Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1001/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia NSA Eugeniusz Christ, asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych o d d a l a s k a r g ę .


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., działając na podstawie art. 17 i art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) jako organ egzekucyjny, określił "A" w W. wysokość nie przekazanej przez dłużnika zajętych wierzytelności kwoty [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania postanowienia stosownie do art. 70 powyższej ustawy. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że Komornik Sadowy Rewiru [...] dokonał zajęć wierzytelności "Klubu B" (obecnie "B") u dłużnika zajętych wierzytelności tj. "A", a na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] r. sygn. akt [...] łączne postępowanie egzekucyjne przejął Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.. W dalszym wywodzie uzasadnienia organ wymienił dokonane zajęcia wierzytelności i stwierdził iż dłużnik tych wierzytelności uznał je, ale kwot objętych tymi zajęciami nie przekazywał organowi egzekucyjnemu. Kontrola realizacji zajęć, przeprowadzona przez pracowników Pierwszego Urzędu Skarbowego W.- [...] , wykazała z kolei, że dłużnik zajętych wierzytelności tj. "A" zajęte wierzytelności pieniężne z tytułu udostępniania praw medialnych "[...]" przekazywał bez zgody organu egzekucyjnego bezpośrednio zobowiązanemu klubowi, naruszając tym przepis art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kontrola ustaliła, że w latach 2001-2003 kwota wypłacona bez zgody organu klubowi sportowemu wyniosła łącznie [...] zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie "A" zarzucił błędne przyjęcie, że "A" był dłużnikiem zajętych wierzytelności oraz że uznał te wierzytelności, a ponadto – nieuwzględnienie faktu, że "B" (obecnie: "B") przekazywał na rzecz Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. należności pieniężne w ramach postępowania restrukturyzacyjnego i układowego. Zarzucił też niemożność wydania w stosunku do "A" zaskarżonego postanowienia w dniu, w którym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego poinformował pismem z tej samej daty o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego co do zajęć objętych tym postanowieniem, co treść powyższego postanowienia uczyniło bezprzedmiotowym. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że "A" nie mógł uznać zajętych wierzytelności, gdyż nie może dysponować prawami nie należącymi do "A" lecz do klubów sportowych. Podkreślono, że "A" uzyskuje zgodę władz klubów I-ligowych na przekazanie pieniędzy osobom trzecim. W oparciu o takie dyspozycje "B" w okresie od [...] r. do [...] r. przekazano na konto Pierwszego Urzędu Skarbowego kwotę [...] zł z tytułu opłaty restrukturyzacyjnej oraz objęte układem ratalnym. W dalszym wywodzie "A" podkreślił, że został poinformowany o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego i ograniczeniu kwoty wymagalnej do [...] zł, zamiast [...] zł. Podkreślił jednocześnie, że "A" spełniał jedynie funkcję "przekaźnika" środków pieniężnych pomiędzy "[...]" a klubami i nie miał żadnego wpływu na realizację przez "B" układu ratalnego. Wnoszący zażalenie podniósł też, że "nie będąc bezpośrednio dłużnikiem zajętych wierzytelności, "A" ich nie uznał". W konkluzji – wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnik pierwszego Urzędu Skarbowego w K.. W uzasadnieniu wymienił 8 postępowań egzekucyjnych, wszczętych przez Komornika Sadowego Rewiru [...] przy Sadzie Rejonowym w K. z wniosków następujących wierzycieli "B": "C" Sp. z o.o. w K., "D" S.A. w G., Z. M., "E" w Ś., "F" Sp. z o.o. w U., "G" Sp. z o.o. w W., "H" oraz "I" Sp. z o.o. w K.. W toku każdego z tych postępowań komornik dokonał w "A" w W. zajęcia wierzytelności z tytułu otrzymywanych przez Klub "B" należności za reklamy i transmisje telewizyjne. W odpowiedzi "A" poinformował w każdym przypadku, że otrzymał pismo o zajęciu wierzytelności oraz, że sposób realizacji zostanie przygotowany w razie otrzymania środków pieniężnych od partnera medialnego tj. "[...]". Wszystkie powyższe postępowania egzekucyjne zostały przekazane do dalszego prowadzenia egzekucji Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego, wyznaczonemu do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej, na mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Organ egzekucyjny, stwierdziwszy brak realizacji zajęć przez dłużnika zajętej wierzytelności, zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. [...] o przeprowadzenie kontroli realizacji zajęć wierzytelności w "A" w W.. Z ustaleń poczynionych w toku tej kontroli wynika, że "A" nie przekazał żadnych kwot na poczet realizacji wskazanych wyżej zajęć, zaś kwoty należne Klubowi przekazywał na jego konto (z przeinaczeniem głównie na płace pracowników) oraz na konto Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z tytułu podatków i na konto ZUS z tytułu składek. Powyższe ustalenia stały się podstawa wydania postanowienia z dnia [...] r., w którym określono "A" wysokość uznanej a nie przekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty na sumę [...] zł (na którą składają się należności wynikające z wymienionych wyżej zajęć dokonanych przez komornika sądowego).

Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. podkreślił, że "A" został prawidłowo poinformowany o zajęciach wierzytelności oraz wezwany do złożenia w terminie tygodnia oświadczenia czy i w jakiej wysokości przysługuje dłużnikowi zajęta wierzytelność czy tez odmawia jej wydania i z jakiej przyczyny, a także czy inne osoby roszczą sobie prawa do tej wierzytelności, czy toczy się jakaś sprawa o zajętą wierzytelność przed sądem oraz czy jest ona przedmiotem innego postępowania egzekucyjnego. Odpowiedź udzielona przez "A" byłą jednoznaczna i wskazywała na uznanie wierzytelności oraz gotowość realizacji dokonanego zajęcia. Organ wskazał, że – stosownie do art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez dłużnika zajętej wierzytelności uważa się między innymi inne podmioty, realizujące na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego. W tym stanie faktycznym i prawnym "A" był dłużnikiem zajętej wierzytelności, a zatem był zobowiązany do przekazywania organowi egzekucyjnemu należnych kwot, stosownie do dokonanego zajęcia. Organ podkreślił ponadto, że o podziale wpłaconych kwot decydować może wyłącznie organ egzekucyjny, a nie zobowiązany ("B") czy dłużnik zajętej wierzytelności. Wskazał też na fakt, że żaden z wierzycieli, co do należności których dokonano zajęcia wierzytelności "B" nie powiadomił organu egzekucyjnego o zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub części bądź wynikającej z jej odroczenia lub rozłożenia na raty. Odnośnie twierdzenia, że niedopuszczalne było wydanie postanowienia z dnia [...] r., gdyż w tym samym dniu zostało skierowane do "A" pismo informujące o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zawieszenie postępowania dotyczyło części należności, co spowodowało, że wysokość wymagalnej kwoty wyniosłą w tej dacie [...] zł. W kwocie tej mieści się całości należności objętych zajęciami dokonanymi przez komornika sądowego na kwotę [...] zł. Organ II instancji przyznał, że skierowanie pisma o ograniczeniu egzekucji jednocześnie z postanowieniem określającym wysokość kwoty nie przekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności mogło budzić wątpliwości adresata tych pism, ale samo przez się nie stanowi o sprzeczności z prawem zaskarżonego postanowienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

1) nieuwzględnienie faktu, że "A" jako organizator rozgrywek ligowych i pucharowych w piłce nożnej, dokonujący rozliczeń należności przysługujących klubom ligowym z kontaktu medialnego z "[...]" jest zarazem podmiotem przyznającym klubom licencje na uczestnictwo we współzawodnictwie sportowym, co traktowanie "A" wyłącznie jako dłużnika zajętej wierzytelności,

2) deprecjonowanie znaczenia postanowień Sądu Rejonowego w K., wyznaczających Pierwszy Urząd Skarbowy w K. jako organu wyłącznie upoważnionego do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej do wierzytelności przysługujących dłużnikowi tj. "B", także z tytułu udostępnienia praw medialnych,

3) nieuwzględnienie przekazania przez "B" na rzecz Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. należności w ramach postępowania układowego i restrukturyzacyjnego, wypełniających de facto realizację powołanych wyżej postanowień Sądu Rejonowego

4) nieuwzględnienie faktu, że warunkiem otrzymywania przez Klub "B" jakichkolwiek środków pochodzących od partnera medialnego "A" było samo uczestnictwo w rozgrywkach piłkarskich możliwe po otrzymaniu licencji klubowej, uzależnionej m. in. od braku zadłużenia wobec zawodników i pracowników, co było realizowane w porozumieniu z Pierwszym Urzędem Skarbowym

5) przyjęcie odpowiedzialności "A" w oparciu o konstrukcję rzekomego uznania przez "A" zajętych wierzytelności, w oderwaniu od działań podejmowanych przez "A" wobec wierzycieli klubów piłkarskich, przy uwzględnieniu statusu prawnego "A"

6) nieuwzględnień faktu, że niektórzy wierzyciele wymienieni w treści zaskarżonego postanowienia otrzymali w rzeczywistości środki finansowe na zaspokojenie swych roszczeń.

Rozwijając powyższe zarzuty w uzasadnieniu skargi, "A" w szczególności podkreślił, że środki otrzymywane od partnera medialnego miały, z woli klubów, władz "A" i tegoż partnera ściśle określone przeznaczenie, a mianowicie – w pierwszej kolejności powinny być przeznaczone na podnoszenie infrastruktury sportowej oraz utrzymanie zespołów ligowych i ich zawodników. Z drugiej strony, ze względu na uprawnienia przysługujące "A" w zakresie przyznawania licencji, ich zawieszania lub pozbawiania, "A" nie ma możliwości dyskrecjonalnego dysponowania środkami pochodzącymi od partnera medialnego, a tym bardziej przesądzać o ich pozbawieniu lub ograniczeniu w sposób, który rzutuje na sytuację finansową klubu, a tym samym na kwestię jego licencji. Zdaniem strony skarżącej, właśnie usytuowanie "A" w sferze współzawodnictwa sportowego i systemu licencyjnego przesądza o tym, że "A" nie jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, gdyż sprawuje władztwo korporacyjne nad klubami sportowymi i nie może być ograniczany w tych uprawnieniach przez działania osób trzecich. Z tego też względu "A" nie uznawał (bo nie mógł) zajmowanych wierzytelności, a tym samym nie deklarował, że zajęta wierzytelność zostanie bezwarunkowo przekazana na rzecz określonego podmiotu trzeciego. Realizacja wypłat następowała zgodnie z dyspozycjami władz klubów i tak też postępowano w niniejszej sprawie.

Strona skarżąca wskazała ponadto, że Klub dokonał częściowej spłaty zadłużeń wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, a mianowicie uregulował kwotę [...] zł na rzecz Z. M., a roszczenia firmy "I" Sp. z o.o. zostały spłacone przez "J" w C.. Na potwierdzenie tych faktów dołączono do skargi kserokopię pisma "B" z dnia [...] 2004 r.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko oraz jego uzasadnienie. W związku ze sformułowanymi w skardze zarzutami organ raz jeszcze podkreślił, że "A" przyjął do realizacji zajęcia wierzytelności, informując o tym komornika sądowego. Ponadto na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego "A" nie kwestionował istnienia zajętych wierzytelności. Organ powołał się na treść art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i podkreślił, że "A" jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, zatem był zobowiązany do przekazywania należnych kwot organowi egzekucyjnemu, przy czym obowiązek ten wynika z przepisów ustawowych, co oznacza, że nie może być ograniczony postanowieniami umownymi. Przekazywanie należnych kwot bezpośrednio Klubowi, bez zgody organu egzekucyjnego, stanowiło naruszenie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co przesądza o uznaniu zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem. W końcowej części odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nadmienił, że żaden z wierzycieli, których należności zostały objęte zajęciem wierzytelności, nie poinformował organu egzekucyjnego o ograniczeniu dochodzonych w tym postępowaniu swych wierzytelności.

Pismem procesowym z dnia [...] 2005 r. pełnomocnik "A" uzupełnił wywody skargi wskazując na wadliwe określenie w zaskarżonym postanowieniu kwoty nieprzekaznych wierzytelności, gdyż na rzecz byłego zawodnika Z. M. klub uiścił w latach 2003-2004 łącznie [...] , a wcześniej – [...] 2001 r. przekazał przelewem na konto Urzędu Skarbowego, ze wskazaniem realizacji należności tego wierzyciela, kwotę [...] zł.

Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się do tego pisma wyjaśniając, że wpłata z dnia [...] 2001 r. była dokonana jeszcze w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego, zatem żadna wpłata na rzecz Urzędu Skarbowego z tego tytułu nie wpłynęła. Z kolei w odniesieniu do pozostałych kwot wypłaconych Z. M. podkreślił, że pismo aktualizujące stan zaległości wobec tego wierzyciela jego pełnomocnik przedstawił organowi egzekucyjnemu dopiero w dniu [...] 2005 r., zatem nie mogło ono być uwzględnione w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż – wbrew jej wywodom – zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Zasadnicze znaczenie ma w niniejszej sprawie ma rozstrzygnięcie kwestii, czy "A" jest dłużnikiem zajętej wierzytelności. Jest to bowiem główny zarzut skargi, a jednocześnie podstawowa przesłanka wydania zaskarżonego postanowienia.

Z akt sprawy wynika, że sądowy organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności "B" (obecnie "B" .) względem "A" w W.. Zajęcia dokonane na podstawie art. 638 Kodeksu postępowania cywilnego zachowały swą moc także w dalszym postępowaniu egzekucyjnym, przekazanym do łącznego prowadzenia Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Przesądził o tym Sąd w treści swego postanowienia (pkt 2).

Bezspornym jest, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przez Komornika Rewiru [...] Sądu Rejonowego w K. zostały doręczone "A", zatem zajęcia zostały dokonane z datą doręczenia tychże zawiadomień (art. 638 § 4 K.p.c.). "A" potwierdził otrzymanie zawiadomień o zajęciu i poinformował organ egzekucyjny, że będzie je realizował w miarę otrzymania od partnera medialnego ("[...]") środków pieniężnych, należnych "B".

"A" w W. nie zakwestionował, ani po otrzymaniu zawiadomień o zajęciu wierzytelności, ani w dalszym postępowaniu egzekucyjnym, ani tez wreszcie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Klubowi "B" przysługiwały należności pieniężne z tytułu jego udziału w rozgrywkach sportowych, objętych umową "A" z "[...]". Jednocześnie, jak wynika z § 14 Statutu "A", a także z uchwały Zarządu "A" nr [...] z dnia [...] r.(które to dokumenty przedstawiła strona skarżąca), wszystkie prawa medialne do rozgrywek prowadzonych przez "A" należą wyłącznie do "A". Takie uregulowanie przesądza o tym, że - wobec niekwestionowanego prawa klubów sportowych do udziału w środkach pieniężnych wypłacanych przez "[...]" za transmisje rozgrywek (na zasadach ustalonych w ramach "A") – za dłużnika tych wierzytelności może być uznany wyłącznie "A". W przeciwnym razie, za takiego dłużnika trzeba by uznać "[...]", ale ze względu na wyłączność "A" do praw medialnych, poszczególne kluby sportowe nie mogą być uznane za wierzycieli partnera medialnego. Wierzytelność z tytułu udziału w rozgrywkach objętych umową medialną przysługuje zatem klubom wobec "A". Tym samym jest on dłużnikiem tych wierzytelności.

Nie zmieniają tego faktu ustalenia wewnętrzne celów na jakie kluby sportowe powinny przeznaczać uzyskane z powyższego tytułu środki finansowe. Bez znaczenia pozostaje też w tym zakresie pozycja "A" względem zrzeszonych w nim klubów. W zakresie bowiem prawa do środków pieniężnych z tytułu transmisji rozgrywek sportowych łączy "A" z klubami stosunek umowny, niezależny od uprawnień władczych, przysługujących "A" w stosunku do klubów.

Powyższe ustalenia przesądzają zatem o zasadności stanowiska organów egzekucyjnych, że "A" jest dłużnikiem zajętej wierzytelności. W konsekwencji, stwierdzenie w wyniku kontroli, że podmiot ten nie przekazał organowi egzekucyjnemu należności objętych zajęciem, a jednocześnie wypłacał środki pieniężne bezpośrednio zobowiązanemu, stanowiło podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia, stosownie do przepisu art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.).

Odnośnie zarzutu wadliwego określenia wielkości kwoty nieprzekazanej z związku z zajęciem wierzytelności należy podzielić w pełni stanowisko organu, że tak długo jak wierzyciele nie powiadomią organu egzekucyjnego o ograniczeniu dochodzonej wierzytelności, objętej tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny musi traktować kwoty wynikające z tego tytułu jako wymagalne, a zatem podlegające wyegzekwowaniu. W dacie wydania postanowienia I i II instancji, żaden z tytułów wykonawczych odjętych treścią rozstrzygnięcia nie był ograniczony co do dochodzonej kwoty. Oceniając zatem legalność wydanych postanowień nie można im zarzucić naruszenia prawa, w oparciu o późniejsze ustalenia faktyczne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Br 153, poz. 1270 ze zm.).