Wyrok NSA, sygn. akt OSK 761/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 2 pkt 4, art. 27 ust. 1 pkt 6, art. 37l ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz 56
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Joanna Runge-Lissowska, , Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Antoniny K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 679/01 w sprawie ze skargi Antoniny K. na decyzję Wojewody O. z dnia 5 marca 2001 r. (...) w przedmiocie świadczeń przedemerytalnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 4 marca 2001 r. II SA/Wr 679/01 oddalił skargę Antoniny K. na decyzję Wojewody O. z dnia 5 marca 2001 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 25 stycznia 2001 r. odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 stycznia 2001 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił stanowisko organów co do trafności przyjętej podstawy materialnoprawnej przy rozstrzyganiu sprawy. Stanowiły ją przepisy art. 37k ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/ w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. nr 122 poz. 1323/. Na zasadzie art. 37k ust. 1 tej ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełnia ponadto jeden z określonych w pkt 1-4 tego przepisu wymogów w zakresie posiadania określonego wieku i stażu pracy oraz trybu rozwiązania stosunku pracy. Z powyższego zapisu wynika, iż przyznanie uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek dotyczących:

1. statusu bezrobotnego,

2. prawa do zasiłku,

3. wieku i stażu pracy oraz trybu rozwiązania stosunku pracy.

Niespełnienie jednej z tych przesłanek pozbawia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Przez prawo do zasiłku - stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 23 ustawy o zatrudnieniu - należy rozumieć prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Do dnia 3l grudnia 2000 r. art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu stanowił, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę, o którym mowa w art. 36[1] Kodeksu pracy. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r., stanowił, iż prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Nowelizacja ustawy o zatrudnieniu spowodowała zatem, iż rozszerzony został zakres odniesienia na wszelkie odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia.

Ponadto zmieniony został również art. 37l ust. 2 ustawy o zatrudnieniu, który do dnia 3l grudnia 2000 r. stanowił, że zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-5 i ust. 2, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r. zakres wyłączenia prawa do zasiłku został rozszerzony również na przepis art. 27 ust. 1 pkt 6, a nadto obejmował jednostki redakcyjne zawarte w ust. 2 pkt 2-4 ustawy o zatrudnieniu. W myśl przepisu art. 27 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 37l ust. 2 ustawy o zatrudnieniu zasiłek dla bezrobotnych oraz świadczenia przedemerytalne przysługują bezrobotnemu po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent, odprawę lub odszkodowanie, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 6.

W świetle powyższego, podzielając utrwaloną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentną linię orzeczniczą /por. wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r. II SA 1021/01 i powołane w uzasadnieniu tego wyroku orzeczenia NSA z lat 2000-2001 - Lex nr 51007/, Wojewódzki Sąd przyjął, że bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia, nie przysługuje za ten sam okres prawo do świadczenia przedemerytalnego. Odszkodowanie za przysługujący na zasadzie par. 6 i par. 7 ponadzakładowego układu zbiorowego pracowników PKP z dnia 4 stycznia 1999 r. okres wypowiedzenia, będący okresem, przedłużonym, jest niewątpliwie odszkodowaniem i powinno być traktowane jako odpowiadające świadczeniu z przepisu art. 36 par. 1 i par. 2 Kodeksu pracy. Przepis par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracowników PKP stanowił bowiem, że w razie rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, określonych w art. 36[1] Kp i ustalenia przez strony terminu rozwiązania umowy o pracę wcześniejszego niż jeden miesiąc, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, obliczonego jak za urlop wypoczynkowy. Natomiast par. 7 powołanego układu stanowił, że w razie rozwiązania umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, określonych w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (...), okres wypowiedzenia wynosi 4 lub 6 miesięcy - w zależności od miejsca i stażu pracy w PKP i okres ten powinien być skrócony na wniosek pracownika do odpowiedniego wymiaru określonego w Kodeksie pracy, o ile nie ustalono wcześniejszego terminu rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 36 par. 6 Kodeksu pracy, wypłacając pracownikowi odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

W świetle art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu, dla oceny prawnej charakteru odszkodowania z par. 6 i par. 7 ponadzakładowego układu zbiorowego nie ma znaczenia sposób rozwiązania przez strony stosunku pracy. Istotnym jest natomiast fakt, że odszkodowanie to dotyczyło skrócenia przysługującego okresu wypowiedzenia. Nie ma podstaw do traktowania takiego odszkodowania inaczej, niż odszkodowania w rozumieniu art. 36[1] Kodeksu pracy. Taka kwalifikacja odszkodowania wypłaconego w trybie par. 6 i par. 7 układu zbiorowego powoduje, że uprawnienie do uzyskania świadczenia przedemerytalnego było wyłączone zarówno w stanie prawnym obowiązującym do dnia 3l grudnia 2000 r. /a to z uwagi na zapis art. 37k ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o zatrudnieniu/, jak i w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r., przy niezmienionym zapisie art. 37k ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o zatrudnieniu oraz w świetle art. 37l ust. 2 ustawy o zatrudnieniu.

Jak wynika z treści świadectwa pracy, stosunek pracy z Antoniną K., będącą długoletnim pracownikiem PKP, rozwiązany został z dniem 3l grudnia 2000 r. w oparciu o przepisy art. 1 ust. 1 i art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1990 nr 4 poz. 19 ze zm./, art. 30 par. 1 pkt 1 Kp oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", objętego programem restrukturyzacji Polskich Kolei Państwowych /Dz.U. nr 40 poz. 464/. Ponadto skarżącej wypłacono odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia w trybie par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego. Skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 2 stycznia 2001 r., składając wymaganą przepisami dokumentację, zatem zaskarżone rozstrzygnięcie, stosownie do treści art. 37l ust. 2 ustawy o zatrudnieniu, mogło dotyczyć uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 stycznia 2001 r. tj. od dnia następnego po dniu zarejestrowania.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że przy rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron nie została spełniona przesłanka z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy, Sąd przyjął, że wykładnia celowościowa przepisów dotyczących odszkodowań, w tym odszkodowań wypłaconych w trybie art. 36[1] Kp oraz par. 6 i par. 7 ponadzakładowego układu zbiorowego pracowników PKP wskazuje, iż celem tych uregulowań było przyznanie rekompensaty za wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy i za skrócenie, a w istocie pozbawienie, okresu wypowiedzenia. W wyniku wypłaty odszkodowania pracownik otrzymał środki pieniężne za okres odpowiadający pełnemu okresowi wypowiedzenia tj. za okres, w którym faktycznie pracy nie świadczył. Wykładnia celowościowa przepisów, dotyczących świadczeń przedemerytalnych, wskazuje natomiast na cel w postaci zapewnienia - do czasu nabycia prawa do emerytury - niezbędnych środków utrzymania osobom zwolnionym z pracy, a zatem osobom, które utraciły źródło dochodu, jakim był dotychczas stosunek pracy. Z tego względu nie znajduje uzasadnienia wypłacenie świadczenia przedemerytalnego za ten sam okres, za który pracownik uzyskał odszkodowanie. Wykluczają to omawiane wyżej przepisy ustawy o zatrudnieniu, jak również art. 36[1] Kodeksu pracy oraz przepisy par. 6 i par. 7 omawianego układu zbiorowego.

Prezentowane stanowisko co do wyłączenia możliwości przyznania świadczeń przedemerytalnych w okresie, za który zostało wypłacone odszkodowanie, znajduje również potwierdzenie w przepisach emerytalno-rentowych, a mianowicie art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./. W myśl tego przepisu okresy nie wykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, za które na podstawie przepisów Kodeksu pracy zostało wypłacone odszkodowanie, są okresami nieskładkowymi przy ustalaniu prawa do emerytur i rent oraz do obliczania ich wysokości. Okresami nieskładkowymi są również okresy pobierania zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego /art. 7 pkt 11/. Uregulowanie to, obowiązujące od dnia wejścia w życie ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. koresponduje z uregulowaniem zawartym w art. 27 i art. 37k ustawy o zatrudnieniu, a nadto art. 37l ust. 2, w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2001 r. Wyłączenie zbiegu uprawnień do naliczenia okresów nieskładkowych /z tytułu odszkodowania i z tytułu świadczeń przedemerytalnych/ stanowi konsekwencję wyłączenia zbiegu prawa do odszkodowania i do pobierania świadczeń przedemerytalnych z ustawy o zatrudnieniu.

Sąd odniósł się także do nowelizacji przepisów stwierdzając, że ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r., nowelizująca ustawę o zatrudnieniu, opublikowana w dniu 3l grudnia 2000 r., weszła w życie - zgodnie z art. 8 tej ustawy - z dniem 1 stycznia 2001 r. Art. 8 ustawy nie jest sprzeczny z art. 4 ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski /Dz.U. nr 58 poz. 524 ze zm./, a zgodnie z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez organ uprawniony. Z tego względu jednodniowy termin pomiędzy ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie nie uprawniał organów administracyjnych po dniu 1 stycznia 2001 r. do rozstrzygania na podstawie poprzedniego stanu prawnego. Zresztą, co wskazano wyżej, ocena otrzymanego przez skarżącą świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy powinna być jednakowa, gdyż otrzymane przez nią odszkodowanie było i jest równoznaczne z odszkodowaniem przewidzianym w art. 36[1] a zatem wprowadzona od dnia 1 stycznia 2001 r. zmiana ustawy o zatrudnieniu nie miała wpływu na uprawnienia skarżącej i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Antonina K., reprezentowana przez radcę prawnego Krzysztofa K. i zaskarżając wyrok ten w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 37l ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu i w zw. z par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracowników PKP przez przyjęcie, że skarżąca korzystała ze skróconego okresu wypowiedzenia i tym samym otrzymała odszkodowanie z tytułu skrócenia wypowiedzenia z art. 36[1] Kp.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji ostatecznej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta O., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych.

W uzasadnieniu skargi wywodzi się, że dokonana przez Sąd wykładnia jest sprzeczna z istotną, zamierzeniem i funkcją przepisu art. 36[1] Kp, nadto cechuje ją niedopuszczalny stopień dowolności, na który nie pozwala ani brzmienie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, ani Kodeks pracy, który w sposób precyzyjny posłużył się terminami i przypisuje im określone świadczenie. Sąd przy tym pomija istotne elementy takie jak treść świadectwa pracy i zestawienie przepisów par. 6 i par. 7 ponadzakładowego układu zbiorowego w zestawieniu z art. 36[1] Kp i art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych warunkach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę ... .

Paragraf 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy stanowi:

1. jeżeli rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy zawartego na czas nieokreślony następuje z przyczyn leżących po stronie pracodawcy określonych w art. 36[1] Kp, a strony stosunku pracy ustalą wcześniejszy niż jeden miesiąc termin rozwiązania stosunku pracy to pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy,

2. odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 przysługuje pracownikowi, który przepracował w przedsiębiorstwie PKP nieprzerwanie co najmniej 10 lat.

Z treści powyższego przepisu jasno wynika, że ponadzakładowy układ zbiorowy nie odwołuje się kompleksowo do konstrukcji art. 36[1] Kp, a jedynie wskazuje na przyczyny leżące po stronie pracodawcy określone w powyższym przepisie.

W kwestii, o jakie przyczyny chodzi - zdaniem strony wnoszącej kasację - wskazać należy na brzmienie przepisu art. 36[1] Kp w roku 2001 oraz odwołać się należy do brzmienia ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę ... .

W myśl art. 36[1] Kp jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, określonych w odrębnych przepisach, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do jednego miesiąca; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą cześć okresu wypowiedzenia.

Jak wynika z przytoczonej treści przyczynami, o których mowa w art. 36[1] Kpa uzasadniającymi rozwiązanie umowy o pracę są:

1. ogłoszenie upadłości,

2. likwidacja pracodawcy,

3. zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Jeżeli chodzi o przyczyny dotyczące pracodawcy to odwołać się należy do ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę ... .

Art. 1 ust. 1 wskazuje, że przyczynami dotyczącymi pracodawcy są:

- zmiany organizacyjne,

- produkcyjne,

- technologiczne w tym także, gdy zmiany te następują w celu poprawy

- warunków środowiska naturalnego.

Trudno podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, aby przy redakcji par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy przepis powyższy odwoływał się również do drugiej jego części gdzie jest mowa o skróceniu okresu wypowiedzenia. Zdaniem Sądu przepis ten stwarza możliwość rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem w oderwaniu od zasad, o których mowa w art. 36[1] Kp, a jedynie na podstawie przyczyn określonych w powyższym przepisie. Podkreślenia wymaga, że powołany wyżej przepis nie odnosi się słowem do kwestii rozwiązania umowy, co do sposobu /porozumienie, wypowiedzenie/ ani do kwestii instytucji skrócenia okresu wypowiedzenia, które to rozwiązanie jest rozwiązaniem szczególnym, jeżeli idzie o termin ustania stosunku pracy.

Zwrócić należy uwagę, że o powyższym rozwiązaniu wprost jest mowa w par. 7 pkt 2 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy.

Wniosek z redakcji ww. przepisów może być jeden, a mianowicie, że nie można stawiać znaku równości między odszkodowaniem, jakie otrzymała skarżąca a odszkodowaniem z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia /par. 6 i par. 7/. Wskazać również należy, że ustawodawca w art. 36 par. 6 Kodeksu pracy przewidział możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę po dokonaniu wypowiedzenia niemniej jednak nie jest to pojęcie równoznaczne ze skróceniem okresu wypowiedzenia w rozumieniu art. 36[1] Kp, co dostrzega również ponadzakładowy układ zbiorowy w pkt 2 par. 7.

Istotną okolicznością, której nie dostrzega Sąd jest, że aby można było mówić o zastosowaniu art. 36[1] Kp /na marginesie dodać należy, że podobnie w przypadku art. 36 par. 6/, jest konieczność zaistnienia jednostronnej czynności, jaką jest oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę zwane wypowiedzeniem.

Norma art. 36[1] par. 1 Kp dotyczy wyłącznie jednostronnego skrócenia przez pracodawcę trzymiesięcznego wypowiedzenia i nie obejmuje wypadków, gdy skrócenie okresu wypowiedzenia następuje w drodze porozumienia stron, nawet wtedy, gdy inicjatywa zawarcia takiego porozumienia wychodzi od pracodawcy. Oświadczenie woli pracodawcy i skróceniu okresu wypowiedzenia w trybie art. 36[1] par. 1 Kp może być złożone tylko łącznie z wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie w okresie późniejszym /wyrok SN z dnia 19 grudnia 1990 r. I PR 391/90 - OSNCP 1992 nr 11 poz. 206.

Skrócenie okresu wypowiedzenia przewidzianego w art. 36[1] Kp następuje wyłącznie z inicjatywy pracodawcy, który może podjąć tego rodzaju decyzję, tylko w przypadkach wymienionych w tym przepisie.

Rozszerzenie tego uprawnienia stanowiłoby naruszenie prawa podobnie jak i rozszerzenie katalogu przyczyn, a także odejście od skrócenia w sposób dopuszczalny terminu wypowiedzenia.

Art. 36[1] par. 1 Kp wprost wskazuje, że skrócenie okresu wypowiedzenia może nastąpić najwyżej do miesiąca czasu.

Mając na uwadze powyższe nie sposób zauważyć, że do kwalifikacji rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 36[1] Kp brak jest w niniejszym stanie faktycznym wszystkich przesłanek, których zaistnienie warunkuje przyjęcie konstrukcji wyżej wskazanego przepisu a to:

1. brak oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę - wypowiedzenia,

2. brak jednoczesnego oświadczenia pracodawcy o skróceniu okresu wypowiedzenia,

3. brak zachowania minimalnego okresu wypowiedzenia - jednego miesiąca.

O sposobie rozwiązania umowy o pracę stanowi treść oświadczenia natomiast dokumentem potwierdzającym jest świadectwo pracy. W świadectwie tym oprócz informacji dot. wymiaru czasu pracy, liczby dni urlopu wypoczynkowego, należności ze stosunku pracy itp. winna znaleźć się informacja o okresie, za który pracownikowi przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia stosunku pracy na podstawie art. 36[1] Kp.

Analiza stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że nie doszło do złożenia przez pracodawcę wypowiedzenia umów o pracę, a tym samym skrócenia okresu wypowiedzenia, czego dowodem świadectwa pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny modyfikować treść stosunku pracy, a w szczególności zastąpić oświadczenie w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę i w sposób dowolny przyjąć, że odszkodowanie wypłacone skarżącym ma charakter odszkodowania z art. 36[1] Kp.

Zdaniem skarżącego katalog przyczyn zawartych w art. 27 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest katalogiem zamkniętym i w związku z tym decyzję odmowną może uzasadniać zaistnienie przesłanek, o których mowa w powyższym przepisie.

Skoro ustawodawca nie wymienia odszkodowania w formie w jakiej otrzymała je skarżąca to brak jest podstawy do wydania decyzji odmownej w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego. Gdyby wolą ustawodawcy było zaliczenie w poczet okoliczności wyłączających prawo do świadczenia przedemerytalnego odszkodowania, o jakim mowa w par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego to miałoby to odzwierciedlenie w ustawie. Przepis art. 92 par. 2 Kp pozwala na korzystniejsze kształtowanie warunków stosunku pracy, z czego nie można w niniejszej sprawie stawiać skarżącym zarzutu. W wywodach skargi używa się często liczby mnogiej, a to ze względu na identyczną sprawę /OSK 762/04 dot. Lidii Z./ w której sporządzono taki sam środek prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kontrola instancyjna, dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniesionej skargi kasacyjnej sprowadza się, z racji unormowania zamieszczonego w art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd uwzględnia z urzędu. Ten ostatni przypadek w sprawie nie zachodzi; rozpoznając więc skargę kasacyjną w granicach podniesionych w niej zarzutów Sąd ocenił, iż nie są one zasadne.

Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przyjął przepisy art. 37l ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6 i art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ i dokonał prawidłowej ich wykładni. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 37l ust. 2 tej ustawy zasiłki i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po złożeniu wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniami art. 2 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4.

W niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy, pozbawiający bezrobotnego prawa do zasiłku, jeżeli otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę.

Trafnie Sąd rozciągnął działanie tego przepisu również na przypadek skarżącej, z którą rozwiązano stosunek pracy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2000 r. . w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", objętego programem restrukturyzacji PKP /Dz.U. nr 40 poz. 464/, a do której miał zastosowanie par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego /przewidujący w przypadku rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy zawartego na czas nie określony z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, określonych w art. 36[1] Kp odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia/, a która wobec rozwiązania z nią stosunku pracy w dniu 22 grudnia 2000 r. za porozumieniem stron z dniem 3l grudnia 2000 r., otrzymała odszkodowanie w wyżej określonej wysokości.

Zarzuty skargi kasacyjnej, iż wobec rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą za porozumieniem stron oraz uzyskaniem przez nią odszkodowania na podstawie par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego nie ma do niej zastosowania przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie są zasadne. Przedstawioną w skardze próbę wykładni gramatycznej tego przepisu w powiązaniu z art. 36[1] Kp Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybioną, gdyż godziłaby ona w cele dla których ustanowiono świadczenie. W przepisie art. 36[1] PKP jest mowa o przysługującym pracownikowi w przypadku zmniejszenia zatrudnienia odszkodowaniu za skrócone okresy trzymiesięcznego wypowiedzenia najwyżej do jednego miesiąca.

Z porównania treści przepisu art. 36[1] PKP z par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego strona wywodzi, iż do pracowników PKP korzystających ze zwolnienia w drodze porozumienia stron nie może mieć zastosowania przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż w tym ostatnim mowa jest o skróceniu okresu wypowiedzenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla określenia charakteru prawnego otrzymanego przez skarżącą odszkodowania nie ma znaczenia czy stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem, czy w drodze porozumienia stron. Istotnym jest natomiast, iż skarżąca wobec rozwiązania stosunku pracy w terminie wcześniejszym niż jeden miesiąc otrzymała odszkodowanie równoważne sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu.

Określając charakter tego świadczenia należy posłużyć się wykładnią celowościową. W art. 1 ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. stanowi o zadaniach Państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i innych osób poszukujących pracy. Świadczenia przyznawane na podstawie art. 37l ust. 2 ustawy przewidziane są więc dla osób, które po ustaniu zatrudnienia pozbawione zostały niezbędnych środków utrzymania. Nie jest to świadczenie z zakresu stosunku pracy, lecz takie które służy łagodzeniu skutków niewykonywania pracy i pozbawienia stałych źródeł dochodu. Nie można więc do kręgu takich osób zaliczyć skarżącej, która otrzymała odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Za takim rozumieniem przepisów art. 27 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37l ust. 1 ustawy przemawia także treść art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy, nakazująca przyznanie zasiłku osobie, która pobrała odszkodowanie po upływie okresu za który przyznano jej to odszkodowanie.

U podstaw takiej regulacji legła zasada nie łączenia jednoczesnego pobierania świadczeń, wynikających ze stosunku pracz ze świadczeniami przysługującymi na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.

Powyższa wykładnia, stosowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w wielu orzeczeniach nie straciła również obecnie swej aktualności.

Z powyższych względów uznając trafność zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku wykładni i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.