Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1590/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3 , art 137 ust 1 i art 142 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. B. i A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 7 listopada 2005r. M. P. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości objętych poprzednio księgą wieczystą Kw [...] i wykazem hipotecznym Iwh [...] b. gm. kat. M. .

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 24 grudnia 1968r., znak: [...], ostatecznymi z dniem 24 kwietnia 1969r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 2254 m2, powstałą z podziału parceli l. kat. [...], obj. Kw [...], wpisaną do ewidencji gruntów w Powiatowym Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych w K. w dniu 16 lutego 1966r. za nr [...] oraz jako parcela l. kat. [...] o pow. 687 m2, obj. Iwh [...], powstała z podziału parceli l. kat. [...], wpisana do ewidencji gruntów w Powiatowym Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych w K. w dniu 16 lutego 1966r. za nr [...]. Ww. parcele były niezbędne Skarbowi Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r.

W dacie wywłaszczenia przedmiotowe parcele stanowiły własność M. K. (później M. P., która zmieniła nazwisko po zawarciu związku małżeńskiego). Z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości ustalono na rzecz właścicielki odszkodowanie za grunt w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. -K. z dnia 7 maja 2009 r. sygn akt I [...] spadek po zmarłej M. P. nabyły J. B. i A. S..

Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że zawnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [...] o pow. 687 m2 i l. kat. [...] o pow. 2254 m2poł. w b. gm. kat. M. odpowiadają częściom działek: nr [...] o pow. 28,4896 ha i nr [...] o pow. 2,6817 ha pół. w obr. M. , jedn. ewid. W. W..

Zgodnie z księgą wieczystą nr [...] działki nr [...] i nr [...], jedn. ewid. W. W., stanowią własność spółki działającej pod firmą [...]) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] spółka komandytowa w M. (następca prawny [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.).

W toku prowadzonego od 2005 roku postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zwrotu opisanych wyżej wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] o pow. 687 m2 i l. kat. [...] o pow. 2254 m2 pół. w b. gm. kat. M. , zgromadzony został materiał dowodowy, w oparciu o który Starosta [...] uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki zbędności wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i z tego powodu decyzją z dnia 20 maja 2009r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu części działek: nr [...] i nr [...] pół. w obr. M. , jedn. ewid. W. W. w granicach parcel: 1. kat. [...] o pow. 687 m2 i 1. kat. [...] o pow. 2254 m2 pół. w b. gm. kat. M. na rzecz M. P..

Pismem z dnia 4 stycznia 201 0r. odwołanie od ww. decyzji wniosły J. B. i A. S..

Decyzją z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 20 maja 2009r. nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazał, że organ I instancji, doręczając swoją decyzję osobie zmarłej, poczynił błędne ustalenia w zakresie kręgu stron występujących w niniejszym postępowaniu.

Następnie decyzją z dnia 23 sierpnia 2010r. nr [...], ponownie uznając, iż nie zostały spełnione przesłanki zbędności wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu części działek: nr [...] i nr [...] pół. w obr. M. , jedn. ewid. W. W. w granicach parcel: 1. kat. [...] o pow. 687 m2 i 1. kat. [...] o pow. 2254 m2 pół. w b. gm. kat. M. na rzecz J. B. i A. S..

Pismami z dnia 13 września 2010r. odwołanie od ww. decyzji wniosły J. B. i A. S..

Wojewoda, uwzględniając powyższe odwołania, decyzją z dnia 9 lutego 201 Ir. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 23 sierpnia 2010r. nr [...] [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano m.in., że organ I instancji winien jednoznacznie określić przedmiot postępowania, zwłaszcza przy uwzględnieniu aktualnych danych z obowiązującej ewidencji gruntów oraz dokonać szczegółowego ustalenia stanu zagospodarowania tej nieruchomości podczas rozprawy administracyjnej. Nadto winien skonkretyzować cel wywłaszczenia i ustalić, czy cel ten został zrealizowany na całym obszarze czy też na części zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] decyzją z dnia 25 kwietnia 2017r., znak [...], na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. l i art. 142 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r, o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016r., póz. 2147 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.") orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] o pow. 28,4896 ha o nr [...] o pow. 2,6817 ha poł. w obr. M. , jedn. ewid. W. W. w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M. na rzecz J. B. i A. S..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą do rozpatrzenia wniosku są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ powołując się na treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. wskazał, że aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, muszą zaistnieć wszystkie przesłanki łącznie tj.: 1) wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; 2) objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 3) zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ wskazał, że dwie pierwsze przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawczyniami są spadkobierczynie poprzedniej właścicielki nieruchomości, natomiast wywłaszczenie przedmiotowych parcel na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1958r. Nr 17, póz. 70).

W celu ustalenia czy objęte wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości są zbędne na cel wywłaszczenia, organ przeprowadził postępowanie dowodowe. Organ przytoczył stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11.

Organ I instancji w dalszej kolejności wykazał, szczegółowo opisując to w uzasadnieniu decyzji, że celem wywłaszczenia parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] poł. w b. gm. kat. M. było budownictwo magazynów dla potrzeb wojska. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o treść wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. z dnia 3 lipca 1968r., znak: [...] o wywłaszczenie nieruchomości położonych w b. gm. kat. M. i b. gm. kat. B., w uzasadnieniu którego wskazano, że "(...) stosownie do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 5 VIII 65 r. Nr [...] wyd. przez Pręż. WRN WBUiA (...) nieruchomości przeznaczone są pod budowę inwestycji zamiennych w M. ". W sentencjach decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. ż dnia 24 grudnia 1968r., znak: [...], na podstawie których przejęto na rzecz Skarbu Państwa zawnioskowane do zwrotu parcele, stwierdzono, że rzeczona nieruchomość jest przeznaczona na cele budowy. W uzasadnieniu przedmiotowych decyzji znalazło się bezpośrednie odwołanie do decyzji nr [...] o lokalizacji szczegółowej z dnia 5 sierpnia 1965r., znak: [...] ustalającej lokalizację magazynów. Zarówno wniosek o wywłaszczenie, jaki i decyzje wywłaszczeniowe oraz decyzja o lokalizacji szczegółowej, funkcjonujące w obrocie prawnym, jednoznacznie odnoszą się do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

W zakresie oceny realizacji celu wywłaszczenia, organ I instancji zwrócił uwagę że obszerny materiał dowodowy zawierający przede wszystkim dokumentację techniczną dotyczącą realizacji inwestycji polegającej na budowie budynków magazynowych wraz z zapleczem pozwala na ustalenie, że w latach 1971-1972 na obszarze M. wykonano projekt inwestycyjny obejmujący budowę magazynów na potrzeby wojska. Z treści dokumentacji zawierającej rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "[...]", wynika, że realizację inwestycji rozpoczęto w lipcu 1971 r., a oddanie jej do użytku nastąpiło w kwietniu 1972r., co potwierdza protokół Nr [...] z dnia 15 kwietnia 1972r., z którego treści wynika również, że w tym okresie użytkownikiem przedmiotowego obiektu była Jednostka Wojskowa Nr [...]. Z kolei z analizy protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 6 lutego 1975r. wynika, że kompleks magazynowy w M. o pow. 35,1898 ha składa się z: wartowni-Nr 1 oraz magazynów - od Nr 2 do Nr 14, zbiornika ppoż. - Nr 15, hydroforni - Nr 16, ogrodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, w tym 2 bram wjazdowych i 3 furt, infrastruktury technicznej, tj. obwodnicy sygnalizacyjno - oświetleniowej, oświetlenia zewnętrznego, drogi dojazdowej, kanalizacji zewnętrznej, sieci ppoż. oraz nawierzchni utwardzonej, tj. placów betonowych i wewnętrznej drogi dwukierunkowej. W roku 1978 dodatkowo wyznaczono (okalającą kompleks magazynowy) strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami, co potwierdza treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978r., znak: [...] i załączonego do niego odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M..

W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu 30 maja 2006r. ustalono, że obiekt magazynowy znajduje się między innymi na terenie działki ewidencyjnej nr [...] pół. w M. , gm. W. W., której części (w tym czasie) odpowiadały wnioskowanym do zwrotu parcelom: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M. . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji szczegółowo opisał sposób zagospodarowania terenu magazynów.

Z kolei na rozprawie przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2011 r. połączonej z oględzinami terenu ustalono granice parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] pół. w b. gm. kat. M. , które w chwili dokonywania oględzin zajęte były na potrzeby prowadzonej budowy.

Reasumując Starosta [...] stwierdził, że cel w postaci budowy magazynów wojskowych na obszarze M. został zrealizowany.

W celu precyzyjnego ustalenia w jakim zakresie ów cel został zrealizowany, organ I instancji zlecił przygotowanie opracowania geodezyjnego. Na podstawie analizy opracowania geodezyjnego wykonanego przez geodetę A. G. w dniu 5 czerwca 2012 r., 1. ks. [...], Starosta [...] ustalił, że parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M. stanowiła w całości grunt wolny od zabudowy, umiejscowiony pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym a ogrodzeniem ostrzegawczym kompleksu, przy czym południowy narożnik przedmiotowej parceli przecinał zewnętrzne ogrodzenie, wchodząc w wolny od zabudowy teren zlokalizowany pomiędzy dwoma rzędami ogrodzeń (wewnętrzny i zewnętrzny). Natomiast parcela l. kat. [...], b. gm. kat. M. , w całości stanowiła grunt wolny od zabudowy zlokalizowany pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym a ogrodzeniem ostrzegawczym kompleksu, przy czym północna granica przedmiotowej parceli biegła wzdłuż ogrodzenia ostrzegawczego.

Organ I instancji wskazał również, że Program Inwestycji Zamiennych w garnizonie K. z dnia 28 września 1964r. w pkt. VII B przewidywał dla całego obiektu magazynowego 2 rzędy ogrodzenia i ogrodzenie ostrzegawcze zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych". Natomiast strefę ochronną okalającą przedmiotowy obiekt wyznaczono dopiero w 1978r., co wprost wynika z treści pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978r., znak: [...] Z kolei jak wynika z załączonego do pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978r. odrysu mapy, na którym pogrubioną linią oznaczono kompleks magazynowy, a cienką linią strefę ochronną okalającą ów kompleks, przy uwzględnieniu zastosowanej skali 1:10000 - obiekt magazynowy stanowił kwadrat o bokach długości ok. 500 m bieżących w terenie, a długość od granicy obiektu do granicy strefy ochronnej wynosiła ok. 300 metrów bieżących w terenie. Z kolei porównanie przedstawionych powyżej obliczeń z archiwalnym zdjęciem lotniczym wykonanym w roku 1975 w skali 1:2000 przedstawiającym zawnioskowaną do zwrotu nieruchomość oraz z opracowaniem geodezyjnym polegającym na naniesieniu mapy katastralnej na mapę ewidencyjną przedstawiającą kompleks pozwala stwierdzić, że obszar całego obiektu magazynowego, którego granice wyznacza ogrodzenie ostrzegawcze (najdalej wysunięte), stanowił kwadrat o bokach długości nieco ponad 500 m bieżących w terenie, nie wliczając wartowni wraz z drogą wjazdową. Stąd też obszar zajęty pod kompleks magazynowy, zamknięty trzema ogrodzeniami (o przybliżonej powierzchni 25 ha) odpowiada co do wielkości obszarowi, który od początku - zgodnie z programem inwestycji (ok. 30 ha) - miał być pod kompleks zajęty. A zatem strefa ochronna wyznaczona w 1978r. rozciągała się dopiero od ogrodzenia ostrzegawczego, które stanowiło najdalej wysunięty element kompleksu magazynowego. Takie ustalenie potwierdza także analiza archiwalnych zdjęć lotniczych przedstawiających przedmiotowy kompleks.

Reasumując, organ I instancji stwierdził, że nie można nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...] pół. w M. , jedn. ewid. W. W. w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] pół. w b. gm. kat. M. uznać za zbędną w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i z tego względu należało orzec o odmowie zwrotu.

Odwołanie od ww. decyzji złożyły J. B. i A. S., reprezentowane przez pełnomocnika, nie zgadzając się z podjętym w niej rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowały przyjęty przez organ I instancji cel wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości oraz dokonane w sprawie ustalenia, co do braku zaistnienia przesłanek zbędności.

Wojewoda decyzją z dnia 27 września 2017 r., znak: [...] na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania.

Wyjaśnił, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ taka decyzja byłaby niewykonalna. Zbycie przez podmiot publicznoprawny - po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem prawa osób uprawnionych do jej zwrotu stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie zwrotu takiej nieruchomości bez konieczności badania jej zbędności na cel wywłaszczenia. Ponadto osoby uprawnione mogą dochodzić swych praw poprzez stosowne powództwo o odszkodowanie za szkodę.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na wydany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 483/14, którym uchylono postanowienie Wojewody z dnia 6 lutego 2014 r. znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2013 r. znak: [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...] i nr [...], położonej w M. , gm. W. W., w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i l. kat [...], b. gm. kat. M. , do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności umów sprzedaży. Przyczyną uchylenia w/w postanowień organów administracji publicznej była konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność zbadania w sposób niebudzący wątpliwości czy wobec przedmiotowych nieruchomości rzeczywiście zaistniały przesłanki zbędności. Sąd potwierdził wówczas ustalenia organów administracyjnych, iż przedmiotowe działki zostały wywłaszczone na cele budownictwa magazynowego na potrzeby wojskowe oraz że parcele te nie były bezpośrednio wykorzystane pod budowę magazynów wojskowych. Mogły one jednak jak zaznaczył sąd znaleźć się w obszarze niezbędnym do prawidłowego korzystania z takich magazynów, w tym na potrzeby terenu niezbędnego do ogrodzenia obszaru magazynów wojskowych. W ponownie prowadzonym postępowaniu orany administracji publicznej powinny zdaniem sądu ocenić zatem, czy tereny dawnych parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] znajdowały się w obszarze niezbędnym i koniecznym do prawidłowego korzystania z magazynów (w tym czy położone były wewnątrz istniejących wówczas ogrodzeń) oraz rozważyć np. pozyskanie do akt sprawy np. wewnętrznych aktów regulujących budowanie w latach 60-tych i 70-tych XX wieku ogrodzeń wokół magazynów wojskowych czy też zwrócenie się do biegłego o sporządzenie ekspertyzy związanej z projektowaniem magazynów wojskowych w latach 70-tych XX wieku. W wypadku niestwierdzenia zbędności przedmiotowej nieruchomości, brak będzie konieczności zawieszenia postępowania z przyczyn wskazanym ww. postanowieniach organów administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe oraz szczegółowo przedstawione w zaskarżonej decyzji ustalenia organu I instancji co do położenia przedmiotowych parcel, organ II instalacji podzielił wnioski organu I instancji co do braku zaistnienia przesłanek zbędności przedmiotowych nieruchomości, na cel ich wywłaszczenia.

Niemniej jednak organ II instancji uwzględniając obecne orzecznictwo sądowe powstałe na kanwie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. I OPS 3/14, wskazujące na brak potrzeby badania przesłanek zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia w sytuacji zbycia nieruchomości osobie trzeciej i tym samym na brak obecnie podstaw do jego zawieszenia, stwierdził, że zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. znak: [...] należało utrzymać w mocy a zarzuty podnoszone w odwołaniu należało uznać za niezasługujące na uwzględnienie.

Organ odwoławczy wskazał również, że w postępowaniu w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stronami są poprzedni właściciel lub spadkobierca, aktualny właściciel lub użytkownik wieczysty tej nieruchomości bądź podmioty, którym przysługuje tytuł prawny do nieruchomości wynikający ze stosunków prawnorzeczowych (użytkowanie) lub obligacyjnych (np. z umowy najmu, dzierżawy, użyczenia) -w związku z regulacją art. 138 ust. l i 2 u.g.n. Powyższe nie dotyczy natomiast podmiotów, na rzecz których ustanowiono ograniczone prawa rzeczowe (za wyjątkiem użytkowania) obciążające nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot. Wynika to faktu, iż zgodnie z art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Z kolei stosownie do treści art. 4 pkt 17 u.g.n., przez stan nieruchomości należy rozumieć m.in. jej stan prawny. Tym samym brak podstaw do twierdzenia, że ewentualny zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która pozostaje obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi - w tym przypadku służebnościami - pociąga za sobą jakiekolwiek skutki w sferze prawnej podmiotów, którym te prawa przysługują, a w żadnym razie nie można przyjąć, iż prawa te w takiej sytuacji wygasają.

W związku z powyższym organ odwoławczy odstąpił od doręczenia niniejszej decyzji Agencji Mienia Wojskowego, M. S., S. S. i [...] S.A. tj. podmiotów, na rzecz których ustanowione zostały ograniczone prawa rzeczowe, obciążające przedmiotową nieruchomość, bowiem postępowanie to nie dotyczy ich interesów prawnych ani obowiązków.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyły J. B. i A. S. – dalej skarżące. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów tj.:

- art. 136 ust. 1 u.g.n. poprzez użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu;

- art. 136 ust. 2 u.g.n. przez niedopełnienie obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela lub następców prawnych o powzięciu zamiaru użycia nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, tak ze strony Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, jak również Wójta Gminy W. W.;

- art. 7 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku stania na straży praworządności;

- art. 75 §1 k.p.a. i art. 77 §1 k.p.a. przez pominięcie dowodu protokołu przekazania Agencji Mienia Wojskowego wywłaszczonych nieruchomości po zniesieniu trwałego zarządu przez Starostę K..

W związku z powyższym, wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. i orzeczenie o zbędności wywłaszczonych nieruchomości będących przedmiotem niniejszego postępowania lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu.

W uzasadnieniu skargi, skarżące rozwinęły ww. zarzuty. Zwłaszcza w zakresie pierwszego zarzutu przedstawiono, że organy zbyt szeroko, a nie ściśle, ujęły cel wywłaszczenia, którym w rzeczywistości była lokalizacja magazynów. Kwestia, że miało to nastąpić na potrzeby wojska, miało drugorzędne znaczenie. Tymczasem z protokołu oględzin przedmiotowych nieruchomości wynika, że na terenie przedmiotowych parcel nie wzniesiono żadnych budynków. Podkreślono, że zbycie nieruchomości nastąpiło z naruszeniem art. 136 ust. 2 u.g.n., co determinuje odmowę zwrotu nieruchomości. W ocenie skarżących jest to nie do pogodzenia z zasadą praworządności. Ponadto według skarżących zwrot nieruchomości powinien nastąpić nie tylko wówczas, gdy nie zrealizowano zamierzonej inwestycji, ale także, gdy ja wykonano, ale nieruchomość jest wykorzystywana bądź przeznaczona na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro nastąpiła zmiana przeznaczenia gruntów, to ich zwrot jest uzasadniony. Odmowa zwrotu i ciągłe zmienianie przeznaczenia nieruchomości jest jawnym łamaniem art. 21 Konstytucji RP ze strony organów władz.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie jednak wskazać trzeba, że Wojewoda użył w uzasadnieniu decyzji odwoławczej argumentu o tym, że fakt zbycia przedmiotowej nieruchomości po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi postawę do wydania decyzji o odmowie zwrotu na rzecz osób uprawnionych bez konieczności badania jej zbędności na cel wywłaszczenia. Z argumentem tym nie zgadza się strona skarżąca, a w okolicznościach sprawy trzeba w tym punkcie przyznać jej rację. Wojewoda nie przydał należytej wagi okoliczności, że w niniejszej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do sygn. II SA/Kr 483/14. Wprawdzie wyrok ten nie dotyczył w swej sentencji kwestii zwrotu nieruchomości, ale dotyczył uchylenia postanowienia Wojewody z dnia 6 lutego 2014 r. znak: [...], utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2013 r. znak: [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...] i nr [...], położonej w M. , gm. W. W., w granicach wywłaszczonych parcel [...] kat. [...] i 1. kat [...], b. gm. kat. M. , do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności umów sprzedaży: - umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym nr Rep. A [...] w dniu 7 grudnia 2005 pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą W. W. - umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym nr Rep A [...] w dniu 5 września 2007r. pomiędzy Gminą W. W. a "[...]" Sp. zo.o. z siedzibą w W. a także o wezwaniu na podstawie art. 100 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego J. B. i A. S. do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od dnia kiedy niniejsze postanowienie stanie się ostateczne do właściwego sądu powszechnego z pozwem o ustalenie ważności ww umów. Wyrokiem tym tak organy, jak i Sąd w składzie niniejszym jest związany po myśli art. 153 p.p.s.a., skoro nie doszło w międzyczasie do zmiany stanu prawnego. Uszło uwadze Wojewody, że w wyroku tym wyrażono pogląd, że podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ma ustalenie, czy nieruchomości stanowiące parcele liczby katastralnej [...] i [...] zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. Jeżeli bowiem teren obejmujący ww. parcele zostałby wykorzystany na cel wywłaszczenia – to wówczas niedopuszczalnym byłoby orzekanie o ich zwrocie. W przypadku natomiast, gdyby teren obejmujący ww. parcele nie został wykorzystany na cel wywłaszczenia, a Skarb Państwa lub Gmina zbywały te nieruchomości po dacie 1 stycznia 1998 r. – wówczas przy spełnieniu pozostałych przesłanek wynikających z art. 136 u.g.n. zasadnym byłoby zawieszenie postępowania celem podjęcia odrębnych czynności przed właściwym sądem (sądem cywilnym) związanym z wyeliminowaniem z obrotu prawnego zawartych umów zbycia. Wynika z tego jasno, że Sąd w żadnym wypadku nie zaakceptował stanowiska, izby kwestia zbycia nieruchomości w latach 2005 i 2007 miała być przeszkodą do badania kwestii zwrotu. Przeciwnie, Sąd uzależnił możliwość i celowość podejmowania kroków dotyczących unieważnienia umów zbycia na drodze cywilnej od tego, czy w sprawie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wobec tego kwestię oceny zbędności uczynił Sąd pierwszoplanową i priorytetową przy badaniu okoliczności sprawy. W tej sytuacji argument Wojewody o niemożności zwrotu z uwagi na fakt zbycia, nie może być pierwszoplanowy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody, podzielił on jednakże ustalenia i wnioski organu I instancji co do braku ziszczenia się przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. Ocenę taką kwestionuje skarga, w zarzutach wskazując na naruszenie art. 136 ust. 1 u.g.n., gdyż w ocenie skarżących użyto nieruchomość na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Badając przesłankę zbędności na cel wywłaszczenia jako warunku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ( art. 136 ust. 3 u.g.n.), należy zreasumować zalecenia i wskazania Sądu w wyroku wydanym w sprawie niniejszej, do sygn. akt II SA/Kr 483/14. W sprawie tej Sąd bowiem analizował i oceniał kwestię związaną z tą przesłanką i wydał w omawianej sprawie zalecenia dla organów rozpoznających niniejszą sprawę. Jak już wspomniano, z mocy art. 153 p.p.s.a. zalecenia te wiążą także Sąd przy ocenie zaskarżonej decyzji.

Sąd w sprawie II SA/Kr 483/14 wskazał, że nie ulega wątpliwości, że na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej z dnia 5 sierpnia 1965 r. nr [...] przedmiotowe działki zostały wywłaszczone na cele budownictwa magazynowego na potrzeby wojskowe (akta administracyjne, tom I, karta nr [...]). Wyraźnie nawiązują do tego celu obie decyzje wywłaszczeniowe z daty 24 grudnia 1968 r. (akta administracyjne, tom I, karty nr [...]). Tym samym Sąd wskazał bez wątpliwości, że wywłaszczenie tych parcel nastąpiło na cele budownictwa z wyraźnym zaakcentowaniem, że chodziło o budownictwo na potrzeby wojska.

Dalej Sąd wskazał, że jak wynika z kolejnych dowodów zebranych przez organ administracji, już w lutym 1972 r. stwierdzono zasadniczo realizacją celu wywłaszczenia (protokół z narady z daty 16 lutego 1972 r. – akta administracyjne, tom I, karta nr [...]). Z tego protokołu wynika również, że także ogrodzenia budynków magazynowych zostały częściowo ukończone. W protokole zdawczo-odbiorczym z 6 lutego 1975 r. wyraźnie już wskazano, że nie tylko same budynki magazynowe zostały wybudowane, ale i wykonano ogrodzenie: jeden pas ogrodzenia zewnętrznego i dwa pasy ogrodzenia wewnętrznego (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr [...]).

Sąd kontynuował, że nie ulega wątpliwości, że ww. parcele nie były bezpośrednio wykorzystane pod budowę magazynów wojskowych. Zauważył jednak, że mogły one znaleźć się w obszarze niezbędnym do prawidłowego korzystania z takich magazynów. Przykładowo mogły one być wykorzystywane na potrzeby terenu niezbędnego do ogrodzenia terenu magazynów wojskowych. W takich przypadkach należałoby stwierdzić, że cel wywłaszczenia, jakim było przeznaczenie na potrzeby budownictwa został zrealizowany. Sąd przychylił się bowiem do poglądu, że wywłaszczenie danej nieruchomości na cele budownictwa oznacza nie tylko przeznaczenie takiej nieruchomości bezpośrednio na budowę obiektu, ale także takiej jej wykorzystanie, które jest niezbędne do korzystania z wybudowanego obiektu. Chodzi więc o bezpośredni związek funkcjonalny, determinujący i uzależniający prawidłowe korzystanie z wybudowanego obiektu. Sąd zauważył, że niewątpliwie budowa magazynów wojskowych (o przeznaczeniu wojskowym) wymaga określonego ogrodzenia wyznaczającego strefę bezpieczeństwa tych magazynów. W ocenie Sądu właśnie charakter i cel wywłaszczenia (budowa magazynów na potrzeby wojska) determinują określenie niezbędności do korzystania z tych magazynów (ich zabezpieczenia) także i tej strefy, która stanowi obszar od samych budynków magazynowych do ogrodzenia. Jeżeli więc ogrodzenie zostało wykonane i służyło ono do zabezpieczania magazynów wojskowych, to tereny położone wewnątrz tego ogrodzenia spełniają przesłankę niezbędności na cel wywłaszczenia (budowę magazynów wojskowych). Tereny zaś położone poza tym ogrodzeniem, nie spełniają niezbędności na cel wywłaszczenia. Odnosząc ten pogląd do przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu należało ocenić, czy tereny dawnych parcel l. kat. [...] i l. kat [...] znajdowały się w obszarze niezbędnym i koniecznym do prawidłowego korzystania z magazynów, bądź też w innym obszarze, który tylko pośrednio ma związek z korzystaniem z magazynów. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi na stwierdzenie, że tereny wywłaszczone zostały podzielone na trzy obszary: pierwszy obszar stanowiły nieruchomości przeznaczone bezpośrednio pod budynki magazynowe oraz pod obszar otaczający te budynki aż do granicy podwójnego ogrodzenia wewnętrznego. Drugi obszar obejmował tereny pomiędzy ogrodzeniem wewnętrznym a ogrodzeniem zewnętrznym. Trzeci zaś obszar obejmował tereny poza ogrodzeniem zewnętrznym i stanowił, jak się wydaje, teren ochronny. Sąd wskazał, że gdyby uznać, iż przedmiotowe parcele znajdują się w obszarze ochronnym, wyznaczonym dopiero w 1978 r., to nie ulegałoby wątpliwości, że obszar ochronny nie stanowił celu wywłaszczenia, jakim była budowa magazynów na potrzeby wojska. Co do tego obszaru, z pisma z dnia 9 marca 1978 r. (akta administracyjne, tom I, karta nr [...]) wynika, że właściwy organ przesłał do Naczelnika Gminy W. W. odrys z mapy z wyznaczonymi granicami strefy ochronnej dla obiektów specjalnych na terenie wsi M., a w wyznaczonej strefie ochronnej o szerokości 300 metrów zakazano wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami. Załącznik do tego pisma zawiera "wyznaczenie rysunku strefy ochronnej..." (akta administracyjne, tom I, karta nr [...]). W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko zawarte m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1418/10. Dodatkowo Sąd zauważył, że skoro wywłaszczenia dokonano na cele budownictwa, to taki cel został zrealizowany już w 1972 r. (poza drobnymi pracami, polegającymi na naprawie poszyć dachów magazynów, ukończenia grodzenia terenu) i wówczas realizacja tego celu nie obejmowała dodatkowego terenu ochronnego (akta administracyjne, tom I, karta nr [...], nr [...]).

Sąd jednak powziął wątpliwości, czy parcele l. kat [...] i l. kat [...] zostały zlokalizowane w strefie ochronnej, czy też w strefie pomiędzy pasem ogrodzeń wewnętrznych a ogrodzeniem zewnętrznym lub nawet w ramach ogrodzenia wewnętrznego. To mogłoby wynikać z porównania map (aczkolwiek mało czytelnych), znajdujących się na kartach nr [...] i [...] (akta administracyjne, tom III) z mapą obrazującą strefę ochronną zawartą na karcie nr [...] tomu I akt administracyjnych. Być może te parcele znajdują się jednak w obszarze drugim, czyli pomiędzy ogrodzeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi, a nie w strefie ochronnej. Gdyby potwierdziły się wątpliwości związane z umiejscowieniem tych parcel, to obowiązkiem organów powinno być ustalenie, czy mimo znajdowania się tych parcel pomiędzy tymi ogrodzeniami (wewnętrznymi i zewnętrznym), cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Tym niemniej niezbędnym w ocenie Sądu stało się ukierunkowanie organów administracji na te okoliczności, które powinny być uwzględnione przy ocenie spełnienia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. Jeżeli więc organ I instancji ustali, że parcele te znajdują się pomiędzy ogrodzeniem wewnętrznym a ogrodzeniem zewnętrznym, wówczas należy albo ustalić we własnym zakresie, albo zwrócić się do organów administracji wojskowej o udostępnienie wewnętrznych aktów regulujących budowanie w latach 60-tych i 70-tych XX wieku ogrodzeń wokół magazynów wojskowych. Należy bowiem przypuszczać, że w tak scentralizowanej administracji, jaką było i jest wojsko nie przyjmowano dowolnych zasad ogradzania magazynów. Gdyby więc z tych wewnętrznych aktów, rozkazów, zarządzeń, pism ogólnych itp. wynikały szczegółowe zasady ogradzania magazynów zarówno pasami ogrodzeń wewnętrznych jak i ogrodzeń zewnętrznych – to wówczas działka znajdująca się pomiędzy pasem ogrodzenia wewnętrznego i zewnętrznego powinna być uznana za niezbędna na cel wywłaszczenia, jakim była budowa magazynu wojskowego. Dodatkowo organ I instancji winien rozważyć zwrócenie się do biegłego o sporządzenie ekspertyzy związanej z projektowaniem magazynów wojskowych w latach 70-tych XX wieku. Gdyby bowiem projektowanie takich magazynów w tym okresie zawsze polegało na wytyczaniu wokół magazynów dwóch pasów ogrodzeń (wewnętrznego i zewnętrznego), to wówczas taka okoliczność skłaniałaby do uznania, że pas terenu położony pomiędzy tymi ogrodzeniami był niezbędny do korzystania z danego obiektu jako magazynu wojskowego. Gdyby jednak okazało się, że budowa ogrodzeń wewnętrznych i zewnętrznych nie była stosowana albo była wyjątkowo stosowania, to wówczas ta okoliczność wskazywałaby na zbędność terenu położonego pomiędzy ogrodzeniem wewnętrznym a zewnętrznym dla realizacji celu wywłaszczenia.

Podsumowując, Sąd wskazał, że tylko w przypadku, gdyby parcele te pozostawały poza ogrodzeniem zewnętrznym (w tzw. pasie ochronnym), wówczas byłyby one zbędne na cel wywłaszczenia. Także w sytuacji, gdyby znajdowały się one pod samym budynkiem magazynowym lub w strefie pomiędzy takim budynkiem a ogrodzeniem wewnętrznym – należałoby uznać, że zostały one wykorzystane na cel wywłaszczenia i nie stały się zbędne. Trzecia zaś możliwość, i to chyba najbardziej w tej sprawie prawdopodobna, a więc umiejscowienie tych parcel pomiędzy ogrodzeniem wewnętrznym (pasem ogrodzeń wewnętrznych) i ogrodzeniem zewnętrznym, wymaga ustalenia, czy było ono niezbędne do korzystania z takich magazynów.

Podsumowując należy zauważyć, że w wiążącym wyroku w sprawie II SA/Kr 483/14 przesądzono, co było celem wywłaszczenia ( budownictwo magazynowe na potrzeby wojskowe), przy czym przesądzono, że termin ten należy rozumieć szerzej, niż tylko budowa danego obiektu, bowiem także i teren niezbędny do korzystania z obiektu. Przesądzono, że tak rozumiany cel został zrealizowany w 1972r. Przesądzono także, że decydującym dla oceny, czy przedmiotowe parcele były zbędne na cel wywłaszczenia, miało być jednoznaczne ustalenie ich położenia. W sytuacji, gdy leżały w tzw. strefie ochronnej, utworzonej dopiero w 1978r., czyli poza ogrodzeniami, były bez wątpliwości zbędne. W sytuacji natomiast, gdy leżały w strefie ogrodzeń, należało ustalić, czy wytyczne dotyczące budowy obiektów wojskowych przewidywały także budowę ogrodzenia. Jeśli tak, nie sposób mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, jakim było budownictwo wojskowe. Warto także zauważyć, że Sąd wyraźnie wskazał w sprawie II SA/Kr 483/14, że daje wspomniane wytyczne celem ukierunkowania organów na te okoliczności.

Należy zatem rozważyć, czy i jak powyższe zalecenia zostały wykonane.

Należy podkreślić, co zostało w sprawie przesądzone, że celem wywłaszczenia było budownictwo magazynów na cele wojska i taki też cel zidentyfikował organ I instancji. Znajduje to zresztą potwierdzenie w programie inwestycji zamiennych w garnizonie K. z 28 września 1964r. /k.10-13, T.I/, gdzie wyłuszcza się cel zamiany gruntów pomiędzy wojskiem a miastem K., jakim było oddanie miastu przez wojsko terenów budowlanych w K. w zamian za pozyskanie terenów dla potrzeb wojska. Sąd w sprawie II SA/Kr 483/14 wskazał także, że cel ten należy rozumieć jako budowę nie tylko obiektów takich jak magazyny, ale także infrastruktury potrzebnej do ich funkcjonowania. Wobec powyższego, należy wskazaną identyfikację celu uznać za przesądzoną i wiążącą. Polemika w tym zakresie skarżącej, sprowadzająca się do twierdzenia, że cel ten należy rozumieć wyłącznie jako przeznaczenie terenu pod budowę budynków magazynów, nie może zatem odnieść skutku.

Decyzje wywłaszczeniowe dotyczące obu działek wskazywały, że działki te są niezbędne na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965r. /k. 55 i 57, T.I akt adm./. Z kolei decyzja ta /k.17, T.I akt adm./ wspominała o magazynach na terenie położonym w M. , oznaczonym na załączonym planie. Wprawdzie nie udało się odnaleźć owego planu będącego załącznikiem, ale organ I instancji wskazał, że pozyskano odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami terenu planowanej inwestycji, który obejmuje przedmiotowe parcele. Chodzi tutaj zapewne o plan sytuacyjny z 16 lutego 1966r, nr [...]

Organ bezsprzecznie ustalił także, powielając w tym zakresie uprzednie stanowisko Sądu, że w latach 1971-1972 na obszarze M. wykonano projekt inwestycyjny obejmujący budowę magazynów na potrzeby wojska. W tym zakresie organ wskazał w szczególności dokumentację zawierającą rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "[...] - Budowa nr [...] w M. " /k.66, T.1/, z treści którego wynika, że realizację inwestycji rozpoczęto w lipcu 1971 r., a oddanie jej do użytku nastąpiło w kwietniu 1972r. Wskazaną okoliczność potwierdza protokół Nr [...] z dnia 15 kwietnia 1972r. /k.71, T.I/, z którego treści wynika również, że w tym okresie użytkownikiem przedmiotowego obiektu była Jednostka Wojskowa Nr [...]. Z kolei analiza protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 6 lutego 1975r. /k. 101, T.I/ pozwala na ustalenie, że kompleks magazynowy w M. o pow. 35,1898 ha składał się z: wartowni -Nr 1 oraz magazynów - od Nr 2 do Nr 14, zbiornika ppoż. - Nr 15, hydroforni - Nr 16, ogrodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, w tym 2 bram wjazdowych i 3 furt, infrastruktury technicznej, tj. obwodnicy sygnalizacyjno - oświetleniowej, oświetlenia zewnętrznego, drogi dojazdowej, kanalizacji zewnętrznej, sieci ppoż. oraz nawierzchni utwardzonej, tj. placów betonowych i wewnętrznej drogi dwukierunkowej. Z kolei współczesne przedstawienia kompleksu pokazują ogrodzenie składające się z podwójnego ogrodzenia wewnętrznego oraz ogrodzenia zewnętrznego tzw. ostrzegawczego, czego przykładem jest plan do protokołu przekazania nieruchomości – kompleksu wojskowego nr [...] w użytkowanie z 2002r. /k.140 -136, T.I/. Widać tutaj wyraźnie, że budynek wartowni ( budynek nr [...]) był logicznie usytuowany pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym (ostrzegawczym), a podwójnym ogrodzeniem wewnętrznym, który to budynek istniał od początku wybudowania kompleksu (por. treść protokołu odbioru k. 101, T.I).

Organ I instancji ustalił nadto, że w roku 1978 dodatkowo wyznaczono (okalającą kompleks magazynowy) strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami, co potwierdza treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978r., znak: [...] i załączonego do niego odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M. /k[...]

Nie ulega wątpliwości, tak w świetle wskazań Sądu w sprawie II SA/Kr 483/14, jak i w świetle ustaleń organów, iż cel w postaci budowy magazynów wojskowych wraz z infrastrukturą na obszarze M. został zrealizowany. W następnym kroku organy winny zatem, zgodnie ze wskazaniami Sądu ustalić, gdzie leżały przedmiotowe działki (dawniej parcele katastralne); mianowicie czy w strefie ochronnej, czy też w obszarze ogrodzenia. W tym celu sporządzono kilka opracowań. Pierwsze z nich jest opracowaniem osoby uprawnionej T. C. /k. 203, T.II i k. 348 T.III/, które to opracowanie geodezyjne umiejscawia parcele katastralne w obrysie kompleksu wojskowego, ale bez zaznaczenia, co ten obrys obejmuje. Podobnie takież naniesienia zawiera wyrys z mapy ewidencyjnej /k.420, T.III./. Wobec tego w celu precyzyjnego ustalenia, w jakim zakresie ów cel wykonano na terenie zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, organ I instancji zlecił przygotowanie opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu mapy katastralnej na mapę ewidencyjną przedstawiającą kompleks Nr [...], tj. kompleks magazynowy w M. /por. k. 196. T.II/ z zaznaczonymi jego częściami składowymi. Analiza wskazanego opracowania geodezyjnego wykonanego przez geodetę uprawnionego A. G. w dniu 5 czerwca 2012r., [...] doprowadziła organ I instancji do wniosku, że parcela l. kat. [...] gm. kat. M. stanowiła w całości grunt wolny od zabudowy, umiejscowiony pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym a ogrodzeniem ostrzegawczym kompleksu spełniającym funkcję ochronną, przy czym południowy narożnik przedmiotowej parceli przecinał zewnętrzne ogrodzenie, wchodząc w wolny od zabudowy teren zlokalizowany pomiędzy dwoma rzędami ogrodzeń (wewnętrzny i zewnętrzny). Natomiast parcela l. kat. [...] gm. kat. M. w całości stanowiła grunt wolny od zabudowy zlokalizowany pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym a ogrodzeniem ostrzegawczym kompleksu, przy czym północna granica przedmiotowej parceli biegła wzdłuż ogrodzenia ostrzegawczego. W efekcie organ bez wątpliwości ustalił, że obie parcele znajdowały się na terenie, używając nomenklatury stosowanej przez Sąd, pomiędzy ogrodzeniem zewnętrznym ( ostrzegawczym), a zewnętrznym pasem ogrodzenia wewnętrznego (podwójnego). Oznacza to, że nieruchomości wnioskowane do zwrotu znajdowały się na terenie kompleksu ogrodzonych magazynów. Jak ustalił organ, powyższe ustalenia potwierdza opracowanie sporządzone przez geodetę uprawnionego A. G. w dniu 5 czerwca 2012r., [...] polegające na naniesieniu mapy katastralnej na pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. archiwalne zdjęcie lotnicze z 1975r. przedstawiające zawnioskowaną do zwrotu nieruchomość.

Dodatkowo organ porównał załączony do pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978r. odrys mapy /k.110, T.I/ z archiwalnym zdjęciem lotniczym wykonanym w roku 1975 w skali 1:2000 przedstawiającym zawnioskowaną do zwrotu nieruchomość /k.422, T.III/, oraz z opracowaniem geodezyjnym polegającym na nasieniu mapy katastralnej na mapę ewidencyjną przedstawiającą kompleks /k.427, T.III/. Z analizy tej, szczegółowo uzasadnionej w decyzji wyniknęło, że strefa ochronna wyznaczona w 1978r. rozciągała się dopiero od ogrodzenia ostrzegawczego, które stanowiło najdalej wysunięty element kompleksu magazynowego.

Wskazane ustalenia organów Sąd w pełni podziela. Poza podanymi argumentami wynikającymi z przeprowadzonych dowodów okoliczność, że ogrodzenie ostrzegawcze było najdalej wysuniętym elementem kompleksu, ale jeszcze nie strefą ochronną, potwierdza zauważony przez Sąd fakt, że budynek wartowni istniejący od początku kompleksu i wymieniany we wszystkich protokołach zdawczo – odbiorczych (przykł. k. 140. T.I), sytuuje się na zewnątrz tzw. ogrodzenia wewnętrznego, a jednocześnie cały czas w pasie ogrodzonym. Jest to zresztą logiczne, gdyż z reguły wartownia sytuowana jest wewnątrz, a nie na zewnątrz kompleksu. Takie usytuowanie wartowni potwierdza zdjęcie lotnicze gotowego kompleksu z 1975r. /k.422, T.III/.

Ostatnim elementem, jaki był związany z zaleceniami Sądu w sprawie II SA/Kr 483/14, w sytuacji ustalenia, że nieruchomości leżały wewnątrz kompleksu, była kwestia tego, czy teren na potrzeby ogrodzenia magazynów był potrzebny z punktu widzenia celu wywłaszczenia, oraz czy wykonano ogrodzenie zgodnie z ówcześnie obowiązującymi wymogami.

Co do niezbędności terenu nie tylko pod same budynki magazynów, ale także dla celów ogrodzenia, podkreślenia wymaga, co zauważa także organ I instancji, iż opis zabudowy i sposobu wykorzystania wnioskowanego do wywłaszczenia terenu w M. zawierał cytowany już Program Inwestycji Zamiennych w garnizonie K. z dnia 28 września 1964r. /k.10, T.I/. Wskazano tamże, że z uwagi na charakter obiektu i zgodnie z przepisami obiekt należy podzielić na teren ścisły (techniczny), gdzie będą zlokalizowane budynki magazynowe oraz teren gospodarczy stanowiący zaplecze obiektu. Na terenie gospodarczym należy przewidzieć m.in. wartownię i 4 posterunki, ujęcie wody, drogi, a nadto dwa rzędy ogrodzenia oraz ogrodzenie ostrzegawcze. Jak wynika ze zgromadzonych w aktach protokołów odbioru, taki kompleks rzeczywiście powstał. Nie sposób twierdzić, że ogrodzenie nie było potrzebne dla prawidłowego funkcjonowania budynków magazynowych. Od początku projektowano, a następnie wykonano kompleks w taki sposób, aby móc zapewnić realną możliwość magazynowania, co wiąże się także z zabezpieczeniem i chronieniem magazynów, poprzez właściwe ogrodzenie terenu. Zaznaczenia wymaga, że podobna sprawa, to jest odnośnie żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości leżących w granicach ogrodzenia kompleksu wojskowego w M. , była przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd w prawomocnie zakończonej sprawie do sygn. akt II SA/Kr 333/15. Oceniając cel wywłaszczenia, a to budowę kompleksu magazynowego, w kontekście położenia działek w granicach ogrodzenia, ale nie pod konkretnym budynkiem magazynowym, Sąd wyraził pogląd, że w ramach określenia "budownictwo" mieściły się zarówno same budynki, jak i ich zaplecze, które miało być zamknięte trzema ogrodzeniami, co wynika wprost z programu inwestycji oraz z zamierzonego jej charakteru i przeznaczenia wojskowego. Sąd podkreślił, że jest oczywiste, że obiekt wojskowy wymagał specjalnych zabezpieczeń, w tym także ogrodzeń. Taka sama jest ocena Sądu w sprawie niniejszej, co zaprezentowano wyżej.

Co do kwestii wymogów prawnych, w cytowanym Programie, w odniesieniu do omawianego kompleksu wojskowego w M. stwierdzono /k.10, T.I/: "dla całości obiektu przewidzieć zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych" 2 rzędy ogrodzenia oraz ogrodzenie ostrzegawcze"". W ocenie Sądu w świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że ówczesne przepisy i normatywy przewidywały taki sposób ogradzania obiektów wojskowych, jaki został zastosowany przy budowie przedmiotowego kompleksu.

Z powyższego wynika, że organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n., ponadto stosując się do zaleceń wydanych w sprawie II SA/Kr 483/14, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Skarga zarzuca naruszenie art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu protokołu przekazania Agencji Mienia Wojskowego wywłaszczonych nieruchomości po zniesieniu trwałego zarządu przez Starostę K.. Szczegółowe dane dotyczące tego protokołu nie zostały wskazane w skardze. W aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty [...] z dnia 15 września 2005r. [...] dotycząca wygaśnięcia z dniem 8 sierpnia 2005r. prawa trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości położonych w M. /k[...].II/ oraz stanowiący jej dopełnienie protokół zdawczo – odbiorczy nr [...] nieruchomości wojsk lądowych z dnia 8 sierpnia 2005r. spisany pomiędzy Rejonowym Zarządem Infrastruktury w K. działającym w imieniu MON a Agencją Mienia Wojskowego. Wobec tego należy przypuścić, że skarga wskazuje na ten właśnie protokół. Jednocześnie zarzucając, że organy nie wzięły go pod uwagę, skarga nie wyjaśnia, jakie ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Można tylko się domyślić, że autorowi skargi chodzi o to, że teren kompleksu został przez wojsko oddany Agencji, (która następnie dokonała jego zbycia). Jednak ta okoliczność, a więc fakt przekazania terenu przez wojsko, dokonany w roku 2005, wiele lat po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. Stanowi o tym ugruntowana w tej mierze wykładnia doktrynalna i orzecznictwo. Jak to wskazał NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. I OSK 1584/13, LEX nr 1773549: “Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości". Z kolei w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2016 r. I OSK 610/15, LEX nr 2100731, wskazano, że “Konsekwencją ustalenia, że na wywłaszczonej nieruchomości doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia powinna być odmowa zwrotu nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przy jednoczesnym ustaleniu, że zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, że po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomość została zagospodarowana przez aktualnego właściciela w inny sposób". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. I OSK 935/14, LEX nr 2032850: “Konstrukcja przesłanki materialnoprawnej przyjęta w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. przesądza, że do oceny zbędności nie można stosować zdarzeń przyszłych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu". Przytoczone judykaty są w pełni reprezentatywne dla ustalonej linii orzecznictwa, którą zasygnalizowano na wstępie.

Kolejny zarzut skargi dotyczy naruszenia art. 136 ust. 2 u.g.n. w związku z okolicznością, że nie dopełniono obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela lub następców prawnych o powzięciu zamiaru użycia nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, tak ze strony Prezesa Agencji Mienia Wojskowego jak i Wójta Gminy W. W.. Zarzut ten nie może odnieść skutku. Zakładając, że rzeczywiście taka sytuacja miała miejsce, to nie jest to okoliczność podlegająca badaniu w niniejszej sprawie i mająca wpływ na rozstrzygnięcie. Albowiem w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia mają zastosowanie przepisy art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. i badaniu podlegają okoliczności wymienione w tych przepisach. Jak to słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. I OSK 2625/16, LEX nr 2326427, “Zakres koniecznych w konkretnej sprawie ustaleń faktycznych zależy od okoliczności stanowiących przesłanki zaistnienia skutków prawnych. W przypadku żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przesłankę taką stanowi stan zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n (...)". W tym samym wyroku wyrażono także pogląd, iż “Jeżeli cel publiczny, na który wywłaszczono nieruchomość, nie jest realizowany, albo wywłaszczona nieruchomość nie jest konieczna na ten cel publiczny, wówczas nie istnieje nie tylko konstytucyjna legitymacja ingerencji we własność prywatną, ale również prawna podstawa (przyczyna) nabycia własności przez podmiot publiczny. W tej sytuacji gwarancje prawa własności wynikające z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP odzyskują swoją moc ochronną. Pozycja prawna i interes podmiotu publicznego osiągnięte przez takie wywłaszczenie muszą z powrotem ustąpić przed konstytucyjnie chronioną pozycją prawną obywatela. Odmiennie rzecz się ma, gdy cel ten został zrealizowany". Jak już wyżej wspomniano, w niniejszej sprawie ustalono, że cel wywłaszczenia na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany.

O ile natomiast naruszenie wskazanego przepisu wyrządziłoby szkodę właścicielowi lub następcom prawnym, pozostaje dochodzenie stosownych roszczeń na drodze procesu cywilnego.

Końcowo należy jeszcze wyjaśnić, że przedmiotowe decyzje o wywłaszczeniu w najmniejszej mierze nie dotyczą decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], która dotyczy innego terenu w rejonie [...] ( w tym tzw. placu ćwiczeń). Z niezrozumiałych przyczyn skarżące odnoszą się w skardze do tej decyzji i do placu ćwiczeń.

Z wymienionych przyczyn, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.