Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1828/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 133 par. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1, 2, 3 art. 24 ust. 2,
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 80, art. 77 par. 1, art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 par. 3, art. 10
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 4 stycznia 2008 r. wniesionej przez J. Z. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... grudnia 2007 r. nr ..., nr sprawy: ..., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... maja 2006 r., nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz na Fundusz Pracy.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W piśmie z 24 lutego 2006 r. pełnomocnik J. Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. (dalej: Zakładu) o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Wskazał, iż w związku z decyzją ZUS z ... grudnia 2006 r. o objęciu wnioskodawcy ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a także w związku ze złożeniem deklaracji ubezpieczonego - strona dokonała wpłaty części zaległej kwoty należności na ubezpieczenie społeczne w kwocie ... zł. Z uwagi na to, że zapłacona kwota nie pokrywa całości zadłużenia, a przede wszystkim ze względu na stan majątkowy i sytuację zdrowotną w najbliższej rodzinie zobowiązanego (osób będących na utrzymaniu wnioskodawcy), wniósł o umorzenie pozostałych należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Pełnomocnik wskazał, iż J. Z. prowadził działalność gospodarczą do 30 września 2005 r., natomiast od 23 lutego 1999 r. jest on dzierżawcą gospodarstwa rolnego, nie jest zatrudniony i nie prowadzi działalności gospodarczej. Konieczność wydzierżawienia gospodarstwa była konsekwencją ciężkiej choroby jego ojca (problemy ...) oraz inwalidztwa jego brata (...).

Do wniosku załączono dokumentację lekarską dotycząca stanu zdrowia ojca wnioskodawcy oraz jego brata, dowód wpłaty kwoty ... zł przez zobowiązanego na pokrycie części należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie oraz oświadczenie o możliwościach płatniczych.

Decyzją z ... maja 2006 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie ... zł. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.], dalej: u.s.u.s.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, ponadto posiada samochód marki ..., a zatem w sprawie niniejszej nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, o którym mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wnioskodawca wprawdzie nie jest zatrudniony, ale posiada źródło dochodu związane z dzierżawą gospodarstwa rolnego, a jego żona osiąga dochody w wysokości ... zł miesięcznie. Strona nie posiada zadłużenia z tytułu podatków czy kredytów, a na poczet nieopłaconych należności z tytułu składek dokonała wpłaty w wysokości ... zł.

Organ zauważył, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniających umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne [dalej: rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej]. Podkreślił, iż w obowiązującym porządku prawnym zasadą jest terminowe regulowanie zobowiązań, natomiast ich umorzenie wyjątkiem i dotyczy ono sytuacji szczególnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne, wywiązanie się z zobowiązań jest realnie niemożliwe, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

W piśmie z 26 maja 2006 r. pełnomocnik strony wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem dodatkowych argumentów, podniesionych przez wnioskodawcę i nowych dowodów w sprawie. Podniósł, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, że w jego sprawie zachodzi przypadek konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Pełnomocnik wskazał, iż podniesiona sprawa współwłasności nieruchomości strony dotyczy - nie oddanego dotąd do użytku - domu mieszkalnego, stanowiącego współwłasność J. Z. jedynie w ... części. Pozostała część stanowi współwłasność jego syna i córki. Nieruchomość tę zamieszkuje również żona wnioskodawcy oraz teściowa, na rzecz której ustanowiona jest służebność dożywotniego mieszkania. Nieruchomość ta stanowi zatem jedyne miejsce zamieszkania dla trzech pokoleń rodziny zobowiązanego i z tego względu oraz z uwagi na istniejącą służebność nie może być przedmiotem sprzedaży i pozyskania środków finansowych pozwalających na spłatę zobowiązań.

Ponadto pełnomocnik zauważył, iż fakt dokonania wpłaty sumy ... zł na rzecz istniejącego zadłużenia nie tylko nie może rodzić negatywnych skutków dla zobowiązanego, lecz przeciwnie - świadczy o poważnym traktowaniu istniejącego zadłużenia. Powyższa wpłata nie stanowiła żadnych oszczędności wnioskodawcy, została bowiem zwrócona 16 lutego 2006 r. jako nadpłata składki z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, któremu wnioskodawca przestał podlegać w związku z prawomocną decyzją KRUS o ustaniu jego ubezpieczenia rolniczego. Zobowiązany wpłacił środki otrzymane z KRUS na poczet nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, powiększając je o wartość sprzedanego na ten cel samochodu marki ...

W odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik strony złożył do akt sprawy oświadczenie dotyczące osób fizycznych z 20 czerwca 2006 r. oraz faktury VAT wystawione na S. Z., mające potwierdzić wydatki strony na zakup leków dla ojca, zaznaczając przy tym, że stanowią one jedynie przykład znacznego finansowego obciążenia wnioskodawcy.

Decyzją z ... lipca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071], dalej: k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... maja 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniósł istotnych, nowych okoliczności w sprawie, a zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji wydanej w I instancji. Zauważył, iż wnioskodawca wraz z żoną jest współwłaścicielem nieruchomości i na tej podstawie stwierdził, iż nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności przedmiotowych należności. Fakt służebności dożywotniego mieszkania nie stanowi przeszkody w zabezpieczeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez wpis hipoteki przymusowej.

Nadto zaznaczył, iż żona wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, a rodzina osiąga dodatkowe dochody związane z dzierżawą gospodarstwa rolnego. Mieszkając wspólnie z dziećmi i teściową strona ponosi tylko częściowe wydatki związane z utrzymaniem domu.

Prezes Zakładu wskazał również, iż decyzje w sprawach umorzenia należności z tytułu składek oparte są na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet zaistnienie przesłanki "całkowitej nieściągalności", jak i "ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek", do których odwołują się przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy.

W konkluzji Prezes Zakładu zauważył, iż w świetle przedstawionej przez stronę sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, będącej przedmiotem analizy organu pod kątem zaistnienia przesłanek do umorzenia należności brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Podkreślił, że ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, dlatego powinien podejmować takie działania i poszukiwać takich rozwiązań finansowych oraz tak gospodarować posiadanymi środkami, aby spełniać w całości ciążące na nim zobowiązania publicznoprawne.

Na skutek zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sąd wyrokiem z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 163/07 uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... lipca 2006 r. została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zauważył, iż J. Z. podniósł okoliczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym ojcem i bratem, uniemożliwiającą prowadzenie działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów mogących pozwolić na spłatę należności z tytułu nieopłaconych składek, natomiast organ nie rozpatrzył tej okoliczności w kontekście przesłanek ustawowych i w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia nie odniósł się do powyższego zarzutu.

Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie Prezes Zakładu jest obowiązany uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na jego podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny, jak również uwzględnić argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji. W ocenie Sądu organ winien poddać wnikliwej analizie podnoszoną przez wnioskodawcę kwestię sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym ojcem i bratem w kontekście możliwości (bądź jej braku) prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania dochodów, które mogłyby pozwolić na spłatę należności z tytułu nieopłaconych składek i rozważyć zasadność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, który umożliwiłby dokonanie wszechstronnej oceny jego twierdzeń dotyczących opieki tymi osobami w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia.

W piśmie z 3 października 2007 r. organ poinformował stronę o konieczności złożenia aktualnych dokumentów potwierdzających sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, dowodów wskazujących na niemożność opłacenia należności z tytułu składek oraz dokumentów potwierdzających konieczność sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad chorym ojcem i bratem. W odpowiedzi na pismo strona w dniu 23 października 2007 r. złożyła zaświadczenie lekarskie z ... października 2007 r. z Samodzielnego Publicznego ZOZ w B. dotyczące stanu zdrowia ojca strony. Zobowiązany podniósł, że stan ojca nie uległ poprawie i nadal wymaga on stałego przyjmowania leków, oszczędnego i spokojnego trybu życia, zaś brat zobowiązanego jest ... i cierpi na ...

Organ poinformował płatnika o prawie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia co do kompletności materiału dowodowego i zapoznania z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu. Z powyższych uprawnień strona nie skorzystała.

Decyzją z ... grudnia 2007 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu z ... maja 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w odniesieniu do przesłanki całkowitej nieściągalności organ wskazał, że wnioskodawca jest wraz z żoną współwłaścicielem w ... nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym. Odnosząc się do argumentu pełnomocnika strony, iż dom jest miejscem zamieszkania trzech pokoleń rodziny oraz obciążony jest służebnością mieszkania Prezes Zakładu stwierdził, że obowiązujące przepisy przewidują możliwość prowadzenia egzekucji z nieruchomości bez względu na fakt jej zamieszkania oraz istnienia służebności mieszkania. Organ dodał, iż posiadanie nieruchomości umożliwia uzyskanie kredytu hipotecznego na spłatę należności.

W kwestii przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ również nie stwierdził okoliczności uzasadniających umorzenie składek. Zauważył, że według dokumentacji przedstawionej przez płatnika jedynym źródłem dochodu w jego rodzinie jest wynagrodzenie żony, które w 2006 r. wynosiło ... zł miesięcznie, zaś podstawa wymiaru składek od tego wynagrodzenia zgodnie z ZUS RCA wynosiła ... zł. Jednocześnie płatnik wskazał wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem domu w kwocie ... zł, a innych miesięcznych wydatków ... zł. Skoro wydatki te są pokrywane, to oświadczenie o jedynym źródle dochodu w postaci wynagrodzenia żony nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Rodzina nie korzysta z żadnej pomocy udzielanej osobom mającym problemy finansowe, co może świadczyć o tym, że nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych umożliwiających umorzenie zaległości. Strona nie ma zadłużenia wobec banków, nie ma zaległości podatkowych. Wskazuje na zadłużenia wobec osób fizycznych na kwotę ... zł.

Organ powołał się na ustalenia z dodatkowego postępowania wyjaśniającego, z których wynika, że w 2004 r. z chwilą wyrejestrowania przez skarżącego jego działalności gospodarczej żona wnioskodawcy dokonała zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z tytułu otwarcia działalności gospodarczej, która nadal jest prowadzona. Składki są regularnie płacone. W związku z powyższym nie można uznać, że opłacenie należności z tytułu powstałych zaległości pozbawiłoby rodzinę zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Organ podniósł, że faktury dotyczące zakupu leków nie dowodzą poniesionych przez stronę wydatków, gdyż są wystawione na ojca. Zarówno ojciec jak i brat wnioskodawcy posiadają źródła dochodów i nie korzystają z żadnej formy pomocy świadczonej przez ośrodki pomocy społecznej, a strona nie prowadzi wraz z nimi wspólnego gospodarstwa domowego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Zakładu z ... maja 2006 r. Rozstrzygnięciu Prezesa Zakładu Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11, 75, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 83 ust. 3b u.s.u.s. i § 3 pkt 1 ust. 3 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej poprzez ich niezastosowanie i nieprzyjęcie, że ojciec i brat skarżącego uważani są za rodzinę z uwagi na brak wspólnego zamieszkania, co nie jest prawdą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację z decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w niniejszej sprawie pozostaje związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 163/07. Odnośnie przytoczonego art. 153 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że zawarte w nim sformułowanie "w sprawie" oznacza tożsamość sprawy ocenianej przez sąd formułujący ocenę prawną oraz sprawy będącej przedmiotem ponownego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zarówno pod względem podstawy prawnej jak też stanu faktycznego. W związku z powyższym należy zauważyć, iż po wydaniu wyroku w sprawie organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, które nie wykazało zmiany stanu faktycznego ani stanu prawnego.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zaskarżoną decyzją z ... grudnia 2007 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu odmawiającą zainteresowanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu, przy czym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek art. 28 nie stosuje się (art. 30 u.s.u.s.). Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec strony skarżącej. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że wobec zobowiązanego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 u.s.u.s. z uwagi na współwłasność nieruchomości.

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wystarczy spełnienie jednej tylko z tych przesłanek, aby zaistniała sytuacja całkowitej nieściągalności składek w rozumieniu przepisów u.s.u.s., umożliwiająca podjęcie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym należy, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stwarza jednak jedynie potencjalną możliwość umorzenia przedmiotowych należności. Sąd wskazuje, że orzekający na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym organ ma zawsze prawo wyboru rozstrzygnięcia i nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym przed jego podjęciem organ winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie zostało przez organ dokonane.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy stwierdził, iż żona wnioskodawcy od 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą, a jego rodzina nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej, co świadczy o tym, że sytuacja finansowa skarżącego jest lepsza niż próbuje ją przedstawić. Taki wniosek wypływa z faktu, iż przedstawiana przez skarżącego wysokość dochodów rodziny jest znacznie niższa niż przedstawiana wysokość samych opłat miesięcznych. Nie ma w sprawie żadnego dowodu na to, że skarżący ma jakieś długi. Jego stwierdzenie o zobowiązaniach wobec osób trzecich na kwotę ... zł nie zostało niczym poparte. Żona podjęła działalność gospodarczą z chwilą wykreślenia działalności gospodarczej skarżącego. Działalność żony nie powoduje żadnych opóźnień w płatnościach, co wpływa na ocenę całokształtu sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny.

Mieszka on w domu będącym współwłasnością również innych osób tam zamieszkujących. Ma to niewątpliwie wpływ na pokrywanie kosztów z tym związanych. Zatem ustalenia organu w tej materii są prawidłowe i nie dają podstawy do przyjęcia, iż spełnione są przesłanki braku środków finansowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych lub ich zaistnienia na skutek spłaty zadłużenia, tj. §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Słusznie też organ przyjął, że nie ma podstaw do przyjęcia istnienia przeszkód do tego, aby skarżący podjął osobiście działalność mogącą przynieść dodatkowe dochody rodzinie, w tym kwoty niezbędne do spłaty zadłużenia.

Przede wszystkim uznać należy za uzasadnione twierdzenie organu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby sprawował opiekę osobistą nad chorym ojcem i bratem oraz aby ta opieka pozbawiała go możliwości podejmowania działań mających na celu osiągnięcie jakiegokolwiek dochodu. Skarżący wraz z żoną, teściową i dorosłymi, samodzielnymi dziećmi mieszka w domu będącym częściowo jego współwłasnością. Z adresu ojca i brata oraz zaświadczeń lekarskich i zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wynika, że mieszkają oni w innym miejscu niż skarżący, tj. w T., gmina Z.. Według GOPS z Z. nigdy nie korzystali i nie korzystają oni z jakiejś formy pomocy społecznej. Daje to podstawę do wnioskowania, iż mieszkają oni poza domostwem skarżącego, oraz że posiadają oni własne, samodzielne źródło dochodu i nie są to pieniądze skarżącego. Skarżący wykazuje, że jego rodzinny dochód miesięczny (zarobki żony w wysokości ... zł brutto) jest niższy niż domowe wydatki (... zł wskazywane jako stałe opłaty miesięczne - k. 5 akt adm.) Co prawda skarżący twierdzi, że ma zobowiązania wobec osób trzecich na kwotę ... zł ale w żaden sposób tego nie wykazuje. Nie wykazuje też, aby to on nabywał za własne pieniądze leki dla ojca i brata. Przedstawione w sprawie faktury świadczą jedynie, że te leki zostały kupione. Faktury zostały wystawione na nazwisko i adres ojca. Z ich treści wynika, że za leki zapłacono gotówką. W żaden sposób nie da się z nich ani odczytać, ani wyinterpretować, że zapłaty dokonał skarżący, oraz że dokonał tego z własnych środków.

Zatem prawidłowo organ przyjął, iż brak jest dowodów na to, aby przyjąć, że opieka i koszty jej sprawowania ponoszona jest przez skarżącego. Daje to podstawę do przyjęcia twierdzeń organu, iż nie została spełniona przesłanka konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiająca możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

W ocenie Sądu organ zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 163/07 i dokonał wskazanej przezeń rzetelnej analizy dokumentów złożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego (dokumentacji lekarskiej brata i ojca skarżącego jak również faktur VAT na zakup leków).

Ponadto, mając na względzie specyfikę rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego organ prawidłowo poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11 k.p.a.). Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która - zdaniem Sądu - spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnośnie zawartego w skardze zarzutu, iż organ naruszył zasadę czynnego udziału stron Sąd stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny. W piśmie z 3 października 2007 r. organ poinformował stronę o konieczności złożenia aktualnych dokumentów potwierdzających sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, zaś wydanym w tym dniu postanowieniem wyznaczył stronie na podstawie art. 10 k.p.a. siedmiodniowy termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Jednocześnie Sąd wskazuje, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie ZUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów strona skarżąca może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze powyższe i na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.