Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SAB/Łd 3/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
659
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędzia WSA Joanna Tarno, , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2020 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok 1. stwierdza, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie podatku od osób prawnych za 2016 roku; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania podatkowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o nałożenie na Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G grzywny; 4. oddala wniosek o przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej; 5. zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania podatkowego, wszczętego postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]4100.2[...], prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. Skarga wpłynęła do organu w dniu 14 stycznia 2020 r. Wskazać przy tym trzeba, że w skardze wskazano błędny numer ww. postanowienia, skarga dotyczy bowiem postępowania w podatku dochodowego od osób prawnych, a strona wskazała numer postanowienia - [...]4103.33[...], dotyczący postępowania w sprawie podatku od towarów i usług.

W powyższej skardze podniesiono zarzuty rażącego naruszenia:

- art. 120 w związku z art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w wyniku fikcyjnych i pozornych działań mających na celu wydanie postanowień o jego przedłużeniu z powołaniem się na art. 122 Ordynacji podatkowej,

- art. 120 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak faktycznych czynności i działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym,

- art. 120 i art. 121 par. 1 w związku z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez próbę wykazania przesłanek umożliwiających uporczywe przedłużanie postępowania podatkowego, mających na celu tylko przykrycie bezczynności organu podatkowego i pozorne próby wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy podatkowej,

- art. 120 w związku z art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez celowe przedłużenie sprawy podatkowej w sytuacji, kiedy organ dysponował materiałem z kontroli podatkowej, który mógł posłużyć do wydania decyzji, a materiał ten nie został na żadnym etapie postępowania podatkowego poszerzony o nowe dowody w sprawie lub okoliczności.

W uzasadnieniu wniesionej skargi podniesiono, że postępowanie podatkowe zostało wszczęte po przeprowadzeniu kontroli podatkowej, która według strony była już kompletnym materiałem dowodowym do przeprowadzenia postępowania i w związku z tym nie było konieczności do przedłużania tego postępowania. W tym strona upatruje bezczynności zawinionej organu.

Ponadto, strona wskazała w skardze, iż w dniu [...] roku organ podatkowy wydał postanowienie o niezałatwieniu sprawy w terminie podając jako uzasadnienie art. 122 Ordynacji podatkowej i wyznaczył termin załatwienia sprawy na 28 lutego 2019 roku. W dniu 28 lutego 2019 roku organ podatkowy wydał kolejne postanowienie o niezałatwieniu sprawy w terminie podając jako uzasadnienie art. 122 Ordynacji podatkowej i wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy na 28 czerwca 2019 roku. W dniu 25 czerwca 2019 roku organ podatkowy wydał kolejne postanowienie o niezałatwieniu sprawy w terminie podając jako uzasadnienie art. 122 Ordynacji podatkowej i wyznaczył termin załatwienia sprawy na 31 października 2019 roku. W dniu 29 października 2019 roku organ podatkowy wydał kolejne postanowienie o niezałatwieniu sprawy w terminie podając jako uzasadnienie art. 122 Ordynacji podatkowej oraz zmiany organizacyjne w Urzędzie i wyznaczył kolejny termin załatwienia sprawy na 28 lutego 2020 roku.

W dniu 29 października 2019 r. strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu [...] grudnia 2019 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wydał postanowienie stwierdzając, że ponaglenie jest zasadne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, ale organ nie był bezczynny i niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Powołując się na art. 121 par. 1, art. 122 i art. 125 Ordynacji podatkowej strona podniosła, że w aktach postępowania (1 teczka) nie znajdują się żadne dokumenty potwierdzające, że organ podatkowy podjął jakiekolwiek działania lub czynności zmierzające do wypełnienia normy wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej, na którą to normę organ podatkowy uporczywie się powoływał wydając kolejne postanowienia o przedłużeniu postępowania podatkowego. Zdaniem strony organ nie podejmował żadnych czynności, a jeżeli już to były to działania o charakterze pozorowanym. Finalnie organ podatkowy dokonał zmian organizacyjnych w urzędzie zmieniając osobę prowadzącą postępowanie i kolejny raz wydłużył sprawę. Zdaniem strony bezczynność organu podatkowego jest oczywista.

Wobec powyższego, zdaniem strony, skarga na przewlekłe lub bezczynne prowadzenie postępowania jest zasadna, a w konsekwencji zasadne jest żądanie:

- stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania,

- stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- orzeczenia na rzecz organu podatkowego grzywny w wysokości określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a. według uznania Sądu,

- przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a. albo według uznania Sądu,

- zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przypisanych.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G podniósł, że wszczął postępowanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok, w dniu 30.10.2018 r., postanowieniem nr [...]4100.2[...] z dnia [...] r. W toku ww. postępowania podatkowego wydano postanowienia o przedłużeniu terminu rozstrzygnięcia sprawy: - z dnia 30.11.2018r. Nr [...]4100.2[...] z terminem do 28.02.2019r., - z dnia 28.02.2019r. Nr [...]4100.2[...] z terminem do 28.06.2019r. , - z dnia 25.06.2019r. Nr [...]4100.2[...] z terminem do 31.10.2019r. oraz - z dnia 29.10.2019r. Nr [...]4100.2[...] z terminem do 28.02.2020r.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że niedotrzymywanie terminów rozstrzygania spraw prowadzonych przez komórkę postępowań podatkowych wynika z faktu, iż komórka od dłuższego czasu boryka się z trudnościami kadrowymi. W okresie, w którym było prowadzone postępowanie podatkowe wobec strony, zmieniali się kierownicy działu jak i kierownicy jednego z dwóch funkcjonujących w ramach działu referatów. Podkreślono również, iż nie bez znaczenia pozostaje ilość realizowanych zadań - oprócz typowych postępowań podatkowych (prowadzonych po wcześniej dokonanych czynnościach sprawdzających, czy kontroli podatkowej), komórka prowadzi także sprawy bieżące (np. w zakresie karty podatkowej, kas rejestrujących, orzekania o odpowiedzialności następców prawnych itp.) oraz szereg zadań związanych ze sprawozdawczością. Podniesiono przy tym, iż stosownie do obowiązku nałożonego przez przepisy art. 140 ustawy Ordynacja podatkowa, podatnik każdorazowo i terminowo był zawiadamiany o konieczności przedłużenia postępowania podatkowego.

Dalej podniesiono, że pełnomocnik strony skarżącej w dniu 29 października 2019 roku wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i w uzasadnieniu wskazywał na te same zarzuty co w skardze. W dniu [...] grudnia 2019 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wydał rozstrzygnięcie dotyczące rozpoznania zażalenia, w którym stwierdził, iż uznaje ponaglenie za zasadne, jednak nie jest ono z rażącym naruszeniem prawa oraz wyznacza organowi termin do załatwienia sprawy do dnia 28 lutego 2020 roku. W uzasadnieniu stwierdzono, iż akta sprawy są obszerne i wymagają analizy dużej części materiału dowodowego. W tym właśnie zakresie, zdaniem DIAS, nie można powiedzieć, że organ był w bezczynności, a jedynie że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły. Po otrzymaniu powyższego postanowienia pełnomocnik strony złożył skargę do sądu, wskazując, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem, że organ nie był w bezczynności.

Końcowo w odpowiedzi na skargę wskazano, iż w dniu 7 lutego 2020 r. została wydana decyzja wymiarowa w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r.

Wobec powyższego, zdaniem organu, skarga jest niezasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest w części uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania chroni stronę przed niepodejmowaniem przez organ w wymaganym terminie czynności procesowych albo podejmowaniem ich w zbyt długich odstępach czasu.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., według którego:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a. – jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3). W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania (§ 4).

Z treści powyższych regulacji wynika zatem, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ można wnosić w każdym czasie, po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia lub po złożeniu wezwania do usunięcia prawa.

W niniejszej sprawie skarżący, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełnił wymogu ww. przepisu, składając w dniu 29 października 2019 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Stosownie do powyższego, stwierdzić należało, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie.

Tytułem wstępu można wskazać, że w orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że bezczynność jest kwalifikowaną formą przewlekłości, gdzie "władza milczy" a sprawa nie jest załatwiana. Natomiast przewlekłość postrzegana jest jako: a) niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym przewidzianym dla danego rodzaju sprawy, np. sprawa nie jest załatwiana niezwłocznie; b) nieuzasadnione wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy; c) niepodjęcie czynności niezbędnej do rozpoznania i załatwienia sprawy, np. stwierdzenia swojej niewłaściwość w sprawie i nieprzekazaniu jej organowi właściwemu; d) podjęcie czynności zbędnej, nawet jeżeli ma ona postać postanowienia, np. wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania mimo braku przesłanek; e) niezastosowanie się do wskazań organu odwoławczego w kwestii okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, towarzyszących decyzji kasacyjnej; f) niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego – art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (vide - J.P. Tarno. Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania; s.11-12).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi (bezczynności lub przewlekłości) według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ, którego bezczynność i przewlekłość postępowania jest przedmiotem skargi.

Zatem, powołując art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 140 § 1 ww. ustawy o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Z treści art. 140 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy może wielokrotnie przedłużać termin załatwienia sprawy, jeżeli jest to konieczne dla jej właściwego wyjaśnienia i załatwienia. Dodać przy tym wypada, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy, jak i terminów dodatkowo wyznaczonych, nie pozbawia organu podatkowego kompetencji do załatwienia sprawy, nie wpływa na ważność czynności podjętych po upływie tego terminu, nie uniemożliwia wydania decyzji ani nie powoduje wadliwości wydanej w końcu decyzji, jednak winno ono być usprawiedliwione okolicznościami sprawy (stopień skomplikowania sprawy, trudności w gromadzeniu materiału dowodowego, jego analiza i ocena, itp.).

Jak wynika z powyższego, każdorazowo czas trwania postępowania podatkowego jest uzależniony od konkretnego stanu faktycznego i konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz wnikliwej analizy zebranych dowodów. Jednocześnie, dokonując załatwienia sprawy, organ prowadzący postępowanie podatkowe jest zobowiązany do respektowania zasad ogólnych rządzących postępowaniem określonych w art. 120-129 Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności zasady praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa; zasady budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych; zasady szybkości postępowania (art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej), zgodnie z którą organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest zbadanie czy wystąpiła bezczynność lub przewlekłość postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G w Ł. wszczętego w dniu 30.10.2018 r., postanowieniem Nr [...]4100.2[...] z dnia [...] r. w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok. W tej części rozważań zaznaczyć należy, że strona skarżąca w skardze wniesionej do Sądu błędnie wskazała numer ww. postanowienia oraz postanowień przedłużających termin załatwienia sprawy, myląc je z numerami postanowień w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług.

I tak bezczynność, zdaniem Sądu, nie występuje w niniejszej sprawie, bowiem zostały wydane stosowne postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wskazujące przyczynę przedłużenia. Sąd stoi na stanowisku, że wydanie takich postanowień i doręczenie ich stronie powoduje, że nie mamy do czynienia z bezczynnością organu, gdyż o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ dopuścił się przewlekłości postępowania. Jak wynika z akt sprawy, jedynymi czynnościami podjętymi w toku prowadzonego postępowania było wydanie czterech postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie kilkukrotne przedłużenie terminu załatwienia sprawy budzi zastrzeżenia co do zasadności, nie mniej należy mieć na uwadze wskazaną - przez DIAS w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2019 r. załatwiającym ponaglenie w niniejszej sprawie - okoliczność, że zgromadzony w toku kontroli podatkowej materiał dowodowy jest dość obszerny, obejmuje bowiem 3 tomy akt: I tom - 385 załączników, II tom - 538 załączników i III tom - 416 załączników, co łącznie stanowi 1339 załączników. Jak wynika z akt sprawy w toku omawianego postępowania podatkowego organ I instancji nie podejmował żadnych dodatkowych czynności (ponad analizę materiału dowodowego) zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (nie gromadził nowych dowodów, nie wzywał strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień, itp.).

Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do usprawiedliwienia zwłoki w wydaniu decyzji kończącej postępowanie brakami kadrowymi czy nadmiarem zadań. Organizacja pracy w urzędzie w sposób zapewniający właściwy, zgodny z zachowaniem zasad Ordynacji podatkowej, tok postępowania podatkowego, jest wewnętrzną kwestią organu i nie może stanowić podstawy niezałatwienia sprawy w terminie, a tym samym do wyznaczenia stronie nowego terminu jej załatwienia.

W ocenie Sądu powyższe nie świadczy jednak o bezczynności organu, lecz o prowadzeniu postępowania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. w sposób przewlekły. Istniały zatem przesłanki do stwierdzenia, że organ prowadzący postępowanie podatkowe dopuścił się przewlekłości. Wydał on wprawdzie decyzję kończącą postępowanie, ale już po wniesieniu skargi do Sądu. Organ prowadzący postępowanie podatkowe zareagował dopiero po załatwieniu wniesionego przez stronę ponaglenia, w wyniku którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał złożone ponaglenie za zasadne i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 28 lutego 2020 r.

Jednocześnie, w opinii Sądu, nie było podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przemawia za tym zarówno obszerność podlegającego analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie – trzy tomy akt (1339 załączników), jak i wydanie postanowienia z dnia 29 października 2019 r. zawiadamiającego podatnika o nowym terminie do załatwienia sprawy oraz wydanie w dniu 7 lutego 2020 r., a więc przed upływem zakreślonego w tym postanowieniu terminu, decyzji kończącej postępowanie. Organ był świadomy pozostawania w zwłoce z załatwieniem sprawy, wobec czego skorzystał z możliwości procesowych wskazanych w art. 140 Ordynacji podatkowej. Opieszałość organu w prowadzonym postępowaniu podatkowym była zatem przewlekłością, ale nie stanowiła jednocześnie rażącego naruszenia prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie dla dokonania oceny, czy w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania miało miejsce rażące naruszenie prawa należy uwzględniać stopień przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, okoliczności stanowiące przyczynę zwłoki organu oraz ewentualne czynności podejmowane przez organ. Rażące naruszenie prawa prowadzące do bezczynności organu musi mieć charakter oczywisty oraz wynikać z lekceważącego traktowania skarżącego i obowiązków organu wynikających z ustawy, a te przesłanki w niniejszej sprawie, w opinii Sądu, nie zostały wykazane.

Zdaniem Sądu, przedmiotowa sprawa nie wymagała tak długiego czasu do podjęcia orzeczenia w sprawie, jednak powyższe obiektywnie niepotrzebne rozciągnięcie postępowania w czasie, które można było przeprowadzić wcześniej, nie posiada znamion rażącego naruszenia prawa przez organ. Analiza akt sprawy, przy stwierdzonej kilkunastomiesięcznej przewlekłości nie pozwala na stwierdzenie, że wynikała ona z celowości działania organu, a raczej z nieudolności organu co do podjęcia orzeczenia w sprawie. Zatem nie jest zasadnym zarzut rażącego naruszenia prawa, gdyż działaniu organu zmierzającemu do realizacji tej zasady, mimo znacznego przekroczenia terminu do załatwienia sprawy, nie można przypisać tego, że przewlekłość miała kwalifikowaną postać, tj. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Nadto, jak podniesiono już we wcześniejszych wywodach, należy mieć na względzie okoliczność wydania w dniu 7 lutego 2020 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G decyzji wymiarowej kończącej postępowanie podatkowe, co również - zdaniem Sądu - rzutuje na ocenę stopnia przewlekłości i uznanie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z kolei, w odniesieniu do żądania wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia kwoty pieniężnej od organu, w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a., należy podnieść, że przepis ten wskazuje na uprawnienie sądu administracyjnego wymierzenia grzywny organowi lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ("Sąd może"). Nie pozostawia także wątpliwości, że przepis ten posługuje się spójnikiem "lub", a zatem alternatywą zwykłą. Jak z tego wynika, wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do Sądu, a powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest zwalczenie bezczynności organów i przewlekłości postępowania oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. Gdy Sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu określoną sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1314/16). Ponadto wskazana w tym przepisie suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem WSA w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/17, iż uwzględnienie wniosku o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma również znaczenie kompensacyjne. Stanowi zatem swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona więc zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu, a której wysokość powinien uzasadnić w skardze (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2934/16; z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16).

Tymczasem, jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, data wydania decyzji administracyjnej, w której zostaje określone zobowiązanie nie niesie negatywnych skutków dla strony, gdyż w podatku dochodowym w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zmniejszeniem wysokości straty. Poza tym skarga wniesiona w niniejszej sprawie żadnej argumentacji w tej kwestii nie zawiera. W konsekwencji, pomimo uznania zarzutu przewlekłości w niniejszej sprawie, jak również stwierdzenia, że nie miała ona charakteru rażącego z uwagi na obszerność akt oraz fakt wydania decyzji kończącej postępowanie podatkowe, Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny oraz odstąpił od przyznania na rzecz Spółki kwoty wskazanej w tym przepisie i w tym zakresie wnioski zawarte w skardze oddalił.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., a także w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą wpis sądowy od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), wynikające z § 3 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1687) oraz opłatę skarbową od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa (17 zł).

mko