Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1260/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1-8
journal: Dz.U. 2019 poz 381
law: Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - t.j.
article: art. 50 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. we W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt III SAB/Lu 2/19 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. we W. na bezczynność Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w przedmiocie bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego 1. uchyla skarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. zasądza od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] na rzecz C. Sp. z o.o. we W. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

C. sp. z o. o. z siedzibą we W. (dalej jako: "skarżąca" lub "Spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając bezczynność organowi. Zdaniem Spółki, organ - Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] - wbrew dyspozycji wynikającej z art. 38 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2019 r., poz. 381), nie przekazał informacji o leczonych schorzeniach i stanie zdrowia ubezpieczonej G. S.. Skarżąca zarzuciła, że NZOZ [...] dopuścił się kwalifikowanej bezczynności (rażąco naruszającej prawo).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie (jako bezzasadnej ponieważ skarżąca do wniosku o udzielenie informacji nie dołączyła wymaganej zgody pacjentki na wystąpienie z takim wnioskiem), ewentualnie o odrzucenie skargi

(w sprawie powinien występować zakład ubezpieczeń – A. z siedzibą w I. jako podmiot składający wniosek z dnia 21 września 2018 r. o podanie informacji o przebiegu leczenia i stanie zdrowia ubezpieczonej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt III SAB/Lu 2/19 oddalił skargę C. Sp. z o.o. we W. na bezczynność Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w przedmiocie udzielania informacji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga Spółki dotyczy bezczynności organu, podmiotu leczniczego działającego jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...]. Zdaniem skarżącej, obowiązkiem organu było załatwienie wniosku z dnia 21 września 2018 r. i przekazanie Spółce w terminie 14 dni informacji o wynikach leczenia ubezpieczonej, G. S. Tymczasem organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku i nie udzielił odpowiedzi wnioskodawcy, dopuszczając się przez to rażącej bezczynności.

Sąd uznał, że z uwagi na charakter sporu wymaga wyjaśnienia, że tryb udzielania zakładowi ubezpieczeń informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego unormowano w art. 38 ust. 1 - 8 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że wniosek o udzielenie informacji został złożony na podstawie art. 38 ust. 1-8 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, art. 7 i art. 12 nieobowiązującej już ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (ustawa ta utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy art. 503 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2016 r. w sprawie informacji udzielanych zakładom ubezpieczeń przez podmioty wykonujące działalność leczniczą oraz Narodowy Fundusz Zdrowia.

Sąd zwrócił również uwagę, że ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2016 r. przewiduje, że zakład ubezpieczeń jest uprawniony do wystąpienia i uzyskania informacji o wynikach leczenia osoby ubezpieczonej. Zakład ubezpieczeń może uzyskać odpłatnie od podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, które udzielały świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu lub osobie, na rachunek której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, informacje o okolicznościach związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wynika, że wnioskodawcą jest zakład ubezpieczeń, a nie agent ubezpieczeniowy, czy też broker ubezpieczeniowy. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, w art. 3 pkt 2 lit. a/ i b/ wprowadza legalną definicję pojęcia zakładu ubezpieczeń.

Skarżąca Spółka jest agentem wpisanym do Rejestru Agentów Ubezpieczeniowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ponadto zgodnie z informacjami z Krajowego Rejestru Sądowego, przedmiotem działalności C. spółki z o.o. z siedzibą we W. jest pozostała działalność wspomagająca ubezpieczenia i fundusze emerytalne (66, 29, Z) i działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych (66, 22, Z) - zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności gospodarczej.

W postępowaniu przed organem skarżąca Spółka działała jako agent występujący w imieniu i na rzecz A. dać z siedzibą w I. (podmiotu będącego zakładem ubezpieczeń). Dowodzi tego zarówno treść pierwotnego wniosku złożonego w dniu 22 marca 2018 r (k. 1 akt adm.) o udzielenie przez NZOZ [...] informacji, czy ubezpieczona, G. S. stosowała się do zaleceń lekarskich, jak i wniesionego w tej samej sprawie kolejnego wniosku z dnia 21 września 2018 r. dotyczącego danych o leczonych schorzeniach, przebiegu leczenia, stosowania się przez ubezpieczoną do zaleceń lekarskich, proponowanej diagnostyki i leczenia (k. 10 akt adm.). Pierwszy wniosek został podpisany przez lekarza, S.N., zaś drugi - przez lekarza, M. R. , występujących w imieniu A. z siedzibą w I. (na podstawie udzielonych odrębnie pełnomocnictw z dnia 18 grudnia 2017 r. - k. 3 i 12 akt adm.).

Sąd wskazał, że w skardze do Wojewódzkiego Administracyjnego w Lublinie Spółka twierdziła, że to ona wystąpiła z wnioskiem o udzielenie informacji przez organ i brak właściwej reakcji i odpowiedzi NZOZ [...]na wniosek strony uprawnia ją do wystąpienia ze skargą na bezczynność tego organu.

WSA zwrócił uwagę, że nie budzi większych wątpliwości, że w świetle zapatrywania wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 7 sędziów z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OSA 1/03, w niniejszym postępowaniu NZOZ [...] powinien być traktowany jako zakład administracyjny i organ wykonujący funkcje z zakresu administracji publicznej.

Wątpliwości i to uzasadnione powstają natomiast na tle dopuszczalności wniesienia skargi przez Spółkę, biorącą aktywny udział w postępowaniu administracyjnym przed organem, czego przejawem było m.in. wniesione ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a., a wcześniej monit z dnia 24 kwietnia 2018 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że droga postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalna tylko, gdy skargę wnosi podmiot mający legitymację do zaskarżenia działania lub bezczynności, przewlekłości organu będącego przedmiotem zaskarżenia.

Sąd wskazał, że ani z przepisu art. 38 ust. 1 - 8 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ani z pozostałych przepisów tej ustawy nie wynika, aby skarżąca Spółka, niebędąca zakładem ubezpieczeń (ubezpieczycielem) była legitymowana do wniesienia skargi na bezczynność podmiotu leczniczego, który nie udzielił żądanych informacji na temat stanu zdrowia ubezpieczonego i jego leczenia. Legitymacji skargowej nie sposób też wywieść z uregulowań wspomnianego wyżej rozporządzenia określającego, że zakład ubezpieczeń jest jednostką uprawnioną do wystąpienia do podmiotu wykonującego działalność leczniczą o przekazanie informacji. Uprawnień takich nie przyznano ani agentowi wykonującemu czynności agencyjne, ani brokerowi podejmującymi czynności brokerskie. Rozporządzenie wymaga bowiem, aby wniosek o udzielenie informacji zawierał oznaczenie zakładu ubezpieczeń, adres jego siedziby, numer NIP.

Dalej Sąd wskazał, że interesu prawnego skarżącej Spółki do wniesienia skargi nie sposób też upatrywać w przywołanych we wniosku z dnia 21 września 2018 r. o udzielenie spornych informacji - przepisów art. 7 i art. 12 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Jak wyżej wyjaśniono ustawa ta utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2016 r. (ponad rok zanim złożono wniosek do NZOZ [...]). Legitymacja do wniesienia skargi nie wynika również z unormowań ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, w tym z jej art. 4 (definiującego przedsiębiorcę jest osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą działalność gospodarczą).

Specyficzny rodzaj prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej określanej jako wspomagającej ubezpieczenia oraz związanej z czynnościami agentów i brokerów ubezpieczeniowych, co znajduje potwierdzenie m. in. w treści pełnomocnictwa (k. 4 akt adm.), udzielonego skarżącej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń A. z siedzibą w D. i upoważniającego do wykonywania w imieniu ubezpieczyciela czynności agencyjnych (czynności prawnych i faktycznych związanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia indywidulanego pożyczkobiorców B. S.A.), nie świadczy o tym, że z racji prowadzonej działalności Spółka ma legitymację skargową.

Brak legitymacji do wniesienia skargi w tym przypadku nie jest tożsamy z ograniczeniem swobody wykonywania działalności gospodarczej przez Spółkę.

W ocenie Sądu chronionego interesu prawnego do wniesienia skargi nie sposób wywieść z przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, określającej m. in. zasady wykonywania działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń osobowych i majątkowych oraz definiującej pojęcie działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Zdaniem Sądu należy podkreślić, że konieczne jest odróżnienie interesu prawnego od interesu faktycznego. Interes faktyczny może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W odróżnieniu natomiast od interesu faktycznego, interes prawny należy zawsze wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z norm prawa materialnego. Istnienie interesu prawnego znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.

Podsumowując Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka była podmiotem nieuprawnionym (nieposiadającym legitymacji do skutecznego wniesienia skargi w przedmiocie bezczynności organu) i w tej sytuacji Sąd nie badał merytorycznej zasadności zarzutów i wniosków skargi.

Skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie i zasądzenie kosztów.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przedmiotowemu orzeczeniu spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, poprzez jego błędną wykładnię w stanie faktycznym uzasadniającym przypisanie Skarżącej roli agenta ubezpieczeniowego, którego czynności oparte są na ww. podstawie prawnej (polegają na udzielaniu pomocy zakładom ubezpieczeń w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia oraz sprawach o odszkodowanie lub świadczenie), a tym samym należało przyjąć, że Skarżącej przysługuje interes faktyczny oraz prawny do złożenia; skargi na bezczynność Organu. Konsekwencję błędnej wykładni stanowi odmowa przez Sąd przyznania spółce interesu prawnego w złożeniu skargi. Sąd błędnie wykładając katalog czynności dystrybucyjnych nie dopatrzył się realizacji przez : Skarżącą czynności wynikających z ustawy o dystrybucji ubezpieczeń m.in. art. 4 ust. 1 pkt 3.

2. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. żart. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. żart. 3ust. 1 pkt2.. ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń poprzez jego błędną wykładnię polegającą na m.in. błędnym wyłożeniu znaczenia definicji agenta ubezpieczeniowego, a w konsekwencji nieprzypisaniu Skarżącej roli agenta ubezpieczeniowego wykonującego czynności dystrybucyjne, (czyli podmiotu posiadającego interes prawny) w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, a w konsekwencji odmówienie przez Sąd przyznania Skarżącej legitymacji do złożenia skargi na bezczynność organu.

3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym wyłożeniu znaczenia oraz katalogu czynności dystrybucyjnych, a w konsekwencji nieprzypisanie Skarżącej roli dystrybutora ubezpieczeń, jakim jest Skarżąca w ramach wykonywanych przezeń czynności, co mogło wpłynąć na odmówienie przez Sąd skarżącej spółce legitymacji procesowej do wniesienia skargi do Sądu, a w konsekwencji uniemożliwienie wykonania czynności dystrybucyjnych zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń

4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. ,3 ust. 1 pkt, 15 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, poprzez jego błędną; wykładnię, a w konsekwencji nieprzypisanie Skarżącej roli pośrednika ubezpieczeniowego jakim jest w istocie Skarżąca wykonująca dystrybucję ubezpieczeń, do której zalicza się również wsparcie zakładów ubezpieczeń w wykonywaniu umów ubezpieczenia, o której stanowi art. 4 ust. 1 pkt 3, co mogło wpłynąć na nieprzypisanie przez Sąd Skarżącej legitymacji do wniesienia skargi do Sądu.

5. naruszenie art. 151 p.p.s.a, wz w. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że skarżąca spółka nie jest podmiotem, który dysponuje interesem prawnym uprawniającym do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podczas gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika w sposób jednoznaczny, że Skarżąca działająca jako agent ubezpieczeniowy m.in. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, ma prawo do złożenia skargi w ramach czynności jakie wykonuje prowadząc swoją działalność gospodarczą polegającą na wspieraniu zakładów ubezpieczeń w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia oraz w sprawach o odszkodowanie i świadczenie art. 4 ust. 1 pkt 3,.

Konsekwencją naruszenia przez sąd art. 50 § 1 p.p.s.a. jest odmówienie Skarżącej prawa do złożenia skargi, a tym samym uniemożliwienie realnego wykonywania działalności gospodarczej (agencyjnej) ponieważ Skarżąca nie będzie mogła w tym zakresie uzyskać od Organu informacji, niezbędnych do zrealizowania czynności agencyjnej.

Prezydent Miasta Krakowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. kasator zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w związku ze szczegółowo wskazanymi przepisami ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, poprzez ich błędną wykładnię odmawiającą skarżącej spółce przypisania roli agenta ubezpieczeniowego, wadliwe wyłożenie znaczenia oraz katalogu czynności dystrybucyjnych, odmowę przypisania skarżącej spółce roli pośrednika ubezpieczeniowego. Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżąca spółka nie jest podmiotem legitymowanym do złożenia skargi z uwagi na brak interesu prawnego.

Z uwagi na konstrukcję zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie podkreślić, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że adresatem art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. są autorzy skarg kasacyjnych, nie zaś sądy I instancji. Z tej przyczyny przepis art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nie może stanowić wzorca kontroli wyroku Sądu I instancji, bowiem wzorcami kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzone z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej sądy administracyjne - np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia - normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej (vide uzasadnienie uchwały NSA I OPS 10/09 ONSAiWSA 2010/1/1).

Niewątpliwie zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na przepis art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. Należy jednak wskazać, że przepis ten posiada inny układ jednostek redakcyjnych.

Uwzględniając jednak stanowisko zawarte w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 roku sygnatura akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 roku z.1, poz.1), wskazujące, iż przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, zostały naruszone przez Sąd I instancji oraz biorąc pod uwagę to, że w opisanej uchwale NSA uznał, że w sytuacji, w której w oparciu o treść uzasadnienia skargi kasacyjnej możliwe jest samodzielne zidentyfikowanie zarzutu stawianego Sądowi I instancji, należy rozpoznać skargę kasacyjną odnosząc się do jej zarzutów.

W tym stanie rzeczy NSA uznał za zasadny zarzut opisany w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej, odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania.

Z akt sprawy wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który rozpatrując skargę C. spółki z o.o. na bezczynność organu - Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] uznał, że strona wnosząca skargę nie będąc zakładem ubezpieczeń nie legitymowała się interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie miała legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność wskazanego wyżej organu.

Niewątpliwie przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie była skarga C. spółki z o.o. na bezczynność organu- Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]. Podkreślić także należy, że przed uruchomieniem postępowania przed sądem administracyjnym strona skarżąca wystąpiła do wymienionego wyżej organu z wnioskiem o przekazanie informacji o wynikach leczenia ubezpieczonej G. S.

Z wniosku o udzielenie informacji o stanie zdrowia osoby ubezpieczonej wynika, że skarżąca spółka oparła ten wniosek na podstawie prawnej określonej w art. 38 ust. 1-8 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Przepis art. 38 ust.1 powołanej wyżej ustawy stanowi, że zakład ubezpieczeń może uzyskać odpłatnie od podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, które udzielały świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu lub osobie, na rachunek której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, informacje o okolicznościach związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 38 ustawy zostały określone pozostałe warunki jakie winny być spełnione dla zrealizowania uprawnienia określonego w art. 38 ust.1 powołanej ustawy, w tym także termin do udzielenia informacji (art. 38 ust. 7 ustawy).

Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca spółka wystąpiła do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] z ponagleniem, w trybie określonym w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że trafnie Sąd I instancji, odwołując się do orzecznictwa NSA wskazał, że użyte w art. 50 § 1 p.p.s.a. pojęcie interesu prawnego odbiega w swym znaczeniu od zakresu "interesu prawnego", o jakim stanowi art. 28 k.p.a., który odnosi się przede wszystkim do uprawnień i obowiązków opartych w prawie materialnym. Powołany art. 50 § 1 p.p.s.a. daje podstawy do sformułowania poglądu o istnieniu nowej kategorii interesu prawnego, jakim jest interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Znaczenie tego rodzaju interesu prawnego jest szersze, bowiem obejmuje także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego (vide wyrok powołany w uzasadnieniu Sądu I instancji oraz wyrok NSA z dnia 23.01.2018 r. sygn. akt II OSK 854/16).

Przypomnieć więc należy, że w literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2010, s. 70). Tak więc przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (vide wyrok NSA z dnia 12.10.2017 r. sygn. akt II GSK 2645/17).

W związku z powyższym skoro w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem opartym na przepisie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej i w sprawie nastąpiła wymiana pism pomiędzy skarżącą spółką a Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej [...], to niewątpliwie zostało uruchomione postępowanie, które winno zakończyć się jednym z możliwym rozstrzygnięć, a więc albo udzieleniem informacji, o które spółka wystąpiła bądź odmową udzielenia takich informacji. Czynności takie organ winien podjąć w czasie określonym w przepisach prawa. Jak już zostało to przedstawione wyżej przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność jest ocena czy organ załatwił sprawę w określonym przez prawo terminie. Przy czym w orzecznictwie NSA podkreśla się, że wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (vide wyrok NSA z dnia 28.03.2018 r. sygn. akt I OSK 2087/16).

W tym stanie rzeczy, skoro jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie badał kwestii zasadności skargi na bezczynność organu Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...], to ponownie rozpoznając sprawę rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie będzie ocena czy organ podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy z wniosku o udzielenie informacji o stanie zdrowia osoby ubezpieczonej, a więc czy podjął w terminie określonym przez prawo czynności skutkujące załatwieniem tej sprawy poprzez wydanie stosownego aktu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.