Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 370/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: _Uchylono zaskarżony akt w części
*Oddalono skargę w części
*Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 8, arty. 37 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 370/15 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 27 stycznia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Sędziowie:, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ików, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r., sprawy ze skargi Cz. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, , uchyla zaskarżoną decyzję w pkt I w części dotyczącej wskazania terminu odmowy pomocy w formie zasiłku stałego,, oddala skargę w pozostałym zakresie,, zasądza na rzecz skarżącego Cz. W. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. kwotę 52 (słownie: pięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu, kosztów postępowania sądowego., , , ,


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 8 kwietnia 2015r. nr [...], na postawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn.zm) oraz art. 8, art. 37 ust.1 i 2, art.106 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2015 r, poz.163), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 823), po rozpatrzeniu odwołania Cz. W. od decyzji działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta K. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 17 lutego 2015r. nr [...], zmieniającej decyzję nr [...] z dnia 6 czerwca 2014r., w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2015r. odmawia się pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej i składki na ubezpieczenie zdrowotne, orzeczono:

1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dot. terminu odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego i w tym zakresie orzec — odmówić pomocy w formie zasiłku stałego od dnia 1 lutego 2015r.

2. w pozostałym zakresie utrzymać decyzję w mocy.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją z dnia 17 lutego 2015r., nr [...], działająca z upoważnienia Burmistrza Miasta K. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zmieniła decyzję nr [...] z dnia 6 lutego 2014r., w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2015 r. odmówiła Cz. W. pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podał, że decyzja została wydana w myśl przepisu art.106 ust 5 k.p.a w związku ze zmianą sytuacji osobistej strony. W oparciu o złożone dokumenty oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Cz. W. zostało ustalone, że obecnie strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną S. J. Ponieważ łączny dochód rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynosi kwotę 1395,85 zł, a więc przekracza kryterium dochodowe rodziny, które stanowi kwota 912zł (456 x 2 osoby), tym samym pomoc w formie zasiłku stałego Cz. W. nie przysługuje.

Od decyzji odwołał się Cz. W. Do odwołania załączył kserokopie swoich dokumentów tj. świadectw pracy oraz pism adresowanych do ZUS w ilości 8 sztuk załączników.

W odwołaniu Cz. W. zakwestionował wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z S. J., podniósł, że od wielu lat nie żyje w konkubinacie z S. J. i tym samym nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Jednocześnie przedstawił wyliczenie miesięcznych wydatków S. J. i zarzucił, iż na życie pozostaje jej bardzo mała kwota. Wskazał na bardzo trudną swoją sytuację finansową, nadto zarzucił nieprawidłowości w pracy MOPS w K. i jego pracowników oraz zaznaczył, że przedstawione w decyzji wyliczenia i wysokości kwot przeznaczonych na różne formy pomocy społecznej naruszają godność człowieka, a przymuszanie jego byłej konkubiny do dalszego z nim życia w konkubinacie skutkowało pogorszeniem jej stanu zdrowia i stanowi zamach na wolność człowieka .

Organ pierwszej instancji nie znajdując podstaw do zmiany swej decyzji i podtrzymując swoje stanowisko, na podstawie art. 133 kpa przekazał akta sprawy organowi odwoławczemu celem rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając ponownie w sprawie stwierdziło, że zasiłek stały jest świadczeniem obligatoryjnym, jednakże warunkiem jego przyznania jest spełnienie przesłanek do jego uzyskania. I tak zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje:

1. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1,

2. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - art. 8 ust. 1 pkt 2,3.

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 października 2012r. obowiązują następujące zweryfikowane kryteria dochodowe:

" a) dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 542 zł,

b) dla osoby w rodzinie - w wysokości 456 zł;..."

Zgodnie z treścią art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nie posiadająca wstępnych ani zstępnych. Z kolei, osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca samotnie gospodarstwo domowe. Natomiast zgodnie z art. 6 pkt 14 wskazanej ustawy rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

W odniesieniu do decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo, potrzebna jest ponadto jej zgoda na weryfikację decyzji oraz brak sprzeciwu przepisów szczególnych. Przepis art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) stanowi, że "organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne".

Taką szczególną regulację zawiera wskazany art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi: "Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody".

Wskazany przepis ustawy o pomocy społecznej stwarza możliwość zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i niekorzystne. Jednakże zmiana lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody następuje tylko w przypadku: zmiany przepisów prawa lub sytuacji osobistej albo dochodowej strony, jak również pobrania nienależnego świadczenia. Decyzja wydana na podstawie wymienionego przepisu ma charakter konstytutywny. Zatem uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie nie może nastąpić z mocą wsteczną. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust 5 ustawy, organ pomocy społecznej wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą pierwotne rozstrzygnięcie ze skutkiem ex nunc, a co za tym idzie, kształtuje nowy zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji, orzekającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia.

Organ I instancji prowadzący postępowanie ma obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 i 7 k.p.a.), organ musi rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Z przepisów art. 7 i 77 k.p.a. wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ ten jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego tj. notatki służbowej pracownika MOPS w K. z dnia 7 stycznia 2015r., oświadczenia Cz. W. z dnia 7 stycznia 2015r., oświadczenia S. J. z dnia 7 stycznia 2015r., protokołu spisanego w dniu 7 stycznia 2015r. dot. prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 14 stycznia 2015r., pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 14 stycznia 2015r. wraz z oświadczeniem Cz. W. z dnia 18 grudnia 2014r., oświadczenia K. F. z dnia 14 stycznia 2015r., notatki służbowej pracownika MOPS w K. z dnia 14 stycznia 2015r, oraz notatki służbowej z dnia 20 stycznia 2015r., pisma dyrektora MOPS w K. z dnia 19 stycznia 2015r. skierowanego do Komendy Policji znak MOPS.MW.DPS/81281/460/2015, oświadczenia Cz. W. z dnia 29stycznia 2015r., przekazu pocztowego z ZUS S. J. oraz polecenia przelewu ze stycznia 2015r. kwot : 76,00 zł; 31,39 zł,; 426,75 zł; 52,43 zł; i 510,00 zł., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w W. S. J. w 2014r., pisma Komendy Policji w K. z dnia 5 lutego 2015r. i kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 9 lutego 2015r. organ ustalił, że Cz. W. prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z konkubiną S. J., jest osobą bierną zawodowo, nie posiada uprawnień do świadczeń emerytalnych z ZUS, otrzymuje z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Natomiast konkubina S. J. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1242,85 zł. miesięcznie. Dochód rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 3 wynosi więc kwotę 1395,85 zł, co daje dochód na osobę w rodzinie w kwocie 697,93 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym miało na uwadze wyżej cytowane przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a także kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do twierdzeń Cz. W., iż S. J. jest jego byłą konkubiną i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego Kolegium wskazało że nie można dać im wiary. Przepisy ustawy o pomocy społecznej w art. 6 wyjaśniają użyte w ustawie określenia, w tym zarówno pojęcie osoby samotnej, jak i rodziny.

Jak powyżej zostało już wskazane przepis art. 6 pkt 14 wyjaśnia, że rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W okolicznościach sprawy bezsporne jest, iż oddzielne gospodarstwo domowe prowadzi córka skarżącego, L. W., w mieszkaniu której przebywa Cz. W. i S.J. Natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pisma Komendy Policji w K. z dnia 5 lutego 2015r., zeznań świadków oraz wywiadu środowiskowego i bytności pracownika w mieszkaniu nr 11 przy ul. S. w dniu 9 lutego 2015r. wynika, iż twierdzenia wnioskodawcy co do prowadzenia przez niego oddzielnego gospodarstwa domowego okazały się gołosłowne. Kolegium wskazało, iż już w dniu 18 grudnia 2014r. Cz. W. na piśmie oświadczył, że S. J. zabiera do swojego obecnego miejsca zamieszkania przy ul. S., gdzie otoczy ją należytą opieką. Następnie z pisma Komendy Policji z dnia 5 lutego 2015r. wynika, iż w mieszkaniu L. W. przy ul. [...] przebywa Cz. W., a S. J. przebywała również od drugiej połowy grudnia 2014r. do połowy stycznia 2015r. Fakt widywania S. J. w powyższym lokalu potwierdziły także sąsiadki zamieszkałe przy ul. S., przy czym w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego w dniu 9 lutego 2015r. pracownik ośrodka stwierdził, że S. J. spała w jednym łóżku z L. W. W tych okolicznościach późniejsze twierdzenie Cz. W., iż nie mieszka on razem z S. J., wobec nie przedstawienia przez niego żadnych wiarygodnych dowodów nie zasługiwały na uwzględnienie. Istotne jest bowiem, że mimo twierdzeń Cz. W. o niezamieszkiwaniu wspólnym z S. J. nie wskazał on żadnego innego miejsca jej pobytu, przy czym S. J. również nie wskazała żadnego innego adresu swojego pobytu. Wyjaśnienia W. mające wykazać, iż jest on osobą samotnie gospodarującą są w tym stanie nie do przyjęcia i pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dowodowego bezsprzecznie wykazał gołosłowność twierdzeń Cz. W., iż jest on osobą samotnie gospodarującą.

Konsekwencją ustalenia przez organ I instancji, iż Cz. W. prowadzi z S. J. wspólne gospodarstwo domowe było zastosowanie sformułowanej w przepisie o randze ustawowej zasady ustalania wysokości zasiłku stałego. Przepis art. 37 ust. 2 pkt 2) ustawy o pomocy społecznej wprost wskazuje, iż zasiłek stały ustala się w przypadku osoby w rodzinie - w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. W tym stanie organ I instancji prawidłowo wyliczył, że dochód rodziny stanowi świadczenie emerytalne S. J. w kwocie 1242,85 zł i zasiłek pielęgnacyjny Cz. W. w wysokości 153 zł, co łącznie dało dochód rodziny w wysokości 1395,85 zł i dochód na osobę w rodzinie w wysokości 697,93 zł. Ponieważ dochód ten jest wyższy od kwoty 456,00 zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby w rodzinie, stąd też pomoc w formie zasiłku stałego Cz. W. nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż ustawodawca w przytoczonych powyżej przepisach ściśle określił sposób wyliczenia zasiłku stałego nie pozostawiając organom pomocy społecznej w tym względzie żadnej swobody. Zasiłek stały nie został przyznany W., z tego powodu, iż nie spełnia on ustawowych przesłanek dla otrzymania tego rodzaju świadczenia. Z przytoczonych obowiązujących regulacji prawnych wynika, że zasiłek ten nie ma charakteru uznaniowego i organ może go przyznać tylko w sytuacji, gdy strona spełni przewidziane w art. 37 ustawy o pomocy społecznej warunki. Z tego względu, pomimo trudnej sytuacji rodzinnej odwołującego się, organ pierwszej instancji nie miał podstaw do przyznania zasiłku stałego.

Kolegium wskazać nadto, iż organ I instancji mając na uwadze sytuację Cz. W. rozważył także wnikliwie możliwość przyznania stronie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na podstawie art. 40 cyt. ustawy, jak i specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 cyt. ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy jednakże organ nie stwierdził podstaw do przyznania żadnego z powyższych świadczeń.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że są one także bezzasadne. Według art. 3 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach finansowych pomocy społecznej, przy czym organ I instancji musi mieć na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, a nie tylko odwołującego się oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, które organ I instancji przedstawił Cz. W. w uzasadnieniu decyzji.

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy zasadne stało się przyjęcie, że wystąpiło wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie Cz. W. i S. J. i tym samym zaistniały podstawy do wydania decyzji zmieniającej i odmawiającej Cz. W. udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego.

Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w świetle poczynionych wyżej uwag o konieczności zmiany decyzji dot. odmowy przyznania pomocy jedynie na przyszłość zasadnym stało się uchylenie rozpatrywanej decyzji w części wskazującej termin odmowy przyznania pomocy i orzeczenie o odmowie przyznania stronie świadczenia dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa tj. od dnia 1 lutego 2015r.

Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę złożył w ustawowym terminie Cz. W. Skarżący załączył 7 sztuk załączników i zarzucił błędne przyjęcie, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z S. J. Podniósł, iż nie jest ona jego konkubiną, a łączy ich tylko posiadanie wspólnego syna K. oraz zakwestionował wiarygodność złożonych w toku postępowania swoich oświadczeń oraz innych pism, które podpisał, ponieważ był zmartwiony sytuacją byłej konkubiny, a które następnie zostały wykorzystane przeciwko niemu. Według niego pracownicy dokonali ingerencji w prywatność jego życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. mając na uwadze powyższe wskazało, że zarzuty Cz. W. są niezasadne, wnosząc o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Kolegium wskazało, że podstawowym dowodem w sprawie udzielania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest rodzinny wywiad środowiskowy, który zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinne , dochodowej majątkowej osób i rodzin. Stosownie do art. 107 ust. 5 tej ustawy pracownik socjalny przeprowadzający wywiad może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia stosownych oświadczeń. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

W przedmiotowej sprawie to właśnie na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniach 14 stycznia 2015r. i 9 lutego 2015r. oraz złożonego w dniu 14 stycznia 2014r. przez stronę oświadczenia o otoczeniu należytą opieką S. J. i zabraniu jej do obecnego miejsca zamieszkania tj. przy ul. S. w K. ustalono, że Cz. W. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z Panią J.

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie miała również odmowa Cz. W. oraz S. J. w dniu 14 stycznia 2015r. napisania oświadczeń dotyczących ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania lub pobytu S. J., co świadczyło o tym, że Cz. W. nie można uznać za osobę samotnie gospodarującą. Również, jak wynika z Pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 14 stycznia 2015r. , nieprawdziwe wskazanie przez Cz. W. miejsca zamieszkania S. J. adresu jej siostry w B., pośrednio potwierdza prawidłowość dokonanych przez organ I instancji ustaleń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 tej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na częściowe uwzględnienie.

W rozważanej sprawie skarżącemu przyznano zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 stycznia 2014r. do odwołania w wysokości 389,0 zł miesięcznie ze składką na ubezpieczenie zdrowotne (decyzja z dnia 6 lutego 2014r.)

Na podstawie złożonych dokumentów i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego ustalono , że rodzina składa się z dwóch osób. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje konkubina- S. J. W związku z tym decyzją Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 17 lutego 2015r. (wydaną z upoważnienia Burmistrza ) postanowiono zmienić decyzję z dnia 6 lutego 2014r. w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2015r. odmówiono skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Wskutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzekło uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego i w tym zakresie orzec o odmowie pomocy w formie zasiłku stałego od dnia 1 lutego 2015r.

W pozostałym zakresie utrzymano decyzję w mocy.

W ocenie Sądu organ prawidłowo powołał się na kryterium dochodowe dotyczące rodziny i osoby samotnie gospodarującej, prawidłowo również wyłożył przepisy odnoszące się do sumy przychodów składających się na pojęcie "dochodu", jak i do sytuacji uzyskania dochodu.

Najistotniejszą kwestią pozostaje jednak ustalenie terminu od którego można zmienić lub uchylić decyzję dotyczącą przyznania zasiłku stałego. Zgodnie z powszechnie akceptowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, które to stanowisko popiera skład orzekający, decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki prawne dopiero od chwili jej uostatecznienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 598/07). Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 928/08, ustawodawca, w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, konsekwentnie posłużył się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, co oznacza, iż zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie ma charakter konstytutywny. Decyzja ta wpływa bowiem na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej (zmienia ich wysokość, odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera).

W konsekwencji, ze względu na konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc. Konstytutywny charakter decyzji wydawanych w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wynika również z samego trybu, w jakim jest ona wydawana. Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenie decyzji tworzących prawa nabyte dla stron może nastąpić na podstawie art. 155 k.p.a. czy 161 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Stąd też również decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy, która zmienia lub uchyla pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter decyzji konstytutywnej. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej wstecz (ex tunc).

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że wprawdzie organ II instancji uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia 17 lutego 2015r. w części dotyczącej terminu odmowy przyznania zasiłku stałego (od dnia 1 stycznia 2015r.) i orzekł w tym zakresie o odmowie pomocy od dnia 1 lutego 2015r., jednak nadal została utrzymana sytuacja, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej zmienia z dniem 1 lutego 2015r. (a więc z mocą wsteczną decyzję z dnia 17 lutego 2015r. orzekającą w sprawie terminu odmowy przyznania zasiłku stałego).

Wskazać należy, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują dokonywania zmiany wysokości świadczenia z określonym momentem (dniem lub miesiącem), w którym zaistniało zdarzenie ją uzasadniające. Brak jest więc podstaw do wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję poprzednią od określonego terminu, a tym bardziej ze skutkiem ex tunc. Wskazanie przez organ, że sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, powinna wywrzeć tylko ten skutek, iż stosownie do unormowań art. 37 ust. 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, organ pomocy społecznej powinien był ustalić wysokość zasiłku stałego na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie, a nie z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia lub 1 lutego 2015r.).

Tym samym nieprawidłowo ustalona została data uchylenia świadczenia. Wątpliwości w utrzymaniu tego kierunku orzecznictwa nie miał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010r. (sygn. akt I OSK 654/10) stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., którą zmieniono lub uchylono pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter konstytutywny. Uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenia nie może zatem nastąpić z mocą wsteczną. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepisy prawa to przewiduje. Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. takiej regulacji nie zawiera. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy organ administracji wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc, czyli może kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu wydania swego rozstrzygnięcia, orzekając o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia na przyszłość.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I sentencji.

Skarga podlegała natomiast oddaleniu w pozostałym zakresie.

Odnosząc się do twierdzeń Cz. W., iż S. J. jest jego byłą konkubiną i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego Kolegium trafnie wskazało, że nie można dać im wiary.

Zgodnie z treścią przepisu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W okolicznościach sprawy Kolegium zasadnie uznało, iż oddzielne gospodarstwo domowe prowadzi córka skarżącego, L. W., w mieszkaniu której przebywa Cz. W. i S. J. Natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pisma Komendy Policji w K. z dnia 5 lutego 2015r., zeznań świadków oraz wywiadu środowiskowego i bytności pracownika w mieszkaniu nr 11 przy ul. S. w dniu 9 lutego 2015r. wynika, iż twierdzenia wnioskodawcy co do prowadzenia przez niego oddzielnego gospodarstwa domowego są gołosłowne. Kolegium wskazało, że już w dniu 18 grudnia 2014r. Cz. W. na piśmie oświadczył, że S. J. zabiera do swojego obecnego miejsca zamieszkania przy ul. S., gdzie otoczy ją należytą opieką. Również z pisma Komendy Policji z dnia 5 lutego 2015r. wynika, że w mieszkaniu L. W. przy ul. S. przebywa Cz. W., a S. J. przebywała również od drugiej połowy grudnia 2014r. do połowy stycznia 2015r. Fakt widywania S. J. w powyższym lokalu potwierdziły także sąsiadki zamieszkałe przy ul. S. W tych okolicznościach organ zasadnie wywiódł, że twierdzenia Cz. W., iż nie mieszka on razem z S. J. wobec nieprzedstawienia przez niego żadnych wiarygodnych dowodów nie zasługiwały na uwzględnienie. Istotne jest bowiem, że mimo twierdzeń Cz. W. o niezamieszkiwaniu wspólnie z S. J. nie wskazał on żadnego innego miejsca jej pobytu, przy czym również S. J. nie wskazała żadnego innego adresu swojego pobytu. Wobec tego wyjaśnienia Cz. W. mające wykazać, iż jest on osobą samotnie gospodarującą są trudne do przyjęcia gdyż pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym.

Konsekwencją ustalenia przez organ I instancji, iż Cz. W. prowadzi z S. J. wspólne gospodarstwo domowe było zastosowanie sformułowanej w ustawie o pomocy społecznej zasady ustalania wysokości zasiłku stałego. Przepis art. 37 ust. 2 pkt 2 tej ustawy wskazuje, iż zasiłek stały ustala się w przypadku osoby w rodzinie - w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W tym stanie prawidłowo wyliczono, że dochód rodziny stanowi świadczenie emerytalne S. J. w kwocie 1242,85 zł i zasiłek pielęgnacyjny Cz. W. w wysokości 153 zł, co łącznie dało dochód rodziny w wysokości 1395,85 zł i dochód na osobę w rodzinie w wysokości 697,93 zł. Ponieważ dochód ten jest wyższy od kwoty 456.00 zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby w rodzinie, stąd też pomoc w formie zasiłku stałego Cz. W. nie przysługuje.

Kolegium trafnie zwróciło uwagę na wiążący i kategoryczny charakter przepisów dotyczących sposobu wyliczenia zasiłku stałego, wykluczający w tym względzie uznanie organu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji.

J.T. 15.02.16r.