Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1108/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 lutego 2022 r. znak: WS-VI-7534.1.48.2021.MD w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 17 września 2021 r. nr GS-14.6821.92.2020.AK działając na podstawie art. 98 ust. 3 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 104 K.p.a. orzekł:

pkt 1) o ustaleniu na rzecz T. SA z siedzibą w K. odszkodowania w wysokości [...] zł za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0007 ha i nr [...] o pow. 0,0077 ha, obr. [...], jedn. ewid. K. - N. , objęte księgą wieczystą [...], wydzielone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa Nr 489/2015 z dnia 1 września 2015 r. i przejęte z dniem 30 września 2015 r. z mocy prawa w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na własność Województwa Małopolskiego;

pkt 2) o wypłacie ustalonego w punkcie 1 odszkodowania w wysokości [...] zł w całości na rzecz T. S.A. z siedzibą w K. poprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości;

pkt 3) do zapłaty odszkodowania ustalonego niniejszą decyzją zobowiązał Województwo Małopolskie reprezentowane przez Zarząd Województwa Małopolskiego;

pkt 4) zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek T. SA Oddział w K., użytkownika wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, objętej księgą wieczystą nr [...], składającej się z działek nr [...] o pow. 0,0047 ha i nr [...] o pow. 0,0109 ha położonych w obręb [...] jednostka ewidencyjna K. - N. wydana została decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 września 2015 r. zatwierdzająca projekt podziału ww. nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji podano, że projekt podziału nieruchomości został sporządzony zgodnie z postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 8 maja 2015 r. opiniującym pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości jako niesprzeczny z ustaleniami obowiązującego na przedmiotowym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]" w K. uchwalonego w dniu 10 kwietnia 2013 r. uchwałą nr LXXI/1032/13 Rady Miasta Krakowa. Zgodnie z zapisami planu nowowydzielone działki nr [...] i nr [...] według stanu na dzień 1 września 2015 r. położone były w terenach dróg publicznych klasy głównej oznaczonych symbolem KDG.1 i wydzielone zostały pod poszerzenie drogi publicznej [...] zaliczonej Rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. do dróg wojewódzkich. Stanowiły one własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym T. SA z siedzibą w K. . Zgodnie z księgą wieczystą [...] działki nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - N. stanowią własność Województwa Małopolskiego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 września 2015 r. Prawo użytkowania wieczystego do ww. działek wygasło z dniem ostateczności tej decyzji.

Organ I instancji ustalił, że pismem z dnia 6 października 2020 r. T. S.A. Oddział w K. wniosła o odszkodowanie za prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] i nr [...] obręb [...], jedn. ewid. K. - N. wydzielonych pod drogę publiczną. Wskazała, że pomimo wielokrotnie podejmowanych przez spółkę wystąpień nie udało się uzgodnić wysokości odszkodowania w drodze negocjacji. Pismem z dnia 3 września 2020 r. przesłanym do T. SA, Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie podał, że wobec braku możliwości ustalenia odszkodowania na drodze porozumienia uzasadnionym pozostaje ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a organem właściwym w tym zakresie będzie Starosta działający na wniosek dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego.

Zgodnie z art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. W sporządzonym przez rzeczoznawców majątkowych operacie szacunkowym z dnia 9 grudnia 2020 r. wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z działek [...] i nr [...] obr. [...], jedn. ewid. K. - N. określona została na łączną kwotę [...]zł. Wycena została wykonana z uwzględnieniem zasad wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Od tej decyzji odwołanie złożyło Województwo Małopolskie, wnosząc o uchylenie decyzji w części objętej pkt 3 - zobowiązania Województwa Małopolskiego reprezentowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego do zapłaty odszkodowania i orzeczenia w tym zakresie, że obowiązek ten spoczywa na zarządcy drogi - Prezydencie Miasta Krakowa, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 lutego 2022 r. nr WS-VI.7534.1.48.2021.MD uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu organ podał, że na skutek decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 września 2015 r. wydzielone nią nowopowstałe działki przeszły z mocy prawa na własność Województwa Małopolskiego jako przeznaczone pod drogę publiczną - oznaczone na rysunku planu symbolem KDG.1. Zgodnie bowiem z art. 98 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ostateczna decyzja zatwierdzająca podział skutkuje przejściem na rzecz podmiotów publicznoprawnych własności i stanowi podstawę do ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej. Natomiast prawo użytkowania wieczystego do ww. działek wygasło z dniem ostateczności ww. decyzji zatwierdzającej projekt podziału tj. z dniem 30 września 2015 r.

Podzielił zarzut odwołania, że w punkcie 3 zaskarżonej decyzji nieprawidłowo określono Województwo Małopolskie jako podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowych działkach. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego należą sprawy z zakresu planowania, budowy i przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych oraz dróg, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust 2a, jest prezydent miasta (ust.5). Powielając stanowisko organu I instancji ustalił, że nowowydzielone działki nr [...] i nr [...] zostały wydzielone pod poszerzenie drogi publicznej - [...] w K., zaliczonej rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. do kategorii dróg wojewódzkich.

Organ odwoławczy podkreślił, że do zadań zarządcy drogi - stosownie do art. 20 pkt 17 ww. ustawy o drogach publicznych - należy m. in nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadania prawa do tych nieruchomości. Z kolei według art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy przebudowy, remontu, utrzymania ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast. Wobec powyższego obowiązek zapłaty odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowych działkach spoczywa na zarządcy tej drogi - Prezydencie Miasta Krakowa.

Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla skuteczności przejścia z mocy prawa nieruchomości na własność gminy, powiatu, województwa czy Skarbu Państwa konieczne jest spełnienie przesłanek: wydzielenia działki pod drogę publiczną w decyzji zatwierdzającej podział oraz złożenia wniosku o podział przez użytkownika wieczystego. Przyznanie odszkodowania uzależnione jest natomiast od wyczerpania trybu rokowań, o czym stanowi art. 98 ust. 3 ustawy.

Zwrócił uwagę, że analiza załączonych w sprawie pism i dokumentów nie potwierdza, żeby w ogóle zostały podjęte czynności negocjacyjne w sprawie ustalenia odszkodowania. Potwierdza to również treść decyzji Prezydenta Miasta Krakowa wskazującej jako podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania Województwo Małopolskie, bez zamieszczenia jakiejkolwiek informacji o odbyciu negocjacji przez niego, jako podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, ze spółką T. SA. W świetle opisanych okoliczności nieuprawnionym było zatem przyjęcie, że odbyły się obligatoryjne w niniejszej sprawie rokowania dotyczące ustalenia odszkodowania. Rozstrzygnięcie kwestii odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w ramach postępowania administracyjnego nie jest zatem obecnie możliwe. Przyznanie odszkodowania jest bowiem uzależnione od wyczerpania trybu rokowań, a w sprawie rokowań tych w ogóle nie podjęto.

Z powyższych względów konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie w całości postępowania przed organem I instancji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie zarzucając naruszenie:

1) art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, polegające na ustaleniu, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki w nim wymienione, stanowiące, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, a jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, a zatem, iż w niniejszej sprawie nie było dopuszczalnym przyznanie odszkodowania w trybie administracyjnym,

2) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na rozpoznaniu sprawy bez udziału w sprawie w charakterze strony - zobowiązanego do zapłaty odszkodowania - zarządcy drogi Prezydenta Miasta Krakowa,

3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., polegające na błędnym uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz umorzeniu w całości postępowania I instancji wobec jego bezprzedmiotowości, podczas gdy w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji - wobec konieczności przywołania do udziału w sprawie w charakterze strony, jako zobowiązanego do zapłaty odszkodowania - zarządcy drogi Prezydenta Miasta Krakowa i ponowne orzeczenie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w całości należy podzielić pogląd Województwa Małopolskiego, że "zgodnie z art. 19 ust. 5 ustawy m o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985r. (...) W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych oraz dróg, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust 2a, jest prezydent miasta. Do zadań zarządcy drogi zgodnie z art. 20 pkt. 17 ustawy o drogach należy m.in. "nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadania prawa do tych nieruchomości'’. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast Działki nr [...] i [...] obr. [...] K. - N. będące przedmiotem decyzji organu I instancji wydzielone zostały pod poszerzenie drogi publicznej Alei [...], która zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami pozostaje w zarządzie - Prezydenta Miasta Krakowa - jako zarządcy tej drogi na podstawie art. 19 ust. 5 w związku z art. 20 ust. 17 ustawy o drogach publicznych. W związku z powyższym, w ocenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w Krakowie przejście prawa własności działek nr [...] i [...] obr. [...]K. , (w granicach miasta Krakowa) stanowiące drogę wojewódzką, mieści się w dyspozycji przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, stanowiąc zadania z zakresu zarządzania drogami publicznymi w rozumieniu cytowanego wyżej art. 20 ustawy o drogach publicznych. Prezentowane stanowisko pozostaje również spójne z ugruntowanym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych". Organ odwoławczy także przyjął ww. stanowisko odwołującego się tj. Województwa Małopolskiego reprezentowanego przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie, tj. iż obowiązek zapłaty odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0007 ha i nr [...] o pow. 0,0077 ha, ohr. [...] jedn. ewid. K. - N. spoczywa na zarządcy tej drogi - Prezydencie Miasta Krakowa. Powyżej przytoczone ustalenia przesądzają także o konieczność udziału w ww. postępowaniu w charakterze strony - zarządcy drogi Prezydencie Miasta Krakowa, który jednak nie został do niego wezwany. Pomimo tego, zaskarżoną decyzją z dnia 15 lutego 2022 r. Wojewoda Małopolski uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta Miasta Krakowa i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji, wskazując jako powód takiego rozstrzygnięcia fakt, iż przyznanie odszkodowania uzależnione jest od wyczerpania trybu rokowań, o czym stanowi art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca, gdyż rokowań tych w ogóle nie podjęto. Stanowisko to nie jest jednak prawidłowe, bowiem nabycie własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z mocy samego prawa - jako skutek decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tych okolicznościach, odszkodowanie powinno zostać ustalone i wypłacone według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości określonych w Dziale III Rozdziale 5 u.g.n.

W związku z powyższym Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski pozostawił rozstrzygnięcie sprawy do uznania sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z epidemią COVID-19, od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2020.433 oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z kolei w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2022 r. obowiązywał stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Stan epidemii został odwołany z dniem 16 maja 2022 r., w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U.2022.1027). Od dnia 16 maja 2022 r., do odwołania, na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje ponownie stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz.U.2022.1028).

Zgodnie z przepisem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 t.j. z dnia 2021.11.22) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ nie wszystkie strony wskazały takie adresy, Przewodniczący Wydziału zarządził, że rozpoznanie skargi nastąpi na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do oceny skargi, wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jednakże zarzuty skargi tylko w części okazały się zasadne.

Stosownie do art.93 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2021.1899 t.j.) podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział (art.96 ust.1).

W myśl art.98 ust.1 ustawy działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że jeżeli nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, odszkodowanie to ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Zasady i tryb ustalania odszkodowania zostały uregulowane w Dziale III Rozdziale 5 – Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, z których nie wynika, aby odszkodowanie miało być ustalane według zasad i trybu określonego w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych albo w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego.

O tym, który z podmiotów wymienionych w art. 98 ust. 1 u.g.n. nabędzie z mocy tego przepisu prawo własności działek gruntu, decydują zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Przyjęta powszechnie w orzecznictwie wykładnia przepisu art.98 ust.3 u.g.n. wskazuje, że statuuje on mieszany - cywilnoadministracyjny - tryb dochodzenia roszczeń przysługujących z tytułu przejścia z mocy prawa własności wydzielonych w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości działek gruntu jako przeznaczonych pod drogi publiczne. Kwestię tę dokładnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 596/13), akcentując, że art. 98 ust. 3 u.g.n. przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas, gdy drugi tryb polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracyjny w trybie decyzji administracyjnej. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest zaś możliwe, gdy wysokość odszkodowania nie zostanie ustalona w wyniku uzgodnień zainteresowanych stron. (zob. też wyroki NSA z 19.02.2019 r.: I OSK 2355/18, LEX nr 2639565 i I OSK 2357/18, LEX nr 2639805). Rokowania są obligatoryjne, mają cywilnoprawny charakter i dopiero po ich zakończeniu następuje procedowanie w trybie administracyjnym (por. też wyrok NSA z 19.02.2019 r., I OSK 2674/18, LEX nr 2639560, wyrok WSA w Poznaniu z 22.01.2020 r., IV SA/Po 867/19, LEX nr 2780746 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 16.11.2020 r., II SA/Gl 690/20, LEX nr 3106904). Jeżeli na wniosek o uzgodnienie odszkodowania organ nie reaguje w rozsądnym czasie bądź informuje o braku środków finansowych, które pozwalałyby mu podjąć negocjacje (uzgodnienia) w danym roku, to tym samym ziszcza się przesłanka niedojścia do uzgodnienia wskazana w ww. przepisie (por. wyrok NSA z 17.09.2014 r., I OSK 2102/14, LEX nr 1528996).

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że niezasadny jest zarzut Prokuratora, że podmiotem właściwym do wypłaty odszkodowania za wydzieloną działkę, przewidzianą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod poszerzenie drogi publicznej [...] zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich, jest Prezydent Miasta Krakowa.

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Województwo Małopolskie. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 września 2015 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, składającej się z działek nr [...] o pow. 0,0047 ha (w tym dz. [...] pod drogę publiczną) i nr [...] o pow. 0,0109 ha (w tym dz. [...] pod drogę publiczną), własność działek [...] i [...] przeszła na rzecz Województwa Małopolskiego, co zostało potwierdzone stosownym wpisem w księdze wieczystej. Ponieważ nie budzi żadnych wątpliwości, kto stał się właścicielem przedmiotowych działek gruntu, prostą konsekwencją tej konstatacji jest, że Województwo Małopolskie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania.

Dla ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania niezasadne jest odwoływanie się do zadań zarządcy drogi wymienionych w art. 20 pkt 17 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w tym nabywania nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych, jak również do zadań w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, wynikających z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego w granicach miast na prawach powiatu, finansowanych z budżetów tych miast. Przepisy te nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotowe działki gruntu nie zostały bowiem nabyte przez zarządcę drogi. Przejście prawa własności działek na rzecz Województwa Małopolskiego było skutkiem prawnorzeczowym ostateczności decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości powstałym z mocy samego prawa, a więc bez jakiejkolwiek woli zarządcy drogi. Ani ustawowo określony sposób zarządzania drogami publicznymi w miastach na prawach powiatu, ani ustawowe zasady finansowania zadań zarządcy drogi, przy ustalaniu odszkodowania określonego w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostały przez ustawodawcę uwzględnione.

Z przepisu art.98 ust.1 ustawy wynika, że w przypadku dokonywania podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela lub użytkownika wieczystego organ jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tak więc warunkiem sine qua non podziału jest przeznaczenie drogowe nieruchomości ustalone planem zagospodarowania przestrzennego, a nie plany inwestycyjne zarządcy drogi. Zastosowania przepisu art.98 ust.1 nie można zatem wiązać z kwestią faktycznych zamiarów i możliwości zagospodarowania gruntu wydzielonego pod poszerzenie drogi publicznej. Dla wydania decyzji podziałowej i przejścia własności lub wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości nie ma znaczenia, czy poszerzenie lub budowa drogi na gruncie wydzielonym na podstawie tego przepisu są przedmiotem realizowanych inwestycji lub planowanych zamierzeń inwestycyjnych (por. wyrok NSA z 16.11.2017 r., I OSK 2366/16, LEX nr 2426334).

Uznać zatem należy, że sformułowanie "działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe" użyte w art.98 ust.1 ustawy odnosi się do kwestii, który podmiot publiczny ma się stać właścicielem działek wydzielonych pod drogi, a nie z nadawaniem kategorii drogom, które jeszcze nie zostały wybudowane. Dlatego powszechnie uważa się, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że na podstawie ustalonej w planie miejscowym funkcji danej drogi ustala się, jaka powinna docelowo być kategoria danej drogi i kto ma w związku z tym zostać właścicielem wydzielonych pod drogę działek gruntu.

Wbrew twierdzeniom skargi, podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania brał udział w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania w trybie art.98 ust.3 u.g.n. Stosownie do art.15 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U.2020.1668 t.j) organami samorządu województwa są: sejmik województwa i zarząd województwa. Zgodnie zaś z art.31 ust.1 ustawy zarząd województwa jest organem wykonawczym województwa, a jego przewodniczącym jest marszałek województwa. Województwo Małopolskie brało udział w postępowaniu, korespondencja w sprawie kierowana była do rąk Marszałka Województwa Małopolskiego. Tak więc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., polegającego na rozpoznaniu sprawy bez udziału w sprawie w charakterze strony - zobowiązanego do zapłaty odszkodowania - zarządcy drogi Prezydenta Miasta Krakowa oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. – przez umorzenie postępowania, gdy właściwym było uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postepowania z udziałem strony - Prezydenta Miasta Krakowa - jako zobowiązanego do zapłaty odszkodowania zarządcy drogi.

W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art.98ust.3 u.g.n. Prokurator wskazał, że "T. , jako użytkownik wieczysty, wielokrotnie zwracał się do organów administracyjnych o podjęcie rokowań w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego wskutek zatwierdzenia podziału nieruchomości. Pomimo tego, zainteresowane strony nie podjęły rzeczywistych rokowań, w związku z czym nie doszło do żadnych uzgodnień". Zauważyć w związku z tym należy, że rokowania winny być prowadzone nie między "zainteresowanymi stronami", ale między użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, czyli podmiotem reprezentującym podmiot publiczny, na rzecz którego przeszła własność nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną.

W przedłożonych aktach administracyjnych brak jest dowodu potwierdzającego przeprowadzenie rokowań w trybie art.98 ust.3 u.g.n. z Prezydentem Miasta Krakowa. Dlatego też prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania z udziałem tego podmiotu było niedopuszczalne.

Z akt administracyjnych wynika natomiast, że T. D. SA z siedzibą w K. w dniu 25.08.2017 r. do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania w kwocie [...]zł za przejęte przez Województwo Małopolskie decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1.09.2015 r. działki, dołączając do niego operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego (k.25). W dniu 8.09.2017 r. Wojewoda Małopolski przekazał ten wniosek Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Małopolskiego, informując, że skoro przedmiotowe działki stały się własnością Województwa Małopolskiego jest to organ właściwy "w kwestii zawarcia porozumienia co do wysokości odszkodowania za nieruchomość (k.26). W dniu 20.09.2017 r. Województwo Małopolskie przekazało "mylnie skierowany do Urzędu Marszałkowskiego wniosek spółki T. o wypłatę odszkodowania", podnosząc, że ustalanie i wypłata odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne należy do kompetencji Prezydenta Miasta Krakowa (k.27). W dniu 2.10.2017 r. przedmiotowy wniosek T. Urząd Miasta Krakowa ponownie przekazał Urzędowi Marszałkowskiemu, wyjaśniając, że w sprawie ustalenia odszkodowania tryb administracyjny znajduje zastosowanie dopiero po fiasku rokowań cywilnoprawnych przeprowadzonych przez byłego użytkownika wieczystego z właścicielem wydzielonych działek, którym jest Województwo Małopolskie (k.29). Pomimo tych wyjaśnień w dniu 4.01.2018 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich Instytucja Województwa Małopolskiego ponownie przekazała ten wniosek Urzędowi Miasta Krakowa (k.31). Pismem z dnia 3.09.2020 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie skierowanym do T. D. S.A. Oddział w K. po raz kolejny poinformował wnioskodawcę, podtrzymując wcześniejsze stanowisko zawarte w pismach z dnia 4.01.2018 r. i 12.02.2018 r., o braku kompetencji w kwestii uzgodnienia wysokości oraz wypłaty odszkodowania (k.6).

Jak wynika z powyższego, podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania uchylił się od przeprowadzenia rokowań, a co za tym idzie nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania. Dlatego też otworzyła się droga postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W dniu 6.10.2020 r. T. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania do Starosty Powiatowego w Krakowie (k.9). Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego uznać należało, że T. rozpoczął rokowania, ale nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania, skoro Województwo Małopolskie zarzuciło brak kompetencji w tej sprawie. Tak więc organ II instancji naruszył art.105 § 1 k.p.a., gdyż postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.

W świetle przeprowadzonych wywodów oczywiste jest również naruszenie przez organ art.98 ust.3 u.g.n. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.