Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2498/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 27 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... września 2012 r. nr ... w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie z uwagi na brak wpłaty na wystosowane do S. O. upomnienia, w dniu ... lutego 2009 r. wystawił tytuły wykonawcze od ... obejmujące należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres od maja do grudnia 1999 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. oraz za maj 2005 r., fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okres od maja do grudnia 1999 r. W tytułach tych jako podstawę prawną dochodzonych należności wskazano deklaracja/zgłoszenie (kwadrat 2). Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym.

Pismem z ... marca 2009 r. uzupełnionym pismem z ... marca 2009 r. S. O. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, żądając jednocześnie umorzenia prowadzonej egzekucji. W pismach tych zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący twierdził, że:

1/ nie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym ..., z uwagi na nabycie prawa do zasiłku chorobowego za okres ...,

2/ obowiązek objęty tytułem wykonawczym ... wykonano – wobec wniosku o przeksięgowanie składki wpłaconej za ... r.,

3/ miało miejsce wstrzymanie wykonania egzekucji,

4/ istnieje rozbieżność kwot zobowiązania wskazanych w upomnieniu i tytułach wykonawczych,

5/ w tytułach wykonawczych błędnie wskazano jako podstawę prawną deklaracje,

6/ nastąpiło przedawnienie składek objętych tytułem wykonawczym ....

Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie jako wierzyciel pismem z ... sierpnia 2009 r. wniósł o nieuwzględnianie zarzutów.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie jako organ egzekucyjny, powołując stanowisko wierzyciela — postanowieniem z ... sierpnia 2009 r. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia zarzutów a postanowieniem z ... listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. utrzymał to postanowienie w mocy.

Wyrokiem z dnia 24 maja 2010r. w sprawie sygn. akt VSA/Wa 211/10 WSA w Warszawie oddalił skargę S. O.na powyższe postanowienie. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącego opierają się na podstawach wskazanych w art. 33 pkt 1 - 5 i pkt 10. Ponadto stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ocenie Sądu I instancji – Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, w świetle art. 34 § 1 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a., że w zakresie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, wiążące było stanowisko wierzyciela (będącego jednocześnie organem egzekucyjnym), a odwoławczy organ egzekucyjny nie był uprawniony do merytorycznego badania zasadności tego stanowiska. Sąd wskazał, że wszystkie kwestionowane tytuły wykonawcze ... spełniają wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. W polu 30 kwestionowanych tytułów wykonawczych "Podstawa prawna należności" zaznaczono bowiem kwadrat 2, podając, iż podstawą tą jest deklaracja/zgłoszenie. A zatem nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie decyzji z ... października 2008 r. odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu (dotyczącym podlegania obowiązkowi ubezpieczenia). WSA zaznaczył, iż podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych, a więc i prowadzenia egzekucji, mogą stanowić wymienione w art. 3, art. 3a i art. 4 u.p.e.a., akty indywidualne właściwych organów oraz akty generalne, z których to wynikają obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a także deklaracja lub zeznanie złożone przez podatnika lub płatnika, zgłoszenie celne złożone przez zobowiązanego, deklaracja rozliczeniowa złożona przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, informacja o opłacie paliwowej.

Według Sądu I instancji prawidłowo stwierdzono, że skarżący 3 września 2008 r. złożył deklaracje rozliczeniowe na druku DRA zawierające zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP oraz FGŚP za okres od maja do grudnia 1999 r., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu w sytuacji kiedy zobowiązany uznał, że są one wypełnione niepoprawnie powinien zgodnie z art. 47 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych złożyć deklaracje rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 tej ustawy.

W ocenie Sądu objęte tytułami wykonawczymi zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do grudnia 1999 r. nie uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004 r., tak więc przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do 1 kwietnia 2003 r. oraz ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r. nie mają w tym przypadku zastosowania.

W następstwie wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej opisanego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II GSK 1114/10 uchylił tenże wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie (pod sygnaturą V SA/WA 2660/11) sąd I instancji uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia ... listopada 2009 r. nr ... wyrokiem z dnia 22 lutego 2012 r.

W uzasadnieniu w/w wyroku sąd podniósł m.in. że w sprawie niniejszej podstawą prawną wystawienia tytułów wykonawczych, a więc i prowadzenia egzekucji były deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne – art. 3a §1 pkt 3 u.p.e.a. w dniu 3 września 2008r. na druku DRA zawierające zestawienia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP oraz FGŚP za okres od maja do grudnia 1999r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast zarzut nieistnienia obowiązku dłużnik wiązał z faktem "anulowania" w dniu 4 września 2008r. tychże deklaracji rozliczeniowych i złożenia nowej. Kwestia ta nie została jednak wyjaśniona i poddana należytej ocenie w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd wskazał, że w sytuacji gdy zobowiązany uznał, że deklaracje rozliczeniowe wypełnione zostały niepoprawnie, zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek zobowiązany jest złożyć /.../ deklarację rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 ww. ustawy. Złożony przez skarżącego wniosek w dniu 4 września 2008r. o wycofanie złożonych deklaracji rozliczeniowych i złożenie w tym samym dniu deklaracji ZUS ZUA wskazujących datę 21 maja 1999r. r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń wymogu takiego nie spełnia. Jednakże rozpoznając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji nie zbadano czy intencją skarżącego było istotnie skorygowanie deklaracji a jeżeli tak to na czym korekta miała polegać i czy skarżący został poinformowany o zasadach prawidłowej korekty deklaracji. Podkreślono również, że zgodnie z art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeśli płatnik nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu. W takiej sytuacji podstawą prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) nie mogłyby być deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącego na druku DRA w dniu 3 września 2008r., jak uczynił to organ egzekucyjny uznając je za właściwą podstawę prawną należności dochodzonych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Powyższe uzasadniało zatem przyjęcie, iż z naruszeniem art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem sądu przy ponownym rozpoznaniu zarzutów organ egzekucyjny powinien także ustalić i dokonać oceny okoliczności " anulowania" deklaracji rozliczeniowych celem ewentualnego uznania czy deklaracje z dnia 3 września 2008r. mogą stanowić podstawę prawną należności, czy też właściwym było dokonanie wymiaru składek w myśl art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd podniósł również odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącego zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym ..., że skoro na obecnym etapie postępowania nie przesądzono o braku zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące od maja do grudnia 1999r., a jedynie wskazano na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, przedwczesne jest rozstrzygniecie co do prawidłowości rozliczenia wpłaconej przez skarżącego kwoty 162,43zł. i uznania, że rozliczenie jej przez ZUS na zaległość o najwcześniejszym terminie było nieprawidłowe. Odnośnie natomiast podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi ... tj. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999r. wskazano, że argumentacja organu w zakresie interpretacji przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 121 poz. 1264 ) dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, zgodnie z którymi ulegają one przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, jest prawidłowa. Ustawa ta z mocą obowiązywania od 1 lipca 2004r. nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004r., a więc do należności za okres od stycznia do maja 1999r. których bieg 5 letniego terminu nie został przerwany.

Po wyroku zapadłym w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia ... maja 2012 r. nr ... uchylił postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie (z dnia ... sierpnia 2009 r. nr ...) i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Tenże organ (I instancji) po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia ... maja 2012 r. nr ... uznał zarzuty zgłoszone przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu prowadzonemu na podstawie tytułów wykonawczych od ... jako bezzasadne.

To ostatnie postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia ... września 2012 r. nr ...

W uzasadnieniu ostatniego w wymienionych postanowień podkreślono m.in., że przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest zaległość związana ze składkami na ubezpieczenia społeczne, FP i FGŚP za okres od maja do grudnia 1999 r. oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Zobowiązanie to wynikało ze złożonych w dniu 3.09.2008 r. :Deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA" za miesiące maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad oraz grudzień 1999 r. w których to deklaracjach płatnik wykazał zestawienie należnych składek na ubezpieczenia zdrowotne, oraz FP i FGŚP. Złożone dokumenty stwierdzały fakt obowiązku na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na skutek zaistniałych okoliczności, z którymi prawo łączy powstanie takiego zobowiązania. Organ II instancji przypomniał, że pismem z dnia 05.03.2009 r., uzupełnionym w dniu 06.03.2009 r., S.O. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na nabycie prawa do zasiłku chorobowego za okres od maja do grudnia 1999 r., wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym ... z uwagi na złożenie w dniu 26.09.2008 r. pisma o przeksięgowanie mylnie wpłaconej składki na ubezpieczenie społeczne za 05.2005 r., przedawnienie składki zdrowotnej za okres od czerwca do grudnia 1999 r., rozbieżność kwot zobowiązania wskazanych w upomnieniach i tytułach wykonawczych oraz niespełnienię wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne wskazanie w tytułach wykonawczych deklaracji jako podstawy prawnej należności.

W związku z powyższym wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie, decyzją nr ... z dnia ...03.2007r., ustalił, że S. O. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega ubezpieczeniu emerytalnemu rentowemu oraz wypadkowemu w okresie od 07.05.1999 r. do 31.12.1999 r. Podkreślono również, że Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia ...12.2007 r. sygn. akt ... oddalił odwołanie S. O. od ww. decyzji, natomiast Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wniesioną przez Stronę apelację od powyższego wyroku oddalił wyrokiem z dnia ...03.2008 r. sygn. akt ... Organ przypomniał, że na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (art. 6 ust. 1 pkt 5). Ponadto zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy, płatnik składek jest zobowiązany według zasad wynikających z przepisów obliczać i opłacać należne składki za każdy miesiąc.

Zgodnie z art. 18 ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Zatem dla zwolnienia z obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej znaczenie ma nie tylko fakt przebywanie na zwolnieniu lekarskim, ale nabycie prawa do zasiłki chorobowego z tego tytułu. Z akt sprawy wynika jednak że S. O. prawo do zasiłku chorobowego nabył jedynie z tytułu zatrudnienia i z tego tytułu miał wypłacany zasiłek chorobowy w okresie od 01.05.1999 r. do 31.12.1999 r. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie decyzją z dnia ...04.2009 r. nr ..., odmówił mu prawa do zasiłku chorobowego z tytułu prowadzonej działalność gospodarczej za okres od maja do grudnia 1999 r. Wyrokiem z dnia ...08.2009 r. sygn. akt .. Sąd Rejonowy w P. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie Pana S. O. od tej decyzji. Także wniesiona apelacja wyrokiem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia ...12.2009 r. sygn. akt ... została oddalona. Powyższe orzeczenie uzyskało walor prawomocności w dniu 19.01.2010 r. Stąd zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na nabicie prawa do zasiłku chorobowego za okres od maja do grudnia 1999 r. organ uznał za bezzasadny.

Za bezzasadny uznano także zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) wydłużyła termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. do 10 lat. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r. i niewątpliwie nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004 r.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że dniem 1 lipca 2004 r. przedawnieniu uległy tylko składki za m-c 05.1999 r., organ stwierdził, że składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06.1999 r. do 12.1999 r., na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu.

Odnośnie zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr ..., poprzez złożenie w dniu 26.09.2008 r. pisma o przeksięgowanie mylnie wpłaconej na konto ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenie zdrowotne za 05.2005 r. w kwocie ... zł wskazano na przepis § 13 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465), zgodnie z którym jeżeli wpłata składek na ubezpieczenia społeczne jest wyższa niż kwota należnych składek z tego tytułu wynikająca z rozliczenia dokonanego w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy, nadwyżkę pozostałą po pokryciu należnych składek na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc kalendarzowy zalicza się proporcjonalnie na pokrycie zaległych należności funduszu emerytalnego i otwartych funduszy emerytalnych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

Zatem z uwagi na fakt, że na koncie strony dotyczącym ubezpieczeń społecznych za m-c 05.2005 r. powstała nadpłata, a jednocześnie na tym samym koncie widniała zaległość dotycząca innych okresów rozliczeniowych Zakład postąpił prawidłowo rozliczając ja na zaległość o najwcześniejszym terminie palności tj. za m-c maj 1999 r. oraz lipiec 1999 r. Powyższe spowodowało, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr ... nie był wykonany.

W związku z powyższym zarzuty wniesione na podstawie pkt 1 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym uznano za bezzasadne.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej rozbieżności między kwotą zobowiązania wykazaną w upomnieniach a kwotą należności głównej wykazaną w tytułach wykonawczych, podkreślono, że zgodnie z art. 27a § 1 ustawy egzekucyjnej, w tytule wykonawczym wykazuje się należności pieniężne po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Zatem kwoty należności głównych wykazanych w upomnieniach i tytułach wykonawczych są prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do zarzutu za art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej tj. niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne wskazanie w tytułach wykonawczych deklaracji jako podstawy prawnej należności, stwierdzono, że jest on również bezzasadny. Artykuł 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia bowiem elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy. Wśród tych elementów w pkt 6 wskazano, że tytuł wykonawczy ma zawierać wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego, a więc i prowadzenia egzekucji, stanowią zatem wymienione a art. 3, art. 3a i art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, akty indywidualne właściwych organów oraz akty generalne, z których to wynikają obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a także deklaracja lub zeznanie złożone przez podatnika lub płatnika, zgłoszenie celne złożone przez zobowiązanego, deklaracja rozliczeniowa złożona przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne i informacja o opalcie paliwowej.

Organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że w dniu ...09.2008 r. S. O. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Sochaczewie, deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za m-ce od 05/1999 r. do 12/1999 r. oraz zgłoszenia do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA. Bezspornym również jest, że w dniu 04.09.2008 r. złożył do Zakładu pismo, w którym prosił o anulowanie ww. deklaracji. Jednak zdaniem organu w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie, decyzją z dnia ...09.2009 r. nr ... dokonał S. O. wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za miesiące od 05.1999 r. do 12.1999 r. W decyzji tej Zakład potwierdził prawidłowość złożonych w dniu 03.09.2008 r. deklaracji ZUS DRA za m-ce od 05.1999 r. do 12.1999 r. Podkreślono również że Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia ...01.2010 r. sygn. akt ... na skutek odwołania S. O. w pkt 1 zmienił ww. decyzję w ten sposób, że zwolnił S. O. z opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od maja 1999 r. do sierpnia 1999 r. w kwotach: za maj 1999 r. ... zł, za okres od czerwca do sierpnia 1999 r. po ... zł., w pkt 2 w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Jednakże na skutek wniesienia od tego wyroku apelacji Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 22.06.2010 r. sygn. akt III AUa 411/10, zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 i odwołanie oddalił oraz oddalił apelację. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 22.06.2010 r. A zatem zasadnie organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw prawnych do złożenia korekt deklaracji rozliczeniowych, bowiem zgodnie z § 24 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. nr 78, poz. 465), jeżeli płatnik składek nie zgadza się z danymi zawartymi w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych lub skorygowanych z urzędu albo z danymi wprowadzonymi lub skorygowanymi bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub na koncie płatnika składek, w terminie 14 dni od otrzymania informacji powinien przekazać do Zakładu dokumenty ubezpieczeniowe korygujące te dane, chyba że dane wynikają z prawomocnej decyzji lub z prawomocnego wyroku sądu. Zatem zdaniem organu mając na względzie powyższe, należy stwierdzić brak podstaw do wyjaśnienia intencji strony zawartych w piśmie z dnia 04.09.2008 r., jawiących się jako prośba o anulowanie złożonych w dniu 03.09.2008 r. deklaracji ZUS DRA za m-ce od 05.1999 r. do 12.1999 r. oraz deklaracji ZUS ZUA.

Tak więc zasadnym jest, że podstawę prawną należności dochodzonych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi stanowią zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 ustawy deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika w dniu 03.09.2008 r., na druku DRA zawierające zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od maja do grudnia 1999 r.

Podkreślono ponadto, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie – wobec czego samo wystawienie przez wierzyciela – będącego zarazem organem egzekucyjnym – tytułów wykonawczych, implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie podstawy prawnej egzekwowanej należności.

Postanowienie organu odwoławczego zaskarżył S. O. zarzucając mu naruszenie art. 38.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.jedn. Dz. U. 07.11.74) oraz art. 28 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do 01.04.2003 r., art. 33 ustawy z dnia 23.01.2003 o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2004 r.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie do merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroków:

1. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.11.2011 sygn. akt II GSK 1114/10 i

2. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.02.2012.r. sygn. akt V SA/WA 2660/11

W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest bezpodstawnie, ponieważ tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie nie istniejącej deklaracji ZUS ZUA, gdyż deklaracja ZUS ZUA złożona w dniu 03.09.2008 r. została wycofana i jednocześnie złożono prawidłową deklaracje, której ZUS nie uwzględnia. W związku z tym ZUS posługując się deklaracją z dnia 03.09.2008 r. ZUS ZUA opiera się na dokumencie nie istniejącym w sprawie.

Zdaniem skarżącego skoro ZUS uznał, że wycofanie deklaracji z dnia 03.09.2008 r. nastąpiło z naruszeniem wymaganej formy, winien – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego – poinformować, iż dokument ten należy złożyć w innej formie. Poza tym deklaracje ZUS DRA wypełnia się na podstawie deklaracji zgłoszeniowej do ubezpieczenia ZUS ZUA. W deklaracji ZUS ZUA złożonej w dniu 04.09.2008 r. jest inny termin zgłoszenia do ubezpieczenia niż w tytułach wykonawczych. Deklaracja ta została wypełniona zgodnie z deklaracją złożoną w dniu 27.05.1999 r., co do której to deklaracji ZUS zarzucił brak jej złożenia. W ocenie skarżącego ZUS nie uznając deklaracji korygującej winien wydać decyzję – na podstawie art. 38.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bowiem doszło do sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych. Brak takiej decyzji zamknął mu drogę odwoławczą. Skarżący przypomniał, że w dniu 30.09.2008 r. złożył pismo do Kierownika Inspektoratu ZUS w Sochaczewie o wstrzymanie egzekucji należności z tytułu składek co do których otrzymał upomnienie. Na pismo do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi, a więc miał podstawy sądzić, że prośba została uwzględniona.

Tymczasem ZUS wszczął egzekucję powołując się na decyzję z dnia ...10.2008 r. Nr ... odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu. Zdaniem skarżącego decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, gdyż ZUS nie miał podstaw do decydowania o wznowieniu lub odmowie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu. Poza tym gdyby został poinformowany o nieuwzględnieniu prośby o wstrzymanie egzekucji uregulowałby należność zgodnie z otrzymanym upomnieniem z dnia ...09.2008 r. na kwotę około ... zł i dalej dochodził swoich praw. Po wszczęciu egzekucji kwota ta wzrosła do około ... zł., co oznacza że ZUS naraził skarżącego na dodatkowe koszty.

Skarżący nie zgadza się również z argumentacją dotyczącą braku przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Do dnia ...06.2004 r. obowiązywał bowiem 5-letni okres przedawnienia dla składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 28 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do 01.04.2003 r.). Zmiana na okres 10 –letni nastąpiła z dniem ...07.2004 r. tak więc zgodnie z zasadami państwa prawnego, dopiero od tej daty, a więc dla składek wymagalnych za miesiąc lipiec 2004 r. okres przedawnienia wynosi 10 lat. Natomiast dla składek, których termin przedawnienia jeszcze nie upłynął, należy stosować przepisy obowiązujące przed dniem 01.07.2004 r., a więc 5-letni termin ich przedawnienia. Tak więc prowadzenie egzekucji dotyczącej składek zdrowotnych za 1999 r. jest bezpodstawne, gdyż nastąpiło po ich przedawnieniu.

W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie (z dnia 30.05.2012 r.), mimo że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających zasadnicze znaczenie dla wydania orzeczenia, a w szczególności kwestii anulowania deklaracji rozliczeniowych w dniu 04.09.2008 r. Brak wyjaśnienia tej kwestii zauważył Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Ze względu na treść przepisów art. 153 i 170 ppsa najistotniejsze znaczenie dla oceny tak skargi jak i zakwestionowanej nią decyzji organu odwoławczego ma to czy tenże organ zastosował się do wymogów wynikających z uzasadnienia wyroku wydanego przez tut. sąd w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11.

Pierwszy z w/w przepisów stanowi bowiem że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działania i bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Drugi z kolei wskazuje iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W związku z powyższym przypomnieć należy iż sąd w składzie rozpoznając sprawę o sygn. akt V SA/WA 2660/11, jednoznacznie wskazał, że w sytuacji gdy zobowiązany uznał że deklaracje rozliczeniowe wypełnione zostały niepoprawnie zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek zobowiązany jest złożyć deklarację rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 w/w ustawy.

Zdaniem sądu orzekającego, poprzednio złożony przez skarżącego wniosek w dniu 4 września 2008 r. o wycofanie złożonych deklaracji rozliczeniowych i złożenie w tym samym dniu deklaracji ZUS ZUA wskazujących datę 21 maja 1999 r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń wymogu takiego nie spełniał.

Sąd ten podkreślił jednak, że rozpoznając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji nie zbadano czy intencją skarżącego było istotnie skorygowanie deklaracji a jeżeli tak to na czym korekta miała polegać i czy skarżący został poinformowany o zasadach prawidłowej korekty deklaracji.

Mimo jednoznaczności powyższych wywodów sądu, organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do wyjaśnienia intencji strony zawartych w jej piśmie z dnia 4 września 2008 r. będących prośbą o anulowanie złożonych w dniu 3 września 2008 r. deklaracji. Takie stanowisko organ umotywował odwołując się do chronologicznie wcześniejszych (wydanych przed wyrokiem tut. sądu z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/WA 2660/11) orzeczeń:

1. Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt III AUa 411/10;

2. Sadu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt VI U 1222/09 zmienionego w/w wyrokiem.

Otóż wyrok opisany w pkt 1 potwierdził ostatecznie prawidłowość decyzji ZUS III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie wydanej w dniu ... września 2009 r. nr ... mocą której dokonano wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za miesiąc od maja 1999 r. do grudnia 1999 r. oraz potwierdzono prawidłowość złożonych przez skarżącego w dniu 3 września 2008 r. deklaracji ZUS DRA za m-ce od maja do grudnia 1999 r.

W świetle powyższego w tym zwłaszcza ze względu na wyrok o którym mowa w pkt 1 uznać należy za usprawiedliwione stanowisko organu co do tego iż brak było podstaw do wyjaśnienia intencji strony zawartych w jej piśmie z dnia 4 września 2008 r.

Te intencje zostały zdaniem sądu wyjaśnione już w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego –Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wydanego w sprawie o sygn. akt III AUa 411/10. Otóż tenże sąd stwierdził że zaskarżenie decyzji z dnia 9 września 2009 r. ma związek z decyzją z dnia 5 marca 2007 r. ustalającą że wnioskodawca z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 maja 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. oraz że zaskarżenie jednej decyzji nie może być skutecznym sposobem na uniknięcie prawnych skutków innej prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (... str. 10-11 uzasadnienia w/w wyroku).

Pokreślenia wymaga również że tutejszy sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 podkreślił że zgodnie z art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jeśli płatnik nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu. W takiej sytuacji – zdaniem sądu – podstawą prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) nie mogłyby być deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącego na druku DRA w dniu 3 września 2008 r.

Odnosząc się do powyższego podkreślić należy (zwraca na to uwagę także organ odwoławczy) że ZUS III Oddział w Warszawie Inspektorat w Sochaczewie wydał w dniu ... marca 2007 r. decyzję nr ... mocą której ustalono (na podstawie posiadanej przez Zakład dokumentacji) że skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu w okresie od 1 maja 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. Prawidłowość powyższych ustaleń potwierdzona została przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt VI U 876/07, a także przez Sąd Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w sprawie o sygn. akt III AUa 176/08.

Wskazać również należy że dla zwolnienia z obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej znaczenie ma nabycie prawa do zasiłku chorobowego nie zaś wyłącznie fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim. Co jednak nie mniej istotne skarżący w okresie od 1 maja 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. uzyskiwał zasiłek chorobowy wyłącznie z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Taki stan rzeczy potwierdzony został przez ZUS decyzją z dnia ... kwietnia 2009 r. nr ... mocą której odmówiono skarżącemu prawa do zasiłku chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za w/w okres.

Zdaniem sądu powyższe przemawia za uznaniem, iż kwestia podstawy prowadzenia egzekucji przeciwko skarżącemu została wyjaśniona należycie.

Nie może budzić wątpliwości również ocena podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi od ... tzn. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Sąd w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 przesądził bowiem, że argumentacja organu w zakresie interpretacji przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne zgodnie z którymi ulegają one przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych jest prawidłowa. Oznacza to, iż organ zasadnie uznał, że przed dniem 1 lipca 2004 r. przedawnieniu uległy jedynie składki za miesiąc maj 1999 r., natomiast składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od miesiąca czerwca 1999 r. do miesiąca grudnia 1999 r. na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu.

W ocenie sądu powyższe przemawia za uznaniem, iż wytyczne sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 zostały wykonane a tym samym za bezzasadnością skargi.

Podstawą wyroku jest art. 151 ppsa.