Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 730/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235.1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 1, par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 października 2012 r. (nr [[...]]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Nr [[...]] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 sierpnia 2012 r. (nr [[...]]) w przedmiocie braku stwierdzenia u skarżącej – K. R. choroby zawodowej: "przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego", wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 10 sierpnia 2012 r. (nr [[...]]) - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm. – zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u K. R. orzekł o nie stwierdzeniu choroby zawodowej określonej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20/1 – nazwa rozpoznawanej jednostki chorobowej to: "przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca – K. R. pracowała zawodowo od 1967 r. do 1997 r., wykonując pracę w różnych zakładach pracy na stanowiskach: referenta, księgowego, kierownika sekcji gastronomii, inspektora rejonowego. W okresie zatrudnienia pisała ręcznie lub na maszynie. Od 30 września 1998 r. przebywała na rencie, a od dnia 16 lutego 2002 r. na emeryturze.

Organ przedstawił w uzasadnieniu dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie, z którego wynika, że w toku postępowania zostało wydanych kilka decyzji i wyroków sądu administracyjnego. Ostatnim wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gd 296/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji, uznając, że organy nie wykonały wskazań zawartych w wyroku tego Sądu z dnia 29 lipca 2010 r. (III SA/Gd 574/09). Sąd zlecił organom w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy uzyskanie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, wydanego w oparciu o nowy stan prawny i w oparciu o ustalony na nowo stan faktyczny (tj. z uwzględnieniem danych zawartych w karcie oceny narażenia zawodowego skarżącej z dnia 23 października 2008 r.). Nadto zalecił organom zagwarantowanie stronie – po uzyskaniu orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia - prawa do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zgromadził wskazany materiał dowodowy. Organ pozyskał "nowe" orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, z którego wynikał brak podstaw do rozpoznania u K. R. choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego (orzeczenie nr [[...]] z dnia 10 maja 2012 r.). W orzeczeniu tym stwierdzono, że analiza oceny narażenia zawodowego zawarta w karcie narażenia z dnia 23 października 2008 r. nie daje podstawy do stwierdzenia, że warunki wykonywanej pracy stwarzały możliwość do powstania choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego, gdyż czynności zawodowe wykonywane przez skarżącą nie powodowały ucisku na pień nerwu pośrodkowego, co jest bezpośrednią przyczyną schorzenia. Brak jest zatem wykazania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wykonywaną przez skarżącą pracą a rozpoznanym schorzeniem.

Od tego orzeczenia skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne przebadanie w jednostce orzeczniczej medycyny pracy II stopnia. Ponowne badanie przeprowadził Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydając w dniu 27 czerwca 2012 r. orzeczenie lekarskie nr [[...]] również o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu tym wskazano, że ręczne pisanie z użyciem siły (sporządzanie kilku dokumentów przez kalkę) stwarzało ryzyko przeciążenia prawej ręki i doprowadziło do przewlekłego zapalenia pochewek ścięgnistych zginaczy przedramienia prawego. W przebiegu tego schorzenia doszło natomiast do ucisku nerwu pośrodkowego przez zmienione zapalnie (pogrubiałe) pochewki ścięgien mięśni zginaczy i wtórnie do objawów zespołu cieśni nadgarstka. Analiza rodzaju i charakteru czynności podczas ręcznego pisania dokumentów wskazuje, że nie ma tu miejsca wykonywanie monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, które stwarzałoby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, co mogłoby przyczynić się do izolowanego zespołu cieśni nadgarstka.

W tej sytuacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł, w oparciu o dotychczas wydane orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną pracą.

K. R. odwołała się od ww. decyzji podnosząc, że z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wynika, że rozpoznawany u niej zespół cieśni nadgarstka prawego jest powikłaniem choroby podstawowej - przewlekłego zapalenia pochewek ścięgien mięśni zginaczy, uznanej za chorobę zawodową w 1998 r., wobec czego nie ma żadnych podstaw do rozpatrywania zespołu cieśni nadgarstka w aspekcie kolejnej, odrębnej choroby zawodowej.

Decyzją z dnia 9 października 2012 r. (nr [[...]]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) – orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona przez jednostkę uprawnioną i nie budzi zastrzeżeń oraz, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą w trakcie pracy wykazała, iż nie powodowały one ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a więc nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka. W ocenie organu odwoławczego, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gd 296/11), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podjął czynności mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej. Organ I instancji uzyskał nowe orzeczenia lekarskie: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 10 maja 2012 r. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 27 czerwca 2012 r. W obu orzeczeniach wskazano, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednostki orzecznicze rozpoznały u K. R. zespół cieśni nadgarstka prawego, stan pooperacyjny (w 1997 r.), bez podstaw do uznania etiologii zawodowej tego schorzenia. Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim z dnia 27 czerwca 2012 r. wyjaśnił ponadto, iż rozpoznany u skarżącej zespół cieśni nadgarstka prawego jest powikłaniem choroby podstawowej - przewlekłego zapalenia pochewek ścięgien mięśni zginaczy, uznanej za chorobę zawodową w 1998 r., wobec tego nie ma żadnych podstaw do rozpatrywania zespołu cieśni nadgarstka w aspekcie kolejnej, odrębnej choroby zawodowej. Zdaniem organu rozpoznana u skarżącej choroba zawodowa znajduje się w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jednakże jednym z warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej jest potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z wykonywaną pracą zawodową, co zdaniem organu w sprawie nie zostało dowiedzione.

Pismem z dnia 16 października 2012 r. K. R. złożyła skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2012 r. Skarżąca zwróciła uwagę, że jej podstawową chorobą zawodową od 1998 r., uznaną prawomocną decyzją przez organy administracyjne, jest przewlekłe zapalenie ścięgien i ich pochewek. Skarżąca podniosła, że w orzeczeniu lekarskim z 27 czerwca 2012 r. uznano brak zasadności 10-letniego udowadniania istnienia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka i uznano związek przyczynowy choroby z jej pracą. Skarżąca wskazała również na to, że dostawała rentę z tytułu choroby zawodowej i obecnie dąży do wznowienia procesu przywrócenia prawa do ½ świadczenia rentowego do otrzymywanej emerytury, o które ubiega się od 2002 r.

Pismem z dnia 7 listopada 2012 r., w odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie wskazując, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej medycyny pracy. Ten warunek nie został spełniony w rozpoznawanej sprawie a organ jest związany treścią wydanych orzeczeń lekarskich.

Skarżąca w piśmie z 15 listopada 2012 r. ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę wskazała, że organ bezpodstawnie prowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy u skarżącej istnieje choroba zawodowa - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Zdaniem skarżącej schorzenie to u niej nie istnieje, natomiast istnieje - jak wynika z dokumentacji medycznej Instytutu Medycyny Pracy w Ł. - jako choroba związana z wykonywaną pracą zawodową - przewlekłe zapalenie pochewek ścięgien mięśni zginaczy. Rozpoznany i leczony operacyjnie zespół cieśni nadgarstka prawego jest objawem wtórnym - powikłaniem - choroby podstawowej uznanej w 1998 r. za chorobę zawodową prawomocną decyzją Inspektora Sanitarnego. Zdaniem skarżącej nie ma podstaw do rozpatrywania zespołu cieśni nadgarstka w aspekcie kolejnej choroby zawodowej. W ocenie skarżącej z orzeczenia lekarskiego z 27 czerwca 2012 r. wynika, że wszczęcie postępowania administracyjnego i diagnostyczno-orzeczniczego w kierunku stwierdzenia u skarżącej w 2005 r. choroby zawodowej, tj. zespołu cieśni nadgarstka prawego, nie miało uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Na początku rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie czy wytyczne zawarte w ostatnim orzeczeniu sądowym zapadłym w tej sprawie zostały przez organy wykonane.

W ostatnim wydanym wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. (sygn. akt III SA/Gd 296/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji uznając, że organy nie wykonały wskazań zawartych w wyroku tego Sądu z dnia 29 lipca 2010 r. (sygn. akt III SA/Gd 574/09). Sąd stwierdził, że organy w dalszym ciągu nie uzyskały orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, wydanego w oparciu o nowy stan prawny i w oparciu o ustalony na nowo stan faktyczny (uwzględniający dane zawarte w karcie narażenia zawodowego sporządzonej dnia 23 października 2008 r.), a w konsekwencji nie zagwarantowały stronie prawa do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. zostały w pełni zrealizowane.

W aktach sprawy znajdują się dwa – uzyskane w następstwie realizacji wytycznych Sądu - orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I i II stopnia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, tj.: orzeczenie nr [[...]] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: WOMP) z dnia 10 maja 2012 r. oraz orzeczenie nr [[...]]Instytutu Medycyny Pracy (dalej: IMP) w Ł. z dnia 27 czerwca 2012 r.

W orzeczeniu WOMP zwrócił uwagę, że w sprawie K. R. zostały uprzednio wydane orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej (orzeczenie nr [[...]] WOMP z dnia 17 listopada 2005 r. oraz orzeczenie nr [[...]] IMP z dnia 10 sierpnia 2006 r.). Wskazano, że badana w trakcie zatrudnienia w szkole na stanowisku księgowej ds. warsztatów szkolnych przebywała od grudnia 1996 r. na zwolnieniu lekarskim z powodu ostrego zapalenia ścięgien zginaczy przedramienia prawego. Schorzenie to zostało w dniu 12 maja 1997 r. zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, a 7 maja 1998 r. jako choroba zawodowa – postać przewlekła zapalenia ścięgien zginaczy przedramienia prawego. Jednostka orzecznicza wyjaśniła, że przedmiotowe orzeczenie zostało sporządzone w związku z uwagami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2011 r. Na podstawie dokumentacji medycznej i badania lekarskiego (neurolog) WOMP stwierdził u skarżącej zespół cieśni nadgarstka prawego – stan po leczeniu operacyjnym w październiku 1997 r. Biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 23 października 2008 r. jednostka orzecznicza stwierdziła, że badana przez większość dnia pracy nie wykonywała ręką takich samych, powtarzających się ruchów w stawie nadgarstkowym w dłuższych okresach czasowych w związku z czym wykonywana praca nie stwarzała warunków ucisku na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka, tym samym nie stwierdzono związku przyczynowego między sposobem wykonywania pracy a rozpoznanym schorzeniem (zespołem cieśni w obrębie nadgarstka prawego).

Od orzeczenia WOMP skarżąca złożyła wniosek o ponowne przebadanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, w wyniku czego IMP dnia 27 czerwca 2012 r. wydał orzeczenie nr [[...]] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia IMP wskazał m.in., że w październiku 1997 r. K. R. przebyła zabieg operacyjny uwolnienia nerwu pośrodkowego prawego i synovectomii ścięgien zginaczy – rozpoznano: Zespół cieśni nadgarstka i Przewlekłe zapalenie pochewek ścięgien zginaczy. W czerwcu 1998 r. rozpoznano u skarżącej chorobę zawodową – zapalenie pochewek ścięgnistych zginaczy przedramienia prawego, co zostało stwierdzone decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w lipcu 1998 r. Nie rozpatrywano wówczas zespołu cieśni nadgarstka (ZCN) w aspekcie choroby zawodowej, mimo, że rozpoznanie takie zostało wymienione wśród chorób współistniejących (zespół cieśni nadgarstka po leczeniu operacyjnym z upośledzeniem funkcji prawej ręki), wskazując jednoznacznie (opinia lekarza leczącego), że przyczyną zespołu uciskowego nerwu pośrodkowego (ZCN) jest choroba podstawowa, tj. zapalenie pochewek ścięgien zginaczy przedramienia prawego. Wobec powyższego IMP stwierdził, że rozpoznany i leczony u skarżącej zespół cieśni nadgarstka prawego jest objawem wtórnym (powikłaniem) choroby podstawowej. Wyjaśniono, że zespół cieśni nadgarstka może przebiegać jako stan izolowany, ale często zdarza się, że towarzyszy innym schorzeniom. Schorzenie to należy do grupy neuropatii uciskowych i powstaje w wyniku długotrwałego mechanicznego ucisku nerwu pośrodkowego prowadzącego do zaburzenia jego funkcji. Najczęstszymi przyczynami ucisku nerwu, odpowiedzialnymi za występowanie tego zespołu, są przerastanie troczka ścięgien mięśni zginaczy nadgarstka oraz obrzęk pochewek ścięgien znajdujących się w kanale nadgarstka. IMP wskazał, że właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż sposób wykonywania pracy przez skarżącą – wielogodzinne ręczne pisanie z użyciem siły (sporządzanie kilku dokumentów przez kalkę) doprowadziło do przewlekłego zapalenia pochewek ścięgnistych zginaczy przedramienia prawego. W przebiegu tego schorzenia doszło natomiast do ucisku nerwu pośrodkowego przez zmienione zapalnie (pogrubiałe) pochewki ścięgien mięśni zginaczy i wtórnie do objawów zespołu cieśni nadgarstka. W związku z powyższym IMP wykluczył istnienie związku przyczynowego między sposobem wykonywania przez skarżącą pracy a rozpoznanym schorzeniem (zespołem cieśni w obrębie nadgarstka prawego) wskazując, że "analiza rodzaju i charakteru czynności podczas ręcznego pisania dokumentów wskazuje, że nie ma tu miejsca wykonywanie monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, które stwarzałoby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, co mogłoby przyczynić się do izolowanego zespołu cieśni nadgarstka".

Problematyka chorób zawodowych została uregulowana w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz aktach wykonawczych do tej ustawy. Wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia zostało powierzone organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. państwowym powiatowym inspektorom sanitarnym oraz państwowym wojewódzkim inspektorom sanitarnym, jako organom wyższego stopnia (art. 5 pkt 4a w zw. z art. 12 ust.1 i ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Jak wynika, z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

W związku z powyższym organy inspekcji sanitarnej, rozpoznając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej winny postępowanie wyjaśniające ukierunkować na ustalenie takich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, jak: 1/ stwierdzenie istnienia u danej osoby typu jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych; 2/ określenie rodzaju pracy i warunków w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej; 3/ wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem. Rozporządzenie to reguluje m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, tak więc według tych przepisów należało oceniać postępowanie organów w będącej przedmiotem kontroli Sądu sprawie odmowy stwierdzenia u K. R. rozpoznawanej choroby zawodowej.

I tak, stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) i zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wymienionych w § 6 ust. 2 i 3, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W myśl natomiast § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni nadgarstka.

Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, a w szczególności wydane w związku z rozpoznawaną sprawą orzeczenia jednostek medycyny pracy i składane do nich wyjaśnienia uzupełniające, nie dają podstawy do uznania badanego i rozpoznawanego u skarżącej schorzenia jako choroby zawodowej.

Z treści ww. orzeczeń wynika, że u skarżącej rozpoznano schorzenie – "zespół cieśni nadgarstka prawego" (stan po leczeniu operacyjnym). Z orzeczeń tych jednak jednoznacznie wynika, że jednostki orzecznicze obu instancji – po przeprowadzeniu badań i przeanalizowaniu dokumentacji lekarskiej oraz analizie "uzupełnionej" karty oceny narażenia zawodowego skarżącej sporządzonej w dniu 23 października 2008 r. – nie znalazły podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego u skarżącej prawostronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, gdyż nie stwierdziły związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy powstaniem u skarżącej ww. schorzenia a sposobem wykonywania przez nią pracy. Organy uznały, że analiza rodzaju i charakteru czynności opisanych w karcie oceny narażenia zawodowego pracownika wskazuje na to, że nie mogło mieć miejsca wykonywanie monotypowych ruchów w stawie nadgarstkowym, wielokrotnie powtarzanych w dłuższych okresach czasowych, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, co mogłoby przyczynić się do powstania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstka. W orzeczeniu IMP dodatkowo wyrażono i uzasadniono twierdzenie, iż istniejące u skarżącej schorzenie jest objawem wtórnym (powikłaniem) związanym z chorobą podstawową rozpoznaną u skarżącej w 1998 r., tj. przewlekłym zapaleniem pochewek ścięgien mięśni zginaczy przedramienia prawego (ta choroba decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 lipca 1998 r.; znak: [[...]], utrzymaną w mocy przez decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 września 1998 r.; Nr [[...]] została rozpoznana u skarżącej jako choroba zawodowa), a zatem brak jest podstaw do rozpoznawania zespołu cieśni nadgarstka skarżącej jako kolejnej, odrębnej choroby zawodowej.

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że z orzeczeń jednostek medycyny pracy wynika jednoznacznie, iż rozpoznana u skarżącej jednostka chorobowa, wymieniona w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20/1 (zespół cieśni w obrębie nadgarstka, w przypadku skarżącej prawego) nie nosi znamion choroby zawodowej, gdyż brak jest podstaw do uznania, że przyczyną sprawczą powstania u skarżącej tej choroby był sposób wykonywania przez nią pracy.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenia jednostek orzeczniczych dotyczące rozpoznania choroby zawodowej mają charakter kwalifikowanej opinii biegłego (lekarza medycyny pracy) i stanowią zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że organy inspekcji sanitarnej związane są orzeczeniem lekarskim, gdyż orzeczenie to stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są zatem związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i w sytuacji, gdy nie dysponują przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r., IV SA/Wr 688/11, LEX nr 1146150).

W ocenie Sądu organy administracji publicznej w sprawie będącej przedmiotem kontroli w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny, czyniąc tym samym zadość zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) oraz zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Skoro w przedmiotowej sprawie organy orzecznicze medycyny pracy (i to obu stopni) - dysponując specjalistyczną wiedzą, po przeprowadzeniu określonych badań lekarskich i ocenie zgromadzonej dokumentacji lekarskiej pod kątem związku schorzenia z czynnikami narażenia zawodowego (wykonywaną pracą) - stwierdziły brak rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej określonej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, to organy inspekcji sanitarnej słusznie dały tym orzeczeniom wiarę i w konsekwencji prawidłowo orzekły o braku stwierdzenia rozpoznawanej u skarżącej choroby zawodowej.

W odniesieniu do treści skargi i podniesionej w niej argumentacji, co do bezzasadności prowadzenia przez organy inspekcji sanitarnej postępowania mającego na celu rozpoznanie u skarżącej istnienia choroby zawodowej pod postacią: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego, w ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie może znaleźć akceptacji. Sąd pragnie wyjaśnić, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 12 września 2005 r. (zawiadomienie z dnia 12 września 2005 r.; znak: [[...]]), na podstawie przesłanego przez lekarza zgłoszenia o "skierowaniu p. K. R. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej" – zespołu cieśni nadgarstka prawego. Organ ten zatem był zobowiązany – w oparciu o obowiązujący w 2005 r. przepis §4 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - do wszczęcia takiego postępowania i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci "zespołu cieśni nadgarstka prawego", a następnie zakończenia tego postępowania wydaniem decyzji o stwierdzeniu takiej choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia (§8 ust.1 ww. rozporządzenia). Nie mogą mieć zatem znaczenia podnoszone przez skarżącą twierdzenia o bezzasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania, co do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka prawego jako choroby zawodowej (na marginesie przyjąć należy, że to sama skarżąca wiodąc przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [sygn. Akt III AUa 2211/03] spór z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział [[...]] o rentę w związku z chorobą zawodową spowodowała zainicjowanie postępowania administracyjnego celem stwierdzenia choroby zawodowej w związku z rozpoznanym zespołem cieśni nadgarstka prawego – do wystąpienia z takim wnioskiem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego została bowiem zobowiązana przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w dniu 28 sierpnia 2005 r.). Faktem bezspornym jest, iż postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej polegającej na rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka prawego zostało prawidłowo (zasadnie) wszczęte przez organy inspekcji sanitarnej, a w konsekwencji – skoro nie zaszły jakiekolwiek okoliczności świadczące o jego bezprzedmiotowości – to musiało ono zostać zakończone wydaniem przez te organy merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie, w jakim zostało wszczęte i było prowadzone, tj. w przedmiocie stwierdzenia bądź nie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej w odniesieniu do zasygnalizowanej w zgłoszeniu i objętej badaniem w tym postępowaniu jednostki chorobowej - "zespołu cieśni nadgarstka prawego".

Reasumując, w ocenie Sądu zgromadzony w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji materiał dowodowy dawał podstawę do braku stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych, a zatem brak było podstaw do uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji i uznania skargi za zasadną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.