Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 893/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 31 lipca 2018 r., nr [...] [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej B. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "Organem odwoławczym") postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. znak

[...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (zwanego dalej: "Organem egzekucyjnym") z dnia 31 lipca 2018 r. nr [...] [...] w sprawie obciążenia B. P. (zwanego dalej: "Wierzycielem") kosztami postępowania egzekucyjnego powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku zobowiązanej M. M. (zwanej dalej: "Zobowiązaną") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] w łącznej kwocie [...]zł.

Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wierzyciela, obejmujących zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2003-2005.

W celu wyegzekwowania należności poborca skarbowy protokołem z dnia 5 listopada 2008 r. dokonał zajęcia ruchomości, natomiast zawiadomieniem z dnia 23 marca

2017 r. nr [...] Organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanej

w [...]. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 23 marca 2017 r., a Zobowiązanej doręczono zawiadomienie w dniu 31 marca 2017 r.

W piśmie z dnia 23 marca 2017 r. ww. Bank poinformował Organ egzekucyjny

o przeszkodzie w realizacji zajęcia, ze względu na brak środków na rachunku bankowym. Organ egzekucyjny mając na uwadze fakt, że zastosowane w toku egzekucji środki egzekucyjne nie doprowadziły do wykonania egzekwowanego obowiązku, jak również nie ustalono żadnego innego majątku, z którego możliwa

byłaby skuteczna egzekucja, postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r. nr

[...] umorzył postępowanie egzekucyjne na mocy

art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.e.a."). Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienia tego Wierzyciel nie zaskarżył.

Następnie, zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2017 r. nr [...] Organ egzekucyjny poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela. W piśmie z dnia 1 września 2017 r. Wierzyciel zwrócił się

do Organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., dotyczącego naliczenia i pobrania kosztów egzekucyjnych. Organ

egzekucyjny, na mocy postanowienia z dnia 12 września 2017 r. nr [...], obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w łącznej wysokości

[...] zł.

Wierzyciel zaskarżył ww. postanowienie Organu egzekucyjnego w części dotyczącej naliczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości [...] zł za zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej. W uzasadnieniu wskazał, że brzmienie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych,

a nie zajęcie rachunku bankowego, na którym brak jest środków pieniężnych.

Na poparcie tego stanowiska Wierzyciel powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. nr

[...]) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 12 września 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w wyniku rozpoznania skargi na ww. postanowienie Organu odwoławczego, wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt. I SA/Sz 1092/17, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż ww. postanowienia zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie poniesionych przez Organ egzekucyjny kosztów. Zdaniem Sądu, uzasadnienie stanowiska Organu egzekucyjnego nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257,

ze zm. - zwanego dalej: "K.p.a."), nie sposób bowiem poznać stanowiska organu,

co faktycznie obejmuje przyjęta w zaskarżonym postanowieniu kwota kosztów egzekucyjnych, w tym z tytułu zajęcia rachunku bankowego (brak szczegółowego rozliczenia). Sąd zgodził się natomiast z twierdzeniem Organu, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, a przesłanką warunkującą skuteczność zastosowania tego środka jest zawiadomienie zobowiązanego o jego zastosowaniu,

co w niniejszej sprawie miało miejsce. W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał,

że w ponownym postępowaniu w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, organ powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim dowody poniesionych w toku egzekucji wydatków, uwzględniając argumentację Trybunału Konstytucyjnego zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14. Organ powinien uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, które to okoliczności powinny być wskazane w uzasadnieniu faktycznym i prawnym.

Sąd wskazał, że ze względu na to, iż Organy obu instancji nie wykazały podstawy faktycznej naliczenia przyjętych kosztów egzekucyjnych, pomijając całkowicie w swoich rozstrzygnięciach niekonstytucyjność zastosowanych przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w kontekście argumentacji Trybunału Konstytucyjnego wynikającej z wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, uchylił zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Organu egzekucyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Organ egzekucyjny, wykonując ww. wyrok I SA/Sz 1092/17, na mocy postanowienia z dnia 31 lipca 2018 r., nr [...] [...], obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku Zobowiązanej na podstawie ww. tytułów wykonawczych w łącznej wysokości [...] zł. Na ww. koszty złożyły się następujące opłaty: za zajęcie ruchomości w wysokości [...] zł, za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości [...] zł, za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej w wysokości [...] zł oaz opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, w części dotyczącej naliczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości [...] zł za zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej, postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. utrzymał

w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko, powołał się

na art. 18 u.p.e.a., art. 138 § 1 i 144 K.p.a., a także na art. 153 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – w skrócie "p.p.s.a."). Organ w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy oraz zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku. Następnie powołał się na generalną zasadę wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. i wskazał, że w sprawie Organ określił, na mocy art. 64 § 1 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 14 i § 6 u.p.e.a. koszty egzekucyjne tytułem: opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, zajęcie ruchomości, za spisanie protokołu o stanie majątkowym Zobowiązanej oraz opłaty manipulacyjnej. W związku z powyższym Organ egzekucyjny nie miał konieczności brania pod uwagę dowodów poniesionych w toku egzekucji wydatków, na co zwrócił uwagę Sąd we wskazaniach co do dalszego postępowania, bowiem Wierzyciel nie został obciążony żadnymi wydatkami, o których mowa w art. 64b u.p.e.a.

Dalej, Organ powołał się na uregulowania prawne zawarte w art. 64 § 1 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 14 w związku z § 7 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6, § 9 pkt 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 zakwestionował jedynie przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz przepis art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W zakresie jednak tego, w jaki sposób naliczane mają być opłata manipulacyjna oraz opłata za zajęcie, przepisy w dalszym ciągu korzystają

z domniemania konstytucyjności. Zatem organ nie mógł naliczać tych opłat inaczej,

niż nakazały mu te przepisy.

Organ wskazał, że w sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności

z rachunku bankowego w [...] zostały skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 marca 2017 r. Bank potwierdził, że Zobowiązana posiadała rachunek bankowy, co uprawniło Organ egzekucyjny

do naliczenia opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Odpis zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przeznaczony dla Zobowiązanej został nadany w placówce pocztowej w dniu 24 marca 2017 r., tj. przed upływem

14 dni od daty dokonania czynności. Zajęcie ruchomości nastąpiło w dniu 5 listopada 2008 r. (podpis Zobowiązanej na protokole zajęcia), co uprawniło organ egzekucyjny

do naliczenia opłaty egzekucyjnej. Organ dodał, że w sprawie protokół został spisany

w dniu 5 czerwca 2013 r., co uprawniło Organ egzekucyjny do naliczenia opłaty egzekucyjnej. Ponadto Organ odwoławczy zauważył, że u.p.e.a. nie uzależnia wysokości opłaty od skuteczności środka. Opłata należy się zarówno w przypadku zajęcia "pustego" rachunku bankowego (co potwierdził Sąd w swoim uzasadnieniu), jak również będzie należała się w sytuacji zajęcia np. wynagrodzenia za pracę.

Organ odwoławczy przedstawił następnie koszty egzekucyjne, jakie powstały

w sprawie w związku z czynnościami dokonanymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego odnośnie do każdego tytułu wykonawczego, wyszczególniając: opłatę manipulacyjną, opłatę za zajęcie ruchomości, opłata za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym, opłatę za zajęcie rachunku bankowego.

Organ podkreślił, że obowiązujące regulacje w zakresie kosztów za zajęcie innych wierzytelności określają jedynie minimalną wysokość opłaty. Dalej Organ uznał, że zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przedstawionego przez niego mechanizmu jest wypełnieniem wymogu miarkowania, bowiem równoważy interes fiskalny, zapewniając finansowanie organu egzekucyjnego (przynajmniej częściowo) i daje podmiotom ochronę przed nadmiernym fiskalizmem, tak aby opłaty te nie sprowadzały się do swoistej kary. Podkreślił,

że Trybunał zaaprobował to, że stosunkowo naliczona opłata może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego, ale uznał, że jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna.

Zatem, po zakreśleniu przez Organ górnego progu opłaty manipulacyjnej

na poziomie [...] zł, a za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej na poziomie [...] zł, Organ stwierdził, że określenie opłaty manipulacyjnej w wysokości: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, natomiast opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, nie przekraczało kwoty granicznej.

Według Organu, tak ustalone opłaty nie przekraczały bowiem wyznaczonego rozsądnie pułapu poszczególnych opłat, nie powodowały zatem zerwania związku między świadczeniem Organu, a wysokością ponoszonych kosztów za dokonanie tych czynności. Tym samym nie doszło do naruszenia wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ podkreślił, że przepisy art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (opłata za zajęcie ruchomości) oraz art. 64 § 1 pkt 14 u.p.e.a. (opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego) w całości korzystały z domniemania konstytucyjności

i organ nie mógł naliczać tych opłat inaczej, niż przepisy mu nakazywały.

Wobec powyższego, w ocenie Organu odwoławczego, w zaskarżonym postanowieniu Organ egzekucyjny prawidłowo określił rodzaj opłat ryczałtowych

za dokonane czynności (niezależnie od ich intensywności, rezultatów czy innych czynników, które mogłyby wpływać na ich wysokość), podstawy prawne ich naliczenia oraz wskazał kwoty poszczególnych kosztów egzekucyjnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Wierzyciel zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 1 w zw. z art. 64 § 4 w zw. z art. 64 § 7 u.p.e.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że zaistniały podstawy do obciążania Wierzyciela opłatą egzekucyjną w wysokości 5% wyegzekwowanej kwoty za dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ nie był w stanie faktycznie zająć wierzytelności pieniężnej, bowiem na rachunku bankowym zobowiązanego nie było żadnych środków pieniężnych i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone jako bezskuteczne;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zbadania stanu sprawy, w tym brak wyjaśnienia w zakresie poniesionych przez Organ egzekucyjny kosztów z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, mimo tego, że Sąd wskazywał już na konieczność zbadania stanu sprawy w tym zakresie;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zbadania stanu sprawy, w tym brak jakiegokolwiek odniesienia się

czy polemiki z argumentami przedstawianymi przez Skarżącego w zażaleniu,

w tym w szczególności co do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 roku (sygn. akt II FSK 693/15),

co stanowi o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

- art. 8 § 1 K.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania stron do organu, w tym w szczególności z uwagi na brak merytorycznego odniesienia co do przedstawionego stanowiska NSA zawartego w ww. wyroku,

5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

- tj. art. 107 § 3 K.p.a. polegające na braku odniesienia się przez Organ

co do stanowiska NSA zawartego w ww. wyroku i brak argumentów natury prawnej, które wskazywałyby z jakich przyczyn wyrok ten był przez Organ kwestionowany.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uwzględnienie wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego

go postanowienia, a także o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Wskazać przede wszystkim należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17, uchylił postanowienie Organu I i II instancji. Wyroku tego żadna ze stron sporu nie zaskarżyła do NSA, wobec czego wyrok ten uprawomocnił się. Oznacza to, że zarówno Organ egzekucyjny jak i Skarżący zgodzili się w całym zakresie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym tym wyroku. Zatem, zarówno organ jak i Sąd ponownie rozstrzygając tę sprawę, działają w warunkach związania oceną prawną i zaleceniami wynikającymi z ww. wyroku I SA/Sz 1092/17.

Zasadnie zatem organy obu instancji powołały się na związanie poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku.

W myśl bowiem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie więc wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Ustawodawca w art. 153 p.p.s.a. wyraził zasadę związania, według której skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania postanowienia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny prawnej wyrażonej już przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Zatem, związanie oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w ww. wyroku I SA/Sz 1092/17, obligowało Organy obu instancji do jej uwzględnienia i wykonania zaleceń Sądu. Oceną tą był również związany Sąd ponownie rozpoznający sprawę.

W wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17, Sąd stwierdził m.in., że uzasadnienie stanowiska organu egzekucyjnego zawarte w postanowieniu organu egzekucyjnego I instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. Nie sposób bowiem poznać stanowiska organu,

co faktycznie obejmuje przyjęta w zaskarżonym postanowieniu kwota kosztów egzekucyjnych obciążająca Wierzyciela, w tym z tytułu zajęcia rachunków bankowych. Tak wadliwe rozstrzygnięcie Organ odwoławczy utrzymał w mocy.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu ponownie orzekającego w sprawie, zarówno Organ I jak i II instancji naruszyły zasadę związania przewidzianą w art. 153 p.p.s.a. Nie zastosowały się one bowiem do oceny prawnej i wskazań

co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd w ww. wyroku podając jedną

z przyczyn uchylenia wyroku, stwierdził, że istotą postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jest nie tylko wskazanie wysokości kosztów egzekucyjnych, ale przede wszystkim organ egzekucyjny zobowiązany jest jednoznacznie wykazać ich faktyczne poniesienie w toku danego postępowania egzekucyjnego przez ich wskazanie,

tj. jakiego rodzaju wydatki, z jakiego tytułu, w jakiej dacie, w jakiej wysokości, składają się na ustaloną łączną kwotę kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela

(np. z tytułu upomnienia, z tytułu zajęcia rachunku bankowego i inne). Rozliczenie

to musi znaleźć odzwierciedlenie zarówno w dokumentacji akt sprawy, jak

i w uzasadnieniu wydanego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Takie rozliczenie musi być weryfikowalne w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony

w aktach sprawy.

Sądu ponownie rozpoznający sprawę stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zawiera szczegółowego rozliczenia poniesionych przez Organ egzekucyjny kosztów. Do akt administracyjnych sprawy nie załączono żadnej dokumentacji dotyczącej powstałych kosztów. Nie budzi wątpliwości, że żądający zwrotu poniesionych wydatków musi udowodnić fakt ich poniesienia w określonej wysokości

z danego tytułu. Z uwagi na brak stosownych dowodów w zakresie poniesionych kosztów, jak i brak odpowiedniego ich przedstawienia w uzasadnieniu postanowienia, uznać należy, że Organ nie wypełnił zaleceń Sądu.

Ponadto, Sąd wskazał, że z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, należało wyprowadzić wniosek,

że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed nadmiernym obciążeniem podmiotu kosztami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Sąd zwrócił także uwagę, że z uzasadnienia postanowienia Organu egzekucyjnego wynikało, że na koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł składały się opłaty: manipulacyjne, za zajęcie ruchomości, za zajęcie rachunku bankowego, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym, wydatek egzekucyjny. Na zasadność przyjętych kosztów powołano tylko przepisy u.p.e.a, w tym art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6, przyjmując odpowiednio stawkę 5 % egzekwowanej należności w związku

z zajęciem prawa majątkowego, a także stawkę 1 % egzekwowanej należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej.

W takim stanie Organ odwoławczy zaakceptował rozstrzygnięcie Organu I instancji, pomijając całkowicie kwestę niekonstytucyjności wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Jednakże Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułu, jak również nie odniósł się do zagadnienia,

że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane

w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność,

za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie sprowadzały się

do swoistej "kary".

Sąd wskazał, że Organ, oceniając zasadność przyjętych kosztów egzekucyjnych, zobowiązany był wziąć pod uwagę – jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału

– ocenę nakładu pracy organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, częstotliwość podejmowanych czynności, ich skomplikowanie,

a nie ograniczać się do prostego wskazania przyjętych przez organ egzekucyjny

I instancji kwot kosztów egzekucyjnych, które na dodatek, mimo że nie są znaczące, nie znajdują oparcia w dokumentacji akt sprawy.

W ponownym postępowaniu w przedmiocie obciążenia skarżącego wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, Sąd zalecił Organowi wzięcie pod uwagę przede wszystkim dowodów poniesionych w toku egzekucji wydatków, uwzględniając argumentację Trybunału Konstytucyjnego, zawartą w powołanym wyżej uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r, SK 31/14. A zatem, organ powinien uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, które to okoliczności winny być wskazane w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia. Brak takiego wskazania powodował bowiem,

że w istocie takie rozstrzygnięcie nie poddawało się kontroli sądowej. Nie sposób bowiem poznać, jakiego rodzaju czynności organu egzekucyjnego, jaki nakład pracy organu egzekucyjnego, legły u podstaw przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu, Organy nie wywiązały się również z tego zalecenia Sądu, gdyż Organ egzekucyjny i odwoławczy wypowiadając się na temat przyjętych kosztów egzekucyjnych, nie wzięły pod uwagę nakładu pracy Organu egzekucyjnego

w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, częstotliwości podejmowanych czynności, czy stopnia ich skomplikowanie. Organy ograniczyły się do wskazania przyjętych przez Organ egzekucyjny kwot kosztów egzekucyjnych, przy czym nie wskazały

ich szczegółowego wyliczenia. W ocenie Sądu, za niewystarczające należy uznać stosunkowe naliczenie opłaty, przy uwzględnieniu górnego progu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, bez przedstawienia dokładnego sposobu wyliczenia tej opłaty. Wymienione przez Organ kwoty nie wynikają również z załączonej do akt administracyjnych dokumentacji.

Wobec tego, Sąd ponownie orzekający w sprawie stwierdził, że skuteczne okazały się zarzuty skargi co do braku wyjaśnienia wszelkich kosztów poniesionych przez Organ z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego (pomimo zaleceń Sądu wskazanych w wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17),

co skutkowało koniecznością uchylenia postanowień Organów obu instancji, gdyż wydane zostały z naruszeniem wiążącej organy zasady przewidzianej w wyżej przytoczonym art. 153 p.p.s.a.

Ponownie zatem rozpoznając sprawę Organ egzekucyjny zastosuje się do oceny prawnej i wszystkich wskazań, które zostały zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17.

Nadto, odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi określonych w pkt 1, 3, 4, 5 i 6 a dotyczących zajęcia wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym w sytuacji, gdy na rachunku bankowym zobowiązanego nie było żadnych środków pieniężnych, wskazać należy, że kwestie te były już przedmiotem oceny Sądu, który szczegółowo i wyczerpująco odniósł się do tej spornej materii w ww. wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17, co w kontekście związania organów jak i sądu w trybie art. 153 p.p.s.a., czyni zbędne ponowne obszerne odnoszenie się do nich. Niemniej zauważyć należy, że w ww. wyroku Sąd, wypowiadając się co do kwestii faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnej w sytuacji, gdy na rachunku bankowym zobowiązanego nie było żadnych środków pieniężnych, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., II FSK 578/12, wskazał, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia. Sąd uznał, że stanowisko wierzyciela w spornej kwestii, opierające się na tezie, że w związku z brakiem wystarczających środków na rachunku bankowym nie doszło do zajęcia rachunku bankowego, nie było uprawnione, a przede wszystkim pozostawało w sprzeczności z brzmieniem przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a. Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd omówił także terminy "zajęcie egzekucyjne", jak

i "wierzytelność". Następnie wskazał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, o jakim mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a., jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, natomiast konieczną przesłanką warunkującą skuteczność zastosowania tego środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarte u.p.e.a.), jest zawiadomienie zobowiązanego o jego zastosowaniu (o zajęciu jego prawa do żądania wypłaty kwoty z rachunku bankowego, którego nadal zobowiązany jest posiadaczem), co w stanie faktycznym badanej sprawy miało miejsce, i nie było kwestionowane.

Następnie Sąd odniósł się do powoływanego w skardze wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, wskazując, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym przez Skarżącego wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15, a mianowicie, że: "Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.", tj. tylko wówczas gdy na zajętym rachunku bankowym znajdują się środki pieniężne – nie znajduje oparcia w przytoczonych przez WSA przepisach u.p.e.a., w szczególności w normie o charakterze bezwzględnie wiążącym (iuc cogens) zawartej w art. 80 § 2 u.p.e.a.

Wobec powyższego zagadnienia ujęte w pkt. 1, 3 - 5 petitum skargi należy uznać za rozstrzygnięte w prawomocnym wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 1092/17, i oceną tą związane są obie strony sporu, bez względu na ich stanowisko. W szczególności dotyczy to Skarżącego, gdyż Organ ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił stanowisko Sądu wyrażone w tym zakresie w ww. wyroku, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (k. 5 - 6 zaskarżonego postanowienia). W związku z tym, za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi co do naruszenia przepisów procesowych zawartych w art. 7, art. 8 § 1 i 107 § 3 K.p.a. Jak słusznie stwierdził WSA w Gliwicach - organ administracji, rozpatrując sprawę ponownie, powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach (zob. wyrok z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 969/2018, LEX nr 2588065). Wobec tego nie budzi wątpliwości, że Organ podzielając pogląd Sądu wyrażony w wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sprostał wymaganiom stawianym przez ustawodawcę w art. 153 p.p.s.a., w przeciwieństwie do skarżącego wierzyciela – B. P..

W tym stanie sprawy, ponownie rozpoznając sprawę Organ egzekucyjny wykona wskazania Sądu z uwzględnieniem oceny prawnej sprawy wynikające z ww. wyroku z dnia 7 marca 2018 r., I SA/Sz 1092/17, co do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych z tytułu zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej.

Z tego też powodu, Sąd ponownie orzekający w sprawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uwzględnił skargę jako uzasadnioną i uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Organu I instancji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł przez Organ odwoławczy na rzecz Skarżącego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., przy czym kwota ta obejmuje uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu sądowym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).