Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 895/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28; art. 10 par 1 i art. 105 par 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania w sprawie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2009 r., wydaną wskutek złożenia przez I. M. (dalej jako skarżąca) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości (dalej jako Minister) utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lutego 2009 r., którą odwołał skarżącą ze stanowiska komornika sądowego.

Na decyzję tą skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, którą Sąd odrzucił - z uwagi na jej niedopuszczalność, postanowieniem z 26 lutego 2010 r. (sygn. akt VISA/Wa 1170/09). W uzasadnieniu Sąd podał, że zaskarżona decyzja z [...] kwietnia 2009 r. została nieprawidłowo doręczona skarżącej, co skutkowało nie rozpoczęciem biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia od niej skargi do sądu administracyjnego. W sprawie o sygn. akt VISA/Wa 1170/09 Sąd wydał także postanowienie z 4 sierpnia 2009 r., którym wstrzymał wykonanie decyzji z [...] kwietnia 2009 r.

Pismem z [...] sierpnia 2009 r. skarżąca złożyła do Ministra wniosek o przyznanie jej - na podstawie art. 28 k.p.a. praw strony w postępowaniu konkursowym na stanowisko komornika sądowego w Sądzie Rejonowym w G. (ogłoszonym obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2009 r.) oraz o umorzenie tego postępowania, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Minister decyzjami z [...] października 2009 r. oraz z [...] listopada 2009 r. - ta ostatnia wydana w skutek rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy - odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2009 r.

Dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca wystosowała do Ministra z wniosek o umorzenie postępowania w przedmiocie obsady stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. W pierwszej kolejności wskazała, iż w świetle postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2009 r. (sygn. akt II GZ 230/09), oddalającego zażalenie Ministra na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2009 r., postępowanie konkursowe stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżącej dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzji o odwołaniu jej ze stanowiska komornika sądowego, dopuszczalne będzie prowadzenie postępowania w przedmiocie obsadzenia tego stanowiska.

Minister decyzją z [...] grudnia 2009 r., działając na podstawie art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a. odmówił skarżącej uwzględnienia jej wniosku o umorzenie postępowania. Podając motywy swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż wniosek nie pochodzi od osoby uprawnionej, tj. osoby będącej stroną w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Ponadto nie zachodzą przesłanki umożliwiające z urzędu umorzenie przedmiotowego tego postępowania. W ocenie Ministra stanie się ono bezprzedmiotowe dopiero po ewentualnym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji o odwołaniu skarżącej ze stanowiska komornika sądowego.

Pismem z [...] stycznia 2010 r. skarżąca złożyła do Ministra wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej, mianowicie art. 28, art. 105 § 1 oraz art. 10 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca ponownie podniosła zarzut bezprzedmiotowości postępowania konkursowego, z uwagi na nieuprawomocnienie się decyzji o jej odwołaniu. Nie zgodziła się również z twierdzeniem Ministra, jakoby nie była uprawnioną do złożenia powyższego wniosku z uwagi na brak przymiotu strony. W ocenie skarżącej oczywistym jest, że rozstrzygnięcie konkursu na stanowisko komornika sądowego, w przypadku wyroku sądu uchylającego decyzję Ministra Sprawiedliwości, wpływa na prawa i obowiązki skarżącej, gdyż uniemożliwia jej wykonywanie zawodu. Na poparcie swych twierdzeń przytoczyła stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 5 października 1998 r. (sygn. akt II SA 1104/98), w którym stwierdzono, iż pojęcie "strony" może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Skarżąca ze podstawę takiego żądania uznała prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2009 r., które wstrzymało wykonanie decyzji odwołującej ją ze stanowiska komornika. W jej opinii interes ten musiał rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Odnosząc się do naruszenia art. 10 k.p.a. skarżąca podniosła, iż Minister wydał decyzję bez uprzedniego zawiadomienia jej pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami.

Decyzją z [...] lutego 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., Minister utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że bezpodstawne są twierdzenia skarżącej, iż posiada ona interes prawny, uzasadniający jej udział w postępowaniu w przedmiocie obsadzenia stanowiska komornika sądowego. Minister podniósł, iż skarżąca wyprowadza swój interes prawny nie z obowiązującego przepisu prawa, a z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 sierpnia 2009 r. Zdaniem organu powyższe dowodzi jedynie istnienie interesu faktycznego w jej ewentualnym uczestnictwie w przedmiotowym postępowaniu. Organ powołał się przy tym na treść ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w której nie przewidziano przepisu, na mocy którego w postępowaniu dotyczącym obsady wolnego stanowiska komornika sądowego, możliwe byłoby dopuszczenie w charakterze strony komornika dotychczas zajmującego to stanowisko. Organ zwrócił także uwagę na fakt pozostawania w obrocie prawnym decyzji z [...] października 2009 r., która odmawiała uwzględnienia wniosku skarżącej i przyznania jej praw strony w postępowaniu konkursowym. Za bezzasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Podał, że błędnym jest przekonanie skarżącej, iż postępowanie w sprawie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego stało się bezprzedmiotowe ze względu na wstrzymanie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 sierpnia 2009 r. wykonania decyzji w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska komornika. Podkreślił, że wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd nie oznacza jej usunięcia z obrotu prawnego, a jedynie tymczasową ochronę komornika przed jej wykonaniem. Minister nie zgodził się również z twierdzeniem jakoby postępowanie konkursowe stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak uprawomocnienia się decyzji o odwołaniu skarżącej ze stanowiska komornika sądowego, a co za tym idzie, o niedopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie obsadzenia tego stanowiska. Wskazał, że przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie przewidują, by do czasu zakończenia postępowania dotyczącego odwołania ze stanowiska komornika sądowego, nie mogło być prowadzone jednocześnie odrębne postępowanie w sprawie powołania nowego komornika. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ stwierdził, iż jest on całkowicie bezpodstawny, gdyż rozpatrzenie wniosku o umorzenie postępowania nie wymagało zebrania dodatkowych materiałów i dowodów. Podniósł przy tym, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] grudnia 2009 r. jedynym żądaniem i jednocześnie materiałem dowodowym w sprawie był ów wniosek z [...] grudnia 2009 r., którego autorem był pełnomocnik skarżącej, a więc doskonale znał jego treść.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania. Skarżąca skargę oparła na tych samych zarzutach, co wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podniosła dodatkowo, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 lutego 2010 r. odrzucił skargę na decyzję Ministra z [...] kwietnia 2009 r., na mocy której skarżąca odwołana została ze stanowiska komornika sądowego, stwierdzając zarazem, że decyzja ta błędnie została doręczona skarżącej, w konsekwencji czego nie istnieje w obrocie prawnym. W ocenie skarżącej powyższy fakt – brak doręczenia decyzji, prowadzi to do wniosku, iż skarżąca nie została odwołana ze stanowiska komornika sądowego, a tym samym brak było podstaw faktycznych i prawnych do wszczęcia postępowania konkursowego w przedmiocie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2010 r., którą odmówiono skarżącej przyznania jej statusu strony w postępowaniu w sprawie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego i umorzenia tego postępowania.

Kwestą sporną jest czy skarżąca, jako odwołany ze stanowiska komornik sądowy ma interes prawny w postępowaniu w sprawie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego.

W ocenie Sądu błędne są wywody skarżącej jakoby po jej stronie istniał interes prawny w postępowaniu w sprawie obsady wolnego stanowiska komornika sądowego. Skarżąca ów interes wywodzi po pierwsze z faktu nieuprawomocnienia się decyzji, odwołującej ją z tego stanowiska komornika sądowego, a po drugie z postanowienia Sądu z 4 sierpnia 2009 r., którym zastosowano tymczasową ochronę w postaci wstrzymania wykonania tej decyzji.

Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, przyjęto, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem sądu kasacyjnego od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również: /w:/ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).

Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie /w:/ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc – zdaniem Sądu - ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.

W ocenie Sądu, skarżąca zobowiązana była wykazać w toku postępowania, iż posiada indywidualny interes prawny, który bezpośrednio ją dotyczy, czego nie uczyniła skutecznie. Z pewnością interes prawny nie może być wywiedziony z faktu nieuprawomocnienia się decyzji, którą skarżąca została odwołana ze stanowiska komornika sądowego. Także z postanowienia Sądu z 4 sierpnia 2009 r. ten interes nie może wynikać. Fakty te jakkolwiek dowodzące istnienia po stronie skarżącej interesu faktycznego ww. postępowaniu, nie czynią po jej stronie interesu prawnego. Zarówno postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji z [...] kwietnia 2009 r., jak i fakt nieuprawomocnienia się tej decyzji, nie mogą być uznane za przepisy prawa materialnego, z których to tylko wywieść można interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Jak wskazano powyżej interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Aby mówić o legitymacji strony w myśl art. 28 interes prawny musi:

1. wynikać z normy prawa powszechnie obowiązującej i nie może ograniczać się jedynie do interesu faktycznego, nawet dającego się racjonalnie uzasadnić;

2. mieć charakter indywidualny;

3. mieć bezpośredni związek z sytuacją prawną konkretnego podmiotu;

4. mieć oparcie w przepisach prawa materialnego;

5. mieć ustawowy związek ze sprawą administracyjną;

6. być realny - nie może być hipotetyczny.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie wskazała żadnej normy prawnej (wskazała jedynie na nieprawomocność decyzji i na orzeczenia sądu), z której wynikałyby bezpośrednio dla niej określone prawa i obowiązki, uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w charakterze strony w sprawie obsadzenia stanowiska komornika sądowego. Słuszne jest stanowisko Ministra odmawiające skarżącej - jako odwołanemu komornikowi, legitymacji strony w postępowaniu w przedmiocie obsadzenia wolnego stanowiska komornika i umorzenia tego postępowania. Skarżąca nie może być dopuszczona do udziału w tym postępowaniu, wywodząc w nim swój interes prawny, nie opierając się o przepisy prawa materialnego.

Oczywistym jest, że zakończenie postępowania w sprawie powołania nowego komornika sądowego będzie możliwe dopiero po wyjaśnieniu sprawy dotyczącej odwołania skarżącej z tego stanowiska. Jednakże ta okoliczność nie ma znaczenia dla oceny statusu skarżącej w postępowaniu dotyczącym wyboru nowego komornika sądowego. Należy też dodać, iż kwestia zasadności wszczęcia przez Ministra postępowania w sprawie obsadzenia wolnego stanowiska komornika winna być przedmiotem ponownej analizy w przypadku uchylenia przez sąd decyzji w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska komornika.

Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie przez Ministra zarzucanych w skardze przepisów art. 28, 10 § 1 i 105 § 1 k.p.a. i uznał że nie ma podstaw, by uznać, iż zaskarżona decyzja nosi znamiona wadliwości w rozumieniu art. 145 p.p.s.a. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne i po stwierdzeniu braku legitymacji skarżącej jako strony w postępowaniu w sprawie obsadzenia stanowiska komornika sądowego wydał prawidłową decyzję, w której w sposób odpowiadający prawu uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

Z tych względów Sąd stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.