Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1151/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont As.sądowy WSA Roman Wiatrowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" spółka z o.o w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2005 r. Nr [...] przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę /-/ R. Wiatrowski /-/ G. Gorzan /-/ W. Zygmont


UZASADNIENIE

I S.A./Po 1151/05

UZASADNIENIE

Aktem notarialnym z dnia [...] 2003r. Rep. A nr [...] Biuro "A" Spółka z o.o. (dalej zwane też biuro "A") z siedzibą w P. dokonało przeniesienia własności na rzecz Przedsiębiorstwa "B" Spółki z o. o. z siedzibą w P. (dalej zwane też Przedsiębiorstwem) prawa własności niezabudowanych działek gruntu położonych w R. o powierzchni łącznej [...] ha.

Strony umowy, zgodnie oświadczyły, że łączna cena sprzedaży wynosi kwotę [...] zł. od której notariusz, jako płatnik pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł. (2% podstawy opodatkowania).

Wnioskiem z dnia [...] 2004r. Przedsiębiorstwo "B" Spółka z o. o. z siedzibą w P. wystąpiło do Naczelnika Urzędu Skarbowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, pobranym przez płatnika w kwocie [...] zł., kwestionując zasadność pobrania tegoż podatku przez płatnika. Uzasadniając swoje żądanie strona podnosi okoliczność, iż w dniu [...] 2003r. nie zawarto umowy sprzedaży lecz umowę przekazania własności nieruchomości w zamian za zwolnienie z długów.

Pismem z dnia [...] 2004r. Naczelnik urzędu Skarbowego przekazał wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z aktami sprawy do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, który był właściwy do rozpatrzenia sprawy.

Organ podatkowy nie podzielił argumentów strony i decyzją z dnia [...] 2005r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, pobranym przez płatnika w kwocie [...] złotych. Wydając tą decyzję organ podatkowy uznał, iż umowa z dnia [...] 2003r. zawiera cechy istotne dla umowy sprzedaży, określonej w art. 535 Kodeksu cywilnego, w związku z czym brak jest podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych od tejże umowy.

Od decyzji tej odwołanie wniosło Przedsiębiorstwo "B" Spółka z o. o. z siedzibą w P., reprezentowane przez pełnomocnika zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż:

• umowa zawarta w dniu [...] 2003r. jest umową kupna sprzedaży,

• intencją stron umowy było zawarcie umowy - kupna sprzedaży, nie zaś przeniesienie własności nieruchomości w zamian za długi,

• skarżący zapłacił sprzedającemu cenę sprzedaży.

Z uwagi na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zażądała stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił poglądów strony zawartych w odwołaniu i decyzją z dnia [...] 2005r. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej, uznał za nieuzasadniony zarzut strony, dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący zapłacił sprzedającemu cenę sprzedaży. Dyrektor Izby Skarbowej wywodzi, że ważność umowy sprzedaży zależy wyłącznie od zgodnych oświadczeń woli stron, a wydanie rzeczy, czy też zapłata ceny są zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawami jej wykonania.

Zgodne oświadczenia woli stron zawarte w umowie sprzedaży są podstawowym, pierwotnym niejako źródłem kreowania przez nie stosunku cywilnoprawnego.

Organ odwoławczy zauważa, że w umowie strony jednoznacznie określiły łączną cenę sprzedaży i sposób płatności tej ceny.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym w odwołaniu, iż " notariusz na skutek zaistniałych wątpliwości z ostrożności, nazwał zawartą pomiędzy stronami umowę umową sprzedaży". Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej okoliczność zawarcia umowy przed notariuszem, oznacza udział notariusza w konstruowaniu oświadczenia woli stron. Notariusz, jak wskazuje organ odwoławczy, obowiązany jest udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności prawnej a ponadto art. 92 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (Dz. U. Z 2002r. Nr 42, poz.369 z póź. Zm, dalej Prawo o notariacie ) wymaga, aby akt dotyczący czynności prawnej, zawierał treści istotne dla tej czynności. Organ odwoławczy podkreślił również, że czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art.2 §1 Prawa o notariacie).

W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej, ustosunkowując się do podniesionej przez stronę treści art 65 kodeksu cywilnego, uznał, iż rekonstrukcja rzeczywistych intencji, uzgodnionych przez strony nie może podważać wymagań i konsekwencji związanych z formą szczególną zastrzeżoną dla danej czynności — w tym wypadku formą aktu notarialnego.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż uzewnętrznione przez strony umowy, które ją zawarły ich wola i zamiar wskazują jednoznacznie na zawarcie umowy sprzedaży.

Ponadto organ odwoławczy zauważa też, iż w treści umowy brak jednoznacznego stwierdzenia, jak to sugeruje strona skarżąca powołując się na art. 523 kodeksu cywilnego, iż nabywca nieruchomości zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z treści umowy nie wynika aby strona kupująca wstępowała w miejsce dotychczasowego dłużnika. Jest to jedynie ustalony przez strony sposób zapłaty ceny sprzedaży. Nie ma to jednak wpływu na typ i ważność umowy. Sposób zapłaty nie jest bowiem elementem przedmiotowo czy podmiotowo istotnym, albowiem nawet brak jego określenia powoduje, że zapłata ceny powinna — jako świadczenie wzajemne — nastąpić najpóźniej z chwilą wydania rzeczy ( art. 488 1 kc) Mając to na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż zapisy umowy nie dają podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie miało miejsce przeniesienie nieruchomości w zamian za spłacone długi.

Od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2007r. Spółka zastępowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca postawiła organom podatkowym zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że:

• umowa zawarta w dniu [...] 2003r. jest umową kupna sprzedaży,

• intencją stron czynności cywilnoprawnej było zawarcie umowy - kupna sprzedaży, nie zaś przeniesienie własności nieruchomości w zamian za długi,

• skarżący zapłacił sprzedającemu cenę sprzedaży.

Wobec tak postawionych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności .

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że umowa z dnia [...]2003r nie jest umową sprzedaży ale umową przeniesienia własności nieruchomości w zamian za przejecie przez skarżącego długów dotychczasowego właściciela nieruchomości o czym świadczy między innymi, że pomiędzy stronami nie zaistniała w żadnym czasie zapłata tzw. "ceny". Skarżący kupił dług Biura "A" od BZ WBK a następnie wstąpił w miejsce Biura "A" do umowy kredytowej w Kredyt Banku.

Skarżąca uznała za chybiony zarzut Dyrektora, że forma aktu notarialnego jest zastrzeżona jedynie dla umowy sprzedaży, ponieważ sformułowanie "przeniesienie własności" użytego w art. 155kc, nie można utożsamiać ze sprzedażą. Przeniesienie własności może nastąpić w różnej postaci a w rozpatrywanym przypadku przyjęło formę przejęcia własności w zamian za długi, gdyż po wykupieniu wierzytelności w BZ WBK, skarżący zwrócił firmie Biuro "A" wszystkie dokumenty dot. zabezpieczeń związanych z udzielonym przez ten bank kredytem, przede wszystkim weksle. Ponadto wraz z przejęciem własności nieruchomości przejął również wszystkie obciążenia nieruchomości, w tym hipoteki na rzecz banków.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w treści § 5 umowy z dnia [...] 2003r. wyraźnie zaznaczono, że w dniu spełnienia się warunku określonego w umowie przelewu wierzytelności zawartej pomiędzy skarżącym a BZ WBK, skarżący przekaże firmie Biuro "A" weksel wypełniony na kwotę [...] zł. co wyraźnie stanowi o zwolnieniu Biura "A" z długów związanych z własnością i innych.

Skarżąca podnosi, że możliwość wpisania na zbywanej nieruchomości hipoteki przez innych wierzycieli Biura "A" skłoniła Skarżącą do natychmiastowego zawarcia umowy. Ze względu na okoliczność braku jeszcze decyzji Kredyt Banku dotyczącej wstąpienia skarżącego do umowy kredytowej w miejsce biura "A" oraz charakter umowy cesji pomiędzy skarżącym a BZ WBK, notariusz, nazwał umowę Umową Sprzedaży i w umowie tej zawarł elementy odnoszące się do umowy sprzedaży.

Zdaniem Skarżącej zawarcie umowy w formie aktu notarialnego nie zamyka drogi do badania zgodnej woli stron w trybie art. 65 Kodeksu cywilnego. Fakt, że strony umowy były przymuszone szeregiem okoliczności do zawarcia umowy w takiej a nie innej treści nie zamyka skarżącemu, jak wywodzi, drogi do ustalenia faktycznych intencji stron umowy i dochodzenia w związku z tym stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilno prawnych.

Skarżąca podnosi, że błędne było nazwanie przez notariusza aktu notarialnego z dnia [...] 2003r., umową sprzedaży nieruchomości i pobranie od tej umowy podatku od czynności cywilno prawnych.

Skarżąca konkluduje, że celem stron było przeniesienie własności nieruchomości w R. na rzecz Przedsiębiorstwa w zamian za zwolnienie biura "A" od spłaty zadłużenia jakie spółka ta posiadała w Kredyt Bank S.A. i w Przedsiębiorstwie z tytułu wykupienia przez nie wierzytelności hipotecznej od BZ WBK S.A., zabezpieczonych hipotekami obciążającymi, co jednoznacznie wynika z zaistniałych faktów tj. przekazania przez Przedsiębiorstwo na rzecz biura "A" dokumentów dotyczących zabezpieczeń kredytów w BZ WBK oraz podpisania przez Przedsiębiorstwo, aneksu do umowy kredytowej, pierwotnie wiążącej biuro "A" z Kredyt Bankiem S.A.

Skarżąca wskazała na stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyroku z dnia 19.07.2000r. wyrok SN II CKN 313/OO LEX nr 52601), w którym SN odwołując się do treści art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego stwierdził, że w umowach argumenty językowe (gramatyczne, semantyczne) mają znaczenie drugorzędne i ustępują argumentom odnoszącym się do woli stron, ich zamiarów i celów. W nawiązaniu do wyżej cyt. wyroku SN, skarżąca wywodzi, że sprawie przedmiotowej umowy, "... obie jej strony nie maja wątpliwości co do jej charakteru. Zarówno skarżący jak i ówczesny prezes biura "A" pan K.M., jednoznacznie stwierdzają, że zamiarem ich było przeniesienie własności nieruchomości w zamian za przejęcie przez skarżącego długów biura "A". W taki sposób potraktowały tę transakcję Banki, w szczególności Kredyt Bank, który uznał, że na skutek umowy, skarżący, w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, w trybie art. 523 Kodeksu cywilnego przejął długi biura "A". Podkreślenia wymaga, że Bank ze skarżącym spisał aneks do umowy kredytowej zawartej z biurem "A", nie tworzył zaś żadnych nowych umów." Powyższe skarżąca konkludowała stwierdzeniem, że nie tylko strony umowy ale i osoby trzecie uznają sporną umowę za umowę przejęcia własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Kwestią sporną pozostaje natomiast czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe właściwie uznały, że umowa z dnia [...] 2003r. Rep. A nr [...] zawarta, w formie aktu notarialnego, pomiędzy biurem "A" Spółka z o.o. z siedzibą w P. a Przedsiębiorstwem "B" Spółka z o. o. z siedzibą w P. jest umową sprzedaży, o której mowa w art. 1 ust.1 pkt1 lit a) ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 86, poz. 959 z późn. zm. dalej ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Organy podatkowe prawidłowo w rozpatrywanej sprawie uznały, że sporna umowa z dnia [...] 2003r. zawiera wszystkie elementy przedmiotowo istotne (essentialia negotii) umowy sprzedaży( art. 535 Kodeksu cywilnego), które decydują o dojściu umowy do skutku i które ją indywidualizują.

W szczególności, wbrew stanowisku Skarżącej Spółki w spornej umowie określono cenę, określono również szczególny sposób jej zapłaty. W §5 aktu notarialnego zapisano bowiem, że łączna cena sprzedaży wynosi kwotę [...] zł i zostanie zapłacona w ten sposób, że:

1. kwotę w wysokości [...] zł strona kupująca zobowiązała się zapłacić na konto w Kredyt Banku S.A. w Warszawie celem spłaty zadłużenia spółki Biuro "A" zabezpieczonego hipoteką kaucyjną,

2. kwotę [...] zł strona kupująca zobowiązała się zapłacić na konto w Kredyt Banku S.A. w Warszawie celem spłaty na rzecz Kredyt Banku odsetek wynikających z umowy kredytowej zabezpieczonych hipoteką kaucyjną,

3. kwotę w wysokości [...] zł strona kupująca zobowiązała się zapłacić na konto wskazane przez stronę sprzedającą. Jednocześnie strony postanowiły, w przypadku nabycia przez Spółkę Przedsiębiorstwo "B" Spółka z o.o. wierzytelności Banku Zachodniego WBK S.A. względem Spółki Biuro "A" zapłata ostatniej części ceny sprzedaży nastąpi przez potrącenie wierzytelności wynikającej z obowiązku zapłaty reszty wierzytelności nabytej od Banku Zachodniego WBK S.A. z siedzibą we W.

Słusznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że ważność umowy zależy wyłącznie od zgodnych oświadczeń woli stron, a wydanie rzeczy czy też zapłata ceny są zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawami jej wykonania. Taki pogląd znajduje swoje źródło w doktrynie, gdzie uważa się, że objęte treścią umowy sprzedaży zobowiązania stron dochodzą do skutku solo consensu, chodzi tu jednak o skutki obligacyjne, a więc zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy (prawa) na nabywcę i wydania rzeczy oraz zobowiązanie się kupującego do odebrania rzeczy i zapłaty ceny. (por. Banaszczyk Z., Kodeks cywilny, Tom II, Komentarz, pod redakcją K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004r., str. 535). Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skarżącej, dot. błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie przez organy podatkowe, że kupujący zapłacił sprzedającemu cenę sprzedaży.

Słusznie podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej, że zgodne oświadczenia woli stron zawarte w umowie sprzedaży są podstawowym, pierwotnym niejako źródłem kreowania przez nie stosunku cywilnoprawnego. Natomiast w spornej umowie z dnia [...] 2003r. strony wielokrotnie wskazywały, że dokonują czynności prawnej w postaci sprzedaży nieruchomości. Termin sprzedaży pojawia się zarówno w określeniu nazwy umowy, jak też w §3 tej umowy, gdzie stwierdza się, że przedłożona została uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki pod firmą Biuro "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. z dnia [...] 2003 roku zezwalającą na "sprzedaż nieruchomości gruntowej położonej w R....", w §4 , gdzie biuro "A" złożyło oświadczenie o sprzedaży a Przedsiębiorstwo "B" sp. z o. o. złożyło oświadczenie o kupnie, czy też wreszcie w § 5, gdzie strony zgodnie oświadczają o łącznej cenie sprzedaży.

Fakt zobowiązania się do zapłacenia określonych kwot celem spłaty zadłużenia spółki Biura "A" świadczy tylko o wybranym przez strony sposobie zapłaty ceny. Ponadto zauważyć należy, że w przypadku kwoty [...] zł, zapłata nie miała nastąpić w celu spłaty zadłużenia. W tym przypadku strona kupująca zobowiązała się zapłacić na konto wskazane przez stronę sprzedającą. Jednocześnie strony postanowiły, że w przypadku nabycia przez Spółkę Przedsiębiorstwo "B" Spółka z o.o. wierzytelności Banku Zachodniego WBK S.A. względem Spółki "A" zapłata ostatniej części ceny sprzedaży nastąpi przez potrącenie wierzytelności wynikającej z obowiązku zapłaty reszty wierzytelności nabytej od Banku Zachodniego WBK S.A. z siedzibą we W.

W ocenie Sądu powyższej wskazane uregulowania umowy z dnia [...] 2003r. w żaden sposób nie wskazują, ze zamiarem stron nie było zawarcie umowy sprzedaży.

W pełni należy podzielić również pogląd Dyrektora Izby Skarbowej o szczególnym znaczeniu roli notariusza w kształtowaniu treści umowy sprzedaży. Wbrew, zawartym w skardze twierdzeniu Skarżącej, że Dyrektor Izby Skarbowej uznał, ze forma aktu notarialnego jest zastrzeżona tylko dla umowy sprzedaży, po lekturze uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem Skarżącej.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał jedynie na skutki zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 92 §3 Prawa o notariacie, który wymaga, aby akt dotyczący czynności prawnej, zawierał "treści istotne dla tej czynności" oraz na treść art. 2 § 1 Prawa o notariacie, zgodnie z którym czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego.

Po pierwsze należy podkreślić, że jeżeli akt notarialny dotyczy czynności prawnej to notariusz powinien objąć formą aktu notarialnego dokładne oznaczenie elementów istotnych danej czynności prawnej. W doktrynie podkreśla się, że "...pod użytym w art. 92 § 3 pr. o not. sformułowaniem "treści istotne dla tej czynności" nie należy rozumieć wyłącznie tzw. elementów przedmiotowo istotnych. Idzie tu bowiem o treści istotne dla "tej" konkretnej czynności prawnej, a nie dla typu czynności (czynność zawarta w akcie może być nienazwana, nie należeć do żadnego typu, np. umowa kupna-sprzedaży). Istotnymi postanowieniami są: dla umowy warunkowej - postanowienie o warunku; dla umowy o skutkach wyłącznie obligacyjnych - zamieszczenie klauzuli wyłączającej skutek rzeczowy; dla umowy przeniesienia własności na zabezpieczenie - oznaczenie tego właśnie celu itd..."(Oleszko A. wyjaśnienia, Rejent 1993/2/131 - t.3)

Oznacza to, że dla stwierdzenia, że wolą stron było zawarcie umowy o przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za przejęcie długu, w akcie notarialnym winno znajdować się wyraźne oznaczenie tego celu.

Natomiast w akcie notarialnym z dnia [...] 2003r. nie zostały zawarte wyraźne oświadczenia stron mające świadczyć, że ich zamiarem było zawarcie umowy przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości w zamian za przejecie długu. Nie stanowi bynajmniej takiego stwierdzenia powołane przez skarżącą zawarte w § 5 umowy stwierdzenie, że w dniu spełnienia się warunku określonego w umowie przelewu wierzytelności skarżący przekaże firmie Biuro "A" weksel wypełniony na kwotę [...] złotych. Zapis ten, jak słusznie podkreśliły to organy podatkowe, w świetle pozostałych zapisów zawartych w akcie notarialnym, może być rozpatrywany jedynie jako przejaw wykonania umowy sprzedaży pozostającym bez wpływu na jej ważność.

W świetle powyższego nie można uznać za prawidłowe twierdzenia skarżącej, że notariusz nazwał umowę umową sprzedaży i zawarł wszystkie elementy istotne dla tej umowy jedynie z "ostrożności".

Drugą istotną konsekwencja wynikającą z powołanych przepisów Prawa o notariacie jest urzędowy charakter dokumentu sporządzonego przed notariuszem.

Art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa są dowodem tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko tym dokumentom. Dowód ten może dotyczyć jedynie prawdziwości zawartych w dokumentach urzędowych informacji. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie kwestionuje natomiast, że strony zawarły umowę o treści wskazanej w akcie notarialnym.

W świetle powyższych uregulowań Prawa o notariacie, oraz zawarcia w spornej umowie wszystkich istotnych elementów umowy sprzedaży skarżąca nie może twierdzić, że notariusz błędnie nazwał umowę umową sprzedaży.

Zresztą Skarżąca w skardze sama podnosi, że strony umowy były przymuszone szeregiem okoliczności do zawarcia umowy w takiej a nie innej treści. W skardze Skarżąca wyjaśniła również, że ze względu na okoliczność braku jeszcze decyzji Kredyt Banku dotyczącej wstąpienia skarżącego do umowy kredytowej w miejsce biura "A" oraz charakter umowy cesji pomiędzy skarżącym a BZ WBK, notariusz, nazwał umowę Umową Sprzedaży

Dla podatku od czynności cywilnoprawnych znaczenie ma chwila dokonania czynności cywilnoprawnej, ponieważ wówczas powstaje zobowiązanie w tym podatku (art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Przedstawione wyżej stanowisko skarżącej świadczy natomiast, że o tym, że strony godziły się na uznanie zawieranej umowy jako umowy sprzedaży, jak została ona zgodnie z ich wolą przez notariusza sporządzona i przez strony podpisana. Powyższe wyjaśnienie Skarżącej, dotyczące okoliczności zawarcia umowy, wskazuje również, że strony umowy, którą zgodnie z ich wolą sporządzał notariusz, uznały, że w chwili jej sporządzania nie zostały jeszcze spełnione wszystkie istotne warunki niezbędne do nadania umowie innego charakteru niż umowa sprzedaży.

Skarżąca powołując się na treść art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego i powołanego w tym przedmiocie orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19.07.2000r. wyrok SN II CKN 313/OO wywodzi, że w umowach należy badać przede wszystkim wolę stron, ich zamiary i cele a w rozpatrywanej sprawie obie strony umowy nie maja wątpliwości co do jej charakteru. Zarówno skarżący jak i ówczesny prezes biura "A" pan K.M., jednoznacznie stwierdzają, że zamiarem ich było przeniesienie własności nieruchomości w zamian za przejęcie przez skarżącego długów biura "A" co potwierdzają również osoby trzecie.

Pomijając, wyżej wskazane, ograniczenia dowodowe w stosunku do umowy zawartej w formie aktu notarialnego stwierdzić należy, że uznanie stanowiska stron w zakresie interpretacji zapisów umowy zawartej w dniu [...] 2003r. doprowadziłoby do uznania zupełnie odmiennego charakteru umowy, niż ten, który został nadany zgodną wolą stron zapisaną przez notariusza. Jak wcześniej stwierdzono dla ustalenia zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych istotna jest chwila dokonania tej czynności. W rozpatrywanym przypadku strony złożyły zgodne oświadczenia woli o zawarciu umowy sprzedaży, w której to umowie zawarto wszystkie istotne dla takiej umowy elementy.

Zauważyć należy również, że do aktu notarialnego przedłożono również uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki pod firmą "A" Biuro Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. z dnia [...] 2003 roku zezwalającą na "sprzedaż nieruchomości gruntowej położonej w R....", Z uchwały wynika, że udzielona przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki "A", przed zawarciem umowy, zgoda dotyczyła sprzedaży nieruchomości, co przeczy stanowisku skarżącej, że strony zawarły umowę o treści umowy sprzedaży wskutek "ostrożności notariusza".

Okoliczności, że zamiarem stron nie było zawarcie umowy sprzedaży przeczy również fakt, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony po upływie siedmiu miesięcy od zawarcia aktu notarialnego.

Nie można uznać stanowiska Skarżącej, że art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego daje możliwość późniejszej, po zawarciu umowy, rekonstrukcji rzeczywistych, wyrażonych w formie aktu notarialnego, intencji stron, skutkującej uznaniem, że nie powstało zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych

Końcowo należy odnieść się do stanowiska Skarżącej, która z treści art. 523 Kodeksu cywilnego wywodzi, że w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że strony zawarły umowę o przejecie długów. Zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Art. 523 kodeksu cywilnego stanowi, że jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że przepis ten odnosi się do długów związanych z własnością nieruchomości. W pełni należy podzielić wyrażony w doktrynie pogląd, zgodnie, z którym art. 523 Kodeksu cywilnego odnosi się do długów osobistych. Jeżeli bowiem zbywana nieruchomość obciążona jest hipoteką to nabywca nieruchomości ponosi odpowiedzialność rzeczową bez potrzeby spełnienia przesłanek wynikających z art. 519 – 522 Kodeksu cywilnego ( por. Mojak J. Kodeks cywilny , Tom I, pod redakcją Pietrzykowskiego K, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004r., str. 1353. W rozpatrywanej sprawie długi obciążające zbywaną nieruchomość zostały zabezpieczone hipotekami.

W konkluzji stwierdzić należy, że wobec jasnych zapisów umowy z dnia [...] 2003r., zawierających wszystkie elementy istotne dla umowy sprzedaży w tym również cenę sprzedaży i mając na uwadze okoliczność zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, organy podatkowe prawidłowo uznały, że w dniu [...] 2003r. pomiędzy "A" - Biurem Spółka z o.o. z siedzibą w P. a Przedsiębiorstwem "B" Spółka z o. o. z siedzibą w P. została zawarta umowa sprzedaży podlegająca opodatkowaniu podatkiem uregulowanym w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z tych powodów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ R. Wiatrowski /-/ G. Gorzan /-/ W. Zygmont