Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2194/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2012 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. F. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] marca 2012r., nr [...] nakładającą na P. F., zwanego dalej także "skarżącym", karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] marca 2012r. o godz. 7:50 na drodze krajowej nr [...] na odcinku [...] (początek obwodnicy [...]) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód specjalny marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował obywatel ukraiński Pan P. F. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych.

Pojazd poruszał się po drodze, wymienionej w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 80, p. 433) bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych.

Jak ustalili kontrolujący pojazd kierowany przez P. F. poruszał się z wyłączonym przełącznikiem przyczepy.

Z uwagi na stwierdzony w protokole kontrolnym stan techniczny wszczęte zostało postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] marca 2012r., na podstawie której organ powołując się na art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 marca 1985 r. o drogach publicznych nałożył na Pana P. F. karę pieniężną w wysokości 3000 złotych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. F. podniósł, że w dniu kontroli przewoził samochody, które kupił w firmie [...]. Skarżący ma odpowiednie uprawnienia do kierowania zestawem samochodowym. Poza tym wyjaśnił, że jest rolnikiem, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej a samochody kupił na własne potrzeby. Nie wiedział, że w przypadku jazdy z podłączoną przyczepą należy włączyć jakikolwiek przycisk kontrolny na urządzeniu wykorzystywanym do naliczania opłat elektronicznych, jak również nie wiedział, gdzie takie urządzenie się znajduje. Poinformował, że wprowadziła go w błąd umowa o wynajem autolawety, w której zostało napisane, że taka opłata będzie naliczana, ponieważ sądził, że opłata ta będzie naliczana w sposób automatyczny.

Poza tym skarżący podniósł, że urządzenie do naliczania opłat elektronicznych działało prawidłowo w stosunku do samego samochodu, tylko nie było przełączone na jazdę z przyczepą. Dlatego też powinna być zastosowana treść art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.

Skarżący wskazał też, że w dniu [...] marca 2012r. około godziny 12:15 dokonał przelewu nałożonej kary pieniężnej i bezzwłocznie przekazał dowód zapłaty drogą faksową do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w celu zwolnienia zatrzymanego pojazdu z parkingu, gdyż zbyteczny postój generowałby niepotrzebne koszty. Mimo tego zespół pojazdów nie został zwolniony z parkingu strzeżonego i był tam przetrzymywany przez trzy doby. Z tego powodu skarżący poniósł koszty w wysokości 2225 złotych związane z przymusowym i niepotrzebnym postojem zestawu samochodowego na parkingu strzeżonym i zażądał zwrotu poniesionych kosztów.

Utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012r. organ przywołał m.in. przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego w sprawie, zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się w dniu [...] marca 2012r. po drodze krajowej nr [...] wymienionej w załączniku nr 2 pkt 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011, nr 80, poz. 433), i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Istotne jest tylko, aby wymagana opłata została uiszczona.

W przypadku pojazdów, które podlegają opłacie tylko wtedy, gdy ciągną przyczepę, co miało miejsce w niniejszej sprawie, przytrzymanie przycisku przez ponad 2 sekundy umożliwi przejście urządzenia w tryb "pojazd z przyczepą", co zostanie potwierdzone pojedynczym sygnałem świetlnym diody "2". Informacja o obowiązku właściwego przełączania urządzenia pokładowego zawarta jest nie tylko w instrukcji obsługi urządzenia viaBOX, jaką użytkownik otrzymuje przy zawarciu stosownej umowy, ale także na stronie internetowej www.viatoll.pl. Zatem nie zasługuje na uwzględnienie fakt, że skarżącego wprowadziła w błąd umowa o wynajęciu autolawety.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że słusznie na skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd w dniu [...] marca 2012r. po drodze krajowej nr [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej zgodnie z dyspozycją art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, ponieważ opłata ta nie została wniesiona w żadnej wysokości. W niniejszej sprawie skarżący poruszał się zespołem pojazdów, który składał się z samochodu specjalnego i przyczepy ciężarowej, których łączna masa przekraczała 3,5 tony, zatem zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych zobowiązany był do uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnej drodze krajowej nr [...]. Skoro nie dopełnił tego obowiązku kara pieniężna w wysokości 3000 zł zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych została nałożona prawidłowo. Za przejazd samego samochodu specjalnego, którego masa nie przekracza 3,5 tony opłata się nie należy.

Według oceny Głównego Inspektora Transportu Drogowego sprawa została należycie wyjaśniona zgodnie z art. 7, 77 i 80 kpa.

Organ wskazał również, że skarżący nie może żądać zwrotu poniesionych kosztów w wysokości 2250 zł, jakie poniósł w związku z wykonaniem decyzji. W sytuacji, gdy kara pieniężna została uiszczona za pomocą przekazu na właściwy rachunek bankowy, decydująca jest data uznania rachunku bankowego wierzyciela a nie dzień obciążenia rachunku dłużnika. Dlatego też zwrot przedmiotowego zespołu pojazdów nastąpił po ustaniu przyczyny jego skierowania na parking, a więc w dniu, w którym kwota pieniężna w wysokości 3000 złotych wpłynęła na konto Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i została prawidłowo zaksięgowana.

Z tych wszystkich względów Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze na ostateczną decyzję z dnia [...] lipca 2012r. P. F. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją z dnia [...] marca 2012r. z uwagi na:

1) rażące naruszenie art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych,

2) rażące naruszenie paragrafu 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2011 roku, zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2011 r., nr 124 poz. 702),

3) rażące naruszenie paragrafu 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2011 r. nr 124, poz. 705),

4) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – 7 kpa, 77 § 1 kpa, 80 kpa poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego dokładnego rozważenia i oceny winy kierującego,

5) rażące naruszenie Ogólnych Warunków Umowy,

6) rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt 1 a także 63c Prawa bankowego.

Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm oraz zasądzenie kosztów przymusowego postoju przez 3 dni, pomimo tego, że kara została zapłacona a dowód opłaty został przedstawiony Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację podnoszoną w odwołaniu. Nowa kwestia, którą poruszył, to brak prawidłowego oznakowania drogi, za przejazd po której pobierana jest opłata elektroniczna. Powinna na niej być umieszczona tabliczka do znaków drogowych T-34 albo znak drogowy D39a "opłaty drogowe". Obowiązek oznakowania dróg powyższymi znakami wynika z Rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. Droga, po której poruszał się skarżący, nie była oznaczona żadnym z powyższych znaków drogowych. Przez nieoznakowanie płatnego odcinka drogi kierowca nie mógł przewidzieć, że będzie poruszał się drogą, na której pobierana jest opłata, a bramownica nie mogła pełnić roli do jakiej jest przeznaczona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nieoznakowania drogi organ wskazał, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenie wykonawcze nie zaś znaki drogowe. Przedmiotowe znaki drogowe mają charakter znaków informujących, a nie znaków nakazu lub zakazu.

Podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych było nieuiszczenie opłaty elektronicznej a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zatem brak oznakowania informującego o płatnej drodze, na który powołano się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, p. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, p. 270 z późn. zm., dalej "ppsa").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim w niniejszej sprawie konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

Skarżący wskazuje, że przed wjazdem na płatny odcinek drogi nie były ustawione znaki informujące o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej. Odpowiadając na ten zarzut w odpowiedzi na skargę organ podkreślił, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej wynika z przepisów prawa, nie z informacji podanej na znaku drogowym, dlatego też brak odpowiedniego oznakowania, na które powołuje się skarżący nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

System elektronicznego poboru opłat został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych opłat zaczął obowiązywać od 1 lipca 2011r.

W związku z tym nowelizacji uległy też rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. nr 170 p. 1393) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. nr 220 p. 2181).

Na mocy powyższych nowelizacji zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki te informują użytkowników dróg, że za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna i pozwalają im podjąć decyzję co do wyboru drogi płatnej bądź bezpłatnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013r. sygn. II GSK 1467/12 podniósł, że znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Korzystającego z drogi płatnej nieoznaczonej tablicą T-34 nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji warunkami zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony w w/w wyroku NSA i przyjmuje go za własny.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co słusznie wykazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że skarżący poruszał się po płatnym odcinku drogi, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i był zobligowany do poniesienia opłaty elektronicznej, której nie uiścił. Jednakże w sytuacji nieoznakowania drogi przez właściwe organy administracji skarżący nie mógł zastosować się do dyrektywy płynącej ze znaku drogowego i z tego względu nałożenie na niego kary pieniężnej stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że żądanie zwrotu skarżącemu kosztów przymusowego postoju przez 3 dni mimo, że kara została opłacona przekracza ramy niniejszego postępowania, w którym badana była legalność zaskarżonej decyzji.