Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 989/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 18 grudnia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. NSA Teresa Kobylecka /spr./ Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1460/13 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014r. sygn. akt IV SA/Wa 1460/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2013r. w przedmiocie wymeldowania oddalił skargę i przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 - dalej k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 200r. Nr 139 poz. 993 ze zm.- zwanej dalej ustawą), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Płocka z dnia [...] marca 2013r., orzekającą o wymeldowaniu A. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.

Postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie z w/w lokalu A. C. zostało wszczęte w dniu 5 listopada 2012r. na wniosek J. C., ojca A. C. Ponieważ w trakcie postępowania wnioskodawca zmarł, decyzją z dnia 8 stycznia 2013r. postępowanie umorzono. Tego samego dnia, tj. 8 stycznia 2013r. organ wszczął z urzędu postępowanie o wymeldowanie A. C. z miejsca stałego zameldowania i decyzją z dnia [...] marca 2013r. orzekł o jego wymeldowaniu. Ustalono, że skarżący mieszkał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. wraz z rodziną: ojcem, macochą i czwórką rodzeństwa. W 2006r., kiedy wobec całej rodziny zapadł wyrok eksmisyjny skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, po jego opuszczeniu powrócił do rodzinnego domu, a następnie w 2010r. na skutek konfliktu z macochą wyprowadził się. Początkowo mieszkał w piwnicy bloku, po czym za zgodą ojca przeprowadził się do domku na ogródkach działkowych. Aktualnie skarżący przebywa w Zakładzie Karnym.

Organ uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz ustalenia poczynione na jego podstawie wskazują, iż skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w P. w sposób dobrowolny i trwały, nie dopełniając obowiązku wymeldowania. W ocenie organu bezspornym było, iż w chwili orzekania A. C. od dawna nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, a zatem w sprawie została spełniona przesłanka do wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegająca na opuszczeniu lokalu w sposób dobrowolny i trwały, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

W odwołaniu skarżący podniósł, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, lecz wynikało z działań macochy. Nadto zdaniem skarżącego, wbrew jego wnioskom nie uzupełniono postępowania dowodowego, w szczególności nie przeprowadzono dowodu z zeznań jego brata na okoliczność "trudnej sytuacji życiowej". Oświadczył, że pozbawienie go mieszkania wskutek wydania przedmiotowej decyzji, czyni z niego osobę bezdomną.

Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Wojewoda przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i powołał się na zeznania świadków oraz wyjaśnienia skarżącego wskazujące na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. C., który wskazał, że po opuszczeniu zakładu karnego "nie będzie miał gdzie wrócić". Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2013r. uzupełnił zarzuty skargi i wskazał m.in., że organy administracji nie ustaliły daty opuszczenia mieszkania przez A. C. Zarzucił przede wszystkim nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., tj.: rażącego naruszenia art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak wskazania adresata zaskarżonej decyzji albo wskazania go jedynie w rozdzielniku oraz przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta Płocka dotknięta takim samym uchybieniem jest ważna, mimo że jest to obligatoryjny element każdego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ponadto z ostrożności procesowej zarzucił także:

- rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający dokonanie sądowej kontroli w/w decyzji; a ponadto błędne ustalenie stanu faktycznego a przez to naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku zgromadzenia całego materiału dowodowego; naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego; naruszenie art. 67 § 2 pkt 2 kpa poprzez sporządzenie "wspólnego" protokołu przesłuchania dwóch świadków; naruszenie art. 83 § 3 k.p.a. poprzez przesłuchanie świadka będącego powinowatą skarżącego bez uprzedniego pouczenia jej o prawie do odmowy zeznań, odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W zakresie przepisów prawa materialnego pełnomocnik zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wyrzucenie skarżącego z lokalu bez skorzystania z przysługujących środków ochrony prawnej w sytuacji, gdy jest on osobą nieporadną, miało charakter dobrowolny oraz ze przebywanie w piwnicy oraz w domku usytuowanym na terenie ogrodów działkowych na skutek wyrzucenia z lokalu przesądza o trwałym opuszczeniu tego lokalu. Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Płocka ewentualnie o uchylenie obu decyzji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy uznał, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sąd wskazał, że wykonywanie obowiązku meldunkowego polegające na wymeldowaniu reguluje art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2006r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), który nakazuje osobie opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące wymeldowanie się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Brak wykonania tego obowiązku uprawnia organy gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące (art. 15 ust. 2 ustawy). Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem (art. 10 ust. 2). Dlatego opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi wystarczającą podstawę do wymeldowania.

W niniejszej sprawie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji konieczne było zbadanie, czy organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w P., a jeśli opuścił ten lokal, czy dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal, sporne było jedynie to, czy opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny. Na okoliczność niezamieszkiwania w tym lokalu od 2010r. wskazywał sam skarżący, nadto do akt dołączono dokumenty potwierdzające, że ustanowiony przez sąd kurator kontaktował się ze skarżącym w grudniu 2010r. na terenie ogródków działkowych, gdzie przechowywał on także swoje rzeczy osobiste. Przesłanki wymeldowania ustalone w toku postępowania wynikają także z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków.

Sąd uznał, że okoliczność, iż część świadków zeznała, że skarżący nie mieszka pod w/w adresem od sześciu lat, a cześć świadków zeznała, że nie mieszka tam od lat trzech – w stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, ani nie może być uznana za sprzeczność. Skarżący sam wskazał bowiem, że w lokalu nie mieszka od 2010r. zaś wcześniej kilka lat przebywał w zakładzie karnym. Zatem w zeznaniach świadków nie ma sprzeczności, gdyż sporny lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] skarżący opuścił zaraz po powrocie z zakładu karnego, a więc jego krótka obecność na terenie w/w nieruchomości mogła pozostać niezauważona. W sprawie nie ma ponadto znaczenia, czy skarżący według zeznań świadków nie mieszka w przedmiotowym lokalu od trzech czy też od sześciu lat, skoro przesłanką do dokonania wymeldowania w świetle przytoczonych wyżej przepisów zawartych w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy jest opuszczenie miejsca pobytu stałego na okres ponad 3 miesięcy. W tym kontekście, a zwłaszcza przy uwzględnieniu wyjaśnień samego skarżącego, co do terminu opuszczenia w/w miejsca dotychczasowego pobytu – bez wpływu na wynik sprawy pozostają drobne uchybienia proceduralne, wypunktowane przez pełnomocnika skarżącego w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi. Jakkolwiek za zasadny można uznać zarzut przesłuchania dwóch świadków jednocześnie i złożenie ich podpisów w jednym protokole, to w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie mógł on skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podobnie, nieuprzedzenie przyrodniej siostry skarżącego o prawie odmowy składania zeznań – przy uwzględnieniu treści tych zeznań w konfrontacji z wyjaśnieniami samego skarżącego - nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Za całkowicie chybiony Sąd uznał zarzut wskazujący na nieważność postępowania wynikający z braku oznaczenia adresata decyzji. W decyzji z [...] marca 2013r. Prezydent Miasta Płocka jednoznacznie wskazał, jakiego przedmiotu i jakiego podmiotu decyzja ta dotyczy. Treść decyzji nie budzi żadnych wątpliwości, wymienia skarżącego w sentencji jak również, jako adresata decyzji. Stąd zarzut, jakoby w sprawie nie oznaczono strony, nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji I instancji, Sąd doszedł do przekonania, iż nie naruszają one przepisów prawa. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 p.p.s.a.). Organ administracji przeprowadził szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe i wydaną decyzję odpowiednio uzasadnił. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 czy art. 107 § 3 k.p.a.. W szczególności nie można uznać za błąd w ustaleniu faktycznym stwierdzenia, że skarżący nie przebywa w danym lokalu mieszkalnym "od kilku lat", skoro z punktu widzenia możliwości zastosowania normy prawa przewidzianej w art. 15 ustawy ustalenie to jest wystarczające.

Nie jest także zasadny zarzut polegający na oparciu ustaleń jedynie o zeznania osób bezpośrednio zainteresowanych wymeldowaniem skarżącego, tj. jego macochy B. C., skoro z akt sprawy ewidentnie wynika, iż pierwotnie wnioskodawcą postępowania był ojciec skarżącego (ojciec był też obecny podczas wywiadów kuratora przeprowadzanych u skarżącego w domku rekreacyjnym na terenie wskazanych wyżej ogródków działkowych).

Zgodnie z obowiązującym prawem jedyną przesłanką, jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. A zatem nie znajduje uzasadnienia rozszerzanie elementów postępowania dowodowego na kwestie dla sprawy nieistotne. Stąd nie mógł być uwzględniony zarzut, że w sprawie bezzasadnie pominięto dowód z przesłuchania brata skarżącego "na okoliczność trudnej sytuacji życiowej". Okoliczność ta nie miała znaczenia dla wyniku sprawy, a zatem nieuwzględnienie tego wniosku dowodowego nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie nie ustalono, aby skarżący został usunięty z przedmiotowego lokalu siłą, sam skarżący również tak nie twierdził. Opuszczenie lokalu w sposób trwały przez dorosłą osobę ze wskazaniem, że było to wynikiem konfliktu rodzinnego – nie może skutkować uznaniem, iż było ono przymusowe czy też pozbawione cechy dobrowolności. Ponadto, nawet gdyby zostało wykazane, że skarżący zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich – to działania te z upływem lat pozostałyby obojętne dla ustalenia podstaw do wymeldowania, skoro skarżący nie podejmował kroków zmierzających do przywrócenia jego prawa.

Bezkrytyczne podejście do zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, doprowadziłoby do sytuacji utrzymywania fikcji meldunkowej. Tymczasem celem postępowania meldunkowego jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem rzeczy. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. nastąpiło w sposób dobrowolny. W sprawie ustalono też, że skarżący swoje "centrum życiowe" i rzeczy osobiste przeniósł za zgodą ojca do domku "letniskowego", a jak się wskazuje w orzecznictwie, dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy nie wynika przy tym, by w każdym przypadku organ musiał dokonywać ustaleń w kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu przez osobę, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013r., sygn. akt II OSK 2089/11, LexPolonica nr 7296891, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej kwestii należy też uwzględnić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2010r. sygn. akt II OSK 840/2009. Wskazano w nim, że nawet "jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych".

Powyższe, w ocenie Sądu świadczy o tym, że organy zasadnie przyjęły, iż zachodziły przesłanki ustawowe do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego, ponieważ nie przebywa on w spornym lokalu, co najmniej od 2010r. Skoro zaś nie dopełnił obowiązku wymeldowania z pobytu stałego, to organy były uprawnione do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zarzuty skargi wskazujące na brak przesłanek do wymeldowania ze względu na brak dobrowolnego opuszczenia lokalu Sąd uznał za niezasadne. Instytucja zameldowania nie służy zapewnieniu prawa do lokalu, ani nie ma znaczenia dla kwestii własności czy prawa najmu, zatem podniesiona w skardze okoliczność, że wymeldowanie pozbawia skarżącego miejsca zamieszkania, nie miała wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skoro zameldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym, to w przypadku stwierdzenia, że stan uwidoczniony w ewidencji nie odpowiada rzeczywistemu, organy ewidencyjne zobowiązane są doprowadzić do zgodności prowadzonej ewidencji ludności ze stanem istniejącym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając o kosztach zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu (art. 250p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014r. wniósł A. C., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wyrok zaskarżono w całości i zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na przeprowadzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania, skutkujące naruszeniem:

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż była ona pozbawiona konstytutywnego elementu rozstrzygnięcia administracyjnego w postaci wskazania jego adresata;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania i wydał zaskarżoną decyzję, działając na podstawie wniosku pochodzącego od osoby nieuprawnionej;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż jej uzasadnienie było wadliwe, gdyż nie zawierało ustaleń m.in. od kiedy dokładnie skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania i jakie były rzeczywiste powody opuszczenia przez niego lokalu, a także wyjaśnień, dlaczego pewnych świadkom dano wiarę w całości, a zeznania innych pominięto, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ wydał zaskarżoną decyzję bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez właściwego rozpatrzenia posiadanego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ, który wydał zaskarżoną decyzję nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego, których przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 2 kp.a., które to naruszenie polegało na przyjęciu, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ bezpodstawnie przypisał przymiot wiarygodności zeznaniom świadków, którzy złożyli zeznania do "wspólnego" protokołu przesłuchania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

g) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 83 § 3 k.p.a., które to naruszenie polegało na przyjęciu, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ oparł rozstrzygnięcie na zeznaniach świadka, który nie został pouczony o prawie do odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

h) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez faktyczne pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań dotyczących podniesionych przez stronę zarzutów złożenia zeznań przez świadków do "wspólnego protokołu przesłuchania" oraz niepouczenia siostry skarżącego o prawie odmowy zeznań, a także niewyjaśnienie przyczyn takiego pominięcia;

2. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na błędnej wykładni tego przepisu poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że opuszczenie lokalu wymuszone psychicznym znęcaniem się nad zameldowanym stanowi dobrowolne "opuszczenie".

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; ewentualnie, na wypadek gdyby Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ wynik sprawy, a jedynie naruszenie prawa materialnego, o uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na zaskarżoną decyzję; ponadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w płaszczyźnie podstaw skargi kasacyjnej, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, chyba że z urzędu stwierdzi nieważność postępowania sądowego. W sprawie niniejszej nie zachodzi nieważność postępowania.

Skargę kasacyjną – jak wynika z treści art. 174 p.p.s.a. – można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej wskazano na obie podstawy, tj. naruszenie przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej.

Na wstępie należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., które to naruszenie polegało na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż była ona pozbawiona konstytutywnego elementu rozstrzygnięcia administracyjnego w postaci wskazania jego adresata.

Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który uznał ten zarzut, zawarty także w skardze za całkowicie chybiony. W decyzji z dnia [...] marca 2013r. Prezydent Miasta Płocka jednoznacznie wskazał podmiot, którego decyzja ta dotyczy. Treść decyzji nie budzi żadnych wątpliwości, wymienia skarżącego A. C. w sentencji orzekającej o wymeldowaniu go z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, stąd zarzut, jakoby w sprawie nie oznaczono adresata decyzji nie znajduje uzasadnienia.

Nie jest także uprawniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a., polegający na "nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania i wydał zaskarżoną decyzję działając na podstawie wniosku pochodzącego od osoby nieuprawnionej". Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie w sprawie wymeldowania A. C., w którym wydano zaskarżoną decyzję, zostało wszczęte z urzędu dnia [...] stycznia 2013r. Wskazał na to Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Kolejne zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczą nieuwzględnienia skargi i nieuchylenia decyzji mimo, że jej uzasadnienie nie zawierało ustaleń od kiedy skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania, jakie były rzeczywiste powody opuszczenia lokalu, dlaczego pewnym świadkom dano wiarę w całości, a zeznania innych pominięto (naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3), decyzje wydano bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez właściwego rozpatrzenia posiadanego materiału dowodowego (naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), organ nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego, których przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a.), organ bezpodstawnie przypisał przymiot wiarygodności zeznaniom świadków, którzy złożyli zeznania do "wspólnego" protokołu przesłuchania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 2 kp.a.), organ oparł rozstrzygnięcie na zeznaniach świadka, który nie został pouczony o prawie do odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. art. 83 § 3 k.p.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie są uprawnione. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że zgodnie z treścią obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), skarżący, opuszczając miejsce pobytu stałego, trwającego ponad 3 miesiące był obowiązany wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W sprawie było bezsporne, że od 2010r. skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu, tę okoliczność potwierdził sam skarżący. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji przyjął, że ustalenie przez organ administracji, iż opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu na okres ponad 3 miesięcy stanowiło wystarczającą podstawę do wymeldowania, bez względu na to, na ile lat nieobecności wskazywali świadkowie.

Stwierdzone przez Sąd I instancji naruszenie przepisów postępowania polegające na przesłuchaniu dwóch świadków do jednego protokołu i brak pouczenia świadka o prawie odmowy zeznań nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie miało to wpływu na okoliczność opuszczenia lokalu na okres ponad 3 miesięcy. Również okoliczność trudnej sytuacji życiowej skarżącego nie mogła mieć wpływu na ustalenie opuszczenia mieszkania na okres ponad 3 miesięcy, stąd niedopuszczenie dowodu z zeznań świadka na tę okoliczność nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, co zasadnie uznał Sąd I instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję jeżeli stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest uprawniony zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegający na błędnej wykładni tego przepisu poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że opuszczenie lokalu wymuszone psychicznym znęcaniem się nad zameldowanym stanowi dobrowolne "opuszczenie".

Należy zauważyć, że z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy nie wynika, by organ musiał dokonywać ustaleń w kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu przez osobę, wobec której wszczęto postępowanie, poza tym przepisy meldunkowe abstrahują od oceny motywów podjętych kroków, ewentualne problemy rodzinne i ich skutki są poddane ocenie innych norm prawnych niż meldunkowe.

Skarżący wskazuje, że został zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu z uwagi na zachowanie względem niego macochy. Sąd I instancji słusznie uznał, że w niniejszej sprawie opuszczenie lokalu w sposób trwały przez dorosłą osobę ze wskazaniem, że było to wynikiem konfliktu rodzinnego – nie może skutkować uznaniem, iż było ono wymuszone, czy też pozbawione cechy dobrowolności. Ponadto, nawet gdyby zostało wykazane, że A. C. zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich – to działania to z upływem lat pozostałyby obojętne dla ustalenia podstaw do wymeldowania, skoro skarżący nie podejmował kroków zmierzających do przywrócenia jego prawa. Bezkrytyczne podejście do zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, doprowadziłoby do sytuacji utrzymywania fikcji meldunkowej. W sprawie ustalono też, że skarżący swoje "centrum życiowe" i rzeczy osobiste przeniósł za zgodą ojca do domku "letniskowego", co wskazuje na to, że fizycznemu przebywaniu skarżącego w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić także poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Celem postępowania meldunkowego jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem rzeczy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Sąd I instancji.