Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2342/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 107 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1741
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.B.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 515/15 w sprawie ze skargi J.B.C. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wpisania zagranicznego aktu urodzenia do polskich ksiąg stanu cywilnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J.B.C. na decyzję Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie wpisania zagranicznego aktu urodzenia do polskich ksiąg stanu cywilnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Wojewoda Warmińsko-Mazurski decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania J.B.C. od decyzji nr [...] Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu urodzenia J.B.S. L. nr [...] sporządzonego w dniu [...] lipca 2005r. w A. w G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W dniu [...] lipca 2014 r. adw. A.K. – pełnomocnik J.B.C. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. z wnioskiem o wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego, tj. aktu urodzenia mocodawczyni nr [...] sporządzonego w A., w G. na nazwisko J.B.S.-L. urodzonej w dniu [...] czerwca 1987 r. w E. Uzasadniając podał, że K.J.S. i L.L. zawarli w dniu [...] sierpnia 1985 r. w A. związek małżeński. Małżeństwo zostało zarejestrowane w USC w A. i USC w M. i trwało do [...] stycznia 1994 r., tj. do śmierci L.L. Jednocześnie K.J.S. w dniu [...] lutego 1987 r. zawarła przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w M. związek małżeński z M.P.C., który mocą wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] września 1988 r., sygn. akt [...] został unieważniony, albowiem K.J.S. pozostawała w ważnym związku małżeńskim z L.L. W dniu [...] czerwca 1987 r. urodziła się J.B. i w sporządzonym w Urzędzie Stanu Cywilnego w E. w dniu [...] czerwca 1987 r. akcie urodzenie Nr [...] wpisane zostało nazwisko C., zaś nazwisko jej ojca – M.P.C.

Kierownik USC w S. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r., znak. [...], na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił wnioskodawczyni jej podanie z dnia [...] czerwca 2014 r. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym jego uchwałę z dnia 10 maja 1994 r., ( III CZP 65/94 – OSNC 1994/12/231 ) uznał, że rozstrzygnięcie zagadnienia, czy osoby ujawnione w akcie urodzenia nie są biologicznymi lub prawnymi rodzicami może być rozstrzygnięte wyłącznie w procesie sądowym. Nadmienił, że uwzględnienie wniosku mogłoby doprowadzić do obejścia art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. z 2011r., Nr 212, poz. 11264 j.t. – dalej jako p.a.s.c. z 1986 r. ) stanowiącego, że akta stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych i ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

Wojewoda, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2014r. uchylił postanowienie Kierownika USC w S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. i przekazał sprawę temuż organowi do ponownego rozpoznania. Uznał bowiem, że transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego, po myśli art. 73 ust. 1 p.a.s.c. z 1986 r., nie należy do kognicji sądów powszechnych, gdyż w istocie nie jest to sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 k.p.a.

Rozstrzygając ponownie Kierownik USC w S. decyzją z dnia [...] października 2014 r., działając na podstawie art. 73 ust. 1 p.a.s.c z 1986r., odmówił wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu urodzenia J.B.S. L. nr [...], sporządzonego w dniu [...] lipca 2005 r. w A., w G.. Uznał, że akt urodzenia nr [...] sporządzony w G. w dniu [...] lipca 2005r. powstał w wyniku transkrypcji aktu urodzenia J.B. C., zaś sprzecznym z przywołanym art. 73 ust. 1 p.a.s.c z 1986 r. byłoby dokonanie transkrypcji aktu stanu cywilnego powstałego w wskutek transkrypcji.

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. – będącą przedmiotem skargi – na podstawie art. 11 ust. 2 p.a.s.c. utrzymał w mocy decyzję Kierownika USC w S. z dnia [...] października 2014 r. Uzasadniając odmowę wpisania rzeczonego aktu urodzenia do polskich ksiąg stanu cywilnego powołał się na art. 107 pkt 3 p.a.s.c stanowiącego, że kierownik u.s.c. odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W tej mierze podał, że transkrypcja [...] aktu urodzenia J.B. S. L. doprowadziłaby do sytuacji, w której dla jednej osoby sporządzone byłyby dwa polskie akty urodzenia zawierające inne dane dotyczące ojca, właściwie, z których wynikałoby inne ojcostwo, natomiast rozstrzygnięcie w zakresie pochodzenia dziecka należy do wyłącznej kompetencji sądów.

W skardze adw. A.K. – pełnomocnik J.B.C. decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. zarzucił naruszenie:

1/ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

a/ art. 104 ust. 1 p.a.s.c. poprzez bezpodstawną odmowę wpisania zagranicznego aktu urodzenia J.B.S. L. do polskich ksiąg stanu cywilnego pomimo wniosku skarżącej w tym zakresie,

b/ art. 62 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015r., poz. 583 j.t. – dalej jako k.r.o. ) w zw. z art. 107 pkt 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia J.B.S. L. skutkowałaby powstaniem polskiego aktu urodzenia, którego treść byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, tj. domniemaniem pochodzenia dziecka od męża matki oraz prowadziłby do obejścia przepisów dotyczących sądowego postępowania w przedmiocie danych dotyczących ojca dziecka,

2/ prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, mimo jej wadliwości wyrażającej się w bezpodstawnej odmowie transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka.

Uzasadniając podał, że art. 104 p.a.s.c ( dawny art. 73 ust. 1 p.a.s.c. z 1986 r. ma charakter bezwzględny, co odmowę umiejscowienia zagranicznego aktu urodzenia w polskich księgach stanu cywilnego czyni nieuzasadnioną. Natomiast podniesione przez Wojewodę zagadnienie trybu zmiany danych ojca wpisanych do polskich ksiąg stanu cywilnego wykracza poza przedmiot postępowania, tj. transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia, a w każdym razie są przedwczesne, gdyż mogłyby być uwzględnione w postępowaniu o unieważnienie aktu urodzenia. W każdym razie organ nie jest uprawiony do weryfikacji treści zagranicznego aktu urodzenia i badania, czy zawarte w nim treści są zgodne z prawdą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą skarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 lipca 2015 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że podstawą materialnoprawną decyzji Kierownika USC w S. z dnia [...] października 2014 r. był art. 73 p.a.s.c z 1986r. stanowiący, że akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Wpisanie takie nazywane jest w doktrynie i orzecznictwie transkrypcją. Do polskich ksiąg stanu cywilnego można transkrybować akty stanu cywilnego bez względu na datę ich sporządzenia i na datę zdarzenia, a także bez względu na to, czy osoba, której akt ten dotyczy jest obywatelem polskim, czy w Polsce ma miejsce stałego zamieszkania. W tym względzie wskazany wyżej art. 73 ust.1 nie wprowadza żadnych ograniczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że w kwestii dotyczącej charakteru prawnego transkrypcji w doktrynie początkowo panowała rozbieżność poglądów. Jedni przedstawiciele doktryny uważali, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego ma charakter rejestracyjny, drudzy prezentowali stanowisko, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego, lecz jest jedynie przetransportowaniem pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. W chwili obecnej w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego nie ma charakteru rejestracyjnego. W tej kwestii kilkakrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, wskazując, że transkrypcja sprowadza się jedynie do "przetransportowania pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów". W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy, mocy dowodowej oraz zasad korekty, nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe. Zdaniem Sądu I instancji nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego. Konsekwencją tak rozumianego pojęcia transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego jest niedopuszczalność wprowadzania zmian w jego treści w toku wpisywania do polskiej księgi urodzeń, małżeństw i zgonów. Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował, że transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Sąd I instancji podkreślił, że instytucję powyższą w taki sam sposób rozumie pełnomocnik skarżącej, jednak jego pogląd sprowadzający się do sekwencji zdarzeń, iż wpierw należy dokonać transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia, by następnie jeden z nich unieważnić w trybie art. 29 p.a.s.c z 1986 r. (wskazany w skardze), czy też w będącym jego odpowiednikiem art. 39 p.a.s.c., nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zagranicznym dokumentem urzędowym jest nie tylko jego oryginał, lecz również jego odpis bądź uwierzytelniony wyciąg. Akt urodzenia J.B.S.L. nr [...], którego wpisania do polskich akt stanu cywilnego domaga się skarżąca, powyższy wymóg spełnia, jako, że jest wyciągiem z dnia [...] lutego 2013 r. aktu urodzenia sporządzonego w A. w dniu [...] lipca 2005 r. Sąd I instancji dostrzegł, że art. 3 p.a.s.c (będący jego wiernym odpowiednikiem art. 4 p.a.s.c z 1986 r.), stanowi, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Z zestawienia tych przepisów wynika, że zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą, jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego czy zostaną transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego. Wynika to wprost z treść art. 104 ust. 1 p.a.s.c (odpowiednio art. 73 ust. 1 p.a.s.c.). Normatywnym potwierdzeniem powyższego jest art. 1138 k.p.c. statuujący, że zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zagraniczny akt stanu cywilnego jako dokument urzędowy ma na terenie Polski taką samą moc jak polski akt stanu cywilnego bez uprzedniej potrzeby ich transkrypcji i w myśl art. 3 p.a.s.c stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych. W rezultacie kwestia transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia jest w konsekwencji zagadnieniem drugorzędnym, skoro nie jest ona czynnością konieczną dla uzyskania mocy dokumentu urzędowego przez dokument zagraniczny, a problem, czy dokument ten jest objęty domniemaniem z art. 3 p.a.s.c. (art. 4 p.a.s.c. z 1986 r.) nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro przedmiotem sprawy jest obalenie wniosku domniemania budowanego w oparciu o polski akt urodzenia.

Odmowę wpisania wnioskowanego aktu urodzenia Wojewoda oparł na art. 107 p.a.s.c stwierdzającym, że odmowa dokonania transkrypcji byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. Ową sprzeczność organy definiują koniecznością unieważnienia aktu stanu cywilnego J.B.C. sporządzonego przed Kierownikiem USC w E. poprzez zaprzeczenie jej pochodzenia od M.P.C., jako warunku koniecznego do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia skarżącej. W przeciwnym wypadku doszłoby, w ich ocenie, do naruszenia art. 3 p.a.s.c. (dawniej art. 4 p.a.s.c. z 1986 r.), który to ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

W rozpatrywanej sprawie w wyniku transkrypcji aktu urodzenia skarżącej powstałby akt, w którym w rubryce przeznaczonej na wpisanie danych ojca dziecka wpisany byłby obywatel G. L.L., a nie obywatel RP M.P.C., jak to stwierdza przywoływany już akt urodzenia skarżącej nr [...] sporządzony przed Kierownikiem USC w E. w dniu [...] czerwca 1987 r. W związku z tym Wojewoda prawidłowo uznał, że najpierw należy ocenić, czy w tym wypadku transkrypcja aktu urodzenia nie wywoła skutków sprzecznych z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r. sygn. II CK 13/03, stwierdził, że przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, a więc zasady konstytucyjne, ale również naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa, w tym także prawa rodzinnego. Artykuł 4 p.a.s.c. wprowadza wyjątek od ogólnej zasady swobodnej oceny dowodów, akty stanu cywilnego korzystają bowiem ze szczególnej mocy dowodowej, stanowiąc wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Jednakże, co wynika z art. 3 p.a.s.c. in fine, możliwe jest udowodnienie niezgodności z prawdą danych zawartych w tych aktach, wymaga to jednak przeprowadzenia odpowiedniego postępowania. W niniejszej sprawie przy ustalaniu podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej - na użytek klauzuli porządku publicznego - należało brać przede wszystkim pod uwagę przepisy zawarte w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015r., poz. 583 j.t. – dalej jako k.r.o.), jako, że uregulowania Prawa o aktach stanu cywilnego nie wyczerpują jednak katalogu postępowań dotyczących danych stwierdzanych aktami stanu cywilnego. Jednym z nich jest domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, jeżeli urodziło się w trakcie trwania małżeństwa lub przed upływem trzystu dni od jego unieważnienia – art. 62 § 1 k.r.o. Nie bez znaczenia pozostaje również charakter domniemania ojcostwa męża matki dziecka. Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki (art. 62 § 1 i 2 k.r.o.) zostało ukształtowane jako domniemanie niewzruszalne, tzn. możliwe do obalenia jedynie w drodze zakwestionowania podstawy domniemania (powództwa o zaprzeczenie ojcostwu - art. 62 § 3 k.r.o.). Następuje to przez wykazanie niepodobieństwa, aby mąż matki mógł być ojcem dziecka (por. art. 67 k.r.o.), a stosownej treści powództwo musi zostać wniesione przed upływem ustawowych terminów zawitych i tylko przez osoby, którym ustawa przyznaje legitymację czynną (art. 63, 64, 69 i 70 k.r.o.). Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że dostosowanie treści aktu stanu cywilnego stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą do stanu rzeczywistego może nastąpić jedynie w postępowaniu sądowym. Nie może ono nastąpić w postępowaniu administracyjnym lub też sądowoadministracyjnym. Powyższe rozważania w ocenie Sądu I instancji uzasadniają wniosek jaki wyprowadził Wojewoda, że dokonanie transkrypcji przedmiotowego aktu urodzenia do polskich ksiąg pozostawałyby w sprzeczności z porządkiem prawnym obowiązującym na terenie RP, gdyż doszłoby do obalenia domniemania z art. 3 p.a.s.c. nie w sposób wskazany w tymże artykule, a w trybie administracyjnym wskutek dokonania transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia. Zaistniała zatem podstawa do wydania decyzji o odmowie dokonania transkrypcji aktu urodzenia J.B.S. L. do polskich ksiąg stanu cywilnego na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. i przepisami ustawy k.r.o. zawartymi w Dziale Ia "Rodzice i dzieci" Rozdziale I "Pochodzenie dziecka", Oddziale II " ojcostwo ". Sąd I instancji podkreślił, że za takim stanowiskiem przemawia również i to, jak ujął to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. III CZP 58/2012, publ. OSNC 2013/5, że akt stanu cywilnego sporządzony za granicą stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych także wtedy, gdy nie został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. W tym też kontekście, zdaniem Sądu I instancji, zarzut skargi, iż zagadnienie unieważnienia aktu stanu cywilnego, w realiach niniejszej sprawy, pojawi się dopiero po dokonaniu umiejscowienia rzeczonego aktu urodzenia w polskich aktach stanu cywilnego, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w porządku prawnym funkcjonują już - o równoważnej mocy dowodowej - dwa akty urodzeń wzajemnie się wykluczające co do ojcostwa skarżącej, co biologicznie jest niemożliwe (jednoczesne pochodzenie dziecka od dwóch biologicznych ojców ), a prawnie niedopuszczalne. Pozostaje zatem oczywiste, że jeden ze wspomnianych aktów potwierdza stan niezgodny ze stanem faktycznym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J.B.C. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 22 p.p.s.a. polegające na wadliwym wykonaniu obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. z dnia [...] października 2014 r. pod względem jego zgodności z prawem, to jest art. 104 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 62 § 1 k.r.o. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji, w procesie wydawania decyzji powyższych przepisów, polegającego na wydaniu decyzji odmownej w miejsce dokonania czynności o charakterze formalnoprawnym, to jest wpisania do księgi urodzeń aktu urodzenia J.B.C. i opierając tę odmowę na sprzeczności transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego, to jest domniemaniem pochodzenia dziecka od męża matki,

- art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 3 p.a.s.c. w zw. z art. 29 p.a.s.c. (w brzmieniu z dnia 29 września 1986 r.) poprzez błędną wykładnię, iż klauzula porządku prawnego, uzasadniająca odmowę transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego, prowadzi do obalenia niewzruszalnego domniemania wynikającego z art. 3 p.a.s.c. nie w sposób wskazany w tymże artykule, a w trybie administracyjnym, podczas, gdy art. 29 p.a.s.c. (w dawnym brzmieniu) przewidywał taki tryb (obecnie tryb ten przewiduje art. 127 p.a.s.c.) będący wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 3 p.a.s.c.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że niezasadnym jest branie pod uwagę przepisów zawartych w k.r.o. W ocenie autorki skargi kasacyjnej organ zobowiązany jest jedynie do przeniesienia do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu, który został wydany przez uprawnione organy państwa obcego i który ma moc dowodową w państwie jego wystawienia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie dokonanie transkrypcji jej aktu urodzenia nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku RP. Wskazano, że podstawę odmowy dokonania transkrypcji aktu urodzenia skarżącej kasacyjnie stanowił fakt istnienia w obrocie prawnym dwóch aktów stanu cywilnego zawierających inne dane dotyczące ojca.

Skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że w kwestii obalenia domniemania art. 33 p.a.s.c. nie podziela stanowiska Sądu jakoby unieważnienie aktu stanu cywilnego stanowiło naruszenie klauzuli porządku publicznego. Stanowisko takie prowadziłoby do stwierdzenia, że art. 127 ust. 2 p.a.s.c. byłby przepisem martwym, w sytuacji gdy dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania zastosowania w sprawie art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016, poz. 2064, tekst jednolity zwana dalej p.a.s.c.). Powołany wyżej przepis stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Zauważyć należy, że zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji, która polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 1 i 2 p.a.s.c.). Co do zasady więc organ zobligowany jest do dokonania transkrypcji, a jedyną postawę odmowy mogą stanowić przesłanki wyliczone w art. 107 pkt 1 - 3 p.a.s.c. Ocenie w sprawie podlegało więc czy odmowa dokonania transkrypcji aktu urodzenia skarżącej kasacyjnie sporządzonego w A, była uzasadniona przesłanką związaną z naruszeniem porządku publicznego Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w warunkach rozpoznawanej sprawy przesłanka ta została spełniona. Po pierwsze należy bowiem zauważyć, że dokonanie transkrypcji [...] aktu urodzenia skarżącej kasacyjnie prowadziłoby do istnienia w obrocie prawnym dwóch aktów urodzenia tej samej osoby, przy czym z każdego aktu wynikałoby, że skarżąca kasacyjnie ma innego ojca.

Zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, że okoliczność taka nie jest do pogodzenia z zasadami porządku prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Przez powyższe zasady należy rozumieć bowiem nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno – politycznego, a więc zasady konstytucyjne, ale również naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami praw, w tym także prawa rodzinnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2003 r., sygn. akt II CK 13/03). Słusznie podkreślił przy tym Sąd I instancji, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych (art. 3 p.a.s.c.). W konsekwencji dokonania transkrypcji aktu urodzenia skarżącej kasacyjnie w rejestrze stanu cywilnego funkcjonowałyby dwa akty urodzenia o różnej treści w odniesieniu do danych dotyczących ojca. Sprzeczne byłoby to z zasadami kodeksu rodzinnego, zgodnie z którymi dziecko ma jednego ojca, a kwestie związane z ojcostwem mogą być regulowane za pomocą instytucji zaprzeczania i ustalenia ojcostwa, o których mowa w art. 62 i 73 k.r.o. Zasadnie wywiódł także Wojewódzki Sąd Administracyjny, że sytuacja taka prowadziłaby do podważenia zasady domniemania ojcostwa zawartej w art. 62 § 1 k.r.o.

Istotne przy tym jest, co wynika z pism skarżącej kasacyjnie, że podjęte działania w oparciu o ustawę prawo o aktach stanu cywilnego mają doprowadzić do unieważnienia pierwszego z aktów stanu cywilnego, w których jako ojciec skarżącej kasacyjnie został wpisany M.P.C. i pozostawienia aktu urodzenia, z którego będzie wynikać, że ojcem skarżącej kasacyjnie jest L.L.. Faktycznie więc skarżąca kasacyjnie zmierza, aby w trybie transkrypcji aktu urodzenia zaprzeczyć ojcostwo M.P.C. i ustalić ojcostwo L.L.. Powyższe działanie sprzeczne więc jest z zasadą porządku publicznego Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno zaprzeczenie, jak i ustalenie ojcostwa może bowiem nastąpić jedynie w trybie postępowania sądowego toczącego się przed sądem powszechnym, przy czym przepisy zakreślają terminy zawite do dokonania tych czynności oraz określają osoby posiadające legitymację czynną do ich dokonania. Nie może ono nastąpić w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracyjnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1994 r., III CZP 65/94, OSNXC 1994/12/231). Powyższe wskazuje na zasadność stanowiska Sądu I instancji, że transkrypcja przedmiotowego aktu urodzenia pozostawałaby w sprzeczności z porządkiem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej.

W świetle przedstawionych rozważań nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że obalenie domniemania, w zakresie ojcostwa wpisanego do aktu stanu cywilnego jest możliwe w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1264), którego odpowiednikiem jest obecnie obowiązujący art. 127 p.a.s.c.

Zwrócić należy uwagę, że art. 29 nieobowiązującej już ustawy prawo o aktach stanu cywilnego stanowił, że jeżeli dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie, unieważnia się jeden z nich. Unieważnienia dokonuje organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt późniejszy.

Natomiast art. 127 ust. 2 p.a.s.c. w obecnym brzmieniu stanowi: "jeżeli przeniesiono do rejestru stanu cywilnego więcej niż jeden akt stanu cywilnego stwierdzający to samo zdarzenie, sporządzony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo sporządzony w trybie art. 145, a okoliczności wskazane w każdym z tych aktów nie budzą wątpliwości, że przedmiotem rejestracji w każdym z nich jest to samo zdarzenie, wojewoda właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził ostatni akt, unieważnia akt lub akty stanu cywilnego w formie decyzji administracyjnej."

Przepisy te w swym brzmieniu nie są tożsame, albowiem art. 127 ust. 1 i 2 dotyczy sytuacji związanych z przeniesieniem aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego (art. 124 ust. 1 p.a.s.c.). Przepis ten dotyczy więc eliminacji błędów powstałych w toku dokonywania zmiany z formy prowadzenia dotychczasowej księgi aktu stanu cywilnego na rejestr stanu cywilnego.

Ponownego podkreślenia wymaga jednak, że zarówno zaprzeczenie jak i ustalenie ojcostwa nie jest możliwe do przeprowadzenia w trybie postępowania administracyjnego, do dokonywania tych czynności uprawnione są bowiem sądy powszechne.

Rozważania te wskazują na niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 107 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 p.a.s.c. i art. 62 § 1 k.r.o.

Zarzut dotyczący naruszenia art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. nie posiadają usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym wskazującym na zakres kognicji sądów administracyjnych. Zarzut naruszenia tego przepisu winien wskazywać, iż sąd dokonał kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z przekroczeniem wyszególnionego tym przepisem zakresu. Natomiast przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy normuje zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. To, czy ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia była prawidłowa, czy też błędna nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Wyjątkowo gdyby np. sąd skontrolował zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności, czy też orzekł w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, przepis ten mógłby stanowić podstawę kasacyjną w powiązaniu z naruszeniem innych przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawnej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

Mając na względzie powyższe rozważania w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.