Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 783/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 par. 1, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 2255
law: Ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska- Frankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Asesor Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2023 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2022 roku nr 210000/71/0602059/2022 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2022 roku znak 210000/11/2022/RKS-1.


UZASADNIENIE

Decyzją z 2 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z 9 czerwca 2022 r. odmawiającą M.L. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Solidarnościowy za miesiąc maj 2020 r. w łącznej kwocie 1488,22 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

3 kwietnia 2020 r. M.L. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z 29 lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.L. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r. z powodu niezłożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. w ramach tzw. ustawy o "tarczy antykryzysowej".

Od powyższej decyzji M.L. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że wszystkie składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaciła i jako osoba przebywająca na emeryturze jest zobowiązana do opłacania składki zdrowotnej.

Decyzją z 20 listopada 2020 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 29 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy M.L. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.

1 września 2021 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 912/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 lipca 2020 r. wskazując, że kwestią sporną w sprawie jest to czy zachowany został termin 30 czerwca 2020 r. do złożenia deklaracji za miesiąc maj 2020 r. M.L. podniosła bowiem, że deklaracja za maj 2020 r. została wysłana do organu rentowego 30 czerwca 2020 r. przez księgową biura rachunkowego obsługującą firmę skarżącej. Deklaracja nie została jednak doręczona w tym dniu ZUS-owi z uwagi na awarię łącza internetowego co księgowa zauważyła dopiero 4 lipca 2020 r. i tego samego dnia ponownie wysłała deklarację. Organ rentowy natomiast podniósł, że deklaracja rozliczeniowa skarżącej za maj 2020 r. wpłynęła do organu rentowego 4 lipca 2020 r., a więc nie został zachowany wymagany termin 30 czerwca 2020 r.

Sąd zauważył, że organ rentowy nie wyjaśnił dokładnie czy w dniu 30 czerwca 2020 r. miała rzeczywiście miejsce awaria łącza internetowego uniemożliwiająca skarżącej złożenie deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. w dniu 30 czerwca 2020 r. Nie zostało wyjaśnione zatem czy termin 30 czerwca 2020 r. został zachowany przez M.L.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim należy wyjaśnić czy w dniu 30 czerwca 2020 r. rzeczywiście doszło do awarii łącza internetowego uniemożliwiającej skarżącej doręczenie deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 2020 r. w tym dniu. W tym celu organ rentowy winien podjąć stosowne czynności, a w razie konieczności odebrać wyjaśnienia od skarżącej w tym zakresie. W zależności od wyników tego postępowania wyjaśniającego organ winien ustalić czy termin 30 czerwca 2020 r. został bądź nie został dotrzymany przez stronę. W przypadku uznania, że termin ten nie został zachowany organ winien zawiadomić stronę o uchybieniu terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 2020 r. i wyznaczyć jej termin 30 dni do złożenia wniosku o jego przywróceniu. W zależności od tego czy taki wniosek zostanie złożony i jaka będzie jego treść należy podjąć dalsze czynności procesowe.

Wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi organ pismem z 12 kwietnia 2022 r. poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 2020 r. wraz z wyjaśnieniem przyczyn nie złożenia deklaracji w terminie. 28 kwietnia 2022 r. wpłynął wniosek strony o przywrócenie terminu wraz z wyjaśnieniem przyczyn nie złożenia deklaracji w terminie. Pismem z 2 maja 2022 r. poinformowano stronę, że w trakcie postępowania ma ona prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądania w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia.

Decyzją z 9 czerwca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Solidarnościowy za miesiąc maj 2020 r. w łącznej kwocie 1488,22 zł, gdyż nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji, z uwagi na nie zarejestrowanie błędów technicznych 30 czerwca 2020 r. uniemożliwiających przesłanie dokumentów rozliczeniowych przez portal PUE po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Niezłożenie dokumentów wynikało z braku należnej staranności biura obsługującego płatnika.

4 lipca 2022 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazują, iż uzasadnienie decyzji I instancji jest zdawkowe i lakoniczne i w żadnej mierze nie dowodzi, ani nie tłumaczy, w jaki sposób został stwierdzony brak zarejestrowania błędów technicznych po stronie ZUS. W ocenie strony organ nie powołał się na jakikolwiek dowód potwierdzający brak wspomnianych błędów technicznych uniemożliwiających przesłanie dokumentów przez portal PUE.

Pismem z 21 lipca 2022 r. poinformowano stronę, że w trakcie postępowania ma prawo do czynnego w nim udziału.

Pismem z 16 sierpnia 2022 r., które zostało doręczone stronie 19 sierpnia 2022 r. poinformowano o zakończeniu postępowania i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w terminie 7 dni od doręczenia pisma.

22 sierpnia 2022 r. strona złożyła oświadczenie o dokonaniu wglądu do akt i poinformowała, że nie wnosi żadnych żądań, ani zastrzeżeń.

Przywołaną na wstępie decyzją z 2 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z 9 czerwca 2022 r. odmawiającą stronie skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Solidarnościowy za miesiąc maj 2020 r.

Organ odwoławczy wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że strona skarżąca jako płatnik składek zatrudniający pracowników powinna złożyć deklarację oraz raporty imienne za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca, czyli do 15 czerwca 2020 r. Ustawowy termin do złożenia ww. dokumentów został wydłużony w ramach tzw. ustawy o "tarczy antykryzysowej" do 30 czerwca 2020 r. Zakład ustalił, że do 30 czerwca 2020 r. nie zostały złożone przez stronę deklaracje rozliczeniowe za maj 2020 r. Nie zostały przedstawione również dokumenty potwierdzające, że przesłanie dokumentów rozliczeniowych po terminie nastąpiło w wyniku błędu programu "Płatnik". Program "Płatnik", który umożliwia wysyłanie dokumentów ubezpieczonych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie elektronicznej przez osoby i firmy, na których ciąży taki obowiązek spełnia wymogi ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1009). Każdy plik z dokumentami przesłany do ZUS otrzymuje identyfikator przesyłki. Identyfikator służy do pobrania potwierdzenia przesłania pliku z dokumentami do ZUS. Wysyłka zestawów dokumentów i pobieranie potwierdzeń jest wspomagana odpowiednimi kreatorami. Program umożliwia automatyczne pobieranie elektronicznych potwierdzeń z ZUS. W podręczniku program "Płatnik", dostępnym dla każdego płatnika, jest szczegółowo przedstawiony opis programu, jego struktura oraz zasady obowiązujące podczas pracy z programem. Zalecane jest, aby zestawy dokumentów o statusie przetworzenia w ZUS ustawionym na: przetworzony lub odrzucony, były archiwizowane poprzez przenoszenie do archiwum programu. Ponadto na stronie internetowej organu www.zus.pl/o zus/komunikaty/komunikaty-techniczne znajdują się komunikaty o ograniczeniach w dostępie do programu "Płatnik". 15 czerwca 2020 r. (termin sporządzenia deklaracji rozliczeniowej) oraz 30 czerwca 2020 r. (ostateczny termin złożenia deklaracji rozliczeniowej) nie było komunikatów o ograniczeniach lub braku dostępności do programu "Płatnik". Dodatkowo Zakład jako administrator programu "Płatnik" nie posiada informacji o próbie wykonania wysyłki dokumentów. Taką informację posiada klient na tym komputerze, z którego próbował wykonać wysyłkę dokumentów z programu.

Organ podniósł, iż w wyniku ponownej analizy sprawy ustalono, że strona nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za maj 2020 r., ponieważ jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w maju 2020 r. miała zgłoszonych do ubezpieczeń pracowników i była zobowiązana do składania miesięcznych deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA wraz z raportami imiennymi za ubezpieczonych. Za maj 2020 r. deklaracja wpłynęła 4 lipca 2020 r., czyli po wymaganym terminie. Tym samym niezłożenie dokumentów wynikało z braku należytej staranności biura obsługującego płatnika.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła do sądu administracyjnego M.L. argumentując, iż ZUS w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przedstawia argumenty powielane już wielokrotnie od początku toczonego sporu, zmieniając przy tym jedynie daty swoich pism wydawanych na skutek pism wnoszonych przez skarżącą.

Powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 912/21 skarżąca wskazała, iż jej przypadek nie był przypadkiem jednorazowym, lecz miał większy zasięg. Deklaracja skarżącej dotarła do ZUS z 3-dniowym opóźnieniem, tj. 4 lipca 2020 r. ZUS w swoim pierwszym piśmie wyjaśniającym, skierowanym do WSA odnośnie wyroku z 1 lutego 2022 r. w najmniejszym stopniu nie zajął się, ani nie próbował wyjaśnić, czy miała miejsce awaria łącza internetowego uniemożliwiająca doręczenie deklaracji rozliczeniowej w tym dniu. Kwestia ta powinna zostać wyjaśniona przez organ rentowy, a w razie konieczności niezbędne powinno być odebranie wyjaśnień od skarżącej dotyczących okoliczności wysłania deklaracji. W sytuacji, gdyby nawet okazało się, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, że brak jest dowodów do uznania, że 30 czerwca 2020 r. doszło do awarii łącza internetowego, co oznaczałoby uchybienie przez skarżącą terminu, to okoliczność ta nie przesądza automatycznie o odmowie zwolnienia skarżącej z obowiązku zapłaty należności składkowych za miesiąc maj 2020 r. ponieważ 16 grudnia 2020 r. dodano w ustawie COVID-19 przepis art. 15zzzzzn2. W ocenie skarżącej organ w zaskarżonej decyzji pomija przepisy, działając jednoznacznie na jej niekorzyść. Skarżąca dodała, iż postępowanie ZUS doprowadziło stronę do kłopotów zdrowotnych, które stale odczuwa.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż 15 czerwca 2020 r. oraz 30 czerwca 2020 r. nie było komunikatów o ograniczeniach lub problemach w dostępie do programu "Płatnik". W ocenie organu zastanawiające jest dlaczego skarżąca tak długo zwlekała z przesłaniem deklaracji skoro, jak wynika z daty, sporządzono je już 15 czerwca 2020 r. Dodatkowo organ podkreślił, że ZUS jako administrator programu "Płatnik" nie posiada informacji o podjętej próbie wysyłki dokumentów. Taką informację posiada osoba, która podjęła próbę przesłania dokumentów z konkretnego komputera i wysyłka ta była niemożliwa z powodów technicznych. W ocenie organu jeżeli skarżąca twierdzi, że taka nieskuteczna próba została podjęta 30 czerwca 2020 r. to winna to wykazać. Na ww. stronie internetowej ZUS ogłoszono, że z powodu prac serwisowych nastąpiło ograniczenie w dostępie do programu "Płatnik", ale 1 lipca 2020 r. i to od godz. 22.00 do 24.00. Zakładając hipotetycznie, że strona dysponuje dowodem na nieskuteczną próbę wysłania dokumentów w dniu 30 czerwca 2020 r., to dlaczego nie ponowiła wysyłki dokumentów w kolejnym dniu, tj. 1 lipca 2020 r. Miała taką możliwość do godz. 22.00.

Na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r . M.L., z uwagi na problemy techniczne uniemożliwiające przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, złożyła oświadczenie o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie, z uwagi na problemy techniczne uniemożliwiające rozpoznanie sprawy na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r., zarządzeniem z dnia 16 lutego 2023 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać trzeba, że wydając zaskarżoną decyzję organ działał w warunkach związania prawomocnym wyrokiem sądu z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 912/21. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sądy oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97, Lex/el nr 47848 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, Lex/el nr 745376). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, Lex/el nr 1487724) przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Nadto stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.

Analiza przyjętych na obu etapach postępowania rozstrzygnięć ZUS, w ocenie sądu wyraźnie pokazuje, że orzekający organ nie zastosował się w pełni do zaleceń i wskazań wyroku poprzednio wydanego w tej sprawie.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że jak wynika z akt sprawy, organ pismem z 12 kwietnia 2022 r. poinformował skarżącą o uchybieniu terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu z uzasadnieniem przyczyny jego niedochowania, podaniem terminu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz przedstawienia stosownych dowodów – powołując się na art.15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255).

Przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). Dalej ustawodawca wskazał, iż w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Przy czym w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).

Odnotować w tym miejscu trzeba, iż w piśmie datowanym na 12 kwietnia 2022 r. organ błędnie pouczył stronę skarżącą, iż wyznacza jej 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r., gdy tymczasem jak stanowi ww. przepis, stronie przysługuje termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Skarżąca zastosowała się do wskazanego powyżej pisma organu z 12 kwietnia 2022 r., składając 28 kwietnia 2022 r. stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. Zauważyć trzeba jednak, że wniosek ów nie został załatwiony przez organ administracji. W aktach sprawy brak bowiem stosownego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

W świetle powyższego nie może być więc wątpliwości co do tego, że organ nie załatwił wniosku strony skarżącej z dnia 28 kwietnia 2022 r. o przywrócenie terminu – w aktach sprawy brak bowiem stosownego aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy więc ów wniosek skarżącej – o przywrócenie terminu - załatwić.

Uwadze sądu nie może również ujść fakt, iż organ pominął nakaz zbadania czy w niniejszej sprawie nie doszło do wskazanego przez stronę skarżącą problemu z funkcjonowaniem programu "Płatnik". Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lakonicznie wskazał, że "na stronie internetowej organu 15 czerwca 2020 r. (termin sporządzenia deklaracji rozliczeniowej) oraz 30 czerwca 2020 r. (ostateczny termin złożenia deklaracji rozliczeniowej) nie było komunikatów o ograniczeniach lub braku dostępności do programu "Płatnik". Dodatkowo Zakład jako administrator programu "Płatnik" nie posiada informacji o próbie wykonania wysyłki dokumentów. Taką informację posiada klient na tym komputerze, z którego próbował wykonać wysyłkę dokumentów z programu", jednak swoich twierdzeń nie poparł żadnymi dowodami. Nie wiadomo zatem w jaki sposób organ zweryfikował fakt, że we wskazanym przez skarżącą zakresie nie doszło do awarii systemu istniejącego po stronie organu. W aktach znajduje się bowiem jedynie niepoświadczony wydruk - komunikat techniczny - dotyczący ograniczeń w dostępie do portalu PUE ZUS, który w żaden sposób nie został opisany oraz informacja dotycząca ograniczenia w dostępie do portalu PUE ZUS w nocy 1 lipca 2020 r. Nie wiadomo więc czy organ wystąpił do komórki organizacyjnej ZUS, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym ZUS, za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS w zakresie aplikacji do składania deklaracji, o udzielenie informacji, czy odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu, mające wpływ na możliwość składania deklaracji przez skarżącą za miesiąc maj 2020 r., przed końcem czerwca 2020 r. Wątpliwości są tym bardziej uzasadnione, że data widniejąca na ww. informacji dotyczącej ograniczenia w dostępie do portalu PUE ZUS w nocy 1 lipca 2020 r., to 14 listopada 2022 r. Okoliczność ta świadczy dodatkowo o tym, że organ pomimo wydania 2 września 2022 r. zaskarżonej decyzji, prowadził dalej postępowanie dowodowe, które ograniczyło się do dołączenia omawianej informacji. Ponadto organ, pomimo zaleceń sądu zwartych w wyroku z 1 lutego 2022 r., nie odebrał od strony skarżącej wyjaśnień w zakresie działania systemu teleinformatycznego ZUS w okresie, w którym była ona zobowiązana do złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Oznacza to, że kluczowy zarzut strony skarżącej nie został przez organ prawidłowo rozpoznany.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Krakowie z 23 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 878/22, Lex/el nr 3450160, że "skutki nieprawidłowego działania systemów teleinformatycznych służących do komunikacji płatników nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów płatników. Skoro aplikacja do składania deklaracji ma służyć zobowiązanym z tytułu składek, a zarazem usprawniać proces ich składania, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla płatników. Zatem ryzyko nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego obciąża ZUS jako administratora aplikacji, a nie płatników. Dlatego każdy przypadek nieprawidłowego działania aplikacji służącej do składania deklaracji zgłaszany przez płatnika powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez organy ZUS i udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na składającego deklarację płatnika. To ZUS, jako administrator systemu teleinformatycznego, jest odpowiedzialny za prawidłowe jego działanie i to organ, a nie płatnik, dysponuje wiedzą, czy aplikacja w danym dniu działa prawidłowo, czy też nie". Tym samym ustalenia w przedmiocie prawidłowości funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS są kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Powyższe bez wątpliwości stanowi o niewykonaniu przez organ wytycznych sądowych i zaniechaniu przez zobowiązany do tego organ zgromadzenia materiału dowodowego i dokonania stosownych ustaleń, które poprzedzałyby rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. Wywody poczynione w wyroku WSA w Łodzi z 1 lutego 2022 r. nadal pozostają zatem aktualne.

Z uwagi na powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji zastosuje się do rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu oraz uzasadnieniu wyroku z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 912/21.

k.ż.