Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 275/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia NSA Grażyna Radzicka Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1460/06 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową, myśliwską oraz bojową 1. uchyla zaskarżony wyrok i uchyla decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz J. S. kwotę 800 (słownie: osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy dwie decyzje Komendanta [...] Policji w Warszawie z dnia [...] i [...] cofające J. S. pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej, myśliwskiej i bojowej. Wymienione decyzje zapadły w postępowaniu wszczętym po uzyskaniu przez organ informacji o popełnieniu przez J. S. przestępstwa z art. 178a K.k., to jest kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwym. W toku tego postępowania organ I instancji ustalił, że wyrokiem z dnia [...] w sprawie [...] Sąd Rejonowy w B. warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko J. S. o czyn z art. 178a K.k. na okres dwóch lat tytułem próby, zobowiązując go do zapłacenia świadczenia pieniężnego oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat dwóch. Sąd uznał, iż J. S. swoim zachowaniem dopuścił się zarzucanego mu czynu, wyczerpującego dyspozycję art. 178a K.k. przez to, że kierował samochodem osobowym będąc w stanie nietrzeźwości. Wyrok uprawomocnił się [...].

Wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] potwierdza fakt popełnienia przez J. S. przestępstwa z art. 178a K.k. Warunkowe umorzenie postępowania karnego może zostać orzeczone, gdy m.in. okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, chociaż wina nie jest znaczna. Nie jest zatem możliwe zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli przestępstwo nie zostało popełnione. W takim wypadku możliwe jest tylko wydanie wyroku uniewinniającego. O warunkowym umorzeniu postępowania karnego orzeka sąd wyrokiem, zatem nie budzi wątpliwości, że J. S. swoim zachowaniem wypełnił wszystkie znamiona zarzucanego mu czynu zabronionego, wymienionego w konkretnym przepisie, zawierającego opis danego przestępstwa jak i że spełnione zostały warunki do odpowiedzialności konieczne do uznania kogoś za sprawcę przestępstwa.

Z faktu popełnienia przez stronę przestępstwa z art. 178a K.k. organy policji wyprowadziły wniosek o istnieniu obawy, że sprawca tego przestępstwa może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Wprawdzie Sąd w wyroku karnym wyraził pozytywną prognozę co do przyszłego zachowania sprawcy, który – jego zdaniem – nie popełni w przyszłości przestępstwa, lecz nie jest to równoznaczne z oceną, iż nie stworzy on takiego zagrożenia porządku lub bezpieczeństwa publicznego, które nie jest uznane za przestępstwo.

Komendant Główny Policji podkreślił, iż od posiadaczy broni organy policji wymagają nieskazitelnej postawy i szczególnego uwrażliwienia na przestrzeganie przepisów prawa. J. S. dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji takiej postawy nie wykazał. Okoliczności popełnionego przez niego czynu świadczą o jego nieodpowiedzialności. Kierując w stanie nietrzeźwości pojazdem mechanicznym strona godziła się na ewentualne tego następstwa w postaci możliwości utraty życia lub zdrowia nie tylko własnego, ale także innych uczestników ruchu drogowego. Nie daje zatem gwarancji, że w takim stanie nie użyje także posiadanej broni, a zatem nie stworzy zagrożenia dla porządku i bezpieczeństwa publicznego.

Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny, co w związku z treścią wyroku nie mogło skutkować innym, niż zapadłe rozstrzygnięcie.

W ocenie organów, rodzaj i okoliczności przestępstwa popełnionego przez stronę pozwalają ją zaliczyć do osób, które pozwolenia na broń posiadać nie powinny, nawet jeżeli w swoim środowisku jest pozytywnie postrzegana.

Skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] złożył J. S., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów.

Zdaniem skarżącego stanowisko Komendanta Głównego Policji, wedle którego sam fakt popełnienia przestępstwa z art. 178a K.k. przez posiadacza tak szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń powoduje, że utracił on wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni, jest błędne i narusza uzasadniony interes skarżącego.

Przede wszystkim w orzeczeniu o warunkowym umorzeniu postępowania karnego nie dochodzi do przypisania czynu i uznania winy, co stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 maja 2000 r.

Nadto w dniu [...] upłynął skarżącemu okres próby Skarżący jest więc z mocy prawa osobą niekaraną. Wywodzenie implikacji prawnych z faktu skazania jest więc bezzasadne.

Także przyjęcie przez organ niczym nieuzasadnionego domniemania użycia broni niezgodnie z prawem i nieuwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych – takich jak wieloletni okres posiadania i użytkowania broni przez skarżącego bez zdarzeń mogących potwierdzić owo negatywne domniemanie, dobrej opinii środowiskowej i zawodowej, upływu czasu od zdarzenia – czyni decyzję wadliwą i niesprawiedliwą, pozbawiającą skarżącego możliwości uprawiania łowiectwa oraz posiadania broni do celów ochrony osobistej w związku z rodzajem wykonywanego zawodu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2006 r. skargę oddalił. Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, iż organy administracyjne przeprowadziły postępowanie zgodnie z wymogami procedury, wyjaśniając stan sprawy i oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ zastosował też, zdaniem Sądu, właściwie prawo materialne. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zaistniały stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję powyższych przepisów. Uprawnioną jest, zdaniem Sądu, ocena obu organów, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Komendant Główny Policji wykazał związek między popełnionym przez skarżącego czynem a obawą, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego.

WSA podkreślił następnie, że zgodnie z art. 66 K.k. podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej. Sąd na podstawie zebranego w sprawie materiału musi dojść do wniosku, że zarówno sam fakt popełnienia przestępstwa nie budzi wątpliwości, że są dostateczne podstawy, aby popełnienie tego przestępstwa przypisać oskarżonemu, że wyjaśnione są elementy przedmiotowe i podmiotowe rzutujące na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz, że są dostateczne podstawy do przypisania oskarżonemu winy. Jeżeli postępowanie warunkowo umorzone nie zostanie podjęte w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, umorzenie ma charakter ostateczny i sprawca nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo.

Niewątpliwym w sprawie jest, że skarżący w dniu zdarzenia pił alkohol i zdecydował się kierować samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości. Swoim zachowaniem stworzył zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tego rodzaju zachowanie często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi. Broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się nią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę, znajdując się np. w stanie nietrzeźwości. Prowadzenie przez skarżącego samochodu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym stanie może on skorzystać z posiadanej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Również pozostałe zarzuty Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za nietrafne i stwierdził, iż dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, gdyż jest logiczna, przekonywująca i znajduje uzasadnienie w tym materiale.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną J. S. reprezentowany przez adwokata J. B.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji przez wadliwe przyjęcie, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności z uwagi na to, iż został wydany prawomocny wyrok sądu uznający go za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a K.k.

2. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bez wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a jedynie w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w B. z [...] sygn. akt [...].

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] oraz decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] i [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową, myśliwską oraz bojową, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania za instancję kasacyjną.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący stwierdził, że organy Policji i WSA dokonały w rozpoznawanej sprawie dowolnej interpretacji użytego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pojęcia "uzasadniona obawa użycia broni". Zastosowanie tego przepisu wymaga wykazania istnienia realnie obiektywnych okoliczności uzasadniających powstanie tej obawy. Organy pominęły istotne okoliczności faktyczne sprawy, mające istotny wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, a mianowicie długoletni nienaruszający bezpieczeństwa i porządku publicznego okres posiadania przez skarżącego broni, jego dobrą opinię środowiskową i zawodową, prawy charakter oraz należyty poziom moralny i etyczny. Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. (sygn. II OSK 128/05), w którym Sąd podkreślił, że jeżeli sąd karny warunkowo umorzył postępowanie na dwuletni okres próby, to tym samym założył, że oskarżony ponownie nie popełni przestępstwa a wyrok warunkowo umarzający nie przesądza wprost o istnieniu obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wskazał też na sprzeczność wniosku sądu karnego o prognozowaniu, że skarżący w przyszłości będzie przestrzegał prawa z wnioskiem, że może on użyć broni niezgodnie z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadnione. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Stanowi on, że organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy stanowiący, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowania karne o popełnienie takich przestępstw.

Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dlatego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z 28 maja 2004 r. sygn. akt II SA 2258, LEX nr 158939 i powołany w nim wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt III SA 866/02 oraz wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 955/06, niepubl.), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany, i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 o broni i amunicji, w tym skazane za popełnienie przestępstw wymienionych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw.

Należy jednak zauważyć, że w stosunku do skarżącego w dacie wydania decyzji o pozbawieniu go pozwolenia na broń nie zachodziła żadna z przesłanek wynikających z końcowej części przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wobec warunkowego umorzenia w [...] r. prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego w dacie wydania zaskarżonych decyzji nie był on skazany za żadne z przestępstw wymienionych we wskazanym przepisie ani nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Organy mogły wprawdzie uznać, że wobec niewątpliwego faktu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwym skarżący należy do osób, co do których zachodzi obawa użycia broni w sposób sprzeczny z interesem porządku i bezpieczeństwa publicznego, lecz stwierdzenie takie musiałoby być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem nie tylko okoliczności związanych z prowadzeniem pojazdu, lecz i wskazujących na sposób postępowania, cechy charakteru, opinię i inne okoliczności dające podstawę do wnioskowania o możliwości zaistnienia sytuacji wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nadto wniosek o możliwości zaistnienia takiej sytuacji powinien wynikać z logicznej i zgodnej ze zwykłym doświadczeniem analizy materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne nie wyjaśniły szeregu okoliczności sprawy i nie rozważyły, że wniosek o możliwości nadużycia prawa do broni przez skarżącego jest sprzeczny z pozytywną prognozą co do jego zachowania będącą podstawą warunkowego umorzenia postępowania karnego, że z zaskarżoną decyzją nie można pogodzić faktu przyznania skarżącemu w [...] r. kolejnego pozwolenia na broń i że posiadając przez wiele lat broń zarówno w związku z pracą jak i uprawianiem łowiectwa skarżący nie nadużył pozwolenia na broń. Przyjęcie natomiast przez organy wniosku, że każdy, kto kieruje pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości godzi się z możliwością spowodowania utraty życia bądź zdrowia własnego i cudzego, a tym samym może też użyć broni w sposób wskazany w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy narusza zasady logicznego rozumowania. Należy też zauważyć, że wyprowadzanie wniosku, iż osoba popełniająca jakiekolwiek przestępstwo nie szanuje prawa, a więc może także użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, prowadziłoby do niezamierzonego przez ustawodawcę pozbawienia prawa do posiadania broni przez każdą osobę, która popełniła przestępstwo bez względu na jego rodzaj i zakres winy sprawcy.

Skarga kasacyjna trafnie zarzuca więc naruszenie przepisów art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji przez ich wadliwe zastosowanie. Dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ tej ustawy oraz art. 200 i 203 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz uwzględnił skargę J. S., a nadto zasądził na jego rzecz od organu koszty postępowania za obie instancje sądowe.