Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 982/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12,  art. 493 par. 2,  par. 494 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 2,  art. 119,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego B. Sp. z o.o. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. nr [...] w części odnoszącej się do działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...].

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 1993 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2 oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr[...], nr [...] i nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2007 r. B. B. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej, w części odnoszącej się do działki nr [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1993 r. w części odnoszącej się do działki nr [...].

Następnie, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1609/08 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. i poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia

[...] października 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. nr [...] w części odnoszącej się do działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że J. B wystąpiła o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Wniosek ten nie został rozpoznany, co oznacza, iż w dniu wydania kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej zgłoszone były roszczenia osób trzecich, stanowiące negatywną przesłankę uwłaszczenia. Organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe pominął całkowicie kwestię praw osób trzecich. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym i zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa powinno zostać zawieszone. W związku z tym brak było podstaw do wydania przez organ decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] października 1993 r.

Po rozpoznaniu wniosku Zakładów [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że uwłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Odnosi się ono do stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanych przepisach. Przedmiotowa działka nr [...] została zbyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów wywłaszczeniowych - ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961, Nr 18, poz. 94) - przez J. B. aktem notarialnym z dnia 5 stycznia 1977 r. (repertorium [...]). Istniało też prawo zarządu jednostki uwłaszczonej wynikającego z tego aktu.

Organ dodał, że w dniu 19 stycznia 1984 r. do Urzędu W. wpłynął wniosek J. B. o zwrot wywłaszczonej działki nr [...]. Następnie decyzją z dnia

[...] października 1993 r. nr [...] stwierdzono nabycie z dniem [...] grudnia 1990 r. na rzecz Zakładów [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie mimo, że wniosek o zwrot nieruchomości nie został rozpatrzony.

Minister stwierdził, że skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej i nie został rozpoznany do dnia wydania tej decyzji, to zatem w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej były zgłoszone roszczenia osób trzecich (trwało postępowanie o zwrot nieruchomości). Z tego wynika, iż organ wojewódzki, przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, miał obowiązek zbadania, czy w odniesieniu do tej nieruchomości istnieją roszczenia osób trzecich, stanowiące negatywną przesłankę do uwłaszczenia. Zgodnie więc z art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone.

Minister Infrastruktury uznał, że decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia

[...] października 1993 r., w części odnoszącej się do działki nr [...], rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r., co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie z akt nie wynika, aby w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 2 kpa uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji.

Skargę na powyższą decyzję złożył B. sp. z o.o. z/s w W., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ze względu na to, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Skarżący wnosi również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ze względu na fakt, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego polegające na tym, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż rozstrzygnęła o prawach osoby, która w chwili jej wydawania nie istniała (art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 kpa).

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że decyzja została skierowana do nieistniejącego w chwili jej wydania podmiotu, to jest Zakładów [...] z siedzibą w W. B. sp. z o.o. z siedzibą w W. jest następcą prawnym Zakładów [...] na podstawie:

- uchwały zgromadzenia wspólników B. sp. z o.o. z dnia [...] listopada 2009 r. (akt notarialny Rep. [...]),

- uchwały zgromadzenia akcjonariuszy Zakładów [...] S.A. z dnia [...] listopada 2009 r. (akt notarialny rep. [...]),

na mocy których doszło, w myśl art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, do połączenia B. sp. z o.o. i Zakładów [...] poprzez przeniesienie całego majątku Zakładów [...] S.A. (spółki przejmowanej) na B. sp. z o.o. (spółka przejmująca). W wyniku przejęcia, dokonano w dniu 27 listopada 2009 r. wpisu w [...] - Zakłady [...] S.A. przestały istnieć, zaś cały majątek tej spółki - w tym nieruchomość objęta księgą wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla W. - Wydział X Ksiąg Wieczystych - został przejęty przez B. sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Stwierdził, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993r. nr [...] były, m.in. Zakłady [...] S.A. Zatem wobec połączenia się Zakładów i przejęcia majątku przez Spółkę B., to na tej spółce spoczywał obowiązek powiadomienia organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w trybie nadzorczym o zaistniałych zmianach. Nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Uczestnicy postępowania B. B. i J. B. przyłączyli się do wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji - jednocześnie oświadczając, iż w celu rozpoznania skargi nie żądają przeprowadzenia rozprawy.

Również kolejny uczestnik postępowania - Prezydent W. - w piśmie z dnia 30 lipca 2010 r. oświadczył, że nie będzie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Natomiast art. 119 ww. ustawy stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli:

1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;

2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, skarżący B. sp. z o.o. z/s w W. zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś organ administracji publicznej – Minister Infrastruktury oraz uczestnicy postępowania – B. B., J. B. i Prezydent W. w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. nr [...] w części odnoszącej się do działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...].

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy pominięcie przez organ administracji faktu, iż strona postępowania administracyjnego zakończyła swój byt prawny i skierowanie do niej decyzji, stanowi naruszenie prawa określone w

art. 156 § 1 kpa.

Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego – w tym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba prawna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną.

Zgodnie z art. 12 Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Natomiast w przypadku połączenia spółek w myśl art. 493 § 2 ksh połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej (dzień połączenia). Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, z uwzględnieniem art. 507 tego aktu.

W myśl z art. 494 § 1 tej ustawy spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki.

Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie prawnej wygasa z chwilą jej połączenia się z inną spółką. Sukcesorem jej praw i obowiązków staje się spółka przejmująca. Z chwilą wykreślenia spółka traci zdolność prawną - nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby prawnej, która zakończyła swój byt prawny na skutek połączenia i przejęcia, nie można wszcząć ani prowadzić postępowania. Nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. skierowana została, między innymi, do Zakładów [...] S.A. Z pism załączonych do skargi nadesłanych do Sądu w toku postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W., XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. sprawy [...] oraz z zaświadczenia o dokonaniu wpisu z dnia 28 grudnia 2009 r.) wynika, że zakłady [...] S.A. zostały wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 28 grudnia 2009 r. - a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skierowanie decyzji do nieistniejącej osoby prawnej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Analogiczne stanowisko - dotyczące sytuacji, w której decyzja została wydana w stosunku do zmarłej osoby fizycznej - zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2642/99 (LEX nr 82653) w którym stwierdził: "Wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zobacz Małgorzata Stahl – glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 –OSPIKA 1984, z. 5,poz. 108). Z powyższego względu należało uznać, że decyzje organów orzekających w sprawie naruszyły przepis postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Odnośnie natomiast twierdzeń skarżącego, iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § 1 pkt 4 kpa, Sąd uznał, że jest to stanowisko błędne, bowiem przepis ten dotyczy podmiotu, który nie zakończył swojego bytu prawnego, lecz nadal posiada osobowość prawną.

Takie stanowisko przyjął także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2272/97, w którym stwierdził, że: "Art. 156 § 1 pkt 4 kpa przewiduje taką sytuację, że osoba, do której skierowana została decyzja istnieje, tzn. osoba fizyczna żyje, a inny podmiot faktycznie i prawnie istnieje, jednakże nie może wykazać się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa". (LEX nr 45697).

Reasumując uznać należy, że rację ma Minister Infrastruktury, iż podmiot przejmujący obowiązany był poinformować go o dokonanym przekształceniu - wiedział on bowiem o toczącym się postępowaniu.

Mimo to Sąd - z uwagi na ww. uchybienie - musiał stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjętą w sprawie decyzję.

Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.