Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1029/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 1029/ 05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie : WSA Wojciech Jakimowicz Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski ( spr. ) Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2007 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2005 r., nr Kol. Odw. [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej "[...]" Spółka z o.o. w K. kwotę 5228, 30 z ł.( pięć tysięcy dwieście dwadzieścia osiem złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] 2004 r. nałożył na Spółkę z o.o. z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości 81.415 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z terenu działek nr 913/2 i 915 w miejscowości G. Wysokość kary pieniężnej wynika z iloczynu jednostkowej stawki 95 zł za 1 cm obwodu pnia i sumy obwodów sześciu pni (o obwodach 154 cm, 129 cm, 169 cm, 157 cm, 138 cm i 110 cm) ściętych drzew gatunku topola na wysokości 130 cm. Działki, na których dokonano ścięcia ww. drzew były dzierżawione przez Spółkę od właściciela – Spółdzielni Kółek Rolniczych w K.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że informację o ścięciu drzew na ww. działkach organ I-instancji otrzymał w grudniu 2003 r. Po otrzymaniu tego zgłoszenia zostały przeprowadzone w dniu [...] 2003 r. oględziny działek z udziałem pracowników Urzędu Gminy w K. oraz Prezesa Zarządu Spółdzielni Kółek Rolniczych. Stwierdzono, że obwody pni sześciu ściętych drzew na wysokości powierzchni gruntu wynosiły 155 cm, 130 cm, 170 cm, 160 cm, 140 cm i 110 cm. O tych oględzinach nie była powiadomiona Spółka, a pracownicy tej Spółki w trakcie oględzin nie udzielili żadnych wyjaśnień. Na podstawie wyglądu pni stwierdzono, że drzewa te były zdrowe.

[...] 2003 r. Spółka złożyła pisemne oświadczenie, że w związku z wycinką 6 drzew na terenie bazy, które zagrażały bezpieczeństwu, spółka ta zobowiązuje się do posadzenia 15 sztuk drzew iglastych w zamian za ścięte topole.

Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] 2004 r. wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości 82 175 zł za usunięcie bez zezwolenia ww. drzew, która to decyzja w wyniku wniesienia odwołania przez tą Spółkę została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K z powodu nie zawiadomienia Spółki o terminie przeprowadzenia oględzin.

Ponownie prowadząc uzupełniające postępowanie dowodowe, zawiadomiono wszystkie strony o terminie przeprowadzenia kolejnych oględzin przedmiotowych działek. Podczas tak przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że pnie po wyciętych drzewach zostały usunięte, a teren wyrównano. Zeznający jako świadkowie mieszkańcy miejscowości G. podali, że pracownicy Spółki usunęli pnie w dniach [...] 2004 r., a więc natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia o terminie przeprowadzenia oględzin. Świadkowie ci zeznali, że usunięte drzewa były zdrowe, nie były wiatrołomami i ich wiek ocenili na 30 lat. Organ I-instancji przeprowadził w tej sprawie rozprawę administracyjną, na której pięciu świadków zeznało, że przedmiotowe drzewa były sadzone około 1970 r. a ich parametry były porównywalne z topolami, które nadal rosną na tych działkach.

Organ I-instancji zwrócił się do biegłego o ustalenie wieku oraz obwodów pni ściętych drzew na wysokości 130 cm. nad poziomem terenu i biegły sporządził w dniu [...] 2004 r. opinię tak co do obwodów pni ściętych drzew jak i ich wieku, posiłkując się ustaleniami obwodów pni ściętych drzew wymierzonymi na poziomie terenu w protokole z dnia [...] 2003 r.

Na tej podstawie Wójt Gminy w K. ustalił, że sześć topoli rosnących na działkach nr 913/2 i 915 zostało na początku grudnia 2003 r. ściętych przez pracowników Spółki bez wymaganego zezwolenia. Drzewa te były zdrowe i nie stanowiły większego zagrożenia od pozostałych drzew rosnących na tych działkach. Nie były one wiatrołomami, a ich wiek określono na ok. 30-35 lat.

Obwody pni ściętych drzew przyjęto zgodnie z ustaleniami zawartymi w opinii biegłego z [...] 2004 r. Organ I-instancji wyjaśnił, że niecelowym było zawiadamianie Spółki o terminie pierwszych w sprawie oględzin, ponieważ wiedząc o przeprowadzeniu takiego dowodu Spółka ta usunęłaby istniejące wówczas pnie po ściętych drzewach i wówczas ustalenie stanu faktycznego sprawy byłoby niezmiernie utrudnione. W ocenie Wójta Gminy w K. właściciel ww. działek nie był informowany o dokonanym wycięciu przedmiotowych drzew i w związku z tym nie może on za ten czyn odpowiadać, skoro ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, że usunięcia drzew dokonała Spółka.

Decyzję tą doręczono Spółce dnia [...] 2005 r. i dnia [...] 2005 r. wniesione zostało o tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z żądaniem jej uchylenia.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w tej sprawie nieprawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe i dokonano błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazano, że obliczenie obwodów ściętych drzew na wysokości 130 cm dokonano w sposób nieprawidłowy, ponieważ biegły wyliczył je nie znając obwodów pni ściętych drzew. Tym samym wyliczenia te mają charakter spekulatywny. Nie mogą stanowić podstawy ustalenia obwodów ściętych drzew informacje zawarte w protokole z pierwszych oględzin, o których nie została powiadomiona odwołująca się Spółka. Czynności przeprowadzone z naruszeniem art. 79 k.p.a. nie mogą być traktowane jako dowody w sprawie administracyjnej. W odwołaniu podniesiono, że nie można uznać, iż obwód pnia drzewa na poziomie gruntu jest identyczny jak na wysokości 130 cm, a ta różnica może oznaczać nawet kilkunastocentymetrowe zmiany obwodów. Zakwestionowano zeznania mieszkańców miejscowości G. jako pomocne przy ustalaniu ważnych w tej sprawie okoliczności. Odwołująca Spółka dodała również, że usunięte drzewa były wiatrołomami i ich usunięcie miało charakter działania w stanie wyższej konieczności celem zapobieżenia narażeniu takich dóbr jako życie i zdrowie ludzkie i stąd wymierzona kara powinna być dziesięciokrotnie mniejsza. Wskazano również na bezpośrednie zainteresowanie prezesa Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. w nałożeniu tej kary na odwołującą się Spółkę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2005 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy uznał ustalenia faktyczne dokonane przez organ I-instancji w tej sprawie za prawidłowe. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego fakt usunięcia przedmiotowych drzew bez zezwolenia przez pracowników Spółki [...] jest bezdyskusyjny i tej okoliczności nie kwestionuje sama Spółka. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący ustalenia obwodów ściętych drzew na wysokości 130 cm został w bardzo dużym stopniu uprawdopodobniony i potwierdzony opinią biegłego. Brak pni ściętych drzew nie może zostać uznany za przesłankę przemawiającą za odstąpieniem od wymierzenia kary, ponieważ w przeciwnym razie każdy zainteresowanym niepłaceniem tej kary usunąłby "dowód rzeczowy". Podnoszona w odwołaniu okoliczność złego stanu usuniętych drzew nie znajduje żadnego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, skoro organ I-instancji zgromadził dowody potwierdzające dobry stan zdrowotny tych drzew.

Decyzję organu odwoławczego doręczono pełnomocnikowi Spółki [...] 2005 r. i dnia [...] 2005 r. została wniesiona przez tą Spółkę na decyzję organu odwoławczego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z żądaniem uchylenia obu decyzji podjętych w tej sprawie.

W skardze zarzucono organowi administracji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 47e ust. 1 i 2, art. 47k i art. 471 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, § 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew, § 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych kar za usunięcie drzew oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Zarzucono również naruszenie przepisów procedury administracyjnej, to jest art. 28 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich stron, art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie istotnych w sprawie okoliczności oraz art. 85 § 1 i art. 79 § 1 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie skarżącej Spółki o przeprowadzeniu dowodu mającego istotne znaczenie w sprawie.

Podniesiono, że organy administracji naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. w związku z brakiem ustosunkowania się w decyzjach wydanych w tej sprawie do okoliczności, na podstawie których dokonano ustaleń oraz naruszono art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W skardze zarzucono organom administracji, że nie wskazały one na te dowody, które precyzyjnie określałyby wymiary obwodów ściętych drzew. Ma to zasadnicze znaczenie w sprawie, bowiem każdy centymetr obwodu stanowi o wysokości kary pieniężnej. Podniesiono, że podczas przeprowadzania postępowania dowodowego w I-instancji nie ustalono ilości ściętych drzew, rodzaju i wieku ściętych drzew oraz nie ustalono, kto dokonał tego wycięcia. Takie ustalenia winny znaleźć się w protokole z oględzin nieruchomości lub w innym dowodzie, o przeprowadzeniu którego prawidłowo byłyby powiadomione wszystkie strony. W skardze zarzucono, że o pierwszych oględzinach ww. nieruchomości w grudniu 2003 r. skarżąca Spółka nie została zawiadomiona. Jeżeli więc dowód z tych oględzin został zakwestionowany w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] 2004 r. to nie mógł on stanowić podstawy do ustaleń poczynionych w ponownie prowadzonym postępowaniu dowodowym. Skarżąca Spółka podniosła, że organy administracji nie zebrały jakichkolwiek dowodów potwierdzających usunięcie tych drzew przez tą Spółkę, a zwłaszcza poprzez wskazanie na konkretne osoby, które ścięły drzewa. Skarżąca Spółka przeczy bowiem temu, aby to jej pracownicy usunęli zdrowe drzewa. Pracownicy tej Spółki usunęli jedynie wiatrołomy, na co nie potrzebowali żadnych zezwoleń. Nie jest wykluczone, że usunięcia tych drzew dokonał właściciel - Spółdzielnia Kółek Rolniczych przed przekazaniem terenu dzierżawcy. Zarzucono organom administracji nie wyjaśnienie, kogo należy w tej sprawie uznać za władającego nieruchomością. Zdaniem skarżącej Spółki władający nieruchomością to właściciel lub inny podmiot ujawniony jako władający w ewidencji gruntów. W takim zaś przypadku nie można uznać dzierżawcy za władającego, ponieważ jest on posiadaczem zależnym i dzierżycielem w zakresie prawa własności. Władanie nieruchomością obejmuje sytuację określoną art. 336 k.c.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniesiono, że władającego nieruchomością nie można utożsamiać tylko z właścicielem nieruchomości. Za władającego można uznać każdy podmiot, który dysponuje skutecznie na jego rzecz ustanowionym prawem do nieruchomości lub prawem do usuniętych drzew. W tej sprawie właściciel przedmiotowej nieruchomości brał udział w postępowaniu administracyjnym. Uznano za nietrafny zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., ponieważ biegły ustalając obwód pni ściętych drzew wykazał się specjalistyczną wiedzą i wskazał w oparciu o jakie dokumenty dokonał tych ustaleń. Wskazano, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowości ustalenia stanu faktycznego nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, który zawiera prawidłowe ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w tym podmiotu dokonującego ścięcia drzew, miejsca i daty usunięcia oraz stosownym wymiarów pni usuniętych drzew.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał zarzuty i argumentację zawartą w skardze, akcentując niedopuszczalność dokonanych ustaleń na podstawie protokołu z oględzin, o których nie została powiadomiona Spółka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadny jest zarzut skargi dotyczący nieprawidłowości przy przeprowadzaniu postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Bezsporny w sprawie jest fakt, że skarżąca Spółka nie została zawiadomiona o przeprowadzeniu w sprawie oględzin dnia [...] 2003 r. W ten sposób naruszono powołany wcześniej art. 79 k.p.a., jak również art. 10 § 1 k.p.a., który nakazuje zapewnienie stronom udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu dowód przeprowadzony z naruszeniem powyższych przepisów nie może być podstawą do ustalenia stanu faktycznego. Ponowne oględziny również nie dają podstaw do ustalenia obwodu pni wyciętych drzew, bowiem w czasie tych oględzin pnie były już usunięte. Braków tych nie sanuje przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, ani też przesłuchanie świadków. Obwód pni wyciętych drzew musi być w postępowaniu administracyjnym ustalony precyzyjnie, bowiem jest on podstawą ustalenia wysokości nałożonej kary. W ocenie Sądu nie można poczynić takich precyzyjnych ustaleń nie dysponując pniami wyciętych drzew. W obecnej sytuacji nie ma już możliwości dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia jaki był obwód pni wyciętych drzew, a co za tym idzie postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone.

Wobec powyższego ze względu na omówione naruszenia przepisów postępowania należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.