Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3148/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina [...] wniosła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] o:

1. ustaleniu odszkodowania od Gminy [...] w wysokości 139.922 zł za działkę gruntu wydzieloną zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] pod drogę krajową (obwodnicę [...]) oznaczoną symbolem 1 KGP w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek jej współwłaścicieli i oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 1.003 m2, położoną w obrębie [...], opisaną obecnie w księdze wieczystej nr [...], która przeszła z mocy prawa na własność Gminy [...] z dniem [...] stycznia 2000 r., które to odszkodowanie składa się z wartości gruntu – 133.319 zł, naniesień budowlanych – 6.063 zł oraz naniesień roślinnych - 540 zł;

2. przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz byłych współwłaścicieli dzielonej nieruchomości, tj. M. E. K. w kwocie 69.961 zł za udział 1/2 części i W. M. – 69.961 zł za udział 1/2 części;

3. zapłacie ustalonego i przyznanego odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], zgodnie z art. art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej "ugn"), zatwierdzony został projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w obrębie [...], z której wyodrębniona została m.in. działka nr [...] o powierzchni 1.003 m2, położona w obrębie [...], gm. [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...]. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2000 r..

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] w dniu [...] listopada 1994 r. (Dz. Urz. Województwa [...] nr [...] poz. [...] z [...] grudnia 1994 r.) określał przeznaczenie działki nr [...] jako teren przeznaczony pod drogę krajową 1KGP (obwodnica [...]).

Stosownie do przepisu art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji podziałowej Wójta Gminy [...], tj. na dzień [...] listopada 1999 r., działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodziły z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne.

Dopiero po zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem 15 lutego 2000 r., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne gminne, powiatowe, wojewódzkie czy krajowe przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa.

Zasadę tę stosuje się do postępowania podziałowego prowadzonego na wniosek właściciela.

Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem podstawą wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania jest negatywny wynik rokowań.

Z korespondencji prowadzonej pomiędzy pełnomocnikiem poprzednich współwłaścicieli nieruchomości – M. K. i W. M., a Gminą [...] wynika, że nie doszło do przeprowadzenia uzgodnień wysokości odszkodowania, gdyż Wójt Gminy [...] nie uznawał za zasadne być stroną zobowiązaną do wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę krajową, a zatem strony nie doszły do porozumienia.

Obowiązek wypłaty odszkodowania powinien być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem a organem, albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania na zasadach i w trybie określonym w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości. Oznacza to, że przeprowadzenie uzgodnień jest obligatoryjne i musi być udokumentowane. Wniosek o wszczęcie uzgodnień może pochodzić od byłego właściciela, jak i właściwego organu. Bez przeprowadzenia rokowań nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji. Podstawą bowiem wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania jest negatywny wynik uzgodnień.

Dokumenty zgromadzone w aktach wskazują, że uzgodnienia, o których mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostały zakończone negatywnie w dacie wszczęcia postępowania.

Wniosek o ustalenie odszkodowania złożony został do Starosty [...] przez M. K. i W. M. - reprezentowanych przez adwokata, w dniu [...] października 2016 r..

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za wydzieloną pod drogę nieruchomość, o czym poinformowano strony postępowania.

Starosta [...] zlecił uprawnionemu rzeczoznawcy majątkowemu – W. S. sporządzenie operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości.

W związku z zawiadomieniem Gminy [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania, Wójt Gminy [...] wystąpił pismem do Starosty [...] stwierdzając, że nie jest organem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za przedmiotową działkę, przeznaczoną pod drogę krajową oraz wniósł o zawieszenie postępowania odszkodowawczego i wezwanie poprzednich właścicieli nieruchomości – M. K. i W. M. do wystąpienia do sądu z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w celu ustalenia właściciela - podmiotu publicznoprawnego działki nr [...] położonej w obrębie [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], Starosta [...] odmówił uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego, co uzasadnił tym, że nie ma zagadnienia wstępnego w stosunku do prowadzonego postępowania, bowiem przejście działki nastąpiło z mocy prawa na rzecz gminy i wynika wprost z obowiązującej wówczas treści art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił, że działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodziły z mocy prawa na własność gminy, z dniem w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne, zaś Wójt Gminy [...] miał obowiązek złożyć wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy do wydzielonej pod drogę działki, natomiast ust. 3 ww. artykułu w ówczesnym brzmieniu stanowił, że odszkodowanie wypłaca gmina.

Pismem z dnia [...] października 2016 r. Gmina [...] wniosła także uwagi do sporządzonego operatu szacunkowego, zaś organ I instancji przekazał je rzeczoznawcy majątkowemu celem udzielenia wyjaśnienia.

Ponieważ zdaniem Gminy [...], autor operatu nie wyjaśnił zgłaszanych przez nią wątpliwości dotyczących stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji podziałowej i nie przedstawił dowodów na zawarte w operacie twierdzenia (t.j. wiek drzew, stan ogrodzenia i wyposażenie nieruchomości w infrastrukturę techniczną), wniosła o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

W dniu [...] lutego 2017 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w obecności stron postępowania i rzeczoznawcy majątkowego.

Podczas rozprawy pełnomocnik wnioskodawców – M. K. i W. M. oświadczyła, że ustalona wartość nieruchomości jest prawidłowa, potwierdziła również stanowisko, że właścicielem wycenianej nieruchomości stała się Gmina [...]. Przedstawiciel Wójta Gminy [...] poprosił o wyjaśnienie na jakiej podstawie biegły oszacował wiek drzew, czy posiada w tej sprawie oświadczenia od byłych właścicieli, kiedy zostało wybudowane ogrodzenie, które kierujący rozprawą uchylił stwierdzając, że ustalenie wieku drzew i zużycia technicznego naniesień budowlanych należy do kompetencji rzeczoznawcy majątkowego. Biegły wyjaśnił, że do metody porównawczej spośród 100 transakcji przyjął 3 najbardziej podobne do nieruchomości wycenianej, operat sporządzony jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a do porównań przyjęto transakcje nieruchomościami drogowymi.

Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, wobec podtrzymania wyceny przez rzeczoznawcę, organ I instancji uznał, iż operat szacunkowy nie budzi zastrzeżeń i przyjął go jako dowód w sprawie.

Z akt sprawy wynika, iż organ I instancji zawiadomił strony stosownie do art. 10 kpa o zebraniu całości materiału dowodowego i możliwości zapoznania się ze sporządzonym w przedmiotowej sprawie operatem szacunkowym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Starosta [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, wydzieloną pod drogę - obwodnicę [...], w wyniku podziału dokonanego na wniosek jej poprzednich współwłaścicieli – M. K. i W. M. w udziałach po 1/2 części i zobowiązał Gminę [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w wysokości 139.922 zł.

Od decyzji powyższej odwołał się Wójt Gminy [...], wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu zarzucił błędną ocenę operatu szacunkowego, brak uzasadnienia do przyjętych faktów i błędną ocenę materiału dowodowego.

Po przeanalizowaniu odwołania i całości akt sprawy, pismem z dnia 28 lipca 2017 r., organ odwoławczy wystąpił do organu I instancji stosownie do art. 136 kpa o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i pilne zwrócenie się do rzeczoznawcy majątkowego o stosowne wyjaśnienie oraz o podanie bardziej szczegółowych danych odnośnie transakcji przyjętych do obliczeń i odniesienia się przed wydaniem decyzji w II instancji do wyszczególnionych zastrzeżeń do operatu. Wojewoda wskazał, że spośród zastrzeżeń zgłoszonych w odwołaniu zasadne jest jedno, tj. operat nie zawiera wzoru obliczeniowego, z którego można wyprowadzić wartość odtworzeniową ogrodzenia znajdującego się na wydzielonej działce nr [...]. Stwierdził, że informacje takie powinny znaleźć się w operacie, w innym przypadku trudno obiektywnie uznać, że operat jest kompletny jako dowód w sprawie. Ponadto biegły powinien rozważyć potwierdzenie aktualności operatu, który był ważny do 6 września 2017 r..

Rzeczoznawca majątkowy załączył do operatu klauzulę jego aktualności z dnia [...] sierpnia 2017 r. i jednocześnie udzielił wyjaśnień na zastrzeżenia zgłoszone przez organ odwoławczy. Przedstawił formułę obliczeniową i wzory na obliczenie wartości ogrodzenia.

A zatem, zdaniem organu odwoławczego, dalsze kwestionowanie operatu szacunkowego i opartych na nim decyzji administracyjnych nie mogło być wynikiem zakwestionowania wyboru dokonanego przez rzeczoznawcę, a zdeterminowanego jego wiedzą fachową i uargumentowanego, gdyż taki wybór rzeczoznawcy mieści się w granicach prawa. Powyższe oznacza, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie, nie są uprawnione do podważenia metody i sposobu wyliczenia odszkodowania dokonanego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r,, Nr 165, poz. 985), wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz standardami zawodowymi (art. 175 ust. 1 powołanej ustawy).

Obowiązująca w dacie złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w art. 98 ust. 1 i 3 przewidywała odszkodowanie za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem, zaś jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Instytucja przewidziana w ust. 1 art. 98 ugn jest - obok nabycia w drodze umowy sprzedaży, czy wywłaszczenia - jedną z form pozyskiwania terenów na cele publiczne. Uregulowanie zawarte w art. 98 ust. 1 mieści się w konstytucyjnym pojęciu wywłaszczenia przez fakt, iż w wyniku wydzielenia ostateczną decyzją o podziale działek gruntu pod drogę, następuje pozbawienie dotychczasowego właściciela własności tych działek.

Za wydzieloną działkę gruntu pod drogę publiczną przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem (art. 129 ust. 5 ugn).

Przepis art. 98 ust. 3 ugn, przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty.

Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania, drugi z kolei na ustaleniu odszkodowania przez starostę w drodze decyzji administracyjnej. Obydwa tryby są odmienne, a zależność pomiędzy nimi sprowadza się do tego, że wszczęcie drugiego z nich jest możliwe jedynie wtedy, jeżeli do uzgodnienia na drodze cywilnoprawnej nie dojdzie.

Pierwszy z trybów ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy ustalenie wysokości odszkodowania przez starostę następuje w trybie administracyjnym.

Właściciele przedmiotowej nieruchomości, reprezentowani przez adwokata, występowali z wnioskiem o podjęcie uzgodnień najpierw w dniu [...] marca 2016 r. do Starosty [...]. Po uzyskaniu opinii prawnej Starosta [...] odmówił podjęcia rokowań w zakresie wypłaty odszkodowania za wydzieloną działkę, ponieważ organem właściwym do uzgodnienia odszkodowania jest Gmina [...].

Zaproszenie do podjęcia uzgodnień wysokości odszkodowania pełnomocnik E. K. i W. M. skierowała do Wójta Gminy [...] w dniach [...] czerwca i [...] lipca 2016 r.. Wójt Gminy poinformował, że nie uznaje za zasadne być stroną zobowiązaną do wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Przejście do etapu administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania było w tych okolicznościach uzasadnione, ponieważ powyższe oznacza brak możliwości uzgodnienia wysokości odszkodowania w drodze negocjacji.

Sukces negocjacji w sprawie ustalenia odszkodowania zależy od woli samych stron, zaś o negatywnym ich wyniku można mówić, gdy jedna ze stron nie wyraża zgody na dalsze ich prowadzenie. Wystąpienie przez jedną ze stron z wnioskiem o ustalenie odszkodowania na drodze postępowania administracyjnego oznacza w istocie rezygnację z próby jego ustalenia w drodze zgodnego porozumienia stron.

Operat wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego stanowi w sprawie dowód pomocny przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Stosownie do art. 130 ugn, w przypadku gdy właściwy organ wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Sporządzając operat z dnia [...] września 2016 r. (którego aktualność została potwierdzona w dniu [...] sierpnia 2017 r.), rzeczoznawca majątkowy uznał, iż istnieje możliwość stosowania dla celów wyceny tej nieruchomości cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych pod drogi.

Dokonując wyboru podejścia, metody i techniki szacowania rzeczoznawca zdecydował się na określenie wartości nieruchomości podejściem porównawczym i metodą porównywania parami. Wartość gruntu ustalona została w wysokości 139.922 zł. Odszkodowanie ustalone zostało na rzecz wnioskodawców w przypadających im udziałach po 1/2 części nieruchomości.

Po przeanalizowaniu wykonanego operatu organ odwoławczy ustalił, że na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział, wyceniana działka stanowiła część nieruchomości przeznaczona pod drogę krajową (obwodnica [...]) o symbolu 1 KGP. Przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości określa decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonego przez Radę Gminy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...].11.1994 r., nieruchomość ta położona jest na terenie przeznaczonym pod obwodnicę.

Organ II instancji podczas analizy operatu zgłosił uwagi do operatu, a po ich wyjaśnieniu przez rzeczoznawcę majątkowego nie stwierdził braków formalnych, błędów obliczeniowych, ani wewnętrznych niespójności wyceny, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń operatu.

Rzeczoznawca stwierdził drogowe przeznaczenie ww. działki i posłużył się w wycenie transakcjami dotyczącymi nieruchomości drogowych. W związku z tym, że na terenie gminy [...] nieruchomości przeznaczone na cele drogowe z ostatnich dwóch lat występują sporadycznie, zastosował metodę porównywania parami.

Przedmiotowy operat szacunkowy określił wartość przedmiotowej działki na podstawie cen nieruchomości porównawczych, przeznaczonych pod drogi, z obszaru rozszerzonego - zatem od strony formalnej, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.

Podczas odrębnej analizy danych z tabeli nie stwierdzono transakcji starszych, niż 2 lata wobec daty, na którą określona jest wartość nieruchomości, ani też jednostkowych cen transakcyjnych rażąco odstających od reszty danych ze zbioru. Organ wojewódzki stwierdził brak istotnych zastrzeżeń do ww. operatu.

Dalsze kwestionowanie założeń wyceny w powyższym zakresie wiązałoby się z merytoryczną oceną operatu, do której nie jest uprawniony organ administracyjny. Z akt sprawy nie wynika, aby którakolwiek ze stron wystąpiła o taką ocenę do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, w trybie przewidzianym

w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Operat powinien być sporządzony zgodnie z art. 175 ust. 1 ugn w korelacji z

§ 36 ust. 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, w myśl którego rzeczoznawca majątkowy zobowiązany jest do wykonania czynności szacowania nieruchomości zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa oraz standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tej czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości.

Opinia rzeczoznawcy majątkowego wymaga wiadomości specjalnych i tym samym ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Ta forma ustalania i dowodzenia istotnej okoliczności sprawy nie jest jednak wiążąca dla organów orzekających i nie wyłącza ogólnych reguł postępowania dowodowego określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć owych wiadomości specjalnych.

A zatem, zdaniem organu odwoławczego, dalsze kwestionowanie operatu szacunkowego i opartej na nim decyzji administracyjnej nie może być wynikiem zakwestionowania wyboru dokonanego przez rzeczoznawcę, a zdeterminowanego jego wiedzą fachową, i uargumentowanego, gdyż taki wybór rzeczoznawcy mieści się w granicach prawa. Powyższe oznacza, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie są uprawnione do podważenia metody i sposobu wyliczenia odszkodowania dokonanego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Jeśli organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne mógłby wiążąco zweryfikować we własnym zakresie wszystkie ustalenia i oceny zawarte w operacie szacunkowym, to w takim przypadku, operat ten traciłby ustawowy walor opinii z zakresu wiadomości specjalnych, wynikający z art. 7 i art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 84 § 1 kpa.

Organ powinien natomiast dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione.

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu przez stronę skarżącą kwestii dotyczącej ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, a w szczególności podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za wydzieloną nieruchomość pod drogę krajową - obwodnicę [...], organ podkreślił, iż w dniu kiedy decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1999 r. o zatwierdzeniu projektu podziału uzyskała walor ostateczności ([...] stycznia 2000 r.) obowiązywała ustawa o gospodarce nieruchomości z dnia 21 sierpnia 1997 r. w brzmieniu sprzed jej zmiany z 15 lutego 2000 r..

Z treści art. 98 ust. 1 tej ustawy wynikało, że działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodziły z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, zaś z ust. 2, że wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy do działek gruntu wydzielonych pod drogi składał wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Wójt Gminy [...] nie złożył wniosku o ujawnienie praw gminy w księdze wieczystej, w której jako współwłaściciele nadal figurują M. K. i W. M., chociaż w ewidencji gruntów i budynków dokonano zmiany i jako właściciel przedmiotowej działki wpisana została Gmina [...] na podstawie decyzji o zatwierdzeniu podziału nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r..

Z uwagi na powyższe, organ II instancji uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Starosty [...], a zobowiązanie Gminy [...] do zapłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną - obwodnicę [...], nie budzi wątpliwości. Dlatego też Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].

Z decyzją tą nie zgodziła się Gmina [...], zaskarżając ją w całości skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 9, art. 10, art. 35, art. 36, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez niewystraczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ustalenie stanu faktycznego, brak uzasadnienia co do przyjętych faktów mających znaczenie dla prowadzonego postępowania i błędną ocenę materiału dowodowego mającą wpływ na wynik postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw i w całości należało podzielić ustalenia dokonane przez organy obu instancji, w związku z czym nie ma potrzeby powtarzania wywodów przedstawionych w uzasadnieniach decyzji zapadłych w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uznał je za własne.

Przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Gminy [...] nie budzi żadnych wątpliwości w świetle regulacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.) w brzmieniu sprzed 15 lutego 2000 r., kiedy to weszła w życie jej nowelizacja dokonana na podstawie art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, poz. 70).

Słusznie organy podniosły, że w myśl ówczesnych uregulowań, działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodziły z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne (art. 98 ust. 1 zd. 1 ugn). Ponadto, za działki gruntu, które przeszły na własność gminy (...), przysługiwało odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a zarządem gminy, zaś jeżeli do takiego uzgodnienia nie doszło, odszkodowanie ustalało się według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, a odszkodowanie wypłacała gmina (art. 98 ust. 3 ugn).

Jeszcze w skardze Gmina zdaje podnosić kwestię swej odpowiedzialności odszkodowawczej względem byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, wskazując w uzasadnieniu, że "według ustaleń Starosty [...], działka ewid. nr [...] przeszła na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna". Skoro jednak bezsprzecznie przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie Gminy [...], to bezzasadne było stanowisko tej Gminy kwestionujące jej odpowiedzialność odszkodowawczą.

Zasadnie skarżąca wskazuje, że postępowanie prowadzone przez organ odwoławczy nie ogranicza się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, ale polega na powtórnym rozpatrywaniu merytorycznym sprawy i zdaniem Sądu Wojewoda w pełni zadośćuczynił przepisowi art. 136 § 1 kpa. Jednak bez znaczenia dla prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia pozostają zarzuty niepoinformowania Gminy [...] ani o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, mimo przekroczenia terminu nałożonego na organ w art. 35 kpa, ani o możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji z zebranym materiałem dowodowym.

Zauważyć bowiem należy, że pismem doręczonym w dniu 7 sierpnia 2017 r. Gmina została powiadomiona o klauzuli aktualności do operatu szacunkowego oraz o udzieleniu przez rzeczoznawcę majątkowego wyjaśnień żądanych w piśmie Wojewody z dnia 28 lipca 2017 r., które również było uprzednio przesłane Gminie do wiadomości. Zaskarżona decyzja została zaś wydana dopiero [...] września 2017 r. i do tego czasu strona nie przedsięwzięła w toku postępowania administracyjnego żadnych czynności w swoim dobrze pojętym interesie. Ponadto skarżąca w żaden sposób nie wskazała, aby ewentualne naruszenia przepisów art. 10, art. 35 i art. 36 kpa miały jakikolwiek wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa zgodzić się należy z Gminą, iż przed wydaniem decyzji organ administracji powinien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niepoinformowanie stron w trybie ww. przepisu należy traktować jako oczywiste niedopatrzenie Wojewody, jednakże nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, naruszenie przywołanego przepisu poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składnia wniosków ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 1142/11).

Zdziwienie budzi też wyartykułowany w uzasadnieniu skargi zarzut braku udokumentowania w aktach sprawy ustalenia stanu prawnego nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale, skoro:

- przymiot jej własności w stosunku do M. K. i W. M. wynika z załączonego do akt administracyjnych odpisu księgi wieczystej nr [...];

- fakt zatwierdzenia podziału nieruchomości, w wyniku którego wydzielona została m.in. działka nr [...] położona na terenie przeznaczonym pod drogę krajową (obwodnica [...]) wynika z załączonego do akt administracyjnych odpisu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...];

- skutek w postaci przejścia prawa własności działki nr [...] na rzecz Gminy [...] wynika wprost z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 98 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 15 lutego 2000 r.).

Z kolei w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego na gruncie w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział ([...] listopada 1999 r.), skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć ustaleń rzeczoznawcy majątkowego, a jej stanowisko w tej mierze prezentowane w toku postępowania administracyjnego sprowadzało się do niczym niepopartego kwestionowania ustaleń biegłego, który m.in. dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości, a jak wynika z operatu szacunkowego - do określenia stanu jej zagospodarowania na rok 1999 wykorzystał mapę [...].

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 130 ust. 1 ugn, wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie Sądu, ustalona w sprawie wysokość odszkodowania odpowiada powyższej normie.

Na marginesie zauważyć należy, że w toku postępowania przed organami obu instancji (ani obecnie), pomimo kwestionowania operatu szacunkowego z dnia [...] września 2016 r., strona skarżąca nie poddała prawidłowości jego sporządzenia ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych w trybie art. 157 ust. 1 ugn.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia zasad wskazanych art. 7 i art. 9 kpa, zaś organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy.

Poza przedstawionymi wyżej okolicznościami Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.