Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4371/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie: Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r. sprawy ze skargi Akademii Medycznej im. [...] w P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2003r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności uzupełnień i poprawek zgłoszonego wynalazku oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga, wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Akademię Medyczną im. [...] w P., dotyczy postanowienia Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] z dnia [...] października 2003r. utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2002r. stwierdzające niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia i rozszerzających ( zmieniających ) pierwotny zakres żądanej ochrony określony zastrzeżeniami patentowymi.

Zgłaszający wynalazek - Akademia Medyczna im. [...] w P., zwana dalej skarżącym, podaniem z dnia [...] maja 1995r. skierowała do Urzędu Patentowego RP zgłoszenie wynalazku pod nazwą Genetyczna szczepionka przeciwrakowa. Do zgłoszenia dołączono opis wynalazku, zastrzeżenia, skrót opisu wynalazku, oświadczenie twórcy i pełnomocnictwo dla rzecznika patentowego A.D. do zastępowania skarżącego w postępowaniu związanym ze zgłoszeniem wynalazku. Złożone dokumenty zostały uzupełnione w 1996r. o informację, że twórcami wynalazku są, poza wskazanym w zgłoszeniu A.M., S.R. – J. i zgłoszony już wcześniej A. M., którzy złożyli stosowne oświadczenia. W 1999r., działając za skarżącą, pismem z dnia [...] kwietnia 1999r. rzecznik patentowy M.P. zwrócił się do Urzędu Patentowego RP o sporządzenie dowodu pierwszeństwa ze zgłoszenia wynalazku - Genetyczna szczepionka przeciwrakowa. Po uzupełnieniu złożonej dokumentacji o pełnomocnictwo dla M.P., Urząd Patentowy pismem z dnia [...] maja 1999r. wystawił żądany dokument pierwszeństwa.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 1999r. Urząd Patentowy poinformował skarżącego, iż szczepionka wg. projektu nie może być opatentowana ponieważ nie nadaje się do stosowania, a nadesłane materiały nie dokumentują sposobu jej wytwarzania ani efektów działania. Wezwano skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie, ten jednak, w związku z nieprzedstawieniem mu dowodów i materiałów, z których wynikałby wniosek o niemożności opatentowania wynalazku, stwierdził w piśmie z dnia [...] października 1999r. iż nie może podjąć skutecznej obrony zgłoszenia. Zdając sobie sprawę z usterek redakcyjnych zastrzeżeń patentowych, skarżący nadesłał nową ich redakcję, w której wprowadził dodatkowe zastrzeżenie zależne, uściślił i sprecyzował skład szczepionki według zastrzeżenia 1, zaś zakres zastrzeżenia niezależnego nr 3, poprzez określenie udziału procentowego komórek alogenicznych w szczepionce, został znacznie ograniczony.

Decyzją z dnia [...] listopada 1999r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na wynalazek - Genetyczna szczepionka przeciwrakowa, która to decyzja wskutek złożonego odwołania, została uchylona decyzją UP Izby Odwoławczej z dnia [...] maja 2002r. Do odwołania dołączono w uzupełnieniu pismo, w którym nadesłano zastrzeżenia patentowe w nowej redakcji i przeredagowany opis patentowy, a także raport z przeprowadzonych prób klinicznych odmiany szczepionki według pierwotnego zastrzeżenia nr 3 - według nowej redakcji nr 2. Organ, rozpoznając odwołanie, zgodził się z jego zarzutami i stwierdził, że decyzja o odmowie udzielenia patentu jest przedwczesna, ponieważ zawiadomienie , na którego podstawie została wydana nie zawierało uzasadnienia postawionych zarzutów i nie pozwoliło tym samym skarżącemu odnieść się do nich.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002r. Urząd Patentowy stwierdził niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to, co zostało ujawnione w opisie dokonania zgłoszenia wynalazku i rozszerzających ( zmieniających ) pierwotny zakres żądanej ochrony określony zastrzeżeniami patentowymi wprowadzonych w wersji nadesłanej do UP w dniu [...] marca 2002r.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i w uzasadnieniu podał, iż pierwotnie występował o bardzo szeroki zakres ochrony, który obejmował komórki o nieograniczonej ilości relacji poszczególnych składników. Opisana w przykładzie nr 1 pierwotnego opisu zawartość składników przedstawiona była w relacji 1:1, co oznacza, że ilość autologicznych komórek nowotworowych w szczepionce wynosiła 50%. Żądany zakres ochrony został ostatecznie zawężony do przedziału 30% do 50%, co czyni zarzut organu bezzasadnym. Dodatkowa zaś informacja dotycząca technologii wprowadzania obydwu genów ma charakter poszerzający informację zawartą w pierwotnym opisie i nie wpływa na żądany zakres ochrony, nie jest również niezbędna do oceny zdolności patentowej zgłaszanej do ochrony szczepionki. Skarżący zawarł ją wyłącznie dla przybliżenia problemu, nie tylko fachowcom z tej dziedziny.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2003r. Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. Stwierdzono w uzasadnieniu, że zgłaszający wprowadził do opisu i zastrzeżeń dwie poprawki - jedną, która określa zawartość procentową szczepionki od 30% do 50% i drugą polegającą na wprowadzeniu informacji dotyczących wprowadzenia obydwu genów tj. genu posiadającego odporność na neomycynę i genu posiadającego odporność na hygromycynę do alogenicznych komórek nowotworowych, co miało służyć odpowiedniemu ujawnieniu wynalazku. Obie zmiany stoją w sprzeczności z dyspozycją art. 37 ustawy Prawo własności przemysłowej, który stanowi, że do czasu wydania decyzji zgłaszający może wprowadzić tylko takie uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia, które nie wykraczają poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu dokonania zgłoszenia. Urząd dodał, że powołanie się przez zgłaszającego, a skarżącego w niniejszej sprawie, na patent europejski EP [...] udzielony w oparciu o pierwszeństwo z przedmiotowego zgłoszenia nie wiąże Urzędu Patentowego RP, ponadto kwestionowanych poprawek nie ma również w przywołanym opisie patentowym [...].

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący ponownie stwierdził, że wprowadzona poprawka do II wersji składu szczepionki stanowiącej mieszaninę autologicznych komórek nowotworowych pacjenta z genetycznie modyfikowanymi alogenicznymi komórkami nowotworowymi w szczepionce, stanowi zawężenie I wersji tego zastrzeżenia, w którym zgłaszający zastrzegał mieszaninę obydwu składników bez określania relacji ilościowej między nimi. Ostatecznie jednak, aby zadość uczynić wymogom formalnym Urzędu, zgłaszający rezygnuje z zawężonej wersji zastrzeżenia i przesyła w załączeniu ostateczną wersję zastrzeżeń patentowych. Dodatkowy komentarz dotyczący przybliżenia organowi istoty zgłaszanego wynalazku wprowadzony został przez skarżącego w związku z zarzutem departamentu UP, że " szczepionka wg projektu nie może być opatentowana ponieważ nie nadaje się do stosowania".

Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podtrzymując zaprezentowane już wcześniej w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, Urząd dodał że jego podejście do kwestii zmian i poprawek jest zgodne z przepisami art. 123(2) Konwencji o patencie europejskim oraz art. 19(2) Układu o Współpracy Patentowej. Z ostrożności organ zajął też stanowisko w przedmiocie złożonej ze skargą nowej wersji zastrzeżeń patentowych i stwierdził, iż z zastrzeżenia nr 2 usunięto kwestionowane wprawdzie określenie, że "zawartość.... wynosi co najmniej 30%, jednak nie więcej niż 50%", jednak została wprowadzona nowa poprawka wykraczająca poza zakres ujawnienia zgłoszonego w dacie dokonania wynalazku, a mianowicie że zawartość...50% jest korzystna". Informacji, że rozwiązanie jest korzystne nie było w materiałach pierwotnych, co również nie jest dopuszczalne.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 22 listopada 2004r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe, w którym doprecyzował zarzuty skargi i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003r. i skierowanie sprawy zdolności patentowej wynalazku " Genetyczna szczepionka przeciwrakowa" do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 10 § 1, 12 § 1, 77 § 1 i § 3 Kpa w związku z art. 113 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości i art. 252 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej. Zarzucił też naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości i art. 11 ust. 3 i 4 oraz art. 24 - 27 ustawy Prawo własności przemysłowej. Do pisma dołączona została lista dowodów wyspecyfikowana na str. [...] pisma.

Urząd Patentowy odniósł się do stanowiska skarżącego na rozprawie w złożonym do akt załączniku do protokołu. Podkreślił, że zaskarżone postanowienie nie przesądza o zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku, lecz stanowi czynność proceduralną zmierzającą do ustalenia zakresu żądanej ochrony z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Nie zgodził się z zarzutami naruszenia art. 252 ustawy Prawo własności przemysłowej, tym bardziej że nie został on uzasadniony. Skarżący dokonał, zdaniem Urzędu Patentowego niedopuszczalnych zmian w zgłoszeniu, co naruszało przepis art. 37 Prawa własności przemysłowej i prowadziło do tego, że poprzez zmianę zastrzeżeń patentowych zgłaszający, a skarżący w niniejszej sprawie chciał uzyskać ochronę na inny wynalazek, niż ten który został zgłoszony. W tej sytuacji organ, w zgodzie z art. 7 Kpa. wyważając słuszny interes strony i interes społeczny, wydał postanowienie, które jest przedmiotem skargi. Przytoczone zostały wywody autora komentarza do ustawy o wynalazczości Z.M. oraz tego samego autora komentarza do Prawa własności przemysłowej, zgodnie z którymi " zmiany, których skutkiem miałby być mniejszy zakres ochrony rozwiązania nie mogą wykraczać poza dotychczasowy stan ujawnienia wynalazku. Niedopuszczalne jest ... ograniczenie zastrzeganych cech do niektórych tylko wariantów jeżeli takie ograniczenie nie jest wystarczająco poparte przykładem wykonania wynalazku, wzmianką itp." Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, ponieważ do oceny zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku Urząd stosuje przepisy "starej" ustawy o wynalazczości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co

następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że ocenie Sądu poddane jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2002r. stwierdzające niedopuszczalność uzupełnień i poprawek, nie zaś uchylona w 2002r. decyzja odmawiająca udzielenia patentu z [...] listopada 1999r, której mankamenty podnosi skarżący w piśmie uzupełniającym i precyzującym skargę. Wszelkie zarzuty uzupełnienia skargi podniesione w pkt 2, 4a i b, 5 pierwsze trzy akapity, 6 i 7 uzasadnienia odnoszą się do oceny zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku oraz postępowania Urzędu Patentowego w tym przedmiocie i wykraczają poza sprawę, której granice wyznacza treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003r. wnosi o skierowanie sprawy oceny zdolności patentowej wynalazku -"Genetyczna szczepionka przeciwrakowa" do ponownego rozpatrzenia. Jak stanowi art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej - p.w.p. ( Dz, U. z 2003r. nr 119, poz. 1117 ) ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Jednakże do zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepis art. 37 ust. 2. Zgłoszenie wynalazku w rozpatrywanej sprawie miało miejsce [...] maja 1995r. tak więc cytowany przepis znajduje zastosowanie. Skarżący w załączonych do złożonej dokumentacji zastrzeżeniach patentowych podał w pkt 1: "genetyczna szczepionka przeciwrakowa zawierająca komórki alogeniczne znamienna tym, ze komórki modyfikowano genetycznie poprzez wprowadzenie do nich dwóch genów: dla interleukiny 6 i dla jej rozpuszczalnego receptora" i w pkt 2: "genetyczna szczepionka przeciwrakowa zawierająca autologiczne komórki nowotworowe pacjenta znamienna tym, że komórki te zmieszano z genetycznie zmodyfikowanymi alogenicznymi komórkami nowotworowymi". Zastrzeżenia te zostały zmienione po uzyskaniu zawiadomienia z Urzędu Patentowego o tym, że szczepionka według projektu nie może być opatentowana i następnie kolejny raz zmienione [...] marca 2002r. Punkt 2 zmienionych zastrzeżeń patentowych sformułowany został w sposób następujący: "genetyczna szczepionka według zastrzeżenia 1, znamienna tym, że zawiera także autologiczne komórki nowotworowe, których zawartość w szczepionce wynosi co najmniej 30%, jednak nie więcej niż 50%, przy czym komórki te wskutek naświetlania jonizującego, są również proliferacyjnie nieaktywne". Również w opisie wynalazku złożonym równolegle ze zmienionymi zastrzeżeniami patentowymi, skarżący wprowadził na str. 3 zapis o procentowym udziale autologicznych komórek nowotworowych w szczepionce oraz zapis, którego nie było w wersji pierwotnej dotyczący sposobu wprowadzania obydwu genów do alogenicznych komórek nowotworowych - str. 3 akapit trzeci opisu. Urząd Patentowy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002r. na podstawie art. 46 ust. 2 i aft. 37 ust. 1 i 2 p.w.p. stwierdził niedopuszczalność dokonanych zmian i uzupełnień, a postanowieniem zaskarżonym z [...] października 2003r. utrzymał postanowienie pierwotne w mocy.

Należy stwierdzić, że zgodnie z dotychczasowymi przepisami i przepisami obowiązującymi, istotę wynalazku ujawnia jego opis. Opis jest zgodnie z art.31 ust. 1 p.w.p. częścią zgłoszenia, które na podstawie art. 37 ust. 1 p.w.p. nie może podlegać uzupełnieniom i poprawkom, jeżeli miałyby wykraczać poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu dokonania jego zgłoszenia. Przyjęty w przywołanym przepisie termin "wykraczać" może być rozumiany jedynie jako działanie, które zmienia istotę wynalazku zgłoszoną pierwotnie. Skarżący, przyjmując określony procentowy udział autologicznych komórek nowotworowych w szczepionce w relacji od 30% do 50%, niewątpliwie zmienił to, co zostało ujawnione jako istota wynalazku w opisie złożonym w dniu zgłoszenia. Również sposób wprowadzenia genów do alogenicznych komórek nowotworowych, który zaistniał w opisie dopiero w dacie złożenia w 2000r. zastrzeżeń patentowych w poprawionej redakcji, zmienia istotę wynalazku poprzez jego odpowiednie ujawnienie i bez znaczenia pozostają tu intencje skarżącego zamieszczenia takiej zmiany. Tak więc Urząd, prowadząc postępowanie związane ze zgłoszeniem wynalazku stosownie do art. 316 ust. 4 p.w.p. na podstawie przepisów tej ustawy, a także badając nadesłane przez skarżącego zmiany opisu i zastrzeżeń patentowych, prawidłowo uznał, że skarżący dokonał w nich poprawki i uzupełnienia niezgodnych z ustawą, w następstwie czego wydał postanowienie z dnia [...] czerwca 2002r. o niedopuszczalności dokonanych zmian i postanowienie zaskarżone.

W ocenie Sądu prawidłowe było działanie organu, który stwierdzając niedopuszczalność dokonanych przez skarżącego zmian w drodze postanowienia, umożliwił w ten sposób skarżącemu skorzystanie z drogi odwoławczej i skargowej. Nie do końca prawidłowe zastosowanie art. 46 ust. 2 p.w.p. nie może mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem zgodnie z art. 252 p.w.p. do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 123 § 1 i § 2 Kpa. stanowi, iż w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania. Taką kwestią wynikłą w toku postępowania o udzielenie patentu było dokonanie oceny nadesłanych uzupełnień i poprawek opisu i zastrzeżeń patentowych i uznanie ich za niedopuszczalne Przepis art. 46 ust. 2 p.w.p. przywołany przez organ, winien w części wykonania go znaleźć zastosowanie równolegle ze stwierdzeniem niedopuszczalności uzupełnień i poprawek lub niezwłocznie po uprawomocnieniu się zaskarżonego postanowienia. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis ten służy przede wszystkim stronie postępowania, aby po skierowanym do niej wezwaniu organu, mogła ona złożyć stosowne wyjaśnienia lub dokonać określonych poprawek czy uzupełnień.

Sąd, kontrolując na podstawie art. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), zaskarżone postanowienie nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego w piśmie uzupełniającym skargę, nie stwierdził również naruszenia przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) skargę oddalił.