Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 286/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.P.H.U. P. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 1831/05 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi P.P.H.U. P. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2008 r., sygn. akt

I SA/Gl 1831/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił P.P.H.U. "P." Sp. z o.o. w Z. (dalej – "Spółka") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 września 2005 r. w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań.

W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że Spółka niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, co jednakże nie może przesądzać kwestii, że nie jest ona w stanie wygospodarować dostatecznych środków na koszty, do których poniesienia jest obowiązana na obecnym etapie postępowania.

Przede wszystkim zaś Spółka nie nadesłała części wymaganych dokumentów, mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dotyczyło to w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, dotyczących nieruchomości posiadanych przez Spółkę. Nie zostały zaprezentowane aktualne wersje odpisów z ksiąg wieczystych, co miało znaczenie zwłaszcza w odniesieniu do stacji paliw w Z. o wartości 28.000.000 zł, obciążonej hipoteką do kwoty 1.219.283,29 zł. Sąd wskazał, że, po pierwsze, obciążenia te były znacznie niższe od stosunkowo wysokiej wartości nieruchomości, a po drugie, obciążenie niektórych nieruchomości hipoteką nie wyklucza możliwości czerpania z nich dochodów.

Spółka nie przedstawiła też innych wymaganych dokumentów, tj. wyciągów bankowych za ostatnie trzy miesiące.

Następnie Sąd powołał się na niekorzystne dla Spółki orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wielu innych jej dotyczących sprawach.

W końcowej części uzasadnienia WSA stwierdził, że stan kasy Spółki w okresie, kiedy formalnie zainicjowane zostało niniejsze postępowanie wpadkowe, wynosił ponad 3.400 zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, stanowiącej jedynie 7,3% posiadanych płynnych aktywów obrotowych Spółki, która cały czas w obrocie funkcjonuje, uzyskując przychody i obracając środkami pieniężnymi.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. W zażaleniu tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z wpisu sądowego. W treści uzasadnienia podniesiono, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., odmawiającą skarżącemu zwrotu podatku VAT od zakupionych środków trwałych. Uznał tym samym roszczenie skarżącego i nakazał zwrot podatku w kwocie 583.253 zł. Zwrot ten nie został jednak dokonany, co oznacza, że od 2004 r. Skarb Państwa jest dłużnikiem Spółki. W tym samym czasie poprzez wpisy hipoteczne skutecznie zablokowano Spółce wszystkie wartościowe nieruchomości.

Ponadto, naruszając prawo, Naczelnik Urzędu Skarbowego blokuje działalność Spółki poprzez zajęcie jej rachunków bankowych, ruchomości i nieruchomości. Skarżący pozbawiony jest więc możliwości dysponowania swoim majątkiem, zaś Dyrektor Izby Skarbowej toleruje tę przestępczą działalność.

Jednocześnie wskazano, iż Spółka funkcjonuje wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ramach niniejszego postępowania wpadkowego intencją Spółki było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Spółka w tej kwestii złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy w dniu 14 września 2007 r., w dniu 26 października 2007 r., które następnie zostały uzupełnione urzędowym formularzem PPPr z dnia 14 lutego 2008 r.

Zażalenie na zaskarżone postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Podkreślić jednak należy fakt, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu.

W ocenie tutejszego Sądu skarżąca Spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.

Z akt sprawy wynika, iż Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Z treści zażalenia oraz z dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji faktycznie wynika, iż część nieruchomości stanowiących majątek Spółki jest przedmiotem egzekucji, jednakże nie pozbawia to skarżącej możliwości pozyskiwania środków finansowych. Nadto sama skarżąca przyznaje, iż na chwilę obecną jest w stanie pozyskać od jednego z wierzycieli środki finansowe w formie pożyczek celowych. Z akt sprawy wynika poza tym, iż w poprzednich latach Spółka osiągała stosunkowo wysokie dochody.

Ponadto należy wskazać, iż nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową. Przede wszystkim nie przedstawiła aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla posiadanych przez nią nieruchomości, pomimo że dane z nich wynikające mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Taka postawa Spółki uniemożliwia uzyskanie pewności co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe przedstawianie aktualnej dokumentacji zdaje się nie brać pod uwagę tego, że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącej jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu jedynie o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. faktycznie zaistniały.

W związku ze stwierdzeniem, iż kwestionowane przez Spółkę orzeczenie odpowiada przepisom prawa, a zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.