Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 596/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21,
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1  pkt 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Maciej Guziński, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. małoletnia J. G., reprezentowana przez swojego ojca T. G., zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "BP ARiMR") w O. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2010. Do jednolitej płatności obszarowej ("JPO") zgłosiła pięćdziesiąt sześć działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, natomiast do uzupełniającej płatności obszarowej ("UPO") zadeklarowała areał [...] ha. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] r. zainteresowana wycofała z płatności działki rolne AAD ([...] ha), AAE ([...] ha) oraz AAF ([...] ha).

Także w dniu [...] r. A.J. (skarżąca w niniejszej sprawie, a babcia J.G.– ze strony matki) złożyła w BP ARiMR w B.-B. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego. Do wniosku dołączono umowę przekazania posiadania i prawa użytkowania gruntów rolnych, datowaną na dzień [...] r., w której T. G. jako przedstawiciel ustawowy J.G. oświadczył, że jego córka użytkuje rolniczo działki wskazane w załączniku do umowy (o ogólnym areale [...]ha) i korzysta z dopłat do tych działek w zakresie płatności obszarowych, ONW i realizuje na nich stary program rolnośrodowiskowy. Z treści umowy wynika, że T. G. przekazuje w imieniu córki wskazane działki, w zakresie "prawa użytkowania rolniczego i kontynuacji programu rolnośrodowiskowego", A.J., a ta oświadcza, że działki przyjmuje wraz ze związanymi z nimi zobowiązaniami do kontynuowania programu rolnośrodowiskowego i programu ONW.

Ostatecznym i prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) Kierownik BP ARiMR w B.-B. przekazał wniosek kontynuacyjny A. J., o którym była mowa, do rozpatrzenia przez Kierownika BP ARiMR w O. jako organu miejscowo właściwego w tej sprawie. Postanowienia tego strony nie kwestionowały.

W dniu [...] r. Kierownik BP ARiMR w O. wydał dwie decyzje, adresowane do J.G. W jednej (Nr [...]) umorzył postępowanie w sprawie udzielenia wnioskodawczyni pomocy finansowej na wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), na 2010 r. Natomiast w drugim orzeczeniu (Nr [...]) organ przyznał zainteresowanej kwotę [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, umarzając postępowanie w tym samym przedmiocie, w odniesieniu do tego areału, który został przekazany A.J.

W decyzji, która zapadła w dniu [...] r. (Nr [...]) Kierownik PB ARiMR w O. odmówił z kolei przyznania A. J. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, na 2010 r. Z uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia wynika, że faktyczną podstawę odmowy stanowiła okoliczność objęcia we władanie przez wnioskodawczynię nie wszystkich działek składających się na gospodarstwo, którym dysponowała wcześniej J. G., co uniemożliwiało przyznanie płatności żądanych przez skarżącą, w świetle rozwiązań przyjętych w art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolity tekst: Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.) i w art. 82 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L.2009.316.65 ze zm.), przywoływanego w dalszych wywodach jako rozporządzenie Nr 1122/2009.

Stanowisko to zostało podzielone przez organ drugiej instancji, który – po rozpatrzeniu odwołania strony – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie, decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku. Organ wyższego stopnia wywiódł w szczególności, iż z uregulowań zawartych w art. 21 ust. 1 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w związku z brzmieniem art. 82 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Nr 1122/2009 wynika jednoznacznie, że warunkiem przyznania płatności następcy jest terminowe przejęcie przez niego całego gospodarstwa od podmiotu, któremu wcześniej przysługiwały płatności z tytułu realizacji określonego programu, i złożenie stosownego wniosku. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku odwołująca się nie przejęła całego gospodarstwa rolnego J.G.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażądano stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji wydanych w sprawie, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika BP ARiMR w B.-B. jako organu właściwego do jej załatwienia i zasądzenia kosztów.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż skoro skarżąca mieszka w B.-B., to – zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – właściwym miejscowo do rozpatrzenia jej wniosku jest kierownik Biura Powiatowego w tym mieście.

Zarzucono dalej bezpodstawne zastosowanie przez organy rozporządzenia Nr 1122/2009, które – w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji – nie jest źródłem prawa w Polsce. Zdaniem autorki skargi, organy dokonały także niewłaściwej interpretacji zarówno przepisów dopiero co wspomnianej ustawy jak i rozporządzenia, bowiem z aktów tych nie wynika wymóg przeniesienia całego gospodarstwa, dla skuteczności wniosku o wnioskowane dopłaty przez przejemcę.

W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Obie strony postępowania sądowoadministracyjnego podjęły ponadto polemikę w pismach procesowych (skarżącej – z [...] oraz [...] i [...] b.r.; organu – z dnia [...] r.), poszerzając argumentację, która dodatkowo przemawiałaby za zasadnością ich twierdzeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie – jak w niniejszym wypadku – w sprawach skarg na decyzje organów administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym również na decyzje organów administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanego postanowienia, ale tylko w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli zweryfikowana decyzja odpowiada prawu, sąd jest zobligowany do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 tej samej ustawy.

Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd administracyjny nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.

W pierwszej kolejności wymaga silnego podkreślenia, że – wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony skarżącej – organy zastosowały właściwe przepisy podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia. Nie można się w szczególności zgodzić z zapatrywaniem, iż organy uwzględniły bezpodstawnie przepisy rozporządzenia Nr 1122/ 2009. Trafnie bowiem zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, iż wspólnotowe rozporządzenia stanowią jedną z form prawa wtórnego. Są zatem aktami prawnymi, które obowiązują w całości i są bezpośrednio stosowane w każdym z państw członkowskich, od momentu ich wejścia w życie, przez cały czas ich obowiązywania. Na ten aspekt zwracał uwagę niejednokrotnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Uwzględniając taki charakter rozporządzeń unijnych, krajowy legislator wprost zresztą nawiązał do rozporządzenia Nr 1122/2009 już w art. 1 pkt 1 lit. "d" ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W konkluzji trzeba uznać, że organy obu instancji były w pełni uprawnione do wykorzystania – przy podejmowaniu skarżonych orzeczeń – rozwiązań zawartych także w art. 82 rozporządzenia Nr 1122/2009.

Skład orzekający Sądu nie dopatrzył się również dokonania przez organy wadliwej wykładni przepisów, na które powołano się w uzasadnieniach decyzji, stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie.

W związku z jego ważkością, wypada w pierwszym rzędzie rozważyć zarzut rzekomego naruszenia przepisów o właściwości, co – zdaniem autorki skargi – winno skutkować stwierdzeniem nieważności kontrolowanych rozstrzygnięć.

Godzi się w związku z tym zauważyć, że administracyjne postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło płatności bezpośrednich, w warunkach przekazania gospodarstwa rolnego już w toku postępowania wszczętego przez J.G., toczącego się przed Kierownikiem BP ARiMR w O. W takiej zaś sytuacji art. 21 ust. 4 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednoznacznie przesądził kwestię właściwości miejscowej organów. Wedle przywołanego przepisu, przejmujący powinien złożyć swój wniosek do tego kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez przekazującego grunty. Kolejny zapis ustawowy (ust. 5) stanowi zaś, iż przejmujący wstępuje do postępowania "na miejsce przekazującego". Jednoznaczność przedstawionych uregulowań dowodzi ewidentnie, że przepisy art. 21 ust. 4 i ust. 5 stanowią lex specialis względem ogólnego rozwiązania przyjętego w art. 5 ust. 2 tej samej ustawy, zgodnie z którym wnioski o płatności bezpośrednie składane są do biura powiatowego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Ta ogólna zasada nie może mieć zastosowania w przypadku przekazania gruntów już w czasie toczącego się postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich, zgodnie z regułą interpretacyjną, w myśl której lex specialis derogat legi generali. W rozważanym wypadku jest to zresztą w pełni zrozumiałe. Wniosek przejemcy nie wszczyna wszak nowego postępowania. W postępowaniu już wszczętym przez późniejszego przekazującego następuje jedynie zmiana podmiotowa zainteresowanego.

Tymczasem pierwotny wniosek złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą (przejemca gruntów) datowany był na dzień [...] r. i złożony został w BP ARiMR w B.-B., wbrew dyspozycji art. 21 ust. 4 ustawy z 2007 r.. Kierownik tegoż Biura przekazał ów wniosek do BP ARiMR w O., uznając ten właśnie organ za właściwy miejscowo do jego rozpatrzenia, właśnie na podstawie ostatnio wymienionego przepisu (postanowienie z dnia [...] r., Nr [...]). Postanowienie to, niekwestionowane przez strony w trybie nadzoru instancyjnego, jest ostateczne i prawomocne.

W przedstawionych okolicznościach, zwłaszcza biorąc pod uwagę brzmienie art. 21 ust. 4 i ust. 5, absolutnie nieuprawniony jest zarzut wydania kwestionowanych decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Oceny tej nie mogą zmienić dwa orzeczenia, na które powoływała się strona skarżąca w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2011 r. (III SA/Gl 409/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie zajmował się w ogóle kwestią właściwości miejscowej organów administracji rolnej w sprawach, w których już w czasie wcześniej wszczętego postępowania złożony został wniosek przejemcy gospodarstwa rolnego. W szczególności, Sąd ten nie dokonywał interpretacji art. 21 ust. 4 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z kolei decyzja Kierownika BP ARiMR w B.-B. z dnia [...] r. (Nr [...]) nie podlega kognicji tutejszego Sądu w niniejszej sprawie. Z treści tego orzeczenia nie wynika jednak wcale, że została ona wydana w warunkach art. 21 wspomnianej ustawy, co sugeruje, że w odniesieniu do kwestii właściwości miejscowej miała w tamtym wypadku zastosowanie ogólna zasada, określona w art. 5 ust. 2 ustawy z 2007 r.

Skład rozpoznający sprawę podziela także zapatrywanie organów obu instancji o konieczności przejęcia całego (celowe podkreślenie Sądu) gospodarstwa od przekazującego, jako bezwzględnego wymogu skutecznego ubiegania się o płatności przez przejmującego, w trybie art. 21 ustawy z 2007 r. Przesłanka taka wynika zarówno z wykładni systemowej poszczególnych unormowań przyjętych w tym przepisie, jak i – co słusznie podkreśliły organy – z konstrukcji art. 82 rozporządzenia Nr 1122/2009.

Zważyć wpierw trzeba, że art. 21 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ogóle nie wspomina o możliwości przekazania części gospodarstwa. Co więcej, z postanowień pomieszczonych w art. 21 ust. 1 i ust. 5a wynika niedwuznacznie, że płatność może być przyznana albo przejmującemu albo przekazującemu, przy czym przesądza o tym moment przekazania gospodarstwa (do dnia 31 maja roku kalendarzowego, w którym przekazujący zgłosił swój wniosek, lub po tej dacie). W analizowanym obecnie artykule ustawy z 2007 r. krajowy prawodawca nie dopuścił natomiast możliwości uzyskania płatności za ten sam rok kalendarzowy zarówno przez przejemcę, jak i przekazującego.

Zasadność przedstawionych wniosków potwierdzają dodatkowo unormowania przyjęte w art. 82 rozporządzenia Nr 1122/2009. W ich kontekście godzi się przede wszystkim zauważyć, iż organy nie były wcale ograniczone wyłącznie do uwzględniania postanowienia zawartego w ust. 1 lit. "a" tegoż artykułu, do którego odesłano wprost w art. 21 ust. 1 i ust. 5a ustawy z 2007 r. Odesłanie, o którym aktualnie mowa, posłuży żyło bowiem polskiemu ustawodawcy wyłącznie jako wskazanie, jakie zdarzenia prawne ("sprzedaż, dzierżawa lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych") należy rozumieć pod pojęciem "przekazania gospodarstwa". Zastosowanie tego rodzaju techniki legislacyjnej nie stoi na przeszkodzie do wykorzystania pozostałych rozwiązań przyjętych w art. 82 rozporządzenia Nr 1122/209. Dla rozpoznawanego przypadku najistotniejsze znaczenie ma bez wątpienia postanowienie art. 82 ust. 4 lit. "a", stosownie do którego "wszystkie prawa i obowiązki przekazującego, wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem, powstałe na skutek złożenia wniosku o przyznanie pomocy (kolejne, celowe podkreślenia składu orzekającego), przechodzą na przejmującego." Z cytowanej wypowiedzi normatywnej wynikają następujące konsekwencje. To pierwotny wnioskodawca (potem – "przekazujący") decyduje w swoim wniosku o zakresie stosunku prawnego, jaki wiąże go od tej chwili z organem decyzyjnym. Jest oczywiste, że o rozmiarze praw i obowiązków, jakie przysługują (obciążają) wnioskodawcę (przekazującego) decyduje w pierwszej kolejności areał zgłoszony do płatności. Wobec tego bowiem areału, zainteresowany podejmuje się realizować powinności związane z tym rodzajem płatności, o które się ubiega. Areał ten jest również wyznacznikiem wysokości dopłat – podstawowego uprawnienia. Skoro wskutek przekazania gospodarstwa na przejemcę przechodzą wszystkie prawa i obowiązki przekazującego, wynikające ze stosunku bazowego, powstałego w chwili złożenia wniosku, skutkuje to koniecznością przekazania wszystkich działek zgłoszonych do dopłat, bo te wyznaczają pełne granice praw i obowiązków, które przechodzą na przejmującego.

W sprawie jest bezdyskusyjne, że w dniu [...] r. przekazująca starała się przenieść na przejmującą co prawda zdecydowaną większość, ale nie całość areału zgłoszonego do dopłat. W tej sytuacji, odmowa przyznania płatności na rzecz przejemcy była w pełni uzasadniona. Co prawda jedna z działek, które pierwotnie "pozostawiła" sobie przekazująca została wydzierżawiona stronie skarżącej w dniu [...] r. (i w tym też dniu przekazane zostało posiadanie tejże działki – k. 29 i 30 akt sądowych), ale okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na płatności należne za rok 2010, ponieważ nastąpiła po dniu [...] r.

Nawet w wypadku przyjęcia odmiennej interpretacji art. 21 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i art. 82 rozporządzenia Nr 1122/2009, w niniejszej sprawie nie można mówić o spełnieniu podstawowej przesłanki uzyskania przez skarżącą uprawnienia do płatności za 2010 r., tzn. skutecznego przekazania gospodarstwa.

Umowa z dnia [...] r., na którą powołuje się skarżąca, została zawarta między nią (jako podmiotem przejmującym) a małoletnią osobą przekazującą, którą reprezentował ojciec, jako jej przedstawiciel ustawowy.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.r.o., rodzice są rzeczywiście przedstawicielami ustawowymi dzieci, podlegających ich władzy rodzicielskiej, co oznacza możliwość działania w imieniu i bezpośrednio na rzecz dziecka, zarówno w ramach dokonywanych czynności materialnoprawnych, jak i procesowych. Rzecz w tym, iż atrybut przedstawicielstwa nie ma charakteru absolutnego. Z woli ustawodawcy doznaje on co najmniej trojakiego rodzaju ograniczeń. Pierwsze ograniczenie wynika wprost i jednoznacznie z treści art. 98 § 2 k.r.o., gdzie wskazano konkretne czynności, których dokonywanie nie mieści się w zakresie reprezentacji rodziców (nie mają oni wówczas przymiotu przedstawicieli ustawowych). W sprawie to ograniczenie nie ma znaczenia. Drugie z ograniczeń wyłącza autonomię każdego z rodziców, bowiem niekiedy muszą oni decydować wspólnie. Chodzi o tzw. "istotne sprawy dziecka" (art. 97 § 2 in principio k.r.o.). Trzecie ograniczenie polega wreszcie na konieczności uzyskiwania zezwolenia sądu na dokonywanie każdej czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka (art. 101 § 3 k.r.o.). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanym przypadku w rachubę wchodziły dwa ostatnio wspomniane ograniczenia.

Dokumentacja tej konkretnej sprawy nie zawiera informacji o tym, w jaki sposób małoletnia przekazująca gospodarstwo weszła w posiadanie gruntów o areale ponad 90 ha i czy posiadała do tych gruntów jakiś tytuł prawny. Jest natomiast bezsporne, że "użytkowała" ona posiadane działki "rolniczo", "realizowała" na nich "program rolnośrodowiskowy" i "korzystała z dopłat do tych działek" (wszystkie cytowane określenia występują w umowie z dnia [...] r., która stanowiła podstawę do wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem kontynuacyjnym). Dopłaty były chyba znaczne, czego dowodzi – pośrednio – ich wysokość ([...] zł) przyznana skarżącej na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR w B.-B. za rok 2011, którą przedstawiono do akt sprawy.

W ostatnio przedstawionych okolicznościach Sąd nie ma żadnych wątpliwości co do tego, iż "przekazanie posiadania" znacznej części tego areału ([...]ha), a wraz z posiadaniem – także "prawa rolniczego użytkowania" tych gruntów stanowiło istotną sprawę majątkową małoletniego dziecka, w rozumieniu art. 98 § 2 in principio k.r.o. Dokonując tego rodzaju przekazania (posiadania, ale i prawa majątkowego określonego w umowie jako "rolnicze użytkowanie"), ojciec małoletniej pozbawił ją w istocie znacznych dochodów uzyskiwanych wcześniej z dopłat. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, wskazującego na to, że przed podjęciem decyzji w przedmiocie przekazania, oboje rodzice skonsultowali i uzgodnili swoje stanowisko. Doszło zatem do ewidentnego naruszenia nakazu wynikającego z art. 97 § 2 in principio k.r.o., choć – wedle powszechnie przyjętego poglądu w doktrynie prawa rodzinnego i w judykaturze – uchybienie to nie pociąga za sobą sankcji nieważności czynności zdziałanej samodzielnie przez jednego tylko z rodziców sprawujących władzę rodzicielską.

Sankcją bezwzględnej nieważności skutkuje natomiast zawsze dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, bez wymaganego obligatoryjnie, uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego. Z taką zaś sytuacją mamy bez wątpienia do czynienia w niniejszej sprawie.

Ustawodawca nie sformułował definicji pojęcia czynności "przekraczających zwykły zarząd" majątkiem dziecka. Przyjmuje się jednak w tym zakresie, że nie chodzi tu "o formalny podział z punktu widzenia konstrukcji prawnej, lecz o to, czy dana czynność wywiera poważniejszy (podkreślenie Sądu) efekt gospodarczy" (J. Ignatowicz, [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1993, s. 501). W tym kontekście, nie można skutecznie podważyć zapatrywania, że pozbawienie małoletniego znacznej kwoty dopłat osiąganych z tytułu posiadania i rolniczego wykorzystania dużego obszarowo gospodarstwa rolnego powoduje dla dziecka poważniejszy efekt gospodarczy. To stwierdzenie prowadzi zaś do konkluzji, że umowa zawarta w dniu [...] r. była czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Skoro tak, to obowiązkiem obojga rodziców było wpierw uzgodnienie stanowiska w przedmiocie podjęcia decyzji o przekazaniu gospodarstwa, a następnie – uzyskanie stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego. O zezwolenie takie jednak nie wystąpiono. Czynność przekraczająca zwykły zarząd, dokonana przez rodzica bez wymaganej zgody sądu opiekuńczego, jest nieważna, jako naruszająca przepis bezwzględnie obowiązujący (art. 101 § 3 k.r.o. w związku z art. 58 § 1 k.c.). Sankcję bezwzględnej nieważności, mającą zastosowanie w analizowanym przypadku, Sąd miał zaś obowiązek uwzględnić z urzędu, bez konieczności zgłoszenia w tym zakresie wniosku podmiotów zainteresowanych.

Nieważna umowa z dnia [...] r. nie mogła w konsekwencji przenieść skutecznie na skarżącą gospodarstwa rolnego, którego dotyczyła, i w tej okoliczności skład orzekający upatruje podstawową przyczynę, która powinna spowodować odmowę płatności wnioskowanych przez "rzekomego" tylko – jak się okazuje – przejemcę tego gospodarstwa.

W konkluzji wypada stwierdzić, że skontrolowane decyzje odmawiające przyznania skarżącej żądanych płatności, odpowiadają prawu, a niedopatrzenie organów, polegające na uznaniu umowy z dnia [...]r. za ważną, pozostało bez wpływu na końcowy, prawidłowy wynik sprawy. Tego typu uchybienie nie mogło więc spowodować uchylenia zaskarżonych decyzji, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Zaprezentowany, końcowy wniosek o zgodności z prawem zweryfikowanych decyzji obligował z kolei Sąd do oddalenia skargi, zgodnie z dyspozycją art. 151 tej samej ustawy.