Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1976/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 08 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 listopada 2005 r. sprawy ze skargi N. M-V. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. uchyla decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...]z dnia[...], 3. zasądza na rzecz skarżącej od Rektora [...] kwotę 10 (dziesięciu) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

Wnosząc skargę na decyzję Rektora [...] z dnia [...] r. Nr [...] skarżąca N. M-V. zwróciła się o jej uchylenie, zarzucając Komisji Rekrutacyjnej przeprowadzającej nabór na studia dzienne magisterskie na Wydziale [...] - kierunek [...], specjalność [...] na rok akademicki [...], naruszenie zasad postępowania rekrutacyjnego. Skarżąca wyjaśniła, iż nie została przyjęta na wybrany kierunek studiów, a przeprowadzająca nabór komisja rekrutacyjna nie działała podczas rozmowy kwalifikacyjnej w pełnym składzie, bowiem rozmowę tę przeprowadzała jedna osoba. Zdaniem skarżącej pozostawienie decyzji o przyjęciu na studia jednej osobie narusza podstawowe zasady rekrutacji, bowiem uniemożliwia obiektywną ocenę stopnia wiedzy kandydata na studia, jest korupcjogenne i sprzyja nepotyzmowi. Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż jest narodowości ukraińskiej i doskonale zna język rosyjski, którym posługuje się od urodzenia, co w jej ocenie dodatkowo uzasadnia zakwestionowanie przeprowadzonej rekrutacji. Powyższą argumentację strona skarżąca przedstawiła także w odwołaniu od decyzji podjętej w pierwszej instancji w dniu [...] r. przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną Wydziału Humanistycznego tej uczelni.

Decyzja z dnia [...] r. Nr[...], wydana w przedmiocie odmowy przyjęcia skarżącej na wybrany przez nią kierunek studiów, podpisana została przez działającego z upoważnienia Rektora [...] Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. W sentencji decyzji podano, iż po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu [...] r. odwołania strony od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia[...] r., Uczelniana Komisja Rekrutacyjna tej uczelni odwołanie to rozpatrzyła negatywnie, odmawiając przyjęcia strony na wybrany kierunek studiów. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 141 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65 poz. 385 ze zm.), a w jej uzasadnieniu podano, iż z analizy akt egzaminacyjnych oraz wyjaśnień złożonych przez osobę egzaminującą wynika, że strona uzyskała łącznie 21 pkt, podczas gdy minimalny próg uprawniający do przyjęcia na studia ustalony został na poziomie 25 pkt. Stronę poinformowano, iż została wpisana na listę rezerwową, a ostateczna rekrutacja zostanie ukończona po dniu [...] r.

W odpowiedzi na skargę Rektor[...] wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu swojego stanowiska podnosząc, iż strona pozytywnie zdała egzamin wstępny, lecz nie została przyjęta na I rok studiów z powodu braku miejsc, bowiem uchwalony przez Senat [...] limit wynosił 45 miejsc, w ramach którego przyjęto osoby z liczbą 25 punktów i więcej. Wskazując, iż zasady rekrutacji na studia zostały ustalone w uchwale Senatu z dnia [...] r. oraz podane do wiadomości w ulotkach informacyjnych oraz informatorze dla kandydatów na studia Rektor wyjaśnił, iż strona myli pojęcie komisji rekrutacyjnej i komisji egzaminacyjnej, a wydziałowe komisje rekrutacyjne sporządzają - na podstawie przekazanych przez egzaminatora informacji, protokół z postępowania kwalifikacyjnego i podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia, mając na uwadze przesłanki i wymogi określone w uchwale rekrutacyjnej uczelni. Organ wyjaśnił, iż postępowanie rekrutacyjne na wybranym przez stronę kierunku studiów odbywało się w oparciu o rozmowę kwalifikacyjną, którą przeprowadzała jedna osoba, a Przewodniczący Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej stwierdził, w swoim piśmie skierowanym do Rektora na etapie przygotowywania odpowiedzi na skargę, że znajomość języka rosyjskiego kandydatki oceniono pozytywnie, lecz wystąpiły u niej rażące niedociągnięcia wynikające z posługiwaniu się językiem potocznym z naleciałościami języka ukraińskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, a zaskarżone rozstrzygnięcia naruszają przepisy prawa materialnego oraz procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w sprawie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na studia stanowi przepis art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65 poz. 385 ze zm.). Zgodnie z ust. 3 tego przepisu w przypadkach, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia, a wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne (ust. 4). Zgodnie z art. 141 ust. 5 ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej, a decyzja rektora jest ostateczna.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia 30 lipca 2003 r. podjęta została z naruszeniem wskazanego przepisu, bowiem podpisał ją Przewodniczący Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, który działał na podstawie upoważnienia Rektora [...] z dnia [...] r., które umocowało wskazaną osobę "do podpisywania decyzji Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej". Taki zakres przedmiotowy upoważnienia nie obejmuje umocowania do podpisywania w imieniu Rektora tej uczelni decyzji podejmowanych w trybie art. 141 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym. Przepis ten ustala tryb postępowania rekrutacyjnego, w ramach którego w pierwszej instancji decyzję podejmuje wydziałowa komisja rekrutacyjna, odwołanie od tej decyzji rozpatruje uczelniana komisja rekrutacyjna, lecz ostateczną decyzję podejmuje rektor uczelni, zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Tym samym rolą uczelnianej komisji rekrutacyjnej jest rozpatrzenie odwołania kandydata na studia, opracowanie wniosku i przedstawienie tego wniosku rektorowi uczelni, do którego wyłącznej kompetencji należy podjęcie decyzji ostatecznej w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na studia. W niniejszej sprawie akta administracyjne sprawy nie zawierają wniosku skierowanego przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną do Rektora w przedmiocie odwołania strony, a zaskarżoną decyzję podpisał Przewodniczący tej Komisji, na jej druku blankietowym, co pozwala uznać, iż zaskarżona decyzja nie została wydana przez Rektora Uniwersytetu Zielonogórskiego, lecz przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną, w imieniu której decyzję podpisał jej Przewodniczący. Tymczasem organ ten nie jest właściwy do podjęcia decyzji o której stanowi przepis art. 141 ust. 5 przedmiotowej ustawy, tym samym zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 141 ust. 5 wskazanej ustawy o szkolnictwie wyższym i skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Zgodnie z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakres kontroli sądowoadministracyjnej obejmuje wszystkie postępowania prowadzone w granicach sprawy, a więc także decyzję podjętą w pierwszej instancji. Weryfikując postępowanie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Uniwersytetu[...], zakończone wydaniem w dniu [...] r. decyzji o odmowie przyjęcia skarżącej na studia dzienne, za zasadne uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez tę Komisję zasad postępowania rekrutacyjnego. Zgodnie z art. 141 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym senat uczelni na wniosek rady wydziału uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia. Na rok akademicki [...] zasady rekrutacji ustalone zostały w uchwale Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] r., w treści której podano, iż w przypadku studiów na specjalności [...] rekrutacja przeprowadzana jest na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej. Treść tej uchwały nie zawiera szczegółowych zasad sposobu przeprowadzania rekrutacji, w tym sposobu przeprowadzenia rozmowy kwalifikacyjnej, odsyła natomiast do załącznika w sprawie zasad i trybu rekrutacji przyjętych dla poszczególnych wydziałów i kierunków studiów. Również w tym dokumencie nie zawarto żadnych informacji o sposobie przeprowadzania rozmowy kwalifikacyjnej. Takie szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania rekrutacji zawarto natomiast w uregulowaniach przyjętych na kolejny rok akademicki - [...], z którymi Sąd zapoznał się poprzez stronę internetową[...]. W uchwale Nr [...] Senatu tej uczelni z dnia[...] ustalono, iż w czasie egzaminu ustnego, praktycznego lub rozmowy kwalifikacyjnej musi uczestniczyć przynajmniej dwóch egzaminatorów. Powyższe wskazuje, iż na rok akademicki [...] na Uniwersytecie [...] nie uregulowano sposobu przeprowadzania rekrutacji przez komisje wydziałowe, co jednakże nie oznacza, że komisje te mogły przeprowadzać to postępowanie w sposób dowolny.

O ile określenie konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na studia należy do sfery kompetencji organów szkoły wyższej, co wynika z konstytucyjnie potwierdzonej zasady autonomii szkoły wyższej, to zważywszy na szczególny status szkół publicznych, ustalenie tych zasad winno nastąpić z uwzględnieniem zasady równości i powszechności w dostępie do studiów. Realizacja tych zasad następuje przede wszystkim w ramach postępowania rekrutacyjnego, stąd zasady przeprowadzania tego postępowania winny zarówno szczegółowo precyzować sposób przeprowadzania egzaminu lub rozmowy kwalifikacyjnej, jak i gwarantować przeprowadzenie postępowania rekrutacyjnego w sposób zapewniający obiektywną ocenę wiedzy kandydata, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego. Jest to szczególnie istotne w tym ostatnim przypadku, gdy treść rozmowy kwalifikacyjnej nie zostaje utrwalona na żadnym nośniku, a jej wynik stanowi o przyjęciu danej osoby na studia. W takim przypadku niedopuszczalnym jest odstąpienie od przeprowadzania tej formy rekrutacji w obecności wszystkich członków wydziałowej komisji rekrutacyjnej, których rola, tak jak w niniejszej sprawie, ograniczona zostaje do złożenia podpisu pod protokołem z dokonania tych czynności. Decyzja komisji rekrutacyjnej jest decyzją kolegialną, podejmują ją wszyscy jej członkowie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 k.p.a., w oparciu o własną wiedzę, doświadczenie oraz materiał dowodowy sprawy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż rozmowa kwalifikacyjna ze skarżącą przeprowadzona została przez jedną osobę, pozostali członkowie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej w niej nie uczestniczyli, a podpisali protokół z tej czynności oraz decyzję z dnia [...] r. W świetle powyższego uznać należy, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem zasad postępowania rekrutacyjnego, które jak każde postępowanie organu administracji publicznej podlega regułom określonym w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru rozstrzygnięcia podlegającego weryfikacji w niniejszym postępowaniu.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski

KP