Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 389/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt  13, art. 26 par. 3a, art. 33
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 5 ust. 1, art. 17 ust. 1, ust. 2, ust. 10
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi N. W. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 lutego 2022 r. nr OPE.906.2.4.2022.JK.1 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W związku z niedopełnieniem obowiązku zaszczepienia dziecka S. W. (ur. 18 stycznia 2017r.) przeciwko chorobom zakaźnym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku pismem z dnia 3 września 2019 r wezwał jego matkę N. W. do stawienia się z synem w terminie 21 dni w Gabinecie Szczepień NOZS Przychodnia Morena w celu uzupełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych lub udokumentowania szczepień wykonanych w innej placówce, ewentualnie przedstawienia zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwskazaniach do wykonanie u dziecka szczepień. Organ wskazał, że w razie dalszego uchylania się od obowiązku szczepienie dziecka zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W dniu 20 stycznia 2020 r. N. W. doręczono upomnienie, w którym organ wezwał ją do niezwłocznego wykonania szczepień ochronnych syna.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku w dniu 5 października 2021 r. przesłał do Wojewody Pomorskiego (organu egzekucyjnego) tytuł wykonawczy nr [...] wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko N. W. w celu zaszczepienia dziecka S. W.

Wojewoda Pomorski nałożył na N. W. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku w wysokości 1.000 zł i wezwał ją do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepień w terminie 8 miesięcy.

Pismem z dnia 12 listopada 2021 r. skierowanym do Wojewody Pomorskiego, N. W. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązana sformułowała dwa zarzuty: po pierwsze brak wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronny, a po drugie, naruszenie właściwości rzeczowej organu.

W związku z powyższym Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne i przekazał organowi inspekcji sanitarnej (wierzycielowi) pismo strony z zarzutami.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. nr SE.EP-20/028/367/AS/19 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku, działając na podstawie art. 17 ust. 1, art. 34 § 2 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), oraz na podstawie art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), postanowił oddalić zarzuty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że S. W., powinien zostać poddany następującym szczepieniom:

- w 1 dobie życia dziecka - szczepienie przeciwko gruźlicy i pierwsza dawka szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,

- w 2 miesiącu życia w przypadku drugiej dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz pierwszej dawki szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i zakażeń Haemophilus influenzae,

- w 3-4 miesiącu życia w przypadku drugiej dawki szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i zakażeń Haemophilus influenzae oraz pierwszej dawki szczepienia poliomyelitis,

- w 5-6 miesiącu życia w przypadku trzeciej dawki szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i zakażeń Haemophilus influenzae oraz drugiej dawki szczepienia poliomyelitis,

- w 7 miesiącu życia w przypadku trzeciej dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,

- w 13-14 miesiącu życia w przypadku szczepienia przeciwko odrze, śwince i różyczce.

W odniesieniu do pierwszego zarzutu zobowiązanej organ zauważył, że powstanie obowiązku szczepień uwarunkowane jest ukończeniem przez osoby małoletnie określonego wieku, a możliwość jego realizacji w terminie późniejszym następuje wskutek zaistnienia przeszkód niezależnych od osób odpowiedzialnych za wypełnienie tego obowiązku. Organ wyjaśnił, że obowiązek poddania małoletniego S. W. szczepieniom, został określony w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2069, zwanej dalej "u.z.z.z.ch.") oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Uzupełnieniem wymienionych regulacji prawnych jest Program Szczepień Ochronnych ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu. Jest to dokument o charakterze technicznym i zawiera informacje oraz wytyczne na temat sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, a w tym wskazuje wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone.

Ramy czasowe, określone w Programie Szczepień Ochronnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat) nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania jest prawnie niemożliwe. Program Szczepień precyzuje jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka.

Odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień przez osoby małoletnie ponosi osoba, która sprawuje nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny.

Również zarzut naruszenia właściwości rzeczowej organu nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści art. 1 i art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organy inspekcji są powołane do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Wykonywanie tych zadań, polega m.in. na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych. W zakresie zapobiegania powstawaniu chorób zakaźnych, ustawa kompetencyjna w art. 5 pkt 3 nakłada na organ inspekcji sanitarnej obowiązek sprawowania nadzoru nad zakresem i terminami szczepień ochronnych.

W Polsce obowiązek wykonywania szczepień wynika wprost z art. 68 ust. 4 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Przepisy te wskazują jednoznacznie, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa i nie ma potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej.

W związku z powołanymi przepisami organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są tzw. wierzycielem obowiązku szczepień, tj. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym - art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organem egzekucyjnym właściwym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda (art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, przeprowadzanym na podstawie Programu Szczepień Ochronnych, ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Do realizacji tego celu mogą być stosowane środki administracyjne przewidziane w u.p.e.a., w tym grzywny w celu przymuszenia do wykonania ustawowego obowiązku.

Zobowiązana wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji twierdząc, że brak jest wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz zarzucając organowi naruszenie właściwości rzeczowej. Jej zdaniem organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych, ani też do prowadzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r. nr OPE.906.2.4.2022.JK.1 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że sposób oraz forma realizacji szczepień, określona została w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch., który wskazuje wprost, że "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń WHO, w terminie do dnia 31 marca roku poprzedzającego realizację tego programu". Z powyższego wynika, że obowiązek respektowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w tym Programie.

Pozostałe wniesione przez stronę zarzuty nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 1 u.p.e.a., w związku z powyższym organ nie był zobligowany do ustosunkowania się do ich treści.

N. W. zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Główny Inspektor Sanitarny w punkcie IV "Ogólnych zasad przeprowadzania i organizacji szczepień - Szczepienia wyrównawcze" Komunikatu w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na 2022 r. (Dz. Urz. MZ z 2021 r., poz. 85 z dnia 28.10.2021 r.) wskazał, że w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu przeprowadzenia szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienie wyrównawcze przeciw zakażeniom i chorobom zakaźnym objętym obowiązkiem szczepień ochronnych, są obowiązkowe do ukończenia wieku wskazanego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, z 2019 r. poz. 2118 oraz z 2020 r. poz. 1964). Po ukończeniu wieku, dla którego dane szczepienie jest obowiązkowe, szczepienie to nie jest już wymagane prawem i staje się szczepieniem jedynie zalecanym (osoba szczepiona ponosi koszt zakupu szczepionki). (...). Szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień - indywidualnego kalendarza szczepień.

Skarżąca podkreśliła, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku w odpowiedzi na przesłane upomnienie został poinformowany, iż lekarz pediatra ustalił dla dziecka indywidualny kalendarz szczepień. W tych okolicznościach twierdzenie przez organ odwoławczy o rzekomym uchylaniu się od obowiązku szczepień jest bezpodstawne i świadczy o nieznajomości Komunikatu GIS. Szczepienia wyrównawcze podlegają wprost ramom czasowym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Ponadto w Programie Szczepień Ochronnych w dziale Szczepienia Wyrównawcze, pkt 5 w przypadku indywidualnego kalendarza szczepień, to lekarz planuje schemat szczepień ochronnych dla konkretnej osoby uwzględniając Charakterystykę Produktu Leczniczego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku bezpodstawnie przypisał sobie możliwość ustalania sztywnych ram czasowych, w celu uzupełnienia brakujących szczepień, nie znając stanu zdrowia dziecka ani jego historii choroby.

Analizując w całości Komunikat GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2022 oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wynika, iż tytuł wykonawczy nr [...] w którym to organ wskazuje sztywny przedział czasowy 8 miesięcy na wykonanie zaległych szczepień ochronnych nie posiada umocowania w przepisach prawa i jest jawnym naruszeniem delegacji ustawowej. Dodatkowo wskazany w tytule wykonawczym obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko Haemophilus Influenzae typu B nie może zostać wykonany, ponieważ brak jest na rynku refundowanego preparatu do stosowania u dzieci powyżej 5 roku życia (informacja uzyskana z przychodni NZOZ Morena w Gdańsku oraz infolinii NFZ, potwierdzona Charakterystyką Produktu Leczniczego szczepionek dostępną na stronie szczepienia.pzh.gov.pl).

Należy zatem uznać, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku wystosował upomnienie niezgodnie z przepisami prawa, bo przed upływem terminu wyznaczonego do wykonania obowiązku określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia, a co za tym idzie bezpodstawnie wystawił tytuł wykonawczy nr [...].

Dodatkowo skarżąca wskazała, że organ pierwszej instancji nie poinformował jej o wszczęciu postępowania oraz nie powiadomił o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk (art. 10 § 1 k.p.a.). Na skutek tego została pozbawiona prawa do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, jak również do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem (jak chociażby protokół kontroli PPIS w NZOZ Morena w Gdańsku). Organ inspekcji sanitarnej nie powiadomił również o przesłaniu tytułu wykonawczego do Wojewody Pomorskiego.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu skarżąca N. W. uczyniła postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 lutego 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postępowanie egzekucyjne obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej nadal jako "u.p.e.a.").

Podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczyły braku wymagalności obowiązku z uwagi na to, że walor aktu prawnego nie przysługuje Komunikatowi GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych a także z uwagi na to, że "zaległe" szczepienia należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień. Ponadto dla szczepień wskazanych w tytule wykonawczym rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wyznacza terminy do ukończenia 19 roku życia.

Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia właściwości rzeczowej organu, gdyż z ustaw nie wynika, by Państwowa Inspekcja Sanitarna posiadała uprawnienia do prowadzenia postępowania w przedmiocie obowiązku poddania się szczepieniom.

Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 – 35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 26 § 3a pkt 1 u.p.e.a., wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Zgodnie natomiast z treścią art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu (Wojewodzie Pomorskiemu), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W cytowanym przepisie nie wymienia się jako podstawy zarzutu, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Zarzut taki mógł być podniesiony wobec wierzyciela jedynie pod rządami obowiązującego do dnia 29 lipca 2020 r. przepisu art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowiącego, że podstawą zarzutu może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

W tej sytuacji organy obu instancji nie musiały się do tego zarzutu odnosić.

W związku z tym jednak, że z uzasadnienia zarzutu wynika, iż skarżąca kwestionuje nie tyle właściwość organu egzekucyjnego, co przysługiwanie statusu wierzyciela organowi inspekcji sanitarnej, należy wskazać, że wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku, co wynika z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.), który stanowi, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać należy, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz.1657 ze zm., dalej jako "u.z.z.z.ch.") stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.

Należy zauważyć, że w art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.z.ch., minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), w którym wskazał choroby zakaźne objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. W rozporządzeniu tym wskazano również w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 17 u.z.z.z.ch. reguluje prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego egzekwowanego obowiązku – podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku, z mocy prawa, zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Konkludując, z tych wszystkich przepisów wynika norma prawna, ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., gdyż podlegający egzekucji obowiązek dotyczący wykonania u małoletniego dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych istniał, wynikał z przywołanych przepisów prawa, był wymagalny i nie został zrealizowany.

Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Zatem dla dziecka skarżącej ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie w czasie wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca poczyniła jakiekolwiek starania, by doprowadzić do ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Brak informacji, by skarżąca wraz z dzieckiem stawiła się u lekarza na szczepienia. Powołując się na konieczność oparcia szczepień dziecka na indywidualnym ich kalendarzu, to właśnie skarżąca powinna przedłożyć taki dokument, sporządzony przez właściwego lekarza. Dopiero przedłożenie indywidualnego kalendarza szczepień pochodzącego od uprawionego lekarza, określającego terminy szczepień odmiennie niż wynika to z tytułu wykonawczego, spowodować może dostosowanie podejmowanych czynności egzekucyjnych do jego treści.

Skoro skarżąca nie przedstawiła indywidualnego kalendarza szczepień, to organ administracji był uprawniony w ramach swych kompetencji, by określić dostosowany do rodzaju i ilości zaległych szczepień termin realizacji egzekwowanego obowiązku. Wskazany w tytule wykonawczym 8-miesięczny termin w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości Sądu.

Brak możliwości zaszczepienia dziecka wskutek braku określonego, niezastępowalnego preparatu może być uwzględniony w toku postepowania egzekucyjnego jedynie wówczas, gdy informacja taka znajdzie potwierdzenie w dokumentacji lekarskiej.

W ocenie Sądu argumenty dotyczące przedwczesnego wysłania upomnienia nie są uzasadnione. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w przepisach rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialne za wykonanie przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie mogą być rozumiane jako pozwalające zobowiązanemu na samodzielny wybór momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności obowiązku. Niweczyłoby to bowiem zupełnie cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienie osób podatnych na zakażenie.

Również za nietrafny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego, znacznie ograniczone zastosowanie ma wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż całe postępowanie toczy się wyłącznie w oparciu o dokumenty urzędowe, zgromadzone w postępowaniu egzekucyjnym oraz o dokumenty i inne dowody przedłożone przez zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dowodowe nie było prowadzone, zaś skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających spełnienie przez nią obowiązku szczepienia dziecka czy też sporządzenie przez właściwego lekarza indywidualnego kalendarza szczepień.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).