Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 458/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-03-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, prowadząca działalność w branży paliwowej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Jest wobec niej prowadzona egzekucja należności w wysokości ponad [...] zł z tytułu należności publicznoprawnych. Ponadto w wyniku zajęcia przez Urząd Celny w 2011 r. towaru wnioskodawcy o wartości ponad [...] zł, spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za ten towar od kontrahenta. Zwrócono też uwagę, że strona wniosła do tutejszego Sądu dziesięć skarg (sygn. akt I SA/Wr 457-466/13), w związku z czym zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie 14.956 zł.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskującej spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) [...] zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł.

Wnioskująca spółka podała wyniki finansowe za lata 2010 i 2011 r., które były dodatnie i wynosiły odpowiednio [...] zł i [...] zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie [...] zł. Wskazano też na egzekucję kwoty [...] zł z tytułu podatku celnego.

Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody netto w kwocie [...] zł. Na koniec 2012 r. należności krótkoterminowe strony wynosiły [...] zł, a zobowiązania krótkoterminowe – [...] zł. Do końca października 2013 r. odnotowała spółka zysk netto w kwocie [...] zł.

Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2013 r. wartość sprzedanych towarów i usług wynosiła odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Na wezwanie nie przedłożono wydruków historii rachunków bankowych.

Z urzędu wskazać należy, że spółka na dzień wydania niniejszego postanowienia zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 457-466/13, I SA/Wr 511-517/13 oraz I SA/Wr 2084-2110/13 w łącznej wysokości 49.640 zł.

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona podniosła, że uwzględnione w uzasadnieniu tego orzeczenia wartości bilansowe w żaden sposób nie odzwierciedlają jej rzeczywistej sytuacji finansowej, natomiast jej rachunki bankowe zostały zajęte w ramach przymusowej egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wedle art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że każdy, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Kolejno, z przywołanego unormowania wynika, że rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od Sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy.

Ponadto skarżąca spółka jako osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.

Zdaniem Sądu koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania względem pracowników, kontrahentów i budżetu państwa. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Nadto, w stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie nie znajduje żadnego usprawiedliwienia. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz wywiedzione z nich zasady, Sąd nie uznał na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i to we wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw wszczętych z jej inicjatywy.

Przede wszystkim wskazać trzeba, że do chwili obecnej strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów i to mimo prowadzenia w stosunku do niej egzekucji należności publicznoprawnych, obejmującą między innymi zajęcie jej rachunków bankowych. Skarżąca w 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości ponad [...] zł, ponosząc stratę, która nie wyniosła nawet 5% wartości przychodu, w ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy roku 2013 skarżąca spółka uzyskała dochód netto w kwocie [...] zł. Natomiast za dostarczone towary i świadczone usługi tylko w sierpniu, wrześniu i październiku 2013 r. wnioskująca strona uzyskała zapłatę w łącznej kwocie [...] zł. Okoliczności te świadczą o tym, że wnioskująca spółka w ramach swojej sytuacji materialnej oraz prowadzonej działalności gospodarczej dysponuje środkami finansowymi dostatecznymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawach zawisłych przed Sądem z jej inicjatywy.

W odniesieniu do wykazanej przez skarżącą spółkę straty za rok 2012 należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych w tut. Sądzie spraw, które są zwykle najwyższym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, są dla strony kwotą nieprzekraczającą jej możliwości płatniczych.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.