Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1748/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1a, art. 70 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1 lit 1 i pkt 3, art. 61
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 141 par. 4, art. 138 par. 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2, art. 184, art. 204
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2476/13 w sprawie ze skarg [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], Gminy N. i P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. S.A. z siedzibą w W. na rzecz [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] oraz Gminy N. kwoty po 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 1748/14

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z., Gminy N. oraz P. SA w W. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie udzielania pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, działając na podstawie art. 140 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), udzielił spółce P. SA w W. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki [...] - dla potrzeb elektrowni wodnej D. oraz elektrowni wodnej R., określając szczegółowe parametry pozwolenia. Jednocześnie organ określił obowiązki P. SA w W. w zakresie m.in.: wybudowania przy jazie w K. oraz przy jazie R. przepławek dla ryb; zachowania przepływu nienaruszalnego poniżej jazu w K. w ilości 2,0 m3/s, a poniżej jazu R. w ilości 5,0 m3/s; utrzymywania koryta rzeki [...] od jazu K. do cofki w km 47+300 oraz partycypacji w kosztach utrzymywania koryta rz. [...] na odcinku od jazu K. do pierwszego progu stabilizacyjnego w km 40+650; utrzymywania zbiornika R. od km 3+000 do km 8+360 oraz partycypacji w kosztach utrzymywania koryta rzeki [...] poniżej jazu R. do progu stabilizującego w km 2+820; usunięcia nanosów nagromadzonych w obrębie cofki jazu K.; utrzymywania skarpy odwodnej wałów przeciwpowodziowych na odcinku C. o dł. 2200 m oraz T. – N. na dł. 3600 m; utrzymywania rowów opaskowych zbierających wody przesiąkowe w cofce zbiornika K. i R., przywałowego drenażu we wsi C. oraz rowu i drenażu we wsi C., doprowadzających wodę do pompowni nr 2 oraz do pompowni nr 1; utrzymywania 7 przepustów pod kanałem derywacyjnym; wykonania sieci obserwacyjnej wód podziemnych na terenach przyległych do zbiornika R.; prowadzenia pomiarów poziomu wód gruntowych w piezometrach na terenie wałów i przyległych do nich gruntów oraz określenie zasięgu wpływu oddziaływania gromadzonej wody, a także sporządzania map i analiz zasięgu oddziaływania.

W odwołaniu od ww. decyzji P. SA wniosła m.in. o uchylenie części nałożonych obowiązków, a częściowo o ich zmianę. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 128 ust. 1, 2 i 3 ustawy - Prawo wodne, poprzez ich błędne zastosowanie, a także art. 7 i 77 k.p.a., poprzez nieustalenie w sposób należyty stanu faktycznego sprawy w zakresie podstaw do obciążania P. obowiązkami określonymi w decyzji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej punktów:

1/ IV.8 - zobowiązującego P. SA do utrzymywania skarpy odwodnej wałów przeciwpowodziowych w obrębie zbiornika K. na odcinkach:

- C. - odcinek [...], [...] o łącznej długości 2200 m,

- T. – N. - odcinek [...], [...] o łącznej długości 3600 m,

2/ IV.13 - zobowiązującego P. SA do wykonania sieci obserwacyjnej wód podziemnych na terenach przyległych do zbiornika R. w terminie do [...] czerwca 2013 r.; prowadzenia obserwacji poziomu wody z częstotliwością stosowaną dla ręcznych pomiarów poziomów piezometrycznych hydrowęzła [...]; przedkładania do organu orzekającego rocznych raportów zawierających wyniki wykonanych obserwacji,

3/ IV.15 - zobowiązującego P. SA do prowadzenia w piezometrach na terenie wałów i przyległych do nich gruntów, pomiarów poziomu wód gruntowych i określanie zasięgu wpływu oddziaływania gromadzonej do celów technologicznych wody powierzchniowej; sporządzania map i analiz zasięgu oddziaływania monitorowanych urządzeń wodnych,

4/ VI - zastrzegającego, że nieprzestrzeganie warunków niniejszego pozwolenia może spowodować jego cofnięcie bez prawa do odszkodowania,

5/ VII - czyniącego P. SA odpowiedzialną za ewentualne szkody wynikłe z powodu zalania przyległych terenów wodą ze zbiorników wodnych,

6/ VIII - zastrzegającego prawo nałożenia dodatkowych warunków w terminie późniejszym, o ile będzie tego wymagał interes ludności, gospodarki narodowej lub środowiska,

i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji.

Jednocześnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej punktów:

1/ 1.2 - Retencjonowanie wód w zbiorniku wyrównania dobowego D. do rzędnych MaxPP = 73,16 m Kr., MinPP = 69,46 m Kr.,

2/ 1.3 - Retencjonowanie wód w zbiorniku R. do rzędnych MaXPP = 45,61 m Kr., MinPP = 43,31 m K.,

3/ II.1 - piętrzenie jazem R. w Km 3+000 rzeki [...] (jaz trzyprzęsłowy o konstrukcji betonowej, o świetle 75,90 m, ze środkowym przęsłem płuczącym) do rzędnej MaxPP = NPP 45,59 m Kr.,

4/ IV.12 - utrzymywania i konserwacji rowu Bb-D i drenażu we wsi C. doprowadzających wodę ze zlewni do pompowni nr 2 w K. (km 43+700) oraz ze zlewni do pompowni nr 1 w C. (km 44+900),

5/ V - ustalającego termin ważności wydanego pozwolenia do [...] grudnia 2031 r.

i w tym zakresie orzekł:

1/ 1.2 Retencjonowanie wód w zbiorniku wyrównania dobowego D. do rzędnej NPP = MaxPP = 73,16 m Kr.,

2/ 1.3 Retencjonowanie wód w zbiorniku R. do rzędnej NPP = MaxPP = 75,61 m Kr.,

3// II.1 Piętrzenie jazem R. w km 3+000 rzeki [...] (jaz trzyprzęsłowy o świetle 75,90 m, ze środkowym jazem płuczącym) do rzędnej NPP = MaxPP = 75,61 m Kr.,

4/ IV.12 Utrzymywania i konserwacji rowu Bb-D doprowadzającego wodę do pompowni nr 2 w K. (km 43+700) oraz do pompowni nr 1 w C. (km 44+900).

5/ V Ustalił termin ważności wydanego pozwolenia do 31 grudnia 2032 r.

W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że EW D. i EW R. korzystały z wód rzeki [...] na podstawie orzeczenia z dnia [...] marca 1955 r., które z mocy prawa wygasło z dniem 31 grudnia 2000 r. Od 7 lat toczy się postępowanie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dla EW D. i R., lecz kolejne decyzje były uchylane przez organ odwoławczy, bowiem aktualizowana dokumentacja, a także postępowania prowadzone przez organ I instancji nie dokumentowały w dostatecznym stopniu zasadności nałożonych obowiązków.

Organ odwoławczy uznał obecnie, że nie występuje żaden z przypadków określonych w art. 125 ustawy – Prawo wodne, w świetle którego należałoby odmówić udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Podzielając część zarzutów odwołania, organ uchylił i umorzył postępowanie odnośnie do części nałożonych na stronę obowiązków, a część uchylił i orzekł reformatoryjnie, w pozostałej części uznał zaś stanowisko organu I instancji za prawidłowe.

Organ II instancji stwierdził, że obowiązek utrzymywania i konserwacji rowu Bb-D oraz drenażu we wsi C., doprowadzających wodę ze zlewni do pompowni nr 1 i nr 2, nie został w pełni udokumentowany. Ocena wpływu zbiorników wodnych utworzonych na rzece [...] w m. R. i K. na poziom wód gruntowych wskazuje, że utrzymywanie stałego poziomu wód w rowach w wyniku odpompowywania wody ogranicza wpływ piętrzenia rzeki [...] na okoliczne wody podziemne, oraz że istotną kwestią jest utrzymanie rowów w dobrym stanie technicznym. Za zasadne uznano zatem utrzymanie nałożonego na P. obowiązku utrzymywania rowu doprowadzającego wody do pompowni nr 1 i nr 2. Uchylono natomiast obowiązek utrzymywania przez P. istniejących ciągów drenażowych na terenie wsi C. Wykonana inwentaryzacja tych ciągów wykazuje, że przyczyną podtopień jest nieprawidłowe działanie drenażu spowodowane brakiem jego konserwacji, a także uszkodzeń, do których przyczyniają się sami właściciele nieruchomości.

W ocenie organu nieuzasadniony był zarzut odnoszący się do obowiązku utrzymywania koryta rzeki [...] od jazu K. po zasięg cofki tego zbiornika. Zapis ten potwierdza jedynie obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego, który z mocy prawa spoczywa na P. S.A. na podstawie art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej P.b. W art. 3 pkt 3 P.b. do budowli (obiektów budowlanych) zaliczono m.in. budowle hydrotechniczne, co oznacza, że wszystkie budowle hydrotechniczne są jednocześnie obiektami budowlanymi w rozumieniu P.b. i podlegają przepisom tej ustawy. Wydane na podstawie art. 7 P.b. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 86, poz. 579), do obiektów hydrotechnicznych zalicza nie tylko budowle piętrzące (zapory, jazy, budowle upustowe), ale także czasze zbiorników wodnych wraz ze zboczami i skarpami. Dopiero bowiem budowle piętrzące wraz z czaszą zbiornika, w której jest piętrzona i utrzymywana woda, stanowią całość techniczno-użytkową, z której korzysta spółka P. Utrzymywanie czaszy zbiornika (od jazu do cofki) wraz z pozostałymi budowlami należy zatem w całości do P.

Także obowiązek usunięcia rumowiska wleczonego, osadzonego w czaszy stopnia K., jest elementem utrzymania całego obiektu K. wraz z jego czaszą i nie stanowi dodatkowego obowiązku. Jak stwierdził sam odwołujący się, rumowisko to osadziło się podczas kilkudziesięcioletniej eksploatacji obiektu i kosztami jego usunięcia nie można obarczać innych stron postępowania.

Na decyzję ostateczną skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Lubuski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, Burmistrz N. oraz P. SA w W.

Oddalając skargi Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz Burmistrza N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na ich niezasadność.

Oddalając skargę P. SA w W., Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo organy nałożyły na spółkę obowiązek utrzymania koryta rzeki [...] na odcinku w zasięgu cofki - zbiornik wodny K., jak też usunięcia zgromadzonych nanosów materiału wleczonego w obrębie zbiornika.

Zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organ wydający pozwolenie wodnoprawne, jeżeli uzna taką potrzebę, to nakłada na adresata decyzji dodatkowe obowiązki. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, orzekające w sprawie organy poczyniły niezbędne ustalenia, w wyniku których wskazano m.in., że z aktu notarialnego i załącznika do niego, Repertorium A nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., wynika, że P. SA wniosły do Spółki E. SA w W., w zamian za akcje tej spółki, wkład niepieniężny w postaci majątku produkcyjnego elektrowni szczytowo-pompowych obejmujący między innymi zbiornik wodny K. dł. 5,5 km, poj. 2230 tys. m3. Zatem Zespół Elektrowni Wodnych D., jak też późniejsi właściciele, dysponowali majątkiem w postaci zbiornika wodnego K.. W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo powołały się zatem na art. 61 P.b., stosownie do którego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których nowa w art. 5 ust. 2 P.b., tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Art. 3 pkt 1 lit. b) P.b. definiuje obiekt budowlany, stwierdzając, że jest to budowla stanowiąca całość techniczno-użytkowa wraz z instalacjami i urządzeniami, a art. 3 pkt 3 za budowlę uznaje każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem, zaliczając do nich m.in. budowle hydrotechniczne. Zgodnie zaś z § 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne do budowli hydrotechnicznych zalicza m.in. czasze zbiorników wodnych wraz ze zboczami i skarpami.

Sąd Wojewódzki podniósł, że z akt sprawy wynika, że zamulenie zbiornika może spowodować, przy przepływie o prawdopodobieństwie 1 %, przelanie się wody przez wały przeciwpowodziowe warstwą około 1 m. Sama skarżąca przyznaje, że wały były zbudowane na warunki niezamulonego koryta rzeki. Ustalenia organów potwierdzają zaś, że powyższy problem jest wynikiem niewłaściwego utrzymania urządzenia wodnego aż po cofkę przez właściciela, na przestrzeni długiego okresu czasu, co doprowadziło do osadzenia rumowiska wleczonego w czaszy stopnia K. Tym samym stanowisko organów wskazujące na potrzebę nałożenia na skarżącą kwestionowanych przez nią obowiązków określonych w pkt IV. 5 i 7 decyzji organu I instancji, w ocenie Sądu zostało właściwie uzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu nałożenia na stronę skarżącą obowiązku utrzymywania i konserwacji rowu Bb-D, Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że rów ten służy do odprowadzania wody do pompowni nr 1 w C. i do pompowni nr 2 w K. Pompownie te stanowią urządzenia wchodzące w skład obiektu piętrzącego będącego w utrzymaniu strony skarżącej. Celem tych pompowni jest ograniczenie wpływu cofki piętrzenia wód rzeki [...] jazem w K., na lewobrzeżny teren. Cel ten nie będzie jednak osiągnięty, jeżeli rów Bb-D nie będzie należycie utrzymany i nie będzie zbierał wód z tego terenu i doprowadzał ich do przedmiotowych pompowni. Wbrew zarzutom skargi rów ten nie jest więc urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, bowiem jego zadaniem nie jest regulacja stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy ale regulacja stosunków wodnych w celu ograniczenia ujemnego oddziaływania. Utrzymywanie tego rowu, jako związanego z pompowniami, winno stanowić obowiązek P.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2014 r. skargą kasacyjną złożyła spółka P. SA w W. Zaskarżając wyrok w części oddalającej skargę P. SA zarzuciła mu naruszenie:

I. Przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi lub odniesienie się w sposób polegający na skrótowym powtórzeniu wybranych stwierdzeń, gdy tymczasem obowiązkiem Sądu I instancji jest odniesienie się do wszystkich postawionych zarzutów w sposób pozwalający poddać rozumowanie Sądu kontroli instancyjnej,

2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, choć postępowanie administracyjne było dotknięte wadami w zakresie naruszenia m.in. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.,

3/ art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na niedokonaniu oceny naruszeń przepisów postępowania popełnionych przez organ administracji i nieuwzględnieniu skargi, pomimo tego, że postępowanie administracyjne było dotknięte wadami w zakresie naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a.,

4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 104 i 107 § 1 i 3 oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. polegające na:

a) nieuwzględnieniu skargi, choć zaskarżona decyzja zawierała braki w uzasadnieniu, które organ usiłował uzupełniać dopiero w odpowiedzi na skargę,

b) nieuprawnionym oparciu się przez Sąd I instancji na twierdzeniach organu zawartych w odpowiedzi na skargę i nieuwzględnieniu skargi, pomimo niezawarcia w tym zakresie stanowiska przez organ w uzasadnieniu wydanej decyzji.

II. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1/ błędnego zastosowania art. 61 P.b. jako podstawy nałożenia obowiązku znajdującego się w pkt IV.5 decyzji i uznanie, że Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej słusznie powołał się na ten przepis jako na podstawę obowiązku utrzymywania przez P. SA koryta rzeki [...] od jazu K. po zasięg cofki oraz podstawę nałożenia obowiązku usuwania rumowiska wleczonego,

2/ błędnej wykładni art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 3 pkt 1 lit. b) P.b. w zw. z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie, polegającej na przyjęciu, że koryto rzeki [...] po zasięg cofki tego zbiornika jest częścią obiektu budowlanego - budowli hydrotechnicznej, natomiast rów Bb-D nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, lecz urządzeniem wchodzącym w skład obiektu piętrzącego,

3/ błędnego zastosowania art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne w zw. z art. 61 P.b. i niezastosowania art. 64 ust. 1a ustawy - Prawo wodne, poprzez uznanie, że na podstawie powyższego przepisu organ, jeżeli uzna taką potrzebę, nakłada na adresata decyzji dodatkowe obowiązki, a w konsekwencji błędne określenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie obowiązków nałożonych na spółkę P. SA, poprzez nałożenie obowiązku utrzymywania przez skarżącego koryta rzeki [...] od jazu K. po zasięg cofki oraz usuwania rumowiska wleczonego, bez ustalenia odnoszonych przez spółkę korzyści.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł, na mocy art. 188 p.p.s.a, o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. w zakresie pkt 2.IV.12 oraz pkt 3, jak również decyzji Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. w zakresie pkt IV.5,7 oraz 12. Gdyby jednak Sąd uznał, że brak jest podstaw do orzekania reformatoryjnego, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedziach na skargę kasacyjną, złożonych w terminie 14 do od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, Gmina N. oraz Lubuski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z. wniosły o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji postawił zarzuty naruszenia szeregu przepisów zarówno materialnych, jak i procesowych, które zmierzają do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny, że wydane stronie pozwolenie wodnoprawne, oprócz prawidłowo ostatecznie określonych warunków korzystania z wód rzeki [...], nakłada również na wnioskodawcę obowiązki niewynikające z ustalonego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów. Dotyczy to trzech obowiązków: utrzymania koryta rzeki [...] na odcinku od jazu K. do cofki w km 47+300, usunięcia nanosów nagromadzonych w obrębie cofki jazu K. oraz utrzymywania i konserwacji rowu Bb-D doprowadzającego wodę do pompowni nr 2 w K. oraz do pompowni nr 1 w C. Pozostałe nałożone na wnioskodawcę obowiązki nie są już obecnie kwestionowane przez stronę.

W pierwszej kolejności zatem należy odnieść się do twierdzeń autora skargi kasacyjnej, podkreślającego, że koryto rzeki nie może być jednocześnie budowlą hydrotechniczną.

Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c) P.b. obiektem budowlanym jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. W myśl art. 3 pkt 3 ww. ustawy przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, m.in. budowle hydrotechniczne.

Zgodnie zaś z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie za budowlę hydrotechniczną uważa się budowle wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nimi związanymi, służące gospodarce wodnej oraz kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, w tym: jazy i czasze zbiorników wodnych wraz ze zboczami i skarpami.

W niniejszej sprawie korzystanie przez skarżącą spółkę z rzeki [...] polega między innymi na spiętrzeniu za pomocą jazu w K. wód rzeki [...], co powoduje podwyższenie lustra wody (nazywane jest to zjawisko cofką), tworząc zbiornik wodny K. Spiętrzenie wody konieczne jest by skierować ją do kanału derywacyjnego (Kanału [...]). Woda z tego kanału trafia do zbiornika wyrównania dobowego D. i stamtąd wpada na turbiny elektrowni D., skąd ponownie kierowana jest do koryta rzeki [...]. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wytwarzanie w ten sposób energii elektrycznej jest jedynym celem istnienia jazu w K., a jednym podmiotem osiągającym z tej działalności korzyść jest właściciel elektrowni, czyli spółka P. SA.

Należy również podkreślić, że zjawisko cofki, wywołane spiętrzeniem wody w wyniku działania jazu, powoduje, że koryto rzeki w zasięgu oddziaływania cofki staje się jednocześnie czaszą zbiornika powstałego na skutek podniesienia się stanu wody (zbiornik wodny K.). Nie sposób w tej sytuacji nie przyznać racji orzekającym w sprawie organom i Sądowi I instancji, że jaz wraz ze zbiornikiem wodnym stanowi techniczno-użytkową całość, a więc budowlę hydrotechniczną w rozumieniu § 3 pkt 1 rozporządzenia.

Nie ulega również wątpliwości, czemu nie przeczy także skarżąca spółka, że istnienie jazu powoduje negatywne konsekwencje na dnie zbiornika (będącego w tej części jednocześnie korytem rzeki). Gdyby bowiem rzeka [...] nie była piętrzona jazem w K., nie zachodziłoby zjawisko odkładania się rumoszu w cofce tego piętrzenia. Rzeka, na której nie piętrzono by wody za pomocą jazu, przemieszczałaby z biegiem wleczony materiał. W przypadku piętrzenia wody cofka jest miejscem, w którym płynąca rzeka, stykając się z wodą ustabilizowaną jazem, wytrąca swą energię i wleczony materiał pozostawia w cofce. Odłożony materiał zmniejsza przepustowość koryta co może doprowadzić do przelania się wody przez wały przeciwpowodziowe. Zjawisko to siłą rzeczy musi występować na odcinku od jazu do zasięgu oddziaływania cofki. Sama skarżąca spółka nie kwestionuje faktu, że z tej przyczyny w cofce jazu K. nagromadziło się około 2 mln m3 różnego rodzaju nanosów. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma przy tym wątpliwości, że skoro przyczyną nagromadzenia się tego materiału jest piętrzenie wody za pomocą jazu istniejącego wyłącznie na potrzeby elektrowni, to właściciel elektrowni jest odpowiedzialny jednocześnie za odpowiednie utrzymanie koryta rzeki [...] we wskazanej w decyzji części, a koszty w tym zakresie nie powinny obciążać innych podmiotów.

Również zarzuty odnoszące się do nałożonego na skarżącą spółkę obowiązku utrzymania i konserwacji rowu Bb-D nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu.

W myśl art. 70 ust. 1 ustawy - Prawo wodne melioracje wodne służą polepszeniu zdolności produkcyjnych gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chronią użytki rolne przed powodziami. Przepis ten wyraźnie podkreśla, że melioracje służą przystosowaniu środowiska do potrzeb produkcji rolniczej, zwiększając zdolność produkcyjną gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chroniąc użytki rolne przed degradacją oraz powodzią. W art. 70 ust. 2 ustawy dokonano podziału urządzeń melioracyjnych na urządzenia melioracji wodnych podstawowych i urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, przyjmując jako kryterium funkcje i parametry urządzeń. Melioracje podstawowe, jako główna baza rozwiązań regulacyjnych dla gospodarki wodnej w środowisku, umożliwiają zaspokojenie szerokich potrzeb gospodarczych i cywilizacyjnych, co prowadzi do konieczności zastosowania wysokich wymagań technicznych, wykraczających poza możliwości ich realizacji przy pomocy wyłącznie zasobów osób bezpośrednio korzystających z urządzeń na potrzeby rolnictwa. Natomiast urządzenia melioracji szczegółowych wiążą się z niższymi parametrami technicznymi i służą zindywidualizowanym potrzebom gospodarczym. Urządzenia melioracji wodnych szczegółowych wymienia art. 73 ust. 1 ustawy, zakreślając jednocześnie warunek, że wymienione urządzenia służyć mają celom, o których mowa w art. 70 ust. 1.

W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, by sporny rów Bb-D służył osuszaniu gleby i regulowaniu stopnia jej wilgotności celem odpowiedniego zaopatrzenia w wodę i tym samym polepszenia zdolności produkcyjnej gleby. Z operatu wodnoprawnego (s. 24) wynika, ze rów Bb-D odprowadza wodę (oprócz systemu drenarskiego wsi C.) do pompowni nr 1 (w C.) i 2 (w K.), których zadaniem jest odwadnianie terenów przyległych do cofki stopnia K.. Popmpownie te odprowadzają wody z terenów depresyjnych (pompownia nr 1 z terenu o powierzchni 0,62 km2, pompownia nr 2 z terenu o powierzchni 0,14 km2). Zatem sporny rów służyć ma odprowadzeniu wód, których nadmiar jest wynikiem funkcjonowania elektrowni. Związany jest ściśle z istnieniem jazu na rzece [...], który oddziałuje na stan wód gruntowych i powierzchniowych. Rów ma zapobiegać negatywnym skutkom piętrzenia wody.

Ponadto, wbrew zawartym w skardze kasacyjnej sugestiom, w zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji organ nie twierdził, że rów Bb-D jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej. Organ wprost określił funkcję rowu pisząc, że doprowadza on wodę ze zlewni do pompowni nr 1 i nr 2 i nie ma tym samym funkcji regulującej stosunki wodne w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy.

Dodać należy, bo również i taki zarzut został postawiony w skardze kasacyjnej, że stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę było jedynie potwierdzeniem stanowiska zawartego w decyzji i jego uszczegółowieniem. Kwestie te wymagały dodatkowego wyjaśnienia wobec treści zarzutów podniesionych w skardze. Pogląd, że koryto rzeki [...] stanowi część budowli hydrotechnicznej, zawarte zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie sposób przyjąć, że wynikało jedynie z odpowiedzi na skargę.

Należy w tym miejscu podkreślić, że wyłączną podstawą nałożenia na skarżącą spółkę obowiązków był art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne, w myśl którego w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści. Przepis ten wskazany został w podstawie prawnej wydanej decyzji, jak również w treści uzasadnienia.

Przepis art. 61 P.b., rzeczywiście przywołany zarówno przez orzekające w sprawie organy, jak i Sąd I instancji, stanowił jedynie element kwalifikacji prawnej budowli hydrotechnicznej (jazu wraz ze zbiornikiem wodnym i innymi urządzeniami stanowiącymi techniczno-użytkową całość) jako obiektu budowlanego i w żaden sposób nie można uznać, by stanowił podstawę prawną nałożonych na skarżącą spółkę obowiązków.

Podstawą taką nie mógł być również w niniejszej sprawie art. 64 ust. 1a ustawy - Prawo wodne, który stanowi, że w kosztach utrzymania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Nałożone na skarżącą spółkę obowiązki określone zostały w postępowaniu zmierzającym do udzielania wodnoprawnego i dlatego też podstawą prawną ich nałożenia mógł być wyłącznie art. 128 ust. 2. Tak też organy uczyniły, a Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował takie działanie. Oczywiście, jeśli właściciel urządzenia wodnego – w tym przypadku P. SA – uzna, że z jego urządzenia wodnego korzyści osiągają także inne podmioty, będzie mógł wystąpić ze stosownym wnioskiem w trybie art. 64 ust. 1a ustawy, by właściwy organ dokonał innego podziału kosztów utrzymania urządzenia.

Nie mogły także przynieść oczekiwanego rezultatu wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sformułowane one bowiem zostały w taki sposób, by wykazać błąd w ustaleniach dokonanych przez Sąd I instancji, który zaakceptował pogląd organów o zakwalifikowaniu jazu, koryta rzeki [...] w obrębie cofki jazu oraz rowu Bb-D jako stanowiącego techniczno-użytkową całość urządzenia wodnego. Skoro jednak pogląd ten był zasadny, to i dokonane przez Sąd Wojewódzki ustalenia okazały się prawidłowe. Nie mógł on zatem uchylić decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. w zaskarżonej części, jak tego domagała się strona skarżąca. Dodatkowo podkreślić należy, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę zawierało wszelkie elementy wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym m.in. odniesienie się do zarzutów skargi. Zaskarżony wyrok niewątpliwie nadawał się do przeprowadzenia kontroli instancyjnej, w wyniku której należało uznać, że odpowiadał prawu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.