Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1179/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. S. działając jako producent rolny wystąpił w dniu 13 maja 2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, wnioskując o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 9,14 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni 7,48 ha.

Decyzją z dnia 18 lutego 2006 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej kwocie 4168,48 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 2056,50 zł do powierzchni 9,14 ha i uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 2111,98 zł do powierzchni 7,48 ha.

W związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem 8 marca 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Pismem z dnia 8 marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w związku z otrzymanymi dokumentami z KRUS, z których wynika, iż strona wydzierżawiła grunty rolne podane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2005 M. K. W dniu 19 marca 2010 r. M. K. złożył zeznania w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w których oświadczył, że od dnia 26 października 1998 r. dzierżawił od J.S. działki ewidencyjne o nr [...] i prowadził na nich działalność rolniczą. Natomiast od końca sierpnia 2006 r. na wskazanych działkach działalność rolniczą prowadzi jego syn, K. K., który potwierdził powyższe zeznania swojego ojca. Na potwierdzenie powyższych okoliczności K. K. złożył umowę dzierżawy z dnia 14 października 2008 r.

Decyzją z dnia 9 czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję z dnia 18 lutego 2006 r. oraz odmówił J. S. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i nałożył sankcje w łącznej wysokości 4168,48 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż w roku 2005 J. S. nie był faktycznym posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku, nie uprawiał gospodarstwa, gdyż działki te pozostawały w rzeczywistym posiadaniu M. K.

W dniu 7 lipca 2010 r. J. S., złożył odwołanie od ww. decyzji, wskazując, że organ I instancji wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności naruszono zasadę praworządności, zasadę zaufania do organów administracji rządowych, w sposób wybiórczy zastosowano przepisy prawa, naruszył ważny interes skarżącego. Odwołujący się podkreślił, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień, a postawione w uzasadnieniu decyzji zarzuty zostały stworzone na użytek wydanej decyzji. Ponadto strona zarzuciła, że naruszono art. 10 § 1 k.p.a. oraz, że upłynął trzyletni termin przedawnienia i brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji oraz żądania zwrotu uzyskanych środków finansowych. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

Decyzją z dnia 15 września 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I Instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6. poz. 40 ze zm.). zwanej dalej ustawą - wraz z przepisami wykonawczymi.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z art. 2. ust. 1 i ust. 2 ustawy osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym" przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi".

Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Art. 2 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego.

Ustawa nie wprowadza jednak definicji legalnej pojęcia posiadania, zatem w tym zakresie należy stosować przepisy prawa - w szczególności przepisy Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Strona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 9,14 ha.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że J. S. w dniu 26 października 1998 r. wydzierżawił gospodarstwo rolne na okres 10 lat M.K., który na podstawie § 4 umowy dzierżawy z dniem 26 października 1998 r. przystąpił do użytkowania gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych objętych umową, a które zostały wskazane przez J. S. w przedmiotowym wniosku. Zatem J. S. nie spełniał przesłanek wynikających z powyżej cytowanego art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy i nie przysługują mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005.

W przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia zadeklarowana wyniosła 9,14 ha, powierzchnia stwierdzona 0,00 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła zatem 50%.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych. następujących po roku wykrycia nieprawidłowości.

W rezultacie zdaniem organu należało stronie odmówić przedmiotowej płatności i nałożyć wyżej opisaną sankcję w wysokości 2056,50- zł.

W przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych powierzchnia zadeklarowana wyniosła 7.48 ha. powierzchnia stwierdzona 0,00 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła zatem 50%. W rezultacie należało stronie odmówić przyznania płatności i nałożyć sankcje w wysokości 2111,98- zł.

Organ odwoławczy, utrzymując decyzję organu I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo i wyczerpująco ustalony, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało należycie przeprowadzone, zaś dowody ocenione w świetle przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6. poz. 40 ze zm.). Wobec czego za niezasadne uznał zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu strony, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. tj. zasady czynnego udziału strony w sprawie, należy zauważyć, iż w ocenie organu odwoławczego strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006, w szczególności posiadała wiedzę o wszystkich dokumentach w sprawie, m.in. dokumentach złożonych w KRUS oraz ich przekazaniu do organu I instancji, a także została zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka oraz o możliwości brania udziału w przesłuchaniu. Ponadto organ I instancji poinformował J. S. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia nowych żądań.

Strona składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich podpisała w tabeli IX oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 k.k.

W ocenie organu II instancji odwołujący się w dniu składania wniosku nie był uprawniony do otrzymania wnioskowanych płatności. Wskazany przepis jest jasny i stwierdza wprost, że płatności należą się "producentowi na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Powyższej przesłanki strona nie spełniła, jednak organ I instancji nie był w posiadaniu informacji, że grunty objęte wnioskiem nie są przez wnioskodawcę uprawiane. Zatem z chwilą otrzymania takiej informacji zgodnie z przepisami prawa wznowił postępowanie. Z treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że za przyczynę wznowienia postępowania mogą być uznane tylko takie okoliczności lub dowody, które istniały w momencie wydania decyzji, a jednocześnie nie były znane organowi, który wydał decyzję. Bez znaczenia natomiast jest fakt, czy przyczyny tego stanu rzeczy były zawinione przez stronę, czy też nie. Ważne jest natomiast, aby ową nową okolicznością była taka, która miałaby bezpośredni związek przyczynowy z treścią rozstrzygnięcia. Wznowienie postępowania jest możliwe w każdym momencie. Kodeks postępowania administracyjnego ustala jedynie ograniczenia możliwości uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania. Dla przypadków wymienionych wart. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. okres ten wynosi dziesięć lat, dla pozostałych zaś przypadków, w tym gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję - pięć lat. Termin ten liczony jest od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W przedmiotowej sprawie nie upłynął pięcioletni okres liczony od doręczenia decyzji z dnia 26 października 2006 r., t.j. od dnia 8 listopada 2006 r., zatem organ I instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne oraz uchylił decyzję w myśl art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem organu odwoławczego zasada praworządności oraz wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony wyrażona wart. 6 i 7 k.p.a. nie może być jednak pojmowana jako obowiązek orzekania wyłącznie na podstawie materiałów dowodowych zebranych w aktach sprawy w dacie wydawania decyzji z dnia 26 października 2006 r. W myśl zasady praworządności w momencie powzięcia przez organ informacji o nowych, istotnych dla sprawy okolicznościach wskazujących, że wydaną decyzją ostateczną organ przyznał stronie płatności nienależnie, pomimo że strona nie spełniła warunków do ich przyznania, organ ten jest zobligowany do wznowienia postępowania, a w rezultacie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności z sankcjami w okresie 3 lat kalendarzowych.

Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że skarżona decyzja uchyla decyzję przyznającą płatności i odmawia przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, natomiast nie jest decyzją o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności. Postępowanie dotyczące zwrotu wcześniej otrzymanych płatności jest postępowaniem odrębnym, które kończy się wydaniem stosownej decyzji w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego przy wydawaniu decyzji naruszono ważny interes strony, naruszono zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów administracji oraz zastosowano przepisy prawa w sposób wybiórczy.

W ocenie skarżącego nie było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej płatności, albowiem upłynął trzyletni termin przedawnienia. Działanie organu naraża skarżącego na straty finansowe, a przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień odwołującego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga J. S. podlegała oddaleniu, bowiem zakwestionowana decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Możliwość wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego zachodzi w sytuacji, gdy został on wydany z naruszeniem prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była, wydana w wyniku wznowienia postępowania, decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2005. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się natomiast w istocie do oceny, czy zaistniały określone prawem podstawy do wznowienia postępowania, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i odmiennego rozstrzygnięcia.

Wznowienie postępowania jest instytucją prawną o szczególnym charakterze dającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej wcześniej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania może jednak nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie w którym decyzja zapadła dotknięte jest wadą kwalifikowaną wskazaną w przepisach art. 145 i 145a k.p.a. Jedną z podstaw wznowienia jest ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana podstawa wznowienia zachodzi zatem wówczas, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawnią się (zostaną odkryte przez organ lub wskazane przez stronę) nowe okoliczności lub nowe dowody nieznane dotychczas organowi administracyjnemu. Samoistną podstawę wznowieniową stanowi zarówno ujawnienie nowych okoliczności faktycznych jak również nowych dowodów. Chodzi przy tym o taką nową okoliczność lub nowy dowód, które mają charakter istotny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, istniejącego w dacie wydawania przez organ decyzji ostatecznej, a tym samym również istotne znaczenie dla sytuacji prawnej strony, a zatem i dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie zaistnienia nowej okoliczności faktycznej (dowodu) i jej istotności jest obowiązkiem organu w toku postępowania wyjaśniającego.

Nadzwyczajny tryb postępowania, jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 i 2 k.p.a. Ten akt procesowy jedynie otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia jak i ocena skutków, jakie jej istnienie wywiera na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym treścią postanowienia może być jedynie wskazanie przesłanki, uzasadniającej zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

Mając na uwadze art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. należy stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podejmować w postępowaniu wyjaśniającym wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tak było w niniejszej sprawie. Organ w obszernym uzasadnieniu przedstawił ustalony stan faktyczny, z którego niezaprzeczalnie wynika skarżący nie był faktycznym posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku. Te okoliczności istniały w dniu wydawania decyzji z dnia 26 października 2006 r., ale nie były znane organowi. Wyszły na jaw dopiero w wyniku przekazania przez KRUS informacji, z których wynika, że skarżący umową z dnia 26 października 1998 r. wydzierżawił grunty rolne wskazane we wniosku o przyznanie płatności.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że organ zasadnie wznowił postępowanie w sprawie, albowiem zaistniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w postaci ujawnienia nowej okoliczności faktycznej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie zaszły podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i odmiennego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6. poz. 40 ze zm.). zwanej dalej ustawą - wraz z przepisami wykonawczymi.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z art. 2. ust. 1 i ust. 2 ustawy osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym" przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi".

Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Art. 2 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego.

Ustawa nie wprowadza jednak definicji legalnej pojęcia posiadania, zatem w tym zakresie należy stosować przepisy prawa - w szczególności przepisy Kodeksu cywilnego.

Stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: "k.c.", posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą, może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa, 1996 r., str. 388). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony vide: wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi ), określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 - 830). Jeżeli czynnika woli brak faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.).

Powyższe wywody zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 789/08, Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela i uznaje za mające w niej zastosowanie. Przedstawione właściwości posiadania wyłączają w konsekwencji uznanie za posiadacza osobę, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone z dochowaniem wymogów procesowych w oparciu w wszechstronną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego, w stopniu dostatecznym dla merytorycznego rozpoznania sprawy. Analiza decyzji organu drugiej instancji, a w szczególności merytorycznych wywodów zawartych w jej uzasadnieniu wskazuje, że organ drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę w jej całokształcie, co uprawniało go do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznać należało, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wznowił postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z nakazem zawartym w przepisie art. 149 § 2 k.p.a. wydał decyzję uchylającą dotychczasową decyzję przyznającą płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005 r. i orzekł ponownie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez odmowę przyznania omawianych świadczeń za wskazany rok.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie Sąd nie stwierdził uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 ze zm.).