Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2755/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od stycznia 2011 r. do października 2012 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ pierwszej instancji") ustalił, że odpowiedzialność za zaległości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy: od stycznia 2011 r. do października 2012 r. w kwocie głównej 69341,00 zł i w odsetkach 33835,00 zł naliczonych na dzień wydania decyzji, ponosi A. T. (dalej: "Skarżący", "Strona") solidarnie ze Spółką.

W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę decyzji poprzez przyjęcie, że zobowiązany nie wykazał w toku dotychczasowego postępowania, że nie ponosi odpowiedzialności za zaległości powstałe z tytułu braku wpłat na PFRON, z uwagi na niezłożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a także że nie wykazał, iż nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego w sytuacji, gdy istniejący w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że Skarżący czynności w tym zakresie podjął we właściwym czasie, jak również że nie ponosi on winy za ewentualne opóźnienie w tym zakresie,

2. niewyjaśnienie i nieprzedłożenie do akt sprawy dokumentów, które mogłyby wskazywać na zarzuty PFRON wskazane w punkcie 1 odwołania, w szczególności z uwagi na fakt, że w postępowaniu ograniczono się wyłącznie do informacji uzyskanych na podstawie pism Sądu Rejonowego dla [...] W. Sądu Gospodarczego [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych w sprawie sygnatura akt [...], nie dokonano analizy tych akt, w szczególności w celu ustalenia czy zobowiązany podejmował wcześniej czynności w celu ogłoszenia upadłości Spółki, z jakich przyczyn do ogłoszenia upadłości nie doszło, a także czy podejmował inne działania naprawcze w Spółce,

3. nieuwzględnienie w toku postępowania, że z uwagi na ogłoszenie w stosunku do Skarżącego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. przez Sąd Rejonowy dla [...] W. w W. w sprawie [...] upadłości jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą przesądza o wymogu zgłoszenia w tym postępowaniu także wierzytelności objętych zaskarżoną decyzją bezpośrednio do syndyka masy upadłości, bez konieczności prowadzenia w tym zakresie odrębnego postępowania, a których zasadność będzie przedmiotem rozpoznania w toku tego postępowania.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Organ", "Minister") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie pełnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców KRS [...] ustalono, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w upadłości likwidacyjnej w okresie od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r.

Tym samym zdaniem Organu, okoliczność pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu w okresie upływu terminu płatności zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, została udowodniona i spełniona została przesłanka odpowiedzialności, o jakiej mowa w art. 116 § 2 O.p.

Minister odnosząc się do przesłanki odpowiedzialności członka zarządu wynikającej z art. 116 § 1 O.p. czyli bezskuteczności egzekucji z majątku spółki podał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] W. w W., [...] Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika, natomiast zgłoszona przez Organ wierzytelność nie została zaspokojona.

W ocenie Ministra wykazano, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Organ przechodząc do przesłanek egzoneracyjnych umożliwiających uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki zaznaczył, że istniała podstawa do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki z uwagi na zaprzestanie regulowania przez Spółkę należności wobec PFRON zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., nr 60, poz. 535 ze zm., dalej: "p.u.n."), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.

Mając na uwadze art. 21 ust. 1 p.u.n., w ocenie Ministra Skarżący winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości do dnia [...] marca 2011 r., natomiast wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony pismem z dnia [...]kwietnia 2013 r.

Organ podniósł, że Skarżący nie wskazał składników majątkowych należących do Spółki, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji.

Organ nie podzielił zarzutów odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów procesu.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 116 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 11 p.u.n., poprzez uznanie, iż Skarżący działając w imieniu Spółki, nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy termin do złożenia wniosku został dochowany, a tym samym zachodzi przesłanka uchylająca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania Spółki,

2. art. 362 k.c. w zw. z art. 116 § 1 i 2 O.p., poprzez jego błędne niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę przyczynienia się PFRON do powstania szkody, której istnieniu skarżący w ogóle zaprzecza,

3. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 p.u.n. w zw. z art. 116 O.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji ustalającej odpowiedzialność Skarżącego za całe zobowiązanie ciążące na Spółce, podczas gdy literalne brzmienie ww. przepisu wskazuje na odpowiedzialność jedynie w zakresie szkody polegającej na różnicy w zakresie zaspokojenia w zależności od dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest orzeczenie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z tytułu wpłat na PFRON od 01/2011 do 10/2012.

Przechodząc do oceny przesłanek odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej zawartych w art. 116 O.p. należy zauważyć, że dzielą się ona na tzw. przesłanki pozytywne oraz negatywne (wyłączające możliwość orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe.)

Do przesłanek pozytywnych należy zaliczyć: pełnienie funkcji członka zarządu spółki w czasie, gdy powstała zaległość tej spółki - co w tej sprawie nie jest kwestionowane przez Skarżącego. Wykazując z kolei bezskuteczność egzekucji z majątku spółki organ wskazał, że z pisma Sądu Rejonowego wynika, że ostateczny plan podziału obejmuje wyłącznie wierzytelności ujęte na liście w kategorii II. Natomiast jak wynika z załącznika wierzytelność PFRON zostały ujęte w kategorii III. Postanowieniem z [...].01.2016 r. Sąd Rejonowy dla [...] W. [...] Wydział Gospodarczy stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego [...] Sp. z o.o.

Natomiast za przesłanki negatywne, uwalniające od odpowiedzialności należy uznać: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, bądź wykazanie braku winy w niezgłoszeniu tych wniosków, a także wskazanie mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. Poza tym odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019 r. I GSK 671/17).

Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi wskazujących, że wniosek o ogłoszenie upadłości z [...].04.2013 r. został zgłoszony we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.

Odnosząc się to terminu "właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. należy przywołać wyrok NSA z dnia 23 października 2019 r. (I GSK 394/17) w którym stwierdzono "Powołany przepis nie wskazuje, jaki czas jest właściwy dla zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ale nie może budzić wątpliwości, że kwestię tę należy oceniać, odwołując się do przepisów ustawy z 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. W myśl art. 10 u.p.u.n. przesłankę ogłoszenia upadłości dłużnika będącego przedsiębiorcą stanowi jego niewypłacalność, a zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, przy czym dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2 u.p.u.n.). Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonalnych przez dłużnika zobowiązań. Nawet bowiem niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.u.n. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań".

Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 p.u.n. (w treści obowiązującej w 2011 r.) "Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych". Zgodnie z art. 11 ust. 2 p.u.n. "Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje". Powyższy przepis określa zatem dwie przesłanki ogłoszenia upadłości, przy czym wystąpienie już jednej z nich uzasadnia zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Z akt niniejszej sprawy wynika że Spółka nie regulowała wpłat na PFRON od stycznia 2011 r. do października 2012 r. natomiast wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony [...].04.2013 r. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem [...] kwietnia 2011r. a nie jak przyjął organ z dniem [...] marca 2011 r. W tym zakresie Sąd podziela pogląd pełnomocnika Skarżącego, że brak zapały jednej należności nie może stanowić podstawy do uznania dłużnika za niewypłacalnego, gdyż w art. 11 ust. 1 p.u.n. ustawodawca posługuje się liczbą mnogą – "nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych". Zatem dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie ureguluje drugiego w kolejności zobowiązania.

Powyższe ustalenie Sądu nie zmienia okoliczności, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. W tym zakresie ustalenia organów są prawidłowe, gdyż wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony dopiero w 2013 r. Zauważyć należy również, że nie dokonywanie wpłat na PFRON od stycznia 2011 r. do października 2012 r. czyli przez blisko dwa lata, nie może zostać uznane również za "przejściowe trudności w regulowaniu zobowiązań", na co wskazuje pełnomocnik.

Odnosząc się do zarzutu, że "wierzytelności obecnie kierowane do A. T. winny znaleźć się na liście wierzytelności spółki [...] Sp. z o.o. w kategorii II" w konsekwencji "PFRON nie może ustalić odpowiedzialności A. T. za zobowiązania spółki w sytuacji gdy brak jest zaspokojenia ww. wierzytelności wynika z nienależytego działania wierzyciela" - (PFRON), należy zauważyć, że kwestę odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki reguluje art. 116 i nast. O.p. Jak wskazywał już Sąd członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli wykaże zaistnienie jednej tzw. przesłanki negatywnej wskazanej w art. 116 O.p. Postępowanie natomiast wierzyciela (PEFRON) w toku postępowania upadłościowego (ewentualne zaniechanie zaskarżenia listy wierzytelności) nie jest przedmiotem oceny przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy bowiem przeprowadzaniu kontroli prawidłowości działania wierzyciela publicznego w postępowaniu upadłościowym, które jest odrębnym postępowaniem sądowym.

Oceniając natomiast zaistnienie przesłanki pozytywnej tj. bezskuteczności egzekucji należy stwierdzić, że wykazanie jej może nastąpić różnymi środkami dowodowymi. W niniejszej sprawie jako wystarczające należy przyjąć postanowienie z [...].01.2016 r. Sąd Rejonowy dla [...]. W. [...] Wydział Gospodarczy, w którym sąd stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego [...] Sp. z o.o.

W ocenie Sądu skarżona decyzja odpowiada więc prawu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), Sąd oddalił skargę.