Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 843/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 840/20 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

(...) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 840/20. Wyrokiem tym została oddalona skarga (...) (dalej: Skarżący, Beneficjent lub Strona) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z (...)r. nr (...) w przedmiocie ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r.

Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w następującym stanie sprawy:

Skarżący (...)r. w Biurze Powiatowym ARiMR w R. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r. We wniosku zadeklarowano realizację pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne – wariant S02a02 – 2,73 ha – wariant S02b02 – 13,37 ha.

Kierownik Biura Powiatowego (...) r. wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 1638,00 zł (wariant S02a02) i 3463,20 zł (wariant S02b02). Płatności zostały wypłacone 19 stycznia 2010 r.

Wnioskiem z (...) Skarżący zwrócił się do Prezesa ARiMR o przeprowadzenie kompleksowej kontroli w Oddziale Regionalnym ARiMR w Łodzi i w Biurze Powiatowym. W dniu (...) r. Prezes ARiMR wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie żądania oraz trybu wzruszenia decyzji. W odpowiedzi Skarżący pismem z (...)r. wskazał, że żąda stwierdzenia nieważności na podstawie art. 157 kpa wszystkich wydanych decyzji od 2004 r. do 2011r. w ramach PROW 2004-2006, PROW 2007-2013 z tytułu ONW, JPO i rolnośrodowiskowych.

Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej: Dyrektor ARiMR) (...) r. wydał decyzję nr (...) o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej: Kierownik ARiMR lub Organ I instancji) z (...) r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z (...) r. nr (...) utrzymał powyższą decyzję w mocy. Następnie (...)r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr (...) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1638,00 zł (wariant S02a02) i 0 zł (wariant S02b02). W wyniku rozpoznania odwołania (...) r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję nr (...) o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji Kierownika BP ARiMR. Strona wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora ARiMR nr (...). W dniu (....) r. Prezes ARiMR wydał postanowienie nr (..) o niedopuszczalności odwołania od decyzji nr (...) wydanej przez Dyrektora ŁO ARiMR w dniu (....) r. Strona wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona wyrokiem 16 grudnia 2016 r. sygn. V SA/Wa 233/16.

Zawiadomieniem z (...) r. organ I instancji poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na mocy decyzji (...) r. Organ I instancji (...) r. wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Organ wyjaśnił, że wyrokiem z 14 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną I GSK 1443/18 od wyroku WSA w Warszawie V SA/Wa 233/16.

Skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał, że na podstawie pozytywnej weryfikacji jego wniosków składał kolejne wnioski wpisując w nich identyczne dane, jakie zawarte w były w roku poprzednim, zgodne ze stanem faktycznym na rok ubiegania się o przyznanie płatności. Identyczność we wnioskach wynikała z prowadzenia hodowli danieli, a ten gatunek wymagał zapewnienia określonego środowiska i specyficznej niezmiennej diety, dlatego we wszystkich wnioskach od 2004 r. była deklarowana taka sama struktura upraw.

Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy powyższą decyzję Organu I instancji z (...) r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie dotyczy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2009 r. w wysokości 3.463,20 zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174 poz. 1809 ze zm.) płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ powołał treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR i wyjaśnił, że na mocy decyzji nr (...) z dnia (...) r. Dyrektor ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia (...) r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji mając wyniki raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie producenta rolnego mógł zapoznać się z wykonanymi fotografiami deklarowanych do płatności działek rolnych. Na fotografiach tych widać obszary nieuprawiane rolniczo i takie, które nie są utrzymywane zgodnie z normami. Zgodnie z deklaracją strony na tych działkach rolnych znajduje się pastwisko trwałe. Na fotografiach wykonanych 3 listopada 2009 r. nr 8 i 9 widać liczne samosiejki drzew i zakrzaczenia. Stan taki potwierdzają zdjęcia wykonane 15 czerwca 2009 r. o nr 2, 3, 4 i 5. Warunkami przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jest prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym oraz przestrzeganie wymagań w zakresie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE, które określa załącznik nr 1a do rozporządzenia. Na mocy decyzji z (...) r. Kierownik BP ARiMR przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2009 r. w kwocie 1 638,00 zł dla wariantu S02a02 i odmówił przyznania płatności dla wariantu S02b02. Dla wariantu S02b02 wykluczył z płatności powierzchnię 7,70 ha uznając, że analiza materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji fotograficznej sporządzonej w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej 15 czerwca 2009 r. oraz 3 listopada 2009 r. jednoznacznie potwierdzają, że na działkach rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza polegająca na faktycznym jej użytkowaniu zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności.

Po wniesieniu przez Stronę odwołania Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

Kierownik ARiMR zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r. Wskazał, że decyzja Dyrektora ARiMR nr (...) z dnia (...) r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z (...)r. ma walor decyzji ostatecznej. Decyzją z (...) r. Kierownik ARiMR wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wskazał, że stan faktyczny działek rolnych deklarowanych w 2009 r. był zweryfikowany zarówno w procedurze administracyjnej, jak i poprzez kontrole na miejscu, a teraz stwierdza się, że przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie mają zastosowania wobec strony.

Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Odwołał się do treści art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 i wskazał, że wypłacone płatności nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania decyzji z (...) r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR opierał się na informacjach Strony zawartych we wniosku za 2009 r. W ocenie Organu odwoławczego Skarżący ubiegając o płatności oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności i zobowiązał się do uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, którego to warunku nie spełnił. Błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, w sytuacji w której strona dobrowolnie zobowiązała się do realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Dyrektor ARiMR rozważył także przesłanki przedawnienia roszczeń, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Wskazał, że mając na uwadze, że Skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności, to uznać należy, że włączając do powierzchni pastwisk roślinności o powierzchni 7,70 ha, charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów w zwarciu, co uniemożliwiało wypas zwierząt na tym obszarze, naruszył zasady przyznawania płatności. Uznał w tej sytuacji, że Strona nie działała w dobrej wierze i przyjął 10-letni okres przedawnienia. Termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu 19 stycznia 2010 r. (data wypłaty płatności). Za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności Organ uznał datę doręczenia Skarżącemu decyzji Dyrektora ŁO ARiMR nr (...) z dnia (...) r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.- (...) r. W tej sytuacji nie upłynął 10 - letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W ocenie Organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w cyt. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, skutkujące odstąpieniem od dochodzenia zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności.

W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Łódzkiego ARiMR wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (..) zarzucił naruszenie zasady zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa wynikające z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez niestosowanie prawa wynikającego z:

- ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2013 r. poz. 856).

- ustawy z 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw,

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 czerwca 2010 r., w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. nr 116, poz.778),

oraz naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wynikające z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 189 d pkt 7 kpa.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o powołanie i przesłuchanie w charakterze świadka na okoliczność będące przedmiotem postępowania: - ministra rolnictwa (...), - radcę prawnego ARiMR w Warszawie (...) (WA-....), - biegłego z zakresu hodowli i chowu danieli. Skarżący wskazał, że wszystko co robił w gospodarstwie, aby rozwijać hodowlę i chów danieli robił w dobrej wierze i zgodne z prawem opartym o ustawę o ochronie zwierząt, która wymusza na hodowcy zwierząt zapewnienie zwierzętom warunków bytowania zgodnych z potrzebami tego gatunku, rasy, płci i wieku. Skarżący wyjaśnił, że od 2004 r., kiedy weszły dopłaty do rolnictwa z programu PROW, we wszystkich wnioskach o przyznanie płatności podkreślał odmienność pastwisk dla danieli, które wg ustawy, są określane jako powierzchnia paszowa, powierzchnia, która w przypadku hodowli innych gatunków zwierząt gospodarskich, występuje jako trwałe użytki zielone (TUZ), w hodowli danieli te użytki - pastwiska nie tylko dostarczają odpowiedniej roślinności - paszy, (często uznawanej w hodowlach innych gatunków zwierząt, jako wręcz chwast, lecz w przypadku jeleniowatych jest to pełnowartościowa pasza), to ta powierzchnia paszowa musi również zapewnić tym zwierzętom ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, umożliwić schronienie przed drapieżnikami i zapewnić możliwości prawidłowej egzystencji, zgodnej z potrzebami tego gatunku zwierząt danieli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z (...) r. st. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie procesowym z (...) r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i podniósł zarzut przedawnienia na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa). Uznał, że organy zasadnie wskazały na regulacje zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm., zwane również dalej - rozporządzeniem nr 796/2004). Wbrew stanowisku pełnomocnika Skarżącego w sprawie nie miał zastosowania art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 23.12.1995 r. ze zm., zwanego dalej: - rozporządzeniem nr 2988/95). Przewidziany w przywołanym powyżej przepisie rozporządzenia nr 796/2004, dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, oznacza, że ustalenie czy beneficjent działał w dobrej wierze, czy też nie działał, jest ważne dla prawidłowego rozpoznania sprawy.

Sąd I instancji oceniając dobrą wiarę beneficjenta wskazał, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności. W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

WSA wskazał, że Skarżący ubiegając się o przyznanie płatności we wniosku złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności PRŚ, a także zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych deklarowanych do płatności przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności PRŚ, którego to warunku zdaniem organów nie spełnił. Zdaniem Sądu I instancji istotne znacznie dla rozstrzygnięcia dobrej, czy złej wiary Skarżącego ma to, że powierzchnie pastwisk - działek rolnych, na których drzewa nie występowały w ścisłym zwarciu, pod którymi możliwe było pobieranie pokarmu przez daniele, a zarazem stanowiących dla nich zacienienie, nie zostały wyłączone z powierzchni uprawnionej do płatności, lecz wykluczono jedynie tereny, które w żaden sposób nie mogły zostać przeznaczone do wypasu. WSA uznał, że organy zasadnie przyjęły, że skoro Skarżący znał warunki przyznania płatności określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174 poz. 1809 ze zm., dalej: rozporządzenie o płatnościach rolnośrodowiskowych), a mimo to nie realizował zobowiązania na powierzchni 7,70 ha, bowiem na tej powierzchni stwierdzono kompleksy roślinności charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co uniemożliwiało wypasanie zwierząt na tych obszarach w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, to Beneficjent nie działał w dobrej wierze.

Sąd I instancji zaakceptował też przyjęcie przez organy, że nie zaszły podstawy do uznania, że Skarżący działał w dobrej wierze, co pozwoliłby na zastosowanie czteroletniego zamiast dziesięcioletniego okresu przedawnienia.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że za pierwsze powiadomienie Beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności należy uznać datę doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności organ odwoławczy przyjął więc datę 16 czerwca 2014 r., tj. datę doręczenia Stronie decyzji Dyrektora ARiMR z dnia (...) r. nr (...) stwierdzającej nieważność decyzji z 24 listopada 2009 r. przyznającej stronie płatność PRS na 2009 r. Nie doszło zatem do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności, gdyż nie upłynął jeszcze 10-letni termin, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

WSA uznał też, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, bowiem wypłacone płatności nie wynikały z pomyłki organu, a rolnik mógł błąd ten wykryć w zwykłych okolicznościach, bowiem sam deklarował do płatności powierzchnię 7,70 ha, na której nie był prowadzony wypas zwierząt. Sąd i instancji nie dopatrzył się też naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 189d pkt 7 kpa. Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, ustawy z 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, bowiem Skarżący 14 maja 2009 r. wystąpił o przyznanie płatności PRŚ na 2009 r. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest tylko ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. WSA zauważył, że w przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz Beneficjenta. WSA wyjaśnił przyczyny nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Co do przyznani pełnomocnikowi przyznanemu Skarżącemu z urzędu, Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 250 § 2 ppsa, uzasadniający obniżenie przyznanego wynagrodzenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie wynosiła 3.463,20 zł, a więc wysokość wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu, zgodnie z treścią § 8 pkt 3 rozporządzenia wynosi 600 zł, podwyższona o podatek od towarów i usług wynosi 738 zł. Adwokat został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu w czterech sprawach ze skargi (...). We wszystkich sprawach występuje niemal identyczny stan faktyczny jak w niniejszej sprawie.

(...) zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zarzucił temu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów:

a) art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm., dalej Rozporządzenie nr 796/2004) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające czteroletnie przedawnienie obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika zła wiara Skarżącego uzasadniająca przyjęcie dziesięcioletniego terminu przedawnienia;

b) art, 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej: ustawa

o ARiMR) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja z dnia 29 maja

2014 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji nr 0090-2009-014956 z dnia 24 listopada 2009 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2009 rok wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w R. stanowi pierwsze powiadomienie o nienależnie pobranych środkach podczas gdy decyzja ta nie jest decyzją w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych i jako taka nie stanowi pierwszego powiadomienia o nienależnie pobranych środkach nie powinna oznaczać momentu powstania zobowiązania do zwrotu, od którego liczony jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy,

tj. przepisów:

a) art. 145 §1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 68 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, 1423, 2122, 2123, 2320, z 2021 r.

poz. 72, 694, 802, 1005 ze zm.) w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR przez uznanie, że z chwilą doręczenia decyzji z dnia 29 maja 2014 r. powstał obowiązek zwrotu, podczas gdy decyzja ta została wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 24 listopada 2009 r. natomiast sam obowiązek zwrotu powstał już w chwili złożenia wniosku o wypłatę świadczenia tj. w dniu 14 maja 2009 r., a decyzja ustalająca obowiązek jej zwrotu została wydana dopiero 21 sierpnia 2020 r.;

b) art. 145 §1 pkt. 1 lit. c pppsa w zw. z art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: kpa) przez błędne uznanie polegające na przyjęciu, że w sprawie były podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

c) art. 145 §1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art.7, 77 i 80 kpa przez uznanie,

że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej dokonały w sposób dokładny

ustalenia stanu faktyczny sprawy, podczas gdy doszło do zaniechania analizy

zgromadzonej i wniosku z dnia 14 maja 2009 r. wraz z załącznikami, z których to wynika jednoznacznie, że nie kwestionowano ani powierzchni działek objętych wnioskiem ani stanu znajdującej się na nich roślinności i w związku z tym nie prowadzono żadnego postępowania dowodowego w kierunku nieprawidłowości wniosku z dnia 14 maja 2009 r.;

d) art. 145 §1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 189d pkt. 1, 4 i 7 kpa przez uznanie, że organ II instancji słusznie nie zastosował przepisów zobowiązujących organ do

wnikliwego zbadania przesłanek nakładania administracyjnej kary pieniężnej, podczas

gdy w przedmiotowej sprawie konieczne było uwzględnienie przesłanek ochrony życia i zdrowia hodowanych danieli, znikomości stopnia przyczynienia się

Skarżącego do powstania naruszenia prawa oraz jego warunków osobistych, w tym

sytuacji majątkowej;

e) art. 135 ppsa przez uznanie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania przez

Sąd ustawowych środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów

lub czynności wydanych lub podjętych w postępowaniu przed organem I instancji,

podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania tychże środków w uwagi

na uchybienia poczynione przez organ I instancji i skutkujące wydaniem decyzji

o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środkach;

f) art. 250 §2 ppsa przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w niniejszej

sprawie uzasadnione jest obniżenie wynagrodzenia adwokata, podczas gdy Sąd nie

uzasadnił na czym polega identyczność nakładu pracy pomiędzy przedmiotową

sprawą a innymi sprawami, w których adwokat został wyznaczony z urzędu do

zastępowania Skarżącego. Sąd nie wziął też pod uwagę faktu, że adwokat zapoznał się z aktami każdej ze spraw. Jednocześnie w czasie Pandemii, ze względu na słabą

znajomość prawa przez Skarżącego, jego osobistą prośbę a także jego złą sytuację

materialną, pełnomocnik podjął się osobistego spotkania z Panem (...) w miejscu jego zamieszkania, w celu wytłumaczenia mu zasad

postępowania przed sądami administracyjnymi oraz oceny stanu faktycznego sprawy.

Pełnomocnik wykonał więc swoje obowiązki w sposób sumienny i prawidłowy, a zatem tak znaczące miarkowanie nie powinno mieć miejsca lub powinno mieć miejsce

w mniejszym, uzasadnionym zakresie.

Podnosząc te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie przepisów art. 188 , o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie przepisów art. 119 pkt. 2

ppsa, oraz o przyznanie wynagrodzenia adwokata na podstawie przepisów art. 250 §1 ppsa.

Wniósł też o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie przepisów art. 61 §3 ppsa z uwagi na ryzyko poniesienia przez Skarżącego znacznej szkody majątkowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Oddziału Łódzkiego ARiMR reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz Organu zwrotu kosztów postępowania. Zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd II instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, również Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega m.in. proces subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Natomiast przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 ppsa). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy ze względu na szereg wdanych w sprawie rozstrzygnięć administracyjnych i sądowoadministracyjnych wskazać na zakres rozpoznania sprawy.

Istotą sprawy jest decyzja Kierownika ARiMR z (...) r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r. otrzymanych przez Skarżącego na mocy decyzji Kierownika ARiMR z (...) r. Ta decyzja Kierownika ARiMR z (...) r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009 była utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z (...) r., skarga na którą była oddalona wyrokiem zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną.

Źródłem przedmiotowej w sprawie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jest decyzja Kierownika ARiMR z (...) r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. w pomniejszonej wysokości, utrzymana w mocy ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora ARiMR z (...) r., której Skarżącemu nie udało się podważyć, o czym rozstrzygnął prawomocnym wyrokiem z 16 grudnia 2016 r. syg. akt V SA/Wa 233/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Nie było więc przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej ani przed Sądem I instancji, ani w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, rozpatrywanie zasadności przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r. w pomniejszonej wysokości, co zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, w sposób wiążący również sądy administracyjne obu instancji. A były to ustalenia polegające na stwierdzeniu na stwierdzone zadrzewienia i zakrzaczenia części powierzchni zgłoszonej do płatności, co wykluczało tę powierzchnię z płatności, oraz wynikających z tych ustaleń wyliczeń wysokości prawomocnie przyznanej płatności. Ustalenia zawarte w decyzji ostatecznej dotyczącej ustalenia należnej płatności nie mogą podlegać podważeniu w ramach postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, stanowią natomiast podstawę do wszczęcia postępowania i ustalenia kwoty do zwrotu. Zatem Sąd I instancji nie był uprawniony do podważania w objętym skargą w sprawie niniejszej postępowaniu ustaleń dotyczących przyznanej, należnej płatności (przyznanej decyzją Kierownika ARiMR z (...)r. utrzymaną w mocy przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z (...) r.). Skarżący nie podważa przy tym wyliczenia płatności przypadającej do zwrotu jako płatności nienależnej, to jest różnicy pomiędzy płatnością otrzymaną na podstawie decyzji o przyznaniu płatności z (...) r., której nieważność została stwierdzona decyzją Dyrektora ARiMR nr (...) z (...) r. (utrzymaną w mocy przez Prezesa ARiMR z (...) r.) a wysokością płatności przyznanej decyzją Kierownika ARiMR decyzją nr (...) z (...) r. (utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora ARiMR nr (...) z )(...)r.). Czyni to oczywiście nieuzasadnionymi zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w pkt. 2 c) i d) skargi kasacyjnej, które zmierzają do podważenia ustaleń będących podstawą przyznania płatności w pomniejszonej wysokości.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej (wyłączając zarzut dotyczący wynagrodzenia pełnomocnika podniesiony w pkt 2 lit. f) petitum skargi kasacyjnej dotyczą kwestii tego, czy nie doszło do przedawnienia możliwości wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranej płatności. Zarzuty te ze względu na ich komplementarny charakter należało rozpoznać łącznie. W pierwszej kolejności należy tu zauważyć, że zarzut oparty na naruszeniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR (pkt 1 b petitum skargi kasacyjnej) jest oczywiście nieuzasadniony. Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Określa więc kompetencję ARiMR do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych, takich między innymi jak przedmiotowe w sprawie niniejszej płatności. Jest to więc przepis określający kompetencję organów ARiMR do wydania decyzji takich jak przedmiotowe w sprawie niniejszej, której to kompetencji Skarżący przecież nie kwestionuje. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności i w tym zakresie ARiMR opiera się na ustaleniu w odrębnym postępowaniu co do kwoty należnej płatności i porównuje to z płatnością rzeczywiście otrzymaną, co prowadzi do ustalenia wysokości płatności pobranej nienależnie, ustala też, czy nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności. Nie można przy tym zgodzić się ze Skarżącym kasacyjnie, że decyzja ARiMR o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu płatności nie stanowi powiadomienia beneficjenta płatności o tym, że nienależnie pobrał płatności. To właśnie z takiej decyzji o stwierdzeniu nieważności wynika wprost, że wcześniejsza decyzja o przyznaniu płatności była dotknięta istotną wadą powodująca jej nieważność, a więc tym samym wskazującą na bezprawność przyznanej płatności przynajmniej w części.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował żadnej z jednostek redakcyjnych tego przepisu. Jednak sformułowanie tego zarzutu i jego uzasadnienie pozwala przyjąć, że zarzut ten dotyczy art. 73 ust. 1 i 5 tego rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, przy czym ten obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, ten okres jest ograniczony do czterech lat.

Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną, a dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to prawo istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Jak wynika z tego przepisu zasadą jest dziesięcioletni termin przedawnienia, a termin skrócony dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdy otrzymujący płatność nienależną, działał w dobrej wierze przyjmując płatność nienależną, czy w wysokości wyższej niż należna. Istnienie dobrej wiary należy przy tym przyjąć w odniesieniu do osoby, która winna posiadać stosowne kwalifikacje do obiektywnej, starannej oceny stanu rzeczy. Sąd I instancji w ślad za organami zasadnie przyjął, że nie można uznać, iż Skarżący był w dobrej wierze przyjmując zawyżone płatności. Był rolnikiem, który powinien mieć wiedzę do oceny tego, co stanowi obszar uprawniony do przyznania pomocy – w tym przypadku właściwie utrzymane pastwiska z wyłączeniem powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych. Trafnie zauważono, że złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności do trwałych użytków zielonych, a więc i wyłączenie z tych płatności powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych. Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że powierzchnie pastwisk - działek rolnych, na których drzewa nie występowały

w ścisłym zwarciu, pod którymi możliwe było pobieranie pokarmu przez daniele, a zarazem stanowiących dla nich zacienienie, nie zostały wyłączone z powierzchni

uprawnionej do płatności, lecz wykluczono jedynie tereny, które w żaden sposób nie

mogły zostać przeznaczone do wypasu. Skarżący miał świadomość istnienia na zgłaszanej powierzchni kompleksów roślinności charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co uniemożliwiało wypasanie zwierząt na tych

obszarach w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca. Zatem skoro mimo tego stanu faktycznego zgłosił do płatności również i te tereny nie spełniające wymogów trwałych użytków zielonych, to zasadne było uznanie, że nie działał w dobrej wierze. Składając wniosek o płatności za 2009 rok i podpisując oświadczenie o znajomości zasad przyjął odpowiedzialność za całość zawartych we wniosku deklaracji w nim deklaracji, w tym co do powierzchni pastwisk wolnej od kompleksów drzew i krzewów, które powinny być wyłączone ze z płatności, a mimo ro do płatności były zgłoszone.

Zasadnie też Sąd I instancji i organy przyjęły, że nie było podstaw do uznania 4-etniego przedawnienia ze względu na przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Przepis ten nie miał zastosowania, gdyż wypłacenie zawyżonych płatności nie wynikało z niezależnego od Skarżącego błędu organu, lecz wynikało z wadliwie zadeklarowanej przez Skarżącego powierzchni do płatności obejmującej powierzchnię wyłączoną.

Tym samym należało uznać, że organy i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 do prawidłowo ustalonego i w istocie niekwestionowanego przez Skarżącego w zakresie istotnych da sprawy ustaleń stanu faktycznego. Zasadne też było naliczenie odsetek. Co do odsetek rozstrzygające znaczenie mają przepisy art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku dokonania nienależytej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki naliczane za okres między powiadomieniem go o konieczności zwrotem oraz zwrotem lub potrąceniem. Takim powiadomieniem było doręczenie decyzji z (...) r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika ARiMR będącej podstawą wypłaty zawyżonej płatności. Z tą datą Skarżący dowiedział się o braku podstaw (decyzji) o przyznaniu płatności w zawyżonej wysokości, a więc o konieczności zwrotu nadmiernie pobranej płatności. Przepis art. 68 § 1 ordynacji podatkowej dotyczący niepowstania zaległości podatkowej, jeśli decyzja ustalająca zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, nie ma przy tym zastosowania w sprawie przedmiotowego zwrotu nienależnej płatności, gdyż kwestię przedawnienia regulują wyczerpująco przepisy art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a przepisy Działu III ordynacji podatkowej mocy art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stosuje się tylko odpowiednio.

Zatem zarzuty podniesione w pkt. 1, pkt. 2 lit. a petitum skargi kasacyjnej również nie zasługiwały na uwzględnienie, podobnie jak zarzuty podniesione w pkt. 2 lit. c i d.

Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zarówno zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, jak i objętych kontrolą sądowoadministracyjną decyzji organów ARiMR obu instancji, to w konsekwencji należało uznać, że nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z (...) r. , a więc zasadne było zastosowania przez Organ odwoławczy art. 138 § 1 kpa i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W tej sytuacji Sąd I instancji słusznie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa, co czyni pozbawionym usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa (zarzut z pkt. 2 lit b) petitum skargi kasacyjnej. Ponieważ Sąd I instancji zasadnie nie dopatrzył się w objętych kontrolą sądu rozstrzygnięciach organów administracji, nie miał też podstaw do zastosowania art. 135 ppsa wobec zgodnych z prawem rozstrzygnie c, co czyni niezasadnym zarzut z pkt 2 lit. e) petitum skargi kasacyjnej.

Ostatni zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 250 § 2 ppsa był również pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z tym przepisem przyznając adwokatowi wyznaczonemu z urzędu sąd w uzasadnionych przypadkach może obniżyć wynagrodzenie w stosunku do podstawowej stawki przysługujące zgodnie z art. 250 § 1 ppsa. Decyzje w kwestii obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy zostały pozostawione uznaniu sądu, co jednak nie oznacza dowolności oceny w tym zakresie, która każdorazowo musi znajdować oparcie w konkretnych okolicznościach danej sprawy, dających zakwalifikować się jako uzasadniony przypadek. Stanowi o tym wyraźnie § 2 ust. 1 mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia, nakazując uwzględnić w tej materii niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Sąd I instancji w sposób zasługujący na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na podstawę zastosowania art. 250 § 2 ppsa wynikającą z tego, że ten sam pełnomocnik występował w 4 sprawach opartych w istocie na tym samym stanie faktycznym, gdzie sporządził 4 niemal jednakowe skargi kasacyjne. Wskazane w skardze kasacyjnej czynności w postaci zapoznania się z aktami sprawy były obowiązkiem pełnomocnika, w tym również wyznaczonego z urzędu, a przyznane mu wynagrodzenia obejmuje nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej, ale w sposób oczywisty również zapoznanie się z aktami. Ze względu na charakter sprawy, gdzie skarga kasacyjna oparta była tylko o akta sprawy, osobisty kontakt z pełnomocnikiem nie był konieczny, a więc nie jest uzasadnione ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów związanych z taką czynnością.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, zatem należało ją oddalić na podstawie art. 184 ppsa.

Orzekając o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 ppsa, uwzględniono fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.