Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SAB/Ol 13/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym narusz. prawa
Powołane przepisy: article: art. 125, art. 139 § 1 i art. 140 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 listopada 2014r. sprawy ze skargi B. L. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta do wydania postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (słownie trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości.

Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że wniesienie tej skargi zostało poprzedzone złożeniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponaglenia z dnia 8 czerwca 2014 r.. W piśmie tym wskazano m.in., że postanowieniem z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości postanowienie Burmistrza z dnia "[...]" w przedmiocie zarachowania nadpłaty i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Odwołując się do brzmienia art. 139 § 1 i art. 140 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) strona podniosła, że pomimo rozstrzygnięcia i wytycznych organu odwoławczego, Burmistrz nie podjął dotychczas żadnej czynności wyjaśniającej w sprawie, a nawet nie wyznaczył terminu jej załatwienia. W opinii strony, bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec uznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia "[...]" powyższego ponaglenia za nieuzasadnione, w złożonej skardze na bezczynność strona zarzuciła Burmistrzowi naruszenie art. 139 § 1 i art. 140 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Wniosła jednocześnie o zobowiązanie tego organu do niezwłocznego wydania postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" zobowiązało organ I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, mającego wpływ na ocenę istnienia zobowiązań podatkowych strony w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002. Bezczynność organu I instancji polega na niezałatwieniu dotychczas sprawy, co skutkuje niepewnością skarżącego, jak również uniemożliwia mu skorzystanie ze środka odwoławczego w przypadku zakwestionowania przyjętego przez organ sposobu zarachowania. Sprawa nie została załatwiona pomimo upływu ustawowych terminów. Nie został również wyznaczony termin jej załatwienia, ani nie podano przyczyny jej dotychczasowego nierozpatrzenia.

Odnosząc się do oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażonej w postanowieniu z "[...]", którym uznano ponaglenie za nieuzasadnione, strona wyraziła stanowisko, że zaliczenie nadpłaty podatku w formie czynności materialno – technicznej nie oznacza, iż organ podatkowy może w sposób dowolny, niezależnie od terminów załatwienia sprawy określonych w Ordynacji podatkowe i w sposób niepodlegający kontroli, kształtować sytuację podatnika, powstrzymując się od wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Uznała również za niekonsekwentne stanowisko organu odwoławczego, który z jednej strony zakwestionował dopuszczalność złożenia ponaglenia w sprawie zaliczenia nadpłaty podatku na poczet zobowiązań podatkowych, z drugiej zaś – uznał ponaglenie za nieuzasadnione na podstawie art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Odpowiadając na skargę Burmistrz podniósł, że jest ona zarówno bezprzedmiotowa, jak i bezpodstawna. Bezprzedmiotowość wynika z tego, iż w dniu "[...]" wydane zostało postanowienie w przedmiocie zarachowania nadpłaty podatku powstałej w związku z dokonaniem przez podatnika w dniach 23 lipca i 17 września 2012 r., wpłat na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002. Przy czym organ zwrócił uwagę, że przyczyną uchylenia jego wcześniejszego postanowienia z dnia "[...]" we wskazanym przedmiocie, były wątpliwości organu odwoławczego co do istnienia zaległości podatkowych, które zostały zabezpieczone hipoteką przymusową. Formułując wskazania co do dalszego postępowania, w postanowieniu z dnia "[...]" SKO wskazało bowiem, że konieczne jest zbadanie, czy konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, nie będzie wniosek o przedawnieniu zaległości podatkowych podatnika, które zostały zabezpieczone hipoteką.

Jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, z uwagi na to, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest obszerny, a ponadto napisany dość hermetycznym i trudno zrozumiałym językiem, jego analiza przez pracowników organu nieposiadających wykształcenia prawniczego, wymagała odpowiedniej ilości czasu. Organ oczekiwał przy tym na związane z tym wyrokiem zmiany w prawie podatkowym, jednakże przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie został zmieniony ani wyrugowany z systemu prawnego. W konsekwencji przeprowadzonej we własnym zakresie analizy stanu prawnego organ ostatecznie uznał, że przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie był przedmiotem orzekania Trybunału, co znajduje potwierdzenie w postanowieniu WSA w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1459/13. Dodatkowym elementem wydłużającym czas załatwienia sprawy było wniesienie przez stronę ponaglenia z dnia 11 czerwca 2014 r. i związana z tym konieczność przekazania akt sprawy organowi nadzoru. Po otrzymaniu akt postępowania w dniu 31 lipca 2014 r. organ wydał zaś bezzwłocznie postanowienie o zarachowaniu nadpłaty.

Burmistrz wniósł jednocześnie o dopuszczenie przez Sąd dowodów z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione oraz z własnego postanowienia z dnia "[...]" w przedmiocie zarachowania nadpłaty podatku.

Uzupełniając skargę, pismem z dnia 22 września 2014 r., pełnomocnik skarżącego podniósł, że na podstawie doręczonej mu odpowiedzi na skargę powziął wiedzę o wydaniu w dniu "[...]" postanowienia w przedmiocie zarachowania nadpłaty, jednak postanowienie to nie zostało mu dotychczas doręczone. W oparciu o wyrażone odnośnie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej i analogicznie brzmiącego przepisu art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, stanowisko komentatorów (M.Jaśkowska, A.Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz mając na uwadze orzecznictwo sądowe (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1761/08, Lex nr 574149, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 640/08, Lex nr 569684, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1128/07, Lex nr 483187) strona wywiodła, że postanowienie z dnia "[...]" nie jest wobec niej skuteczne, wobec braku jego prawidłowego doręczenia. Podniosła ponadto, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż postanowienie to zostało antydatowane, gdyż zostało ono nadane bezpośrednio na adres strony dopiero w dniu 18 sierpnia 2014 r..

W dniu 31 października br. wpłynęło do tut. Sądu pismo, w którym pełnomocnik skarżącego poinformował o doręczeniu mu w tym dniu postanowienia Burmistrza z dnia "[...]". Powołując się na treść uchwały NSA z dnia 28 listopada 2008r. o sygn. akt: I OSP 6/08 pełnomocnik poinformował ponadto, że podtrzymuje swoje dotychczasowe twierdzenia i wnioski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej też jako P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. W myśl art. 149 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Burmistrza w przedmiocie zaliczenia nadpłaty podatnika na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości.

Z akt wynika, że uznając za nieuzasadnione ponaglenie podatnika na niezałatwienie przez organ tej sprawy w terminie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, iż wydawane w powyższym przedmiocie postanowienia mają charakter jedynie informacyjny co do sposobu rozliczenia konkretnych kwot i nie mamy tu do czynienia z postępowaniem sensu stricte w sprawie podatkowej.

Rozpoznając tę sprawę Sąd obowiązany był zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy mieści się ona w kategorii spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest bowiem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim możliwe jest na mocy tych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów i czynności oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa.

Odnosząc się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartego w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]", zauważyć należy, że z obowiązkiem organu podatkowego do prawidłowego zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych, na podstawie art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, wiąże się uprawnienie podatnika do zaskarżenia rozstrzygnięcia w tym zakresie (art. 76a § 1 O.p.). Przepisy te określają wprawdzie czynność materialno – techniczną zwrotu, ale mają charakter procesowy, dyscyplinujący organ do szybkiego wydania rozstrzygnięcia.

Prezentowane w omawianej kwestii stanowisko SKO skutkuje natomiast tym, że naruszenie wymienionych wyżej przepisów art. 139 § 1, czy art. 140 § 1 i § 2 O.p. nie stwarzałoby dla organu żadnych konsekwencji w postępowaniu podatkowym, pomimo, iż pomiędzy realizacją czynności materialno – technicznej zaliczenia nadpłaty, a uprawnieniem skarżącego do kwestionowania prawidłowości zaliczenia kwoty z tego tytułu, istnieje ścisły i bezpośredni związek.

Zauważenia wymaga, że Burmistrz którego działanie było przedmiotem skargi, w odpowiedzi na nią ustosunkował się do zasadniczych kwestii związanych zarówno z bezczynnością, jak i wydłużeniem okresu do wydania postanowienia o zarachowaniu nadpłaty. Nie podnosił przy tym, aby brak było podstaw do wywodzenia bezczynności, czy przewlekłości postępowania w tego rodzaju sprawach. Nie sposób również nie dostrzec w związku z analizą akt sprawy podnoszonej w skardze niekonsekwencji SKO, które z jednej strony zakwestionowało dopuszczalność złożenia ponaglenia w sprawie zaliczenia nadpłaty podatku na poczet zobowiązań podatkowych, z drugiej zaś – uznało ponaglenie za nieuzasadnione na podstawie art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W powyższych okolicznościach faktycznych, wniesienie przez stronę ponaglenia na podstawie art. 141 § 1 O.p., a po wyczerpaniu w ten sposób środków zaskarżenia, skargi do sądu administracyjnego, było w pełni uprawnione.

Wobec tego, że Burmistrz wnosząc o oddalenie skargi, wskazywał między innymi na jej bezprzedmiotowość, bowiem w dniu "[...]" (a więc po wniesieniu skargi na bezczynność) wydał postanowienie o zarachowaniu nadpłaty - w dalszej kolejności należało rozważyć kwestię, czy zaszły podstawy do umorzenia postępowania sądowego w przedmiocie bezczynności organu. Jej rozstrzygnięcie wiązało się zaś z oceną słuszności stanowiska strony skarżącej, iż organ pozostawał w bezczynności, skoro postanowienie z dnia "[...]" zostało doręczone pełnomocnikowi dopiero 31 października br..

W związku z oceną zasadności zarzutów i argumentacji skargi przez orzekający na podstawie akt i w granicach sprawy Sąd administracyjny (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.), podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że przedmiot rozstrzygnięcia dotyczył w tym przypadku bezczynności organu w sprawie zarachowania nadpłaty podatku. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zaś na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przesłanki, których jednoczesne zaistnienie warunkuje powstanie stanu bezczynności w toku postępowania administracyjnego, to po pierwsze brak działania organu przyjmujący postać "niezałatwienia sprawy" będącej przedmiotem postępowania oraz, po drugie, upływ terminu do załatwienia sprawy (zob. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, LEX 2011). W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

W myśl powołanego wyżej art. 149 § 1 P.p.s.a., rezultatem uwzględnienia skargi na bezczynność w sprawie podlegającej załatwieniu aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Celem tej skargi jest bowiem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzania o treści, czy skutkach tych działań. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, badanie skarg na bezczynność ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był obowiązany (p. wyrok NSA o sygn. I OSK 152/14 z 31 stycznia 2014r. publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl)

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że wskazane w skardze na bezczynność działanie zostało przez organ podjęte. W związku z ponagleniem przewidzianym w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, Burmistrz wydał bowiem w dniu "[...]" postanowienie w przedmiocie zarachowania nadpłaty podatku, przestając tym samym pozostawać w bezczynności. Wprawdzie postanowienie to doręczono najpierw bezpośrednio stronie, a dopiero 31 października br. jej pełnomocnikowi, jednak z punktu widzenia wskazanych wyżej przesłanek warunkujących powstanie stanu bezczynności w toku postępowania administracyjnego, okoliczności te pozostają bez znaczenia.

W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe, ponieważ w chwili rozpoznawania skargi na rozprawie, to jest w dniu 12 listopada br., objęta środkiem zaskarżenia w postaci ponaglenia czynność wydania aktu administracyjnego została przez organ wykonana. Argumentacja skargi w kwestiach związanych z oceną prawidłowości i skuteczności doręczenia tego aktu, wykracza zaś poza granice niniejszej sprawy i może być podnoszona w postępowaniu administracyjnym. Rolą Sądu orzekającego w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest badanie zagadnień związanych z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, a co za tym idzie merytoryczna ocena poruszanych w skardze kwestii dotyczących skuteczności wydanego aktu i udziału strony w postępowaniu.

Wydanie przez organ administracji publicznej przed datą orzekania przez sąd postanowienia w przedmiocie zarachowania nadpłaty podatku, powoduje, iż pomimo pozostawania w zwłoce, organ przestaje tkwić w bezczynności. Zobowiązanie organu przez Sąd do wydania w określonym terminie tego postanowienia, nie było możliwe. Postępowanie w powyższym zakresie podlegało zatem umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt. I sentencji wyroku.

Powyższe nie oznacza jednak, że złożona w niniejszej sprawie skarga pozbawiona jest podstaw.

W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1360/12, zwrócono uwagę, że ratio legis kolejnych zmian cytowanego wyżej przepisu art. 149 P.p.s.a., było rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu nie wydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wywodząc powyższe NSA stwierdził, że wydanie w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.).

Jak wskazano w cyt. postanowieniu NSA, o uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 P.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (p. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).

Stwierdzenie, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa kwalifikuje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, iż bezczynność organu podatkowego zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie, jaki wynika z art. 139 Ordynacji podatkowej, nie podejmie on żadnej czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednak pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Z art. 125 ustawy o Ordynacja podatkowa wynika, iż organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Organy winny zatem podejmować działania bez zbędnej zwłoki.

Prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje stanowią przepisy Rozdziału 4 O.p. "Załatwienie sprawy".

Zgodnie z art. 139 § 1 O.p., załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie.

W świetle powyższego, czas i termin załatwienia sprawy determinuje stopień jej skomplikowania.

Podkreślenia również wymaga, że opóźnienia w wydaniu decyzji powstałe z przyczyn niezależnych od organu występują wówczas, gdy organ nie mógł dotrzymać terminu załatwienia sprawy, pomimo dołożenia należytej staranności.

Stosownie do treści art. 140 § 1 O.p., organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie (tzw. podstawowym z art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest właśnie przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.

W ocenie sądu, zestawienie określonych powołanymi wyżej przepisami Ordynacji podatkowej terminów załatwiania spraw z przebiegiem kontrolowanego postępowania organu, nakazuje stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia reguł określonych w art. 139 i 140 tej ustawy.

Analiza przedstawionych do kontroli Sądu akt administracyjnych wskazuje, że od dnia otrzymania postanowienia organu odwoławczego "[...]" do dnia wniesienia skargi (według daty stempla pocztowego - 13 sierpnia 2014r.) minęło ponad osiem miesięcy, zaś w okresie tym nie została podjęta żadna czynność.

Okoliczności wskazane przez Burmistrza w odpowiedzi na skargę nie zwalniały zaś organu od obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy we właściwym terminie ze wskazaniem nowego terminu jej załatwienia. Powołanie się na obszerność wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, a ponadto "napisanie dość hermetycznym i trudno zrozumiałym językiem", w związku z czym "jego analiza przez pracowników organu nieposiadających wykształcenia prawniczego, wymagała odpowiedniej ilości czasu", nie stanowi usprawiedliwienia zaniechania podjęcia koniecznych w związku z zaliczeniem nadpłaty czynności, podobnie jak oczekiwanie na związane z tym wyrokiem zmiany w prawie podatkowym. Nie stanowi też uzasadnienia dla braku zawiadomienia strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, konieczność przekazania akt organowi nadzoru w związku z wniesieniem przez stronę ponaglenia z dnia 11 czerwca 2014 r..

W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie było przyczyny, która usprawiedliwia nie podejmowanie przez organ, przez wiele miesięcy, jakichkolwiek działań w celu załatwienia sprawy. Doszło tym samym do prowadzenia postępowania w przedmiocie zaliczenia powstałej nadpłaty podatku, z rażącym naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 125 i skonkretyzowanej w art. 139 Ordynacji podatkowej.

Dla uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., przekroczenie tych terminów musi być znaczne. Taka sytuacja zaistniała zaś w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd stwierdzając, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Wynika z tego, że orzeczenie grzywny pozostawione zostało uznaniu Sądu. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podstawy uzasadniające wymierzenie organowi grzywny, jednak nie zaistniały.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt III sentencji wyroku), orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 357 zł, składają się: kwota 100 złotych z tytułu wpisu sądowego od skargi, 240 złotych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem i 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi.