Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 549/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. a, art. 24, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. znak [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. G. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją dnia 4 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu odwołania W. G. uchylił decyzję Wójta Gminy Gościeradów z dnia 5 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. G. i przyznał wnioskodawcy wskazane świadczenie w kwocie 1.971 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

Z akt sprawy wynika, że we wniosku datowanym na 19 sierpnia 2020 r. (data nadania 9 września 2020 r., wpływu do organu 14 września 2020 r.) W. G. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną A. G.. Do wniosku załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A. G. z 21 kwietnia 2016 r., decyzję Wójta Gminy [...] z [...] r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad A. G. w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. oraz wniosek datowany na 9 września o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego sporządzony przez fachowego pełnomocnika. We wniosku pełnomocnik wskazał, że uwzględnienie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne spowodowałoby konieczność uchylenia decyzji z 5 listopada 2019 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a wnioskodawca w przypadku uwzględnienia wniosku rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z 8 października 2020 r. organ pierwszej instancji nie przychylił się do wniosku strony. Wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 9 listopada 2020 r. Wójt Gminy Gościeradów po rozpatrzeniu wniosku W. G. z 30 września 2020 r. przyznał mu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad A. G. w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.

Decyzja z 8 października 2020 r. została zaskarżona przez stronę, a następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Lublinie w dniu 21 grudnia 2020 r., które uznało, że ze względu na fakt pobierania przez wnioskodawcę specjalnego zasiłku opiekuńczego należy wezwać go do złożenia oświadczenia o wyborze świadczenia, a następnie, w sytuacji wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, uchylić decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy.

Następnie w piśmie z 11 stycznia 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Gościeradowie poinformował pełnomocnika wnioskodawcy, że z uwagi na ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wzywa go do wyboru świadczenia w celu dalszego prowadzenia postępowania. W odpowiedzi pełnomocnik strony oświadczył, że wnosi o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy Gościeradów z 9 listopada 2020 r. ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W następstwie decyzją z dnia 1 lutego 2021 r. Wójt Gminy Gościeradów uchylił od dnia 1 lutego 2021 r. własną decyzję z 9 listopada 2020 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W piśmie z 3 lutego 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Gościeradowie ponownie wezwał pełnomocnika strony do wyboru świadczeń pielęgnacyjnego lub opiekuńczego. W odpowiedzi w dniu 25 lutego 2021 r. pełnomocnik strony poinformował organ o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 5 marca 2021 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po zakończeniu nauki szkolnej, a nadto A. G. jest osobą zamężną, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

W odwołaniu pełnomocnik strony domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 2 li. a i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) i nieprzyznanie świadczenia mimo spełnienia ustawowych przesłanek, a nadto art. 6, art. 8, art. 9 , art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie podzielił rozstrzygnięcia organu I instancji w części, w której jako negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego organ nie uwzględnił treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, gdzie stwierdzono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Organ podzielił natomiast stanowisko sądów administracyjnych opowiadające się za taką prokonstytucyjną wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, według której pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności, nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego drugiemu z małżonków, z tej tylko przyczyny, że nie legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 4). W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Wskazał, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało złożone przez stronę 14 września 2020 r., a prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalone decyzją Wójta Gminy Gościeradów z dnia 9 listopada 2020 r zostało na wniosek strony uchylone z dniem 1 lutego 2021 r., zatem wnioskowane świadczenie mogło zostać przyznane począwszy od tego miesiąca. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych zabrania pobieraniu dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie wyklucza wyboru jednego ze świadczeń przez uprawnionego także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją.

Zdaniem organu odwoławczego jedynie organ pierwszej instancji był władny uchylić swoją decyzję przyznającą stronie świadczenie konkurencyjne w stosunku do świadczenia wnioskowanego. Natomiast Kolegium orzekające w trybie odwoławczym nie miało możliwości jednoczesnej eliminacji z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku opiekuńczego i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tak by uniknąć kolizji, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze pełnomocnik strony domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w części oddalającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie jego niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Podkreślił, że wniosek został złożony wraz z oświadczeniem skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Nadto zarzucił naruszenie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślił, że organ naruszył także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w tym przepisie, co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ostatecznie postępowanie organów doprowadziło zdaniem pełnomocnika do załatwienia sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego, pomimo dokonania przez Niego wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku. W uzasadnieniu wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych w którym jak argumentował podzielono prezentowane przez niego stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Gościeradów z 5 marca 2021 r., zostały wydane z naruszeniem prawa.

Z akt sprawy, że we wniosku datowanym na 19 sierpnia 2020 r. (data nadania 9 września 2020 r., data wpływu do organu 14 września 2020 r.) W. G. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną A. G.. Do wniosku załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A. G. z [...] r. (wydane do 30 kwietnia 2021 r.), decyzję Wójta Gminy Gościeradów z 5 listopada 2019 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad A. G. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. oraz wniosek datowany na 9 września 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego sporządzony przez fachowego pełnomocnika. Pełnomocnik wskazał, że uwzględnienie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne spowodowałoby konieczność uchylenia decyzji z 5 listopada 2019 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a wnioskodawca w przypadku uwzględnienia wniosku rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zatem już na etapie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący poinformował organ o uzyskaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz w związku z kolizją tych świadczeń złożył stosowny wniosek o wyborze świadczenia. Jednak oświadczenie to zostało pominięte, przemilczane przez organ pierwszej instancji, który w razie jakichkolwiek wątpliwości co do intencji wnioskodawcy winien w trybie art.7 k.p.a oraz stosownie do art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wezwać wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień. Zgodnie bowiem art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego (pkt 1) lub świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2), lub specjalnego zasiłku opiekuńczego (pkt 3), lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 (pkt 4), lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 5) - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zdaniem sądu wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniał ponadto wymogi z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust.2). W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (ust. 3). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust.4).

Zaskarżoną decyzją dnia 4 maja 2021 r. organ odwoławczy przyznał wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 14 września 2020 r., a prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalone decyzją Wójta Gminy Gościeradów z dnia 9 listopada 2020 r zostało na wniosek strony uchylone z dniem 1 lutego 2021 r., zatem wnioskowane świadczenie mogło zostać przyznane począwszy od tego miesiąca.

Powyższej konstatacji zdaniem sądu nie można podzielić. Organ słusznie wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych zabrania pobieraniu dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie wyklucza wyboru jednego ze świadczeń przez uprawnionego także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Jednak zdaniem sądu, o czym była mowa wyżej wnioskodawca złożył stosowne oświadczenie o wyborze świadczenia już na etapie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 9 września 2020 r. (który wpłynął do organu pierwszej instancji 14 września 2020 r.). Pominięcie tego faktu przez organ nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony i przyjęciem za organem odwoławczym, że należne jej świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane dopiero od dnia 1 lutego 2021 r. tj. od uchylenia decyzji wydanej w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższe uchybienia stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zatem organ pierwszej instancji rozpatrują sprawę ponownie winien mieć na uwadze powyższe rozważania, a w szczególności fakt, że skarżący wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednocześnie wskazał na fakt pobierania zasiłku specjalnego i złożył stosowny wniosek o wyborze świadczenia. Rozpoznanie wniosku powinno być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 listopada 2020 r. poprzez zmianę decyzji organu pierwszej instancji z dnia 1 lutego 2021 r. Instrumentem procesowym umożliwiającym powyższe jest art. 155 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Art. 155 k.p.a. dotyczy wzruszenia decyzji ze skutkiem ex nunc z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów natury celowościowej motywowanych interesem społecznym lub słusznym interesem strony. W ocenie sądu niewątpliwie za uchyleniem i zmianą ww. decyzji przemawia słuszny interes strony. Organ winien mieć na uwadze, że przed procedowaniem na podstawie art. 155 k.p.a. konieczne będzie uzyskanie zgody na zmianę decyzji z dnia 1 lutego 2021 r.(zgodę na zmianę decyzji z 9 listopada 2020 r. strona już wyraziła).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 181/ przesłankami stosowania art. 155 k.p.a. jest: po pierwsze, ustalenie istnienia w obrocie prawnym decyzji, na mocy której strona nabyła prawo; po drugie, wyrażenie przez stronę zgody na zmianę lub uchylenie takiej decyzji; po trzecie, brak przepisów szczególnych, które zmianie lub uchyleniu takiej decyzji miałyby, czy też mogłyby się sprzeciwiać; i w końcu po czwarte, istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za zmianą lub uchyleniem lub uchyleniem takiej decyzji.

Nadto istotne dla rozpoznania wniosku skarżącego jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443), w którym uznano art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem organ pierwszej instancji oceniając ponownie wniosek skarżącego winien mieć na uwadze, że Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności.

Wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16; CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od tego, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyrok WSA w Lublinie z 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 170/21, wyrok z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19 wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19, dostępne w CBOSA).

Prawidłowo Kolegium odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika konieczność dokonania funkcjonalnej i celowościowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten powinien być tak rozumiany, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a) tego przepisu, niebędąca "sprawnym" małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 873/20). Przyjęcie bowiem literalnej wykładni tego przepisu, prowadziłaby do nieakceptowanego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. (por. np. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1113/15).

Zatem sąd nie aprobuje uznania za bezwzględną przeszkodę prawną dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okoliczności pozostawania w związku małżeńskim (przez osobę wymagającą opieki) z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zwrot kosztów postępowania objął: wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie stawki minimalnej (480 zł).

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną i wytyczne zawarte powyżej