Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 378/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 105
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, po wznowieniu postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia [...] Rzeczypospolitej Polskiej od decyzji Wójta Gminy J. (dalej: "organ I instancji", "Wójt") z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] odmawiającej uchylenia decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...]" w gminie J. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości.

U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...], Wójt Gminy J. określił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia zamierzonego przez [...] Sp. z o.o., polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...]", położonego na gruntach miejscowości K., w gminie J., w powiecie r..

W dniu 1 września 2016 r. do Wójta Gminy J. wpłynęło pismo Stowarzyszenia [...] Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Stowarzyszenie", "skarżący") z dnia 29 sierpnia 2016 r., w którym zgłasza ono, na podstawie art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.; dalej: "u.o.o.ś."), swój udział na prawach strony w sprawie z wniosku inwestora [...] Sp. z o.o., o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...] ", położonego na gruntach miejscowości K., w gminie J., w powiecie r..

W piśmie z dnia 7 września 2016 r. organ I instancji poinformował Stowarzyszenie, że ww. wniosek z dnia 29 sierpnia 2016 r. spełnia wymagania art. 44 ust. 1 u.o.o.ś. Stwierdził także, że tym samym Stowarzyszenie może uczestniczyć na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu. Wskazał ponadto, iż w dniu 30 sierpnia 2016 r. została wydana decyzja uzgadniająca warunki realizacji przedsięwzięcia, a o wszelkich działaniach administracyjnych strony zawiadamiane są w trybie art. 49 k.p.a.

Pismem z dnia 10 października 2016 r. (data wpływu do organu 14 października 2016 r.) Stowarzyszenie wystąpiło do organu I instancji o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z dnia 30 sierpnia 2016 r. - w oparciu

o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. niezapewnienie Stowarzyszeniu działającemu na prawach strony udziału w przedmiotowym postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...], Wójt wznowił na ww. wniosek Stowarzyszenia postępowanie administracyjne w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...]" w gminie J. zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] Wójt Gminy J., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1, art. 147, art. 148, art. 149 § 1, art. 150 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...]" w gminie J.. W uzasadnieniu Wójt stwierdził, że Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej nie miało legitymacji do skutecznego żądania wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Zgodnie z art. 147 zd. drugie k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Wznowienia postępowania z tej przyczyny nie mogą żądać inne, niż sama strona, podmioty postępowania administracyjnego, które mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, w tym także organizacja społeczna. Wójt podniósł, iż zasadą jest, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania tylko wtedy, gdy przepisy prawa materialnego dopuszczają wszczęcie postępowania z urzędu. Potwierdza to unormowanie art. 31 § 2 zd. pierwsze k.p.a., z którego expressis verbis wynika, że uznanie przez organ administracji publicznej za uzasadnione żądania organizacji społecznej wszczęcia postępowania, skutkuje wszczęciem postępowania "z urzędu". Z tych względów organ I instancji opowiedział się za poglądem dominującym w judykaturze, w myśl którego organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Wójt zauważył, iż pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podniósł, iż wychodząc z zasady ochrony praw nabytych strony, należy prawo strony do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wiązać z prawem strony jako prawem materialnym do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, którym w przypadku tego rodzaju wady tylko ona dysponuje. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby.

Wójt podniósł także, iż udział Stowarzyszenia w toczącym się postępowaniu był prawem z którego w odpowiednim czasie i w odpowiedni prawem sposób Stowarzyszenie nie skorzystało.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na niedokonaniu rozróżnienia pomiędzy rzeczywistym powołaniem się przez organizację społeczną - Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej - na przesłankę dotyczącą nie brania udziału w postępowaniu przez tę organizację, a powołaniem się przez organizację społeczną na przesłankę dotyczącą nie brania udziału w postępowaniu przez samą stronę, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie;

2) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a. i art. 147 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organizacja społeczna, która, stosownie do art. 31 ust. 4 k.p.a. powinna zostać zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, a zawiadomiona nie została, nie jest legitymowana do wystąpienia

z wnioskiem o wznowienie postępowania opartym na przesłance wynikającej z tego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie;

3) art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji po wznowieniu postępowania, pomimo istnienia przesłanek do jej uchylenia w postaci nie brania udziału w postępowaniu przez organizację społeczną - Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej bez jej winy;

4) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w wydanej decyzji faktu negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, na infrastrukturę gminy oraz na zaburzenie prawidłowego i zdrowego funkcjonowania jej mieszkańców oraz na środowisko, a w konsekwencji błędnym ustaleniu iż w niniejszej sprawie zostały zbadane wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz błędnym zakwalifikowaniu przedsięwzięcia jako nie wpływającego negatywnie na środowisko, a co za tym idzie nieuchyleniu zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek ku temu;

5) art. 79 u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie i wydanie decyzji o odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo niezapewnieniu społeczeństwu udziału przy jej wydawaniu;

6) art. 80 u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie i wydanie decyzji o odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo jej wydania z pominięciem wyników postępowania z udziałem społeczeństwa;

7) art. 63 ust 1. u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie i wydanie decyzji o odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo braku łącznego uwzględnienia w niej wszystkich uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Stowarzyszenie podkreśliło także, iż składając wniosek z dnia 10 października 2016 r. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., opierało się na niezapewnieniu prawidłowego udziału w tymże postępowaniu temu Stowarzyszeniu działającemu na prawach strony, a nie samej stronie - żądało wznowienia postępowania nie w imieniu strony, ale w imieniu własnym.

Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2017 r. orzekło

o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie bezsporne jest, iż Stowarzyszenie nie było stroną (nie przysługuje jej przymiot strony) postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...]. Zgłosiło w nim swój udział w oparciu o art. 44 u.o.o.ś. A zatem wniosek o wznowienie postępowania złożyło Stowarzyszenie (organizacja ekologiczna), które zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu głównym dotyczącym innej osoby. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 44 ust. 1 u.o.o.ś. oraz art. 145 § 1 k.p.a. Wskazało, iż przepis art. 145 § 1 k.p.a. jako przesłankę wznowienia wskazuje, że "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Następnie organ odwoławczy wskazał na pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., którą jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 29 maja 2000 r., sygn. akt FPS 1/00, (opubl. ONSA 2000, Nr 4, poz. 138) Kolegium wskazało, iż podmiot występujący w postępowaniu na prawach strony nie ma w nim ani interesu prawnego, ani obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., dlatego właśnie występuje w nim na prawach strony. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, iż w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że organizacja społeczna (organizacja ekologiczna), która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Stanowi o tym wprost przepis art. 147 zd. 2 k.p.a. Kolegium powtórzyło, iż pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej (organizacji ekologicznej) występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności.

W świetle powyższego Kolegium uznało, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto podniosło, iż skoro do wznowienia takiego postępowania przez Wójta Gminy J., z powodu nie brania przez Stowarzyszenie udziału w postępowaniu już doszło, a następnie organ I instancji wydał w dniu [...] grudnia 2016 r. decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. to Kolegium za zasadne uznało jej uchylenie i umorzenie postępowania przed tym organem. Organ odwoławczy stwierdził, że gdy w wyniku wadliwej oceny przymiotu strony wnioskującej o wznowienie postępowania administracyjnego doszło do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., wznowione postępowanie, wobec niedopuszczalności wznowienia z wniosku podmiotu niebędącego stroną podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2017 r. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu przepisów tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i umorzenie postępowania I instancji w całości podczas gdy postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe, a wobec okoliczności podnoszonych przez stronę wydana w jego wyniku decyzja winna zostać uchylona w całości, a organ II instancji winien w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź ewentualnie uchylając w całości decyzję organu I instancji powinien przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

2) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nie dokonaniu rozróżnienia pomiędzy rzeczywistym powołaniem się przez organizację społeczną - Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej - na przesłankę dotyczącą niebrania udziału w postępowaniu przez tę organizację a powołaniem się przez organizację społeczną na przesłankę dotyczącą nie brania udziału

w postępowaniu przez samą stronę, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie i stwierdzenie braku podstaw do wznowienia postępowania;

3) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a. i art. 147 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organizacja społeczna, która, stosownie do art. 31 ust. 4 k.p.a. powinna zostać zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, a zawiadomiona nie została, nie jest legitymowana do wystąpienia

z wnioskiem o wznowienie postępowania opartym na przesłance wynikającej z tego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie;

4) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w wydanej decyzji faktu negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, na infrastrukturę gminy oraz na zaburzenie prawidłowego i zdrowego funkcjonowania jej mieszkańców oraz na środowisko, a w konsekwencji błędnym ustaleniu a w konsekwencji błędnym ustaleniu rodzaju i skali oddziaływania planowanego przedsięwzięcia co doprowadziło do tego, że decyzja organu I instancji została oparta na błędnie ustalonym stanie faktycznym, przez co powinna zostać uchylona przez organ

II instancji;

5) art. 79 u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie pomimo, iż decyzja organu I instancji została wydana mimo niezapewnieniu społeczeństwu udziału przy jej wydawaniu;

6) art. 80 u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie pomimo, iż decyzja organu I instancji została wydana z pominięciem wyników postępowania z udziałem społeczeństwa;

7) art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. poprzez jego nieuwzględnienie pomimo, iż decyzja organu

I instancji została wydana mimo braku łącznego uwzględnienia w niej wszystkich uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wskazało, iż zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium zwróciło uwagę na postanowienia art. 44 ust. 1 zdanie drugie u.o.o.ś., w zakresie, w jakim wyłącza on obowiązywanie art. 31 § 4 k.p.a. (który umożliwia organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie dotyczącej innej osoby zawiadomienie o tym organizacji społecznej, jeżeli uzna, że może być ona zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swój cel statutowy i gdy przemawia za tym interes społeczny).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kontrolą sądową

w analizowanej sprawie objęta została decyzja wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, czyli w trybie wznowienia postępowania.

Postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.

Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Ponieważ wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji przyjmuje się, że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2017 r. – której przedmiotem było orzeczenie o uchyleniu decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] grudnia 2016 r. odmawiającej uchylenia decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej piasku ze złoża "[...]" w gminie J. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości – Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania oparto o przesłanki ujęte w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z kolei art. 147 k.p.a. (w zdaniu drugim) stanowi, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. A zatem wznowienia postępowania z tej przyczyny nie mogą żądać inne, niż sama strona, podmioty postępowania administracyjnego, które mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, w tym także organizacja społeczna. Zasadą jest, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania tylko wtedy, gdy przepisy prawa materialnego dopuszczają wszczęcie postępowania

z urzędu. Potwierdza to unormowanie art. 31 § 2 zd. pierwsze k.p.a., z którego expressis verbis wynika, że uznanie przez organ administracji publicznej za uzasadnione żądania organizacji społecznej wszczęcia postępowania, skutkuje wszczęciem postępowania "z urzędu".

Sąd zauważa, iż sytuację prawną organizacji społecznej określa art. 31 k.p.a. Przepis ten w § 1 daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji

i gdy przemawia za tym ważny interes społeczny. Zatem, na podstawie przepisów Kodeksu, organizacji społecznej służy prawo uczestniczenia w postępowaniu, ale wyłącznie na prawach strony. Z taką formą uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym łączą się określone konsekwencje prawne. Mianowicie organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony nie może dokonać

z prawnym skutkiem czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności. Zasada ta umożliwia stronie rozporządzanie przedmiotem postępowania w ramach przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów uprawnień procesowych. Wobec tego pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko

w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu. Organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może natomiast żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest zaś tożsame z pojęciem "strony"

w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności. Zatem organizacja społeczna (ekologiczna), która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., albowiem nie jest ona stroną o której mowa w art. 147 K.p.a., a jedynie podmiotem na prawach strony (np. wyrok NSA z 17.06.2008r., sygn. akt II OSK 641/07, LEX nr 510237; wyrok NSA

z 4.12.2012r., sygn. akt II OSK 1905/12, publ. LEX nr 1288455; J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1999 r., II SA/Kr 1191/99, OSP 2000/7-8/112; uchwała 7 sędziów NSA z 29.05.2000r., sygn. akt FPS 1/00, publ. LEX nr 41234). W świetle powyższego powoływanie się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

i żądanie uwzględnienia skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a., jest zastrzeżone dla strony postępowania administracyjnego

w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie zaś organizacji ekologicznej działającej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

W konsekwencji Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu, iż Stowarzyszenie [...] Rzeczypospolitej Polskiej nie było uprawnione do skutecznego domagania się wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. A zatem Wójt nie miał podstaw do jego wznowienia, co prawidłowo skutkowało umorzeniem przez Kolegium tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym brak jest podstaw do ustosunkowania się do zarzutów skargi dotyczących decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Sąd dokonując kontroli sądowej w ramach rozpoznawanej sprawy z urzędu, nie stwierdził innych naruszeń prawa zarówno materialnego, jak i postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego kontrolowanej decyzji.

W związku z powyższym uznając złożoną skargę za niezasadną, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.