Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1195/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b w zw. z  art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydenta Miasta C. ustalił J.S. wysokości odpłatności za pobyt jego matki – D. S. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. w okresie od 27 do 31 lipca 2015 r. w kwocie 400,30 zł oraz od 1 sierpnia 2015 r. w kwocie 2.481,83 zł miesięcznie.

W wyniku wniesienia odwołania decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy powyższą decyzję.

W dniu 30 października 2015 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. przekazała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wniosek złożony w dniu 23 października 2015 r., przez pełnomocnika J. S. – radcę prawnego W. J., o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, ze względu na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych tj. ujawnienie faktu istnienia drugiego zstępnego D. S. – syna P. S., nieznanego wcześniej organom.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] w związku z powyższym wnioskiem.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości decyzję własną z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia[...] . nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że wydając decyzję z dnia [...] nie znało okoliczności podnoszonej przez pełnomocnika J. S. tj. istnienia drugiego zstępnego D. S. – P. S. Wobec tego wznowiło postępowanie zakończone wyżej wymienioną decyzją celem ustalenia, czy nowy dowód w sprawie miał wpływ na decyzję wydaną w dniu [...]. Jednocześnie stwierdziło, że gdyby znało powyższą okoliczność w dacie orzekania to w sprawie zapadłoby inne rozstrzygnięcie, a mianowicie uchylenie decyzji z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następnie Kolegium podkreśliło, iż rozpatrując sprawę ponownie, po wznowieniu postępowania, doszło do wniosku, że z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, należało uchylić zarówno decyzję organu I instancji z dnia [...] jak i decyzję własną z dnia[...] . oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wobec tego Kolegium zobowiązało organ I instancji do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej w stosunku do drugiego syna tj. P. S. i nakazało zarazem ponownie przeprowadzić postępowanie w tej sprawie w stosunku do J. S.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., w skrócie kpa) w zw. z art. 53 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm., w skrócie ustawa o pomocy społecznej), ustalił odpłatność J. S. za pobyt jego matki – D.S. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. w okresie:

– od 27 lipca 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w kwocie 400,30 zł,

– od 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 października 2015 r. w kwocie po 2.481,83 zł miesięcznie,

– od 1 listopada 2015 r. do 30 listopada 2015 r. w kwocie 2.479,68 zł,

– od 1 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r. po 2.417,43 zł miesięcznie,

– od 1 kwietnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. po 2.576,60 zł miesięcznie,

– od 1 kwietnia 2017 r. po 2.594,97 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że D. S. (matka strony) została umieszczona w domu pomocy społecznej w dniu 19 lutego 2014 r., zgodnie z decyzją Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. i przebywa tam do chwili obecnej. Wskazał również, że po przeanalizowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej J. S. doszedł do przekonania, iż kwota miesięcznych dochodów jego rodziny pozwalała na wnoszenie opłaty za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej. Strona prowadzi bowiem wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwojgiem dzieci, a dochód ich rodziny stanowi praca zarobkowa J. S. i jego małżonki, która jednak nie wyraziła zgody na udostępnienie informacji o wysokości swojego dochodu. Zdaniem organu ustalony dochód rodziny przekracza 300% kryterium dochodowego, określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 6.168,00 zł tj. 514,00 zł x 4 x 300% = 6.168,00 zł. Następnie podkreślił, iż rozpatrzył sprawę także pod kątem drugiego zstępnego – P. S. i ustalił, że względem niego Sąd Rejonowy w C. [...] wydał postanowienie, na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania tj. 22 lutego 1991 r., o przysposobieniu pełnym, które w świetle obowiązujących przepisów powoduje, iż ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Podsumowując stwierdził, że celem art. 61 ustawy o pomocy społecznej nie jest zabezpieczanie potrzeb matki strony lecz zagwarantowanie, aby udzielona pomoc nie była finansowana jedynie przez gminę, czyli utrzymywana ze wspólnych środków społeczności lokalnej zgodnie z art. 2 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Jednocześnie podkreślił, powołując się na art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, że wolą ustawodawcy było, aby zstępni bez względu na stan relacji osobistych łączących ich z rodzicami, partycypowali w kosztach ich utrzymania w domu pomocy społecznej, o czym przesądza art. 61 tej ustawy. Tym samym brak zgody na ustalenie odpłatności w drodze dobrowolnej i obopólnie uzgodnionej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. i J. S. co do wysokości kwoty partycypacji w kosztach pobytu jego matki w domu pomocy społecznej, obligowało organ do ustalenia jednostronnie tej opłaty.

W dniu 25 lipca 2017 r. wpłynęło do organu odwołanie od decyzji z dnia [...] w którym pełnomocnik strony zakwestionował powyższą decyzję w całości oraz wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że organ nie zwrócił się do J. S. z propozycją zawarcia umowy na podstawie, której zostałyby ustalone warunki odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Jego zdaniem bez zawarcia takiej umowy nie istnieje natomiast możliwość postawienia komukolwiek z osób wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zarzutu niewywiązania się z obowiązku ponoszenia opłat z tytułu pobytu członka rodziny w domu pomocy społecznej. Następnie pełnomocnik podniósł, iż decyzja z dnia [...] nieprawidłowo ustala odpłatność J. S. za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej za okres również sprzed daty wydania tej decyzji. Tym samym w ocenie pełnomocnika organ nadał decyzji moc wsteczną, do czego nie uprawniały go przepisy ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił także, że w jego opinii organ powinien był ustalić tylko wysokość odpłatności w okresach miesięcznych, na przyszłość, licząc od dnia wydania decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Ponadto wskazał, że po poniesieniu zastępczej opłaty przez gminę w rachubę może wchodzić wydanie decyzji w sprawie zwrotu opłaty i dopiero na tym etapie, traktując decyzję w sprawie zwrotu opłaty poniesionej zastępczo jako tytuł egzekucyjny, możliwe jest dochodzenie takiego zwrotu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Natomiast dochodzenie opłaty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej jest niemożliwe a zatem pouczenie o tym zawarte w decyzji jest błędne. Jednocześnie pełnomocnik zarzucił organowi, że nie rozważył z urzędu możliwości zwolnienia odwołującego się częściowo lub całkowicie z opłaty za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej ze względu na konieczność spłaty przez niego dwóch kredytów zaciągniętych na budowę domu w łącznej kwocie 2.900 zł miesięcznie. Poza tym podniósł, iż w decyzji pominięto brata strony – P. S., który jest również osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej. W szczególności zdaniem pełnomocnika organ nie wyjaśnił z jakich powodów brat odwołującego się nie został uwzględniony w decyzji. Następnie pełnomocnik stwierdził, że decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego bowiem nie wyjaśnia, w jaki sposób podane kwoty odpłatności zostały wyliczone. Ponadto w uzasadnieniu nie podano, na podstawie jakich konkretnie dowodów ustalono dochody rodziny J. S. i co się składa na te dochody, a także nie wyjaśniono dlaczego w różnych okresach obowiązują różne wysokości opłat. Równocześnie w ocenie pełnomocnika nieprawidłowo pominięto D. S. (małżonkę odwołującego się) jako stronę postępowania, która przecież będzie ponosić również z części swojego dochodu, tworzącego majątek wspólny małżonków, wydatki związane z ustalonymi decyzją kosztami pobytu teściowej w domu pomocy społecznej. Poza tym wskazał, że od czerwca 2014 r. wraz z rodziną J. S. tj. żoną i dwojgiem dzieci, zamieszkuje w jego domu pod adresem [...] w M. jego teściowa – J. W., wraz z którą prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dodał również, że organ I instancji nie ustalił poziomu ich dochodów z uwzględnieniem J. W., jako członka rodziny.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...]

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy oraz wyjaśniło, że matka odwołującego się – D. S. decyzją z dnia [...] została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych somatycznie. Natomiast na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] została umieszczona w DPS "[...]" w L. Następnie DPS poinformował MOPS w C., że odpłatność za jej pobyt w tej placówce wynosić będzie 2.791,50 zł miesięcznie. W związku z tym organ I instancji decyzją z dnia [...] ustalił odpłatność za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej od dnia jej umieszczenia tj. od 19 lutego 2014 r. w wysokości 379,40 zł miesięcznie, jako 70% posiadanego przez nią dochodu, który wynosił 542 zł (w tym zasiłek stały - 389 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł). Ponadto wskazał, że pismem z dnia 21 marca 2014 r. Minister Spraw Wewnętrznych udostępnił dane osobowo-adresowe J. S. i wówczas organ I instancji zawiadomieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej. Równocześnie wyjaśnił, iż D. S. nie miała wiedzy o danych adresowych swojego syna i dlatego organ I instancji zmuszony był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Następnie organ II instancji podkreślił, że zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy, nie wywiązują się z tego obowiązku. W ocenie Kolegium organ I instancji wielokrotnie zwracał się do J. S. o przeprowadzenie u niego wywiadu środowiskowego oraz wzywał go do zadeklarowania kwoty pomocy na rzecz matki, celem zawarcia umowy z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jednakże strona uchylała się od zadeklarowania jakiejkolwiek kwoty, wobec czego zawarcie takiej umowy nie było możliwe. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że brak możliwości zawarcia ze stroną umowy cywilnej nie oznacza co do zasady utraty kompetencji organu do ustalenia obowiązku strony do partycypowania w kosztach utrzymania matki w domu pomocy społecznej w drodze decyzji administracyjnej. Stwierdził również, że jego zdaniem organ I instancji nie naruszył ani przepisów prawa materialnego, wynikających z ustawy o pomocy społecznej (art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 3), ani też przepisów postępowania administracyjnego (art. 7-9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa) albowiem J. S., a później jego pełnomocnik byli informowani o każdej czynności procesowej w toku tego postępowania, pełnomocnik strony zapoznał się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, a kwestionowana decyzja zawierała obszerne uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne. W szczególności sposób wyliczenia kwoty odpłatności został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu decyzji natomiast odpłatność organ ustalił od strony od dnia 27 lipca 2015 r., a zatem na bieżąco, a nie wstecz. W opinii Kolegium w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ I instancji miał podstawy do zobowiązania J. S. do ponoszenia odpłatności za pobyt jego matki w DPS za okres od 27 lipca 2015 r. Poza tym organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, iż okoliczność długoletniego braku więzi syna z matką stanowi negatywną przesłankę orzeczenia o jego obowiązku partycypowania w kosztach jej pobytu w DPS, bowiem taka przesłanka nie występuje w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, który statuuje ogólny obowiązek ponoszenia takich kosztów przez małżonka i krewnych pensjonariusza. Następnie odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony dotyczących prawidłowości ustalenia dochodów rodziny, Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Tym samym powyższy przepis nie przewiduje pomniejszenia dochodu o inne koszty np. utrzymania domu, czy też spłaty kredytów i inne zobowiązania. Jednocześnie wyjaśnił, że w związku z wnioskiem strony o wznowienie postępowania organ I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej, w stosunku do drugiego syna tj. P. S. i zarazem do ponownego przeprowadzenia postępowania w tej sprawie w stosunku do J. S. Następnie podkreślił, że organ I instancji podjął działania w kierunku ustalenia miejsca pobytu P. S. jednakże pomimo licznych prób nie uzyskał takich informacji ani od D. S., ani w Sądzie, ani na Policji, ani w Urzędzie Stanu Cywilnego, ani w Centrum Personalizacji Dokumentów MSW w Warszawie, ani też od pełnomocnika strony. A zatem wobec nie uzyskania informacji o miejscu zamieszkania, czy też pobytu P. S. organ I instancji nie mógł wszcząć postępowania w tej sprawie w stosunku do niego. Ponadto Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w stosunku do J. S., ustalając jego sytuację rodzinną i finansową, pozyskując informacje z wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeń od pracodawców J. S., jak i jego małżonki D. S.. Tym sposobem ustalił prawidłowo, że rodzina strony składa się z 4 osób, dochód rodziny w okresie od lipca 2015 r. do maja 2017 r. wynosił ponad 9.000 zł, co na osobę w rodzinie daje ponad 2.000 zł, natomiast kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosiło 1.824,00 zł tj. 514 zł na osobę w rodzinie. Zatem dochód rodziny strony w całym powyższym okresie przekraczał 300% kryterium dochodowego (514 zł x 4 osoby x 300% = 6.168 zł). Zdaniem Kolegium organ I instancji w decyzji przedstawił szczegółowe wyliczenie odpłatności za poszczególne okresy z uwzględnieniem zmian w kosztach utrzymania mieszkańca DPS "[...] ", jak również zmian dochodu D. S. Kolegium dodało także, że zarzuty zawarte w odwołaniu są nieuzasadnione i nie zasługują na uwzględnienie albowiem kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o prawidłową podstawę prawną, zawiera obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, szczegółowo przedstawiono w niej sposób wyliczenia odpłatności za poszczególne okresy, dochód mieszkanki domu pomocy społecznej został prawidłowo wykazany, brak było podstaw do orzekania o zwolnieniu z opłat, kwestię brata strony również szczegółowo wyjaśniono, małżonka strony – D. S. nie jest stroną tego postępowania, a jedynie członkiem rodziny odwołującego i została uwzględniona przy ustalaniu dochodu rodziny J. S., natomiast pełnomocnik strony brał czynny udział w tym postępowaniu, a przed wydaniem decyzji został zapoznany w dniu 12 maja 2017 r. z materiałem dowodowym. Ponadto w opinii Kolegium zgłoszenie faktu zamieszkiwania wraz z rodziną strony teściowej J.S. – J. W. również nie ma wpływu na wysokość ustalonej odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej albowiem nawet gdyby uwzględniono J. W. w składzie rodziny, to dochód tej rodziny nadal przekraczałby 300% tego dochodu (514 zł x 5 x 300% = 7.710 zł), gdyż miesięczny dochód J. S. i D. S. oscyluje w granicy 10.000 zł, a po uwzględnieniu dochodu J. W. dochód ten wynosiłby ponad 10.000 zł. Podsumowując organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji.

Pismem z dnia 3 listopada 2018 r. J. S., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego W. J., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że naruszono art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji Prezydenta Miasta C. w innej dacie, niż data skierowania D. S. do domu pomocy społecznej. Zdaniem pełnomocnika z brzmienia wyżej wymienionego przepisu wynika bowiem, że decyzja ustalająca opłatę osoby kierowanej, małżonka i zstępnych winna być wydana w dniu wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Tym samym żadne okoliczności nie usprawiedliwiają opóźnienia w wydaniu decyzji ustalającej opłaty, które obciążają skarżącego, po czterech latach od daty skierowania D. S. do domu pomocy społecznej. Poza tym podkreślił, że decyzją z dnia [...] ustalono skarżącemu odpłatność za okres od 27 lipca 2015 r. jednakże nie wyjaśniono, dlaczego ustalono odpłatność za okres wsteczny i dlaczego akurat od powyższej daty. Jednocześnie podniósł, iż poprzednia decyzja organu z dnia [...] ustalała odpłatność dla J. S. na bieżąco tj. od daty wydania tej decyzji. Zdaniem pełnomocnika uchylenie w postępowaniu wznowieniowym decyzji z dnia [...] w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oznacza, że postępowanie w sprawie toczy się od początku a rozstrzygnięcia nie mogą dotyczyć ustaleń odpłatności według daty poprzedniej decyzji, lecz według daty wydania nowej decyzji. Dodał również, że w jego ocenie naruszono art. 7 i art. 77 kpa ponieważ organ I instancji nie ustalił poziomu dochodów i możliwości partycypacji w kosztach utrzymania D. S. wszystkich osób zobowiązanych. W szczególności organ nie wyjaśnił dlaczego drugi syn D.S. – P.S. - nie może być obciążony kosztami utrzymania matki w domu pomocy społecznej a jedynie przedstawił tok podejmowanych działań poszukiwawczych P. S. W opinii pełnomocnika skoro przeszkodą do prowadzenia postępowania wobec P. S. był brak informacji o jego miejscu zamieszkania, czy też pobytu to Kolegium powinno było wydać organowi I instancji konkretne wytyczne, jak te przeszkody usunąć np. poprzez ustanowienie kuratora na podstawie art. 34 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalne arbitralne wybieranie adresata tego rodzaju decyzji przez organ z kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Następnie pełnomocnik wskazał, że decyzja organu I instancji nie zawierała prawidłowego uzasadnienia faktycznego albowiem nie wynika z niej, na podstawie jakich konkretnie dowodów ustalono dochody J. S. i czy na dochody te składają się tylko jego dochody, czy też dochody jego małżonki. Ponadto oświadczył, że skarżący nie został zawiadomiony przed wydaniem decyzji Prezydenta Miasta C. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Przyznał, że owszem w dniu 12 maja 2017 r. zapoznał się z aktami sprawy i zarazem złożył uwagi do postępowania jednakże po tym terminie organ podjął dalsze czynności, w szczególności wystąpił do pracodawców skarżącego i jego żony o nadesłanie informacji o ich wynagrodzeniu. Natomiast uzyskane w ten sposób dowody choć miały, w opinii pełnomocnika, zasadniczy wpływ na treść decyzji to jednak były niedostępne dla skarżącego, a zatem organ naruszył art. 10 § 1 kpa. Dodał również, że decyzja z dnia [...] zawierała nieprawidłowe pouczenie, iż w razie nieuregulowania należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji. Następnie wskazał, że w postępowaniu administracyjnym pominięto małżonkę skarżącego jako stronę postępowania pomimo, iż D. S., jako małżonka zobowiązanego J. S., będzie ponosić również konsekwencje decyzji ustalającej opłatę, ponieważ opłata ta będzie pokrywana także z części jej dochodu, tworzącego majątek wspólny małżonków. Stwierdził także, że całkowicie bezzasadny jest, prezentowany w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta C., zarzut dotyczący utrudniania przez skarżącego postępowania, co w konsekwencji miało powodować jego przedłużanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie dodał, że D. S. z dniem 1 sierpnia 2017 r. zrezygnowała z pobytu w DPS "[...]" w L. i oświadczyła, że będzie przebywać pod adresem W. ul. [...] W związku z powyższym MOPS w C. uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] w sprawie skierowania D. S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa. Stosownie do treści tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z art. 145 ppsa, Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 kpa lub innych przepisach. Ponadto art. 135 ppsa stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy. To samo dotyczy również decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...]

Należy podkreślić, że kontrolowane postępowanie administracyjne jest postępowaniem nadzwyczajnym zainicjowanym podaniem skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jego matki – D.S. w domu pomocy społecznej, z uwagi na wyjście na jaw istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji, nieznanej organowi, a mianowicie faktu, pojawienia się drugiego syna D. S. – P.S. W ocenie Sądu Kolegium procedując w tej sprawie popełniło już na początku błędy, które rzutowały na tok całego późniejszego postępowania. Otóż podanie dotyczyło postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr[...], ustalającą skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. w okresie od 27 do 31 lipca 2015 r. w kwocie 400,30 zł oraz od 1 sierpnia 2015 r. w kwocie 2.481,83 zł miesięcznie.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jednakże art. 146 § 2 kpa stanowi, że nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Ponadto podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 kpa). Jednocześnie organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 kpa). Natomiast zgodnie z art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Należy również podnieść, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1926/06 (LEX nr 441107) rozstrzygając sprawę na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, organ powinien wydać nową decyzję, którą uchyli dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzygnąć sprawę. Jest to w istocie jedna decyzja zawierająca dwa elementy. Również wyrokiem NSA we Wrocławiu z dnia 30 października 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3437/95 (LEX nr 27359) orzeczono, że w decyzji, którą organ wydaje na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, należy zawrzeć rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie. Kompetencja ta realizowana jest wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a nie wystąpi żadna z negatywnych przesłanek określonych w art. 146 kpa, wykluczająca uchylenie tej decyzji. W tym przypadku obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika bezpośrednio z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia, które wedle rozwiązań przyjętych w przepisach kodeksu nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Spełniając powyższy obowiązek, organ administracji publicznej nie wydaje jednak w tym zakresie dwóch odrębnych decyzji, lecz w jednej decyzji – kończącej postępowanie w sprawie wznowienia – podejmuje dwa rozstrzygnięcia, z których jedno uchyla dotychczasową decyzję, drugie zaś ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty. Ta nowa decyzja powinna więc rozstrzygać sprawę w całości.

W założeniu nie jest również dopuszczalne wydanie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa decyzji wyłącznie kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2002 r., sygn. akt IV SA 2759/00, LEX nr 55356; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 722/09, LEX nr 597809) ani decyzji uchylającej decyzję dotychczasową i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 26 września 1983 r., sygn. akt I SA 634/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 76; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1649/09, LEX nr 597339). Nowa decyzja musi bowiem zawierać rozstrzygnięcie o całości sprawy objętej decyzją dotychczasową (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 108/14, LEX nr 1470095).

Kolegium wydając decyzję z dnia [...] nr [...] w szczególności na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, w oczywisty sposób przepis ten naruszyło. Decyzją tą bowiem uchyliło własną decyzję z dnia [...] co jest dopuszczalne, ale także – już wadliwie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Sądu Kolegium, po wznowieniu postępowania w sprawie powinno było samodzielnie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy okoliczność podana we wniosku z dnia 21 października 2015 r. w postaci pojawienia się drugiego syna D. S. – P. S., powoduje konieczność zmiany ostatecznej decyzji ustalającej J. S. odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki. Poza tym z akt administracyjnych wynika, że P.S. został, na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przysposobiony co w konsekwencji oznacza, że ustały prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Tym samym, w ocenie Sądu, P. S. nie mógł zostać obciążony obowiązkiem ponoszenia odpłatność za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej. W związku z powyższym, w świetle art. 146 § 2 kpa, Kolegium nie miało podstaw prawnych do uchylenia decyzji z dnia [...] ani tym bardziej decyzji z dnia [...] Jednocześnie niezrozumiałe jest dlaczego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Kolegium w ogóle nie odniosło się do kluczowej kwestii ustalonej przez organ I instancji, czyli do faktu przysposobienia P. S., którego pojawienie się w sprawie spowodowało wznowienie postępowania. Z uzasadnienia wyżej wymienionej decyzji wynika bowiem, że organy nie mogły wszcząć postępowania w sprawie odpłatności za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej w stosunku do P. S., gdyż nie były w stanie ustalić jego miejsca zamieszkania, czy też pobytu.

Zdaniem Sądu, opisane naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w decyzji Kolegium z dnia [...] nr [...] przełożyło się na wszystkie następne rozstrzygnięcia po tej dacie. Należy stwierdzić, że ich treść nie odpowiada wymogom z art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Doszło bowiem do niedopuszczalnego rozdzielenia dwóch elementów decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa – uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 21 września 2015 r. nastąpiło decyzją z dnia [...] a orzeczenie merytoryczne innymi decyzjami (z dnia[...] i [...]). Co więcej, na skutek naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 kpa po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...] merytorycznie orzekał także Prezydenta Miasta C. w pierwszej instancji z obrazą art. 149 – 150 kpa albowiem organem wyłącznie właściwym w tej sprawie było Kolegium.

W tym miejscu należy również wskazać, że obowiązek wyłączenia pracownika wynikający z art. 24 § 1 pkt 5 kpa dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli (weryfikacji) - czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji, albo na podstawie art. 127 § 3 kpa), czy nadzwyczajnym (zwłaszcza w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji) – por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2469/15 (LEX nr 2102201).

W związku z powyższym należy zauważyć, że ostateczną decyzję z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wydało w składzie: Henryka Nogal, Lidia Bielecka i Bożena Zalejska. Zdaniem Sądu wyżej wymienione osoby były wyłączone, na mocy art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa, od orzekania w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym tej decyzji, a mimo to brały udział w wydaniu rozstrzygnięć po wznowieniu postępowania. Albowiem decyzję z dnia[...] . nr [...] Kolegium wydało w składzie: Henryka Nogal, Lidia Bielecka i Bożena Zalejska natomiast decyzję z dnia [...] nr [...] wydało w składzie: Henryka Nogal, Lidia Bielecka i Stanisława Dróżdż. Tym samym zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 kpa i art. 27 § 1 kpa. W opinii Sądu nie można bowiem akceptować sytuacji, w której pracownik (członek Kolegium) biorący udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brał udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji.

Podsumowując, wskazane powyżej uchybienia skutkowały koniecznością uchylenia decyzji z dnia: [...] nr [...][...] nr [...]nr[...] , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 ppsa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, mając na względzie treść niniejszego uzasadnienia, samodzielnie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i ustali, czy okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania, w postaci pojawienia się drugiego syna D. S. – P. S., powoduje konieczność zmiany ostatecznej decyzji ustalającej J. S. odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki, w szczególności potwierdzi, czy P. S. został przysposobiony. A następnie stosownie do poczynionych ustaleń wyda decyzję na podstawie albo art. 151 § 1 pkt 1 kpa albo art. 151 § 1 pkt 2 kpa.