Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 979/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi "[...]" s.c. reprezentowanej przez wspólnika P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2009 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wspólnika spółki cywilnej [...] z siedzibą w W. – P. M. (dalej: "skarżący", "strona"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z siedzibą w W. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji było umorzenie postępowania w części (na skutek wycofania wniosku) oraz odmowa przyznania ww. spółce cywilnej płatności bezpośrednich na rok 2009.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie, zainicjowanej wnioskiem spółki z dnia [...] maja 2009 r., w którym zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz do uzupełniającej płatności podstawowej (UPP) działki rolne

o łącznej powierzchni [...] ha.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownik BP ARiMR w B. umorzył w całości postępowanie wszczęte na wniosek producenta, z uwagi na brak podmiotowości po stronie spółki cywilnej. Na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi strony, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 755/10 uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, bowiem uznał, że organ I instancji powinien wezwać wspólników spółki cywilnej do złożenia wyjaśnień (poprawienia wniosku) przez wskazanie jednego z nich jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności. Spółka cywilna, w ówczesnej ocenie sądu I instancji, nie posiada osobowości prawnej i nie ma przepisu szczególnego, który by jej przyznawał zdolność prawną w rozumieniu art. 29 k.p.a., a przez to pozwalał ubiegać się o płatności rolnicze.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 października 2012 r.

w sprawie II GSK 1306/11 oddalił skargę kasacyjną skarżącego, akceptując w całości uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., wydaną w sprawie II GPS 2/12 (publ. ONSAiWSA z 2012 r., nr 4, poz. 63), że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy

z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej: "ustawa o systemie ewidencji producentów") przysługuje spółce cywilnej.

W związku z powyższymi ustaleniami sądowymi, Kierownik BP ARiMR

w B. uznał stronę postępowania jako producenta rolnego, a następnie podjął czynności kontrolne w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę warunków do otrzymania wnioskowanej płatności. W dniu [...] lutego 2013 r. organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia szczegółowych wyjaśnień w zakresie użytkowania gruntów zadeklarowanych we wniosku na 2009 rok, na które strona odpowiedziała pismem

z dnia [...] kwietnia 2013 r. (data wpływu do organu).

W dniu [...] maja 2013 r. zawiadomieniem nr [...] Biuro Powiatowe w B. przekazało akta niniejszej sprawy do Kierownika Biura Powiatowego [...] z/s w W. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową.

W dniu [...] maja 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s w W. wydał decyzję Nr [...], którą po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 spółki [...] s. c. umorzył postępowanie w części dotyczącej płatności UPP dla działki rolnej F1, dla której strona w dniu [...] sierpnia 2009 r. złożyła wycofanie części wniosku oraz odmówił stronie przyznania płatności obszarowych na rok 2009, ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.).

W dniu [...] czerwca 2015 r. strona złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r.

Następnie w dniu [...] czerwca 2014 r. (data nadania) strona wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] maja 2015 r., zarzucając jej kwalifikowane naruszenie prawa tj. wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa oraz oparcie rozstrzygnięcia na nie istniejącej w obrocie prawnym normie (uchylonej przez prawodawcę) oraz naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bezpodstawne zastosowania art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Jednocześnie wystąpił o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania wniosku

o stwierdzenie nieważności decyzji.

W dniu [...] lipca 2015 r. Dyrektor ARiMR wydał postanowienie Nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, ponieważ uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka z 61 a § 1 k.p.a. uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania. W sprawie wystąpiła bowiem przesłanka odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn"; przesłanka oczywista stanowiąca przeszkodę do wszczęcia postępowania,

a sprowadzająca się do zbiegu odwołania od decyzji z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Jest to przyczyna o charakterze formalnym (procesowym), która

w powyższych okolicznościach w niej występujących czyni wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji niedopuszczalnym. Na takie załatwienie sprawy jednoczesnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz odwołania od tej decyzji wskazuje także WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 maja 2011 r. VI SA/Wa 395/11 LEX nr 996433 twierdząc, że jeżeli strona w terminie do wniesienia odwołania składa odwołanie wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, to pierwszeństwo ma tryb odwoławczy.

Z kolei w dniu [...] lipca 2015 r. Dyrektor ARiMR wydał postanowienie Nr [...], którym odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, ponieważ uznał, że skoro kwestia dotycząca wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji została rozstrzygnięta przez organ II instancji, który odmówił wszczęcia tego postępowania, zawieszanie postępowania odwoławczego w takiej sytuacji, może skutkować jedynie niezasadnym wydłużeniem tego postępowania.

W dniu [...] lipca 2015 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynął ponownie wniosek P. M. wspólnika spółki cywilnej [...] s.c. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Dyrektor ARiMR postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2015 r.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] maja 2015 r. wskazał na warunki przyznania płatności określone w art. 7 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich. Podkreślił, iż przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.Urz.UE.L.2008.321.14) definiują gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

Wyjaśnił, iż producent rolny w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., nr 10 poz. 76 ze zm.) to taki podmiot, który jest posiadaczem wyodrębnionej pod względem technicznym

i ekonomicznym jednostki, posiadającej oddzielne kierownictwo, prowadzącej działalność rolniczą lub rolnik lub posiadacz zwierzęcia, którego takie gospodarstwo znajduje się na terytorium RP. Zatem nie dość, że jednostka winna być organizmem odrębnym pod względem technicznym i ekonomicznym, to również być kierowana przez odrębne Kierownictwo. Inaczej mówiąc jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo Kierownictwo, winna być uznana w świetle cytowanych wyżej przepisów prawa unijnego za jedno gospodarstwo rolne.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż strona postępowania w roku 2009 wnioskowała również o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (w tym przypadku podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki przekazane w posiadanie różnym producentom rolnym przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy ONW) oraz o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wskazał, iż postępowania w zakresie płatności z tytułu ONW i PRŚ mają bardzo istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego "we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się

o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów". Okoliczność, że jednolita płatność obszarowa nie podlega limitowaniu, modulacji, tudzież degresji,

w ocenie organu odwoławczego, nie ma znaczenia. Podkreślił, że jak postanowiono

(w pkt 25 preambuły rozporządzenia nr 73/2009) - systemy wsparcia w ramach WPR przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany

z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia. Tym samym, skoro ustawodawca w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (które dotyczy płatności bezpośrednich) zawarł powyższy przepis odnośnie sztucznych warunków, to tym samym należy go również stosować do płatności bezpośrednich, w tym do płatności jednolitej.

Zdaniem organu odwoławczego, kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie nabiera zatem ocena, czy strona postępowania była istotnie producentem rolnym w rozumieniu powołanych wyżej aktów prawnych, tj. czy była posiadaczem zgłoszonego do pomocy gospodarstwa rolnego. Z umowy spółki cywilnej zawartej

w dniu [...] marca 2009 r., wynika, iż spółka [...] sp. z o.o. wniosła do spółki [...] s.c. wkład niepieniężny w postaci prawa dzierżawy działki ewidencyjnej nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]oraz [...]. Z umowy wynikało, że wnoszący przeniesie posiadanie ww. działki na spółkę w terminie do 31 maja 2009 r. Działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] w latach 2005-2006 były deklarowane przez inny podmiot. Natomiast w latach 2007-2008 były deklarowane przez Gospodarstwo Skarbu Państwa, zaś w roku 2012 przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] w latach 2007-2008 były deklarowane przez Gospodarstwo Skarbu Państwa, zaś w roku 2012 przez ANR. Działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] nie były deklarowane do płatności przez spółkę [...] s.c.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego trafnie ustalono, iż dla działek [...], [...], [...], [...], [...]umowa dzierżawy pomiędzy ANR a [...] sp. z o.o. wygasła w dniu [...] kwietnia 2010 r. ze względu na oddanie gruntów w użytkowanie innym osobom. Ponadto z umowy spółki z dnia 1 marca 2009 r. wynika, iż działki ewidencyjne nr [...],[...] oraz [...] zostały wniesione w postaci wkładu niepieniężnego przez wspólnika spółki K. G. Zgodnie z umową wniesienie posiadania gruntów miało nastąpić do dnia 31 maja 2009 r. Z kolei w latach 2004-2006 ww. działki były deklarowane przez inny podmiot, w roku 2008 były deklarowane przez ANR. W roku 2010 zostały zadeklarowane przez spółkę [...] s.c. Nadto, jak wynika z załączonych umów i odpisów KRS, wspólnikami [...] s.c. są P. M., [...] Sp. z o. o. (której wspólnikami są P. M. oraz [...] S. A.) oraz K. G. (z d. G.).

Następnie Dyrektor ARiMR w formie tabelarycznej przedstawił strukturę własnościową [...] s.c. oraz dwóch innych spółek [...] s.c. oraz [...] s.c. (str. 10 i 11 zaskarżonej decyzji). Wskazał, iż według danych pochodzących z systemu ZSZiK (IACS) w przypadku ww. spółek na rok 2009 zgłoszono do płatności ONW następujące powierzchnie gruntów rolnych: [...] s. c. - [...] ha, [...] sp. z o.o. - [...] ha, [...] sp. z o.o. - [...] ha, [...] sp. z o.o. - [...] ha, [...] s.c. - [...] ha.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Dyrektora ARiMR, mając na uwadze powierzchniowe progi modulacyjne, zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek kapitałowych i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników, skoro podmioty te nie wykazują faktycznej odrębności, a jedynie odrębność pozorną w kwestiach dotyczących prowadzonej działalności rolniczej.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż dla spółki [...] s.c. w złożonym wniosku o wpis do ewidencji producentów w roku 2009 zadeklarowano konto należące do spółki [...] Sp. z o.o. Natomiast w złożonej w 2013 roku zmianie do ww. wniosku było wskazane konto należące do D. M., w następnej zmianie do wniosku (złożona również w 2013 roku) właścicielem konta był P. M. Z uchwały wspólników spółki [...] s.c. za wspólników podpisy składają: P. M. (w swoim imieniu oraz spółki [...]) oraz K. G. Tożsamą uchwałą wspólnicy spółki reprezentowanej przez P. M. wyrazili zgodę na przelewanie środków na konto spółki [...], w której prezesem jest P. M. Z kolei w dniu [...] stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła zgoda wspólników spółki [...] s.c. odnośnie przelewania środków finansowych z tytułu dopłat na rachunek bankowy prowadzony przez [...] dla pełnomocnika D. M. - syna Pana P. M. Natomiast w dniu [...] czerwca 2013 r. na Kancelarię Biura Powiatowego [...] z/s w W. wpłynęła zgoda wspólników na przelewanie środków finansowych z tytułu dopłat na rachunek bankowy prowadzony przez [...] dla P. M. Tym samym ewentualne środki finansowe pozyskane z Agencji wpływały bezpośrednio na konto P. M. lub jego syna, podobnie jak środki dla innych spółek. Zdaniem Dyrektora ARiMR trudno jest więc w tej sytuacji mówić o faktycznej odrębności, w tym finansowej, spółki [...] s.c. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że są one powiązane osobowo poprzez wymienione w tabelach osoby P. M., R. M. oraz D. M. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach.

Organ odwoławczy uznał, iż dołączony protokół nr [...] z dnia [...] września 2009 r., z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia wszystkich przesłanek do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych, są to bowiem odrębne zagadnienia. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej. Nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich. Tym samym kontrole te nie potwierdzają, że spółka cywilna [...] posiada własne, odrębne od innych spółek i osób fizycznych, gospodarstwo rolne.

Organ odwoławczy podniósł także, iż P. M. w odpowiedzi na pytanie dotyczące maszyn i urządzeń (zawarte w wezwaniu z dnia [...] lutego 2013 r.), w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. wnosi o wystąpienie do usługobiorców (tj. firmy [...] należącej do P. M.) o szczegółową odpowiedź w tej kwestii pisząc, iż przy pracach używano ciągników, maszyn i przyczep będących przede wszystkim własnością wspólników spółki, a także usługobiorcy (ów) oraz [...] SA. Dyrektor ARiMR zauważył zatem, że P. M. działając w imieniu spółki nie ma żadnej wiedzy na zadawane pytania, ale już ta sama osoba będąca właścicielem firmy [...] (zleceniobiorca) udziela organowi wszelkich niezbędnych wyjaśnień. W ocenie organu odwoławczego te stwierdzenia są dowodem na sztuczność działań P. M.

Analizując dokumenty dostarczone przez skarżącego, Dyrektor ARiMR wyprowadził tezę, że P. M. podpisuje dokumenty posiadając szeroki wachlarz nieograniczonych możliwości w zależności od potrzeby chwili. I tak ostatecznie w każdej ze spółek jest wspólnikiem, prezesem, pełnomocnikiem, czy prokurentem. Nie ma znaczenia pełniona funkcja przez P. M., ponieważ tak czy inaczej jest on osobą zarządzającą jednym gospodarstwem sztucznie podzielonym pomiędzy spółkami, stwarzając pozory prowadzenia odrębnych gospodarstw rolnych. Co do zasady, P. M. stara się podpisywać dokumenty własnoręcznie jednak tam gdzie występuje jako przedstawiciel obydwu stron podpisujących dokument wykorzystuje inną osobę np. M. P., T. F., tak aby dokumenty sprawiały pozory wiarygodnych tj. podpisanych przez dwie różne osoby w imieniu dwóch różnych podmiotów.

Dyrektor ARiMR stwierdził, iż należy odróżnić samodzielny byt [...] s.c. jako podmiotu, utworzonego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego Strona nie czyniła. Organ odwoławczy wskazał, iż nie kwestionuje, że [...] s.c., jako osobny podmiot może prowadzić działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Z analizy dokumentów złożonych przez spółkę, zgromadzonych w trakcie postępowania wyjaśniającego wynika, że grunty rolne, które zostały wniesiony do spółki [...] s.c. jako wkład niepieniężny nie stanowiły własności wspólników.

Co więcej, jak wynika z pisma otrzymanego z ANR ([...] z dnia [...] października 2013 r.) umowy dzierżawy zawarte pomiędzy ANR a [...] sp. z o.o. dotyczące działek nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] zostały rozwiązane z dniem [...] kwietnia 2010 r., ponieważ dzierżawca oddał grunt innym osobom tj. spółce [...] s.c. Wniesienie aportu w postaci praw z umowy dzierżawy ma miejsce wtedy, gdy wspólnik, który jest dzierżawcą danej nieruchomości, przenosi na rzecz spółki swe uprawnienia do używania rzeczy i do pobierania z niej pożytków. Dzierżawca wnosząc tego typu aport musi uzyskać na to zgodę wydzierżawiającego na podstawie art. 519 k.c., bowiem obok uprawnień z umowy dzierżawy na spółkę przechodzą także połączone z nimi obowiązki.

Jak zauważył Dyrektor ARiMR, z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że żaden ze wspólników spółki [...] s.c. nie występował do Agencji Nieruchomości Rolnych z wnioskiem o umożliwienie poddzierżawienia, oddania

w użyczenie dzierżawionych gruntów innemu podmiotowi. Zaś z umowy spółki cywilnej (zawartej w dniu [...] marca 2009 r.) wynika, że wspólnicy spółki [...] s.c. przeniosą posiadania ww. działek do dnia [...] maja 2009 r. Strona postępowania nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż zapisy zawarte w umowie spółki cywilnej z dnia 1 marca 2009 r. zostały zrealizowane, tj. działki nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] zostały przeniesione na spółkę [...] s.c. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, zawiązanie spółki miało na celu tylko i wyłącznie pozyskanie numeru identyfikacyjnego rolnika (EP), który umożliwiał P. M. przyznanie płatności z Agencji, z ominięciem modulacji.

Nadto organ II instancji wyjaśnił, iż na działkach spółki [...] s.c. prace wykonywało na zlecenie i rzecz Przedsiębiorstwo [...] (własność P. M.) oraz pracownicy spółki [...] sp. z o.o. (obecnie pełnomocnikiem jest D. M. - w roku 2009 reprezentantem był P. M., wspólnikami spółki są: P. M. oraz [...] S.A.). Wykonywanie prac rolnych zlecał T. F. - dyrektor zarządzający spółki (zatrudnionym na podstawie umowy o dzieło), natomiast maszyny i urządzenia były własnością wspólników spółki [...] s.c. tzn. [...] sp. z o.o. oraz P. M.. Zgodnie zaś z protokołami z przesłuchań maszyny i urządzenia były przechowywane w F. , B. i K., gdzie P. M. dzierżawił grunty i budynki. Zdaniem Dyrektora ARiMR z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość. Zaś od miejsc, gdzie jak wskazał P. M. podczas przesłuchania w dniu [...] stycznia 2014 r. były przechowywane maszyny którymi wykonywano prace rolne, dzieli je odległość np. prawie [...] km (G. [...]- F.), około [...] km (G. [...]- K.), [...] km (G. [...]- B.), [...] km (P. – K.), ok. [...] km (P. – F.), ok. [...] km (P. – B.). Powyższe obrazuje, że odległości pomiędzy poszczególnymi działkami były znaczne, trudno jest sobie wyobrazić prowadzenie działalności rolniczej na działkach, które dzieli odległość około 400 km. Same koszty dojazdu maszyn rolniczych do tychże działek (z miejsc ich przechowywania) musiały być bardzo wysokie. Prowadzenie gospodarstwa na gruntach oddalonych od siebie o ponad 350 czy 440 km, stawia pod znakiem zapytania efektywność takiego prowadzenia działalności rolniczej, która przecież ukierunkowana być winna na uzyskanie z gospodarstwa dochodu przy minimalizowaniu nakładów/środków finansowych, a nie koncentrująca się tylko i wyłącznie na uzyskaniu dopłat z ARiMR.

Organ administracji uwzględnił wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółę [...] s.c. oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Odnosząc się do wyjaśnień strony i świadków, którzy twierdzili, iż prowadzenie działalności rolniczej spółki [...] s.c. było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi Dyrektor ARiMR stwierdził, iż ustalony przez organ i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, nie pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że działalność w formie licznych spółek, których wspólnikiem jest P. M., jest uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Wyodrębnienie wielu spółek, aplikowanie o pomoc tych samych osób w ramach kilkudziesięciu spółek, należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Podział dużego gospodarstwa na wiele mniejszych byłby dopuszczalny, pod warunkiem jednak, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż w żaden sposób nie podważa obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną. Jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej wymienionych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. P. M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw poszczególnych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR (co wynika chociażby z pism składanych przez P. M. w niniejszej sprawie, ale również w sprawie pozostałych podmiotów), jak i w zakresie finansów (wykaz kont bankowych poszczególnych podmiotów).

Zdaniem Dyrektora ARiMR słusznie dowiódł organ I instancji, iż P. M. poprzez swoje działania stworzył sztuczne i pozorne warunki sprzeczne z celami danego działania, wymagane do otrzymania takich płatności. Nadto to P. M. prowadził działalność rolną. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną

w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni w formie spółek cywilnych i spółek z o.o.

Mając na uwadze, że za gospodarstwo rolne uznaje się wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30

z 31.01.2009 r., str. 16), Dyrektor ARiMR uznał, że spółka [...] s.c. nie była posiadaczem gospodarstwa. Gospodarstwa nie stanowią pojedyncze działki rolne położone na działkach ewidencyjnych, czy też poszczególne działki ewidencyjne. Programy zaś realizowane są w gospodarstwie, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Z przedłożonych dokumentów wynika, że gospodarstwo pozostawało we władaniu P. M., to on prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady

i czerpał z tego zyski, zaś gospodarstwo pod nazwą [...] s.c. zostało sztucznie wyodrębnione w celu pozyskania wyższych płatności.

W następstwie poczynionych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.), który stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W celach wsparcia bezpośredniego nie mieści się przyznawanie płatności spółce (beneficjentowi), która nie jest faktycznym posiadaczem gospodarstwa rolnego i która w rzeczywistości nie prowadzi działalności rolniczej.

Podmiot [...] s.c., składając wniosek o przyznanie płatności nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to pozostało we władaniu P. M. P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...] s.c., jak wykazano, zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie zatem wnioskowanej przez [...] s.c. płatności byłoby sprzeczne ze wskazanym wyżej art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.

Zdaniem organu odwoławczego, co wykazał organ I instancji, doszło do sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego posiadanego przez P. M., działającego we współpracy z wymienioną grupą osób, pomiędzy poszczególne spółki, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej.

[...] s.c. mimo, iż formalnie stanowi odrębny podmiot - jest jednak faktycznie ściśle powiązana z pozostałymi spółkami, które również są zarządzane przez P. M. i współpracującą z nim grupę osób będących pozornymi decydentami odnośnie prowadzonej działalności rolniczej. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

Utworzone przez P. M. spółki kapitałowe i cywilne nie przesądzają, że faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są posiadaczami zgłoszonych do płatności gruntów. Utworzenie spółek jest w ocenie organu odwoławczego jedynie wewnętrznym (sztucznym) podziałem gospodarstwa rolnego należącego w istocie do P. M. i grupy osób z nim współpracującej. Utworzone spółki są ze sobą ściśle powiązane nie tylko osobowo, ale również przedmiotowo, a deklarowana przez nie działalność dotyczy niejednokrotnie gruntów deklarowanych przez spółki położonych w dużej od siebie odległości. Działania spółek nie są odrębne i niezależne od siebie. Wzajemne powiązania osobowe i własnościowe dają podstawy do twierdzenia, że taki podmiot jak [...] s.c., został utworzony jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, a więc uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu. Zorganizowanie kilku lub więcej spółek kapitałowych i cywilnych przez P. M., członków jego rodziny i pracowników jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych i wspólnotowych, jednakże ustalony przez organ I instancji związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala przyjąć, że nastąpiło sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej.

Zasadnie, w ocenie organu odwoławczego, Kierownik ARiMR uznał, że takie działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009

z dnia 19 stycznia 2009 r., według których nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o systemach wsparcia bezpośredniego poprzez niezawiadomienie strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań, o co strona wniosła składając odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Zdaniem skarżącego powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył załącznik do protokołu z uzupełnieniem uzasadnienia skargi. Podniósł m.in., że systemy wsparcia bezpośredniego w ogóle nie przewidywały ówcześnie modulacji płatności. Płatność OB stanowiły wprost proporcjonalną funkcję powierzchni gospodarstwa. Nie ma w sprawie żadnych przesłanek aby zastosować art. 30 rozporządzenia 73/2009. Nie ma korzyści z tytułu domniemanego podziału gospodarstwa, nie ma więc sprzeczności tychże domniemanych korzyści z celami danego systemu wsparcia. Wynikający z wzoru wniosku brak technicznej możliwości, aby deklaracja działek do płatności ONW była inna niż deklaracja w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ma znaczenia. Łączna deklaracja działek w dwu różnych systemach wsparcia, których materialnoprawne zasady zostały uregulowane nadto w różnych rozporządzeniach, nie przynosi materialnoprawnego skutku w postaci podstaw do zastosowania art. 30 Rozporządzenia Rady 73/2009. Zdaniem skarżącego niczego w aspekcie braku możliwości zastosowania w sprawie niniejszej art. 30 ww. rozporządzenia nie zmienia zapis punktu 23 preambuły - ten bowiem stanowi jedynie spostrzeżenie unijnego prawodawcy, którego sposób realizacji określa wprost zapis normy prawnej rozporządzenia - w niniejszym przypadku - jego artykułu 30.

Skarżący wskazał także, iż w niniejszej sprawie organy pogwałciły obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie - co wpływa wprost na rozstrzygnięcie. Działania organów, w stosunku właściwie do wszystkich dowodowych zebranych w sprawie - nie są wyczerpujące, a arbitralne i dowolne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania spółce płatności bezpośredniej na rok 2009. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy

w zaistniałym stanie faktycznym zasadnie organy orzekające odmówiły [...] s.c. przyznania płatności obszarowych na rok 2009, ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w związku ze stworzeniem przez P. M. sztucznych warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, ze zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Zgodnie z treścią art. 30 rozporządzenia 73/2009, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (Vide LEXIS.pl nr 405322).

Rygor nieprzyznania płatności w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Z treści art. 30 rozporządzenia 73/2009 jednoznacznie wynika, że w sytuacji stwierdzonej tym przepisem "nie dokonuje się żadnych płatności".

Dokonując interpretacji przepisu, stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji należy zauważyć, że analogiczną regulację zawiera rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 (Dz. Urz. UE Nr L 25 z 27 stycznia 2011 r., str. 8, dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011) w art. 4 ust. 8. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dokonał wykładni tego przepisu w wyroku

z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond ‘Zemedelie’ – Razplasztatelna agencija). Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na podobieństwo regulacji tych przepisów z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 można w pełni jego argumentację odnieść do ww. przepisu. TSUE orzekł, że:

1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.

W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi: prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi

w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami;

2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tą sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności,

z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków

w rozumieniu art. 30 rozporządzenia 73/2009, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał analizy przepisu art. 30 rozporządzenia 73/2009 w obu aspektach: obiektywnym i subiektywnym, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, że utworzona spółka nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym, jest ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Została utworzona tylko w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Organy obu instancji, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, zasadnie, zdaniem Sądu, doszły do przekonania, że przedmiotowa spółka utworzona z dniem [...] marca 2009 r., występując o przyznanie płatności na 2009 r., nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Świadczy o tym ustalony przez organy i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej – P. M., R. M. oraz D. M. (str. 11 i 12 zaskarżonej decyzji). Przemawia za tym również struktura organizacyjna spółek, w których ww. wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach.

Organy zebrały kompletny, zdaniem Sądu, materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, ale i porozumień w sprawie przeniesienia posiadania deklarowanych do płatności działek. Przeanalizowały szczegółowo wskazane wyżej istniejące powiązania osobowe, rodzinne, majątkowe, pełnione przez P. M. funkcje w spółkach, okoliczności podania w większości utworzonych spółkach konta bankowego P. M. lub jego syna D. M., rejestracji tworzonych podmiotów pod kątem wskazywania siedziby spółek tożsamych z miejscem zamieszkania skarżącego. Nadto organy wskazały na nieograniczoną decyzyjność P. M. np. P. M. – wspólnik [...] s.c. zlecał wykonywanie prac P. M. – właścicielowi [...]. Materiał siewny pochodził także od P. M.

Organy słusznie wywiodły, iż wyjaśnienia strony postępowania, jak i złożone dokumenty nie potwierdzają samodzielnego zarządzania, samodzielności technicznej

i ekonomicznej [...] s.c. Działalność spółki w istocie była prowadzona na rachunek P. M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności, jak również przez inne spółki cywilne i spółki z o.o., tworzone przez P. M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Działalność rolna P. M. była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał bowiem przychody oraz ponosił wydatki związane z przedmiotową działalnością, a więc, jak słusznie wywiodły organy, był on posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni w formie spółek cywilnych i spółek z o.o. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.

W ocenie Sądu, ww. okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C–434/12, zostały szczegółowo przeanalizowane i stwierdzone przez organy administracji w przedmiotowej sprawie.

Na podstawie materiału dowodowego zebranego w szczególności w oparciu

o dane ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) organy zasadnie wywiodły, iż spółka nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego,

w skład którego wchodzą deklarowane do płatności działki rolne, tylko P. M. jest posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, podzielonego pomiędzy poszczególne podmioty. To on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek, uzyskiwał dochody i ponosił wydatki.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, aby spółka cywilna [...], jako grupa składająca się z osób fizycznych i spółki z o.o. (podmiotu prawa handlowego), spełniająca formalnie definicję rolnika z art. 2 litera a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, zarządzała samodzielnie, na własny rachunek gospodarstwem w rozumieniu art. 2 litera b) tego rozporządzenia.

W tym miejscu należy wskazać, że ZSZiK ma umocowanie w ustawie o systemie ewidencji producentów, która w art. 2 powierza utworzenie i prowadzenie tego Systemu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a więc podmiotowi, którego dokument sporządzony w przepisanej formie ma moc dokumentu urzędowego (art. 76 § 2 k.p.a.). System (ewidencję) prowadzi się w formie elektronicznej (art. 6 ww. ustawy). Walor dokumentu urzędowego ma zatem ZSZiK funkcjonujący w postaci elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 476/15, publ. cbosa).

Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał w toku postępowania administracyjnego, aby istniały jakieś racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności. Uzasadnienie skarżącego prowadzenia działalności w ramach poszczególnych spółek względami ekonomiczno-organizacyjnymi nie ma oparcia

w materiale dowodowym i jest niezrozumiałe wobec siedziby spółek w miejscu zamieszkania skarżącego, położenia zgłaszanych przez spółki działek do płatności (na terenie całej Polski), obrabiania działek maszynami rolniczymi, które dojeżdżają niekiedy kilkaset kilometrów z siedziby firmy [...] P. M. w B. Z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość, ponieważ programy wsparcia są realizowane w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zauważyć przy tym należy, że organy ARiMR nie kwestionują możliwości prawnego tworzenia wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i z o.o., prowadzących działalność gospodarczą. Jednak sam fakt powołania do bytu prawnego spółki oraz dopełnienie wpisu jej do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie, że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.

W ocenie Sądu orzekającego, prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym.

W następstwie poczynionych ustaleń zasadnie organy orzekające uznały, że spółka [...] s.c. nie była posiadaczem gospodarstwa. Gospodarstwo pozostawało we władaniu P. M., który prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego zyski, zaś gospodarstwo pod nazwą [...] s.c. zostało sztucznie wyodrębnione w celu pozyskania wyższych płatności. Przyznanie zatem wnioskowanej przez [...] s.c. płatności byłoby sprzeczne z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.

Odnosząc się do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego, to w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że kwestie te odmiennie od przepisów k.p.a. reguluje art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział

w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie więc, w oparciu o ww. przepis, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. cbosa).

W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwracał się do spółki

z wezwaniem do złożenia wyjaśnień i dokumentów na potwierdzenie prowadzenia przez spółkę odrębnego gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy złożony przez stronę oraz wynikający z danych dostępnych

w ZSZiK, zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżący nie podniósł żadnych zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji Nr [...], lecz ograniczył się wyłącznie do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez pominięcie żądania strony wyrażonego w odwołaniu co do możliwości zapoznania się

z materiałem zebranym w sprawie, zgłoszenia zastrzeżeń, wniosków i przedstawienia stanowiska w postępowaniu od chwili jego wszczęcia do wydania zaskarżonej decyzji.

Należy zauważyć, iż ww. przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 10 k.p.a. wprowadzając modyfikację, że na żądanie strony organ informuje o przysługującym stronie uprawnieniu. Orzecznictwo odnośnie art. 10 k.p.a. wskazuje, że zarzut strony jest zasadny jedynie, gdy strona wykaże wpływ jego naruszenia na rozstrzygnięcie. Tymczasem skarżący nie wykazał, aby między brakiem zawiadomienia go przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia konkretnych wniosków dowodowych i wyjaśnień i aby uchybienie przepisowi art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie podał, jakich czynności został pozbawiony w postępowaniu administracyjnym, tj. jakich czynności dokonałby, gdyby został zawiadomiony

o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. W szczególności skarżący nie skonkretyzował, jakie dowody zgłosiłby w postępowaniu administracyjnym i jakie to okoliczności mogłyby zostać dzięki nim wyjaśnione w sposób odmienny od przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy. Skarżący nie podniósł żadnego zarzutu merytorycznego. Uchybienie polegające na niezawiadomieniu skarżącego

o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.