Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 519/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1 b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 451/13 w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 451/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 130, poz. 992 ze zm., dalej powoływanej jako u.ś.r.), art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548, dalej powoływanej jako ustawa zmieniająca) oraz § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413, dalej powoływanego jako rozporządzenie), odmówił przyznania R. H. prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że R. H. złożył wniosek o ustalenie prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wypłacanego na podstawie rozporządzenia. Stwierdzono, że zainteresowany pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ale zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] września 2004 r. niepełnosprawność powstała w 1980 r., więc już po ukończeniu przez matkę wnioskodawcy 18 lub 25 lat. Z tego względu, Prezydent uznał, że strona nie spełnia warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 u.ś.r. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, więc pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., po rozpoznaniu odwołania R. H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ II instancji powołał treść art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą, art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej a także § 2 ust. 1 rozporządzenia. Następnie stwierdził, że z uwagi na powyższe przepisy rozważenia wymagało jedynie, czy strona spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r., to jest bowiem warunkiem uzyskania prawa do dodatku do otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz do przyznania prawa do pomocy finansowej dla uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie bezspornym jest, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i niepełnosprawność ta datuje się od 1980 r., a więc po ukończeniu przez nią 25 lat. Tym samym, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b, nie można zaliczyć wnioskodawcy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia po 1 stycznia 2013 r. na podstawie art. 17 u.ś.r. obowiązującego od tej daty.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. H. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie art. 107 § 1 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. przez wskazanie na pierwszej stronie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów uznanych przez SKO w W. za udowodnione, a dotyczących rzekomego wniosku strony o przyznanie prawa do pomocy finansowej z dnia [...] stycznia 2013 r., podczas gdy strona taki wniosek złożyła w dniu [...] kwietnia 2013 r. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. i § 2 ust. 1 rozporządzenia z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, przez nieuwzględnienie syna opiekującego się własną matką (spokrewnienie w linii prostej) i pobierającego w związku z tą opieką od dnia [...] kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne "na stałe", jako osoby, która jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2013 r. w ramach rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przypomniał, że przedmiotem rozważań organów był wniosek R. H. z [...] kwietnia 2013 r. o ustalenie prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). W § 2 rozporządzenia przewidziano, że prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) (...), spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy (ust. 1). Pomoc przysługuje w wysokości 200 zł miesięcznie (ust. 2). Pomoc jest przyznawana niezależnie od dochodu (ust. 3). Powołany przepis ustanawia dwa warunki uprawniające do przyznania świadczenia w oparciu o rozporządzenie i mówi, że przysługuje ono osobom spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r. i mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od kwietnia do grudnia 2013 r. Przy czym, muszą one wystąpić kumulatywnie.

Należało więc rozważyć, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. W świetle tego przepisu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi to, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w sytuacjach wskazanych w tym przepisie do 25 roku życia. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. jednoznacznie wynika, że niepełnosprawność matki zainteresowanego powstała w 1980 r., tj. po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Tym samym, trafnie organ stwierdził, że matka zainteresowanego nie spełnia warunków wskazanych w art. 17 u.ś.r., a więc zainteresowany, w oparciu o rozważane rozporządzenie, nie może otrzymać pomocy.

Sąd zauważył, że skarżący nie kwestionuje interpretacji § 2 rozporządzenia a także art. 17 u.ś.r. w literalnym ich brzmieniu. Podnosi jednakże, że po pierwsze, rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a ponadto, jest sprzeczne z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 i art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu Sąd przywołał treść art. 24 ustawy o pomocy społecznej. Z brzemienia tego przepisu wynika, że powołany w skardze i odwołaniu zarzut przekroczenia delegacji ustawowej zawartej w ust. 2 powinien być rozpoznawany w połączeniu z ust. 1, do którego zresztą się odwołuje. Ustęp 1 daje zaś Radzie Ministrów upoważnienie do przyjęcia rządowego programu pomocy społecznej wobec określonych osób, rodzin lub grup społecznych albo zapewniającego rozwój specjalistycznego wsparcia. Z powyższego wynika, iż ustawodawca dał Radzie Ministrów upoważnienie do wyboru adresatów pomocy jak również dziedzin, które mogą być wspierane. W tym przypadku, wsparcie otrzymały osoby, które opiekują się osobami, których niepełnosprawność dotknęła w wieku dziecięcym lub wczesnej młodości. W tej grupie wsparcie otrzymują wszyscy opiekunowie niezależnie w jakim wieku obecnie znajdują się osoby wymagające opieki. Adresatami pomocy jest grupa opiekująca się osobami niepełnosprawnymi przez wiele lat. Osoby wymagające opieki w wielu przypadkach są młode, i wymagają szczególnej rehabilitacji i wysiłku w tym finansowego, związanego z edukacją. Ponadto, są to często osoby nieposiadające żadnego zabezpieczenia rentowego i emerytalnego lub posiadające je w niewielkiej kwocie. Sąd zauważył, że osoby, u których niepełnosprawność powstała po 25 roku życia pracowały zawodowo, posiadają rentę lub emeryturę. Doświadczenie życiowe wskazuje, że w większości opiekunowie i osoby wymagające opieki będące osobami bliskimi, spokrewnionymi razem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Wywody powyższe Sąd przedstawił w związku z zarzutem naruszenia art. 24 ust. 2 i art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz przykładami, z których miało wynikać, że przy przyjętych przez ustawodawcę rozwiązaniach sytuacja wnioskodawcy jest szczególnie niekorzystna majątkowo i ostatecznie, zarzutem naruszenia art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, nie zostały również naruszone pozostałe przepisy Konstytucji wskazane w skardze, tj. art. 2, art. 18, art. 71 a także art. 69. Wynikające z tych przepisów zasady są realizowane w wyniku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które dla wszystkich osób, które spełniają warunki do jego przyznania są takie same. Dodatkowe kwoty – wynikające z § 2 rozporządzenia jak również z art. 12 ustawy zmieniającej są przyznawane na określony czas i są stosunkowo niewysokie (100 zł, 200 zł). Nie naruszają też zasady równości określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Cechą wspólną, relewantną, osób, które w oparciu o wymienione wyżej przepisy mają otrzymać dodatkowe wsparcie jest to, że opiekują się osobami których niepełnosprawność powstała do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd stwierdził ponadto, że zakres niniejszej sprawy, dotyczącej dodatkowego wsparcia wskazanej osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, nie upoważnia do rozpoznania zarzutu skargi, iż art. 11 ustawy zmieniającej jest ingerencją ustawodawcy w prawa nabyte a to w związku z przyjętymi w tym artykule (11 ust. 1 i 3) zmianami ustawy o świadczeniach rodzinnych mówiącymi o terminie zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wygaśnięciu z mocy prawa decyzji administracyjnych (z dnia 30 czerwca 2013 r.), przyznających opiekunom prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe, którzy nabyli je przed wejściem w życie ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Sąd w niniejszej sprawie rozważał prawo skarżącego do dodatkowego wsparcia do świadczenia pielęgnacyjnego, w oparciu o incydentalne przepisy, a nie kwestię świadczeń pielęgnacyjnych.

Odnośnie zaś twierdzenia skarżącego, że literalne brzmienie kwestionowanego § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów nie ma charakteru bezwzględnego i przy odwołaniu się do przepisów konstytucyjnych nie jest wcale literalnie wiążący, i należy uznać, że istnieje konieczność przyznania pierwszeństwa wykładni prokonstytucyjnej nad literalnym brzmieniem § 2 ust. 1 rozporządzenia – Sąd zauważył, iż dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu. Sąd, w ramach przyznanych mu kompetencji, nie może dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, nie może bowiem rozszerzać ich kontekstu językowego, ponieważ nie jest władny zastępować ustawodawcy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. H. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz przyznanie skarżącemu prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. w kwocie po 200 zł za każdy miesiąc wraz z ustawowymi odsetkami, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

a) art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że skarżącemu na podstawie wymienionych przepisów nie przysługuje prawo do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką; a nadto

b) niezgodność art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. i § 2 ust. 1 rozporządzenia z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, Protokołem 1 art. 1 EKPC i art. 6 ust. 1 EKPC (w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej) w zw. z art. 11 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, a otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie dotychczas (do 31 grudnia 2012 r.) obowiązującej ustawy świadczeniowej na czas wskazany w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej dłuższy niż 30.06.2013 r., niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, którego niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia, lub w przypadku osób niepełnosprawnych kontynuujących naukę, po ukończeniu 25 roku życia; a nadto

c) niezgodność art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej z art. 2, art. 18, art. 69 oraz art. 71 Konstytucji RP oraz Protokołem 1 art. 1 EKPC i art. 6 ust. 1 EKPC (w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej) w zakresie, w jakim pozbawia a nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym zdolnej do pracy, a otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie dotychczas (do 31 grudnia 2012 r.) obowiązującej ustawy świadczeniowej do 30.06.2013 r., niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – a poprzez to pozbawia również prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ odwoławczy przepisów:

a) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego,

b) art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

c) art. 138 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Przedmiotem kontroli WSA we Wrocławiu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą R. H. przyznania prawa do pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Zdaniem Sądu I instancji, decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa.

Skarżący kasacyjnie, wskazując na przepisy P.p.s.a., określające podstawy kasacji, zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadą w takiej sytuacji jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618/04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120.).

W ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji, iż nie dopatrzył się naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz art. 8 K.p.a. i art. 138 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Ocena, czy zarzuty te są usprawiedliwione wymaga przytoczenia zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego, który był podstawą wydanych w sprawie decyzji, jako że przepis ten wytycza konieczny do jego prawidłowego zastosowania zakres, jak i kierunki postępowania wyjaśniającego.

Decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiająca przyznania R. H. prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, podjęta została na podstawie § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia. W myśl tego przepisu: "Prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) (...) spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy." Organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że w sprawie ustalenia wymagało jedynie to, czy strona spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w brzmieniu ustawy zmieniającej, jako że inne wymogi były niesporne. Tak określony zakres postępowania wyjaśniającego należy uznać za odpowiedni w niniejszej sprawie. Zatem, ocena postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy, winna być podporządkowana treści normy zawartej w § 2 rozporządzenia w zw. z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Wymieniony art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w brzmieniu ustawy zmieniającej zawęża krąg osób, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wskazanego w art. 17 ust. 1 i ust. 1a, wprowadzając kryterium okresu, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Mianowicie, wg tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, czego zresztą nie kwestionuje skarżący kasacyjnie, że orzeczenie o niepełnosprawności jego matki w stopniu znacznym, wskazuje jako datę powstania niepełnosprawności 1980 r., a więc niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 25 lat. Tym samym, nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Zatem, organy, ustalając, że R. H. nie mieści się w kręgu osób spełniających kryterium wskazane w art. 17 ust. 1b ustawy, nie uchybiły ani art. 7, ani art. 77 § 1 K.p.a. a w związku z tym, także zasadzie określonej w art. 8 K.p.a. (zaufania obywateli do organów państwa).

Pozostaje ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia polegającego na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, poprzez pozbawienie R. H. prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że niepełnosprawność jego matki powstała po ukończeniu przez nią 25 lat. Z tym zarzutem łączy się zarzut niekonstytucyjności obu wskazanych przepisów prawa, a także ich niezgodności z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i Protokołem dodatkowym nr 1. Z uzasadnienia obu zarzutów wynika, że skarżący kasacyjnie nie akceptuje takiej normy w porządku prawnym Polski, która różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak sformułowane zarzuty w istocie nie odnoszą się do rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie, a kwestionują działanie ustawodawcy, konkretnie zgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w brzmieniu ustawy zmieniającej z przepisami Konstytucji RP oraz Konwencją.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że kwestionowanie legalności przepisów ustawowych nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniającego zaskarżony wyrok, tym bardziej nie jest rolą organu. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. i jego zastosowania, jak i niezgodności z Konwencją i Protokołem dodatkowym nr 1 nie mogą zatem obarczać organu orzekającego w niniejszej sprawie w zakresie pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych doświadczenia pielęgnacyjnego.

Niezależnie od powyższej konstatacji, stanowiącej ustosunkowanie się do w/w zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że po wydaniu zaskarżonego wyroku, Trybunał Konstytucyjny ocenił zgodność art. 17 ust. 1 b u.ś.r. z przepisami Konstytucji RP w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443, Dz. U. z 2014 r., poz. 1459). TK stwierdził: "Art. 17 ust. 1b ustawy (...) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji." (teza 2-ga). Kryterium wieku zastosowane w tym przepisie ma bowiem charakter dyskryminujący, bo niezasadnie różnicuje uprawnienia podmiotów podobnych – opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Wyrok ten jednak nie wpływa na ocenę zaskarżonego wyroku w związku z przeprowadzoną w nim kontrolą zaskarżonej decyzji, w której odmówiono stronie przyznania pomocy finansowej z tego tylko powodu, że niepełnosprawność jego matki powstała po ukończeniu przez nią 25 lat. Wynika to wprost z końcowych uwag zawartych w uzasadnieniu w/w wyroku. TK stwierdził: "Skutkiem wejścia niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. (...) Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki." Trybunał stwierdził wyraźnie: "Wykonanie niniejszego wyroku (...) wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych." Wyrok ten zatem nie zmienił sytuacji prawnej skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2926/14, cbois).

Odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej z przepisami Konstytucji, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 11 wskazanej ustawy nie był stosowany w niniejszej sprawie. Nadto, jak już podnoszono, kontrola legalności przepisów ustawowych nie jest zadaniem sądów administracyjnych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.