Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 900/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 43
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: art.  1§ 1, art.151, art. 134 § 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przez M. B., zwanego dalej Skarżącym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] r. W. S., reprezentująca Skarżącego, złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, wnioskując o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej "płatność ONW").

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej "Kierownik BP ARiMR") wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał M. B. płatności ONW w łącznej wysokości [...] zł.

W dniu [...] r. podczas kontroli administracyjnej wniosku M. G., o przyznanie płatności ONW na rok 2011, wykryto, iż działki ewidencyjne nr [...] i [...], położone w województwie w. , powiat p. , gmina M., obręb R., do których przyznano płatność M. B., zostały również zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 przez M. G.. W związku z powyższym, Kierownik BP ARiMR podjął działania mające na celu ustalenie faktycznego użytkownika w/w działek.

W dniu [...] r. organ wystosował do M. G. wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe, M. G. stawiła się w siedzibie organu i złożyła oświadczenie, w którym potwierdziła, iż to ona jest użytkownikiem spornych działek. Na potwierdzenie swojego stanowiska złożyła oprócz własnego oświadczenia trzy pisemne oświadczenia, opatrzone datą [...] r., podpisane przez D. H., D. D. - S. wsi R. oraz przez T. i A. G.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, w związku z pojawieniem się nowych dowodów świadczących o okolicznościach istotnych dla sprawy Kierownik BP ARiMR, działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 k.p.a., postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne, zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] r. oraz wystosował do pełnomocnika Skarżącego postanowienie nr [...] w sprawie dopuszczenia dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony [...]., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentów.

Organ wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania spornych działek. Wezwanie skierowano do pełnomocnika Skarżącego W. S.. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu [...] r. pełnomocnik Skarżącego, złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, iż użytkownikiem spornych gruntów był M. B.. Do wyjaśnień załączono następujące dokumenty:

- pismo W. S. z dnia [...] r.;

- akt notarialny Repertorium A nr [...];

- akt notarialny Repertorium A nr [...] – wypis;

- pismo dotyczące dzierżawy z dnia [...] r.;

- odpis z księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia [...] r.

W dniu [...] r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w sprawie ustalenia posiadacza spornych działek ewidencyjnych. Na rozprawę wezwano m.in. Skarżącego i jego pełnomocnika osobnymi pismami. W. S. wniosła o odroczenie rozprawy z uwagi na stan zdrowia. Organ uznał, że nie ma podstaw do odroczenia rozprawy, Skarżący został bowiem również zawiadomiony o terminie i miał możliwość ustanowienia innego pełnomocnika. Z przeprowadzonej rozprawy sporządzono protokoły z przesłuchania świadków tj. M. G., D. D., D. H. oraz A. G.. Na podstawie zeznań świadków ustalono, iż posiadaczem zależnym spornych gruntów była M. G.. Organ poinformował pełnomocnika Skarżącego o przeprowadzonej rozprawie i możliwości zapoznania się z aktami sprawy W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ prowadzący postępowanie uznał, iż M. B. nie był użytkownikiem spornych działek o nr [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW.

Skarżący reprezentowany przez Panią W. S., w dniu [...] r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o uchylenie nałożonych sankcji pieniężnych.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i orzekł co do istoty sprawy tj. odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ II instancji uznał, że nie zachodziła przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 145 kpa gdyż organowi I instancji już w dniu wydania decyzji z [...]. znane były okoliczności, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Decyzją z dnia [...]. nr [...], Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] r. Od tej decyzji pełnomocnik Skarżącego w dniu [...] r. złożyła odwołanie. Następnie, w dniu [...] r., Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] r.

W ramach prowadzonych postępowań o przyznanie M. B. płatności za rok 2010 i 2012, w celu ustalenia faktycznego użytkownika spornych działek, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu [...]. wystosował do Skarżącego i jego pełnomocnika wezwanie w celu przesłuchania. Wezwania zostały doręczone Skarżącemu i jego pełnomocnik. Kolejny termin przesłuchania na wniosek W. S. został wyznaczony na [...]., o czym zawiadomiono Skarżącego i jego pełnomocnika. Na przesłuchanie [...]. stawiła się pełnomocnik Skarżącego, z jej przesłuchania sporządzono protokół nr [...],podała ona, że od 2011r. Skarżący nie użytkował spornych działek, jeszcze podczas żniw w 2009r. były problemy z innymi osobami i Skarżący nie mógł już użytkować przedmiotowych działek.

W dniu [...] r. Kierownik BP ARiMR, działając na podstawie art. 123 § 1 i 2 stosownie do art. 75 § 1 K.p.a., w celu ustalenia faktycznego użytkownika i posiadacza spornych działek, postanowieniem nr [...] dopuścił dowód w postaci następujących dokumentów:

- umowa przekazania gospodarstwa - akt notarialny repertorium A II nr [...],

- umowa sprzedaży - akt notarialny repertorium A nr [...],

- oświadczenie M. G. z dnia [...] r.,

- pismo M. G. z dnia [...] r.,

- postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. sygn. Akt I nr [...],

- oświadczenie M. G. z dnia [...] r.,

- oświadczenie T. G. z dnia [...] r.,

- pismo W. S. z dnia [...] r.,

- pismo W. S. z dnia [...] r.,

- protokół z przesłuchania nr [...] z dnia [...] r.

Po analizie całego materiału dowodowego, organ uznał, iż M. B. nie był użytkownikiem spornych działek i wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2011 i wymierzono sankcję w wysokości [...] zł. Decyzja nie została zaskarżona.

Ustalono, że płatności przyznane decyzją z [...]., której nieważność została stwierdzona później, zostały wypłacone w dniu [...]. w łącznej wysokości [...] zł na rachunek wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Z uwagi na wyeliminowanie z obrotu decyzji z [...]. Skarżący utracił uprawnienie do uzyskania tych płatności na 2011r. Kwota stanowiąca różnicę pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek strony [...]. na podstawie decyzji z [...]. a ostateczną decyzją o odmowie przyznania płatności z [...]., stanowi, zdaniem organu, płatności pobrane nienależnie i wynosi [...] zł, co uzasadnia ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w przedmiotowej sprawie.

Wobec powyższego, Kierownik BP ARiMR zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Panu M. B., na mocy decyzji nr [...] z dnia 7 grudnia 2011 r. Organ uznał, że kwota nienależnie pobranych płatności za 2011r. wynosząca [...] zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do w/w płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Organ wskazał, że podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. Kwotę też rolnik zwraca powiększoną o odsetki. Organ podał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Zdaniem organu nie zaszły przesłanki określone w tym przepisie. Wypłata płatności w dniu [...]. na podstawie decyzji z dnia [...]. wynikała z pomyłki organu, który w dniu wydania decyzji posiadał informację (pisma W. S. z [...].), z której wynikało, że Skarżący nie jest użytkownikiem spornych działek. Nie można jednak uznać, że błąd ten nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności oświadczyła, że zna zasady ich przyznawania. Na dzień składania wniosku Skarżący nie spełniał wymogów do ich przyznania, gdyż nie był posiadaczem i użytkownikiem tych działek. W 2009r. zebrał plony zasiane przez J. G. na działkach ewidencyjnych o numerach [...] a od jesieni 2009r. nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych na w/w działkach. Organ uznał, że należności za 2011r. nie uległy przedawnieniu. Za dzień wystąpienia nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie organ uznał dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2011r., tj [...]., natomiast przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło na podstawie doręczenia stronie decyzji nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...]. w której zawiadomiono stronę o prowadzonym postępowaniu w związku z wykryciem nieprawidłowości, tj. przed upływem 4 lat od dopuszczenia się nieprawidłowości. Od dnia dopuszczenia się nieprawidłowości nie minął ośmioletni termin przedawnienia. W sytuacji gdy dochodzi do przerwania okresu przedawnienia, okres przedawnienia biegnie na nowo, z tym, że maksymalnie okres przedawnienia (uwzględniając również jego przerwanie) może upływać w terminie ośmiu lat od dopuszczenia się nieprawidłowości.

Z uwagi na powyższe decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura ARiMR w P. ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł i zobowiązał Skarżącego do zwrotu ww. kwoty. Decyzja ta została doręczona ustanowionemu przez Skarżącego profesjonalnemu pełnomocnikowi w dniu [...].

W dniu [...] r. – w terminie, Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie braku obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2011, ewentualnie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Komisariat Policji P. – [...] pod sygn. [...] W uzasadnieniu podał, że wbrew twierdzeniom organu zaistniały podstawy wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 – błąd organu nie mógł bowiem być wykryty przez Skarżącego. Skarżący dzierżawił grunty rolne na podstawie umowy dzierżawy zawartej z J. G. [...] i złożył wniosek o przyznanie mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, udzielając w tym zakresie pełnomocnictwa W. S. . Nie kwestionował wypowiedzenia umowy przez współwłaścicielkę gruntu M. G. w dniu [...]., po śmierci J. G. . Wydał grunty rolne właścicielom i od tego czasu nie uprawiał należących do nich pól. Nie wyrażał woli ani nie upoważniał swojego dotychczasowego pełnomocnika do złożenia wniosków o przyznanie mu płatności na kolejne lata, w tym rok 2011. W. S. złożyła ten wniosek samodzielnie. Pieniądze miały być przelane na rachunek wskazany w ewidencji producentów, który należał do W. S. O sprawie Skarżący dowiedział się z zawiadomień dotyczących zwrotu płatności za 2011 i 2010. Od W. S. , z którą się kontaktował uzyskał informację, że sprawy dotyczą 2009. Podał, że pieniędzy z tytułu płatności za 2009r. nigdy nie otrzymał, nie miał świadomości ich przyznania i wypłaty, nie brał udziału w postępowaniu wyjaśniającym na żadnym etapie. W. S. posłużyła się udzielonym przez niego pełnomocnictwem i podpisami in blanco bez jego upoważnienia i wiedzy, w związku z czym złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przez nią przestępstwa z art. 286 kk. Z najdalej idącej ostrożności Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego z jego zawiadomienia opisanego wyżej.

Organ II Instancji postanowieniem z dnia [...]. nr [...] odmówił zawieszenia postępowania, podając, że zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa nie jest zagadnieniem wstępnym o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] r. Organ wskazał, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której Skarżący uzyskał płatność ONW na rok 2011, a następnie wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności ONW, należało uznać, że Skarżący utracił prawo do uzyskania tych płatności, w związku z czym organ I instancji prawidłowo orzekł o nienależnym pobraniu przez stronę środków. We wniosku o przyznanie płatności za 2011r. zadeklarował działki ewidencyjne, których faktycznie wówczas nie użytkował, nie przysługiwały mu więc płatności ONW za ten rok. Płatności za 2011r. zostały przekazane [...] 2012r. na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Organ podał, że 3 czerwca 2009r. został złożony wniosek o wpis do ewidencji producentów w celu zmiany danych, podpisany przez Skarżącego. Zgodę na wpis do ewidencji producentów złożyła również żona Skarżącego I. B.. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo z dnia [...] 2009r, z którego treści wynikało, że Skarżący udzielił ogólnego pełnomocnictwa W. S. . Zarówno wniosek o płatności za 2010 z [...] 2010r. jak i za 2011r. z [...] 2011r. został złożony w imieniu Skarżącego przez jego pełnomocnika W. S. . Organ podał, że Skarżący podpisał załączniki graficzne do obu wniosków. Na załącznikach do wniosku z [...].2011r. obok podpisu Skarżącego widnieje data przygotowania wniosku tj. [...] marca 2011r., stanowiąca, zdaniem organu dowód, że załączniki dotyczyły wniosku za 2011r. Organ wskazał, że przy odrobinie zaangażowania i wykazaniu należytej staranności Skarżący mógł dowiedzieć się o złożeniu wniosku o przyznaniu płatności. Stroną postępowania jest Skarżący, nawet jeżeli działa przez pełnomocnika. Negatywne skutki działań pełnomocnika ponosi osoba udzielająca pełnomocnictwa, która może dochodzić swoich praw, tj. odszkodowania, zadośćuczynienia, naprawienia szkody, od osoby, której udzieliła pełnomocnictwa na drodze cywilnej. Udzielenie pełnomocnictwa nie zwalnia udzielającego pełnomocnictwo od odpowiedzialności za działania i czynności wykonane przez ustanowionego pełnomocnika w danym postępowaniu. Skarżącemu został na podstawie jego wniosku nadany numer identyfikacyjny niezbędny do ubiegania się o płatności i działanie pełnomocnika było wynikiem tylko i wyłącznie działań podjętych przez Skarżącego, jest skutkiem udzielonego pełnomocnictwa. Organ nie podzielił zarzutu odwołania, że Skarżący nie wiedział o postępowaniu. W dniu [...].jego żona odebrała wezwanie dla Skarżącego na rozprawę w dniu [...]. W tym piśmie w jasny sposób wskazano, że przedmiotem rozprawy będzie ustalenie czy zadeklarowane przez Skarżącego działki ewidencyjne na lata 2010 – 2011 były w posiadaniu strony na dzień 31 maja 2010r. i 31 maja 2011r. W związku z tym organ nie zgodził się ze Skarżącym, że pozostawał on w przekonaniu, że postępowanie dotyczy dopłat za 2009r. Wezwanie z [...] 2014r. również zostało odebrane przez żonę Skarżącego [...] 2014r. dotyczyło ono ustalenia faktycznego użytkowania spornych działek. Kolejne wezwanie z [...] 2014r. zostało też odebrane przez żonę Skarżącego. Mimo wezwań Skarżący nigdy nie złożył żadnych wyjaśnień w sprawie, mimo, że miał taką możliwość. Organ II instancji za słuszne uznał ustalenia organu I instancji w zakresie braku upływu terminu przedawnienia należności za 2011r. oraz w zakresie braku podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Uznał również, że w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. naruszenie art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych w sposób dowolny, a nie swobodny, przejawiające się w uznaniu na podstawie zebranego materiału dowodowego, ze błąd Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegający na wypłacie nienależnych środków mógł zostać wykryty przez Skarżącego w zwykłych okolicznościach;

2) interesu prawnego Skarżącego poprzez odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu popierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, podczas gdy od rozstrzygnięcia toczącego się równolegle postępowania karnego zależeć może obowiązek zwrotu przekazanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności.

W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu, podkreślając, że nigdy nie kwestionował wypowiedzenia mu umowy dzierżawy i w konsekwencji wydał grunty rolne właścicielom i od tego czasu nie uprawiał należących do niego pól. Wskazał, że nigdy nie wyrażał woli ani też nie upoważniał swojego dotychczasowego pełnomocnika do złożenia wniosków o przyznanie mu płatności przez ARiMR na kolejne lata, w tym rok 2011. W. S. wniosek złożyła bez jego wiedzy i woli i wprowadzała go w błąd informując, że pisma organu dotyczą płatności za 2009r. a on z uwagi na wcześniejszą współpracę i wieloletnią znajomość z W. S. nie miał podstaw, by poddawać w wątpliwość prawdziwość jej twierdzeń. Nie otrzymał żadnych płatności i nie miał świadomości ich przyznania i wypłaty, nie brał udziału w postępowaniu wyjaśniającym na żadnym jego etapie. Organ popełnił błąd przyznając mu płatności za 2011r. a on nie mógł stwierdzić błędu gdyż nie miał wiedzy odnośnie prowadzonego postępowania poza tym dotyczącym 2009r. Podpisał część dokumentów gdyż były mu przedkładane przez W. Se. jako dokumenty, o które należało uzupełnić akta sprawy. Z uwagi na fakt, że nie miał wiedzy i doświadczenia w zakresie postępowań o przyznanie dopłat, dokumentów tych nie poddawał jakiejkolwiek analizie. Do połowy 2015r. nie miał świadomości, że jakiekolwiek kwoty zostały na jego rzecz wypłacone. Wszelkie kwoty były wypłacane na konto W. S. i przez nią podejmowane. Z przyczyn niezależnych od niego nie uczestniczył on w postępowaniu. Organ nie zasięgnął żadnej informacji o toczącym się postępowaniu karnym, którego okoliczności mogłyby okazać się istotne dla sprawy niniejszej. Zdaniem Skarżącego organ dopuścił się zupełnie nieuzasadnionej, przekraczającej jego kompetencje oceny tego czy w przedmiotowej sprawie mogło dojść do popełnienia przestępstwa, a wypłata środków nastąpiła w jego wyniku i samodzielnie stwierdził brak takiej możliwości. W ocenie Skarżącego wynik prowadzonego równolegle postępowania karnego będzie miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz stwierdzenia na kim ciążyć będzie ewentualny obowiązek zwrotu przyznanych środków. W związku z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy i utrzymaniem w mocy decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności jest on zobowiązany do zwrotu w/w płatności już teraz pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co istotnie narusza jego interes prawny, bowiem istnieje realna możliwość ustalenia w przyszłości, iż dokonywał on zwrotu w/w kwot bezpodstawnie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że Skarżący nie poinformował organu o odwołaniu pełnomocnictwa dla W. S. . Podał, że prowadzenie przez Komisariat Policji postępowania karnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa uzasadniającego zawieszenie postępowania.

W piśmie z dnia [...] 2016r. Skarżący podał, że konieczność dokonywania spłat nienależnie pobranych świadczeń powstała w związku z przestępczym działaniem osób trzecich (k. 219).

Na rozprawie dnia 5 lipca 2017r. Skarżący podał, że załączniki do wniosku z dnia [...]. podpisał osobiście. Udzielił W. S. pełnomocnictwa ale myślał, że wszystkie dokumenty dotyczą 2009r. Żadnych płatności, nawet dotyczących 2009r. od niej nie otrzymał. Podał również, że postępowanie karne przeciwko W. S. po jego odwołaniu na nowo toczy się w prokuraturze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2016.1066.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest więc pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm. powoływana dalej jako: p.p.s.a.)

W ocenie Sądu rozpoznającego skargę wedle kryteriów powołanych w powyższych przepisach zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie uchybiają przepisom prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na rok 2011 toczyło się po uprzednim, ostatecznym wyeliminowaniu z obrotu prawnego – w trybie stwierdzenia nieważności – decyzji przyznającej Skarżącemu takie płatności na 2011 i odmowie ich przyznania nową decyzją.

Bezsporne bowiem było, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję, na mocy której przyznał M. B. płatności ONW w łącznej wysokości [...] zł. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 12 stycznia 2012r. Płatności przyznane zostały do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w województwie w. , powiat p. , gmina M., obręb R., które zostały również zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 przez M. G.. Organ ustalił, czego również nie kwestionował sam Skarżący, że działek tych nie użytkował Skarżący tylko M. G. . Skoro we wniosku o przyznanie płatności ONW za 2011r. Skarżący zadeklarował działki ewidencyjne, których faktycznie nie użytkował, to nie przysługiwały mu płatności ONW za rok 2011 w wysokości przyznanej dla tych działek.

Dyrektor WOR decyzją z dnia [...]. nr [...]/[...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność w/w decyzji z [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...]

Decyzją z dnia [...]. nr [...] Kierownik BP odmówił Skarżącemu przyznania płatności ONW z uwagi na stwierdzenie, że Skarżący nie był użytkownikiem spornych działek. Decyzja ta została doręczona 14 grudnia 2015r. i nie został od niej wniesione odwołanie.

W sprawie niniejszej nie jest możliwe kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji przyznającej płatność ONW za 2011 skoro wyeliminowanie decyzji stało się prawnie skuteczne. Z uwagi na wyeliminowanie decyzji z [...]. przyznającej płatność i odmowę przyznania płatności za 2011r organ I instancji wszczął [...]. z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Skarżącemu na mocy decyzji z [...]. Bezspornie kwota wypłaconych na podstawie tej decyzji [...]. płatności wynosiła [...] zł. Środki te zostały pobrane nienależnie.

Będąca przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] została wydana. przez właściwy organ na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014, poz. 1438 ze zm.). Prawidłowo została określona wysokość nienależnie pobranych środków. Literalne brzmienie art. 29 ust. 1 w/w ustawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że jego prawidłowe zastosowanie – przez wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków – ma miejsce wówczas, gdy ustalenia stanu faktycznego sprawy wskazują, że doszło do pobrania określonych tym przepisem środków m.in. w sposób nienależny. Wyżej wskazano, że w niniejszej sprawie środki zostały pobrane nienależnie, na podstawie decyzji z [...]., która następnie została wyeliminowana z obrotu przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej usuwa ją z porządku prawnego ex tunc, co oznacza, że wraz z tą decyzją z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne (uprawnienia bądź obowiązki). Stwierdzenie nieważności decyzji na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ma moc wsteczną, a więc eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby ona w ogóle nie została podjęta (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II wyd. III, LEX 2010 – komentarz do art. 156 kpa, teza 5). W tym stanie rzeczy organ słusznie uznał, że płatności za 2011r. stanowią płatności nienależne.

Słusznie również organ uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Kwestię tę należało oceniać w oparciu o przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) z dnia 18 grudnia 1995 r., nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE L.1995.312.1, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem 2988/95), który stanowi, że okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art.1 ust.1. nie dłużej niż do dnia, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary a więc 8 lat. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo a przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Organ odwoławczy zasadnie przyjął za datę dopuszczenia się nieprawidłowości w niniejszej sprawie, dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności za 2011r., tj. [...] 2011r. W okresie 4 – letniego przedawnienia nastąpiła jego przerwa wskutek doręczenia Skarżącemu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z [...]., tj. decyzji z [...]., w której zawiadomiono stronę o wykrytych nieprawidłowościach. Od tego dnia bieg przedawnienia rozpoczął się na nowo i nie przekroczył 8 -miu lat od dnia dopuszczenia się nieprawidłowości, tj. złożenia wniosku z [...].

Za zasadne Sąd uznał stanowisko organu, zgodnie z którym z uwagi na wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności przekraczającej równowartość [...] euro wg kursu wymiany z [...]. nie było podstaw do odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności za 2011r. (art. 54 ust. 3 w zw. z art. 119 i art. 106 rozporządzenia (UE) nr [...] i art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2013r. poz. 173 ze zm.).

Zgodnie z art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b)wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Wobec powyższego, przy rozpoznaniu tej sprawy miały zastosowanie przepisy rozporządzenia UE nr 65/2011 obowiązującego od 1 stycznia 2011r.

Skarżący w skardze powoływał się na treść art. 5 ust. 3w/w rozporządzenia UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8). Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 tego przepisu: 1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. 2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011: Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W przedmiotowej sprawie błąd nie dotyczył elementów stanu faktycznego związanych jedynie z obliczaniem przedmiotowej płatności, tj. np. błędów rachunkowych. Akapit 3 art. 5 ust. 3 ustawy nie miał więc zastosowania.

Bezspornym było, że przyznanie płatności ONW za 2011r. był wynikiem błędu organu, który w dacie wydawania decyzji dysponował dokumentami wskazującymi na fakt, że Skarżący nie był użytkownikiem działek, do których przyznane zostały płatności.

Sporne pozostawało ustalenie, czy błąd ten mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Beneficjent spełnia bowiem warunki zwolnienia ze zwrotu nienależnie pobranych płatności, jeżeli wypłata zawyżonych płatności nastąpiła wyłącznie w wyniku pomyłki organu. Przesłanki, tj. dokonanie płatności na skutek pomyłki organu oraz niemożności wykrycia błędu przez rolnika muszą być spełnione łącznie (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5.11.2015r., I SA/Ol 597/15)

Skarżący w toku postępowania wskazywał, że nie składał wniosku o płatności za 2011r. i ich nie otrzymał. Podał, że uczyniła to bez jego wiedzy i woli W. S., której udzielił pełnomocnictwa jedynie odnośnie płatności za 2009r. a nie za kolejne lata. Podał, że przeciwko W. S. złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, postępowanie zostało umorzone ale wskutek jego odwołania toczy się na nowo. Okoliczności te miały, zdaniem Skarżącego wskazywać, że nie miał możliwości wykrycia błędu organu przyznającego płatności w zwykłych okolicznościach. Nadto pozostawało do ustalenia czy w takich okolicznościach Skarżący był beneficjentem pomocy. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1a ustawy z dnia z dnia 9 maja 2008 r.o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zmiana Dz.U.2014.341) przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Organ wskazywał, że Skarżący był stroną postępowania o przyznanie płatności za 2011r.

W toku postępowania administracyjnego Skarżący poza własnym oświadczeniem nie złożył żadnych dowodów wskazujących na fakt, że nie był beneficjentem płatności za 2011r. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że 27 maja 2009r. udzielił W. S. pełnomocnictwa do załatwiania w jego imieniu wszelkich spraw przed ARiMR, w tym również do korzystania z konta bankowego. Pełnomocnictwo to nie było więc związane jedynie z wnioskiem o przyznanie płatności za 2009r. [...] 2009r. dokonał zmiany w ewidencji producentów rolnych przez wskazanie pełnomocnika W. S. . Wniosek o zmianę danych podpisała również żona Skarżącego I. B.. We wniosku wskazał konto W. S. jako numer rachunku bankowego wnioskodawcy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz.U. 2015.807 w brzmieniu na dzień dokonywania zmiany wpisy – Dz.U. 2004.10.76) ewidencja producentów zawiera imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji, wraz z numerem identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numerem ewidencyjnym powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3 (zastrzeżenie bez znaczenia dla sprawy, dotyczy bowiem pełnomocników nie posiadających obywatelstwa polskiego) i numer rachunku bankowego producenta lub osoby, o której mowa w pkt 5. Z powyższego wynika obowiązek wpisu do krajowej ewidencji producentów ustanowionego pełnomocnika i wskazywanego numeru konta, co zostało dokonane w oparciu o wniosek Skarżącego. Z treści pełnomocnictwa nie wynika, by było ono udzielone do poszczególnych czynności. Słusznie organ uznał, że pełnomocnictwo zostało udzielone przez Skarżącego do wszystkich spraw przez ARiMR, w tym dla składania kolejnych wniosków o płatności w ramach systemów wsparcia. Powyższe nie wyklucza w postępowaniu dotyczącym przyznawania producentom rolnym płatności ze środków Wspólnoty Europejskiej udzielania pełnomocnictw do poszczególnych czynności.

Wniosek z [...] 2011r. dotyczący płatności za 2011r. został podpisany przez W. S. ale załączniki graficzne do tego wniosku z datą [...] 2011r. zostały podpisane przez Skarżącego, czego nie kwestionował w toku postępowania a dodatkowo przyznał na rozprawie. Wezwanie W. S. na rozprawę w dniu 5 czerwca 2012r. z dnia 10 maja 2012r. zostało wysłane do wiadomości Skarżącego. W piśmie z 10 maja 2012r. wyraźnie wskazano, że przedmiotem rozprawy będzie ustalenie czy zadeklarowane przez Skarżącego, którego W. S. jest pełnomocnikiem działki nr [...] i [...] we wniosku o przyznanie płatności za 2010 i 2011r. były w posiadaniu Skarżącego na dzień 31 maja 2010r. i na dzień 31 maja 2011r. Pismo to odebrała żona Skarżącego I. B. jako pełnoletni domownik [...] 2012r. Kolejna korespondencja organu, w tym decyzja z [...]. o odmowie przyznania płatności za 2011r. kierowana do Skarżącego została odebrana przez żonę Skarżącego [...]. Wezwanie na rozprawę z dnia [...] 2014r. dla Skarżącego zostało odebrane przez jego żonę [...] 2014r. W wezwaniu organ określił, że celem przesłuchania w dniu [...] 2014r. będzie ustalenie faktycznego posiadacza i użytkownika na dzień 31 maja roku: 2010, 2011 i 2012 działek nr [...]. Kolejne wezwanie Skarżącego na rozprawę w dniu 30 maja 2014r. sporządzone pismem z dnia [...] 2014r. również odebrała żona Skarżącego [...] 2014r. W toku prowadzonych postępowań jako pełnomocnik Skarżącego występowała W. S., która wskazywała, że użytkownikiem spornych gruntów był on. Pismem z dnia [...] 2015r. organ poinformował I. B. reprezentującą Skarżącego o dopuszczeniu dowodów w sprawie w celu należnej obsługi wniosku o przyznanie płatności za 2011r. Pismo to żona Skarżącego wraz z decyzją z dnia [...]. o odmowie przyznania płatności za 2011r. odebrała [...] 2015r. Inny pełnomocnik – profesjonalny zgłosił się do sprawy pismem z dnia [...]., przedkładając pełnomocnictwa z [...].2015r.

W tych okolicznościach faktycznych organ nie miał podstaw do uznania, że faktycznie beneficjentem płatności była W. S. . Skarżący udzielając jej pełnomocnictwa ogólnego, wskazując jej konto jako konto na dokonanie płatności nie wycofał udzielonego pełnomocnictwa. To, że beneficjent płatności wskazuje konto innej osoby jako właściwe do dokonania płatności nie oznacza, że przestaje być stroną postępowania administracyjnego. To, że wskazuje, iż wybrany przez niego pełnomocnik przekroczył granice umocowania nie obliguje organu do uznania, iż faktycznym beneficjentem była osoba trzecia. W. S. z uwagi na udzielone jej pełnomocnictwo przez Skarżącego działała w sprawie w imieniu Skarżącego. Ewentualne niewywiązanie się przez nią z udzielonego pełnomocnictwa może stanowić podstawę do wszczęcia stosownych postępowań przeciwko niej przez Skarżącego. Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11; 28 lipca 2011 r., I OZ 545/11; 9 września 2011 r., II FZ 425/11; 29 listopada 2011 r., I OZ 894/11; 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11; 14 grudnia 2011 r., II GZ 527/11; 11 stycznia 2012 r., I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., II OZ 2/12; 13 września 2012 r., II FZ 689/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27 września 1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W.Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8).

Organ prowadząc postępowanie na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, art. 21 ust. 2 w/w ustawy dotyczy jedynie spraw dotyczących przyznania płatności a nie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności) nie naruszył reguł tego postępowania, tj art. 7, 77 i 80 kpa. Wskazać należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej unormowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 tej ustawy, organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Na tle powyższych regulacji ukształtował się pogląd, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Reguł tych organ nie naruszył. Obowiązki organu związane z prowadzeniem postępowania w oparciu o zebrany materiał dowodowy nie zwalniają strony z inicjatywy dowodowej i nie oznaczają konieczności poszukiwania dowodów przez organ za stronę. Nie nakładają na organy obowiązku dokonywania ustaleń czy pełnomocnik ustanowiony przez producenta wywiązał się ze swoich obowiązków ani też czy przekazał płatności Skarżącemu, które zostały przez organ przelane na rachunek wskazany przez samego Skarżącego. Jak wyżej wskazano Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających okoliczność, że to W. S. a nie on na mocy art. 29 ust. 1 a ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nienależnie pobrała świadczenia. Nie ustalono bowiem, że wniosek został złożony przez osobę trzecią bez wiedzy i zgody Skarżącego. Wskazać należy, że Skarżący, w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyny podpisania w dniu [...] 2011r. załączników do wniosku o płatności na 2011r. ani też braku reakcji na pisma odbierane przez jego żonę jako dorosłego domownika od [...] 2012r. Działanie w zaufaniu do pełnomocnika nie zwalnia Skarżącego z obowiązku czytania dokumentów przed ich podpisaniem bądź czytania pism nadsyłanych przez organ. Nie znajduje usprawiedliwienia zachowanie Skarżącego, który podpisując załącznik do wniosku o płatności za 2011r. w dniu [...] 2011r. twierdzi, że był przekonany, że dotyczy to płatności sprzed dwóch lat. Jak również nie znajduje uzasadnienia to, że otrzymując od 2012r. pisma w których organ wyraźnie wskazywał na płatności za lata 2010 i 2011 Skarżący twierdzi, że miał podstawy do uznania, że dotyczy to tylko 2009r. Twierdzenia, że działał w zaufaniu do pełnomocnika i uznał, że sprawa dotyczy płatności za 2009r. nie stanowią okoliczności, które wskazują, iż błąd nie mógł być wykryty przez Skarżącego w zwykłych okolicznościach. Zwykłe okoliczności to takie, w których osoba dbająca o swoje interesy w stopniu podstawowym może nabrać wątpliwości czy przypuszczeń co do okoliczności sprawy. Skarżący składając w 2009r. wniosek o płatności i korzystając z pomocy pełnomocnika ponosi odpowiedzialność za jego działania. Nie może jako producent rolny twierdzić, że nie miał podstaw, by nabrać przekonania co do nieprawidłowości w sytuacji gdy po złożeniu wniosku w 2009r. jak podawał przez kilka lat nie otrzymywał od swojego pełnomocnika informacji o toczącym się postępowaniu i przyznanych płatnościach.

Postępowanie zainicjowane przez Skarżącego w organach ścigania nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego. Nie spełnia bowiem przesłanek z art. 97 § 1 pkt 4 kpa i nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia zależy wynik niniejszego postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można bowiem uznać, że Skarżący nie był beneficjentem płatności. Działał bowiem w jego imieniu ustanowiony przez niego pełnomocnik wpisany do rejestru producentów. Złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w w/w okolicznościach faktycznych sprawy nie powoduje, że możnaby uznać, że beneficjentem była faktycznie osoba trzecia działająca bez wiedzy i woli Skarżacego. W. S. była pełnomocnikiem Skarżacego i działała na podstawie pełnomocnictwa, którego nie odwołał, choć od 2012r. winien mieć co najmniej wątpliwości co do jej działania, otrzymując wyraźnie informacje o nieprawidłowościach w zakresie wniosków o płatności za 2010 i 2011 a nadto podpisał [...] 2011r. załączniki do wniosku. Ewentualne ustalenie, że W. S. przekroczyła zakres udzielonego pełnomocnictwa czy nie przekazała Skarżącemu kwot w lat wcześniejszym może mieć wpływ na dochodzenie roszczeń przez Skarżącego od W. S. na drodze postępowania cywilnego a nie w niniejszej sprawie. Błąd w wyborze pełnomocnika czy brak dbałości o własne interesy nie może stanowić przesłanki zwalniającej Skarżącego z obowiązku zwrotu płatności za 2011r., które zostały na rachunek wskazany przez niego wypłacone. Ustanowienie pełnomocnika ujawnionego w rejestrze producentów, podpisanie załączników do wniosku, czy brak reakcji na pisma otrzymywane od 2012r. nie pozwala na uznanie, że beneficjentem płatności była osoba trzecia.

Sumując Sąd uznał że organ nie naruszył przepisów postępowania ani przepisów materialnych. Skarga okazała się bezzasadna. I z tych względów oddalono skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.