Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 679/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1, art. 70d, art. 70zs
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J.T.G. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 września 2020 r. nr SKO VIII/422/3312/141/2020 w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 14 września 2020 r. nr SKO VIII/422/3312/141/2020, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. - dalej k.p.a.); art. 74 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z art. 72 ust. 1, art. 70d, art. 70zs ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 110 z późn. zm. – dalej u.p.r.d.); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów wchodzących w skład kolejki turystycznej oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 110, poz. 729 – dalej rozporządzenie w sprawie kolejki turystycznej) oraz § 19 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2355 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania J. G. i K. P. – wspólników R. J. T. G., K. P. s.c. (dalej – Skarżący, Wnioskodawcy), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej – organ I instancji) z dnia 21 lipca 2020 r. nr [...] odmawiającą rejestracji pojazdu marki Roadtrains Typ WA1 o numerze identyfikacyjnym [...]

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 3 lipca 2020 r. (uzupełnianym na wezwanie organu I instancji) Skarżący wystąpili o rejestrację czasową pojazdu marki Roadtrains o numerze identyfikacyjnym [...] w celu przejazdu pojazdu w celu dokonania jego badania technicznego. W załączonym do podania wydruku zawierającym dane techniczne oraz identyfikacyjne pojazdu Wnioskodawcy określili rodzaj pojazdu mianem "pojazdu specjalnego - przyczepy do przewozu osób, wchodzącej w skład kolejki turystycznej".

W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do usunięcia braków formalnych, J. G. oświadczył m.in., że produkuje seryjnie przyczepy wchodzące w skład kolejki turystycznej, które są pojazdami specjalnymi wchodzącymi w skład kolejek turystycznych. Dodał także, iż przedstawione do rejestracji przyczepy stanowiące składowe kolejek turystycznych (złożono bowiem trzy bliźniacze wnioski o rejestrację czasową) spełniają warunki określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów wchodzących w skład kolejki turystycznej oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2010 r. Nr 110 poz. 729).

Starosta decyzją z dnia 21 lipca 2020 r. odmówił rejestracji pojazdu marki Roadtrains Typ WA1 o numerze identyfikacyjnym [...].

Zdaniem organu I instancji, błędne jest klasyfikowanie przedmiotowego pojazdu jako pojazdu specjalnego, a więc jako pojazdu samochodowego lub przyczepy przeznaczonych do wykonywania specjalnej funkcji. Jak bowiem wskazano, w definicji legalnej kolejki turystycznej ustawodawca nie zawarł stwierdzenia, które mogłoby wskazywać, iż jest to zespół pojazdów specjalnych, czy też, że poszczególne pojazdy wchodzące w skład kolejki turystycznej należy traktować (klasyfikować) jako pojazdy specjalne. Z tego też względu Starosta stanął na stanowisku, że na gruncie aktualnych przepisów prawa zasadniczo każda przyczepa - w przeciwieństwie do pojazdu wolnobieżnego - podlega konieczności dokonania przez producenta tzw. homologacji, bądź uzyskania dopuszczenia jednostkowego (art. 70d ust. 1 u.p.r.d.).

W odwołaniu z dnia 31 lipca 2020 r. Skarżący zakwestionowali przedmiotową decyzję, jak również dwie inne, dotyczące analogicznej sytuacji. Jak wyjaśnili, są producentami przyczep, a jako producenci kolejek turystycznych posiadają Kod Producenta Pojazdów. Dlatego też, ich zdaniem, wezwanie organu I instancji z dnia 10 lipca 2020 r. do uzupełnienia dokumentów było niezasadne, nie są one bowiem wymagane, natomiast wymagane jest dodatkowe badanie techniczne, o którym mowa w art. 81 ust. 3 i art. 81 ust. 11 pkt 2 lit. a u.p.r.d. Załączyli też pismo Dyrektora Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Infrastruktury z dnia 27 lipca 2020 r. dla uzasadnienia swojego stanowiska.

Kolegium nie przychylając się do argumentacji Wnioskodawców, decyzją z dnia 14 września 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach decyzji SKO w pełni zaaprobowało stanowisko wyrażone przez Starostę.

W skardze z dnia 23 października 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Wnioskodawców zarzucił decyzji Kolegium naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego obligującym organ odwoławczy do uchylenia badanej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestrację pojazdu;

2) art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponadto zawarł w skardze żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. wynika, iż nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku w nich wymienionego nie podlega obowiązkowi uzyskania homologacji, bądź dopuszczenia jednostkowego. Zwrócono przy tym uwagę, że użyty w tych przepisach zwrot "przede wszystkim" uzasadnia stanowisko, że wskazywane w nich cele użytku nie odnoszą się tylko do działań na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych. Podkreślono ponadto, że od zasady wynikającej z powyższych przepisów ustawodawca wprowadził wyjątki wymienione w załączniku nr 2 do u.p.r.d. Nie wymienia się w nim przyczepy, o rejestrację której wystąpili Skarżący. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. należy stosować do przyczepy wchodzącej w skład kolejki turystycznej, a tym samym brak jest podstaw do żądania od ich producenta homologacji, bądź dopuszczenia jednostkowego. Autor skargi zasygnalizował ponadto, że brak obowiązku przedstawienia wspomnianych dokumentów nie oznacza, że taki pojazd nie jest poddany jakiejkolwiek kontroli. Mianowicie pojazd taki dopuszczany jest do ruchu na podstawie badań technicznych przeprowadzanych w okręgowej stacji kontroli pojazdów. Końcowo podniesiono, że Wnioskodawcy według wskazanej procedury dokonywali już rejestracji pojazdów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Gl 1492/20 oddalił skargę.

W motywach tego orzeczenia przyjęto, że pojazd – przyczepa jest "nowym pojazdem", który podlega ogólnej zasadzie określonej w art. 70d ust. 1 u.p.r.d., a więc obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE. W ocenie Sądu I instancji, analiza definicji ustawowych rodzajów pojazdów poddanych regulacji zawartych w ustawie Prawo ruchu drogowym, prowadzi do wniosku, że przyczepy nie można zakwalifikować do grupy "pojazdów specjalnych", bowiem nie jest przeznaczona do wykonywania specjalnej funkcji (art. 2 pkt 36 u.p.r.d.), nie należy także do kategorii pojazdów określanych jako "kolejka turystyczna" z tej racji, że może stanowić jeden z jej składników (kolejka turystyczna to zgodnie z art. 2 pkt. 49a u.p.r.d. zespół pojazdów składający się z ciągnika rolniczego, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, albo pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy lub przyczep, dostosowanej do przewozu osób, wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych). Spełnia natomiast wymogi odnoszone do "przyczepy" (pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem – art. 2 pkt 50 u.p.r.d.) oraz do "nowego pojazdu", a więc pojazdu fabrycznie nowego, który nie był zarejestrowany (art. 2 pkt 62 u.p.r.d.). Z tego też względu, zdaniem WSA, przyczepa, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, pozostaje także poza grupą pojazdów wskazanych w art. 70d ust. 2 u.p.r.d., nie mieści się także w grupie pojazdów wskazanych w art. 70zn ust. 3 u.p.r.d.

Od przedmiotowego wyroku Skarżący złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucili w niej:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez zaakceptowanie błędnej wykładni organów I i II instancji administracji dotyczącej:

1) art. 70d ust. 2 w związku z art. 2 pkt 60 u.p.r.d. i treścią załącznika nr 2 do u.p.r.d. przez mylne przyjęcie, że przyczepa dostosowana do przewozu osób wchodząca w skład kolejki turystycznej i nie mieszcząca się w zakresie załącznika nr 2 do u.p.r.d. podlega obowiązkowi homologacji, w sytuacji gdy dla tego rodzaju pojazdu nie ustalono wymagań homologacyjnych, co wynika m.in. z pkt 6.1 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE;

2) pkt 6.1 c) części A załącznika II Dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiająca ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz.U. UE. L. z 2007 r. Nr 263, str. 1 z późn. zm.) w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1475 - dalej r.h.p.) przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z powyższej regulacji wynika, że homologacji typu nie przyznaje się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach;

3) art. 70d ust. 1-2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. przez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego wniosku, że badany pojazd wymaga uzyskania świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, podczas gdy wskazany pojazd jest zwolniony z obowiązku dostarczenia wyżej wymienionych dokumentów;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji wskazanych powyższej przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia w sprawie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rejestrację pojazdu;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. przez pominięcie i brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w kontrolowanej sprawie organy nie zadośćuczyniły obowiązkowi samodzielnego, wnikliwego i szczegółowego rozważenia w uzasadnieniu decyzji podniesionych w sprawie zarzutów, ograniczając się jedynie do analizy u.p.r.d. przez co doszło do poczynienia przez organy wadliwych ustaleń prawnych - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy przez całkowite pominięcie faktu, iż dla tego analizowanego pojazdu nie ustanowiono norm homologacji, które podlegałyby kontroli w toku procedury homologacji, toteż wykonanie wskazanego przez organy obowiązku nie jest możliwe.

Do postępowania sądowego wstąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy w B., wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej.

W wyniku tej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r. o sygn. II GSK 2248/21 akt uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Gliwicach.

NSA przychylił się do zarzutu skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów określonych prawem. Przede wszystkim, jak podniósł Sąd kasacyjny, nie przedstawiono argumentów, które miałyby dowodzić trafności stanowiska, że przyczepa kolejki turystycznej nie pozostaje poza grupą pojazdów wskazanych w art. 70d ust. 2 i art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Ponadto NSA wskazało, że w zaskarżonym wyroku brak jest analizy przepisów prawa unijnego, a w szczególności tych przepisów, w których Skarżący upatrują podstawy prawnej dla uznania, że przyczepa kolejki turystycznej nie wymaga homologacji. Wskazano także, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2130 z późn. zm.) w Załączniku nr 4, Tabela nr 1 - rodzaje i podrodzaje pojazdów w przypadku przyczepy lekkiej i ciężkiej, wymagana jest kategoria homologacja od O1 do O4, zaś w przypadku przyczepy rolniczej kategoria homologacja od R1 do R4. Odnośnie do przyczepy-kolejki turystycznej (L.p. 73, Tabela nr 1, Załączniku nr 4) nie zastała wskazana żadna kategoria homologacji, a dodatkowo zawarta została uwaga, że dotyczy wyłącznie pojazdu wchodzącego w skład kolejki turystycznej, o której mowa w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Tymczasem zaskarżony wyrok nie zawiera oceny zasadności twierdzeń skarżących kasacyjnie prezentowanych w toku postępowania w świetle wyżej wskazanego rozporządzenia.

Konkludując NSA stwierdził, że ze względu na wskazane deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie miał podstaw do weryfikacji, czy przesłanki, którymi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę, są trafne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu podlegała decyzja organu odwoławczego z dnia 14 września 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 21 lipca 2020 r. odmawiającą rejestracji pojazdu typu przyczepa kolejki turystycznej.

Przystępując do rozważań podnieść należy, że Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2020 r. o sygn. akt II GSK 2248/21, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Gl 1492/20 i przekazano mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 598/17, Lex nr 2403827). Pojęcie wykładni prawa należy rozumieć również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ stan faktyczny jest prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 2019/17, Lex nr 2494616). Ponadto moc wiążąca wyroku oznacza, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Odnosi się to zarówno do wykładni prawa, jego zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym, jak również oceny tego stanu (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2370/18, Lex nr 2571956).

Przystępując do rozważań podnieść przyjdzie, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do jednego zagadnienia, a mianowicie rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy pojazd mający być zarejestrowany, tj. przyczepa będąca elementem kolejki turystycznej do przewozu osób, wymaga homologacji lub jednostkowego dopuszczenia, czy też jest zwolniony z takiego obowiązku. Zdaniem obu wypowiadających się w sprawie organów administracji, dla rejestracji takiej przyczepy wymagane jest przedstawienie dokumentu homologacji lub jednostkowego dopuszczenia pojazdu. Z kolei Skarżący, którzy są producentami wspomnianego pojazdu, prezentują odmienne stanowisko, a mianowicie uważają, że takiego obowiązku nie ma w odniesieniu do wskazanego rodzaju przyczepy.

Jak zaznaczono, sprawa dotyczy rejestracji przyczepy do przewozu osób, która stanowi element kolejki turystycznej. Pojęcie kolejki turystycznej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Zgodnie z nim jest to zespół pojazdów składający się z ciągnika rolniczego, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, albo pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy (przyczep) dostosowanej do przewozu osób, wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług turystycznych.

Pojazd o zarejestrowanie, którego wystąpili Wnioskodawcy (będący jego producentem) spełnia wymogi odnoszone do "przyczepy" (pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem – art. 2 pkt 50 u.p.r.d.) oraz jest "nowym pojazdem" (pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany - art. 2 pkt 62 u.p.r.d.). W tego typu sytuacji - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 70d ust. 1 u.p.r.d. -producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE. Wyjątki od tej reguły zawarte zostały w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 70d u.p.r.d., a konkretnie w ust. 2-6. Wśród nich stwierdza się w ust. 2, że nowy typ pojazdu zaprojektowanego i zbudowanego do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych oraz pojazdu wolnobieżnego nie podlega obowiązkowi uzyskania świadectwa homologacji typu WE pojazdu oraz świadectwa homologacji typu pojazdu. Producent tego typu pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie świadectwa homologacji typu WE pojazdu, potwierdzającego spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, w zakresie, w jakim ten typ pojazdu spełnia wymagania określone w załącznikach IV i XI do dyrektywy 2007/46/WE. Przepisu tego nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do u.p.r.d., oraz do tramwaju i trolejbusu. Analiza tego przepisu, tj. art. 70d ust. 2 u.p.r.d. prowadzi do wniosku, że odstępstwo w nim wyrażone nie znajduje zastosowania do pojazdów wymienionych we wskazanym załączniku nr 2 – Kategorie pojazdów do u.p.r.d.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że przyczepy do przewozu osób, w tym także przyczepy kolejki turystycznej, nie zostały wprost wymienione w art. 70d ust. 2-6 u.p.r.d., jako pojazdy, które nie podlegają obowiązkowi uzyskania odpowiedniego świadectwa homologacji. Takiego twierdzenia nie można również wyprowadzić ze wskazywanego przez Wnioskodawców art. 70d ust. 2 u.p.r.d. Ustawodawca wymieniając w tym przepisie miejsca wykorzystywania pojazdów – jak trafnie zauważył pełnomocnik – czyni to w sposób przykładowy, o czym świadczy posłużenie się zwrotem "przede wszystkim". Jednak zwraca uwagę to, że są to tereny, gdzie nie odbywa się ruch publiczny, dlatego też w tym kierunku należy interpretować określone w nim odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 70d ust. 1 u.p.r.d. Skoro przyczepa kolejki turystycznej jest przeznaczona do przewozu osób również po drogach publicznych, to co do zasady nie może mieć do niej zastosowania art. 70d ust. 2 u.p.r.d. Nadmienić należy, że wszystkie odstępstwa od tej powinności musza być interpretowane w sposób zawężający i ścisły, a tym samym nie można rozszerzać zakresu występujących wyjątków w tym zakresie.

W rozważaniach koniecznym jest również uwzględnienie uregulowań unijnych, które są implementowane do prawodawstwa krajowego. W tym względzie przywołać należy przepisy zarówno obowiązującej do 1 września 2020 r. dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiająca ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (Dz.U. UE. L. z 2007 r. Nr 263, str. 1 z późn. zm.), jak również w rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE (Dz.U. UE. L. z 2018 r. Nr 151, str. 1 z późn. zm.). Akty te wskazują, że homologacji typu nie udziela się przyczepom, w których mogą być przewożone osoby w trakcie jazdy po drogach (odpowiednio: pkt 6.1 lit. c części A załącznika II – Ogólne definicje, kryteria klasyfikacji pojazdów, typów pojazdów i typów nadwozia; pkt 6.1 lit. c części A załącznika I – Definicje ogólne, kryteria klasyfikacji pojazdów do kategorii, typy pojazdów i typy nadwozia).

Niemniej jednak podkreślić należy, że prawodawca unijny w kolejnej jednostce redakcyjnej stwierdza, iż pkt 6.1 nie narusza przepisów dotyczących homologacji krajowej udzielanej pojazdom produkowanym w małych seriach (w obu przypadkach pkt 6.2 wskazanego wcześniej odpowiedniego załącznika). Oznacza to, że dla pojazdów produkowanych w małych seriach, a więc nieprzekraczających liczby określonej przez prawo UE, wytwórca mimo zastrzeżenia z pkt 6.1 może uzyskać homologację krajową dla wymienionych w nim pojazdów. Zaznaczyć należy, iż umożliwienie uzyskania wspomnianej homologacji dla pojazdów produkowanych w małych seriach jest pewnego rodzaju ułatwieniem dla przedsiębiorców prowadzących tego rodzaju działalność, gdyż pozwala na wprowadzenie produktu na dany rynek, dla którego stosuje się alternatywne systemy homologacji (pkt 6 preambuły dyrektywy 2007/46/WE oraz pkt 47 preambuły rozporządzenia 2018/858).

W kontekście powyższych uregulowań przyjąć należy, że przyczepom przystosowanym do przewozu osób nie przyznaje się "homologacji typu", gdyż nie przewiduje się produkcji tego rodzaju pojazdów. Wiązać to należy z ogólną zasadą zakazu przewozu osób w przyczepach, poza określonymi wyjątkami (w prawie polskim zasada ta znajduje wyraz w art. 63 ust. 3 u.p.r.d.). Niemniej jednak pojazdy tego rodzaju produkowane w małych seriach mogą podlegać homologacji krajowej typu (art. 23 dyrektywy 2007/46/WE oraz art. 42 rozporządzenia 2018/858 w związku z pkt 6.1 i 6.2 części A załącznika II dyrektywy 2007/46/WE oraz części A załącznika I rozporządzenia 2018/858). Zaznaczyć należy, iż ważność takiej homologacji jest ograniczona do terytorium państwa, które go udzieliło.

Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że producent przyczep przystosowanych do przewozu osób, a więc i przyczep kolejki turystycznej, które są wytwarzane w małych seriach, fakultatywnie (nie jest bezwzględnie do tego zobligowany) może ubiegać się o homologację krajową typu.

Stanowiska tego nie zmieniają uregulowania rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2130 z późn. zm.). W § 7 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje się, że ustala się klasyfikację pojazdów, która przedstawiona jest w załączniku nr 4. Wyjaśniono jednocześnie, że klasyfikacja jest dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji pojazdu dokumentów lub gdy zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo. W owym załączniku pod poz. 73 wymienia się przyczepę kolejki turystycznej, dokonując jednocześnie zastrzeżenia, że dotyczy to wyłącznie pojazdu wchodzącego w skład kolejki turystycznej, o której mowa w art. 2 pkt 49a u.p.r.d. Oznacza to, że taka przyczepa nie może być tak klasyfikowana, jeżeli byłaby ciągnięta przez inny pojazd niż pojazd wolnobieżny lub ciągnik rolniczy będący kolejką turystyczną. Dla tego rodzaju przyczepy - jak zaznaczyli Skarżący - nie określono kategorii homologacyjnej. Zaznaczyć jednak należy, że pozostaje to bez znaczenia, gdyż omawiany akt wykonawczy nie reguluje zagadnień homologacji pojazdów. Natomiast materia ta jest normowana przez rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1475 z późn. zm.), które w § 6 odwołuje się do załącznika II dyrektywy 2007/46/WE, a więc tej części, gdzie zamieszczony został wskazywany również przez Skarżących pkt 6.1 i 6.2.

Kontynuując rozważania stwierdzić należy, że jeżeli producent nie dysponuje homologacją krajową typu, to winien uzyskać dopuszczenie jednostkowe pojazdu, o którym mowa w art. 70zn ust. 1 u.p.r.d. Przepis ten stanowi, że spełnienie odpowiednich warunków lub wymagań technicznych danego pojazdu, potwierdza się dopuszczeniem jednostkowym pojazdu. Z kolei w myśl art. 70zn ust. 2 u.p.r.d. dopuszczeniu jednostkowemu pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 3-6, podlega nowy pojazd:

1) przed wprowadzeniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na którego typ producent lub importer nie uzyskał świadectwa homologacji typu WE pojazdu albo świadectwa homologacji typu pojazdu;

2) na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, w którym przed rejestracją zostały wprowadzone zmiany w pojeździe, przedmiocie wyposażenia lub części, wpływające na zmianę warunków stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji typu tego pojazdu.

Wyjątki od wspomnianej zasady wymienione zostały w dalszych jednostkach redakcyjnych art. 70zn u.p.r.d., tj. w ust. 3-6. Jednak żaden z nich wprost nie wymienia przyczepy kolejki turystycznej. Dotyczy to również wskazywanego przez Skarżących art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Zgodnie z nim nowy pojazd zaprojektowany i zbudowany do użytku przede wszystkim na placach budowy, w kamieniołomach, w obiektach portowych lub w portach lotniczych, pojazd wolnobieżny, pojazd kategorii M1 przeznaczony do zawodów sportowych nie podlega obowiązkowi uzyskania dopuszczenia jednostkowego pojazdu. Producent takiego pojazdu może wystąpić o dopuszczenie fakultatywne poprzez uzyskanie dopuszczenia jednostkowego pojazdu, jeżeli pojazd spełnia odpowiednie warunki lub wymagania techniczne obowiązujące w procedurze dopuszczenia jednostkowego pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zs ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Przepisu nie stosuje się do pojazdów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy.

Uzasadniając to twierdzenie - podobnie jak w przypadku art. 70d ust. 3 u.p.r.d. - należy podnieść, że wymienione w omawianym przepisie tereny to obszary, gdzie nie odbywa się ruch publiczny, dlatego też w tym kierunku należy interpretować określone w nim odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 70zn ust. 1 u.p.r.d. Skoro przyczepa kolejki turystycznej jest przeznaczona do przewozu osób również po drogach publicznych, to co do zasady nie może mieć do niej zastosowania art. 70zn ust. 3 u.p.r.d. Wyjątków w tej materii (dopuszczenia jednostkowego pojazdu) nie przewidują również akty prawa UE, w tym przede wszystkim dyrektywa 2007/46/WE oraz rozporządzenie 2018/858.

Podsumowując stwierdzić należy, że Skarżący mogą ubiegać się o uzyskanie homologacji krajowej typu w sytuacji, gdy przyczepy turystyczne wchodzące w skład kolejki turystycznej produkowane są w małych seriach. Natomiast nie dysponując świadectwem homologacji, Skarżący chcąc zarejestrować wspomniany pojazd muszą legitymować się dopuszczeniem jednostkowym pojazdu (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 747/14, Lex nr 1650049). Z tego też względu, skoro Wnioskodawcy nie załączyli do podania żadnego ze wskazanych dokumentów – pomimo wezwania ich do uzupełnienia braków formalnych – to organ zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).