Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 244/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 7 pkt 9, ust. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 412/09 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz M. Z. kwotę 1.047 (jeden tysiąc czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 412/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Prezydent G., działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), orzekł o cofnięciu zezwolenia nr [...] z dnia 13 marca 2008 r., na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży w prowadzonym w G. przy ul. R. G. 1 przez M. Z. Sklepie spożywczo - przemysłowym "K.". Organ stwierdził, że podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia posiadanego przez przedsiębiorcę zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych była notatka służbowa Straży Miejskiej w G. z dnia [...] października 2008 r. znak: [...], z której wynikało, iż w obrębie sklepu miało miejsce spożycie piwa. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżąca oświadczyła, że nie była obecna w sklepie w momencie zajścia opisanego w notatce, a o całym zdarzeniu dowiedziała się od sprzedawczyni i zaznaczyła, że na bieżąco stara się przestrzegać przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, podkreślając, iż zdarzenie opisane we wskazanej notatce jest przypadkiem jednorazowym. W dalszym toku prowadzonego postępowania ustalono na podstawie przesłuchania w charakterze świadka - sprzedawczyni z przedmiotowego sklepu, iż sprzedała ona piwo mężczyźnie opisanemu w notatce, jednakże nie widziała, aby spożywał on piwo w sklepie, natomiast, kiedy funkcjonariusze Straży Miejskiej wchodzili do sklepu, mężczyzna wychodził na zewnątrz. Zaznaczyła ponadto, że z uwagi na krótki okres czasu, jaki upłynął od momentu zakupu piwa, do wyjścia ze sklepu, klient nie był w stanie otworzyć i spożywać piwa. Zdaniem organu ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż 15 października 2008 r. podczas pełnienia patrolu funkcjonariusze Straży Miejskiej stwierdzili jednoznacznie spożywanie piwa w sklepie prowadzonym przez skarżącą, a sytuacja opisana w notatce potwierdza, że doszło do naruszenia warunków określonych w zezwoleniu, bowiem mimo obowiązującego zakazu osoba spożywała alkohol w miejscu jego sprzedaży. Organ stwierdził

NSA/wyr.1 2

Sygn. akt II GSK 244/10

ponadto, że z wyjaśnień złożonych przez sprzedawczynię wynikało, co prawda, iż nie widziała ona osoby spożywającej piwo w sklepie, niemniej jednak potwierdzeniem naruszenia warunków zezwolenia jest wyrok Sądu Rejonowego w G., który wskazuje, że w dniu 15 października 2008 r. w sklepie spożywczo - przemysłowym "K." przy ul. R. G. 1 w G. J. Ł. spożywał alkohol w postaci piwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż wbrew zarzutom strony stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości, bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 października 2008 r. J. Ł. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu tj. wykroczenia z art. 431 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż w dniu 15 października 2008 r. ok. godz. 19.25 w sklepie prowadzonym przez skarżącą spożywał alkohol w postaci piwa "Karpackie", czyli w miejscu publicznym i za to wykroczenie została mu wymierzona kara grzywny w kwocie 100 zł. Zdaniem organu, w takim wypadku nie może być uznane za wiarygodne oświadczenie samego sprawcy, jak również innych osób, że nie spożywał on piwa na terenie sklepu, a zarzut odwołującej odnoszący się do braku szczegółowego opisu tego zdarzenia w istocie nie ma znaczenia, skoro istotne dla sprawy okoliczności zostały przesądzone w wyroku sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalając skargę uznał, że w świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji, jak i wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Art. 18 ust. 10 pkt 2 cytowanego aktu normatywnego stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

Sąd podkreślił, że ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił cofnięcia wydanego zezwolenia od powtarzającego się naruszenia zasad i warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Tym samym nawet jednorazowe, stwierdzone naruszenie przez przedsiębiorcę stosownych zasad i warunków winno obligować organ do cofnięcia wydanego uprzednio zezwolenia.

W wydanych skarżącej zezwoleniach wyraźnie wskazano, iż dotyczą one

NSA/wyr.1 3

Sygn. akt II GSK 244/10

sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu 15 października 2008 r. podczas pełnienia patrolu funkcjonariusze Straży Miejskiej w G. stwierdzili jednoznacznie spożywanie piwa w sklepie prowadzonym przez skarżącą, a sytuacja opisana w notatce potwierdziła, że doszło do naruszenia warunków określonych w zezwoleniu, bowiem mimo obowiązującego zakazu osoba spożywała alkohol w miejscu jego sprzedaży. Ustalony stan faktyczny został następnie potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 października 2008 r., na podstawie którego J. Ł. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. wykroczenia z art. 431 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Orzeczenie to i zawarte w nim ustalenia nie zostało w żaden sposób zakwestionowane w sądowym toku instancji. Stąd też okoliczności czynu obwinionego jak i jego wina, jak stwierdził w wyroku Sąd, nie budzą wątpliwości. Odnosząc się do zarzutów skargi koncentrujących się wokół naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, że dogłębna analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, iż zarzuty dotyczące uzasadnień wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie są zasadne. Dla oceny prawidłowości tych rozstrzygnięć de facto bez znaczenia pozostają wskazywane przez skarżącą argumenty, w tym powoływanie się na okoliczność dotychczasowego prawidłowego funkcjonowania prowadzonej placówki, czy też brak skarg na jej działalność. Dokonane ustalenia faktyczne potwierdzające, że w dniu 15 października 2008 r., ok. godz. 19.25 w sklepie prowadzonym przez skarżącą doszło do spożycia alkoholu, stanowiły dostateczną, zdaniem Sądu, podstawę do przyjęcia przez organ orzekający, że skarżąca naruszyła warunek określony w zezwoleniu. Sąd stwierdził, że w tej sytuacji nie budzi żadnych wątpliwości, iż skoro J. Ł. spożywał alkohol w sklepie, to czynił to w miejscu sprzedaży, a to było sprzeczne z warunkami określonymi w zezwoleniu, dotyczącymi miejsca spożywania tych napojów.

Rozpatrując zarzut bezkrytycznego przyjęcia przez organy ustaleń orzeczenia wydanego w postępowaniu nakazowym Sąd podniósł, iż sąd administracyjny w świetle realizowanej funkcji kontroli administracji publicznej ograniczony jest w czynieniu ustaleń o faktach w ten sposób, iż weryfikuje działania organu administracji mające realizować zasadę prawdy materialnej. Skoro bowiem legalność działania lub bezczynność administracji zależy od tego, czy organ prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne dające podstawę do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego, to oczywiste jest, iż treść orzeczenia sądu administracyjnego zależeć będzie między innymi od oceny zebrania przez organ administracji wszystkich danych o faktach istot-

NSA/wyr.1 4

Sygn. akt II GSK 244/10

nych w sprawie. Wadliwe zaś ustalenie przez organ administracji okoliczności faktycznych istotnych w indywidualnej sprawie stanowić winno podstawę do uchylenia kontrolowanego aktu, gdyż tego rodzaju uchybienie może mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym w świetle art. 11 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalenia organów, które nie korespondują z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, sąd będzie musiał uznać za błędne.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się wyrok nakazowy wydany w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Takie orzeczenie nie jest wiążące w tym sensie, iż sąd administracyjny może zaakceptować ustalenia organu administracji odmienne od tych, które legły u podstaw wydania przez sąd powszechny wyroku nakazowego. Co oczywiste, może również podzielić ustalenia organu zbieżne z podstawami wydania przez sąd powszechny wyroku nakazowego. Niewątpliwie jednak sąd administracyjny nie jest upoważniony do podważania prawomocnej wypowiedzi sądu powszechnego w sytuacji, gdy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca taką wypowiedź, w sposób mniej lub bardziej bezpośredni, kwestionuje.

Akceptując jednocześnie rygorystyczną wykładnię przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Sąd w rezultacie przyjął, że w myśl art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, jeżeli stwierdzony zostanie choćby tylko jeden przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd uznał więc, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie doszło do nieprzestrzegania warunków sprzedaży alkoholowych i prawidłowo zastosował przewidziany ustawą skutek takiego naruszenia, polegający na cofnięciu wydanych zezwoleń. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozpatrujący i rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dodatkowo Sąd zauważył, że wbrew twierdzeniom skarżącej, to na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, by klienci zachowaniem swoim nie naruszali przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W skardze kasacyjnej M. Z. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości oraz decyzji organu pierwszej i drugiej instancji wydanych w sprawie, o wstrzymanie wykonania ww. wyroku, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w

NSA/wyr.1 5

Sygn. akt II GSK 244/10

B., a ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

* prawa materialnego - art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przez błędną wykładnię i przyjęcie, że ww. przepisy

dają podstawę prawną do pociągnięcia do odpowiedzialności przedsiębiorcę

prowadzącego sprzedaż alkoholu za spożycie alkoholu przez klienta w miejscu

sprzedaży;

* prawa proceduralnego - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej:

p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o

ustroju sądów administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), które to naruszenie

ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez brak pełnego wyjaśnienia stanu

faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie obowiązku sądowej kontroli działalności

administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, wynikające z przyjęcia

przez Sąd za prawidłowe ustaleń faktycznych organu, że osoba rzeczywiście spożywała

alkohol w punkcie jego sprzedaży, pomimo że skarżąca złożyła oświadczenia osób

postronnych mających inną wiedzę co do tego zdarzenia, a także poprzez

pozostawienie bez rozpoznania zarzutu braku opinii komisji rozwiązywania problemów

alkoholowych;

* prawa proceduralnego - art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1

lit. c) p.p.s.a., które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez

błędne przyjęcie, że organ może pozostawać bezczynny w toku postępowania

administracyjnego oraz że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego nie ma istotnego

znaczenia na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 15 maja 2009 r. wniosło ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie w pełni podziela przedstawioną w niej argumentację.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu

NSA/wyr.1 6

Sygn. akt II GSK 244/10

przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sprawie wyłaniają się dwa istotne dla jej wyniku zagadnienia, a mianowicie, po pierwsze, czy podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży może skutecznie podnosić okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w szczególności za samowolne, wbrew woli sprzedawcy, spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, należącym do podmiotu posiadającego wspomniane zezwolenie. Po drugie, czy samowolne, wbrew woli sprzedawcy alkoholu, spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, w którym go zakupił, stanowi sam przez się przejaw nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, w rozumieniu przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, uzasadniający cofnięcie omawianego zezwolenia.

Przechodząc do pierwszego z przedstawionych zagadnień ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, określając działania zmierzające do ograniczania spożycia napojów alkoholowych, wprowadziła także system sankcji za jej naruszenie. Można tutaj wymienić sankcje karne (por. Rozdział 3, Przepisy karne), a także sankcje administracyjne. Rodzajem sankcji administracyjnej jest niewątpliwie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w sytuacjach, o których mowa w art. 18 ust. 10 ustawy, w tym również za nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy). Jak to wskazywał Trybunał Konstytucyjny w szeregu orzeczeniach, m. in. w wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A 2009/7/105; Lex nr 504061) cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest założenie stosowania jej automatycznie względem podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie ustawowych przepisów. Sankcja administracyjna ma przede wszystkim funkcję prewencyjną, co nie wyłącza również jej charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Adresat decyzji administracyjnej nakładającej sankcję administracyjną z tytułu naruszenia sankcjonowanego przepisu

NSA/wyr.1 7

Sygn. akt II GSK 244/10

ustawowego ponosi więc odpowiedzialność obiektywną. Zapewne ten wzgląd zadecydował o niedopuszczeniu przez organ dowodów przedstawionych przez skarżącą i rozważenia jej wyjaśnień na okoliczność nie ponoszenia odpowiedzialności za samowolne spożycie przez klienta alkoholu zakupionego w sklepie skarżącej, co zaakceptował Sąd pierwszej instancji, a zakwestionowała skarga kasacyjna.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obiektywna odpowiedzialność podmiotu z tytułu naruszenia przepisów ustawowych sankcjonowanych sankcją administracyjną nie może iść tak daleko, jak to uczyniono w niniejszej sprawie, aby niejako z góry wyłączyć możliwość powoływania się potencjalnego adresata takiej sankcji na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. W nauce prawa utrwalone są tzw. okoliczności egzoneracyjne, stanowiące określone stany faktyczne, które wyłączają, zbliżoną do odpowiedzialności obiektywnej, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Na gruncie prawa cywilnego, bo ono jest ich pierwowzorem, takimi okolicznościami są: siła wyższa (vis maior), powstanie szkody wyłącznie z winy poszkodowanego, powstanie szkody z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności w powyższych sytuacjach wystarczające jest wykazanie przynajmniej jednej z wyżej wymienionych okoliczności. Dowód na tę okoliczność obciąża osobę ponoszącą odpowiedzialność (zob. W. Czachórski, [w] System Prawa Cywilnego, tom III część 1 Prawo zobowiązań część ogólna, Ossolineum, 1981, str. 599).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie powinno być przeszkód dla odpowiedniego stosowania okoliczności egzoneracyjnych w odniesieniu do odpowiedzialności obiektywnej podmiotu z tytułu naruszenia ustawowych przepisów sankcjonowanych sankcją administracyjną. W przeciwnym przypadku mogłoby dochodzić do trudnej do zaakceptowania nadmiernej i nieuzasadnionej ze społecznego punktu widzenia surowości odpowiedzialności podmiotu za zdarzenia, na których zaistnienie nie miał jakiegokolwiek wpływu, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. Zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji odmowa rozpatrzenia przez organ dowodów przedstawionych przez skarżącą i rozważenia jej wyjaśnień niewątpliwie pozbawiła skarżącą możliwości wykazania okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność za stwierdzony przez organ fakt spożycia przez klienta alkoholu w sklepie skarżącej, czemu zaprzeczała. Idąc dalej, nawet w sytuacji, gdyby fakt spożycia alkoholu miał miejsce, skarżąca mogłaby się uwolnić od odpowiedzialności, o ile byłoby to następstwem zdarzenia, za które wyłączną winę ponosiłby klient spożywający alkohol. Dlatego odmowa dopuszczenia przez organ wnioskowanych przez skarżącą

NSA/wyr.1 8

Sygn. akt II GSK 244/10

dowodów i wzięcia pod uwagę jej wyjaśnień w sprawie, podzielona przez Sąd pierwszej instancji, uzasadnia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do drugiego istotnego dla wyniku sprawy zagadnienia, zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w skardze kasacyjnej, że samowolne, wbrew woli sprzedawcy alkoholu, jego spożycie przez klienta w sklepie, w którym go zakupił, nie jest samo przez się przejawem nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, w rozumieniu przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a tym samym jest niewystarczające do cofnięcia zezwolenia. Spożycie przez klienta alkoholu w sklepie, w którym go zakupił, nie mieści się bowiem w hipotezach powołanych wyżej przepisów art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nie zmienia tego również omawiany wyrok nakazowy, gdyż jest on dowodem na fakt spożycia alkoholu w sklepie skarżącej, nie zaś na okoliczność nie przestrzegania przez nią warunków sprzedaży napojów alkoholowych, stosownie do udzielonego zezwolenia, a już tym bardziej, gdy skarżąca nie była adresatem omawianego wyroku i jej ewentualne zeznania nie były brane pod uwagę przez sąd.

Powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, na co trafnie wskazuje skarga kasacyjna, mówiąc o nieprzestrzeganiu określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych w rzeczy samej odsyła do przepisów ustawy odnoszących się do tych warunków, które powinien przestrzegać podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Natomiast proste zrównanie, jak to uczynił organ, a zaakceptował Sąd pierwszej instancji, faktu spożycia alkoholu w sklepie z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, uzasadnia zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 2 omawianej ustawy przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten daje podstawę prawną do niejako automatycznego cofnięcia zezwolenia w razie spożycia przez klienta alkoholu w punkcie zakupu.

Nie można wprawdzie wykluczyć sytuacji, że spożycie przez klienta alkoholu w miejscu jego zakupu może być zasadnie uznane za przejaw nieprzestrzegania

NSA/wyr.1 9

Sygn. akt II GSK 244/10

określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych poza miejscem sprzedaży, jednakże wymaga to udowodnienia przez organ. Przykładowo taka sytuacja może mieć miejsce, gdy spożywanie przez klienta alkoholu w sklepie jest świadomym działaniem sprzedawcy ukierunkowanym na zwiększenie sprzedaży alkoholu, stanowiąc zarazem konkurencję dla tych przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu, a więc na podawanie alkoholu, przykładowo w lokalu gastronomicznym. Jednakże takiego lub podobnego zarzutu nie postawiono skarżącej. Reasumując, nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, jako przesłanka dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 omawianej ustawy, wymaga wykazania przez organ faktu naruszenia określonego warunku sprzedaży alkoholu przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie wraz ze wskazaniem przepisu ustawy, do którego odnosi się ten warunek.

Powoływane przez organ i Sąd pierwszej instancji orzeczenia sądów administracyjnych wydane w sprawach VI SA/Wa 1529/06 oraz II GSK 175/06 dotyczą innego stanu faktycznego niż rozpoznawana sprawa, a mianowicie sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim przez personel sklepu, a więc osoby, za które przedsiębiorca posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu ponosi odpowiedzialność. Natomiast w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie o sygn. akt II SA 1452/00 o zbliżonym stanie faktycznym nie wyrażono jednakże tak daleko idącego poglądu w kwestii odpowiedzialności przedsiębiorcy posiadającego omawiane zezwolenie.

Mając na uwadze, że zarówno zaskarżony wyrok, zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają wskazane w punktach 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa i z tego powodu nie mogą ostać się w obrocie prawnym, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej, o ile uznają za konieczne kontynuowanie postępowania, od nowa przeprowadzą postępowanie w sprawie, dopuszczą dowody przedstawione przez skarżącą i ustosunkują się do jej wyjaśnień, mając przy tym na uwadze poglądy prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku. Jednakże, co wymaga podkreślenia, wbrew

NSA/wyr.1 10

Sygn. akt II GSK 244/10

stanowisku zajętemu w skardze kasacyjnej, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i obecnie, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie wymaga zasięgnięcia opinii komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

NSA/wyr.1

11