Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 72/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak - Owczarczak KP/


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego na przejściu granicznym w [...] przeprowadził kontrolę pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli dokonano ważenia pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą typu [...] wraz z przewożonym ładunkiem. Pojazd ów kierowany był przez R. K. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej pojazdu wynosił 100 kN. W wyniku ważenia, przeprowadzonego o godz. 1900 stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk (o 0,66 kN). Wynik tej kontroli utrwalono na protokole nr [...]. W protokole tym odnotowano, iż pojazd jest nienormatywny, a wymaganego zezwolenia przewoźnik nie posiada. Dokument o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej kierowca nie zaakceptował podnosząc iż wg powietrznego manometru pojazdu obciążenie osi drugiej wynosiło 9800 kg i odmówił podpisania protokołu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] na podstawie art. 13 ust.2a i 2b, i art. 40b ust.1 i 2 ustawy z dnia 21marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm. - dalej udp) w zw. z art. 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm. dalej prd) i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44/99/432 - dalej rozporządzenie) w zw. z ustaleniami zawartymi w protokole nr [...] przywołanymi wyżej obciążył Przedsiębiorstwo [...] SA w [...] (dalej Przedsiębiorstwo) karą pieniężną w wysokości 720 zł. W uzasadnieniu organ i instancji wskazał, że zgodnie z art. 64 ust.1 prd, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Karę ustalono za stwierdzony dnia [...] r . godz. 1958 przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co wykazano w protokole nr [...], stanowiącym integralną cześć decyzji. Odpis decyzji doręczono Przedsiębiorstwu dnia [...]r. (k.4-7 akt administracyjnych). Integralną część tej decyzji stanowi protokół z kontroli pojazdu oraz "Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu i obliczenie należnej kary pieniężnej za przejazd".

Przedsiębiorstwo odwołało się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w [...], wnosząc o jej "anulowanie" jako wydanej z naruszeniem prawa. W protokole nr [...] kierowca odmówił podpisu ; kontrolowany ciągnik i naczepa mają zamontowany manometr, określający nacisk na osie. Ładunek rozmieszczono prawidłowo, zostawiając ok. 50 cm wolnego miejsca z przodu naczepy, by uniknąć przeciążenia 2 osi. Podczas rozmowy kontroler nie wykazał minimum dobrej woli: brak zgody na ponowny przejazd przez wagę; brak zainteresowania wskazaniem manometru i rozmieszczeniem towaru, mimo kilkukrotnych próśb pracownika. Pomiar masy całkowitej nie został przekroczony. W piśmie w postępowaniu odwoławczym Przedsiębiorstwo podniosło nadto, że Kierowca poinformował celnika o różnicy pomiaru zamontowanego manometru ze wskazaniem wagi, a kontroler winien zezwolić na ponowny przejazd przez wagę; pojazd załadowano prawidłowo i żadna z osi nie została przeciążona; odwołujący wniósł o powołanie niezależnego rzeczoznawczy lub biegłego sądowego, który określi możliwość przeciążenia osi.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.13 ust.2 pkt 3, ust.2a i b, i art.40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm.-dalej prd) i § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44/99/432) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu Dyrektor wyjaśnił, że podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika wraz z naczepą nr rej. [...] - należącego do Przedsiębiorstwa, przeprowadzonej dnia [...] r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w [...], dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, jego wymiarów i masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, że nacisk na drugą oś przekracza dopuszczalną normę. Przedsiębiorca nie posiadał wymaganego zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu, którego naciski osi są większe od dopuszczalnych ( art. 61ust.1 i art. 64 prd). Zgodnie z art. 13 ust. 2a udp, bez zezwolenia określonego w prd lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego, są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków lub wymiarów określonych prd (art. 40b ust.1 udp; art.10pkt 2ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw). Urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 udp i kary pieniężne.

Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zastosował przepisy powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, prawidłowo też naliczył wysokość kary obciążającej stronę. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, iż kontrola przeprowadzona została przez uprawnione i odpowiednio przeszkolone osoby. Kontrolę przeprowadzono przy użyciu legalizowanych wag, posiadających aktualne świadectwa legalizacji i atesty. Z protokołu ważenia nie wynika, aby podczas dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, a tym samym nie zachodziła konieczność dokonania powtórnego ważenia pojazdu. Manometry będące na wyposażeniu pojazdu nie posiadały legalizacji. Zatem ich wskazania nie mogły być uwzględnione. Dla organu celnego jedyne znaczenie ma wynik pomiaru wykonany przy pomocy wagi posiadającej stosowną legalizację.

W tych okolicznościach proces ważenia jak i jego wynik oraz wymierzona kara pieniężna zgodne były z obowiązującym porządkiem prawnym.

W skardze na rozstrzygnięcie [...] SA w [...] wniósł o zmianę decyzji, wskazując na jej wadliwość. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, iż Organ Odwoławczy nie uwzględnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy. W ocenie skarżącego wskazane braki czynią skargę o uchylenie decyzji zasadną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 13 ust.2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm.) za przejazd po drogach publicznych o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne, których wysokość, zgodnie z art. 13 ust. 2b, określa załącznik do ustawy. Zgodnie z treścią tego załącznika, w brzmieniu obowiązujących w dniu kontroli pojazdu oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi powyżej 80 kN, lecz nie może przekroczyć 100 kN.

W niniejszej sprawie nacisk na oś pojedynczą wyniósł 100,66 kN, był więc większy od dopuszczalnego o 0,66 kN.

Stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych oraz do załącznika stanowiącego integralną część ustawy, kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o nacisku osi do 100 kN, wynosi dla osi pojedynczej przy nacisku osi powyżej100 kN do 105 kN-720 zł. Taką też karę wymierzył stronie organ I instancji. Zważyć przy tym należy, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.) za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m. Z niekwestionowanych ustaleń przeprowadzonych w toku postępowania wynika, że odległość między osią pierwszą a osia drugą wynosi 3, 7 m; między drugą i trzecią 5,69m stąd zasadnie przyjęto, że oś druga przedmiotowego ciągnika była osią pojedynczą.

W niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji w sposób szczegółowy wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły zostać uwzględnione.

Z treści protokołu kontroli wynika, że wymiary pojazdu były w normie, przekroczony został dopuszczalny nacisk na drugą oś. Wbrew twierdzeniom strony organy orzekające nie naruszyły przy ważeniu obowiązującej procedury. Ważenia dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów znak typu RPT 97-114, nr fabryczny PD-19 posiadającą ważne świadectwo legalizacji z 29 października 2002 r. (nr 95/3602/02 wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze).Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar ( decyzja z 28 kwietnia 1997 r., nr ZT 314/97). Z akt nie wynika by urządzenie owe było niesprawne technicznie. Także pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego 2T 50121401 posiadającego ważne świadectwo legalizacji nr 95/1525/2002 (wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze 8 maja 2002 r.). Z akt administracyjnych wynika też, że wynik ważenia dynamicznego poprawnie został wydrukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego ważenia zamontowano na wadze specjalne oznaczenia wskazujące sposób prawidłowego wjazdu i poruszania się w trakcie pomiaru. Wynik ważenia uzyskany został za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje nieprawidłowości przerywając proces ważenia oraz komunikuje konieczność ponownego przejazdu przez wagę. Wskazania z pomiarów są nadto dodatkowo pomniejszane o 200 kg i 2% co stanowi korzystną dla strony okoliczność. Wynika to z obowiązującego wówczas zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzania przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urzędowy Miar i Probiernictwa nr 6/2002 poz.40).

Skoro z akt administracyjnych wynika, że pojazd podczas ważenia poruszał się z prawidłową prędkością nie przekraczając 5 km/h, a urządzenie pomiarowe nie wykazało żadnych nieprawidłowości, to brak było podstaw uzasadniających powtórne ważenie pojazdu.

Reasumując organy orzekające w niniejszej sprawie niewadliwie przeprowadziły zarówno sam proces ważenia jak i prawidłowo ustaliły jego wynik, a nałożona kara pieniężna zgodna była z obowiązującymi przepisami prawa.

W treści skargi oraz odwołania od decyzji organu I instancji skarżący zakwestionował wysokość naliczonej kary, wskazując na jej restrykcyjny charakter. Tymczasem użyte w powołanym przepisie art.13 ust.2a ustawy o drogach publicznych sformułowanie "pobiera się kary pieniężne" oznacza, że organ administracji ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie. Taka sytuacja zachodziła w sprawie niniejszej, gdzie wynik przeprowadzonej kontroli pojazdu dowodzi przekroczenia dopuszczalnego nacisku na jego drugą oś oraz brak zezwolenia na wykonywanie przewozu z owym przekroczeniem. Jednocześnie przedmiotowa ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od pobrania kary pieniężnej w sytuacji, gdy zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki jej wymierzenia. Tym samym skoro zarówno obowiązek wymierzenia kary jak i jej wysokość wynikają z obowiązujących przepisów prawa, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Skarżący, jako podmiot zajmujący się przewozem towarów, ma obowiązek w zakresie prowadzonej działalności przestrzegać obowiązujących przepisów prawa i na nim ciąży ryzyko związane z nieprawidłościami przewozu. Przedsiębiorca ma obowiązek dokonać takiego załadunku by nie dopuścić do przekroczenia zarówno dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak dopuszczalnych nacisków na oś. Także na przedsiębiorcy ciąży odpowiedzialność za przekroczenie wymiarów pojazdu. Od tego obowiązku nie zwalnia brak uzasadnionej ekonomicznie możliwości dokonywania przez przewoźnika czynności sprawdzająco-kontrolnych. Prowadzący działalność gospodarczą musi, przestrzegając obowiązujących przepisów, rozważyć i w kalkulować ewentualne koszty wyposażenia pojazdu w legalizowane urządzenia pomiarowe, umieszczenie specjalnych przegród przeciwdziałających przemieszczaniu się ładunków, bądź dokonać załadunku o mniejszej masie, względnie wyposażenia zespołu w wyspecjalizowane naczepy zabezpieczające przed przekroczeniem nacisku na osie, masy całkowitej wymiarów zewnętrznych, czy też w końcu ponieść koszty związane z karami za przekroczenie wymaganych przepisami parametrów.

Generalnie bowiem ustalone normy obciążeń dróg służą, jeżeli nie polepszeniu stanu dróg publicznych, to co najmniej do spowolnienia ich degradacji. Ma to oczywisty związek z bezpieczeństwem użytkowników dróg i przeprowadzana kontrola wpływa na zachowanie owego bezpieczeństwa w możliwie jak najwyższym stopniu. Takie działanie służy zatem szeroko rozumianemu interesowi publicznemu.

Należy zgodzić się ze skarżącym, iż przedmiotowa kara ma charakter restrykcyjny. Taką postać nadaje mu akt normatywny o ustawowej randze. Jej celem nie jest ekwiwalentność za dokonanie przewozu normatywnego, lecz ochrona zasobów drogowych kraju i stan bezpieczeństwa dróg publicznych, o czym już wyżej była mowa.

Zgodność ustawy o drogach publicznych z konstytucyjnym porządkiem prawnym regulacji przyjętej za podstawę orzekania w niniejszej sprawie nie została dotąd podważona. Zatem istniały legalne podstawy do wymierzenia przedmiotowej kary.

Nadto zauważyć należy, że aktualnie po myśli art. 3 ustawy z 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365) organem administracji rządowej został Naczelnik Urzędu Celnego, który działając w oparciu o statut Urzędu Celnego oraz decyzję nr [...] z [...]. - szczegółowe obowiązki i uprawnienia nadane kierownikom komórek organizacyjnych i funkcjonariuszom celnym - ustalił uprawnienia do podejmowania decyzji w niniejszej sprawie funkcjonariuszowi celnemu podpisanemu na rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym ( pisma Urzędu Celnego w [...] dołączone do akt spraw rozpoznawanych przez tutejszy Sąd pod sygnaturami akt: IV SA/Po 385/04; IV SA /Po 542/04; IV SA/Po 160/04; IV SA/Po 541/04; IV SA/Po 742/04; IV SA/Po 156/04; IV SA/Po 148/04; IV SA/Po 344/04; IV SA/Po 383/04; IV SA/Po 531/04; IV SA/Po 530/04; IV SA/Po 191/04; IV SA/Po 586/04; IV SA/Po 187-188-189/04; IV SA/Po 65/04; IV SA/Po 64/04; IV SA/Po 63/04; IV SA/Po 62/04; IV SA/Po 56/04; IV SA/Po 36/04; IV SA/Po 35/04; IV SA/Po 33/04; IV SA/Po 32/04; IV SA/Po 24/04; IV SA/Po 23/04; IV SA/Po 22/04).

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu.

/-/M. Dybowski /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak - Owczarczak

KP/