zł). Dlatego też organ egzekucyjny winien był wskazać w treści zaskarżonego postanowienia, że maksymalna opłata za czynność zajęcia rachunku bankowego nie może być wyższa niż 21.375 zł. Organ II instancji podkreślił, że opisane uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż w przedmiotowej sprawie obciążono Wierzyciela opłatą za czynność zajęcia rachunku bankowego w kwocie 21.349,15 zł, a zatem w kwocie nie przekraczającej maksymalnej opłaty obliczonej powyższą metodą (metodą proporcji), wynoszącą 21.375 zł. Metodę obliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych (metodę proporcji), organ egzekucyjny zastosował również dla obliczenia wysokości opłaty manipulacyjnej.

Strona w dniu 15 listopada 2019 r. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora IAS z [...] października 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ egzekucyjny opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego,

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika US z [...] sierpnia 2019 r. pomimo, że organ winien był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] października 2019 r. w całości; rozważenie przez Sąd uchylenia w całości postanowienia Naczelnika US z [...] sierpnia 2019 r. oraz w przypadku uwzględnienia skargi, o zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w oparciu o art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajduje też art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wierzyciela będącego Skarżącym w sprawie.

Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 u.p.e.a. została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 u.p.e.a.). Art 64c § 4 u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a. W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego.

Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przewidziana art. 64 § 6 u.p.e.a. opłata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie u.p.e.a., jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie i obciążając Stronę (Wierzyciela) opłatą manipulacyjną uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. W odniesieniu do art. 64 § 6 u.p.e.a., jak również art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m. in., że:

1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."

Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł. W wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcia innych, niż wymienione w pkt 2 i 3, wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwoty podlegającej egzekucji, toteż nie zawsze tak określona opłata będzie w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Niemniej jednak, jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Co więcej, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zachwianie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością opłat ponoszonych z tego tytułu, które stają się niejako "sankcją" pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Trybunał wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Jednakże do czasu ewentualnej nowelizacji ustawy należy stosować ten przepis w taki sposób, by można było uznać go za konstytucyjny w świetle powołanego wyroku.

W związku z powyższym, należało sprawdzić, czy koszty ustalone przez organy egzekucyjne w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji.

Wobec braku górnej granicy opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz w § 6 u.p.e.a. organ odwoławczy dokonał analizy, w której porównał poszczególne wysokości opłat mających przewidziane górne granice, tj.: 5% za zajęcie innej wierzytelności i 8% za zajęcie nieruchomości. Organ podniósł, że różnice w wysokości opłat wiążą się ze stopniem skomplikowania i czasochłonnością zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych. Mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w przepisach u.p.e.a. pomiędzy 4% a 8% organ egzekucyjny przy zachowaniu ustawowych proporcji przyjął, że skoro opłata procentowa 8% została ograniczona do kwoty 34.200 zł, to uwzględnieniem argumentacji wyrażonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie przyjęcie proporcji od powyższej maksymalnej kwoty opłaty, z uwzględnieniem stawki procentowej określonej dla opłaty za czynność egzekucyjną stanowiącej 6% egzekwowanej należności. A zatem maksymalna opłata za czynność egzekucyjną nie może być wyższa niż 25.650 zł.

Prawidłowo też została wyliczona przez organ egzekucyjny opłata manipulacyjna. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. Opłata manipulacyjna wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, nie mniej niż 1 zł 40 gr. Przy czym zgodnie z art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania wynikające z powołanych wyżej przepisów. Dla określenia wysokości opłaty manipulacyjnej organ egzekucyjny również zastosował metodę proporcji, tj. metodę obliczenia opłaty za czynność egzekucyjną. Wierzyciel został obciążony opłatą manipulacyjną w wysokości 4.246.62 zł, a zatem w kwocie nie przekraczającej maksymalnej opłaty obliczonej metodą proporcji, tj. kwoty 4.275 zł.

W ocenie Sądu przyjęta przez organ egzekucyjny metoda wyliczenia kosztów egzekucyjnych spełnia wymogi w zakresie konieczności miarkowania opłat wymienionych w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Pomimo braku uregulowania ustawowo maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 u.p.e.a., organ odwoławczy prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1741/18.

Ponadto, organ egzekucyjny wyczerpująco uzasadnił przyjęte zasady naliczania opłat oraz w wystarczającym stopniu wskazał przyczyny, dla których uznał, że ustalone koszty egzekucyjne są adekwatne do poziomu skomplikowania podjętych czynności i wymaganego nakładu i czasu pracy. Między naliczonymi opłatami a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego nie zachodzi rażąca dysproporcja, a zestawienie wysokości naliczonych opłat z wysokością egzekwowanej należności prowadzi do wniosku, że nie doszło do naruszenia równowagi między interesem państwa, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

Sąd nie stwierdził aby postępowanie w sprawie zawierało naruszenie, przepisów procesowych w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Organ w pełni wyjaśnił okoliczności prawne i faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia, wskazał na ich interpretację oraz dokładnie opisał tok rozumowania przeprowadzony przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.