Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1039/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A.K. kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] działając jako organ egzekucyjny prowadził egzekucję wobec A. K. (dalej "Skarżący") dotyczącą zaległości w podatku od nieruchomości.

W dniu 27 grudnia 2007 r. do Urzędu m. [...] wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 24 grudnia 2007 r., w którym Skarżący wskazał zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł , że:

- błędnie wystawiono tytuł wykonawczy, na niego zamiast na spółkę;

- od wspólników spółki domagano się rozbiórki całego budynku bez wyrażenia zgodny na rozbiórkę części budynku, która nie była wykorzystywana, co w efekcie doprowadziło do braku możliwości dysponowania własnym majątkiem i poważnych strat finansowych;

- w tytule wykonawczym błędnie określono adres Skarżącego;

- błędnie naliczono podatek od nieruchomości bez uwzględnienie powierzchni budynku wykorzystywanej faktycznie do działalności gospodarczej oraz bez uwzględnienie okresów, w których budynek nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej;

- wspólnicy spółki nie otrzymali decyzji wymiarowych w zakresie podatków objętych egzekucją;

- wspólnikom nie doręczono upomnienia;

- w tytułach wykonawczych wskazano błędny adres Skarżącego.

Prezydent m. [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nie uwzględnił zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia Prezydent m. [...] wyjaśnił, że z danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków wynika, że nieruchomość położona przy ul. Ł. [...] do marca 2006 r. stanowiła współwłasność Skarżącego i R. T. Sami, a nie spółki [...]. Prezydent odniósł się do kwestii zawieszenia działalności gospodarczej i związanego z tym wymiaru podatku od nieruchomości. Stwierdził, że czasowe zawieszenie działalności gospodarczej nie powoduje utraty przez budynek wykorzystywane w tej działalności, utraty związku z tą działalnością. W postanowieniu organ wskzał, że upomnienie doręczył w sposób wskazany w art. 44 k.p.a. Organ podkreślił też, że decyzje w sprawie wymiaru podatku zostały wysłane na adres wskazany w wykazie nieruchomości.

Skarżący pismem z dnia 6 marca 2008 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a.") w związku z art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. [...] z dnia [...] lutego 2008 r.

SKO w uzasadnieniu wskazało, że w jego ocenie stanowisko Prezydenta m. [...] jest prawidłowe.

Skarżący nie zgodził się z postanowieniem SKO i złożył skargę do Sądu wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że SKO w sposób bardzo lakoniczny stwierdziło, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie dopatrzyło się żadnych uchybień. Skarżący zarzucił, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania w sprawie i nie odniósł się do zgłoszonych zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podkreślił, że organy nigdy nie rozpatrzyły zarzutów dotyczących niewłaściwego naliczania podatków, a ponadto pisma w sprawie kierowały na niewłaściwy adres Skarżącego, mimo, że właściwy adres był im znany.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Zdaniem Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie było postanowienie SKO z [...] grudnia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. [...] z dnia [...] lutego 2008 r. wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że Skarżący w piśmie z dnia 24 grudnia 2007 r. złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Zaś Prezydent m. [...] wydał postanowienie, w którym nie uwzględnił tych zarzutów, nie odnosząc się w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich zarzutów złożonych przez Skarżącego, jak też nie kwalifikując ich zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. Następnie SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji sprowadzając uzasadnienie wydanego postanowienia do potrzymania stanowiska Prezydenta m. [...].

Odnosząc się do braku kwalifikacji zarzutów Skarżącego zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazać należy, że przepis ten stanowi podstawę wniesienia zarzutów i enumeratywnie je wymienia. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują zaś przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Podstawą prawną do wyrażenia przez wierzyciela stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. Na podstawie art. 33 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Jak wskazano w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06, ONSA WSA 2007, nr 5, poz. 112, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Dlatego też w orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że w wypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie postępowania przewidzianego w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest oczywiście bezprzedmiotowe, gdyż nie tylko nie chroni uprawnień zobowiązanego, ale narusza ponadto interesy wierzyciela, prowadząc do oczywistego przedłużenia czasu trwania postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 stycznia 2013 r., I SA/Go 1123/12, LEX nr 1269760; zob. także wyroki WSA: w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r., III SA/Wa 1954/12, LEX nr 1323895; w Poznaniu z dnia 21 lipca 2009 r., I SA/Po 506/09, LEX nr 555269; wyroki NSA: z dnia 27 maja 2009 r., II GSK 980/08, LEX nr 513118; z dnia 7 czerwca 2006 r., II FSK 775/05, LEX nr 270329; z dnia 20 grudnia 2005 r., FSK 2677/04, LEX nr 190895; z dnia 11 października 2005 r., II FSK 609/05, LEX nr 217409; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2005 r., I SA/Sz 486/04, LEX nr 300525).

Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Prezydent m. [...] wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów Skarżącego bez wskazanie w postanowieniu jak zakwalifikował na podstawie przepisów art. 33 § 1 u.p.e.a. wniesione przez Skarżącego zarzuty. Z wydanego postanowienia nie wynika jakich zarzutów to postanowienie dotyczy. Zdaniem Sądu z treści art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. i art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika, że postanowienie w przedmiocie zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego powinno kwalifikować poszczególne zarzuty według treści art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. W przypadku uznania zarzutów za nieuzasadnione należy wykazać, jak dany zarzut został zakwalifikowany na podstawie przepisów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. i którym ze wskazanych w tych przepisach zarzutem objęto podnoszone przez zobowiązanego okoliczności uzasadniające wniesione zarzuty. Brak zakwalifikowania wyniesionych przez Skarżącego zarzutów, według przepisów art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. nie pozwala na stwierdzenie, czy organ dokonał prawidłowej kwalifikacji tych zarzutów oraz prawidłowej ich oceny prawnej. Podkreślić należy, że na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym rozstrzygnięcie wskazane w tym przepisie, zgodnie z powołanym orzecznictwem sądowym, powinien wydać organ egzekucyjny.

W świetle treści powołanych przepisów należało stwierdzić, że w rozpoznej sprawie organ pierwszej instancji miał obowiązek ocenić wniesione przez Skarżącego zarzuty na podstawie przepisów art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. W przypadku stwierdzenia, że zgłoszone zarzuty objęte są zakresem art. 33 § 1a u.p.e.a. organ miał obowiązek stwierdzić ich niedopuszczalność.

Dlatego w postanowieniu organu pierwszej instancji oraz w postanowieniu organu drugiej instancji koniecznym było zawarcie odniesienia wyniesionych zarzutów do treści art. 33 § 1 pkt 1-10 i art. 33 § 1a u.p.e.a. i dokonanie oceny, czy podnoszone okoliczności mogą być uznane za zarzuty wskazane w tych przepisach. Brak tej oceny sprawił, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji nie zawierało oceny prawnej zarzutów wniesionych przez Skarżącego, co stanowiło naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zakresie obowiązku zawarcia w postanowieniu uzasadnienia prawnego. Brak tego uzasadnienie sprawiał, że w sprawie doszło do braku wyjaśnienia sprawy przez organy obydwu instancji, co stanowiło naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. Wskazane przepisy k.p.a. mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] lutego 2008 r. nie ocenił zarzutu, w którym Skarżący podnosił, że wymierzono mu podatek od części budynku, która nie mogła być wykorzystywana w działalności gospodarczej ze względów technicznych. Organ także nie odniósł się do twierdzeń Skarżącego zawartych w piśmie zawierającym zarzuty, które dotyczyły kwestii zwilżanych z rozbiórką budynku. Sąd stoi na stanowisku, że skoro Skarżący okoliczności te podniósł w piśmie z dnia 24 grudnia 2007 r. zatytułowanym "zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego należności podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. Ł. [...]", to obowiązkiem organu było odnieść się do tych kwestii i ocenić, czy wskazane okoliczności mogły być przedmiotem zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., które miały zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a.

Podkreślić należy, że zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków przez stronę winien być odczytywany przez organ administracji publicznej według ich treści. Jeżeli charakter wniesionego pisma budził wątpliwości co do zakresu zarzutów, organ pierwszej instancji powinien był dołożyć należytej staranności w celu uzyskania jednoznacznego sprecyzowania żądania Skarżącego, co umożliwiłoby właściwe zakwalifikowanie zarzutów i ich prawidłowe rozpatrzenie.

Niezależnie od powyższych nieprawidłowości należy wskazać, że na podstawie art. 7 i 77 k.p.a. wszelkie ustalenia zawarte w aktach wydawanych w toku postępowania administracyjnego powinny być zgodne ze stanem faktycznym i mieć oparcie dowodach zebranych w sprawie. W kontekście tego należało wskazać, że zawarte w postanowieniu organu pierwszej instancji twierdzenia o doręczeniu Skarżącemu upomnienia budzą wątpliwości. Ze znajdującego się w aktach sprawy upomnienia z dnia 12 czerwca 2006 r. wynika, że zostało no skierowane na adres W. ul. Z. [...] m. [...]. W aktach sprawy przy tytule wykonawczym nr [...]znajduje się raport poborcy skarbowego J. Ż., z którego wynika, że Skarżący nie mieszka pod ww. adresem oraz, że zamieszkuje on w W.przy ulicy P. U. [...] m [...]. Z raportu poborcy wynika, że adres ten ustalił on na podstawie informacji z Wydziału Ewidencji Ludności Urzędu Dzielnicy [...]. Wskazany przez poborcę skarbowego adres został wskazany też przez Skarżącego w piśmie z dnia 24 grudnia 2007 r. zwierającym zarzuty. W świetle tych okoliczności prawidłowość doręczenie Skarżącemu upomnienia, w sposób wskazany w art. 44 k.p.a. budzi poważne wątpliwości, które wynikają z dokumentów sporządzonych przez pracowników organu egzekucyjnego. Brak wyjaśnienia tych wątpliwości stanowi naruszenie art. 7, 44 i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Występujące w sprawie wskazane powyżej naruszenia prawa, których dopuścił się organ pierwszej instancji miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w ich wyniku nie doszło do oceny wyniesionych przez Skarżącego zarzutów, która została dokonana w sposób sprzeczny z powołanymi przepisami i nie pozwalał na stwierdzenie, czy organ ocenił wniesione zarzuty na podstawie przepisów prawa, które miały zastosowanie w sprawie. Niedostrzeżenie tych wad postępowania organu pierwszej instancji sprawiło, że wady te wystąpiły także przy wydaniu postanowienia przez organ drugiej instancji. Zaskarżone postanowienie w uzasadnieniu odnosi się tylko do niektórych zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów. Uzasadnienie to nie zawiera odniesienia do obowiązujących przepisów prawa i jest bardzo lakoniczne.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezydent m. [...] dokona właściwej kwalifikacji zarzutów Skarżącego wniesionych w piśmie z dnia 24 grudnia 2007 r. zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz sporządzi uzasadnienie postanowienia mając na uwadze art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a., który określa wymogi jakim powinno odpowiadać uzasadnienie postanowienia wydanego przez organ administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).