Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 368/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. W. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. W. (skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ zażaleniowy) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 21 października 2016 r. Gmina [...] zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zbiornika retencyjnego w W. na cieku [....]. W toku postępowania, postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wyraził opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odmienne stanowisko wyraził Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], który postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] stwierdził, że w opisywanej sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], organ I instancji stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko w ramach wszczętego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednocześnie określając zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Po rozpoznaniu zażaleń skarżącej i T. W., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], organ zażaleniowy uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu zażaleniowego, postanowienie organu I instancji obarczone było wadą wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Wniosek Gminy [...] dotyczył bowiem inwestycji na cieku (wodzie płynącej) na rzece [....], zaś ulokowanie zbiornika retencyjnego na cieku wodnym bezspornie wiąże się z wpływem tego urządzenia na określony w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym sposób prowadzenia gospodarki rybackiej, w tym na wykorzystanie produkcyjnych możliwości wód, zgodnie z operatem rybackim. Organ zażaleniowy nakazał, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji ustalił, który z obwodów rybackich obejmuje obszar realizacji inwestycji, a następnie ustalił podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym i zapewnił mu udział w toczącym się postępowaniu jako stronie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ zażaleniowy wskazał ponadto, że w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji doszło również do naruszenia art. 63 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa). Część 2.2.5 karty informacyjnej przedsięwzięcia zatytułowana "ocena stanu wód", poza rolą planów zagospodarowania nie wskazywała bowiem, czy jej autor badał cele założone przez taki plan i nie odnosiła się do tego, czy realizacji zbiornika uniemożliwi realizację któregoś z zawartych tam celów. Gdyby zaś tak było, w świetle przytoczonej regulacji, postanowienie organu I instancji nie mogłoby mieć waloru ocennego, ale byłoby postanowieniem związanym. Ponadto, wskazana cześć karty nie określała jaki jest przepływ rzeki S. i czy ma ona górski, czy tez nizinny charakter. Organ zażaleniowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a) i pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne od tych informacji zależy, czy stroną występującą jako realizator uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa do wód będzie Marszałek Województwa, czy też Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Po rozpoznaniu skargi skarżącej od powyższego postanowienia organu zażaleniowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 578/17 oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że słusznie organ zażaleniowy zwrócił uwagę na wpływ zaplanowanego na wodzie płynącej (rzece) zbiornika retencyjnego na sposób prowadzenia gospodarki rybackiej określony w art. 6 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym, w tym na wykorzystanie produkcyjnych możliwości wód, zgodnie z operatem rybackim. W ocenie Sądu, podnoszona w skardze okoliczność, że "powołanie do sprawy wędkarzy" nie dotyczy i nie interesuje bezpośrednio skarżącej nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest bowiem zapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania wszystkim jego stronom, a wykonanie tego obowiązku jest przedmiotem kontroli zarówno instancyjnej, sprawowanej przez organy wyższego stopnia, jak i kontroli legalności sprawowanej przez sąd. Ponadto Sąd podkreślił, że w zakresie udziału stron w postępowaniu trafna jest uwaga organu zażaleniowego dotycząca braku ustalenia kto wobec działek 1294 i 1295, stanowiących wody płynące, realizuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w postępowaniu, zgodnie z art. 11 ustawy Prawo wodne. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ zażaleniowy zwrócił uwagę na treść art. 63 ust. 3 ustawy środowiskowej. Przepis ten został znowelizowany (ustawa nowelizująca z dnia 9 października 2015 r., Dz. U. z 2015 r., poz. 1936) z mocą od 1 stycznia 2017 r. (obowiązywał w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) i stanowi obecnie, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdza się obligatoryjnie, jeżeli:

1) możliwość realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1, jest uzależniona od ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

2) z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że realizacja przedsięwzięcia może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie ocena stanu wód została zawarta w części 2.2.5 karty informacyjnej przedsięwzięcia i nie wskazano w niej czy powstanie zbiornika retencyjnego uniemożliwi realizację któregoś z celów środowiskowych zawartych w planie gospodarki wodami na obszarze dorzecza, a tym samym czy przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest w tej sprawie obligatoryjne, czy też obowiązek jej sporządzenia podlega ocenie Wójta.

Reasumując Sąd stwierdził, że zarówno ustalenie podmiotów mających przymiot strony, jak i samego trybu postępowania, mają kardynalne znaczenie dla postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, dlatego też uchybienia we wskazanym zakresie nie mogły zostać usunięte na etapie postępowania zażaleniowego. Stanowiłoby to naruszenie określonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postepowania. Wykazane wady wskazują natomiast na zaistnienie przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. i prawidłowość postanowienia organu zażaleniowego o charakterze kasacyjnym.

Odnosząc się do eksponowanej przez skarżącą kwestii wyłączenia Wójta Gminy [...] od rozpatrzenia ww. sprawy administracyjnej, Sąd wskazał, że zarówno przepisy k.p.a., jak i ustawy środowiskowej nie dają podstaw do wyłączenia z urzędu organu wykonawczego gminy od załatwienia sprawy dotyczącej oceny oddziaływania na środowisko z wniosku tej gminy. Uregulowane w art. 25 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wyłączenie organu administracji publicznej obejmuje przypadki załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych kierownika organu lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 oraz osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Istnieje natomiast możliwość wyłączenia organu przez organ wyższego stopnia i wyznaczenia do rozpatrzenia sprawy innego organu, jednakże z akt sprawy nie wynika, by skarżąca z takim wnioskiem wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], choć kwestia stronniczości Wójta była przez nią podnoszona zarówno w zażaleniu, jak i w skardze.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 82 ust. 3 ustawy środowiskowej. Przepis ten stanowi, że charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, natomiast w rozpoznawanej sprawie decyzji takiej jeszcze nie wydano, sporządzono jedynie kartę informacyjną przedsięwzięcia. Zdaniem Sądu wymaga ona uzupełnienia, co zresztą zostało wyraźnie wskazane w zaskarżonym postanowieniu organu zażaleniowego. Pozostałe natomiast kwestie dotyczące m. in. prawidłowego wykazania rzeczywistych zagrożeń przedsięwzięcia będą mogły być przedmiotem analizy i szczegółowych uwag w toku postepowania prowadzonego z udziałem wszystkich stron.

Uznając zatem, że spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. skutkujące wydaniem postanowienia kasacyjnego, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. nr [...], organ I instancji stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Budowa zbiornika retencyjnego w miejscowości W. na cieku S." w ramach wszczętego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednocześnie określając zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na powyższe postanowienie, organ zażaleniowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia był art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. W ocenie organu zażaleniowego bezspornym jest, iż przedmiotowe przedsięwzięcie - zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 66 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - zostało zaliczone do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być wymagany.

Organ zażaleniowy podkreślił, że organ I instancji będąc związany wytycznymi Sądu uzupełnił postępowanie co do okoliczności wskazanych w wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 578/17. W szczególności organ uzyskał dodatkowe informacje uzupełniające kartę informacyjną przedsięwzięcia, w których dokonano szczegółowej oceny czy powstanie zbiornika retencyjnego uniemożliwi realizację któregoś z celów środowiskowych zawartych w planie gospodarki wodami na obszarze dorzecza. Oceny tej dokonał również organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wynika z niej, iż planowana inwestycja nie przyczyni się do nieosiągnięcia celów środowiskowych wyznaczonych dla Jednolitej Części Wód Powierzchniowych [...]. Organ I instancji umożliwił także udział w toczącym się postępowaniu Polskiemu Związkowi Wędkarskiemu w [...]. Ponadto w aktach sprawy zalega (w formie wydruku komputerowego) informacja o działkach ew. nr 1295 i 1294, z której wynika, że uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa realizuje Marszałek Województwa [...] poprzez swoją jednostkę [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].

Wreszcie organ zażaleniowy stwierdził, że zarówno przepisy k.p.a., jak i ustawy środowiskowej nie dają podstaw do wyłączenia z urzędu organu wykonawczego gminy od załatwienia sprawy dotyczącej oceny oddziaływania na środowisko z wniosku tej gminy.

Po rozpoznaniu skargi skarżącej od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 257/18, oddalił skargę.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie stwierdził, że dla ww. przedsięwzięcia wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, oraz uzgodnił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], organ I instancji stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Budowa zbiornika retencyjnego w miejscowości W. na cieku [...]", gmina [...], województwo [...] w ramach wszczętego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na wniosek Gminy [...] z dnia 21 października 2016 r., oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie przewidzianym w art. 66, bez ust. 1 pkt 10, 10a ustawy środowiskowej.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji, zarzucając:

1) pomijanie w zakresie raportu kwestii najistotniejszych a wskazywanie rzeczy drugorzędnych i dalszych;

2) nieważność postępowania;

3) błąd i dowolność ustaleń organu;

4) dowolność i sprzeczność oceny zebranego materiału dowodowego;

5) obrazę przepisów art. 7, 8, 10, 75 § 1, 77, 78 i 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie;

6) naruszenie prawa materialnego a w szczególności:

- naruszenie art. 63, 66 i 64 ustawy środowiskowej przez jego nieprawidłowe zastosowanie,

- obrazę przepisów art. 107 § 2 k.p.a. w związku z art. 82 ust. 3 ustawy środowiskowej,

- naruszenie przepisów ustawy środowiskowej przez ograniczenie zakresu raportu do ogólnych sformułowań oderwanych o realiów sprawy.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o:

1) ocenę i uwzględnienie okoliczności, że miejscowość S. nie została dotąd skanalizowana przez Gminę [...], która zamiast wybudować najpierw kanalizację - buduje zbiornik retencyjny, ponadto wszystkie ścieki będą trafiały do zbiornika, co przy niskich stanach wód w suchych latach spowoduje na skutek parowania smród i skażenie wód oraz okolicznych pól uprawnych poprzez podsiąkanie spiętrzonych rozcieńczonych ścieków zmieszanych z wodą;

2) sprawdzenie ilu mieszkańców liczy wieś S., obliczenie ile ścieków rocznie jest produkowanych przez tych mieszkańców, a następnie porównanie ile ścieków (np. przeciętnie rocznie z trzech ostatnich lat) zostało dostarczonych do oczyszczalni ścieków w W. Różnica stanowić będzie ilość ścieków odprowadzonych do rowów, a nimi do zbiornika retencyjnego;

3) sprawdzenie ilu mieszkańców S. w zlewni rzeki [...] w ogóle nie ma zbiorników bezodpływowych, oraz przeliczenie ile osób mieszka w gospodarstwach, ile według normy produkują ścieków, a ile faktycznie oddają do oczyszczalni;

4) ustalenie czy powstanie zbiornika retencyjnego będzie miało wpływ na ograniczenia w stosowaniu środków chemicznych, nawozów w uprawach pól znajdujących się w bezpośredniej bliskości zbiornika, jakich środków chemicznych nie będzie można stosować, ewentualnie jakie w zamian będzie można stosować i czy będzie się to wiązać ze zwiększonymi kosztami,

5) ocenę jak zbiornik retencyjny lokalnie wpłynie na zmianę wilgotności powietrza, rozwój grzybów, bakterii, wirusów i jak wpłynie to na zdrowotność upraw, zwierząt, ludzi oraz zwiększenie stosowania pestycydów na okolicznych polach uprawnych, jakie powstaną nowe szkodniki, a wraz z nimi nowe gatunki ptaków, ssaków itd.

6) ocenę jak zbiornik retencyjny wpłynie na hydrologiczne warunki glebowe okolicznych pól uprawnych, czy poziom wód obniży się, czy też zwiększy w stosunku do obecnego poziomu, o ile, jak będzie to bilansowane i jaki to będzie miało wpływ na zabiegi agrotechniczne, stosowanie środków chemicznych, plony dotychczasowych upraw, czy zajdzie potrzeba zmian w uprawie roślin, a jeżeli tak to jakie zmiany.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, organ zażaleniowy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy wyjaśnił, że podstawą prawną zaskarżonego zażaleniem postanowienia był art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Organ zażaleniowy stwierdził, że przedmiotowa sprawa ustalenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko była już przedmiotem badania i oceny przez ten organ (postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...]), jednakże z analizy zaskarżonego postanowienia wynika, że w swojej treści różni się od postanowienia z dnia [...] października 2017 r., tak więc organ uznał, iż mamy do czynienia z nową sprawą.

W ocenie organu zażaleniowego zarzuty skarżącej nie dotyczą konkretnych zapisów zaskarżonego postanowienia, a jedynie są wyrazem niezadowolenia z planów realizacji przedmiotowej inwestycji. Wątpliwości, które ma skarżąca będą mogły być zbadane w oparciu o opracowywany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ zażaleniowy uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, spełnia wszystkie wymogi określone w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżąca powtórzyła wszystkie zarzuty podniesione w zażaleniu i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że Wójt Gminy [...] sporządził wniosek jako inwestor w imieniu Gminy, a następnie merytorycznie go ocenił, co zdaniem skarżącej wyłącza prawidłowe, obiektywne, niezależne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że Wójt powinien być wyłączony od rozpoznania tej sprawy, ponieważ jest zainteresowany powstaniem zbiornika i działa kierunkowo pod ten cel, umniejszając zagrożenia, nie zajmując się sprawami istotnymi dla sprawy, a eksponując na okrągło kwestie ogólnikowe, drugorzędne i trzeciorzędne. Następnie skarżąca zarzuciła nieważność postępowania, ponieważ w jej ocenie organ zażaleniowy wydał już w tej sprawie postanowienie w dniu [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Zdaniem skarżącej organ zażaleniowy błędnie uznał, że mamy do czynienia z nową sprawą, ponieważ postanowienie organu I instancji różniło się w swojej treści od postanowienia z dnia [...] października 2017 r. Zdaniem skarżącej jest to cały czas ta sama sprawa, postępowanie dotyczy tego samego przedsięwzięcia, tj. budowy zbiornika retencyjnego w W. na tym samym odcinku cieku [...]. Skarżąca przytoczyła również orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, m. in. gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Następnie skarżąca zarzuciła, że organ zażaleniowy w ogóle nie ocenił, czy organ I instancji prawidłowo określił zakres raportu. Tym samym organ zażaleniowy nie rozpatrzył istoty sprawy, naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżąca w dalszym ciągu nie jest więc w stanie określić, czy zakres raportu określony postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nie jest zbyt wąski. W szczególności skarżąca wskazała, że w zakresie raportu organ I instancji nie określił, czy wieś S. posiada kanalizację komunalną i jakie jest faktyczne gospodarowanie ściekami, ilu wieś liczy mieszkańców, ile ścieków z szamb przydomowych zostało oddanych do oczyszczalni ścieków w danym roku lub miesiącu, jakie było ogólne zużycie wody, ponadto nie poczynił stosownych wyliczeń w celu ustalenia ile ścieków faktycznie jest odprowadzanych do przydrożnych rowów, a nimi do rzeki [...]. W ocenie skarżącej umożliwiłoby to wyliczenie, ile ścieków rocznie będzie gromadzonych w planowanym zbiorniku retencyjnym, ile ścieków zostanie wprowadzonych do wód gruntowych, rzek, a ile wyparuje do powietrza. Zdaniem skarżącej, określony zakres raportu spowoduje, że tych wyliczeń raport nie będzie zawierał albo dotknie te kwestie lakonicznie. Skarżąca wskazała, że obecnie ścieki komunalne z [...] płyną rowami. Tymczasem S. jest jedną z największych wsi w gminie [...], w której zabudowa budynków mieszkalnych i gospodarczych jak i pól uprawnych skupiona jest wzdłuż rzeki S., dodatkowo pola uprawne położne są na stromych stokach w zlewni tej rzeki. Skutkuje to tym, że ścieki komunalne przedostają się do [...], w konsekwencji będą magazynowane, piętrzone w planowanym do zbiorniku retencyjnym, co będzie negatywnie oddziaływać m.in. na skutek parowania, na zdrowie mieszkańców, pola uprawne i środowisko. Skarżąca wskazała, że [....] poza okresami intensywnych opadów, gdy woda w zlewni intensywnie się podnosi, w miesiącach letnich z reguły ma bardzo niski stan wody. Skarżąca wyraziła wątpliwość, czy na skutek intensywnego parowania i braku zasilenia nie powstanie problem z utrzymaniem odpowiedniego stanu wody w zbiorniku. Istnieje więc realna obawa, że przy niskich stanach wody, jeżeli nie zostanie zapewnione dodatkowe zasilanie zbiornika wodą np. z rzeki [...], poza koncentracją i skażeniem ściekami może dochodzić do ginięcia ryb i innych stworzeń żywych oraz poważnego zagrożenia ekologicznego dla całego ekosystemu, którego częścią są ludzie. Następnie skarżąca powtórzyła za zażaleniem, o jakie kwestie powinien zostać rozszerzony raport, domagając się ponadto aby określał on wpływ na zlikwidowanie melioracji okolicznych działek poprzez podniesienie poziomu wód gruntowych. Skarżąca wskazała, że realizacja inwestycji spowoduje zmianę wilgotności powietrza, co będzie miało wpływ na faunę i florę.

W odpowiedzi na skargę, organ zażaleniowy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 i art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z dnia 3 października 2008 r.).

Sąd administracyjny nie będąc związany granicami skargi, w tym jej zarzutami oraz wskazaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), stwierdził, że skarżony organ nie wyjaśnił oraz nie rozważył w sposób dostateczny zagadnienia powtórnego załatwienia przez zaskarżone postanowienie sprawy obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zagadnienie to ma kardynalne znaczenie w przedmiotowej sprawie, albowiem definitywne uznanie, że sprawa stwierdzenia (niestwierdzenia) obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.) została uprzednio rozstrzygnięta przez ostateczne postanowienie stanowi podstawę do ustalenia zaistnienia wady nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a., i w konsekwencji stwierdzenia nieważności postanowienia ponownie i wbrew zakazowi ne bis in idem rozstrzygającego sprawę (kwestię) obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że wniosek Wójta Gminy [...] z dnia 20 października 2016 r., inicjujący postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa zbiornika retencyjnego w miejscowości W. na cieku [...]", pierwotnie załatwiony postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2016 r., uchylonym przez organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (co do którego tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 578/17, oddalił skargę), został następnie ponownie załatwiony postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2017 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu drugiej instancji z dnia [...] grudnia 2017 r. W konsekwencji z dniem 18 grudnia 2017 r. wynikająca z art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r. sprawa stwierdzenia (niestwierdzenia) obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, którego zakres i treść zostały wyznaczone wnioskiem z dnia 20 października 2016 r., została ostatecznie rozstrzygnięta. Dodatkowo należy uznać, że powyższa sprawa została rozstrzygnięta również prawomocnie, skoro tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 257/18, oddalił skargę na powyższe postanowienie.

Zasadnicze zastrzeżenia budzi zatem fakt, że w związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, pomimo ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, o której mowa w art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r., w zakresie wynikającym z wniosku Wójta Gminy [...] z dnia 20 października 2016 r., Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., działając na podstawie art. 64 ust. 1c i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 397 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko spornego przedsięwzięcia i uzgodnił zakres raportu o odziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko. W tym kontekście trzeba stwierdzić, że wystąpienie przez Wójta Gminy do Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] o wydanie postanowienia uzgadniającego na podstawie art. 64 ust. 1c ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 397 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne było błędem. Wprawdzie niepowołany w podstawie prawnej postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] przepis art. 545 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne w pierwotnym brzmieniu stanowił, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanych na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz decyzji, przed wydaniem których przeprowadza się ponowną ocenę oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy nowej ustawy oraz ustawy zmienianej w art. 509 w brzmieniu nadanym nową ustawą, jednak nie można tego rodzaju regulacji intertemporalnej rozumieć w ten sposób, że przepisy nowej ustawy Prawo wodne dotyczące zasad uzgadniania lub opiniowania postanowień wydawanych na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. w ramach postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia należy stosować także do tych postanowień, które ostatecznie rozstrzygnęły określone kwestie (np. określone w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zakresie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko). Funkcjonalnym potwierdzeniem tak wyłożonej intencji ustawodawcy jest nowelizacja ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne dokonana ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne. W powyższej ustawie nadano m.in. nowe brzmienie art. 545 ust. 1 ("Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 i 1566), stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r."), wprowadzając zasadę dalszego stosowania dawnego prawa (w miejsce bezpośredniego działania nowego prawa) w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz ustanawiając od niej wyjątek w dodanym do art. 545 ust.1a ("Przepisy art. 64 ust. 2 pkt 3, art. 74 ust. 1 pkt 5, art. 77 ust. 2 pkt 3, art. 80 ust. 2, art. 81 ust. 3 oraz art. 90 ust. 1b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą").

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do ponownego opiniowania lub uzgadniania planowanego przedsięwzięcia określonego we wniosku Wójta Gminy [...] z dnia 20 października 2016 r., w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. art. 509 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne nowelizującego ustawę z dnia 3 października 2008 r. m.in. przez dodanie pkt. 4 w ust. 1 art. 64 i ust. 1c w art. 64 oraz zmianę brzmienia art. 64 ust. 2 pkt. 3, ust. 3a i ust. 4. Ostateczność i prawomocność postanowienia organu drugiej instancji z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] października 2017 r. rozstrzygającego sprawę obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia. Trzeba zatem autorytatywnie stwierdzić, że wejście w życie art. 509 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne nowelizującego ustawę z dnia 3 października 2008 r. nie spowodowało powstania w sensie materialnoprawnym nowej sprawy, o której mowa w art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r., w odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia określonego we wniosku Wójta Gminy [...] z dnia 20 października 2016 r.

W tej sytuacji pozostaje jedynie zbadanie, wyjaśnienie i ostateczne rozważenie przez organ drugiej instancji, czy w warstwie faktycznej sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (a tym samym w sprawie o stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko) nastąpiły takie zmiany (przede wszystkim ze względu na złożenie nowego wniosku lub jego istotną modyfikację), że należy uznać, iż doszło do powstania nowej sprawy, co w konsekwencji uzasadniałoby wydanie nowego postanowienia w sprawie stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Analiza w tym przedmiocie, przeprowadzona przez skarżony organ w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2019 r. (zob. s. 4), jest niedostateczna. Skarżony organ stwierdził jedynie, że "z analizy zaskarżonego postanowienia" (postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2018 r.) "wynika, że w swojej treści różni się" ono "od postanowienia z dnia [...].10.2017 r., tak więc Skład Orzekający uznał, że mamy do czynienia z nową sprawą". Nie jest natomiast wiadome, jakie to elementy treściowe porównywanych postanowień miały zadecydować o sformułowaniu kategorycznego wniosku o powstaniu nowej sprawy i braku tożsamości spraw rozstrzygniętych odrębnymi postanowieniami. Przede wszystkim zaś nie uwzględniono, że wyznaczający granice sprawy wniosek Wójta Gminy [...] z dnia 20 października 2016 r. stanowił podstawę wydania obydwu postanowień.

Jeżeli organ drugiej instancji nie zdoła wykazać, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczą nowej sprawy w rozumieniu art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r., jego obowiązkiem będzie wydanie postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.).

Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację i sformułowane wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia (pkt I wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku).