Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 470/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 7, art. 31zo ust. 2 i 4 , art. 31zo ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 8 ust. 6.
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej T. W. 480 ( czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

T.W. (dalej skarżąca, strona, przedsiębiorca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład, ZUS) z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r..

Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy i uzasadnienia wydanej decyzji, strona, prowadząca działalność gospodarczą, złożyła 6 maja 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.. Zaznaczyła przy wypełnianiu formularza RDZ wniosku pkt 1 w części II. zatytułowanej: "Treść wniosku". W ten sposób zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. jako płatnik składek.

Następnie 24 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek, na zmienionym formularzu RDZ, za kwiecień i maj 2020 r., jako osoba prowadząca działalność gospodarczą opłacająca składki wyłącznie za siebie. Oświadczyła, że osiągnęła przychód z działalności w pierwszym miesiącu ,za który jest składany wniosek o zwolnienie, wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r..

Decyzją z "[...]" r., wymienioną na wstępie, ZUS odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r..

Powołał w sentencji art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., obecnie poz. 1842), dalej ustawa kryzysowa, w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze. zm.).

Organ w uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy kryzysowej osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Zakład podał, że ustalenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje na podstawie kompletnie i poprawnie wypełnionego wniosku. Musi on zawierać wszystkie elementy, w oparciu o które możliwa będzie ocena spełnienia kryteriów do zwolnienia z opłacania składek. Natomiast złożony wniosek nie pozwolił na ustalenie prawa do zwolnienia. Wobec tego pismem z 2 czerwca 2020 r. (brak pisma w aktach sprawy) ZUS wezwał przedsiębiorcę o wyjaśnienie dlaczego w złożonym wniosku zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie z opłacania składek za osoby ubezpieczone, zamiast za siebie jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie za siebie. Zgodnie z zapisami na koncie płatnika według stanu na 29 lutego 2020 r. strona nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych żadnej osoby. Organ wskazał, że w wyznaczonym terminie nie otrzymał wyjaśnień.

Nawiązując do powyższego ZUS stwierdził, że skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r..

Przedsiębiorca nie zgodził się z opisaną decyzją ZUS. W wymienionej na wstępie skardze do tut. Sądu strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji Zakładu i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu według norm przepisanych. Zwróciła się także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Autor skargi podał, że skarżąca złożyła wniosek 6 maja 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności za składki zarówno za siebie, jaki i za pracownika, którego zgłosiła do ubezpieczenia 7 marca 2020 r.. Skoro organ ocenił, że skarżącej nie przysługiwało zwolnienie za pracownika (co w tym zakresie nie zostało w ogóle przez Zakład wyjaśnione wobec art. 107 § 3 k.p.a.), to nic nie stało na przeszkodzie, aby udzielić tego zwolnienia samej skarżącej, która niewątpliwe spełniła wszystkie warunki do udzielenia jej zwolnienia.

Podniesiono, że zaskarżona decyzja nie odpowiada żadnym wymogom zasad ogólnych zawartych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zostały naruszone gwarancje strony do rozstrzygnięcia zgodnie ze słusznym interesem strony, która spełniła przesłanki materialnoprawne uprawniające ją samą do zwolnienia. Nie ma przesłanek negatywnych do zwolnienia z opłacania składek na pracownika, w każdym razie decyzja nie zawiera żadnego merytorycznego uzasadnienia odmowy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Przedstawił treść art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej i podał, że z zapisów na koncie płatnika wynika, że na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłaszała do ubezpieczeń społecznych żadnej osoby ubezpieczonej. Pracownika zgłosiła do ubezpieczeń społecznych od 2 marca 2020 r.. Ponadto 24 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za kwiecień - maj 2020 r. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą opłacająca składki wyłącznie za siebie.

ZUS nie zażądał rozpoznania sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., skarga wniesiona w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej "Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych".

Skarżąca złożyła 6 maja 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.. Zaznaczyła przy wypełnianiu formularza RDZ wniosku pkt 1 w części II. zatytułowanej: "Treść wniosku". W ten sposób zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. jako płatnik składek. Decyzją z "[...]" r., wymienioną na wstępie, ZUS odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.. Organ podał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy kryzysowej osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. ZUS wskazał, że złożony wniosek nie pozwolił na ustalenie prawa do zwolnienia. Wobec tego pismem z 2 czerwca 2020 r. (brak pisma w aktach sprawy) ZUS wezwał skarżącą o wyjaśnienie dlaczego w złożonym wniosku zaznaczyła, że ubiega się o zwolnienie z opłacania składek za osoby ubezpieczone, zamiast za siebie jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie za siebie. Zgodnie z zapisami na koncie płatnika według stanu na 29 lutego 2020 r. strona nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych żadnej osoby. Organ wskazał, że w wyznaczonym terminie nie otrzymał wyjaśnień.

W skardze podniesiono, że skarżąca złożyła wniosek 6 maja 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności za składki zarówno za siebie, jaki i za pracownika, którego zgłosiła do ubezpieczenia 7 marca 2020 r..

Podniesiono, że zaskarżona decyzja nie odpowiada żadnym wymogom zasad ogólnych zawartych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zostały naruszone gwarancje strony do rozstrzygnięcia zgodnie ze słusznym interesem strony, która spełniła przesłanki materialnoprawne uprawniające ją samą do zwolnienia. Nie ma przesłanek negatywnych do zwolnienia z opłacania składek na pracownika, w każdym razie decyzja nie zawiera żadnego merytorycznego uzasadnienia odmowy.

Z zarzutami skargi należy się zgodzić. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił treść art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej i podał, że z zapisów na koncie płatnika wynika, że na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłaszała do ubezpieczeń społecznych żadnej osoby ubezpieczonej. Pracownika zgłosiła do ubezpieczeń społecznych od 2 marca 2020 r.. Ponadto wskazał, że 24 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za kwiecień - maj 2020 r. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą opłacająca składki wyłącznie za siebie.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 31zo ustawy kryzysowej skarżąca mogła wystąpić jako płatnik składek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli była zgłoszona jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r.

Zakład w decyzji podał, że ustalenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje na podstawie kompletnie i poprawnie wypełnionego wniosku. Musi on zawierać wszystkie elementy, w oparciu o które możliwa będzie ocena spełnienia kryteriów do zwolnienia z opłacania składek.

Zdaniem Sądu Organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a. , ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem, jaki stan faktyczny został ustalony w sprawie. Nie dokonał ustalenia treści wniosku, który złożyła strona skarżąca. W szczególności z uzasadnienia decyzji nie wynika, z jakich przyczyn ZUS przyjął, że skarżąca ubiegała się o zwolnienie z opłacania składek tylko za osoby przez nią ubezpieczone. Natomiast dlaczego przyjął, że jej wniosek nie dotyczył zwolnienia z płacenia składek jej samej. Z treści powołanego przepisu prawnego wynikało natomiast, że skarżąca mogła ubiegać się o zwolnienie z obowiązku płacenia składek za siebie i za zatrudnionych przez siebie pracowników. Jako płatnik zgłosiła bowiem do ubezpieczenia siebie i pracownika. A zatem co do zasady mogła ona ubiegać się o zwolnienie z obowiązku płacenia składek na podstawie przepisów tej ustawy. Inną kwestią jest weryfikacja wniosku i ustalenie stanu faktycznego, z uwzględnieniem zapisów na koncie płatnika. Odnośnie pracownika dopiero w odpowiedzi na skargę organ przedstawił treść art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej. Wskazał, że z zapisów na koncie płatnika wynika, że na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłaszała do ubezpieczeń społecznych żadnej osoby ubezpieczonej. Pracownika zgłosiła do ubezpieczeń społecznych od 2 marca 2020 r.. Sąd orzeka na podstawie treści decyzji, a nie na podstawie okoliczności przedstawionych w odpowiedzi na skargę.

Organ przyjął, że skarżąca nie spełniła przesłanki materialnoprawnej uprawniającej ją samą do zwolnienia. Nie przedstawiono okoliczności faktycznych i prawnych, które przemawiały za takim rozstrzygnięciem. Nie przedstawiono w zaskarżonej decyzji okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zastosowanie przesłanki negatywnej do zwolnienia z opłacania składek za pracownika.

Subsumpcja przepisów prawa materialnego może być dokonana po przedstawieniu stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie natomiast organ wskazał na swoje wątpliwości odnośnie treści wniosku. Skarżąca zgłosiła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r., jako płatnik składek. A zatem nie ulega wątpliwości, że chodziło o składki płacone za siebie i za ubezpieczonych. A zatem rzeczą organu było ustalenie, czy skarżąca spełniła wymogi materialnoprawne powołanej ustawy. Należało zatem skonfrontować treść wniosku z zapisami zawartymi na koncie płatnika. Po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, możliwa była subsumpcja norm prawa materialnego. Takich kryteriów zaskarżona decyzja nie spełniła.

Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.