Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1417/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 26 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 133
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 7a § 1, art. 138 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy orzeczenie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z [...] marca 2018 r. o wypłacie [...]. S. K., zwanemu dalej "Wnioskodawcą", odprawy mieszkaniowej w wysokości 188 255,95 złotych.

W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- pismem z [...] lutego 2018 r. Wnioskodawca wystąpił do organu I. instancji o wypłatę odprawy mieszkaniowej; wskazał, że [...] stycznia 2018 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, na podstawie decyzji Departamentu [...] MON nr [...]; we wniosku wskazał również, że członkami rodziny, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 133 ze zm.), zwana dalej "ustawą o zakwaterowaniu", są: p. M. K. – żona oraz synowie J. i T. K., zwani dalej kolejno "starszym synem" i "młodszym synem"; w załączonym do wniosku oświadczeniu o stanie rodziny w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej Wnioskodawca podał, że - do wyliczenia odprawy mieszkaniowej - wskazuje [...] stycznia 2018 r.; wówczas członkami rodziny byli żona i oboje synowie; co wynika z pkt 2 oświadczenia, we wskazanym dniu Wnioskodawca wspólnie zamieszkiwał z wymienionymi osobami w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...]; przy tym, jako adres zamieszkania starszego syna, określono: ul. [...] m. [...] w [...]; do wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej załączono ugodę - zawartą pomiędzy p. M. K., zwaną dalej "uprzednią żoną", a Wnioskodawcą - w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej i współopieki nad starszym synem; zawarto ją [...] lutego 2017 r. w formie aktu notarialnego (Rep. [...] nr [...]); w § 1 pkt 1 ugody strony oświadczyły, że oboje sprawują władzę rodzicielską nad starszym synem; mieszka on wraz z matką w miejscu jej zamieszkania; strony ugody ustaliły wykonywanie władzy rodzicielskiej oraz współopieki i utrzymywanie kontaktów z dzieckiem w następujący sposób (§ 1 pkt 2):

- w ramach opieki nad dzieckiem podczas roku szkolnego - dziecko od poniedziałku do niedzieli, w wymiarze tygodniowym, będzie na przemian, przez tydzień pod opieką matki, przez następny tydzień pod opieką ojca; w tygodniu, w którym dziecko będzie pod opieką matki, będzie przebywało w miejscu zamieszkania matki, a w tygodniu, w którym będzie pod opieką ojca - w miejscu zamieszkania ojca;

- w ramach opieki nad dzieckiem podczas przerwy wakacyjnej i ferii zimowych i wiosennych - opiekę nad dzieckiem podczas przerwy wakacyjnej, ferii zimowych i wiosennych oraz dni wolnych w szkole rodzice będą sprawować po połowie, np. jeden miesiąc wakacji letnich u matki, jeden u ojca,

- z akt sprawy wynika, że obecna żona wraz z młodszym synem są zameldowani w lokalu mieszkalnym w [...] (od [...] czerwca 2017 r.); natomiast starszy syn jest zameldowany na pobyt stały w lokalu mieszkalnym w [...] (od [...] listopada 2006 r.); miejsce zamieszkania starszego syna jest tożsame z miejscem zamieszkania jego matki wskazanym w akcie notarialnym - ul. [...] m. [...] w [...];[...] grudnia 2017 r. Wojewoda [...] zmienił nazwę ulicy [...] na [...],

- w toku postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym - strona przedstawiła kopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] września 2014 r. (sygn. akt [...]); orzeczono tam o rozwiązaniu małżeństwa Wnioskodawcy i byłej żony oraz o powierzeniu wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem obojgu rodzicom z tym ustaleniem, że każdorazowym miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki,

- decyzją z [...] marca 2018 r. orzeczono o wypłacie odprawy mieszkaniowej w wysokości 188 255,95 zł; uzasadniając decyzję w zakresie obliczenia jej wysokości wskazano, że Wnioskodawca został zwolniony z zawodowej służby wojskowej [...] stycznia 2018 r.; w związku z tym do obliczenia odprawy mieszkaniowej przyjęto wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2017 r. (w wysokości 4 145,00 zł.); do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej przyjęto wynikający z oświadczenia Wnioskodawcy stan członków rodziny, o którym mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, na dzień [...] stycznia 2018 r.; uwzględniono Wnioskodawcę i przysługującą mu dodatkową normę ze względu na zajmowane stanowisko służbowe, żonę oraz młodszego syna; nie uwzględniono starszego syna, który - jak wynika z oświadczenia Wnioskodawcy - zamieszkuje w [...]; organ uwzględnił ponadto, w myśl art. 47 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, wskaźnik 1,66 oraz wysługę 19 lat, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową; odpowiada to 57 % wartości przysługującego lokalu mieszkalnego; odprawę mieszkaniową wyliczoną z uwzględnieniem powyższych wartości (wyrażoną następującym działaniem 4 145,00 zł x 4 x 12 m2 x 1,66 x 0,57),

- wniesione od tej decyzji odwołanie Wnioskodawcy jest bezzasadne,

- zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu, członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są m.in. wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego.

- w niniejszej sprawie kwestią sporną jest nieuwzględnienie przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej jednego z członków rodziny - starszego syna; uzasadniając decyzję organ I. instancji wskazał, że nie uwzględniono go przy obliczaniu należnej odprawy mieszkaniowej; jak wynika z oświadczenia Wnioskodawcy, zamieszkuje on w [...]; organ podnosił również, że zamieszkiwanie starszego syna wraz z matką potwierdzają oświadczenia stron, zawarte w ugodzie w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej i współopieki z [...] lutego 2017 r.,

- w toku postępowania odwoławczego organ II. instancji ustalił, na podstawie dokumentu nadesłanego przez stronę, że sąd - rozwiązując uprzednie małżeństwo Wnioskodawcy - orzekł, że każdorazowym miejscem zamieszkania starszego syna będzie miejsce zamieszkania matki,

- proponowana przez Wnioskodawcę w odwołaniu wykładnia przepisów ustawy o zakwaterowaniu, regulujących kwestię wypłaty odprawy mieszkaniowej, nie jest prawidłowa; zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 tej ustawy, przy obliczaniu odprawy mieszkaniowej uwzględnia się stan rodzinny na dzień wskazany przez żołnierza w oświadczeniu; stosownie do zapisu art. 26 ust. 3 pkt 2 członkami rodziny, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej są wspólnie zamieszkałe dzieci własne; przepisy ustawy odwołują się przy tym jedynie do przesłanki wspólnego zamieszkiwania żołnierza i jego dziecka własnego; wedle Wnioskodawcy interpretacji tego przepisu nie należy dokonywać w oderwaniu od definicji pojęcia zamieszkiwanie, zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu; pod pojęciem zamieszkiwania należy rozumieć "przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego"; Wnioskodawca słusznie przy tym podnosi, że definicja ta nie określa przedziału czasowego, w którym to przebywanie czy korzystanie z lokalu musi mieć miejsce, aby można było uznać, że dana osoba zamieszkuje w lokalu; jednocześnie podnosi, że określenie w ugodzie z [...] lutego 2017 r. miejsca zamieszkania dziecka w miejscu zamieszkania matki, jest podyktowane formalnym wymogiem, wynikającym z art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (obecnie opubl. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.), zwanej dalej "K.c."; zgodnie z nim można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania,

- z tym stanowiskiem nie zgadza się organ odwoławczy z następujących względów: przepisy ustawy o zakwaterowaniu nie regulują niektórych zagadnień, mogących mieć wpływ na realizację przez żołnierza przysługującego mu prawa, przesądzanych w innych aktach prawnych; konsekwencją tego jest potrzeba takiej wykładni przepisów ustawy o zakwaterowaniu, która zapewni spójność z całością porządku prawnego; dlatego wykładając art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu nie należy poprzestać na odwołaniu się jedynie do definicji zamieszkiwania z art. 1a ust. 1 pkt 5; w realiach niniejszej sprawy prowadziłoby to bowiem do zanegowania dyspozycji innych przepisów; zgodnie z art. 28 K.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania; z uwagi na prawne konsekwencje - zwłaszcza procesowe, opiekuńcze, jurysdykcyjne oraz kolizyjnoprawne - art. 28 K.c. wyklucza przypisanie osobie fizycznej więcej niż jednego miejsca zamieszkania; opowiedzieć się jednak należy za możliwością wystąpienia zjawiska drugiego miejsca pobytu stałego, niepołączonego jednak z elementem subiektywnym (animus); w takiej sytuacji związanie danej osoby z jedną miejscowością będzie wynikać z istnienia miejsca zamieszkania w jednej miejscowości, natomiast w drugiej osoba ta będzie miała drugie miejsce pobytu (tak: Tomasz Sokołowski, Komentarz do art. 28 Kodeksu cywilnego, Wolters Kluwer Polska 2012, stan prawny: 2012.06.01); jakkolwiek wola dziecka, pozostającego pod władzą rodzicielską, nie rozstrzyga o jego miejscu zamieszkania w sensie prawnym (por. wyrok NSA z 8 listopada 1988 r., III SA 428/88, opubl. ONSA 1988, nr 2, poz. 88; A. Szpunar, glosa do uchwały SN z 16 września 1993 r.. III CZP 125/93, PiP 1994, z. 9, s. 109; Z. Radwański, Prawo cywilne..., s. 148, Ewa Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, LEX 2014), to przywołanie powyższych poglądów stanowi wskazówkę w zakresie interpretacji pojęcia miejsce zamieszkania; zgodnie z art. 26 § 1 K.c., miejscem zamieszkania pozostającego pod władzą rodzicielską dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej; zgodnie z § 2, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom, mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa; jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy,

- orzekając rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego Wnioskodawcy wykonywanie władzy rodzicielskiej sąd powierzył obojgu rodzicom, z tym ustaleniem, że każdorazowym miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania jego matki; ugoda zawarta [...] lutego 2017 r. stanowi powtórzenie tego rozstrzygnięcia w zakresie miejsca zamieszkania małoletniego - strony oświadczyły, że dziecko mieszka wraz z matką w miejscu jej zamieszkania; skoro zatem można mieć jedno miejsce zamieszkania, to miejscem tym dla starszego syna jest miejsce zamieszkania jego matki (w [...]) a nie miejsce zamieszkania ojca (w [...]),

- przywołano pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 16 maja 2017 r. (sygn. akt III SA/Kr 296/17 dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") wskazując, że można go - przez analogię - odnieść do niniejszej sprawy; jak w nim wskazano, ustalenie przez sąd miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców powoduje uznanie, że dziecko przy tym z rodziców ma pobyt stały, natomiast każdorazowy pobyt dziecka w innym miejscu - np. u drugiego rodzica - musi być traktowany jak pobyt tymczasowy; przy tym można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania; sąd wskazał również, że istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania czy miejsca pobytu dziecka przesądza ustalenie do czyjej rodziny - w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (art. 2 pkt 16), należy zaliczyć dziecko,

- oceniając - wobec zarzutów odwołania - ugodę z [...] lutego 2017 r. stwierdzono, że powtórna jej analiza nie doprowadziła do zmiany oceny dokonanej przez organ I. instancji w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania starszego syna Wnioskodawcy; organ odwoławczy nie kwestionuje sprawowania przez Wnioskodawcę nad nim opieki, związanej z zamieszkiwaniem syna w miejscu zamieszkania ojca przez co najmniej 180 czy 182 dni w skali roku kalendarzowego i zabezpieczeniem w związku z tym potrzeb mieszkaniowych syna w lokalu mieszkalnym - domu ojca, położonym w [...]; niemniej przepisy ustawy o zakwaterowaniu, w zakresie regulacji odnoszących się do odprawy mieszkaniowej, nie odwołują się do okoliczności sprawowania władzy rodzicielskiej czy opieki na dzieckiem tylko do okoliczności wspólnego zamieszkiwania dziecka z rodzicem – żołnierzem,

- nie można przyjąć argumentacji, jakoby wskazanie jako miejsca zamieszkania starszego syna lokalu mieszkalnego zajmowanego przez jego matkę nie rodziło skutków prawnych, w kontekście art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy, jako jedynie formalne określenie miejsca zamieszkania dziecka, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 28 K.c.; w ocenie organu odwoławczego wobec orzeczenia sądu, gdzie ustalono, że każdorazowym miejscem zamieszkania starszego syna jest miejsce zamieszkania jego matki, należy uznać, że w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy jego syn ma miejsce nie zamieszkania - w rozumieniu wspólnego zamieszkiwania, o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy - a miejsce pobytu; przyjęcie jakoby przy interpretacji art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu należało posiłkować się jedynie definicją pojęcia zamieszkiwanie z art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy, prowadziłoby do zanegowania stanowiska, wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 grudnia 2011 r. (sygn. akt I OSK 1223/11 dostępny w CBOSA): "przebywanie dziecka w miejscu zamieszkania żołnierza zawodowego, w ramach wykonywanej przez niego ograniczonej władzy rodzicielskiej, nie może być utożsamiane ze "wspólnym zamieszkiwaniem", o jakim mowa w art. 26 ust. 3 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP"; wprawdzie w tamtym przypadku rozstrzygano sprawę, gdzie dziecko zamieszkiwało - przebywało w miejscu zamieszkania ojca (żołnierza) w ramach wykonywania przez niego ograniczonej władzy rodzicielskiej, niemniej - posiłkując się poglądem Wnioskodawcy - ocenie podlegałaby jedynie okoliczność przebywania i korzystania z lokalu mieszkalnego, bez względu na określenie przez sąd miejsca zamieszkania małoletniego dziecka w wyroku rozwodowym; taka interpretacja przepisów nie jest prawidłowa,

- odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., poprzez sporządzenie przez organ I. instancji uzasadnienia niespełniającego wymogów przewidzianych w tym przepisie - przede wszystkim niezwierającego wyjaśnienia, dlaczego pominięto fakt zamieszkania przez starszego syna przez okres 180 dni rocznie w miejscu zamieszkania ojca, mimo że formalnie dopuszczono dowód z dokumentu w postaci ugody z [...] lutego 2017 r. – organ odwoławczy przyznał, że uzasadnienie było w tym zakresie zbyt lakoniczne; niemniej uchybienie to nie mogło stanowić podstawy do usunięcia z obrotu prawnego decyzji organu I. instancji,

- organ I instancji dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa i orzekł o wypłaceniu Wnioskodawcy odprawy mieszkaniowej w stosownej wysokości.

W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 1 ust. 2 K.p.a., w zw. z art. 23 ust. 1 pkt. 1 lit. b i art. 26 ust. 3 wobec art. 1a pkt. 5 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez ich przedwczesne zastosowanie:

- gdy błędnie zinterpretowano wskazane przepisy ustawy o zakwaterowaniu, w tym - w szczególności - obowiązujące na gruncie tej ustawy pojęcie "zamieszkiwanie",

- wobec braku uzasadnienia, dlaczego w rozpatrywanej sprawie odwołano się do wykładni systemowej a nie językowej,

- art. 107 § 3 K.p.a., poprzez sporządzenia uzasadnienia niespełniającego wymogów przewidzianych w tym przepisie - przede wszystkim nie zwiera ono wyjaśnienia, dlaczego w rozpatrywanej sprawie wykładano pojęcie "zamieszkiwanie" z pominięciem dyrektyw wykładni językowej i odwołano się do wykładni systemowej; tymczasem - na gruncie ustawy o zakwaterowaniu - pojęcie to ma definicję legalną, nienastręczającą wątpliwości, co do jego znaczenia,

- art. 23 ust. 1 pkt. 1 lit. b, w zw. z art. 26 ust. 3 wobec art. 1a pkt. 5 ustawy o zakwaterowaniu, oraz art. 26 § 1 i art. 28 K.c., poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie; polegało ono na przyjęciu, jakoby sprawowanie przez Wnioskodawcę pełnej władzy rodzicielskiej nad starszym synem - w tym zamieszkiwanie dziecka z ojcem przez 182 dni w roku kalendarzowym, z uwagi na wykonywanie przemiennej opieki nad dzieckiem przez oboje rodziców - było niewystarczające do przyjęcia, że Wnioskodawca zamieszkuje z synem, a ten korzysta z jego mieszkania, w rozumieniu art. 1a pkt. 5 ustawy o zakwaterowaniu.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Podkreślono, że powołane w zaskarżonym akcie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest nieadekwatne do realiów niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga została oddalona, gdyż kwestionowana decyzja nie narusza prawa.

Trafne jest stanowisko organu administracji, prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy (przywołano tam też treść stosownych regulacji). Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że są one bezzasadne z następujących przyczyn.

W rozpatrywanej sprawie są poza sporem wszelkie istotne uwarunkowania faktyczne. Organ nie kwestionował w toku postępowania, że - w myśl ugody z [...] lutego 2017 r. - Wnioskodawca sprawuje opiekę nad swoim starszym synem w okresie odpowiadającym połowie roku. Różnica stanowisk sprowadza się do odmiennej oceny, czy można stąd wywieźć, że syn ten jest wspólnie zamieszkałym dzieckiem, w myśl art. 26 ust. 3 pkt 2 wobec treści art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu. Determinuje to bowiem uprawnienie do uzyskania odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem dodatkowej osoby. W rozpatrywanym przypadku świadczenia w tym zakresie nie przyznano.

Chybiona jest argumentacja skargi, jakoby w sprawie błędnie wyłożono treść przepisów prawa materialnego, zakreślających przesłanki przyznania odprawy mieszkaniowej bowiem – wedle Wnioskodawcy - z uwagi na wspólne zamieszkiwanie starszego syna przysługuje ona także wobec tego faktu.

Stosowne rozważania wpada zacząć od wagi, że zamieszczona w ustawie o zakwaterowaniu definicja wyrażenia "zamieszkiwanie" nie jest – wbrew wywodom skargi - tego rodzaju, aby - bez zastosowania odpowiednich, bardziej złożonych niż językowa, metod wykładni - mogła być w sposób racjonalny wykorzystywana dla oceny, komu przysługuje uprawnienie. Gdyby bowiem tak przyjąć należałoby uznać, że każde dziecko zwalnianego ze służby żołnierza, przebywające i korzystające z lokalu będącego miejscem zamieszkania tegoż, musi być traktowane jako zamieszkujące w danym lokalu, niezależnie od tego jak długo w skali roku miałyby trwać stosowny pobyt – np. gdy przyjeżdża do lokalu tylko okresowo, mając inne stałe miejsce zamieszkania. Sama definicja ustawowa nie precyzuje bowiem, czy przebywanie i korzystanie z lokalu na dzień podlegający ocenie (wskazany przez żołnierza we wniosku) ma mieć charakter stały i długotrwały, czy też może być on chwilowy. Nawet w skardze nie wywodzono jednak, jakoby tylko krótkotrwałe korzystanie z lokalu przez dziecko zwalnianego ze służby żołnierza oznaczało zamieszkiwanie w myśl stosownej definicji, co skutkowałoby uprawnieniem do większej odprawy. Podkreślano tam raczej, że dana osoba - starszy syn – w istocie, w tym samym okresie przebywa w lokalu zamieszkałym przez Wnioskodawcę (w [...]), jak i jego byłą żonę (w [...]). Stąd wywodzono prawo do uzyskania odprawy z tytułu zamieszkiwania starszego syna z Wnioskodawcą.

Także więc w ocenie Wnioskodawcy, reprezentowanego zresztą przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) nie ma wątpliwości czy istotną przesłanką jest trwałe przebywanie i korzystanie z lokalu, gdzie mieszka zwalniany żołnierz – sytuacja, gdy stanowi on centrum spraw życiowych danej osoby. W takim razie zarzut - skargi bezzasadnego odwołania się przez organ do innych niż językowe metod wykładni (systemowej, celowościowej) - nie może być uznany za zasadny.

Pozostaje natomiast do rozważenia, czy przyjęta przez organ wykładnia regulacji była trafna. Stanął na stanowisku, że - gdy małoletni przebywa równomiernie w dwu miejscach - nie sposób uznać, aby zamieszkiwał on oba, w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu. Wskazał, że miejsce, które stanowi właściwy punkt centrum życiowego – zamieszkania należy określić wedle stosownego rozstrzygnięcia sądu, potwierdzonego zresztą wolą rodziców, odzwierciedloną treścią ugody z [...] lutego 2017 r.

Pogląd ten wypada w pełni podzielić.

Na gruncie obowiązujących przepisów, związanych z pojęciem zamieszkiwania (w tym kwestia miejsca zamieszkania), należy odpowiedzieć na pytanie czy - z woli pracodawcy - można przyjąć, że zamieszkiwanie małoletniego, rozumiane jako trwałe przebywanie (utworzenie centrum życiowego) może dotyczyć dwóch miejsc. Odpowiedź musi być przecząca. Cały bowiem system regulacji, poczynając od reguł K.c. (w tym art. 28) a dalej szeregu innych, dotyczących związanych z pełnieniem służby przywilejów pracowniczych jak także form pomocy socjalnej, oparty jest na założeniu zamieszkiwania w jednym, określonym miejscu. Przyjęcie jakoby zamieszkiwanie mogło dotyczyć kilku miejsc równocześnie prowadziłoby do następstwa, że określone świadczenia o charakterze pracowniczym czy socjalnym mogłyby być w istocie dublowane. Oznaczałoby to m.in. ponoszenie zwiększonych wydatków ze środków publicznych np. dla rodzin, gdzie opieka nad dziećmi jest sprawowana w sposób szczególny - przemienny. Mianowicie, gdyby syn Wnioskodawcy miał być traktowany jako zamieszkujący zarówno z ojcem jak i swoją matką (czyli pod różnymi adresami), to związane z tym faktem wszelkiego rodzaju świadczenia pracownicze czy np. pomoc socjalna, gdyby spełnione były inne warunki, musiałby być dublowane. Wynikałoby to wyłącznie z faktu że - z woli rodziców - opieka nad ich dzieckiem wykonywana jest przemiennie. Miałoby to przykładowo konkretne reperkusje gdyby rozwiedziona już matka dziecka także odchodziła ze służby wojskowej i ubiegała się o odprawę mieszkaniowa bądź korzystała z innych form wsparcia, wobec zamieszkiwania z małoletnim. Oczywiście nie można wykluczyć wprowadzenia rozwiązań skutkujących szczególnym, materialnym uprzywilejowaniem byłych małżonków, którzy decydują się na dany sposób sprawowania opieki nad wspólnym dzieckiem (przykładowo zasada uwzględnienia dodatkowych norm mieszkaniowych dla obydwu rodziców). Skoro jednak musi się to wiązać z wydatkowaniem stosownych środków budżetowych a jednocześnie prowadzi do uprzywilejowania rodziców, którzy decydują się osobno wychowywać dziecko, stosowanie określonych form wsparcia w danym zakresie przez administrację (przyznanie szerszego zakresu świadczeń niż przysługiwałoby, gdyby rodzice mieszkali razem – np. podwójna norma mieszkaniowa itp.), wymagałoby wyrażenia stosownej woli przez prawodawcę expressis verbis. Podstawą dla wypłaty świadczenia (tu odprawy mieszkaniowej) z tytułu korzystania z lokalu przez małoletniego, który przebywa w nim co do zasady wyłącznie czasowo (przez pół roku), nie może być natomiast określona wykładnia regulacji.

Jak trafnie wskazał bowiem organ, przy odwołaniu do względów wykładni systemowej, każda osoba może zamieszkiwać wyłącznie w jednym miejscu. Brak natomiast podstaw, aby samo zamieszczenie w art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu pewnego dookreślenia pojęcia zamieszkanie miało - z woli prawodawcy – prowadzić do modyfikacji tej zasady.

Słusznie zauważono w skardze, że przebywanie małoletniego u osoby, która nie sprawuje nad nią władzy rodzicielskiej, to stan odmienny od występującego w niniejszej sprawie (kwestia przywołanego przez organ orzeczenia NSA). Nie podważa to jednak trudności oceny organu, że przemienne przebywanie dziecka u obojga rodziców nie uzasadnia uznania jakoby zamieszkiwało ono u obojga rodziców - miałoby dwa miejsca zamieszkania - co miałoby uprawniać każdego z rodziców (czy ich oboje równocześnie) do korzystania ze świadczeń, które prawodawca wiąże z zamieszkiwaniem dziecka z rodzicem.

Wobec wskazanych uwarunkowań formalnych, jak i faktycznych, powoływana okoliczność równomiernego zamieszkiwania starszego syna u Wnioskodawcy oraz jego byłej żony nie mogła stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że małoletni zamieszkuje ze zwalnianym ze służby żołnierzem, co implikowałoby prawo do większej odprawy mieszkaniowej.

Rolą organu było więc określenie, które z miejsc okresowego przebywania małoletniego, należy traktować jako lokal gdzie ten faktycznie zamieszkuje. Jak bowiem wskazano, traktowanie obu, jako wykorzystywane w tym celu, było niedopuszczalne. W uwarunkowaniach danej sprawy trafnie organ wskazał, że określenie faktycznego centrum życiowego małoletniego, w związku z treścią art. 26 § 2 zd. 2 K.c., determinowane było orzeczeniem sądu a nota bene potwierdzone treścią ugody między byłymi małżonkami.

Zasadnie wywodzono w skardze, że Wnioskodawca jest zobligowany - w myśl stosownych orzeczeń sądu, uszczegółowionych treścią ugody - do zapewnienia stosownych warunków przebywania w zamieszkiwanym lokalu także dla jego starszego syna (w okresach sprawowania opieki). W danym przypadku żąda jednak wypłaty świadczenia, które miałoby rekompensować mu obciążenia finansowe, wynikające z danego obowiązku. Generalnie jest wprawdzie zasadą udzielenie pomocy zwalnianym ze służby żołnierzom, z którymi wspólnie zamieszkują ich małoletnie dzieci. Nie dotyczy to jednak obecnie przypadków, gdy ojciec sprawuje jedynie częściowo opiekę nad dzieckiem zaś miejsce zamieszkania małoletniego jest przy matce. Odprawa mieszkaniowa stanowi dla zwalnianego żołnierza przywilej. Przepisy w danym zakresie nie mogą być więc wykładane rozszerzająco.

Z kolei sama potrzeba zastosowania złożonych reguł wykładni dla odkodowania znaczenia przepisu nie może być utożsamiana z sytuacją, gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, w rozumieniu art. 7a § 1 K.p.a. Reguła tam sformułowana (rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony) nie znajdzie w danej sprawie zastosowania. W ocenie Sądu treść regulacji w danym zakresie nie budzi bowiem, przy zastosowaniu stosownych metod wykładni, uzasadnionych wątpliwości.

Wobec wskazanych uwarunkowań nie naruszono powołanych w skardze przepisów prawa materialnego, zakreślających przesłanki przyznania odprawy z tytułu zamieszkiwania żołnierza z jego dzieckiem. Nie naruszono też przepisów postępowania, co do obowiązku właściwego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Z treści orzeczenia wynika jednoznacznie, dlaczego zastosowano konkretne metody wykładni dla doprecyzowania pojęcia zamieszkiwanie, definiowanego także w ustawie o zakwaterowaniu. Ponieważ zasadnym było utrzymanie w mocy orzeczenia organu I. instancji, nie naruszono także art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie. Uprawnione było bowiem utrzymanie w mocy orzeczenia organu I. instancji.

Sąd nie spostrzegł także z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.