Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1124/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 maja 2022 r., znak SKO.NP/4115/182/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. Z. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 23 maja 2022 r. (znak: SKO.NP/4115/182/2022) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z 12 kwietnia 2022 r. (znak: [...]) o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

1.

Wnioskiem z 1.03.2021 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W rozpoznaniu tego żądania Wójt Gminy L. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego prawa, jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazując art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej od tej decyzji, SKO w Tarnowie decyzją z 11.05.2021 r. (SKO.NP/4115/118/2021) uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Oprócz zwrócenia uwagi na niekonstytucyjność podstawy prawnej uchylanego rozstrzygnięcia, wskazało Kolegium też na potrzebę ustalenia przez organ I instancji rodzaju czynności pielęgnacyjnych jakich wymaga matka skarżącej oraz na konieczność pozyskania aktualnej dokumentacji lekarskiej tej osoby. Po uzupełnieniu materiału dowodowego, organ I instancji decyzją z 28.05.2021 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego prawa, a SKO w Tarnowie decyzją z 13.07.2021 r. (SKO.NP/4115/209/2021) utrzymało tę decyzję w mocy. Skarga wniesiona do WSA w Krakowie na opisane rozstrzygnięcie została oddalona prawomocnym wyrokiem z 10.01.2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1140/21).

2.

Wnioskiem z 8.03.2022 r. skarżąca ponownie skierowała do organu I instancji żądanie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Do wniosku tego załączyła szereg dokumentów, w tym m.in. świadectwo pracy z 28.02.2022 r., z którego wynika, iż była ona zatrudniona w salonie kosmetycznym od 1.02.2022 r. do 28.02.2022 r., a umowa o pracę wygasła z upływem czasu na jaki została zawarta.

3.

W rozpoznaniu opisanego wyżej wniosku, organ I instancji decyzją z 12.04.2022 r. ([...]) odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że matka skarżącej jest niepełnosprawna w znacznym stopniu, a fakt ten potwierdza stosowne orzeczenie. Niepełnosprawna jest wdową i mieszka ze skarżącą. Organ ustalił, że zobowiązanymi do alimentacji matki skarżącej są też inne, poza skarżącą, jej dzieci, tj. córka M. oraz syn R., którzy nie mogą opiekować się matką. Z wywiadu środowiskowego wynika, że niepełnosprawna leczy się na cukrzycę i nadciśnienie oraz inne schorzenia kardiologiczne. W toku wywiadu wskazano, że u niepełnosprawnej w ostatnim czasie nasilają się zaniki pamięci, co wyklucza możliwość samodzielnego dawkowania leków. Nadto, osoba ta nie jest w stanie sama przygotowywać sobie posiłków, z uwagi na brak sprawności prawej ręki. Wymaga także opieki w czynnościach higienicznych: podczas kąpieli, obcinania paznokci, czesania, jak również przy ubieraniu. Osoba ta używa wkładek urologicznych, z uwagi na brak kontroli nad potrzebami fizjologicznymi. W wywiadzie wskazano, iż z obawy o bezpieczeństwo matki, skarżąca nie jest w stanie jej zostawić samej w domu, nawet na kilka godzin. Z wypowiedzi skarżącej wynikało, że jej matka cierpi na zawroty głowy, co może skutkować upadkiem. Po przedstawieniu powyższych ustaleń, jako podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia organ I instancji wskazał brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej.

4.

W odwołaniu wniesionym od opisanej wyżej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując na niekonstytucyjność tej regulacji.

5.

SKO w Tarnowie decyzją z 23.05.2022 r. utrzymało w mocy objętą odwołaniem decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła świadectwo pracy, z którego wynika, że była zatrudniona, na podstawie umowy o pracę w Urzędzie Gminy w L. od 1.03.2014 r. do 31.08.2014 r. w wymiarze pełnego etatu oraz od 1.09.2014 r. do 28.02.2021 r. w wymiarze 3/4 etatu, a umowa o pracę została rozwiązana za wypowiedzeniem przez pracownika. Nadto organ ustalił, że od 1.02.2022 r. do 28.02.2022 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w wymiarze pełnego etatu w salonie kosmetycznym, a stosunek pracy ustał z upływem okresu, na jaki został zawarty. Kolegium Odwoławcze zreferowało ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego 25.03.2022 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego, które opisane zostały w pkt 3 powyżej.

Dodatkowo, Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt przedłożenia przez skarżącą dokumentacji medycznej matki obejmującej karty informacyjne leczenia szpitalnego. Z dokumentów tych wynika, że matka skarżącej była hospitalizowana:

- w dniu 4.03.2016 r. (przywieziona do SOR z powodu duszności i wysokiego ciśnienia) z rozpoznaniem choroby nadciśnieniowej oraz guza piersi prawej;

- od 2.02.2017 r. do 7.02.2017 r. z rozpoznaniem raka piersi prawej oraz

- od 5.04.2017 r. do 5.05.2017 r. w związku z zabiegiem operacyjnym raka piersi i pooperacyjną radioterapią.

SKO w Tarnowie zwróciło uwagę na niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który był podstawą prawną decyzji wydanej przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego, kwestionowana decyzja odpowiada jednak prawu, gdyż skarżąca nie wykazała w postępowaniu, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej zupełnie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ II instancji zaakcentował, że w okresach, w których matka skarżącej poddawana była intensywnemu leczeniu, w szczególności z powodów onkologicznych (w 2016 r. i 2017 r.), skarżąca była jednak w stanie kontynuować zatrudnienie, chociaż w niepełnym wymiarze czasowym. Kolegium Odwoławczego zwróciło uwagę, że skarżąca w lutym 2022 roku podjęła zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu, co dodatkowo potwierdza, że sprawowanie opieki nad matką nie uniemożliwia jej w sposób całkowity zatrudnienia. Podkreśliło, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Opieka ta ma być stała lub długoterminowa, a więc nie może być świadczona niecodziennie lub tylko przez część doby. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego akcentowało Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, że dla potrzeb ocenianej sprawy winno zostać dowiedzione, że to zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. To właśnie zakres faktycznie sprawowanej opieki może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub brak jego podjęcia przez wnioskodawcę, pozostają ze sobą w związku. Wskazał organ odwoławczy, że przy ocenie, czy wnioskujący wykonuje czynności pielęgnacyjne ściśle związane z osobą chorego, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych wymienić można przykładowo: leczenie odleżyn, ran, pielęgnacja przetok, dbanie o higienę stomii, karmienie przez sondę, używanie przez chorego cewnika, używanie pampersów, czy też pieluchomajtek. Pomoc natomiast sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

Wg SKO w Tarnowie, ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, aby matka skarżącej nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności córki. Materiał ten wskazuje, że pomiędzy sprawowaną przez odwołującą się opieką nad matką, a rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Nadto, zwróciło Kolegium Odwoławcze uwagę na to, że osoba wymagająca opieki, oprócz wnioskodawczyni, posiada także dwoje innych dzieci, tj. córkę M. oraz syna R. Z wyjaśnień strony wynika wprawdzie, że rodzeństwo nie może wspomagać jej w sprawowaniu opieki nad matką z uwagi na wykonywanie pracy zawodowej, jednakże nie zwalnia to tych osób (dzieci) z obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnej matki. Jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc opiekuna w opiece nad nią. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę finansując pomoc w opiece. Powołując art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ("krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym") podkreślił organ II instancji, iż okoliczność ta ma znaczenie dla oceny, czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Końcowo organ odwoławczy wskazał na uprzednio wydaną w sprawie decyzję z 13.07.2021 r. (pkt 1 powyżej).

6.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez nią w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarga żądała uchylenia obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

7.

W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Analizę kontrolowanej sprawy poprzedzić należy spostrzeżeniem, że objęte skargą akty, są kolejnymi, odmownie załatwiającymi żądanie skarżącej dotyczące ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z zatrudnienia spowodowaną sprawowaniem opieki nad matką. Skarga do sądu administracyjnego wywiedziona na uprzednio wydaną w sprawie decyzję SKO w Tarnowie utrzymującą w mocy decyzję Wójta o odmowie ustalenia skarżącej żądanego prawa (por. pkt 1 powyżej) – została oddalona prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 10.01.2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1140/21). Zatem, złożenie przez skarżąca nowego wniosku z 8.03.2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nakazywało ocenić, czy nowa sprawa nie nosi cechy tożsamości względem uprzednio już zakończonej (rozstrzygniętej), gdyż stanowiłoby to przeszkodę do wszczęcia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie i do wydania ponownego rozstrzygnięcia. O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie - tego samego, niezmienionego stanu faktycznego (por. np. wyrok NSA z 6.07.2020 r., sygn. akt I OSK 3032/19). Analiza akt kontrolowanej sprawy oraz akt sprawy wcześniej zakończonej (o sygnaturze III SA/Kr 1140/21) pozwala jednak uznać, że stan faktyczny obu tych spraw wykazywał odmienności. Cecha ta wynikała m.in. z odmiennie ukształtowanej podstawy rozstrzygnięcia, a obejmującej okres zatrudnienia skarżącej (luty 2022 r.) przypadający już po wydanym w jej sprawie wyroku. W toku bowiem nowego postępowania (zainicjowanego wnioskiem z 8.03.2022 r.) skarżąca przedłożyła nowy dowód (świadectwo pracy z 28.02.2022 r.) oraz przywołała nowe twierdzenia (dot. rezygnacji z zatrudnienia podjętego w lutym 2022 r.) – na okoliczności rzutujące na spełnienie przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc, z uwagi na powyższe, stan faktyczny obu tych spraw (aktualnie kontrolowanej i wcześniej zakończonej) przedstawiał się odmiennie, to uznać w efekcie należało, iż nie zachodziła tożsamość tychże spraw. Konstatacja ta skutkowała więc przyjęciem, iż nie istniały również przeszkody do merytorycznego rozpoznania (załatwienia) przez orzekające organy administracji publicznej kolejnego żądania skarżącej o ustalenie oczekiwanego prawa, skoro zmianie uległa sytuacja faktyczna mogąca rzutować na spełnienie przez skarżącą (jednej z kilku) przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała natomiast, że decyzja ta nie narusza przepisów postępowania oraz nie narusza prawa materialnego - w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarga zatem, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym przesłanka pasywności zawodowej opiekuna odnosi się zarówno do rezygnacji z pracy, jak i do jej niepodejmowania.

W kontrolowanej sprawie nie było sporne między stronami postępowania to, że matka skarżącej dysponuje stosownym orzeczeniem uznającym ją za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu. Stwierdzona bowiem orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS (k. 21) niezdolność do samodzielnej egzystencji, jest traktowana na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. art. 5 pkt 1a ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; Dz. U. 2021 r., poz. 573). Spełniona została tym samym jedna z przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy uprawniająca do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie nie było również sporne to, że skarżąca, która jest zobowiązana do alimentacji niepełnosprawnej, sprawuje nad nią opiekę. Zasadniczą kwestią sporną było natomiast to, czy występował związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudniania (pracy zarobkowej), a opieką sprawowaną nad matką. Jak wyżej wskazano, dla ocen w tym przedmiocie, kluczowy jest zakres świadczonej niepełnosprawnemu opieki.

W ocenianej sprawie dostrzec należy, iż w toku postępowania organ administracji podjął czynności zmierzające do ustalenia aktualnego stanu zdrowia niepełnosprawnej. Z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej jej matki wynika, że osoba ta leczy się na cukrzycę, nadciśnienie oraz przebyła (w 2017 r.) operacyjny zabieg usunięcia nowotworu (piesi), i w stanie ogólnym dobrym, została wypisana do domu (k. 5v). Z ustaleń organu wynika również, iż matka skarżącej porusza się samodzielnie, choć sprawia jej to trudności, gdyż szybko się męczy (k. 21). W postępowaniu skarżąca podawała, że matka podczas przemieszczania się, dostaje zawrotów głowy, co może skutkować upadkiem, a nadto występują u niej zaburzenia pamięci, które wykluczają możność właściwego, samodzielnego dawkowania leków. W tym aspekcie dostrzec trzeba, iż wskazywane przez skarżącą dolegliwości jej matki (zawroty głowy, zaniki pamięci) nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją medyczną (np. od lekarza neurologa) mogącą uwiarygodniać podnoszone twierdzenia. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 13.02.2019 r. o niezdolności matki skarżącej do samodzielnej egzystencji (k. 21), co prawda nie wynika przyczyna powstania niepełnosprawności, to jednak zauważyć trzeba, iż wcześniejsze orzeczenia o niepełnosprawności wydane tej osobie w 2017 r. i w 2018 r. (k. 9, 10) jasno dowodzą, że podstawą do stwierdzenia niepełnosprawności były choroby układu moczowo-płciowego (symbol niepełnosprawności 09-M). Taki zaś rodzaj schorzeń stwierdzonych u matki skarżącej, bez zaoferowania w postępowaniu innej dokumentacji medycznej, nie pozwalał uznać za wiarygodne podnoszonych twierdzeń o istnieniu dolegliwości zdrowotnych uwarunkowanych względami neurologicznymi (zaniki pamięci, zawroty głowy), które następnie powodować by miały potrzebę troski o niepełnosprawną mającą uzasadniać całkowitą rezygnację z pracy jej opiekuna. W zakresie zaś wynikającego z akt stanu zdrowia matki skarżącej, celnie wskazało SKO w Tarnowie, iż nawet w okresie największego nasilenia choroby nowotworowej matki (2016, 2017 r.) skarżąca była w stanie kontynuować aktywność zawodową. Inaczej mówiąc, stwierdzone schorzenia (dolegliwości) matki, nie rzutowały na możliwość wykonywania pracy przez jej opiekuna. Z akt sprawy wynika zarazem, iż matka skarżącej - nie jest osobą obłożnie chorą. Choć sprawia jej to wysiłek, to jednak samodzielnie się porusza, wychodzi na spacery. Skoro okoliczność ta wprost przyznana została przez skarżącą (oświadczenie k. 13) to uprawnia to do wniosku, że przedstawione ustalenia odzwierciedlają rzeczywisty stan rzeczy. Uwzględniając więc zakres, charakter i skalę czynności opiekuńczych (por. niżej) zasadnie stwierdziło SKO w Tarnowie, że opieka realizowana przez skarżącą względem matki, nie mogła zostać oceniona jako na tyle absorbująca, aby musiała być czyniona przez osobę, która właśnie w tym konkretnym celu - całkowicie musiałaby zrezygnować z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Jak bowiem wynika z akt sprawy (k. 13) zakres pomocy udzielanej przez skarżącą matce obejmuje: pomoc w czynnościach higieniczno-toaletowych oraz przy ubieraniu się, jak też podanie leków. Nadto, skarżąca dokonuje pomiaru ciśnienia oraz poziomu cukru, wychodzi na spacery, a także realizuje szereg obowiązków obejmujących prowadzenie gospodarstwa domowego: przygotowanie posiłków, utrzymanie czystości naczyń i mieszkania, przygotowanie opału, a dodatkowo wykonuje z matką ćwiczenia ruchowe, odmawia modlitwy, czyta książki, jak też towarzyszy przy malowaniu (k. 13, k. 12 "matka lubi malować malowanki, łączy kropki"). Już ta ostatnio wskazana aktywność matki skarżącej naprowadza na niewątpliwą jej manualną sprawność, co z kolei nakazuje poddać w wątpliwość twierdzenie skarżącej, iż jej matka nie może przygotowywać sama posiłków, z uwagi na brak sprawności prawej ręki. Wniosek ten pozwala zasadnie przyjmować, że także i w zakresie szeregu codziennych czynności, osoba ta może być samodzielna, skoro jest ona niewątpliwie mobilna i sprawna manualnie, co ogranicza potrzebę niezbędnej troski świadczonej przez jej opiekuna i czas temu poświęcany.

Mając to na uwadze, w ocenie Sądu trafna była konstatacja Kolegium Odwoławczego wywiedziona z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, iż przedstawione wyżej czynności opiekuńcze – odnoszą się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego, stanowiąc przy tym typowe czynności dnia codziennego. Taki natomiast zakres opieki i stwierdzony jej charakter, nie mógł zostać uznany za wymagający stałej dyspozycyjności skarżącej, która wykluczałaby zupełnie jej aktywność zawodową w sposób realizujący przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślić należy, że przedstawiony wyżej, a stwierdzony w kontrolowanym postępowaniu zakres opieki (ubieranie, pomoc w higienie, podawanie leków) stanowią czynności, które z powodzeniem wykonują także osoby pracujące zawodowo i – w ocenie Sądu – mogą te czynności być realizowane zarówno przed rozpoczęciem pracy, jak i po jej zakończeniu. Z kolei czynności przygotowywania posiłków, sprzątania, robienia zakupów – są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Oznacza to, że czynności te, i tak wykonuje skarżąca w ramach zaspokajania potrzeb gospodarstwa domowego, w którym sama przecież mieszka. Pozwala to zasadnie przyjmować, że zakupy dla niepełnosprawnej matki, czy przygotowywanie jej posiłków (o ile w ogóle jest to niezbędne – por. wyżej), mogą być wykonywane przy okazji robienia własnych zakupów i przygotowywania własnych posiłków. Ten sam wniosek odnieść należało także do sprzątania mieszkania, czy mycia naczyń, jak też prania i prasowania (k. 12). Powyższe prowadzi w konsekwencji do wniosku, że przedstawione wyżej czynności opiekuńcze skarżącej, nie angażują specjalnie dodatkowego czasu opiekuna (por. wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21 oraz WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21), a w szczególności nie stanowią takiego czasowego zaabsorbowania, który uzasadniałby całkowitą rezygnację z aktywności zawodowej. Zaprezentowanego wyżej zapatrywania i oceny nie zmienia także treść tabeli (k. 12 a.a.) wskazującej na rodzaj i częstotliwość wykonywanych przez skarżącą czynności opiekuńczych względem matki. Analiza bowiem treści tego dokumentu utwierdza jedynie w przekonaniu, że szereg wymienionych w tym dokumencie, a kluczowych zdaniem skarżącej dla tej sprawy czynności opiekuńczych – stanowią w istocie czynności dnia codziennego, czy prowadzenia gospodarstwa domowego, których zakres – co wyżej wskazano – nie uzasadnia rezygnacji z pracy.

W przedstawionych więc realiach kontrolowanej sprawy, nie sposób było podzielić twierdzeń skarżącej, iż opiekę nad matką sprawuje ona w takim zakresie, że opieka ta wyklucza jakąkolwiek jej aktywność zawodową. Stwierdzony bowiem w tej sprawie stan zdrowia matki skarżącej, co do której nie można wnioskować, aby była to osoba, która nie może przez pewien czas funkcjonować bez udziału opiekuna (nie jest obłożnie chora, choć z trudem, to jednak porusza się o własnych siłach, jest kontaktowa, wychodzi poza dom na spacery, jest manualnie sprawna), jak też zakres świadczonej przez skarżącą opieki (czynności dnia codziennego, prowadzenie gospodarstwa domowego) nakazywały przyjąć, że czynności opiekuńcze względem tej osoby, mogą być realizowane zarówno przed rozpoczęciem pracy, jak też i po jej zakończeniu, przez co brak było podstaw by uznać, że opieka nad matką wyklucza u skarżącej możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w ograniczonym choćby zakresie (czasie). Potwierdzeniem tego wniosku było podjęcie przez skarżącą w lutym 2022 r. pracy w zakładzie kosmetycznym. Rezygnacji zaś z tej pracy uwarunkowanej względami zdrowotnymi matki, nie dowodzą akta sprawy, które nie obrazują tego, że stan zdrowia matki skarżącej uległ pogorszeniu w czasie wskazanego wyżej zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy, jako trafne uznać należało stanowisko organu odwoławczego o braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) przez skarżącą zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), a opieką sprawowaną nad matką.

Wobec powyżej zaprezentowanego wniosku i przedstawionej oceny, wyłącznie uzupełniająco wskazać należy, iż na potrzeby rozstrzygnięcia tej sprawy trafnie zwrócił organ odwoławczy uwagę także i na to, że oprócz skarżącej, niepełnosprawna ma jeszcze syna i córkę, na których w równym stopniu ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem rodzica (art. 129 § 1 K.r.o.). W ocenie Sądu, posiadanie przez skarżącą rodzeństwa zobowiązanego względem niepełnosprawnej matki do alimentacji, przy braku okoliczności zwalniających z tego obowiązku - wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, gdyż powyższe świadczy o braku spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (wskazany wyżej związek przyczynowo-skutkowy). To bowiem, czy w konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga również ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. szersze rozważania na ten temat np. wyrok WSA w Krakowie z 21.12.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1049/22 oraz z 10.10.2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22). Jak wynika z treści skargi, powyżej sygnalizowana kwestia, mimo jednoznacznej wypowiedzi SKO w Tarnowie w tym przedmiocie, także nie budziła żadnych zastrzeżeń skarżącej (reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika), gdyż zarzut w tym względzie nie został podniesiony. W toku zaś sprawy przed organami administracji ustalono, że motywem braku przyczyniania się rodzeństwa skarżącej do współpartycypowania w opiece nad matką była aktywność zawodowa tych osób i posiadanie rodziny (por. k. 22). Te zaś okoliczności nie stanowią obiektywnych przyczyn mogących uniemożliwiać (wykluczać) wypełnianie przez rodzeństwo obowiązku alimentacyjnego względem matki, np. w formie pokrycia koniecznych w tym względzie wydatków.

Końcowo podkreślić należy, iż świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest, aby rekompensować osobie sprawującej opiekę utratę dochodów, wynikającą z konieczności pielęgnacji niepełnosprawnego członka rodziny, wymuszającej rezygnację z pracy lub niepodejmowanie zatrudnienia. Sam fakt, że matka skarżącej jest niepełnosprawna nie oznacza bowiem jeszcze, że spełnione są przesłanki do przyznania tego świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczną niemożliwość podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak zaś wyżej już wskazano – w tej sprawie brak było podstaw by przyjmować, że zakres opieki świadczonej matce przez skarżącą, wymagał całkowitej rezygnacji z zatrudnienia.

Orzekające Kolegium Odwoławcze trafnie zweryfikowało w wydanej decyzji błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zajmując zaś stanowisko do wywodów zawartych w skardze należy zauważyć, że pismo to nie przedstawia argumentacji odnoszącej się do realiów tej sprawy. Stwierdzić trzeba, że organy administracji nie czyniły skarżącej zarzutu, że nie opiekuje się matką przez 24 godziny na dobę. Okoliczność taka w ogóle nie stanowiła przesłanki odmownego rozpatrzenia jej wniosku. Stwierdzenie, że zakres opieki nie jest tego rodzaju, że wymagałby rezygnacji z pracy zarobkowej zostało natomiast uzasadnione innymi, powołanymi wyżej uwarunkowaniami.

Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, iż zostało ono oparte na dokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy i szczegółowej analizie zgromadzonego materiału dowodowego

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329).