Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 649/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par.  1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 89
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 59, art. 70
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2005 nr 143 poz 1199
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Dnia 17 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. w Ł. z dnia [...] roku nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. A., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w P. przy ul. [...], wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmujące podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych, stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 649/08

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił M. P. umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego na zaległość w podatku od towarów i usług za wrzesień 1997r. w kwocie należności głównej 23.453,10zł. Organ egzekucyjny podniósł w uzasadnieniu, że w dniu 4 grudnia 1997r. do Urzędu wpłynął tytuł wykonawczy nr [...], wystawiony na M.P. na zaległość w podatku od towarów i usług za wrzesień 1997r. W dniu 4 grudnia 1997r. doręczono zobowiązanemu kopię tytułu wykonawczego, a w dniu 19 lutego 1998r. dokonano czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz zajęć wierzytelności. Pismem dnia 11 sierpnia 2006r., uzupełnionym w dniu 3 lutego 2007r., zobowiązany wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości podatkowej. W ocenie organu I instancji, przedawnienie nie nastąpiło, gdyż zgodnie z art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania zajęć, tj. na dzień 19 lutego 1998r., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. W rozpatrywanej sprawie, zawiadomienie o zajęciach zobowiązany odebrał w dniu 24 lutego 1998r. w związku z czym, zdaniem organu, bieg terminu przedawnienia zaległości w podatku VAT za 09/1997r. został przerwany.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, M. P. wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania, stosownie do zapisu art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Wskazał, iż fakt doręczenia tytułu wykonawczego i zajęcia rachunków bankowych w październiku 1997r. nie zmienia w niczym biegu przedawnienia roszczenia, które przerwane biegnie od nowa po wykonaniu czynności egzekucyjnej, co wynika ze zdania 2 art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie skarżącego, nawet podjęcie czynności egzekucyjnej nie powoduje, że przedawnienie nie biegnie dalej. M. P. podniósł, iż w przypadku przedmiotowej zaległości w podatku VAT za miesiąc wrzesień 2007r., przedawnienie biegło na nowo od 1998r., a 5 letni okres przedawnienia upłynął w 2003r.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, a okoliczność ta powinna być brana pod uwagę z urzędu w trakcie prowadzenia całego postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że zobowiązanie podatkowe M. P. w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1997r. powstało na gruncie ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993r. Nr 108, poz. 486 ze zm.). Art. 30 tej ustawy stanowił, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Taka regulacja prawna utrzymana została również po wejściu w życie, w dniu 1 stycznia 1998r., ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż przed upływem terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużników zobowiązanego, o czym zawiadomiono zobowiązanego w dniu 24 lutego 1998r. Organ podkreślił, iż w myśl zarówno art. 30 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jak i art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2002r.) bieg terminu przedawnienia przerywała pierwsza czynność egzekucyjna, o której zobowiązany został zawiadomiony, z kolei od dnia 1 marca 2003r. - zgodnie z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, bieg terminu przedawnienia przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego. Zdaniem organu, bez znaczenia pozostaje moment kiedy rozpoczął swój bieg termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, tj. czy pod rządami ustawy o zobowiązaniach podatkowych, czy pod rządami ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ do oceny zdarzeń prawnych przerywających bieg terminu przedawnienia zastosowanie mają przepisy obowiązujące w momencie zaistnienia tych zdarzeń. Dlatego też w rozpatrywanej sprawie zastosowanie będzie miał, w ocenie organu, art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.09. 2005r.), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego, natomiast po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie ono na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ zwrócił również uwagę na treść art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), z której wynika, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W związku z powyższym, zdaniem organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy zobowiązanie powstało przed dniem 1.09.2005r. i przed tą datą bieg terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowania czynności egzekucyjnej lub od dnia 1.01.2003r. środka egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed dniem 1.09.2005r., to termin przedawnienia tego zobowiązania biegnie na nowo od dnia 1.09.2005r. Oznacza to, iż należność M. P. w podatku VAT za miesiąc wrzesień 1997r. jest nadal wymagalna i może być dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł M. P. i zarzucił organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 4 oraz 21 § 1 pkt 2 i 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia postępowania, które stało się bezprzedmiotowe na skutek przedawnienia zobowiązania (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia, że zmieniły się przepisy Ordynacji podatkowej w 2003 roku, skoro już w tym roku nastąpiło przedawnienie roszczenia Skarbu Państwa z tytułu podatku VAT za miesiąc wrzesień 1997r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W dniu 15 stycznia 2009r. skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata.

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu M. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100zł i ustanowienie radcy prawnego.

W piśmie procesowym z dnia 30 marca 2009r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę złożoną przez mocodawcę oraz wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W piśmie podkreślono, iż interpretacja przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, dokonana przez organy egzekucyjne w niniejszej sprawie, nie znajduje uzasadnienia w regułach wykładni językowej i funkcjonalnej. Pełnomocnik nie zgodził się z opinią organów, iż termin przedawnienia zobowiązania podatkowego miał biec od nowa od dnia 1 września 2005r. Na taki wniosek nie pozwala, zdaniem strony, jakakolwiek interpretacja art. 21 ustawy nowelizującej Ordynację podatkową z dnia 30.06.2005r. Podkreślono, iż skarżący nie kwestionuje, że wobec dokonanych skutecznie w dniu 24 lutego 1998r. zajęć wierzytelności pieniężnych u dłużników zobowiązanego nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku VAT za wrzesień 1997r. Jednocześnie, zdaniem skarżącego, po zastosowaniu w/w środków egzekucyjnych termin przedawnienia zaczął biec od nowa już od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny czyli od dnia 25 lutego 1998r., a nie od 1 września 2005r. Do takiego stanowiska upoważnia, zdaniem strony, literalna wykładnia art. 21 ustawy nowelizującej jak i ratio legis tego unormowania. Dlatego skarżący uważa, że w przedmiotowym stanie faktycznym należy stosować obecne brzmienie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, ale na pewno nie w sposób w jaki widzi to Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. Konkludując, pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 ustawy z dnia 30.06.2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) oraz art. 208 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, iż doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść podjętego przez organy egzekucyjne rozstrzygnięcia i dlatego uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [ ...] roku.

Należy zaznaczyć, iż stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest bezsporny. W dniu 4 grudnia 1997r. doręczono M. P. odpis tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego na zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1997r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ dokonał w trybie art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zajęcia wierzytelności u dłużników zobowiązanego, a zawiadomienie Nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 24 lutego 1998r. W tym samym dniu zobowiązany odebrał również zawiadomienie Nr [...].

Pismem z dnia 11 sierpnia 2006r., uzupełnionym w dniu 3 lutego 2007r., skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z uwagi na przedawnienie zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1997r.

Odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego, organy obu instancji zaznaczyły, iż w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe powstało przed dniem 1 września 2005r. i przed tą datą bieg terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowanej czynności egzekucyjnej (od dnia 1 stycznia 2003r. środka egzekucyjnego), a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed dniem 1 września 2005r., to pięcioletni termin przedawnienia tego zobowiązania biegnie na nowo od dnia 1 września 2005r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1997r., stwierdzonego tytułem wykonawczym Nr [...], a w związku z tym do wygaśnięcia tego zobowiązania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Od tego uzależnione jest bowiem rozstrzygnięcie, czy zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek podatkowy nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu.

Kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi w § 1 ogólną zasadę, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Nie ulega wątpliwości, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stwierdzonego przedmiotowym tytułem wykonawczym został przerwany wskutek dokonanych czynności egzekucyjnych w dniu 24 lutego 1998r., stosownie do art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, który do końca 2002r. stanowił, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony.

Wątpliwości budzi natomiast w sprawie to, od kiedy termin przedawnienia tych obowiązków podatkowych rozpoczął swój bieg na nowo. Kwestia ta regulowana była w § 4 art. 70 ustawy, którego treść ulegała zmianom.

Do dnia 31 sierpnia 2005 r. art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa stanowił, iż po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Przyjęta formuła gramatyczna "biegnie na nowo" pozwalała na uprawniony wniosek, że w zaistniałej sytuacji (dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej przed 1 stycznia 2003 r., lub zastosowanie środka egzekucyjnego przed dniem 31 sierpnia 2005 r.) przedawnienie zobowiązania ponownie rozpoczynało swój pięcioletni bieg począwszy od następnego dnia po zakończeniu postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, jak długi był upływ tego terminu przed jego przerwaniem.

Ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), dokonano modyfikacji brzmienia artykułu 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, polegającej na wprowadzeniu treści: "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." W wyniku wprowadzonej zmiany, przedawnienie rozpoczynało swój pięcioletni bieg począwszy od dnia następnego po zastosowaniu środka egzekucyjnego, a nie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Była to zmiana korzystniejsza dla podatników, skutkująca skróceniem okresu, w którym zobowiązania podatkowe, wobec których wszczęta została egzekucja administracyjna, ulegają przedawnieniu.

Istotne jest, iż zgodnie z art. 21 ustawy nowelizacyjnej "do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą".

Zdaniem Sądu, z zapisu art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. wynika wprost, że do oceny upływu terminu przedawnienia zastosowanie znajduje art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w znowelizowanej treści stanowiący, iż bieg terminu przedawnienia zaczyna swój bieg na nowo po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Bezpośrednie stosowanie znowelizowanego art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa do nieprzedawnionych w dniu 1 września 2005r. zobowiązań podatkowych, oznacza, że po przerwaniu przed tą datą biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, termin przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek. Nie uwzględnia się przerwy spowodowanej postępowaniem egzekucyjnym, o której była mowa w tym przepisie w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005r. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2009r. w spr. sygn. akt II FSK 189/08, niepubl.). Brak jest podstaw do przyjęcia poglądu, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna swój bieg na nowo po dniu wejścia w życie nowelizacji przepisu, takiego bowiem skutku ustawodawca nie przewidział w przepisach przejściowych (tak też NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2007r. w spr. o sygn. akt II FSK 518/2006, POP 2007/5/68). Przepis art. 21 ustawy nowelizacyjnej wprost odsyła do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, który początek biegu terminu przedawnienia wiąże wyłącznie z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Stanowisko organów, jakoby bieg terminu przedawnienia rozpoczynał swój bieg na nowo od dnia 1 września 2005 r., stanowi zatem nadinterpretację i nie znajduje oparcia w treści art. 21 ustawy nowelizacyjnej.

Zawarta w uzasadnieniu postanowienia argumentacja organu w kwestii skutków prawnych zastosowania środka egzekucyjnego przed dniem 1 września 2005r. nie znajduje ponadto oparcia na tle utrwalonego już orzecznictwa, jak też doktryny prawniczej, w których przyjmuje się zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (uchwała 5 sędziów NSA z dnia 20 października 1997. o sygn. FPK 11/97, ONSA 1998/1/10, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 25 sierpnia 2003. o sygn. FSA 1/03, ONSA 2004/1/1). Zasada ta polega na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo poprzednio obowiązujące. Zaletą tego rozwiązania jest zaś to, że od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy traktowani są jednakowo, według takich samych norm.

Nie można zgodzić się z zaprezentowaną na rozprawie argumentacją organu, iż przepis art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, wskutek dokonanej przez stronę interpretacji, miałby zastosowanie wsteczne w tym znaczeniu, iż zmieniałby ocenę przedawnienia zobowiązań podatkowych od chwili poprzedzającej wejście w życie tego przepis. Dla oceny upływu terminu przedawnienia znaczenie ma jedynie ten stan prawny, który obowiązuje w chwili upływu terminu przedawnienia. Poprzedni stan prawny, który odmiennie regulował kwestię upływu tego terminu, nie ma znaczenia, o ile przepisy przejściowe nie stanowią inaczej. W okolicznościach sprawy nie może być mowy o naruszeniu zasady retroaktywności w sytuacji, gdy w chwili wejścia w życie nowej, korzystniejszej dla podatnika regulacji prawnej, przedawnienie zobowiązań skarżącego nie nastąpiło. Podkreślić należy, iż zasada lex retro non agit zakazuje regulacji przez prawo zdarzeń prawnych i ich skutków zrealizowanych w czasie, gdy konkretny przepis jeszcze nie obowiązywał. Zasada ta nie dotyczy jednak sytuacji, w której zdarzenie prawne trwa w momencie wejścia w życie przepisów nowych, odmiennie regulujących jego reżim prawny.

W rozpatrywanej sprawie oczywistym jest zatem, iż w po wejściu w życie art. 21 ustawy nowelizacyjnej, do oceny tego, od kiedy zaczął biec termin przedawnienia, po jego przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, należało w całej rozciągłości stosować przepis art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w nowym brzmieniu.

Jak wynika z akt, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1997r. przerwany został wskutek zajęcia egzekucyjnego w dniu 24 lutego 1998r. Od tej zatem daty, a nie od chwili wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, należało liczyć pięcioletni okres przedawnienia tych zobowiązań, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązania podatkowe skarżącego uległy więc przedawnieniu z mocy prawa. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i jego wygaśnięcie na podstawie art. 59 § pkt 9 Ordynacji podatkowej powinny być zatem uwzględnione z urzędu przez organ, jako podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd z uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 powołanej wyżej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

D.T.