Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 445/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. B., W. B. i K. K. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju i Technologii do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako parcela I.kat [...] o pow. [...] m², objętej [...], KW [...] – w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżących S.B., W. B. i K. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] października 2020 r. S. B., W. B. oraz K. K. (dalej również jako "Skarżący"), reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowlane nieruchomości położonej w [...] w części dotyczącej pgr. I kat. [...] o pow. [...] m2, objętej Iwh. [...] KW[...], ks. gr. Gm. Kat. [...], stanowiącej własność K. B. (pkt 140 orzeczenia). Skarżący zarzucili Ministrowi naruszenie:

1) art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez nierozpatrzenie sprawy w terminie oraz niezawiadomienie strony o przyczynach powstałej ponad 31 miesięcznej zwłoki i nowym terminie rozpatrzenia sprawy;

2) art. 37 § 8 w zw. z art. 37 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy i zaniechanie rozpatrzenia/ustosunkowania się do ponaglenia wniesionego przez Skarżących jeszcze we wrześniu 2018 r.;

3) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez działanie organu administracyjnego z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, przede wszystkim z naruszeniem zasady praworządności i z pominięciem słusznego interesu obywateli;

4) art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób podważający zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej i przez zbyt przewlekłe rozpatrywanie sprawy.

W związku z powyższym Skarżący wnieśli o:

1) zobowiązanie Ministra Infrastruktury do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności i wydanie decyzji rozstrzygającej w terminie miesiąca od dnia ustania stanu pandemii;

2) stwierdzenie, że Minister Infrastruktury, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;

3) wymierzenia Ministrowi Infrastruktury kary grzywny w wysokości 5000,00 zł;

4) przyznanie od Ministra Infrastruktury, solidarnie na rzecz Skarżących kwoty odpowiadającej wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2019, tj. kwoty 10000,00 zł tytułem zadośćuczynienia;

5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazali natomiast, że wniosek z [...] marca 2018 r. o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji nie został rozpoznany a o braku woli organu do rozpoznania tego wniosku świadczy fakt ignorowania kolejnych monitów Skarżących. Ponadto organ nie rozpoznał tego wniosku nawet na skutek wniesionego ponaglenia Skarżących z [...] września 2018 r., jak też nie informował Skarżących o wyznaczeniu nowych terminów załatwienia niniejszej sprawy. Z tego też względu, w ocenie Skarżących, zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł. Ignorowanie prawa stanowi bowiem jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego. Z kolei, zasadzenie z tytułu zadośćuczynienia sumy pieniężnej w wysokości 10000 zł ma na celu zrekompensować poniesione przez Skarżących koszty pomocy prawnej, które są rzeczywistą stratą w majątku Skarżących, a która to pomoc jest wywołana sposobem działania - bezczynności organu administracyjnego. Ponadto, zasądzenie na rzecz Skarżący przedmiotowej kwoty stanowić będzie dla nich pewnego rodzaju rekompensatę za doznane krzywdy, jakimi są negatywne i dotkliwe psychicznie i emocjonalnie dla Skarżących działania organów.

Odpowiadając na skargę pismem z [...] listopada 2021 r. Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu, względnie oddaleniu. Wyjaśnił przede wszystkim, że w przedmiotowej sprawie zarówno ponaglenie, jak i skarga na bezczynność zostały wniesione do Ministra Infrastruktury - czyli organu niewłaściwego, który nigdy nie prowadził niniejszej sprawy. Skoro zatem w przedmiotowym ponagleniu zarzucono bezczynność innemu organowi niż organ właściwy w sprawie, to należy przyjąć, że ponaglenie to zostało wniesione nieskutecznie i nie skutkowało wyczerpaniem środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a. - w stosunku do Ministra Rozwoju i Technologii (ówczesnego Ministra Inwestycji i Rozwoju). Dodatkowo wskazał, iż w toku całego postępowania nie było wątpliwości, co do tego, że organem prowadzącym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia z [...] kwietnia 1951 r. jest Minister Rozwoju i Technologii (poprzednio Minister Inwestycji i Rozwoju oraz Minister Rozwoju, Pracy i Technologii), który jest ministrem właściwym m.in. w sprawach z zakresu budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, a zatem do jego właściwości resortowej należą m.in. sprawy dotyczące wywłaszczenia nieruchomości. Nadawcą wszelkich pism kierowanych do pełnomocnika Skarżących w toku całego postępowania wywłaszczeniowego był Minister Inwestycji i Rozwoju, a następnie jego następcy prawni - Minister Rozwoju, Pracy i Technologii oraz Minister Rozwoju i Technologii. Minister Infrastruktury, do którego wniesiono ponaglenie i skargę na bezczynność, jest zaś ministrem właściwym w sprawach transportu, żeglugi śródlądowej, gospodarki morskiej i gospodarki wodnej, a tym samym organ ten nie był właściwy w sprawie i nie mógł prowadzić postępowania w ww. sprawie. Zatem Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, znali organ prowadzący postępowanie nadzorcze, a mimo to zdecydowali się zarzucić Ministrowi Infrastruktury bezczynność w sprawie rozpatrzenia ich wniosku o stwierdzenie nieważności kontrolowanego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r. nr [...]. Tym samym przedmiotowa skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury powinna być, zdaniem Ministra Rozwoju i Technologii, rozpozna z udziałem Ministra Infrastruktury. W konsekwencji, Minister Rozwoju i Technologii nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Skarżących na bezczynność Ministra Infrastruktury.

Z ostrożności procesowej Minister Rozwoju i Technologii podniósł, że nie był bezczynny, ani też nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Wyjaśnił również, że z dniem [...] września 2021 r., weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491), w tym art. 2 ust. 2, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z ww. przepisu wynika zdaniem Ministra, że ustawodawca przewidział umorzenie z mocy prawa postępowań, w związku z wystąpieniem okoliczności faktycznych uzasadniających umorzenie, bez zamieszczenia przepisu stanowiącego podstawę prawną do wydania w tym zakresie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej to umorzenie. W ocenie Ministra, jeżeli zatem wystąpiły okoliczności faktyczne skutkujące umorzeniem postępowania z mocy prawa, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to brak jest możliwości ponownego umorzenia tego samego postępowania w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 105 k.p.a. W konsekwencji, Minister uznał za wystarczające poinformowanie Skarżących pismem z [...] października 2021 r. o umorzeniu postępowania z mocy prawa.

Minister wyjaśnił ponadto, że na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności uzasadniające twierdzenie, iż organ pozostaje w bezczynności, gdyż w toku prowadzonego postępowania podejmowano liczne czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei brak niektórych dokumentów oraz informacji uniemożliwił organowi merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przed dniem [...] września 2021 r., zaś po tej dacie - z uwagi na umorzenie postępowania z mocy prawa - wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego nie było już dopuszczalne. Jednocześnie Minister zaznaczył, że sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wynika z trudności w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz w zgromadzeniu całości akt archiwalnych, po kilkudziesięciu latach od zakończenia postępowania, a w rozważanym przypadku - po upływie ponad 60 lat. Takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów, poszukiwania w aktach innych spraw w celu odnalezienia dokumentacji dotyczącej przedmiotowego postępowania, są czasochłonne i nie sposób je pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność.

Pismem z [...] października 2021 r. Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że w jego ocenie organem właściwym do tej sprawie jest Minister Rozwoju i Technologii, zamiast Ministra Infrastruktury, przedstawiając w tym zakresie argumentacje analogiczną jak Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę z [...] listopada 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy p.p.s.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną.

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

Z akt sprawy wynika, iż Skarżący wyczerpali wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 k.p.a.

Sąd orzekający nie podziela przy tym zapatrywania Ministra Rozwoju i Technologii, że w realiach niniejszej sprawy ponaglenie Skarżących z [...] września 2018 r. zostało wniesione nieskutecznie i nie skutkowało wyczerpaniem środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a., ponieważ skierowano je do organu niewłaściwego, tj. Ministra Infrastruktury, zamiast do Ministra Rozwoju i Technologii (wówczas Ministra Inwestycji i Rozwoju). Faktem jest, że w ponagleniu z [...] września 2018 r. wskazano jako organ prowadzący postępowanie - Ministra Infrastruktury. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że w istocie adresatem ponaglenia był ówczesny Minister Inwestycji i Rozwoju, który wówczas faktycznie prowadził przedmiotowe postępowanie, co wynika z akt administracyjnych sprawy, i któremu zresztą wspomniane ponaglenie zostało przekazane (prezentata wpływu do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju w dniu [...] września 2018 r. – na pierwszej stronie ponaglenia).

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje za dopuszczalną skargę z [...] października 2020 r. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii (błędnie oznaczonego przez Skarżących jako Minister Infrastruktury). Niewątpliwe również stroną niniejszego postępowania sądowego w sprawie ze skargi Skarżących jest Minister Rozwoju i Technologii jako organ, któremu zarzucono bezczynność, a nie Minister Infrastruktury.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że skarga jest częściowo zasadna.

Należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Powyższe oznacza, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 k.p.a.

W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 1491), dalej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r."), nie stwierdza się już nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.). Natomiast z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).

Uwzględniając realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii nieprawidłowo ocenił, że w przypadku zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., nie ma potrzeby wydania decyzji o umorzeniu tego postępowania. Sąd zwraca bowiem uwagę, że choć umorzenie postępowania z przyczyny, o której mowa powyżej następuję z mocy prawa, to jednak aby można było sformułować tak kategoryczny wniosek, w danej sprawie muszą zostać spełnione określone przesłanki, tj. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności winno być zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem. Organ musi zatem każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące umorzenie postępowania. W przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało. Samo bowiem przeświadczenie organu, że w konkretnej sprawie przesłanki te zaistniały, czemu organ dał wyraz poprzez wysłanie do strony pisma informującego o zakończeniu postępowania (vide: pismo Ministra Rozwoju i Technologii z [...] października 2021 r.), jest w ocenie Sądu niewystarczające. Wszak aby postępowanie mogło być umorzone z mocy prawa muszą się zaktualizować oba warunki z art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. W takiej sytuacji strona postępowania nie może zostać pozbawiona możliwości domagania się kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, czemu służyć ma właśnie wydanie decyzji administracyjnej, na którą stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wydana w tym trybie decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., tj. w dniu 16 września 2021 r. Strona powinna mieć zatem zapewnioną możliwość prześledzenia racji decyzyjnych organu, a jeżeli się z nimi nie zgadza – prawo do sądowej kontroli takiego aktu.

Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Minister Rozwoju i Technologii nie zakończył sprawy – nie wydał bowiem stosowanego rozstrzygnięcia kończącego, a więc nadal pozostaje w zwłoce w niniejszej sprawie. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra do zakończenia sprawy w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.

Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika bowiem, że Minister Rozwoju i Technologii procedował opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Organ mianowicie od [...] marca 2018 r., tj. od daty wpływu do niego przedmiotowego wniosku pierwszą czynność w sprawie mającą odzwierciedlenie w materiale dowodowym dokonał dopiero w dniu [...] października 2018 r. kiedy w pismach skierowanym do Sądu Rejonowego w [...] oraz Sądu Rejonowego dla [...] w [...], zwrócił się o nadesłanie odpisu prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej K. B. (byłej właścicielce wywłaszczonej nieruchomości) oraz o nadesłanie kopii ksiąg wieczystych dotyczących wywłaszczonej nieruchomości. W tej samej dacie, organ wystąpił również do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie akt archiwalnych oraz do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] o nadesłanie skanu mapy katastralnej obejmującej parcelę l. kat [...], gm. kat. [...]. Z uwagi na brak odpowiedzi, w sierpniu 2019 r. organ monitował do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie kopii mapy załączonej do akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] lipca 1950 r. Następnie pismem z [...] września 2019 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o nadesłanie kopii papierowej treści Iwh [...] gm kat. [...] ora KW [...] Dzielnicy miasta [...] wraz z kopiami dokumentów stanowiących podstawy wpisu na rzecz Skarbu Państwa i K. z Z. oraz dokumentów dotyczących przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto pismem z [...] września 2019 r. Minister wystąpił do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] z wnioskiem o wskazanie aktualnych danych ewidencyjnych dotyczących wywłaszczonej nieruchomości. W tym samym okresie organ przekazywał akta sprawy geodecie uprawnionemu z prośbą o sporządzenie opinii geodezyjnej wskazującej aktualne działki ewidencyjne odpowiadające nieruchomości wywłaszczonej kontrolowanym orzeczeniem z [...] kwietnia 1951 r. Pismem z [...] czerwca 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zawiadomił strony postępowania, że nie było możliwe jego zakończenie w terminie określonym w art. 35 k.p.a. ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację geodezyjną dotyczącą aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy - do dnia 30 września 2021 r.

Opisane powyżej działanie organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Sąd wskazuje również, iż elementy składające się na skomplikowany charakter sprawy lub obciążenie dużą ilością pracy, nie uwalniają organu od powinności zakończenia jej w ustawowym terminie. Słusznie bowiem podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, że organ winien tak procedować, by zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia sprawy. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12 i 35 k.p.a.

Zdaniem Sądu, niezaistniały za to uzasadnione powody do wymierzenia organowi grzywny, jak też przyznania Skarżącym sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Te dodatkowe środki winny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka, zdaniem Sądu, nie zachodzi. Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy dają podstawy sądzić, że jej załatwienie nastąpi w terminie wskazanym w niniejszym wyroku. W tym kontekście Sąd nie widzi potrzeby dodatkowego (finansowego) dyscyplinowania organu. Zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania wystarczające jest uznanie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. W odniesieniu więc do podniesionych przez Skarżących twierdzeń o szkodzie w ich majątku z powodu bezczynności organu należy stwierdzić, że celem postępowania w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest ustalenia okoliczności zaistniałej szkody czy krzywdy po stronie skarżącego - służy temu bowiem odrębne postępowanie cywilne. Żądanie Skarżących o przyznanie wspomnianej sumy miało jedynie charakter akcesoryjny w stosunku do głównego przedmiotu sprawy, którym była bezczynność organu. Za zasadnością wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej powinna przemawiać przede wszystkim konieczność doprowadzenie do jak najszybszego zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności organu lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez organ, a nie realizacja funkcji odszkodowawczej. Zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania obawa, że bez nałożenia tych sankcji organ sprawy nadal nie załatwi, nie zachodzi. Z powyższych względów Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania na rzecz Skarżących sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sadowego (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.