Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 438/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 34/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 września 2012 r., nr [...] postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 34/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. M. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 września 2012 r., nr [...]

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podniósł, iż pismem z dnia 9 listopada 2012 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na szereg rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, w tym na decyzję z dnia 24 września 2012 r., nr [...] W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył również urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym zawarł informacje, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych oraz oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej.

Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał J. M. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz udokumentowanie dochodu skarżącego poprzez nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).

W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 28 listopada 2012 r. i nie uzupełnił wniosku, czyli tym samym nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w stopniu wystarczającym do uwzględnienia jego wniosku o prawo pomocy oraz nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym.

Pismem z dnia 29 stycznia 2013 r. skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w osobie adwokata z urzędu. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z dokonaniem kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających jego dochód.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W ocenie Sądu I instancji, okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, bowiem skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Sąd stwierdził, że są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie materiały źródłowe, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie jest w szczególności wystarczające wyłącznie subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową, nie poparte jednocześnie żadnymi dochodami.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. M., w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz udokumentowanie dochodu skarżącego poprzez nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).

Nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Stąd jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.