Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 126/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 21 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Jemielno o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Jemielno, a Wójtem Gminy Wińsko w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W.D. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego postanawia: wskazać Wójta Gminy Jemielno jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Pismem z 27 kwietnia 2015 r. Wójt Gminy Jemielno zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Jemielno (Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Jemielnie), a Wójtem Gminy Wińsko (Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Wińsku) w sprawie udzielenia pomocy finansowej W. D. w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku stałego.

Wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wińsku wpłynął wniosek W. D. zamieszkałej w Wińsku o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, oraz zasiłku celowego na zakup żywności. W dniu 20 kwietnia 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jemielnie wpłynęło postanowienie z 14 kwietnia 2015 r. nr GOPS.404.115.1.2015.PSBF Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wińsku w sprawie przekazania sprawy W. D. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jemielnie ośrodka według właściwości.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jemielnie uznał się za niewłaściwy, argumentując, że W. D. ma urządzone centrum życiowe w Wińsku, a to przesądza o właściwości Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wińsku w kwestii wypłacenia wnioskowanych zasiłków.

W uzasadnieniu swojego stanowiska o rozstrzygnięcie sporu Wójt Gminy Jemielno podał, iż według art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163), określanej dalej jako u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się wg miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Uczestnik postępowania przyjął, iż w tym przypadku miejscem zamieszkania będzie miejsce zameldowania W. D., tj. Z., położone w gminie Jemielno. Podniósł, że W. D. obecnie posiada miejsce zameldowania w Z., w gminie Jemielno. Jednak na gruncie ustawy o pomocy społecznej oraz kodeksu cywilnego miejsce zameldowania nie jest tożsame z miejscem zamieszkania, a ze zgromadzonego materiału w sprawie przyznania zasiłku wynika, że W. D. swoje centrum życiowe posiada w miejscowości Wińsko. Wójt wyraził stanowisko, że centrum życiowe musi być dla danej osoby miejscem osobistych i majątkowych interesów, gdzie przejawia aktywność rodzinną i zawodową. Podał, że W. D. obecnie zamieszkuje w Wińsku razem ze swoją córką oraz konkubentem, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, a pobyt ten należy uznać za stały.

Z kolei zgodnie ze stanowiskiem Wójta Gminy Wińsko W. D. zamieszkuje w Wińsku sporadycznie, natomiast z treści załączników do wniosku w sprawie udzielenia pomocy finansowej należy wnosić, że za centrum życiowe w dacie składania wniosku sytuowało się w Gminie Jemielno.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu 7 maja 2015 r. postanowieniem o sygn. akt IV SO/Wr 19/15 na posiedzeniu niejawnym, sprawy z wniosku Wójta Gminy Jemielno o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy Jemielno, a Wójtem Gminy Wińsko w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku stałego postanawiał uznać się niewłaściwym i przekazać sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Jak stanowi art. 13 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla który zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stosownie natomiast do treści art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 powoływanej ustawy rozstrzygane są przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270, ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego między Wójtem Gminy Jemielno a Wójtem Gminy w Wińsku, w sprawie udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, oraz zasiłku celowego na zakup żywności Wiolettcie D..

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s., który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 k.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Podkreśla się ponadto, że samo zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości, nie oznacza jeszcze zamieszkiwania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 k.c., zatem adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej.

W niniejszej sprawie z W. D. zeznała 15 lipca 2015 r. pod rygorem poniesienia odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (protokół znajduje się w pliku akt przesłanych przy odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu), iż na dzień złożenia wniosku o udzielenie zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego nie zamieszkiwała z zamiarem stałego pobytu w Wińsku, ale przebywała sporadycznie, gdyż mieszkanie które wynajęła wraz z konkubentem znajdowało się w złym stanie technicznym. Mieszkanie ponadto wymagało remontu, stąd też nie mieszkała w Wińsku w tym czasie z zamiarem pobytu stałego. W. D. zeznała także, iż przebywała w Z. (Gmina Jemielno), gdzie jest zameldowana na pobyt stały. Ponadto wyjaśniła, iż na dzień złożenia wniosku jej córka uczęszczała do Szkoły Podstawowej w Jemielnie. W. D. zeznała, iż w dniu złożenia wniosku była i nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Górze Śląskiej i dokonała też rozliczenia podatkowego z tytułu podatku dochodowego za 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w Górze ze względu na właściwość miejscową, tj. zamieszkiwanie w Gminie Jemielno. Na dzień i złożenia wniosku W. D. nie zamieszkuje z zamiarem stałym w Wińsku, nie jest zatrudniona na terenie Gminy Wińsko, nie odprowadza też podatków i opłat lokalnych i na rzecz Gminy Wińsko. W. D. na dzień złożenia wniosku nie ma podpisanej umowy na dostarczenie wody i odbiór wody z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Wińsku, nie ma też podpisanej umowy na dostarczenie energii elektrycznej oraz w zakresie wywozu śmieci. Nie złożyła też deklaracji w zakresie wywozu śmieci. W trakcie przesłuchania W. D. zeznała, iż do końca czerwca otrzymywała od Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jemielnie zasiłek rodzinny, a jej dziecko otrzymywało pomoc od Ośrodka Pomocy Społecznej w Jemielnie w zakresie dożywiania.

Ponadto z akt sprawy wynika, że W. D. w dniu 25 listopada 2014 r. zawarła umowę wynajmu mieszkania w Wińsku.

Należy podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoważny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości, ani też wolą zerwania wszelkich więzi z miejscem zameldowania. Dlatego też na ocenę, jakie jest aktualnie miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania.

Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. w odniesieniu do W. D. spełnia w stanie wynikającym z akt sprawy Gmina Jemielno, co oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W. D. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego oraz świadczenia na zakup żywności jest Wójt Gminy Jemielno.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.