Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 575/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3, art. 18 ust.1, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 oraz art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał M. U. zasiłek stały od dnia [...] 2006 r. do [...] 2007 r. w wysokości [...]zł. Jako uzasadnienie decyzji podał, że strona jest osobą gospodarującą wraz z rodziną, całkowicie niezdolną do pracy, a własny dochód wynosi [...]zł, a posiadany dochód na osobę w rodzinie [...] zł. Jednocześnie zaznaczono, że pomoc przyznana została warunkowo i uzależnia się ją od podjętych działań zmierzających do sprzedaży samochodu, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od wskazanej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. M. U.. W motywach odwołania wskazał, że z konkubiną żyje w separacji, a tym samym zakwestionował podstawowe twierdzenie organu, że stanowi rodzinę z G. M. oraz ich wspólnymi dziećmi. Podniósł, że oświadczenie, które znajduje się w aktach podpisane zostało na żądanie pracownika socjalnego w sytuacji, kiedy jego stan zdrowia się pogorszył.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazało, że M. U. stanowi rodzinę z G. M. oraz ich wspólnymi dziećmi oraz spełnia wymogi do otrzymania zasiłku stałego. Organ ten zaznaczył, że wysokość przyznanego zasiłku ustalona została prawidłowo, jednocześnie nie podzielił zarzutów strony sformułowanych w odwołaniu, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką jego dzieci.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną powyżej decyzję wniósł M. U.. W motywach skargi podniósł, że ustawa o pomocy społecznej jest antyrodzinna, ponieważ osoba samotnie gospodarująca otrzymuje wyższy zasiłek stały, niż osoba będąca w rodzinie. Za nieprawidłowe uznał wliczenie mu do dochodu zasiłku okresowego, który otrzymał na jeden miesiąc, co spowodowało podwyższenie dochodu rodziny, od którego ustalana była wysokość przyznanego zasiłku stałego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zaprezentowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji przyjdzie przywołać treść kluczowych w sprawie przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 37 powyższej ustawy zasiłek stały przysługuje : pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub też pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, a w przypadku osoby w rodzinie stanowi ona różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Z kolei po myśli art. 8 ust. 3 tejże ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o : miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Nadto należy wskazać, że cytowana ustawa zawiera w art. 6 pkt 14 definicję rodziny. Pod pojęciem tym rozumie osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Przywołanie wskazanych przepisów niezbędne było z dwóch powodów, otóż skarżący zarzuca organom administracji wadliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny, co wpłynęło na wysokość przyznanego zasiłku stałego. Z zarzutem skarżącego należy się zgodzić. Otóż skarżący wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu [...]r., zatem stosownie do treści przywołanego art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przy ustalaniu dochodu rodziny należy wziąć dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, czyli z [...]r. Organ pierwszej instancji kierując się tym wskazaniem przyjął, że dochód rodziny skarżącego z tego miesiąca wynosi [...]zł i na wskazaną kwotę składają się następujące dochody : zasiłek okresowy za [...]r. w wysokości [...]zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł i dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. O ile kwestia zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku nie wzbudza żadnych kontrowersji to takie rodzą się w odniesieniu do zasiłku okresowego. Jak wynika z akt administracyjnych wskazany dodatek przyznany był rodzinie skarżącego na [...] r., czyli na jeden miesiąc. Oznacza to, że w [...]r., czyli w miesiącu złożenia wniosku rodzina już tym, dochodem nie dysponowała, zatem stosownie do reguł obowiązujących w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organy administracji publicznej obowiązane były do uznania wskazanego dochodu za dochód utracony i przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny nie brać go pod uwagę. Jak zostało to zaznaczone oba organy administracji wskazany zasiłek okresowy uznały za dochód rodziny i zaliczały jego wysokość do dochodów rodziny. Natomiast z treści art. 37 ust. 2 pkt 2 powoływanej ustawy wysokość zasiłku ustala się jako różnica między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie dochodem na osobę w rodzinie. Skoro organy administracji zaliczyły do dochodów rodziny wspomniany zasiłek okresowy, tym samym podwyższyły wysokość dochodu na jedną osobę w rodzinie, gdyż z uwzględnieniem wskazanego zasiłku dochód na osobę w rodzinie wynosił [...]zł, natomiast z pominięciem wskazanego zasiłku wynosi on [...]zł, a tym samym wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku stałego powinna być wyższa. Wskazana okoliczność pozwala uznać, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi, a sformułowana w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie podziela stanowiska skarżącego formułowanego w pismach procesowych w sprawie, że nie stanowi rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z G. M. oraz dwojgiem dzieci. Argumentacja prezentowana przez skarżącego zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozostaje ona w oczywistej sprzeczności ze stanem faktycznym. Skarżący zamieszkuje wspólnie z G. M. i ich dziećmi w domu jednorodzinnym należącym do niego. Podnoszone argumenty, iż G. M. i dzieci zamieszkują piętro a skarżący parter budynku nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, tym bardziej, że w trakcie prowadzonego postępowania zarówno skarżący jak i G. M. złożyli oświadczenia, że stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jak również w miesiącu [...]r. wskazane osoby otrzymały znaczną pomoc ze strony organów pomocy społecznej i rozstrzygnięcia te kierowane były właśnie na obie wskazane osoby i wówczas skarżący nie protestował, iż nie stanowi rodziny z G. M..

W skardze do tutejszego Sądu skarżący zaznaczył, że ustawa o pomocy społecznej jest antyrodzinna, ponieważ wyższy zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej niż osobie w rodzinie. Należy przyznać, że zarzut skarżącego pod pewnymi względami jest zasadny, jednakże nie bierze on pod uwagę całości realizowanej polityki państwa a jedynie jeden jej element. Otóż zasiłek stały i jego wysokość uzależnione są nie tylko od spełniania określonych prawem wymogów w zakresie zdolności do pracy, ale także od tego, czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą czy też w rodzinie. Otóż w przypadku osoby samotnie gospodarującej jest to jedyny dochód, jakim dana osoba dysponuje względnie inne dochody nie przekraczają określonego kryterium, natomiast w przypadku osoby w rodzinie należy widzieć to, że obok dochodów osoby uprawnionej do zasiłku stałego są dochody innych członków rodziny. Jak również inaczej rozkładają się niektóre wydatki, otóż, np. wydatki mieszkaniowe w przeliczeniu na jedną osobę, w przypadku osoby samotnie gospodarującej są większe niż w przypadku rodziny składającej się z kilku osób, co uzasadnia wskazane zróżnicowanie wysokości zasiłku stałego. W tej sytuacji tutejszy Sąd nie znajduje podstaw do występowania z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o badanie zgodności art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją RP.

Na marginesie powyższych uwag należy zauważyć, że stosownie do postanowień art. 107 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna może zawierać inne elementy niż te, które są wymienione w art. 107 § 1 tego Kodeksu. Takim dodatkowym elementem decyzji jest warunek, od którego spełnienia będzie zależny los przyznanego uprawnienia. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji sugeruje, że była to decyzja warunkowa, a przyznane świadczenie uzależnione było od podjęcia działań zmierzających do sprzedaży samochodu osobowego. Należy zauważyć, że jeżeli organ administracji zamierza zamieścić w decyzji warunek to winien on znaleźć się w rozstrzygnięciu a nie w uzasadnieniu danej decyzji. Nadto warunek winien być tak sformułowany, aby organ administracji miał możliwość jego wyegzekwowania. Zamieszczony w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji warunek jest niewykonalny, ponieważ nie został wskazany czasokres, w jakim to skarżący zobowiązany jest do podjęcia wskazanych działań zmierzających do sprzedaży posiadanego samochodu osobowego. Zatem organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia postanowień art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ odwoławczy uchybienia tego nie skorygował. Wskazane uchybienie wyczerpuje przesłankę sformułowaną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafia do organu pierwszej instancji, który kierując się postanowieniami niniejszego wyroku winien podjąć rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego ewentualnie o odmowie przyznania, gdyby wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające podjęcie takiej decyzji.

Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ mocą zaskarżonej decyzji skarżącemu przyznany został zasiłek natomiast skarżył się on jedynie na jego wysokość, a zatem wstrzymanie wykonania tej decyzji byłoby sprzeczne z intencjami skarżącego.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.