Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 565/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1, art. 106 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 37ap ust. 1 pkt 2, art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 86 ust 1 i 8, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 101 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2211
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art 141 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2 pkt 7, art. 29 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1496
law: Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3248/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w B. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3248/15 oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2013 r. doszło do połączenia spółki A. Sp. z o.o. ze spółką B. sp. j. poprzez przejęcie całego majątku spółki B. sp. j. przez spółkę A. Sp. z o.o. w zamian za udziały, które spółka A. Sp. z o.o. przyzna wspólnikom spółki B. sp. j.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. dokonał zmiany w zezwoleniu na prowadzenie apteki poprzez wprowadzenie zmiany w zakresie podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną tj. na przedsiębiorcę A. Sp. z o.o. z siedzibą w B.

W związku z uzyskaną w dniu [...] września 2014 r. informacją, że apteka ogólnodostępna pn. [...] zlokalizowana w B. przy ul. [...], w okresie kwiecień – wrzesień 2011 r. dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, między innymi do C. sp. z o.o. z siedzibą w B. prowadzącej aptekę ogólnodostępną o nazwie [...] zlokalizowaną w miejscowości E. WIF w B. w dniu [...] lutego 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zawiadamiając o tym fakcie stronę tj. aktualnie prowadzącą ww. aptekę spółkę A. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej strona, skarżąca, skarżąca kasacyjnie).

W toku postępowania przed organem I instancji, skarżąca na żądanie WIF w B. przedłożyła kserokopie faktur sprzedaży za okres 2011 r., 2012 r., 2013 r. do kontrahentów:

1) D. sp. z o. o. w J. ul. [...] / D. sp. z o. o., [...] K., ul. [...];

2) E. sp. j. w E. ul. [...] / C. sp. j.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. WIF zawiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji administracyjnej. W dniu [...] maja 2015 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w B. wpłynął wniosek pełnomocnika strony z dnia [...] maja 2015 r. o umożliwienie przejrzenia akt sprawy oraz przesłuchanie w charakterze strony J. L. (Prezesa Zarządu skarżącej) oraz przesłuchanie w charakterze świadka kierownika apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w B. ul. [...].

WIF w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z zeznań ww. osób, gdyż - zdaniem organu – zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na pismo WIF ponownie zawiadamiające stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydanie decyzji, pełnomocnik skarżącej spółki powtórnie wniósł o przesłuchanie wymienionych świadków: J. L. oraz kierownika apteki. Ponadto, złożył wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwolenia, a w przypadku niezrealizowania tego wniosku wniósł o wystąpienie w trybie art. 106 § 1 k.p.a. do Okręgowej Rady Aptekarskiej w B. o wydanie uchwały w sprawie zaopiniowania cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.

Organ, postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. postanowił odmówić dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wskazanych w piśmie pełnomocnika strony. Następnie, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. WIF cofnął zezwolenie z dnia [...] lutego 2009 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie [...] położonej w B. przy ul. [...].

Skarżąca złożyła odwołanie.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 103 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 i art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, z późn. zm. dalej P.f. lub Prawo farmaceutyczne oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Główny Inspektor Farmaceutyczny w decyzji z dnia [...] października 2015 r. stwierdził, że skarżąca spółka, następca prawny B. sp. j., dokonywała sprzedaży produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę (Rp), na łączną kwotę 1 740 288,80 zł, do następujących podmiotów, tj.:

- D. sp. z o.o. w J. ul. [...]/ D. sp. z o. o. [...] K., ul. [...];

- E. sp. j. w E. ul. [...]/ C. sp. j.

GIF podkreślił, że produkty lecznicze wymienione na fakturach sprzedaży posiadają kategorię dostępności Rp, co oznacza, iż powinny zostać wydane z apteki na podstawie recepty lekarskiej. W ocenie organu odwoławczego fakt ten świadczy o tym, że prowadząca aptekę strona nie zachowywała elementarnych zasad wydawania leków z apteki, tym bardziej, że produkty lecznicze wydawane bez recepty w większości podlegały refundacji.

Według organu odwoławczego, w świetle zebranego materiału należy uznać, że sprzedaż nie miała charakteru incydentalnego – o czym świadczy liczba sprzedanych produktów leczniczych, okres, w którym dokonywano sprzedaży i kwota, za którą sprzedano produkty do podmiotów nieuprawnionych. Nie można twierdzić o przypadkowości w odniesieniu do dokonanych transakcji, gdyż sprzedaż trwała w latach 2011-2013.

Zdaniem GIF, wobec nieposiadania przez skarżącą zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, nie mogła ona prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Według GIF, spółka dostarczała produkty lecznicze do nieuprawnionych podmiotów, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 P.f. Organ wskazał, że w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2-5 i 8 P.f. (z uwzględnieniem art. 72 ust. 5 P.f.) w aptece nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej. Zdaniem GIF, prowadzenie sprzedaży produktów leczniczych w tzw. odwróconym łańcuchu dostawa powoduje, że podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej traci rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącą, że rękojmię ma posiadać osoba sprawująca funkcję w podmiocie ubiegającym się o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki. Według GIF, zgodnie z art. 101 pkt 4 P.f. rękojmię należytego prowadzenia apteki ma posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia.

GIF wskazał, że nowy właściciel apteki odpowiada za wszystkie działania, które były dokonywane w ramach posiadanego zezwolenia przez poprzedniego właściciela. W tej sprawie, dokonując zmiany zezwolenia w zakresie określenia podmiotu prowadzącego aptekę, wobec przejęcia spółki: B. sp. j. przez skarżącą w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ksh organ zezwalający nie badał czy podmiot wstępujący w prawa i obowiązki podmiotu przejmowanego posiada, czy też nie posiada rękojmi należytego prowadzenia apteki, albowiem zmiana ta uwzględnia jedynie zmiany wynikające z innych przepisów - w tym przypadku kodeksu spółek handlowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że w toku niniejszego postępowania, konieczne było zasięgnięcie przez organ opinii Okręgowej Izby Aptekarskiej, GIF stwierdził, że uzyskanie takiej opinii jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji wyłącznie, gdy przepis prawa nakazuje organowi jej uzyskanie. Tymczasem, co słusznie zdaniem organu odwoławczego, wywiódł WIF – przepisy ustawy Prawo Farmaceutyczne art. 106 § 1 k.p.a. nie nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązku uzyskania opinii izby aptekarskiej w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 października 2015 r. skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

WSA wskazał, że apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki. Odpowiedzialność na gruncie art. 37 ap ust. 1 pkt 2 P.f. jest odpowiedzialnością przedsiębiorcy, który uzyskał zezwolenie, a nie odpowiedzialnością osób wykonujących różne funkcje związane z prowadzeniem apteki ogólnodostępnej.

Dalej Sąd I instancji przypomniał, że w niniejszej sprawie ustalono, iż skarżąca spółka przejęła spółkę – B. sp. jawna w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. (v. akt notarialny z [...] grudnia 2013 r. oraz decyzja [...] WIF z dnia [...] stycznia 2014 r. o dokonaniu zmiany w zezwoleniu na prowadzenie apteki ogólnodostępnej poprzez wprowadzenie zmiany w zakresie podmiotu prowadzącego aptekę - dalej powoływana, jako: decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r.). Zgodnie z art. 492 § 1 K.s.h. połączenie spółek może być dokonane przez przejęcie (art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h.) lub przez zawiązanie nowej spółki (art. 492 § 1 pkt 2 K.s.h.). Stosownie zaś do art. 494 § 2 K.s.h. na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Analizując powyższy przepis nie ulega wątpliwości, że sukcesja wynikająca z art. 494 § 2 K.s.h. ma charakter ograniczony. Sukcesja administracyjnoprawna, o której mowa w art. 494 § 2 i art. 531 k.s.h., dotyczy koncesji, ulg, zezwoleń, przyznanych po dniu wejścia w życie k.s.h. Skoro przepis art. 633 K.s.h. stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r., to tylko ulgi, zezwolenia, czy też koncesje przyznane po dniu 1 stycznia 2001 r. mogą zostać przeniesione na spółkę przejmującą. Skoro zatem zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zostało udzielone [...] lutego 2009 r., w ocenie WSA, rację ma organ twierdząc, że mamy do czynienia z ciągłością istnienia tego zezwolenia w razie - tak jak w tym przypadku - przejęcia jednej spółki przez drugą w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - przykładowo w wyroku z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2066/13 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W tej sytuacji rację ma Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazując w zaskarżonej decyzji, iż przejęcie spółki w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. powoduje, iż działania podmiotu poprzednio posiadającego przedmiotowe zezwolenie, wpływają na ocenę prawną w zakresie zgodności z prawem korzystania z tego pozwolenia wobec podmiotu aktualnie posługującego się zezwoleniem. Mamy bowiem do czynienia w istocie z tym samym zezwoleniem.

Sąd I instancji stwierdził, że materialnoprawną podstawą cofnięcia skarżącej przedmiotowego zezwolenia jest art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., w związku z art. 101 pkt 4 P.f. z powodu naruszenia przez przedsiębiorcę fundamentalnych zasad działania apteki ogólnodostępnej, co świadczy o tym, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Pojęcie "rękojmi należytego prowadzenia apteki" nie ma definicji ustawowej.

WSA uznał, że przy rękojmi w grę wchodzi przesłanka prawna podlegająca ocenie, tym niemniej ocena ta nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i ocena ta podlega kontroli sądowo-administracyjnej - co do jej zgodności z prawem.

Zdaniem Sądu I instancji, ocena omawianej przesłanki dokonana przez organ na gruncie tej sprawy nie jest dowolna i ma oparcie w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym. Konieczność posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej musi obejmować cały okres korzystania z zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność.

Nie jest w sprawie sporne, że spółka przejmowana, nie posiadając zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej dokonywała sprzedaży hurtowej produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę, do nieuprawnionych podmiotów tj. do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 P.f., art. 72 ust. 1 i art. 74 ust. 1 P.f. Do tego wniosku skłania interpretacja wskazanych przepisów dokonana przez organ, której prawidłowość WSA potwierdził.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 P.f. obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne. W myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego, którego skarżąca nie posiadała, skutkiem czego nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Dokonywanie zatem przez przedmiotową aptekę hurtowej sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne stanowiło naruszenie art. 87 ust. 2 P.f., zgodnie z którym apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8, 2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2. Apteka ogólnodostępna jest uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 P.f. zatem sprzedaż produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych narusza ten przepis.

Zdaniem WSA, słusznie podnosi się w decyzji organu pierwszej instancji, że za nieskuteczne należy uznać powoływanie się przez skarżącą na brak świadomości praktyk stosowanych przez spółkę przejmowaną. W ocenie WSA, nie dość dostateczna analiza dokumentacji finansowej (ewidencji księgowej) spółki przejmowanej - szczególnie w aspekcie kierunku przepływu towarów - nie może usprawiedliwiać ewentualnej niewiedzy skarżącej, co do tego, że podmiot przez nią przejmowany uczestniczył w tak zwanym "odwróconym łańcuchu dostaw". Nie ulega bowiem wątpliwości, że w zakres należytej staranności wchodzi sprawdzenie podmiotu przejmowanego.

Wobec powyższego Sąd I instancji nie podziela zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazanych w skardze.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 1 k.p.a., Sąd I instancji wskazał, że nie jest w sprawie sporne, iż w toku niniejszego postępowania administracyjnego organ nie składał wniosku do Okręgowej Rady Aptekarskiej o wydanie opinii w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia. Zdaniem WSA, przepisy ustawy Prawo Farmaceutyczne nie uzależniają wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej od uzyskania opinii samorządu aptekarskiego, zatem organ I instancji nie mógł naruszyć powyższej normy prawnej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w razie pozyskania przez organ inspekcji farmaceutycznej takiej opinii w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, nie byłaby ona wiążąca dla organu rozstrzygającego, tym niemniej podlegałaby ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie.

Reasumując, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że organy obu instancji słusznie przyjęły, iż skarżąca przestała spełniać przesłankę rękojmi należytego prowadzenia apteki, gdyż postępowanie skarżącej, jako przedsiębiorcy naruszało przepisy regulujące prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, WSA stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:

1) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 P.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;

2) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1, art. 96 ust. 1, 99 ust. 2 P.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;

3) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1 P.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.

II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a, 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym czy przedsiębiorca dokonywał sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na ustaleniu stanu faktycznego sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec naruszenia zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony poprzez niedopuszczenie dowodów zgłoszonych w toku postępowania, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej obejmujące zezwolenie, w tym posiadania rękojmi wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem;

3) art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 i 5 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich z dnia 19 kwietnia 1991 r. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec odmowy wnioskowania przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego do Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej o wydanie opinii w sprawie cofnięcia koncesji na prowadzenie apteki przez Spółkę A. sp. z o.o. z siedzibą w B., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez opinii samorządu aptekarskiego;

4) art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia spełniającego przewidziane prawem wymogi.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumenty mające świadczyć o trafności zarzutu postawionego w petitum skargi kasacyjnej.

Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Z uwagi na fakt, że w skardze kasacyjnej wskazano zarówno na naruszenie przepisów prawa materialnego - przez niewłaściwe ich zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), podnieść trzeba, że zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku został ustalony w sposób prawidłowy. Tym samym w pierwszej kolejności ocenie winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania - zmierzające do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych sprawy. Z zasady prawdy obiektywnej należy jednak wywieść, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) wymaga przede wszystkim rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decydują zaś normy prawa materialnego.

Tak więc ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego - a w konsekwencji zarzutów wadliwego zastosowania norm materialnoprawnych - wymaga zatem wskazania, że w myśl art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Stosownie do art. 101 pkt 4 P.f., wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Z uwagi na brak w rozpoznawanej sprawie stosownych zarzutów błędnej wykładni powołanych przepisów, poza sporem pozostaje, że z treści zawartych w nich regulacji należy wywieść, że konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki zachodzi przez cały czas prowadzenia tego rodzaju działalności, a nie tylko na etapie wydawania stosownego zezwolenia. Rękojmię należytego prowadzenia apteki musi przy tym posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia/posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki. Stwierdzenie, że przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa - w tym warunek posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki - skutkuje cofnięciem zezwolenia. O braku zaś owej rękojmi świadczy naruszanie zasad obrotu produktami leczniczymi, ustanowionych m.in. przepisami ustawy - Prawo farmaceutyczne, wskazanymi w podstawach kasacyjnych.

W związku z powyższym podnieść należy, że według art. 65 ust. 1 P.f. obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Natomiast art. 68 ust. 1 P.f. stanowi, że obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych. Z kolei art. 72 ust. 1 P.f. wprowadza zasadę, że obrót hurtowy - zdefiniowany w ust. 3 powołanego artykułu - mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, a podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej (art. 74 ust. 1 P.f.) wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 P.f. apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności określone prawem usługi farmaceutyczne. Przepis art. 87 ust. 2 pkt 1 P.f. wskazuje, że apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 P.f. W myśl art. 96 ust. 1 P.f. produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych na podstawie recepty, bez recepty, na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów.

Wskazać należy, że z żadnego zarzutu skargi kasacyjnej nie wynika, aby skarżąca kasacyjnie kwestionowała okoliczność, że B. spółka jawna, która połączyła się ze skarżącą kasacyjnie, dostarczała produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznej oraz innej apteki ogólnodostępnej, a zatem dokonywała obrotu tymi produktami z naruszeniem przedstawionych wyżej zasad wprowadzonych ustawą - Prawo farmaceutyczne.

W tym miejscu wskazać należy, że wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze kasacyjnej, zakaz sprzedaży produktów leczniczych przez apteki ogólnodostępne lub punkty apteczne hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu obowiązywał przed wprowadzeniem art. 86a P.f., a wynikał on z całej systematyki ustawy - Prawo farmaceutyczne, choć nie w sposób wyraźny. Ustawa określa bowiem apteki jako podmioty uprawnione wyłącznie do prowadzenia obrotu detalicznego (art. 68 ust. 1 P.f.) i przeznaczone do zaopatrywania ludności (art. 87 ust. 2 pkt 1 P.f.). Dystrybucja leków w innym kierunku niż do pacjenta co do zasady wchodzi w zakres obrotu hurtowego, zastrzeżonego wyłącznie dla hurtowni farmaceutycznych (por. Olszewski Wojciech L. (red.), Prawo farmaceutyczne. Komentarz, art. 86a).

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dokonano zmiany uprzednio wydanego zezwolenia na prowadzenie apteki przez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki, wobec połączenia B. spółka jawna (posiadacza pierwotnego zezwolenia) poprzez przejęcie całego majątku spółki B. spółka jawna przez spółkę A. Sp. z o.o. w zamian za udziały, które spółka A. Sp. z o.o. (adresat zaskarżonej do WSA decyzji) przyzna wspólnikom spółki B. spółka jawna. W tym miejscu podnieść należy, że materiał dokumentacyjny zgromadzony w aktach sprawy wskazuje, że sprzedawcą produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej i apteki ogólnodostępnej była spółka B. spółka jawna. Tak więc istota sporu dotyczy odpowiedzialności skarżącej kasacyjnie za działania spółki B. spółka jawna.

W przedstawionych wyżej i niespornych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy stanowisko co do zasadności cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji wywodził z treści art. 494 K.s.h., przychylając się do poglądu, że następca prawny ponosi odpowiedzialność za konsekwencje łamania prawa przez spółkę przejmowaną.

Wskazać zatem wypada, że zgodnie z art. 494 § 1 K.s.h. spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. W myśl § 2 na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej.

Przede wszystkim - co istotne w świetle wskazanej na wstępie zasady określonej art. 183 § 1 p.p.s.a. - w podstawach skargi kasacyjnej Sądowi I instancji nie postawiono zarzutu naruszenia art. 494 K.s.h. - czy to przez błędną jego wykładnię czy to przez niewłaściwe jego zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Uzupełniająco można jednak wskazać, że stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji odpowiada prezentowanemu przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądowi, że skoro art. 494 § 2 K.s.h. - ustanawiający sukcesję po spółce przejmowanej w zakresie praw i obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym, w tym co do praw i obowiązków wynikających m.in. z zezwolenia przyznanego spółce przejmowanej (także związanych z tym zezwoleniem) - to znaczy, że sukcesja ta dotyczy sytuacji prawnej spółki przejmowanej. Za trafną uznać należy zatem tezę, że spółce przejmującej można przypisać skutki prawne zachowań spółki przejmowanej (por. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 2018 r. II GSK 5267/16, z dnia 11 grudnia 2018 r. II GSK 4629/16, z dnia 11 grudnia 2018 r. II GSK 5266/16, z dnia 16 maja 2019 r. II GSK 1310/16).

Wypada też zauważyć, że kwestia wykładni art. 494 K.s.h. była też przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który - wskazując na specyfikę współczesnego obrotu gospodarczego (intensywne procesy konsolidacyjne w różnych dziedzinach gospodarki) w połączeniu z potrzebą zapewnienia skuteczności normom zakazującym w interesie publicznym szczególnie niepożądanych zachowań w gospodarce rynkowej - przyjął, że art. 494 K.s.h. należy rozumieć w taki sposób, że wynika z niego generalne unormowanie także zasad sukcesji praw i obowiązków o charakterze administracyjnym i nie ma podstaw do traktowania art. 494 § 1 K.s.h. jako przepisu zawierającego unormowanie ograniczone tylko do praw i obowiązków z zakresu prawa prywatnego oraz wyłącznie takich aktów administracyjnych, które przyznawały prawa spółce przejmowanej.

Zasadny jest pogląd, że "przekształceń polegających na przejmowaniu dotychczas odrębnych przedsiębiorców nie można traktować jako instrumentu służącego unikaniu odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nich (na jednym z nich) powinności (...)" a "celem unormowania wynikającego z art. 494 § 1 i 2 K.s.h. jest ułatwienie obrotu i usprawnienie przebiegu procesów konsolidacyjnych także przez zabezpieczenie interesów pozostałych uczestników rynku (w szczególności przed pozornym zniknięciem podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie prawa)" (vide wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2017 r. III SK 15/16 i powołane tam orzecznictwo - w tym wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r. II OSK 674/06 - oraz poglądy doktryny (A. Szumański (w:) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom IV, Warszawa 2012, s. 97 i 101; Z. Olech, M. Nowak: Regulacja sukcesji administracyjnoprawnej w kodeksie spółek handlowych, PPH 2008 nr 1, s. 39; A. Piotrowska: Sukcesja praw i obowiązków publicznoprawnych - rozważania na tle art. 494 § 2 i 5 K.s.h., PPH 2003 nr 9, s. 20).

W tym stanie rzeczy stwierdzenie faktu dokonywania przez spółkę przejmowaną obrotu produktami leczniczymi z naruszeniem zasad określonych ustawą - Prawo farmaceutyczne świadczy o tym, że w rozpoznawanej sprawie ustalono okoliczności faktyczne w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia wobec następcy prawnego tej spółki - tzn. w stosunku do spółki przejmującej. Konsekwencje wynikające z regulacji zawartej w art. 494 § 2 K.s.h. w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy determinują bowiem ocenę zaskarżonego wyroku i zasadności stawianych mu zarzutów.

Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wskazanymi w pkt II ppkt 1-2 petitum skargi kasacyjnej, a zmierzającymi do wykazania wadliwości postępowania dowodowego, nie mogą być uznane za trafne.

W konsekwencji, stan faktyczny sprawy - przyjęty przez Sąd I instancji na etapie wyrokowania jako prawidłowy - wbrew zarzutom naruszenia prawa materialnego nie dawał temu Sądowi podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Zarzut wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego - tzw. błąd w subsumcji - jest mianowicie zasadny tylko w razie stwierdzenia, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Taki stan rzeczy w sprawie miejsca nie miał.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

W tym zakresie podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi tzw. przepis wynikowy, który nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Tak więc stawiając zarzut naruszenia tego przepisu należy zatem wskazać, jakie przepisy postępowania zostały naruszone - ale w toku postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej, którego działanie zaskarżono (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 sierpnia 2018 r. II FSK 2279/16, z dnia 9 października 2018 r. II GSK 143/18).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sposób oczywiście sprzeczny z brzmieniem tego przepisu powiązano z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Trzeba też wskazać, że naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. - w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie można skutecznie podważać należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zasadnie przyjmuje się, że przepis ten mógłby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. II GSK 3348/16). Zarzut tego typu sformułowany w sprawie nie został.

Odnośnie zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podnieść, że o naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie tymczasem - wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną - lektura pisemnych motywów rozstrzygnięcia uzasadnia stwierdzenie, że wskazano i wyjaśniono podstawę prawną zaskarżonego wyroku w stopniu umożliwiającym jego instancyjną kontrolę. Brak więc podstaw by uznać, że uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie spełnia prawem określonych wymogów - i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być natomiast podstawą kwestionowania poglądów i ocen, które doprowadziły Sąd I instancji do rozstrzygnięcia.

Za nieusprawiedliwione należy również uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 i 5 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji wobec odmowy wnioskowania przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego do Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej o wydanie opinii w sprawie cofnięcia koncesji na prowadzenie apteki przez spółkę A. sp. z o.o. z siedzibą w B., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez opinii samorządu aptekarskiego.

Zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (art. 106 § 5 k.p.a.). W piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że art. 106 kpa nie stanowi podstawy prawnej współdziałania, bowiem taką podstawą są przepisy szczególne, które uzależniają wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (zob. m.in. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), LEX/el., 2016). W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 1 i § 5 k.p.a. został powiązany z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, jako przepisami szczególnymi, które uzależniają wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej od zajęcia stanowiska przez organ samorządu aptekarskiego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uregulowana w art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich norma kompetencyjna uprawniająca do opiniowania przez organy samorządu aptekarskiego wniosku o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki, nie jest wystarczającym powodem do przyjęcia, że przepis prawa uzależnia wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia od uzyskania opinii samorządu aptekarskiego. Takiego stanowiska nie uzasadnia również treść art. 29 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich, który daje okręgowej radzie aptekarskiej umocowanie do prowadzenia bieżących spraw izby aptekarskiej. Podkreślenia wymaga, że przewidziane w ustawie o izbach aptekarskich uprawnienie samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach cofania zezwoleń na prowadzenie aptek jest jedną z form sprawowania przez samorząd pieczy nad należytym prowadzeniem apteki. Samorząd aptekarski może zatem (a niekiedy nawet powinien) korzystać ze wspomnianego uprawnienia - poprzez formułowanie stosownych opinii z własnej inicjatywy, bądź na prośbę organu administracji prowadzącego postępowanie. Jednakże przepisy dotyczące postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie uzależniają wydania decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej od uprzedniego wyrażenia przez właściwą okręgową radę aptekarską opinii, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich. Wprawdzie jednym z zadań Inspekcji Farmaceutycznej jest współpraca z samorządem aptekarskim (art. 109 pkt 9 P.f.), jednakże współpraca w tym znaczeniu nie może być utożsamiana z obowiązkiem uzyskania opinii w każdej sprawie. Również z art. 99 ust. 2 P.f. nie wynika, by orzekanie o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki było uzależnione od opinii organu samorządu aptekarskiego. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do kompetencji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Tak więc decyzje w ww. zakresie podejmuje wojewódzki inspektor farmaceutyczny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również z art. 37 ap ust. 1 i 2 P.f. nie wynika, aby przed wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej właściwy organ ma obowiązek zasięgnięcia opinii organu samorządu aptekarskiego (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 3384/17; dostępny w CBOSA).

Należy więc uznać, że opinia samorządu aptekarskiego wydana na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego prowadzącego postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki jest wyrażeniem stanowiska tego organu co do okoliczności przedstawionych we wniosku o jej wydanie. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. stanowi ona jeden z dowodów w tym postępowaniu i podlega ocenie na zasadach ogólnych wynikających z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., ale nie jest elementem obligatoryjnym w sprawie dotyczącej cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Podsumowując – zaskarżony wyrok nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Dlatego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).