Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 660/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Pełnomocnik procesowy
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116, art. 121, art. 122, art. 123, art. 127, art. 136, art. 137 par. 2, art. 187, art. 188 par. 1, art. 192, art. 229
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 397
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 5 par. 1
journal: Dz.U. 1934 nr 93 poz 834
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski,, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności prezesa zarządu spółki akcyjnej za zaległości spółki w podatku akcyzowym oddala skargę


UZASADNIENIE

M.K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" o nr "[...]", którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" orzekającą Jego odpowiedzialność podatkową, jako prezesa zarządu A S.A., za zobowiązania spółki w podatku akcyzowym, wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Z materiałów przekazanej przez Dyrektora Izby wraz ze skargą, sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 września 2006r., o sygn. akt I SA/Ol 246/06, uchylił wcześniejszą decyzję Dyrektora Izby Celnej orzekającą o odpowiedzialności podatkowej M.K., jako prezesa zarządu wymienionej Spółki, za jej zobowiązania w podatku akcyzowym za lata 2000 - 2001. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż Dyrektor Izby Celnej nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, poprzez niezbadanie wszystkich przesłanek związanych z orzeczeniem o solidarnej odpowiedzialności skarżącego. W związku z powyższym Sąd zalecił organowi odwoławczemu, by w celu wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, dokonał szczegółowej analizy tych przesłanek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej decyzją z "[...]", uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego po uchyleniu własnej decyzji z "[...]", ponownie określił wysokość zaległości podatkowej Spółki A z tytułu podatku akcyzowego w łącznej kwocie 1.142.839,76 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 829.651,00 zł., za miesiące grudzień 2001r., styczeń – kwiecień 2002r., czerwiec 2002r. oraz lipiec 2002r.

Wymienioną wyżej decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego orzekł o odpowiedzialności podatkowej M.K., Prezesa Zarządu A S.A. za te zaległości oraz z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości 30.435,00 zł. Jako podstawę prawną organ powołał art. 108 i art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j, z 2005r., Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm ).

W dniu 25 września 2007r. wpłynęło do Izby Celnej pismo strony z 24 września tego roku, w którym pełnomocnik wniósł o przesłuchanie M.K., na okoliczność kondycji finansowej spółki A S.A., wyznaczenie w sprawie biegłego i przeprowadzenie dowodu z opinii na okoliczność kondycji finansowej spółki A, a ponadto o powtórzenie w całości postępowania, z uwagi na nieinformowanie pełnomocnika o prowadzonym postępowaniu.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, w uzasadnieniu decyzji odwoławczej Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż Spółka Akcyjna A została zawiązana aktem notarialnym, w dniu 18 maja 1999r.. Prowadziła ona działalność w zakresie produkcji i sprzedaży wyrobów alkoholowych. Od 5 grudnia 2000r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego prezesem tej spółki był M.K.

W ocenie organu odwoławczego, zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy potwierdził, iż prowadzona w stosunku do spółki A egzekucja okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył bowiem prowadzone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku akcyzowym, również za okres objęty zaskarżoną decyzją. Uzasadniając bezskuteczność postępowania egzekucyjnego, Naczelnik zwrócił uwagę na likwidację rachunków przedsiębiorcy w Banku B z dniem 16 października 2002r. oraz w Banku C z dniem 12 maja 2003r., a ponadto na brak ruchomości i urządzeń oraz możliwości ustalenia położenia majątku przedsiębiorcy podlegającego egzekucji.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż w dniu 31 marca 2002r. zostało sporządzone sprawozdanie finansowe Spółki A. Z załączonej informacji podatkowej wynikało zaś, iż firma zakończyła rok 2001 stratą brutto w kwocie 117.742,35 zł. Do podpisanego przez Prezesa Zarządu – M. K. sprawozdania nie została sporządzona pisemna opinia biegłego rewidenta.

Organ wskazał również, że w dniu 16 września 2002r., Spółka A złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o ogłoszenie upadłości. Z treści wniosku wynikało, iż na dzień 31 sierpnia 2002r. został sporządzony bilans według którego firma poniosła stratę na prowadzonej działalności w kwocie 1.454.746,98 zł.. Zobowiązania dłużnika na ten dzień wyniosły zaś 2.467.863,50 zł.. Według tego wniosku, podpisanego przez Prezesa Spółki – M. K., A S.A. zaprzestała płacenia swoich zobowiązań w sposób ciągły i nie ma szans na zaspokojenie wszystkich wierzycieli ze względu na stan finansowy i sytuację gospodarczą.

Oddalając wniosek o upadłość firmy A S.A., w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 kwietnia 2003r. Sąd Rejonowy stwierdził m.in., iż dłużnik nie posiada żadnego majątku wolnego od obciążeń. Również jedyna nieruchomość będąca własnością Spółki, znajdująca się w W. była obciążona dwoma hipotekami na rzecz Banku D w W. na kwotę 338.000 zł i 150.000 zł oraz dożywotnią służebnością osobistą mieszkania dla uprawnionych z korzystania przez nich z całego budynku - obciążenia te przekraczały wartość jaką można było uzyskać z ewentualnej sprzedaży. Dłużnik nie posiadał także majątku ruchomego.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w dniu 26 września 2002r. odbyło się Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy A S.A., w czasie którego zostało zatwierdzone sprawozdanie - bilans, rachunek strat i zysku za 2001r.. Przewodniczącym Zgromadzenia wybrany został M. K. W jego trakcie podjęto m.in. uchwałę, iż strata netto za 2001r. w wysokości -117.742,35 zł zostanie pokryta częściowo z zysku za rok 2000, a pozostała kwota z zysku lat przyszłych. Organ zwrócił uwagę, iż sprawozdanie finansowe Spółki A za rok obrotowy 2000 wykazało m.in. stratę netto w kwocie - 35.121,96 zł. Zgodnie z przepisami o rachunkowości niniejsze sprawozdanie powinno być zatwierdzone nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego, a więc do końca czerwca 2002r. (art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

W ocenie Dyrektora Izby, spółka A trwale przestała regulować zobowiązania od drugiego półrocza 2001r., nie uiszczając należności publicznoprawnych, w tym zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego. Potwierdzeniem powyższego są wystawione tytuły wykonawcze za kolejne miesiące, począwszy od lipca 2001r.. Za najpóźniejszy moment ujawnienia faktu, iż majątek będący w posiadaniu Spółki nie jest wystarczający do uregulowania zaciągniętych zobowiązań organ uznał dzień 31 marca 2002 r., tj. dzień w którym zostało sporządzone sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2001r., podpisane przez Prezesa Spółki – M. K. Z bilansu tego wynikało jednoznacznie, iż zobowiązania Spółki przewyższyły sumę majątku trwałego i obrotowego. Łączna wartość zobowiązań w wysokości 2.102.248,58 zł przekroczyła bowiem łączną wartość składników majątku na kwotę 2.061.899,71 zł.

Organ odwoławczy stwierdził również, iż dla oceny terminowego złożenia wniosku o upadłość nie ma żadnego znaczenia w sprawie opinia biegłego, do której odniósł się w odwołaniu M. K., wnosząc o uzupełnienie materiału dowodowego. Jak podał organ, w aktach sprawy znajduje się opinia dotycząca badania sprawozdania finansowego Spółki Akcyjnej A za rok obrotowy 2000. Została ona sporządzona przez biegłego rewidenta we wrześniu 2001r. i stanowi jedynie potwierdzenie, że już w 2000r. firma A zakończyła działalność ze stratą netto w kwocie - 35.121,96 zł.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż M.K. całkowicie lekceważył swoje obowiązki zawiązane z działalnością spółki. Nie zwracał uwagi na jej bieżące wyniki finansowe, nie analizował jej aktualnych strat, nawarstwiających się trudności mających wpływ na jej przyszłość, jak i na obowiązki wynikające z Kodeksu Spółek Handlowych, tj. nie składał sprawozdań finansowych do właściwego sądu, nie dopełnił obowiązku powołania biegłego rewidenta celem zbadania kondycji firmy. Przedstawiona natomiast argumentacja strony o planach mających poprawić kondycję finansową przedsiębiorstwa była w ocenie organu gołosłowna i nieadekwatna w stosunku do skumulowanych trudności.

Organ odrzucił również zarzut odwołania dotyczący naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej. Podniósł, iż decyzja został wydana w oparciu o dokumentację Spółki. Podpisane przez M.K. bilanse, zostały uznane przez Naczelnika Urzędu Celnego za wiarygodne i nie zostały przez organ podatkowy zakwestionowane. Tym samym, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do powołania biegłego na okoliczność zbadania kondycji finansowej firmy A, jak również do ponownego przesłuchania M.K.

Nie uwzględnił ponadto wniosku o powtórzenie całości postępowania, z uwagi na fakt, iż kancelaria prowadzona przez pełnomocnika nie została powiadomiona o prowadzonym postępowaniu. Wskazał, iż J.P.P. dostarczył do Dyrektora Izby Celnej pełnomocnictwo udzielone przez M.K. dopiero w dniu 18 września 2007r. i od tego dnia mógł w niniejszej sprawie występować jako pełnomocnik strony. Opłata za pełnomocnictwo została wniesiona do Urzędu Miasta, także w dniu 18 września 2007r. Przed tą datą, nie zostało natomiast wniesione żadne pełnomocnictwo do organów podatkowych.

Organ II instancji zwrócił uwagę, iż według twierdzeń pełnomocnika, do sprawy wstąpił on na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Z zebranego materiału wynika jednak, iż WSA w Olsztynie wydał orzeczenie w dniu 20 września 2006r.. Podpisane przez skarżącego pełnomocnictwo datowane jest zaś na 15 czerwca 2007r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. zarzucił decyzji naruszenie art. 121 i art. 122 w związku z art. 187 oraz art. 188 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak wnikliwej analizy wniosków dowodowych, wynikających z pisma strony z dnia 24 września 2007r. Skarżący podniósł, iż organ powinien wskazać na konkretne źródła dowodowe przemawiające za niewłaściwym działaniem prezesa, jak również na kryteria, którymi kierował się dokonując oceny dowodów. Zdaniem strony, organ podatkowy nie był zainteresowany przeprowadzeniem dowodów służących potwierdzeniu słuszności jej twierdzeń, a więc rozpoznaniem sprawy w pełnym zakresie.

W złożonej skardze wskazano również na naruszenie przez organ podatkowy art. 192 Ordynacji podatkowej, przez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się. W ocenie strony, skarżący został pozbawiony swoich ustawowo zagwarantowanych uprawnień, gdyż pełnomocnik nie był informowany o prowadzonym postępowaniu, pomimo wiedzy organu o ustanowieniu takiego pełnomocnika.

Zarzucając naruszenie przez organ podatkowy art. 122 Ordynacji podatkowej M.K. podniósł że, organ nieprawidłowo ustalił, iż ostatnim właściwym do ogłoszenia upadłości dniem był dzień 31 marca 2002r, czyli dzień podpisania przez Niego bilansu finansowego za 2001r. Podał, iż Dyrektor Izby oparł swoje stanowisko na twierdzeniu, że w momencie zaprzestania regulowania należności publicznych Spółka stała się niewypłacalna. Stanowisko to nie znajduje jednak potwierdzenia w linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (postanowienie SN z dnia 14 czerwca 2006r, sygn. akt. V CKN 1117/00, LEX nr 56047.). Skarżący podkreślił, iż w czasie który organ podatkowy uznał za właściwy do ogłoszenia upadłości, spółka pozyskiwała środki pieniężne na rozpoczęcie produkcji na większą skalę i tym samym na osiągnięcie zysku, który pozwoliłby na uregulowanie zaległych zobowiązań.

Wskazując na naruszenie art. 127 Ordynacji podatkowej wyrażające się nie rozpoznaniem co do istoty sprawy przez organ II instancji, M.K. podniósł, że organ ten ograniczył się jedynie do powtórzenia argumentów zawartych w decyzji organu I instancji.

W związku z zarzutem naruszenia art. 123 w związku z art. 136 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie w toku prowadzonego postępowania pełnomocnika strony i tym samym naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu strona podała, iż organy podatkowe nie informowały pełnomocnika o toczącym się postępowaniu, ani nie wzywały go do udziału w czynnościach. Dopiero ponowne opłacenie pełnomocnictwa spowodowało uznanie przez organ podatkowy pełnomocnictwa w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta naruszała prawo. Podkreślić zaś należy, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Uznając w oparciu o analizę materiałów sprawy, iż tego rodzaju naruszeń zaskarżonej decyzji zarzucić nie można, zauważyć na wstępie należy, że nie mogła podlegać ponownej ocenie przez skład orzekający w niniejszej sprawie prawidłowość decyzji Dyrektora Izby Celnej w kwestiach rozstrzygniętych wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 20 września 2006r., o sygn. akt I SA/Ol 246/06. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynności było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu powołanych przepisów oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

W niniejszym postępowaniu Sąd zbadał zatem w szczególności, czy zostały prawidłowo wykonane przez organ wskazane w wyroku WSA z dnia 20 września 2006r. zalecenia dotyczące ustalenia, kiedy z prawnego punktu widzenia skarżący, jako Prezes Spółki, powinien zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Sprawdzenia przez Sąd wymagało też, w przypadku uznania, że taki wniosek był spóźniony, czy nastąpiło to z winy Prezesa.

Badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem na tej podstawie, skład orzekający stwierdził, iż Dyrektor Izby Celnej wykonał zalecenia zawarte w w/w wyroku. W oparciu o zebrany materiał dowodowy dokonał też właściwej oceny prawnej całokształtu ustaleń faktycznych w sprawie.

Stosownie do treści art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki wyżej określona obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Przesłankami orzekania o odpowiedzialności na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej są:

1) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki,

2) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub w części,

3) niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku,

4) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej spółki (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis", Warszawa 2004, s. 402).

Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej organ podatkowy obowiązany jest zatem wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa stosownie do treści art. 116 § 1 O.p. na członku zarządu. Regułą jest, iż członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązanie podatkowe Spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce stała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęciu postępowania układowego nastąpiło nie z winy członka zarządu bądź też wskaże on mienie, z którego możliwa jest egzekucja. Wobec tak wyraźnego brzmienia przepisu nieuprawnione jest interpretowanie zasad procesowych wyrażonych w art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej w kierunku nakładania na organ obowiązku działania z urzędu, w celu wykazania okoliczności ekskulpujących członka zarządu. Tym bardziej, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związana jest konieczność posiadania odpowiedniej wiedzy, także w zakresie podatków. Członek zarządu spółki nie może więc oczekiwać, że organ podatkowy zastąpi go w wykazywaniu okoliczności, co do których obowiązek wykazania ciąży na stronie.

Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że wymienione w zaskarżonej decyzji zobowiązania Spółki powstały w czasie pełnienia przez M. K. funkcji prezesa Spółki Akcyjnej A.

Organy podatkowe wykazały ponadto, że na dzień wydania decyzji w pierwszej instancji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego wyczerpano możliwości wyegzekwowania należnego Skarbowi Państwa świadczenia. Prowadzona w stosunku do Spółki A egzekucja okazała się bowiem bezskuteczna, co potwierdza postanowienie z "[...]" Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika również, że nie zaistniała przesłanka dotycząca wskazania przez stronę mienia Spółki, które umożliwiłoby zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych Spółki, w przypadku bezskutecznej egzekucji przeciwko Spółce.

Na podkreślenie zasługuje, iż stan majątkowy A S.A był podstawą oddalenia w dniu 3 kwietnia 2003r. przez Sąd Rejonowy wniosku o ogłoszenie upadłości firmy.

Jak podniesiono wyżej, w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy rola Sądu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organy celne prawidłowo przyjęły datę, w której M.K. jako członek zarządu złożyć powinien wniosek o upadłość Spółki A. W przypadku uznania, iż dokonana przez organy ocena w tym zakresie była zgodna z prawem, rolą Sądu było zbadanie, czy słusznie organy przyjęły, że wymieniony nie wykazał, iż nie wszczęcie postępowania upadłościowego nastąpiło nie z jego winy.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo stwierdzenia przez organy zaistnienia przesłanek orzeczenia odpowiedzialności M.K. za zaległości podatkowe wymienionej Spółki, powstałe w czasie gdy pełnił On funkcję członka Jej zarządu, skarżący okoliczności ekskulpujących go od tej odpowiedzialności nie wykazał.

Nie wykazał w szczególności, co prawidłowo ustaliły organy, że wniosek o upadłość spółki został złożony we właściwym terminie wynikającym z art. 5 Prawa upadłościowego. Zauważyć należy, iż "właściwy czas" do wszczęcia postępowania upadłościowego, który uwolniłby skarżącego od przeniesienia na niego zobowiązania podatkowego, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli (p. wyrok WSA w Warszawie 30.04.2004r. o sygn.akt III SA 3215/02 - LEX nr 150841)

Stosownie do art. 5 § 1 Prawo upadłościowe, przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, a reprezentant przedsiębiorcy będącego osobą prawną jest obowiązany zgłosić taki wniosek w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej rozpoczął się bieg terminu określonego w § 1. Odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczywa zatem na członkach zarządu spółki, oni są bowiem uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, gdy zachodzą do tego podstawy. W związku z powyższym, każdy z członków zarządu spółki z należytą starannością powinien zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy z wierzycieli zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych (por. wyrok NSA W-wa z dnia 05.05.2005r. o sygn. FSK 1663/04 LEX nr 171368).

Zgodnie natomiast z art. 397 ustawy Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. 2000r., nr 94, poz. 1037 ze zm.) "jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd zobowiązany jest niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie celem powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki".

W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że był tylko jeden termin właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż wniosek ten został skutecznie wniesiony do Sądu w dniu 10 października 2002r. Z kolei w świetle sprawozdania finansowego spółki sporządzonego w dniu 31 marca 2002r., istotne pogorszenie jej sytuacji finansowej nastąpiło już w 2001r. Rok ten A S.A. zakończyła bowiem stratą brutto w kwocie 117.742,35zł. Z treści wniosku z 16 września 2002r. o ogłoszenie upadłości wynikało, iż na dzień 31 sierpnia 2002r. został sporządzony bilans spółki wskazujący, że poniosła ona stratę w prowadzonej działalności, w kwocie 1.454.746,98 zł. Z bilansu wynika również, że zobowiązania Spółki przewyższyły sumę majątku trwałego i obrotowego. Łączna wartość zobowiązań w wysokości 2.102.248,58 zł okazała się bowiem wyższa od łącznej wartości składników majątku na sumę 2.061.899,71 zł.

Wniosek o upadłość został natomiast podpisany przez Prezesa Spółki i złożony do Sądu Gospodarczego dopiero w dniu 10 października 2002r., przy czym w dniu 26 września 2002r. odbyło się Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy A S.A., w trakcie którego zostało zatwierdzone sprawozdanie - bilansu, rachunku strat i zysku za 2001 r., sporządzone w dniu 31 marca 2002r. i podpisane przez M.K. W czasie Zgromadzenia podjęto m. in. uchwalę, iż strata netto za 2001 r., w wysokości -117.742,35 zł zostanie pokryta częściowo z zysku za rok 2000, pozostała zaś kwota będzie pokryta z zysku lat przyszłych. Zauważyć należy, że również sprawozdanie finansowe Spółki A za rok obrotowy 2000 wykazało stratę netto w kwocie - 35.121,96 zł.

Jak trafnie zauważył organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, w trakcie Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki jego Przewodniczący M.K. pomimo posiadanej wiedzy o bilansie sporządzonym na dzień 31 sierpnia 2002r., nie powiadomił o tym Zgromadzenia. Z uzasadnienia wniosku o upadłość jednoznacznie wynika natomiast, iż Spółka zaprzestała płacenia swoich zobowiązali w sposób ciągły i nie ma szans na zaspokojenie wszystkich wierzycieli ze względu na stan finansowy i sytuację gospodarczą. Zaprzestanie płacenia długów ma przy tym charakter trwały.

W świetle powyższych ustaleń organów ocenie, że za najpóźniejszy moment ujawnienia faktu, iż majątek Spółki nie jest wystarczający do uregulowania zaciągniętych zobowiązań, należy uznać 31 marca 2001 r., nie można zarzucić dowolności. Nie poparta stosownymi dowodami argumentacja skarżącego o planach związanych z rozruchem nowej partii towarów i wsparciu finansowym kontrahenta, które to czynniki miały w istotny sposób wpłynąć na poprawę kondycji finansowej przedsiębiorstwa, jawi się natomiast jako nieprzekonywująca.

Za bezpodstawne skład orzekający w niniejszej sprawie uznał tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego, w tym wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, zasady prawdy materialnej. Jak wynika bowiem z akt, organ wydał decyzję w oparciu o całokształt prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając przede wszystkim dokumentację firmy, w tym sporządzone w oparciu o ustawę z 29 września 1994r. o rachunkowości, a podpisane M.K. bilanse, stanowiące miarodajne źródło informacji o kondycji finansowej Spółki. W oparciu o ten materiał dokonał też prawidłowej oceny okoliczności faktycznych, właściwie stosując prawo materialne.

Nie jest ponadto uzasadniony zarzut naruszenia art. 123 w związku z art. 136 Ordynacji podatkowej, polegający na pominięciu w toku prowadzonego postępowania pełnomocnika strony. Stosownie do art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Oznacza to, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy pełnomocnik jest zobowiązany złożyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub jego urzędowe potwierdzenie. Organ nie ma natomiast obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy pełnomocnictwo złożone zostało ewentualnie innym organom. Skoro zatem udzielone radcy prawnemu pełnomocnictwo wpłynęło do organu podatkowego w dniu 18 września 2007r., to dopiero od tej daty pełnomocnik mógł czynnie uczestniczyć w postępowaniu przed tym organem i być informowany o wszelkich podejmowanych czynnościach.

Bezpodstawnym, skoro pełnomocnik mógł skorzystać z przysługującego mu prawa do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego od chwili złożenia organom pełnomocnictwa, Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 192 Ordynacji podatkowej.

W związku z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia art. 127 Ordynacji podatkowej, podnieść należy, iż wynikająca z powyższego przepisu zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Przy czym ponowne rozpoznanie sprawy oznacza ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy w celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokonuje przede wszystkim oceny materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji. Jeżeli natomiast w wyniku tej oceny uzna, iż znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie jest wystarczający do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przeprowadza dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia tego materiału (art.229 Ordynacji). W niniejszej sprawie, organ odwoławczy zasadnie uznał, iż zgromadzony przez organ I instancji materiał jest wystarczający i wydał decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 wymienionej ustawy. Swoje stanowisko przedstawił natomiast wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując należy stwierdzić, iż decyzja o orzeczeniu odpowiedzialności podatkowej M.K. jako osoby trzeciej za zaległości Spółki została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Pomimo zaś, że w świetle uregulowania zawartego w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za zaległe należności podatkowe Spółki A, okoliczności tych M. K. nie wykazał.

Jeżeli więc organy podatkowe prawidłowo zastosowały w sprawie powołane wyżej prawo materialne i procesowe, to skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)