Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1165/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art 17 ust.5 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1 it.a , art. 135, art. 200, art. 205 par.2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej B. Ł. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r., B. L. (dalej: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad synem W. S..

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Wójt Gminy D. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ I instancji, argumentując odmowę, powołał się na okoliczność, iż niepełnosprawność syna skarżącej istnieje od 24 roku jego życia i nie pobierał on w tym czasie nauki, a zatem powstała po upływie okresu wskazanego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r."). Pokreślił, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 stwierdził częściową niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. - konkretnie zawartego w jego treści warunku, który uzależnia możliwość uzyskania świadczenia przez opiekuna od tego, czy niepełnosprawność członka rodziny pojawiła się zanim skończył 18 lub 25 lat (jeśli było to w trakcie nauki) - jednakże wyrok ten nie uchylił niekonstytucyjnego przepisu. Stąd też organy mają bezwzględny obowiązek przestrzegania art. 17 ust. 1b u.ś.r. i zawartego w nim kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Nadto wskazał, że wnioskodawczyni uprawniona jest do pobierania emerytury, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. stanowi również przeszkodę dla przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust.1b u.ś.r., poprzez jego zastosowanie w okolicznościach stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności tego przepisu oraz art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., poprzez dokonanie błędnej wykładni wobec przyjęcia, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania przedmiotowego świadczenia, podczas gdy regulacja zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenie pielęgnacyjnego i emerytury, osobie uprawnionej przysługuje prawo wyboru świadczenia korzystniejszego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny oraz faktycznemu opiekunowi dziecka w przypadku, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazano okoliczności, w jakich świadczenie to nie przysługuje. Jedną z takich okoliczności jest ustalone prawo do emerytury ( pkt 1 lit. a ). Z przepisu tego jasno wynika, że jeżeli osoba sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym krewnym ma ustalone prawo do emerytury, to przedmiotowe świadczenie jej nie przysługuje.

Kolegium powołując się na akta sprawy wskazało, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, przyznane decyzją ZUS Oddział w Gorzowie Wielkopolskim (pismo z dnia [...] lipca 2021 r.), co w świetle powołanych wyżej przepisów stanowi przeszkodę w przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką na niepełnosprawnym członkiem rodziny. W tej sytuacji - zdaniem organu - nie ma znaczenia niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż w niniejszej sprawie występuje negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Tym samym, decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie narusza prawa.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie wyboru ze świadczeń w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury Kolegium podniosło, że treść art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie przewiduje zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do zbiegu świadczeń pobieranych w ramach u.ś.r., gdzie świadczeniobiorca ma możliwość wyboru korzystniejszego świadczenia. W konsekwencji obowiązujące normy prawne nie przewidują możliwości wyboru przez osobę zainteresowaną prawa do świadczenia przyznanego w ramach innej ustawy, w tym wypadku ustawy o emeryturach i rentach, wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy te - wbrew twierdzeniom odwołania - nie upoważniają również organu do orzekania z urzędu, które ze świadczeń jest korzystniejsze dla strony, pozostawiając decyzję o wyborze świadczenia - na zasadach ogólnych - stronie, co jest zgodne z zasadą "nieprzymuszania" obywatela do podejmowania decyzji we własnej sprawie. Z tych względów zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W skardze decyzji tej zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ww. ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że rozpatrując przedmiotową sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu art. 17 ust 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. i przyjęły, że skoro ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., zdaniem skarżącej, może prowadzić do takiego wniosku, to jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji, pod kątem powyższego kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy D.

o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Na gruncie niniejszej sprawy organy obu instancji jako powód odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem zgodnie podały, że przeciwstawia się temu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., albowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Dodatkowo organ I instancji podniósł, że nie została spełniona także przesłanka wieku powstania niepełnosprawności, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odniesieniu do pierwszej kwestii wskazać należy, że - wbrew stanowisku organów - prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem te poglądy prawne, w których dostrzega się potrzebę odstąpienia od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. przepisu na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczności uwzględnienia zasad konstytucyjnych, tj. równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie) i osobom niepełnoprawnym (art. 69).

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, czy w wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20, niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. wyłączenia było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. W obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej normy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi zatem do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, aby zweryfikować wyniki wykładni językowej. Dlatego też w sprawie o sygn. akt I OSK 254/20 zasadnie zwrócono uwagę, że rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 772/21 NSA wskazał, że brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości praw do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenia jest niższe niż świadczenia pielęgnacyjne. Z kolei wykładnia literalna powoduje dyskryminację osób, które zrezygnowały z pracy zawodowej w celu podjęcia opieki i z tego tytułu mają ustalone prawo do emerytury w stosunku do osób, które nigdy pracy zawodowej nie podjęły i nie nabyły prawa do emerytury.

Z tych też względów NSA aktualnie opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach o sygn. akt: I OSK 1546/19, I OSK 254/20, I OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2020 r., poz. 174), aczkolwiek przepis ten reguluje zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do ww. stanowiska. Celem bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających - tak jak w omawianej sprawie - emeryturę, w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Przyjęcie zaprezentowanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., bezwzględne eliminującej z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie narusza konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznaje, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Przy czym wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2021 r., poz. 291). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Emerytura jest prawem niezbywalnym, a zatem zawieszenie tego prawa wyeliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile zatem skarżąca, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego możliwe stanie się płynne przejście skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych. Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej świadczenie emerytalne, wynikająca z tego ostatniego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia emerytalno-rentowego, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

Oznacza to, że fakt posiadania przez skarżącą prawa do emerytury nie może stanowić w realiach niniejszej sprawy przeszkody do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie reguła dokonania wyboru, polegająca na możliwości rezygnacji przez stronę ze świadczenia, które jest dla niej mniej korzystne, o czym organ powinien poinformować stronę umożliwiając jej skorzystanie z tego wyboru.

Przechodząc do oceny zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyjaśnienia wymaga, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane w ww. przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, a zatem w tym zakresie, wbrew stanowisku organu I instancji, spełniony został warunek do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując rozważania stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały w niniejszej sprawie niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., zaś organ I instancji dodatkowo art. 17 ust. 1b u.ś.r., co świadczy o naruszeniu prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że nie mogło zostać uwzględnione żądanie skargi, poprzez ustalenie w postępowaniu sądowym prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania organów administracji w realizacji przysługującym im obowiązków rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.

O zwrocie kosztów postępowania zasądzonych na rzecz skarżącej od organu, orzeczono w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji - zgodnie z art. 153 p.p.s.a.- weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a i przeprowadzi niezbędne czynności w celu ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy uwzględnieniu okoliczności, że skarżąca jako osoba pobierająca emeryturę ma możliwość dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami na rzecz korzystniejszego, w tym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. W tym celu organ powinien udzielić skarżącej należytych informacji, warunkujących jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pouczyć o działaniach, jakie winna podjąć by przesłanki do przyznania tego świadczenia mogła spełnić.