Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 263/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia 25 listopada 2020 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz D. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. P. (zwanego dalej również skarżącym) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 12 lutego 2021 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Kluczborskiego z dnia 25 listopada 2020 r., nr [...], o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 24 listopada 2020 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kluczborku (dalej w skrócie: PUP) jako osoba bezrobotna, przedkładając m.in. pismo wyjaśniające pracodawcy - A Sp. z o.o. z dnia 19 listopada 2020 r., w którym wskazano, że do rozwiązania stosunku pracy z dniem 30 października 2020 r. z B S.A. na podstawie porozumienia stron, tj. art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, doszło w wyniku zastosowania procedury wynikającej z [...] (dalej w skrócie: [...]), działającej w A Sp. z o.o. i obejmującej całą grupę kapitałową C. Pracodawca wyjaśnił, że podstawowym warunkiem skorzystania z [...] było złożenie przez pracownika wniosku w zakresie woli skorzystania z tego [...]. Dodatkowo zgodnie z Regulaminem [...] dla pracowników A Sp. z o.o., aby pracownik, który był zatrudniony w kilku Spółkach C mógł skorzystać z [...] u jednego z pracodawców, w pozostałych Spółkach C zobowiązany był do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron w trybie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu Pracy, czyli bez otrzymania świadczeń przysługujących z [...].

Następnie decyzją z dnia 25 listopada 2020 r. Dyrektor PUP, działając z upoważnienia Starosty Kluczborskiego, orzekł o uznaniu skarżącego z dniem 24 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 24 listopada 2020 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1409, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż w okresie 6 miesięcy przed rejestracją w PUP skarżący rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron. W takim przypadku, stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy, zasiłek przysługuje bezrobotnemu po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że samo stwierdzenie, iż doszło do rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron, bez jednoczesnego uwzględnienia okoliczności faktycznych, w jakich ono nastąpiło, może skutkować błędnym uznaniem, że wystąpiły przesłanki do odmowy przyznania prawa do zasiłku. Tak też się stało w niniejszej sprawie, ponieważ organ wadliwie założył, że skarżący stał się osobą bezrobotną niejako z własnej woli. Skarżący, przytaczając wyjaśnienia pracodawcy z dnia 19 listopada 2020 r., podniósł, że warunkiem skorzystania z [...] u jednego z pracodawców grupy kapitałowej było uprzednie rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron w trybie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy u innych pracodawców tej grupy, jeżeli pracownik był zatrudniony w kilku Spółkach C. Podkreślił nadto, że dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy w Spółce A stał się osobą bezrobotną, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z przesłanką "zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy". Powyższe oznacza, że zostały spełnione przesłanki do przyznania zasiłku dla skarżącego określone w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Opolski decyzją z dnia 12 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść art. 71 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. Odnosząc się do kwestii prawa do zasiłku, organ odwoławczy wskazał, że skarżący był zatrudniony:

- od 23.05.2019 r. do 30.10.2020 r. w B S.A. w [...], w pełnym wymiarze czasu pracy, stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron tj. art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy;

- od 23.05.2018 r. do 31.10.2020 r. w A Sp. z o.o., w pełnym wymiarze czasu pracy, stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy w związku z art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Wojewoda powołał się też na wyjaśnienia pracodawcy z dnia 21 stycznia 2021 r. - złożone na wezwanie organu - w których wskazano, że do zastosowania tego pierwszego rozwiązania stosunku pracy doszło wobec zastosowania procedury wynikającej z [...], działającej w A Sp. z o.o. i obejmującej całą grupę kapitałową C. Warunkiem skorzystania z [...] było złożenie przez pracownika wniosku w zakresie woli skorzystania z [...], jak również zobowiązany był on do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron w trybie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, tj. bez otrzymania świadczeń przysługujących z [...]. W tych okolicznościach sprawy Wojewoda uznał, że w przypadku skarżącego rezygnacja ze stosunku pracy była dobrowolna i uzasadniona chęcią skorzystania z programu pomocowego, zatem strona miała wybór co do sposobu rozwiązania stosunku pracy. Organ ubocznie powołał się na treść art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy. Końcowo stwierdził, że rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron, na wniosek pracownika i bez związku z redukcją zatrudnienia u pracodawcy, w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy powoduje, że zasiłek dla bezrobotnych nie może przysługiwać od dnia zarejestrowania.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów:

- art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni tego przepisu w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego w sprawie,

- art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędne (uboczne) zastosowanie powołanego przepisu do uzasadnienia wyłączenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że w świetle powyższych przepisów spełnione zostały przesłanki do przyjęcia, iż zasiłek dla bezrobotnych przysługuje skarżącemu od dnia uznania go za osobę bezrobotną, tj. od dnia 24 listopada 2020 r., wobec czego domagał się wypłaty zasiłku dla bezrobotnych od tej daty wraz z ustawowymi odsetkami.

W motywach skargi skarżący ponownie podniósł, że w sprawie nie uwzględniono faktycznych okoliczności, w jakich doszło do pierwszego rozwiązania stosunku pracy. Błędnie założono, że skarżący stał się osobą bezrobotną niejako z własnej woli, podczas gdy do rozwiązania stosunku pracy w drodze porozumienia stron doszło z przyczyn dotyczących zakładu pracy z uwagi na zastosowanie procedury wynikającej z [...] wdrożonej do stosowania w A Sp. z o.o. Podstawowym założeniem [...] była redukcja wybranych etatów, a więc zmniejszenie zatrudnienia w ww. Spółce. Tylko rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron w innych Spółkach C dawało skarżącemu prawo skorzystania z [...] w jednej ze Spółek. Skarżący podkreślił, że przesłanki spełniające kryterium uznania go za osobę uprawnioną do uzyskania statusu bezrobotnego wynikły dopiero po skorzystaniu z [...] w A Sp. z.o.o. W tej sytuacji za nieuzasadnioną należy uznać odmowę przyznania zasiłku dla bezrobotnych, skoro przy rozwiązaniu stosunku pracy z A Sp. z o.o. spełnił wymogi z art. art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy w wyniku wystąpienia przesłanki "zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy". Końcowo powołał się na wyjaśnienia pracodawcy przedstawione w piśmie z dnia 19 listopada 2020 r. Zaznaczył nadto, że w opisanej sytuacji zastosowanie art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy uzasadniające wyłączenie prawa do zasiłku od dnia zarejestrowania jest całkowicie bezprzedmiotowe i bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podał, że art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy nie miał zastosowania w sprawie i został wskazany jedynie ubocznie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 K.p.a. w kontekście treści art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy i na tej podstawie wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy cyt. wcześniej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwanej nadal w skrócie ustawą. Przepis art. 75 ust. 1 ustawy, w pkt 1-9, wymienia enumeratywnie przesłanki, których wystąpienie pozbawia bezrobotnego prawa do zasiłku. Zgodnie z pkt 2 tej regulacji, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron. Jednocześnie w tym samym przepisie ustawodawca wprowadził wyjątek od zastosowania omawianej regulacji, polegający na zachowaniu przez bezrobotnego prawa do zasiłku jeżeli porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo gdy rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Na tle wykładni przytoczonych przepisów w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z woli prawodawcy nie każde rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy, daje podstawę do odmowy przyznania zasiłku wypłacanego wedle reguły określonej w art. 71 ust. 1 ustawy (za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się). Przepis ten odsyła m.in. do cyt. wyżej art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, co nakłada na orzekające organy obowiązek zbadania nie tylko trybu rozwiązania stosunku pracy, ale również przyczyn, z jakich do niego doszło. Przy czym organy nie mogą poprzestać wyłącznie na treści świadectwa pracy (por. przykładowo wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 484/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 890/17; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 168/12, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W piśmiennictwie zwraca się nadto uwagę, że sankcja pozbawienia prawa do zasiłku ma miejsce również wtedy, gdy osoba zarejestrowana w charakterze bezrobotnego wcześniej sama wypowiedziała stosunek pracy lub stosunek służbowy albo zawarła porozumienie rozwiązujące (a więc albo dobrowolnie przyjęła ofertę złożoną w tej mierze przez pracodawcę, albo sama wystąpiła z taką ofertą). Dostrzega się jednak, że okoliczności dokonania tych czynności prawnych nie zawsze muszą świadczyć o braku woli kontynuowania konkretnego stosunku pracy (stosunku służbowego). W efekcie omawiana sankcja utraty prawa do zasiłku jest w kilku przypadkach wyłączana. Tak jest przede wszystkim wówczas, gdy porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy (por. Z. Góral (red.), Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz do art. 75, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX).

Stosownie do powyższego stwierdzić trzeba, że ustawodawca uzależnił przyznanie zasiłku dla bezrobotnych, a w zasadzie okresu, od którego to świadczenie będzie przysługiwało, od przyczyny i trybu rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy. Prawodawca rozróżnia w tym wypadku dwie sytuacje, które rodzą odmienne dla bezrobotnego skutki prawne. Pierwsza z nich wiąże się z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, co z oczywistych względów powoduje, iż pracownik nie ma wpływu na kształtowanie własnego zatrudnienia i wówczas prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy - art. 71 ust. 1 ustawy. Druga zaś jest związana z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracownika, gdy inicjatywa rozwiązania umowy o pracę należy do pracownika i to on kształtuje przebieg dotychczasowego zatrudnienia. W tym drugim przypadku ustawodawca przewiduje przyznanie zasiłku dla bezrobotnych po upływie okresu 90 dni od dnia zarejestrowania w charakterze bezrobotnego (por. cyt. wyżej wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 września 2017 r.; wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2922/17).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Starosta Kluczborski, co wynika z treści uzasadnienia decyzji z dnia 25 listopada 2020 r. w ogóle nie zbadał i nie odniósł się do kluczowej kwestii, a mianowicie, czy rozwiązanie stosunku pracy przez skarżącego z B S.A. z dniem 30 października 2020 r. na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmniejszenia zatrudnienia. Podobny zarzut należy postawić organowi odwoławczemu, który wprawdzie zwrócił się do pracodawcy o wyjaśnienie przyczyn ustania stosunku pracy, jednakże zupełnie zignorował uzyskaną w tym zakresie informację pracodawcy z dnia 21 stycznia 2021 r., że do pierwszego rozwiązania stosunku pracy doszło w wyniku zastosowania procedury wynikającej z [...]. Organy obu instancji wcale nie oceniły charakteru [...] w kontekście przesłanek z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. Natomiast dokonanie oceny zastosowanej przez pracodawcę procedury było niezbędne dla ustalenia rzeczywistej przyczyny rozwiązania stosunku pracy przez skarżącego z dniem 30 października 2020 r. W konsekwencji organy nie ustaliły, czy do rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron doszło ze względu na zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy. W tym miejscu zwrócić zatem należy uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt I PK 141/18 (dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX), analizował charakter zwolnień w ramach [...] i sformułował - zdaniem Sądu - słuszną tezę, że zwolnienia te są dokonywane z przyczyn niedotyczących pracowników. To pracodawca dąży w ten sposób do redukcji zatrudnienia, realizując swoje zamiary (plany) w zakresie kształtowania stanu i struktury zatrudnienia. Charakterystycznym elementem programów dobrowolnych odejść jest natomiast rozwiązanie stosunków pracy na mocy porozumienia stron. Uwzględniając powyższe stanowisko SN oraz okoliczność, że skarżący już w dniu rejestracji w PUP przedłożył stosowne wyjaśnienia pracodawcy dotyczące zastosowania [...], a następnie w odwołaniu wyraźnie akcentował, że do rozwiązania stosunku pracy doszło wyłącznie z powodu zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, należy uznać, że organy były zobligowane do zbadania omawianej kwestii, czego niewątpliwe nie dokonały. Ponadto dostrzec trzeba, że w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł do argumentacji skarżącego podniesionej w odwołaniu. Natomiast w sytuacji, gdy strona postępowania zgłasza konkretne zarzuty w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, z uwagi na wymogi stawiane przez ustawodawcę w art. 107 § 3 K.p.a., a także ze względu na zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.) i obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, ma prawo oczekiwać odniesienia się przez organ do przedstawionej argumentacji. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że nieustosunkowanie się przez organ do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1758/12). W przekonaniu Sądu powyższe skutkowało również tym, że w postępowaniu odwoławczym sprawa nie została rozpoznana w jej całokształcie.

Zdaniem Sądu wydanie kontrolowanych decyzji bez dokładnego wyjaśnienia i oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia, czy rozwiązanie stosunku pracy przez skarżącego na mocy porozumienia stron było uzasadnione przyczynami wymienionymi w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, uznać należy za naruszające podstawowe zasady procedury administracyjnej. Wyjaśnienia wymaga, że w art. 7 K.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 K.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 K.p.a. Odnotować też trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W odniesieniu do omówionych zasad doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Jak wykazano wyżej, organy niewątpliwie naruszyły ww. przepisy postępowania, ponieważ nie sprostały określonym w nich obowiązkom na skutek nierozpoznania sprawy w jej całokształcie. W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał za przedwczesne i nieuprawnione stanowisko organów dotyczące braku zaktualizowania się w przypadku skarżącego przesłanek określonych w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, uprawniających do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Przedstawiona w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji argumentacja jest bowiem niewystarczająca dla uznania poprawności zaprezentowanego przez organy stanowiska. Rzeczą Sądu nie jest natomiast poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu czy odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty skarżącego. Zasygnalizowano już na wstępie, że sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach wyręczać. Nadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnianiu podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia.

Dodatkowo wskazać można, że uzasadnienie decyzji, w którym nie podano wyczerpujących ustaleń w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia oraz niedostatecznie wyjaśniono jego podstawy prawne, a więc uzasadnienie, które nie tłumaczy wydanej decyzji, z całą pewnością stanowi o niespełnieniu wymogów z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Tak się stało w rozpoznawanej sprawie, ponieważ dwuzdaniowe uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji w żadnym stopniu nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Z kolei uzasadnienie organu odwoławczego jest niepełne i nie tłumaczy motywów wydanego rozstrzygnięcia w kwestiach o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy. Powtórzyć więc przyjdzie, że tak wadliwie sporządzone uzasadnienia decyzji nie świadczą o merytorycznym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, zobowiązującą do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu decyzji. W takim wypadku usprawiedliwione jest również postawienie organom zarzutu naruszenia zasad określonych w art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Pamiętać trzeba, że uzasadnienie decyzji jest tak samo ważne jak jej rozstrzygnięcie, zarówno dla strony, jak i dla sądu administracyjnego kontrolującego decyzję pod względem zgodności z prawem, gdyż powinno odzwierciedlać stanowisko organu i tłumaczyć przebieg rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Natomiast motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w taki sposób, aby możliwe było poznanie przez stronę i w miarę możliwości zaakceptowanie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a w dalszej kolejności - by umożliwić pełną i rzetelną kontrolę takiej decyzji przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2322/17; wyrok WSA w Opolu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 369/10).

Wobec stwierdzonego naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił decyzje organów obu instancji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Wysokość tych kosztów obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.