Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1816/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. B. i P. B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J. B. i P. B. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 1816/17

Uzasadnienie

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] wydana w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków budynku położonego w [...] przy ul. [...], wpisanego do tego rejestru pod numerem [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) oraz art. 18 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98., poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku [...], odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku, położonego w [...] przy ul. [...],wpisanego do rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] marca 1980 r., znak: [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] decyzją z dnia [...] marca 1980 r. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...], domy mieszkalne przy ulicach: [...],[...],[...] w [...]. W sentencji decyzji wskazano, że jest to zespół kamienic secesyjnych, 4 i 5 kondygnacyjnych, składający się z domów frontowych o elewacjach niesymetrycznych, bogato zdobionych ornamentem secesyjnym i domów tylnych o elewacjach prostszych, usytuowanych wzdłuż wewnętrznej uliczki, zastępującej podwórze. Stwierdzono ponadto, że wnętrza obiektów są "dość skromne, nie pozbawione jednak wystroju w formie witraży, stolarki i sztukaterii". Wskazano również, że "budynki wybudowano ok. 1905 r. dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...]". W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że "architektura ww. kamienic o dużej wartości artystycznej stanowi przykład szczęśliwego połączenia typowej dla secesji willi z kamienicą czynszową, a założenie urbanistyczne jako całość ma wyjątkowe walory estetyczne i nowatorskie".

Pismem z dnia 4 maja 2016 r. [...] – współwłaściciele nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], wystąpili z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków ww. budynku, "w związku z zaistnieniem realnego i bezpośredniego zagrożenia wystąpienia niesygnalizowanej katastrofy budowlanej". We wniosku podkreślono zły stan techniczny obiektu, wskazując, że uległ on "nieodwracalnym uszkodzeniom w stopniu wykluczającym możliwość wykorzystania istniejącej struktury budowlanej w procesie jego adaptacji". Do wniosku załączono m.in.: Ekspertyzę konstrukcyjno-budowlaną stanu technicznego wraz z oceną przydatności istniejącej substancji budowlanej do użytkowania kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w [...], sporządzoną przez dr. inż. [...] i mgr. inż. [...] w styczniu/lutym 2014 r.; Projekt budowlany rozbiórki budynku przy ul. [...] w [...], sporządzony przez dr. inż. [...] w marcu 2015 r.; prezentację nt. "Stany awaryjne zabytkowego budynku w ocenie architekta-inżyniera i potencjalne zagrożenia oraz problemy ochrony konserwatorskiej", prezentowaną przez dr. inż. [...] na XV Europejskim Kongresie Informacji Renowacyjnej (3-6 kwiecień 2016 r.).

W ekspertyzie konstrukcyjno-budowlanej z 2014 r. w ramach oceny stanu technicznego stwierdzono, że ławy fundamentowe nie spełniają wymagań w zakresie ich nośności zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami; wadą pierwotną fundamentów i ścian fundamentowych jest brak izolacji przeciwwilgociowej pionowej i poziomej; mury pomieszczeń piwnicznych są zawilgocone z występowaniem wykwitów solnych; "pomimo braku oznak nierównomiernego osiadania" fundamenty "wykazują zły stan techniczny, a ze względu na brak obliczeniowej nośności ław fundamentowych istnieje formalne zagrożenie awarią". Stwierdzono ponadto, że ściany w części podziemnej - ceglane na zaprawie wapiennej i wapienno- cementowej, wykazują duże zawilgocenie; w części nadziemnej wzniesione w konstrukcji szkieletowej (elementem nośnym jest drewno, a mur ceglany stanowi jedynie wypełnienie i stężenie układu) ściany wykazują "zaawansowaną korozję", przy czym "ściany, które objęte były pożarem i wysoką temperaturą uległy zniszczeniu i nie mogą pełnić funkcji elementu nośnego budynku, a nawet grożą awarią". Jednocześnie "zaobserwowano liczne zarysowania ścian, ale przebieg rys nie powoduje zagrożenia konstrukcyjnego". Stwierdzono także, że "część ścian zlokalizowana po stronie południowo-zachodniej budynku wizualnie nie wykazuje uszkodzeń korozyjnych świadczących o ich złym stanie technicznym", zaznaczając jednocześnie, że po ponad stuletnim okresie użytkowania "niezależnie od zarejestrowanych uszkodzeń" "budynek może wykazywać oznaki pełnego zużycia technicznego", zwłaszcza w przypadku elementów drewnianych, które zaleca się wymienić. Stan ścian określono zatem jako zły, a w miejscach objętych pożarem – awaryjny. Wskazano też, że stropy nad pomieszczeniami kondygnacji podziemnej o wysokim stopniu uszkodzenia korozyjnego znajdują się w niezadowalającym stanie technicznym, przy czym spełniają warunki stanu granicznego nośności. Natomiast ich sztywność jest zbyt mała i w związku z tym nie spełniają warunku stanu granicznego użytkowalności z uwagi na ugięcia. Zalecono wymianę stropów stalowo-ceramicznych lub stalowo betonowych nad częścią piwnic. W nadziemnej części budynku występują stropy belkowe w wielu miejscach z widoczną zaawansowaną korozją biologiczną i zawilgoceniami. Stropy objęte pożarem i wysoką temperaturą "uległy zniszczeniu i na pewno nie mogą pełnić funkcji elementu nośnego budynku, a nawet stwarzają zagrożenie awarią". Belki drewniane stropów "spełniają warunki stanu granicznego nośności lub warunek stanu granicznego nośności z uwagi na zginanie został nieznacznie przekroczony", natomiast ich sztywność jest za mała i nie spełnia warunku stanu granicznego użytkowalności z uwagi na ugięcia". Stan stropów oceniono jako zły, a tam, gdzie uległy spaleniu - awaryjny. Stwierdzono, że konstrukcja dachu - elementy więźby dachowej znajdują się w niezadowalającym, a lokalnie w złym stanie technicznym, a pokrycie dachowe w postaci blachy uległo zniszczeniu, schody: główna klatka schodowa - elementy nośne nie wykazują oznak deformacji bądź ubytków, natomiast wykazują znaczne zużycie na skutek ścierania stopnic; klatka schodowa od strony północnej - elementy nośne nie wykazują oznak zagrożenia, natomiast schody wykazują znaczne zużycie na skutek ścierania stopnic, uległy też uszkodzeniom na skutek pożaru. Stan techniczny klatek schodowych określono jako niezadowalający, a w przypadku drugiej z nich - lokalnie zły.

We wnioskach końcowych ww. ekspertyzy konstrukcyjno-budowlanej z 2014 r. wskazano, że obiekt znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej. Stwierdzono jednocześnie, że "nie jest możliwe zachowanie i wykorzystanie struktury ścian, stropów i dachu w procesie planowanej adaptacji budynku", oraz że "można by rozważyć zachowanie i adaptację ścian zewnętrznych wraz z ich wystrojem", niemniej jednak "nawet przy zabezpieczeniu stateczności ścian zewnętrznych może wystąpić awaria spowodowana wyczerpaniem nośności na ściskanie elementów drewnianego szkieletu". Jednocześnie w przedmiotowej ekspertyzie stwierdzono, że "najbardziej racjonalnym rozwiązaniem jest wymiana substancji budowlanej kamienicy w procesie związanym z jej modernizacją", oraz że wyburzenie nieodwracalnie zniszczonej substancji budowlanej i odtworzenie jej według pierwowzoru zachowując jej wygląd zewnętrzny stanowi często praktykowaną ochronę obiektów objętych ochroną konserwatorską".

W załączonym do wniosku skarżących Projekcie budowlanym rozbiórki budynku przy ul. [...] w [...], sporządzonym przez dr. inż. [...] w marcu 2015 r. stwierdzono natomiast, że "z uwagi na istniejące wady układu nośnego i uszkodzenia budynku, oraz stopień jego zużycia technicznego, zachodzi konieczność wykonania projektu rozbiórki budynku". W części omawianego projektu budowlanego powtórzono przedstawione powyżej ustalenia zamieszczone w ekspertyzie konstrukcyjno-budowlanej z 2014 r. W uzasadnieniu technicznym wykonania prac rozbiórkowych (rozdz. 5), wskazano natomiast, że przedmiotowy budynek "uległ nieodwracalnym uszkodzeniom w stopniu wykluczającym możliwość wykorzystania istniejącej struktury budowlanej w procesie adaptacji". Wskazano na grupę "wad pierwotnych" uniemożliwiających remont lub adaptację budynku, zaliczając do nich: małą grubość ścian murowanych (12 cm), realizację budynku w "technologii szkieletu ryglowego z wypełnieniem murami z cegły ceramicznej", korozję biologiczną, spotęgowaną pożarami. Podkreślono "realne i bezpośrednie zagrożenie wystąpienia niesygnalizowanej katastrofy budowlanej". W dalszej części opracowania "w celu potwierdzenia zagrożenia katastrofą budowlaną, dokonano analizy nośności ścian murowanych, będących pierwotnie wypełnieniem konstrukcji drewnianej, a obecnie pełniących funkcję nośną", zaznaczając, że "zmiana sposobu pracy konstrukcji związana jest z korozją elementów drewnianych". W przedmiotowym projekcie budowlanym zamieszczono też opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych.

Do wniosku o skreślenie budynku położonego w [...] przy ul. [...] załączono także prezentację nt. "Stany awaryjne zabytkowego budynku w ocenie architekta - inżyniera i potencjalne zagrożenia oraz problemy ochrony konserwatorskiej", prezentowaną przez dr. inż. [...] na XV Europejskim Kongresie Informacji Renowacyjnej (3-6 kwiecień 2016 r.). Odnośnie do omawianego budynku autor opracowania stwierdził, że w budynkach o konstrukcji ryglowej "ustrojem nośnym jest drewniany szkielet, którego trwałość jest niższa niż drewnianych budynków zrębowych, a pola wypełnione murowanymi ściankami z cegły ceramicznej palonej spełniają tylko funkcję przegrody budowlanej". Wskazano także, że w przedmiotowym budynku "wystąpiło zjawisko daleko posuniętej korozji biologicznej elementów drewnianego szkieletu", "destrukcja poziomych rygli" i ich zmiażdżenie. Autor wskazał na wystąpienie "trwałej deformacji układu nośnego budynku i jego przechylenie do stanu stwarzającego bezpośrednie zagrożenie awarią a nawet postępującą katastrofą budynku". Podkreślono, że "w tej sytuacji ochrona zabytkowego budynku może być zrealizowana tylko poprzez wymianę jego substancji po wcześniejszym zdemontowaniu elementów jego wystroju", bowiem "nie można uwzględnić funkcji nośnej murowanego wypełnienia szkieletu".

W niniejszej sprawie , na wniosek organu, Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...], przygotował, po przeprowadzeniu oględzin przedmiotowego zabytku w dniu 30 września 2016 r., opinię specjalistyczną z dnia 27 grudnia 2016 r. Przedmiotową opinię sporządzono na podstawie ww. oględzin obiektu oraz materiałów znajdujących się w aktach sprawy, a także w oparciu o dokumenty pozyskane od Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...]. W opinii tej przedstawiono historię rozwoju dzielnicy Jeżyce, znajdującej się w zachodniej części [...], dokonano analizy jej układu przestrzennego, scharakteryzowano obecną zabudowę rozmieszczoną m.in. wzdłuż ulicy [...]. Stwierdzono także, że budynek położony przy ul. [...] wzniesiony został prawdopodobnie w 1897 r. dla [...], a około 1905 r. rozbudowany. W dalszej części opinii zamieszczono informację o zmianach własnościowych i wskazano na dwa pożary (w grudniu 2010 r. i w styczniu 2014 r.), stwierdzając, że pożary te zostały szybko ugaszone i nie uszkodziły wystroju i tynku elewacji kamienicy. W opinii opisano także wnioskowany do skreślenia z rejestru zabytków budynek. W dalszej części opinii przedstawiono stan techniczny kamienicy według dostępnej dokumentacji, a także jej stan według oględzin z dnia 30 września 2016 r. Stwierdzono zatem, że według inwentaryzacji z 2007 r. Autorskiej Pracowni Projektowania [...] obiekt znajdował się w stanie dostatecznym, natomiast w sporządzonym w styczniu 2008 r. przez tę samą pracownię projekcie budowlanym adaptacji i zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na hotel z restauracją, wskazano, że stan techniczny wszystkich fundamentów jest dobry, założono zachowanie dotychczasowego układu ścian nośnych i naprawę uszkodzonych elementów konstrukcyjnych (w tym ściany północnej budynku - poprzez wymianę "ramy drewnianej w miejscach porażenia biologicznego"), a także wskazano, że stropy nadziemia nie są przewidziane do wymiany. W opinii NID OT w [...] wskazano, że planowane w powyższych opracowaniach prace nie zostały podjęte, a w grudniu 2010 r. w kamienicy miał miejsce pożar. W kolejnych latach budynek ulegał dalszej dewastacji, w styczniu 2014 r. w kamienicy wybuchł kolejny pożar, w wyniku którego zniszczeniu uległy pomieszczenia na piętrze oraz strop pomiędzy I i II kondygnacją w części frontowej kamienicy. W dalszej kolejności w przedmiotowej opinii omówiono, streszczoną powyżej ekspertyzę konstrukcyjno-budowlaną z przełomu stycznia i lutego 2014 r., a także wskazano, że kontrola przeprowadzona w omawianej kamienicy w lipcu 2014 r. przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] potwierdziła dalszą dewastację budynku - szczególnie wewnątrz. Natomiast na podstawie oględzin, przeprowadzonych w dniu 30 września 2016 r. specjaliści NID OT w [...] stwierdzili pogarszający się stan techniczny kamienicy, opisując aktualny na dzień oględzin stan zachowania obiektu (zachowany oryginalny wystrój architektoniczny elewacji; rysy i spękania w narożnikach budynku; zawilgocenia przy usuniętych rynnach i rurach spustowych przy wejściu od północy; stolarka okienna i drzwiowa usunięta, otwory zabezpieczone płytami OSB; zaniedbane pomieszczenia mieszkalne, z widocznymi śladami po usuniętych elementach sztukatorskich - gzymsach i rozetach; miejscami wypalone stropy; uszkodzenia drewnianych elementów konstrukcyjnych frontowej części budynku; klatki schodowe pozbawione części dekoracji sztukatorskich, a schody balustrady; pomieszczenia piwniczne w dość dobrym stanie; na poddaszu widoczne uszkodzenia i niewielkie ogniska korozji biologicznej). Jednocześnie wskazano, że "zarówno bryła jak i forma obiektu nadal zachowane są w stanie niemal kompletnym", zachował się "charakterystyczny wystój elewacji o bogatej dekoracji sztukatorskiej", a elementy konstrukcji obiektu "w większości zachowane są w stanie dobrym lub zadowalającym", fundamenty budynku "nie wykazują oznak nierównomiernego osiadania". Stwierdzono także, że ściany o konstrukcji szkieletowej "posiadają jedynie miejscowe uszkodzenia części słupów oraz rygli, wyłącznie w osiach narożnych i dolnej części ściany ryzalitu w elewacji północnej", natomiast wypełnienia ceglane "są stabilne, nie posiadają tendencji do opuszczania się lub wypaczania na zewnątrz lub do wnętrza budynku". W dalszej części opinii NID OT w [...] zatytułowanej "Możliwości przeprowadzenia prac remontowych budynku w kontekście wniosków zawartych w sporządzonych opracowaniach technicznych" wskazano, że "obecny stan techniczny zachowania zabytku w pełni umożliwia przeprowadzenie w nim prac remontowych i konserwatorskich, zmierzających do likwidacji istniejących zniszczeń i uszkodzeń oraz adaptację obiektu do pełnienia funkcji użytkowych". Podkreślono, że "wymiana uszkodzonych elementów konstrukcji budynku: części słupów i rygli ścian (głównie w ryzalicie elewacji północnej), części belek stropowych i elementów konstrukcji dachu oraz wzmocnienie osłabionych elementów drewnianych jest możliwe do wykonania bez konieczności rozbiórki obiektu, a tym samym jego wcześniejszego skreślenia z rejestru zabytków". Zaznaczono jednocześnie, że "zakres koniecznych do przeprowadzenia prac mieści się w katalogu standardowych robót budowlanych, często realizowanych w budynkach o konstrukcji szkieletowej". Odnosząc się do wartości omawianej kamienicy wskazano, że jest ona jednym z nielicznych przykładów budynku mieszkalnego w konstrukcji szkieletowej pochodzącej z końca XIX w., wyróżnia się bogactwem autentycznych i dobrze zachowanych detali architektonicznych w elewacji. Stwierdzono ponadto, że wraz z zespołem kamienic obiekt ten tworzy "czytelną kompozycję przestrzenną" o dużej sile oddziaływania estetycznego, wyróżniającą się w krajobrazie [...]. We wnioskach przedmiotowej opinii stwierdzono, że zachowane zostały najważniejsze elementy zabytkowe kamienicy, czyli "historyczna forma, bryła, układ przestrzenny, kompozycja elewacji oraz autentyczna konstrukcja z tynkiem z okresu powstania z bogatym wystrojem architektonicznym". Omawiany obiekt wraz z zespołem zabytkowych kamienic "ukazuje charakterystyczne cechy osiągnięcia związane z historią i tożsamością kulturową miasta" i pomimo złego stanu zachowania, jako jeden z niezbyt licznych zachowanych przykładów budownictwa charakterystycznego dla historycznej XIX-wiecznej zabudowy [...], nie utracił wartości, dla których został wpisany do rejestru zabytków i stanowi cenne świadectwo minionej epoki. W związku z powyższym w opinii NID OT w [...] stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie przedmiotowej kamienicy z rejestru zabytków, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Pismem z dnia 16 marca 2017 r. Skarżący wnieśli dodatkowe opracowania: Uwagi do materiałów dotyczących budynku przy ul. [...] w [...], autorstwa dr. inż. [...] i dr. inż. [...] z dnia 1 marca 2017 r. oraz Ekspertyzę dotyczącą stanu technicznego kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w [...], autorstwa dr. inż. [...], mgr. inż. [...] i mgr. inż. [...], z dnia 10 marca 2017 r. W piśmie przewodnim z dnia 16 marca 2017 r. pełnomocnik Skarżących wskazał, iż z załączonych opinii wynika, że "istnieje bezwzględna konieczność wykreślenia obiektu z rejestru zabytków w celu uzyskania możliwości rozbiórki obiektu". Podkreślono "istnienie wad pierwotnych, które w sposób obiektywny powinny stanowić generalną przesłankę do niewpisywania tego budynku do rejestru zabytków już w dacie jego wpisania". W uwagach do materiałów dotyczących budynku przy ul. [...] w [...], z dnia 10 marca 2017 r. sporządzonych przez dr. inż. [...] i dr. inż. [...] przede wszystkim podkreślono obecność wady pierwotnej w zakresie niedoborów nośności. Podkreślono, że "przy obecnym poziomie destrukcji szkieletu drewnianego i przy narastających odkształceniach i mimośrodach prawdopodobieństwo awarii bądź katastrofy jest bardzo wysokie i nadal narasta", natomiast "w istniejącym stanie zaawansowania korozji drewnianego szkieletu i skali nieodwracalnych przekształceń możliwa jest tylko ochrona elementów wystroju przez ich transfer". W uwagach wyjaśniono także, że wada pierwotna w omawianym budynku polega również na tym, że konstrukcję ryglową obudowano warstwą tynku, co znacznie zmniejsza trwałość drewnianego szkieletu.

W Ekspertyzie dotyczącej stanu technicznego kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w [...], autorstwa dr. inż. [...], mgr. inż. [...] i mgr. inż. [...], z dnia 10 marca 2017 r. zamieszczono dane ogólne o obiekcie, opisano przeprowadzone badania makroskopowe fundamentów, ścian piwnic, stropów nad piwnicą, ścian wyższych kondygnacji i stropów pomiędzy nimi, stropodachu, klatek schodowych i elewacji budynku. Zamieszczono w opracowaniu fotografie przedstawiające nieprawidłowości, rysunki lokalizujące miejsca fotografii i uszkodzeń elementów budynku, detale odkrywek. W opracowaniu wskazano, że ławy fundamentowe wykazują duże zwilgocenie cegieł oraz zaprawy wapiennej a także jej ubytki; ściany piwnic wykazują duże zwilgocenie oraz zagrzybienie z miejscowo widocznymi ubytkami cegieł, zaprawy murarskiej oraz spękaniami muru; stan belek stalowych w stropach nad piwnicą określono jako przed awaryjny z uwagi na zaawansowaną korozję, a wypełnienie w postaci gruzu i gliny wykazuje duże zwilgocenie i zagrzybienie; ściany szachulcowe wykazują znaczne zawilgocenie konstrukcji drewnianej jak również wypełnienia z cegły na zaprawie wapiennej, konstrukcja drewniana porażona jest w wielu miejscach zgnilizną brunatną oraz zbutwiała. Nastąpiło osunięcie wypełnienia szkieletu i wyboczenie całych ścian. Odnośnie stropów nad kondygnacjami naziemnymi wskazano, że konstrukcja drewniana stropów jak również deski podłogowe ślepego pułapu oraz deski podsufitki wykazują w większości znaczne zawilgocenie i zagrzybienie. Drewniana konstrukcja stropodachu również jest zawilgocona, co powoduje rozwój korozji biologicznej. Wskazano ponadto, że klatki schodowe obecnie nie posiadają balustrad, lecz ich konstrukcja drewniana jest w stanie dostatecznym, natomiast w elewacji budynku stwierdzono występowanie zarysowań tynku, brak parapetów i obróbek blacharskich lub ich uszkodzenie. W dalszej części opracowania przedstawiono badania stopnia zawilgocenia murów, z których wynika, że "zawilgocenie murów zewnętrznych i wewnętrznych piwnic nie jest związane z podciąganiem kapilarnym wody z gruntu, lecz z wchłanianiem wody przez powierzchnie murów, pochodzącej z otaczającego mury zawilgoconego gruntu, nieszczelne okna piwniczne i z wyższych kondygnacji na skutek nieszczelnego dachu, braku rur spustowych czy też zalania budynku podczas prowadzonej akcji gaśniczej 2-ch pożarów, kondensacji pary wodnej powstałej z różnicy temperatur na zewnątrz i wewnątrz obiektu oraz zwiększonej wilgotności otaczającego budynek powietrza w różnych porach roku". Zamieszczone w ekspertyzie wyniki badań wskazują na wysoką wilgotność ścian, przy czym w niektórych ścianach piwnic przekracza ona 12%, co kwalifikuje je jako mur mokry, a na kondygnacjach naziemnych przekracza 5%, co kwalifikuje je jako ściany średnio wilgotne. Natomiast badania stanu elementów drewnianych stropów i ścian wykazały "znaczny stopień zgnilizny drewna w poszczególnych elementach ścian szachulcowych", tym samym "jest zasadne aby zarówno elementy stropów drewnianych jak i szkieletu drewnianego budynku poddać całkowitej wymianie". W przedmiotowym opracowaniu stwierdzono zatem, że kamienica położona w [...] przy ul. [...] znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i grozi katastrofą budowlaną. Wskazano na "daleko posuniętą destrukcję elementów drewnianych", utratę stateczności i nośności niektórych elementów szkieletu drewnianego, niedostateczną nośność istniejących fundamentów, belek stalowych podpierających sklepienia odcinkowe bądź płyty żelbetowe typu WPS, zły stan elementów drewnianych więźby dachowej, niezadowalający stan klatek schodowych oraz bardzo zły stan elementów wykończenia budynku (m.in. posadzek, tynków, stolarki okiennej i drzwiowej czy obróbek blacharskich). Stwierdzono także, że obiekt zagrożony jest katastrofą budowlaną a także, że "nie jest możliwe wykorzystanie części ścian, stropów i dachu w procesie planowanej adaptacji budynku na hotel wraz z restauracją".

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, w świetle materiału dowodowego, że zniszczenia substancji budowlanej omawianego obiektu, nie przesądzają o trwałej i nieodwracalnej utracie wartości zabytkowych, w tym zarówno wartości historycznej jak i artystycznej. Budynek zachował bowiem czytelną bryłę, formę i wyraz architektoniczny, a także kontekst przestrzenny istniejące w momencie wpisu, które wprost definiują ww. obiekt jako dokument historii architektury [...] oraz jako materialnego świadka jego historii. Najcenniejszą wartością przedmiotowego budynku jest bowiem fakt, że prezentuje on mieszczańską zabudowę pochodzącą z przełomu XIX i XX w. Wartość ta została zachowana do chwili obecnej. W istniejącym stanie zachowania konstrukcji i materiału budowlanego ww. obiektu, nadal możliwe jest przeprowadzenie remontu kapitalnego, z uwzględnieniem konieczności odtworzenia niektórych elementów w nowym materiale. Należy bowiem wskazać, że w trakcie normalnego użytkowania, nawet przy odpowiedniej dbałości wykazywanej przez właścicieli, np. drewniane elementy obiektów historycznych wymieniane są etapowo w ramach bieżących prac konserwacyjnych w następstwie ich zużycia i korozji biologicznej. Taka wymiana substancji nie obniża wartości zabytkowej budynku, szczególnie jeśli zachowana zostaje technika budowlana, w tym np. sposób obróbki i gatunek drewna.

Pomimo znacznego zniszczenia, budynek niezmiennie posiada walory architektoniczne. W dalszym ciągu czytelna jest jego trzykondygnacyjna bryła z użytkowym poddaszem, przykryta mansardowym dachem z lukarnami i z ozdobną wieżyczką, o bogatym, secesyjnym wystroju architektonicznym i sztukatorskim w postaci m.in. popiersia mężczyzny w hełmie, herbu w kartuszu, łuków odcinkowych ze zwornikami z maszkaronem i naczółków. Kamienica przy ul. [...] w [...] bezsprzecznie zachowała także wartość historyczną i naukową, jako autentyczny i integralny element pochodzącej z około 1900 r. zabudowy mieszkalnej dzielnicy Jeżyce, stanowiąc materialne dziedzictwo przeszłości tego terenu oraz istotny element lokalnej tożsamości kulturowej jako dokument historycznych przemian, wpływających na technologię i sposób wznoszenia obiektów mieszkalnych w tzw. I strefie obostrzeń fortecznych, a także jako obiekt dokumentujący najintensywniejszy rozwój dzielnicy w okresie od 1900 do 1914 r. Tym samym, okoliczność nawet bardzo złego stanu zachowania budynku, nie może stanowić uzasadnienia dla skreślenia omawianego zabytku z rejestru, na podstawie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ wskazał, że nawet obiekt będący ruiną, jeżeli zachowuje jedną z podlegających ochronie wartości nie może zostać wykreślony z rejestru zabytków. Powyższy wniosek, w ocenie organu, pośrednio znajduje również uzasadnienie w brzmieniu art. 6 pkt 1 lit. c ww. ustawy, zgodnie z którym, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Przez utratę wartości artystycznej, historycznej lub naukowej należy rozumieć jej całkowitą utratę.

W dalszej kolejności organ stwierdził, że załączone do wniosku opinia oraz ekspertyzy techniczne, nie świadczą o utracie przez obiekt wartości zabytkowych i zniszczeniu w stopniu uzasadniającym jego skreślenie z rejestru. Choć ww. opracowania wskazują, że z punktu widzenia technicznego i użytkowego obecny stan zachowania obiektu jest bardzo zły, nie dowodzą jednak, aby wysoki stopień destrukcji kamienicy był równoznaczny z utratą posiadanej przez nią wartości zabytkowej. Sformułowane wnioski oparto bowiem na czynnikach odnoszących się do stopnia zużycia technicznego budynku i prawdopodobieństwa wykonania jego remontu. Okoliczności te nie wypełniają jednak przesłanek ustawowych.

W niniejszej sprawie okolicznością bezspornie udowodnioną, której nie kwestionuje organ prowadzący niniejsze postępowanie, jest bardzo zły stan techniczny obiektu. Jednakże wskazane w ww. ekspertyzach zniszczenia oraz sformułowane stwierdzenie dotyczące stopnia zniszczenia budynku nie wskazują, w ocenie organu, jednoznacznie, iż nie jest możliwy remont obiektu przeprowadzony zgodnie ze sztuka konserwatorską, pozwalającą na zachowanie autentycznej substancji zabytkowej.

Analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do sformułowania wniosku, iż obiekt na skutek zniszczenia utracił swą wartość zabytkową, czy też wartości będące podstawą wpisania go do rejestru zabytków zostały zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych i w związku z tym zachodzą przesłanki dla wykreślenia zabytku z rejestru. W niniejszym postępowaniu nie zakwestionowano posiadanej przez kamienicę wartości zabytkowej, będącej podstawą objęcia go ochroną prawną. Wartość ta, pomimo katastrofalnego stanu technicznego obiektu, zachowała się do chwili obecnej. Należy podkreślić, że organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć wszelkie kroki prawne, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w celu zachowania zabytku w zasobie dziedzictwa narodowego. Oznacza to, iż w przypadku braku wystąpienia ustawowych przesłanek do skreślenia zabytku z rejestru, nie można rozpatrywać sprawy w sposób, który w konsekwencji prowadziłby do rozbiórki obiektu, bowiem stoi to w sprzeczności z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej).

Organ stwierdził, że kwestie utrzymania oraz ewentualne trudności i kosztowność prac remontowych, koniecznych do wykonania przy przedmiotowym budynku, są niezmiernie istotne, a nawet podstawowe przy planowaniu jakichkolwiek działań inwestycyjnych. Jednakże nie są decydujące w toku postępowania w sprawie skreślenia takiego obiektu z rejestru zabytków. Obiekt dawny ma wartość zabytkową, o ile odpowiada definicji zabytku zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a jednocześnie stanowi element ważny dla historii danego regionu, będąc jednym z nośników ww. wartości jako dokument historii lub świadectwo historii.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wnieśli [...]

Skarżący zarzucili naruszenie:

- przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 7 i art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wystarczający całego materiału dowodowego, w wyniku czego błędnie ustalono, że możliwy jest remont obiektu pozwalający na zachowanie autentycznej substancji zabytkowej;

- przepisów postępowania art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów i dowodów, na których organ administracji się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłoszonym przez Skarżących;

- przepisów prawa materialnego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy budynek położony w [...] przy ul. [...], mimo katastrofalnego stanu technicznego, nie utracił wartości historycznej i artystycznej, a w konsekwencji brak jest podstaw do skreślenia go z rejestru zabytków.

Skarżący, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz na podstawie art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżących kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Skarżący podjęli szereg czynności zmierzających do zaadaptowania nieruchomości przy ul. [...] na hotel z restauracją, m.in. złożyli wniosek o ustalenie i uzgodnienie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji oraz wniosek o wydanie pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich przy budynku. Skarżący zaznaczyli, że wewnątrz budynku miały miejsce dwa pożary, jeden w dniu 21 grudnia 2010 r., drugi w dniu 27 stycznia 2014r. Efektem pożarów było zniszczenie poszczególnych pomieszczeń na różnych piętrach, w tym elementów stanowiących konstrukcję drewnianą ścian, stropów i więźby dachowej, co sprawia, że wszystkie pomieszczenia dotknięte pożarem nie mogą pełnić funkcji nośnej. Ponadto zalanie budynku dużą ilością wody w trakcie gaszenia pożarów przyczyniło się do zawilgocenia ścian oraz przyspieszonej korozji biologicznej elementów drewnianych. Dodatkowo stropy są nadmiernie obciążone poprzez nagromadzone ilości gruzu.

W wyniku tego Skarżący zlecili wykonanie opinii mających za zadanie ustalenie stanu technicznego budynku. W ekspertyzie wykonanej na przełomie stycznia i lutego 2017 r. stwierdzono, że "wszystkie ściany, które objęte były pożarem i wysoką temperaturą uległy zniszczeniu i nie mogą pełnić funkcji elementu nośnego budynku, a nawet grożą awarią". W tej samej ekspertyzie wskazano także, że "najbardziej racjonalnym rozwiązaniem jest wymiana substancji budowlanej kamienicy w procesie związanym z jej modernizacją" oraz "wyburzenie nieodwracalnie zniszczonej substancji budowlanej i odtworzenie jej według pierwowzoru zachowując jej wygląd zewnętrzny stanowi często praktykowaną ochronę obiektów objętych ochroną konserwatorską".

Skarżący podkreślili, iż prowadzili rozmowy z przedsiębiorstwami budowlanymi nt. wyremontowania budynku, jednak żadne z nich nie chciało się podjąć wykonania planowanych prac. Efektem tego było sporządzenie projektu rozbiórki budynku oraz dokładnej dokumentacji zdjęciowej budynku, w celu ścisłego jego odtworzenia.

W ocenie Skarżących Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego naruszył art. 77 §1 oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zbierając i nie rozpatrując całego zebranego materiału dowodowego w sposób wystarczający oraz nie wyjaśniając stanu faktycznego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Skarżący zarzucają organowi błędy w ustaleniach faktycznych, w szczególności błędy w ustaleniu, że nie jest wykluczone przeprowadzenie remontu budynku pozwalającego na zachowanie jego autentycznej substancji zabytkowej, podczas gdy nie ma takiej możliwości, biorąc pod uwagę zły stan techniczny budynku. Do poparcia swoich stwierdzeń Skarżący przedstawili ekspertyzy, wykonane na ich zlecenie:

- Ekspertyza konstrukcyjno-budowlana stanu technicznego wraz z oceną przydatności istniejącej substancji budowlanej do użytkowania rzeczonej kamienicy, sporządzona przez dr inż. [...] po drugim pożarze w 2014 r.

- Ekspertyza dotycząca oceny stanu technicznego rzeczonej kamienicy, sporządzona przez dr inż. [...] z dnia 10 marca 2017 r., która stwierdza, iż budynek w aktualnym stanie technicznym zagrożony jest katastrofą budowlaną, w wyniku której może dojść do uszkodzenia obiektów sąsiednich oraz chodników i jezdni jak i mienia ruchomego (samochodów), a także życia osób przebywających w najbliższym sąsiedztwie. Autor zaznacza, iż wykorzystanie ścian, stropów i dachu w procesie planowanej adaptacji budynku na hotel wraz z restauracją nie jest możliwe, gdyż nie pozwalają na to parametry wytrzymałościowe ścian. Ostatecznie stwierdza, że wymagana jest całkowita rozbiórka obiektu.

- Uwagi do materiałów dotyczących rzeczonej kamienicy z dnia 1 marca 2017r., w którym autorzy – dr inż. [...] i dr inż. [...] podnoszą, że ochrona elementów wystroju jest możliwa wyłącznie przez ich transfer, gdyż zniszczenia są zbyt duże i nieodwracalne.

Skarżący zauważyli, że jedynie Opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 27 grudnia 2016 r. jest pozytywna co do przeprowadzenia prac remontowych i konserwatorskich rzeczonej kamienicy przy jej obecnym stanie technicznym, co w zestawieniu z innymi opiniami i ekspertyzami budzi wątpliwości co do rzetelnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Skarżący podkreślili, że Organ administracji, przy ocenie stanu technicznego budynku oraz możliwości jego wyremontowania, pobieżnie potraktował zniszczenia budynku powstałe podczas dwóch pożarów, jedynie o nich wspominając, mimo, że według Skarżących pożary miały decydujący wpływ na niemożność wyremontowania kamienicy. Zarzucili także, iż Organ, wiedząc o pożarach, nie dążył do ustalenia zakresu szkód, a w efekcie do ustalenia czy mimo ww. pożarów możliwa jest odbudowa budynku, czy w ich opinii naruszył art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W dalszej kolejności Skarżący wskazali na naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego wydana przez organ decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów na podstawie których określone fakty organ przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Skarżący zarzucili Organowi, że czyniąc ustalenia faktyczne w sprawie, pominął przedstawione przez nich dowody, ograniczając się jedynie do ich wyliczenia i pobieżnego przedstawienia ich treści. Organ nie odniósł się do rzeczonych dowodów, nie wskazując dlaczego nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący zarzucili Organowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podnosząc, że nieunikniona katastrofa budowlana zagrażająca życiu i mieniu jest powodem, dla którego można uznać, iż dany budynek stracił wartość historyczną, artystyczną bądź naukową, powołując się dodatkowo na zasady współżycia społecznego. Skarżący zaznaczają ponadto, że wnętrze budynku jest całkiem zniszczone i tym bardziej nie przedstawia żadnych walorów artystycznych.

Przy piśmie procesowym z dnia 10 listopada 2017 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dołączonej do pisma Ekspertyzy Architektoniczno- Konserwatorskiej dot. możliwości zachowania autentycznej substancji zabytkowej budynku przy ulicy [...] w [...] autorstwa prof. Dr hab. Arch. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem.

Na wstępie wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać, stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a., dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Z przepisów tych wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ administracji publicznej. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organ administracji publicznej podejmował wszelkie niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz dopuszczał jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Stosownie bowiem do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek wpisany do rejestru zabytków, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, podlega skreśleniu z tego rejestru. W przypadku obiektu budowlanego istotnego znaczenia w kontekście wskazanej przesłanki nabiera zatem ustalenie, czy stopień zniszczenia obiektu spowodował utratę jego wartości zabytkowej, przy czym stopień zniszczenia zabytku nie może być poddawany ocenie w oderwaniu od przypisywanych temu obiektowi walorów użytkowych. W tym kontekście techniczna możliwość zachowania obiektu budowlanego w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych ma charakter decydujący w sprawie dotyczącej skreślenia zabytku z rejestru zabytków.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego badając dopuszczalność wniosku skarżących powinien ocenić na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego czy istnieje techniczna możliwość zachowania obiektu w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych. Skarżący do wniosku o skreślenie z rejestru zabytków budynku przy ulicy [...] w [...] dołączyli szereg ekspertyz technicznych, szczegółowo wymienionych we wcześniejszej części uzasadnienia. Z ekspertyz tych w sposób spójny i nie budzący wątpliwości wynika, że stan techniczny obiektu nie pozwala na jego remont lub nawet przebudowę z zastosowaniem części elementów konstrukcyjnych z uwagi na stopień ich zużycia. Obecny stan obiektu zagraża bezpieczeństwu nie tylko jego użytkowników ale również osób postronnych.

Dążąc zatem do weryfikacji tak jednoznacznie brzmiących wniosków organ powinien powołać biegłego (posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej) w celu ustalenia, czy przy tak stwierdzonych zniszczeniach konstrukcyjnych budynku jest możliwy jego remont. Ekspertyzy przedstawione przez skarżących stanowią, zgodnie z K.p.a. dowód prywatny i nie można ich uznać za przesądzające w sprawie, niemniej jednak obalić je można tylko inną ekspertyzą sporządzoną przez biegłego posiadającego wymaganą w tym zakresie wiedzę specjalistyczną. Takiej ekspertyzy nie może zastąpić opinia sporządzona na zlecenie organu przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Odział Terenowy w [...], opracowana przez osoby co do których nie wykazano, że posiadają stosowne uprawnienia w zakresie oceny stanu technicznego obiektu.

Opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Odział Terenowy w [...] zawiera w swojej znacznej części opis historyczny, zwięzłą charakterystykę budynku, oddającą wygląd i poszczególne elementy obiektu, jednak w najmniejszym stopniu nie odnosi się do stanu technicznego budynku i możliwości jego remontu w celu przywrócenia funkcji użytkowych. Pozwala to na przyjęcie, że organ nie dysponował materiałem dowodowym podważającym ustalenia ekspertyz technicznych przedstawionych przez skarżących. W ekspertyzach tych stan techniczny obiektu został udokumentowany szczegółową dokumentacją fotograficzno-budowlaną, z której jednoznacznie wynika istotne naruszenie konstrukcji.

A zatem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wykreślenie obiektu z rejestru jest ustalenie czy uległ on zniszczeniu w takim stopniu który spowodował utratę walorów historycznych, artystycznych lub naukowych.

Zgodzić się wprawdzie należy z organem, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania. Remont budynku wiązać się zatem może z częściowym odtworzeniem i uzupełnieniem jego substancji budowlanej, a zły stan zachowania budynku nie ma decydującego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków. Słusznie organ zauważył, że wartość historyczna obiektu budowlanego winna być chroniona.

Skoro organ uważa, że przedmiotowy budynek nie spełnia wymagań do skreślenia z rejestru zabytków winien był to z całą pewnością wykazać.

Nieuprawnione są natomiast twierdzenia organu, że jest możliwy remont budynku prowadzący do utrzymania wartości zabytkowych. Okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia w złożonych przez skarżących opiniach i ekspertyzach, ani w żadnym innym dowodzie znajdującym się w aktach sprawy. Minister Kultury nie jest natomiast organem, który posiada specjalistyczną wiedzę w takim zakresie skoro powyższa okoliczność - co do zasady - należy do właściwości organów nadzoru budowlanego.

Konkludując, Minister Kultury w decyzji wskazał, iż zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków jest bezstronna ocena, czy wartości, które podlegały ochronie w chwili wpisania zabytku do rejestru, zostały utracone w stopniu uzasadniającym zupełną rezygnację z ochrony prawnej danego zabytku oraz wskazał, że w jego ocenie materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na całkowite unicestwienie walorów, dla których zabytkowy budynek został objęty ochroną konserwatorską. Podkreślił również, że na etapie prowadzonego postępowania analizie podlega jedynie stopień zniszczenia budynku powodujący utratę jego wartości, a które były podstawą jego wpisania do rejestru zabytków. Niczym jednak swojego stanowiska nie poparł i w żaden sposób nie udowodnił ani nie uzasadnił wg zasad określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Świadczy to o tym, iż organ wydający decyzję wadliwe, a na pewno przedwcześnie uznał, że nie zachodziły przesłanki wymienione w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji powinien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu oraz przeprowadzić postępowanie administracyjne, w którym dokona ustaleń w sposób zapewniający wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy. Obowiązkiem organu będzie zatem ocena czy obiekt budowlany objęty wnioskiem z uwagi na jego stan techniczny i możliwość remontu utracił wartość historyczną, artystyczną lub naukową, a wyniki takiej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonej wg zasad wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. A zatem w uzasadnieniu winno znaleźć się również szczegółowe omówienie aktualnej wartości historycznej budynku oraz jego ewentualną utratę i w jakim stopniu, w szczególności czy stopień ten pozwala na wykreślenie z rejestru a jeśli nie to dlaczego. Organ rozważy przy tym dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność zaistnienia przesłanek określonych w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Koszty zasądzono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.