Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 854/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. A. P.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 854/20

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P. odmówił J.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M.S.. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis art. 17 ust. 1-1b i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że wnioskiem z dnia 07.07.2020 r. adwokat M. Ż., działając w imieniu J.S., wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, Na podstawie przeprowadzonego w dniu 28.07.2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że M.S. jest wdową, mieszka sama, ma dwóch synów, z których jeden – J.S. - na stałe jest zameldowany w Ł., jednak czasowo przebywa w tej samej miejscowości, ma ustalone prawo do renty, legitymuje się stopniem niepełnosprawności, kontynuuje leczenie z powodu problemów z sercem i nie jest w stanie podjąć się opieki nad matką. Wnioskodawca mieszka z żoną i 19-letnią córką naprzeciwko matki; żona nie pracuje zawodowo, a córka uczy się w szkole średniej; wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, od marca 2020 r. ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy czasowo do 31 marca 2022 r.; wcześniej przez rok pobierał świadczenie rehabilitacyjne; w latach 1973 - 1992 oraz 2009 - 2019 podejmował zatrudnienie, J.S. sprawuje opiekę nad matką, uznaną za niezdolną do samodzielnej egzystencji, która leczy się m.in. z powodu nadciśnienia tętniczego, wrzodów żołądka oraz choroby nerek, systematycznie przyjmuje leki, samodzielnie porusza się po domu i poza nim, bez pomocy ubiera się i przygotowuje sobie posiłki oraz je spożywa, sama dysponuje swoją emeryturą, wnioskodawca zapewnia matce pomoc w czynnościach związanych z codziennym funkcjonowaniem jak: utrzymywanie higieny osobistej (3 razy w tygodniu), przygotowywanie ciepłego posiłku (obiad), dowozi raz w miesiącu do lekarza, podaje leki (3 razy dziennie), dba o porządek w domu (2 razy w tygodniu) i na podwórku, na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że J.S. opiekuje się matką od 4 lat, a dziennie na opiekę poświęca około 3 godzin, opieka nad matką nie była bezpośrednią przyczyną rezygnacji z zatrudnienia, gdyż sprawował ją również w czasie kiedy pracował zawodowo; ponadto zaprzestanie pracy związane było z problemami zdrowotnymi wnioskodawcy, które spowodowały, że został uznany przez orzecznika ZUS za osobę częściowo niezdolną do pracy, wskutek czego nabył prawo do renty, a więc zaistniała przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].03.2020 r. wynika, że M.S. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a jej powstanie wskazane zostało przed 01.12.2019 r., nie można zatem stwierdzić, że niepełnosprawność M.S. powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, nie został więc spełniony warunek z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem tego wyroku nie jest jednak uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji J.S. podniósł zarzut zastosowania w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną ze wskazaniami konieczności stałej i długotrwałej' opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że pobieranie przez skarżącego renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że pogląd organu I instancji co do sposobu wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być uznany za prawidłowy i tym samym stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotnym bowiem jest, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 orzekł, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do matki skarżącego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Błędne jest także stanowisko organu I instancji, iż pobieranie przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznanej do 31.03.2022 r., stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo renty, lecz przepis ten częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. l zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 z dniem 9 stycznia 2020 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W konsekwencji Kolegium jedynie na marginesie zauważyło, iż nietrafny jest zarzut odwołania pominięcia zastosowania przez organ I instancji reguły z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie przewiduje bowiem sytuacji zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i renty, a wobec tego brak jest możliwości przechodzenia z renty na świadczenie opiekuńcze.

W analizowanej sprawie, pomimo błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę M.S.. W niniejszej sprawie nie została bowiem spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Organ wyjaśnił, ze świadczenie to ma być formą wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania, a przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Rzeczywiście więc chodzi tu o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. W sytuacji zatem, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki (por. wyroki NSA: z 05.06.2007 r., I OSK 1411/06, LEX nr 344871; z 27.07.2011 r., I OSK 558/11, LEX nr 1082783; z 12.07.2012 r., I OSK 101/12, LEX nr 1225528).

W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowane, że skarżący mieści się w kręgu podmiotów zobowiązanych do alimentacji wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i sprawuje opiekę nad matką, legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika jednak, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Zwrot "w związku" jest tu kluczowy, ponieważ nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia będzie osobę uprawniała do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie taka, która bezpośrednio wiąże się z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym. Związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 820/18, CBOSA).

Wobec powyższego, rozpoznając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, każdorazowo organy właściwe są obowiązane zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W analizowanej jednak sprawie organ I instancji ustalił, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez J. S., a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Wnioskodawca, jak wynika z zaskarżonej decyzji, zaprzestał zatrudnienia z powodu stanu zdrowia skutkującego przyznaniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 5 marca 2020 r. do 31 marca 2022 r.

Ustalona niezdolność do samodzielnej egzystencji M.S. powstała przed 1 grudnia 2019 r. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organu I instancji, iż skarżący nie podejmował pracy wyłącznie z powodu złego stanu swojego zdrowia, a nie konieczności sprawowania opieki nad matką, co w sposób oczywisty wynika z ww. ustaleń faktycznych. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza w żaden sposób możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, jako osobę częściowo niezdolną do pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z przeprowadzonego w dniu 28 lipca 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że M.S. mieszka sama (naprzeciwko syna) i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Porusza się samodzielnie po mieszkaniu oraz poza nim. Samodzielnie ubiera się, spożywa posiłki. Jest również w stanie samodzielnie przygotowywać śniadania i kolacje. Sama dysponuje swoim świadczeniem emerytalnym. Natomiast skarżący pomaga matce w utrzymaniu higieny osobistej (3 razy w tygodniu), zapewnia dojazdy do lekarzy, zapewnia ciepły posiłek (obiad) oraz podaje leki (3 razy dziennie). Utrzymuje w czystości pomieszczenia (2 razy w tygodniu) oraz podwórko. W okresie zimowym zapewnia opał. Nie sposób zatem przyjąć, aby M.S. była osobą całkowicie niesamodzielną i wymagała pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego.

Powołany art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak też inne przepisy tej ustawy nie określają precyzyjnie sposobu sprawowania opieki, który uprawniałby do przyznania przewidzianego w nim świadczenia. Stanowi jednak, że musi ona mieć charakter stały lub długotrwały. Opieka nad osobą niepełnosprawną musi cechować się tak znaczną intensywnością, która eliminuje opiekunowi jakąkolwiek możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Podkreślenia wymaga, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy) - por. ww. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 849/19, CBOSA, wydany na gruncie art. 16a ust. l u.ś.r. znajdujący odpowiednie zastosowanie w przypadku ubiegania się przez stronę o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r.). Natomiast zdecydowana większość ww. czynności jest wykonywanych w każdej rodzinie i wykonują je również osoby pracujące.

W konsekwencji w ocenie Kolegium uzasadnione jest twierdzenie, że podany wyżej zakres opieki sprawowanej nad M.S. nie wymaga konieczności rezygnacji przez skarżącego z aktywności zawodowej. Nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały taką ilości czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawca przy należytej organizacji tej opieki nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Zakres opieki skarżącego nad matką w zasadzie sprowadza się jedynie do pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego - takie czynności wykonują również osoby pracujące. W ocenie Kolegium obiektywnie jest zatem możliwe takie zorganizowanie tej opieki (w tym przy udziale domowników), aby skarżący dalej ją sprawując, mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Brak jest więc bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa doświadczenia pielęgnacyjnego (art. 17ust. 1 u.ś.r.). Zatem odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką jest w pełni uzasadniona.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób wskazany przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego organy obu instancji nie naruszyły przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), jak i nie naruszyły prawa procesowego w istotny sposób, a zwłaszcza przepisów art. 77, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Należy dodatkowo wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że orzekający w niniejszym składzie sąd nie podziela stanowiska organów administracji, co do bezwzględnego wykluczenia możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku nabycia prawa do emerytury czy renty. Jak wynika bowiem z najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a jednocześnie pobiera emeryturę czy rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, co eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury czy renty. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta czy rencisty, wynikająca z powołanego wyżej przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia, lecz jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury lub renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 659/20 – dostępny w CBOSA).

Jednak w ocenie tut. Sądu możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie zbiegu prawa do świadczenia emerytalnego czy rentowego nie dotyczy wszystkich sytuacji. Nie można bowiem tracić z pola widzenie istoty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przede wszystkim celu w jakim jest ono przyznawane. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ocenie Sądu nabycie prawa do wcześniejszej emerytury czy do renty może być utożsamiane z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jedynie w takiej sytuacji, gdy osoba, która ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce innego świadczenia, nabyła prawo do tego świadczenia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny bądź też np. pobierając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i jednocześnie podejmując zatrudnienie w określonym wymiarze i warunkach uzasadnionych charakterem niezdolności do pracy rezygnuje z tego zatrudnienia w celu podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast nabycie uprawnień do renty w przypadku skarżącego wiązało się ze stanem jego zdrowia, również stanem jego zdrowia spowodowana była rezygnacja z zatrudnienia. Sąd podziela w tym zakresie ocenę dokonaną przez Kolegium w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa doświadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

dc