Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 782/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 109, 110, 113 § 2, art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 99
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 153, 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA del. Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1663/09 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz J. W. kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 22 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok o sygnaturze akt I SA/Wa 1663/09, którym oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2006r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] lipca 1983 r. w części dotyczącej pkt 8, w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2032 m2, stanowiącej własność M. M.

Rozstrzygnięcie zawarte w powyższej decyzji wynikało z następujących okoliczności:

Wojewoda Małopolski wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. był związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 233/05), którym uchylono decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia

[...] lipca 1983 r. w punkcie 8 o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...].

W powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za niewystarczające postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, wskazując na brak jednoznacznego oznaczenia działek ulegających wywłaszczeniu wobec naniesienia ręcznych poprawek na tekście decyzji wywłaszczeniowej, jak również niewyjaśnienia okoliczności samowoli budowlanej na wywłaszczanej nieruchomości, a ponadto nieustalenie, czy w świetle art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości budowa hotelu dla pielęgniarek stanowiła cel o charakterze użyteczności publicznej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Małopolski stwierdził, że zgromadzona dokumentacja archiwalna pochodząca z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta Krakowa potwierdziła fakt, że wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] było niezbędne do wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca

i warunków realizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1982 r. jedynie część działki nr [...] była niezbędna na cel realizacji [...]. Organ wskazał, że z porównania załącznika graficznego tej decyzji z mapą ewidencji gruntów oraz całością dokumentacji geodezyjnej przedmiotowej sprawy wynika, iż działka nr [...] częściowo znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji i w tym zakresie była niezbędna na cel określony zarówno w tej decyzji, jak i w kwestionowanej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] lipca 1983 r. Jednakże, stosownie do wniosku pełnomocnika M. M. zgłoszonego na rozprawie w dniu [...] maja 1983 r. o objęcie wywłaszczeniem całej działki M. M., w decyzji z dnia [...] lipca 1983 r. wywłaszczono całą działkę nr [...] o pow. 2032 m2. Na przedmiotowej nieruchomości został wybudowany budynek biurowy dla Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego "[...]". Natomiast cel wywłaszczenia, jakim była kompleksowa inwestycja - budowa [...], polegająca na adaptacji istniejącego w stanie surowym obiektu biurowego KBM, obejmował zarówno realizację budynku hotelowego, jak i otaczającej go infrastruktury. Istniejący między innymi na działce nr [...] budynek, miał zostać zaadaptowany dla potrzeb hotelowych. A zatem, zdaniem organu pierwszej instancji nie można uznać, że jeszcze przed wywłaszczeniem nieruchomości został zrealizowany na niej cel wywłaszczenia, nie była nim bowiem budowa budynku biurowego dla Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego "[...]".

Ustosunkowując się do zarzutu odręcznych poprawek w treści decyzji wywłaszczeniowej Wojewoda Małopolski ustalił, że na kilku znajdujących się w aktach archiwalnych egzemplarzach decyzji wywłaszczeniowej dokonano odręcznej poprawki długopisem numeru działki skreślając nr [...] i wpisując w to miejsce nr [...], a także poprawiono powierzchnię działki wywłaszczonej skreślając 2032 m2 i wpisując w to miejsce powierzchnię 2734 m2. W aktach archiwalnych brak jest dokumentów potwierdzających dokonanie zmiany treści przedmiotowej decyzji przy zastosowaniu jednego z trybów przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda Małopolski uznał zatem, że kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa obowiązuje w kształcie sprzed poprawki, a więc stanowi o wywłaszczeniu działki nr [...] o powierzchni 2032 m2 położonej w obrębie [...] Kraków [...]. Natomiast sam fakt zamieszczenia takiej adnotacji nie ma wpływu na prawidłowość decyzji wywłaszczeniowej.

Wojewoda Małopolski stwierdził ponadto, że z decyzji o pozwoleniu na budowę [...] z dnia [...] lipca 1983 r., wynika, iż Dyrekcja Rozbudowy Miasta Krakowa [...] wystąpiła w dniu [...] maja 1983 r. z wnioskiem do Urzędu Dzielnicowego Kraków [...] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury o wydanie przedmiotowego pozwolenia na budowę, a zatem zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229), przed upływem jednego roku od uzyskania decyzji lokalizacyjnej. Zatem decyzja wywłaszczeniowa została wydana w oparciu o ważną decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2006 r., w decyzji z dnia

[...] września 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wa 1868/06) uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia

[...] września 2006 r. stwierdzając, że wskazany zakres postępowania wyjaśniającego mógł samodzielnie przeprowadzić organ drugiej instancji i nie było przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 kpa.

Minister Budownictwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w decyzji z dnia

[...] listopada 2007 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia

[...] kwietnia 2006 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że istotne znaczenie ma ocena czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. W tym zakresie organ uznał, że budowa hotelu pielęgniarek polegająca na adaptacji budynku administracyjno-biurowego została ujęta w ramy planów społeczno-gospodarczych, a zatem materialnoprawna przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia została spełniona. Również samą niezbędność na cel wywłaszczenia potwierdza szereg dokumentów, a w szczególności decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenia planu realizacyjnego. Natomiast kwestia samowoli budowlanej, która miała miejsce na przedmiotowej nieruchomości przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, nie ma znaczenia dla oceny legalności powołanej decyzji wywłaszczeniowej. Dokonanie na decyzji odręcznych poprawek nie wywiera żadnych skutków prawnych, a co za tym idzie obowiązująca jest wersja decyzji bez naniesionych poprawek. Organ zaznaczył też, iż powołana decyzja wywłaszczeniowa w części odnoszącej się do innej nieruchomości na ten sam cel, była przedmiotem postępowania sądowego i Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 13 marca 1984 r. (sygn. akt SA/Kr 71/84) oddalił skargę byłego właściciela.

J. W. wniosła skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia

[...] listopada 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że nieruchomość - wbrew twierdzeniom organu - nie została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej, gdyż hotel pielęgniarek zaspokajał potrzeby określonej grupy zawodowej, a nie służył dobru powszechnemu. Inwestycja, która została określona w postępowaniu wywłaszczeniowym jako "budowa [...]" została faktycznie rozpoczęta dużo wcześniej przez KBM, tj. przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 1982 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji i usankcjonowała dokonaną przez KBM samowolę budowlaną poprzez adaptację istniejącego obiektu na hotel. Wynika to z pism kierowanych do KBM przez Urząd Dzielnicowy zawierających m. in. sugestie wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie. Dlatego, zdaniem skarżącej, nie można twierdzić, że spełnione zostały przesłanki ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Skarżąca podniosła także, że organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie odniosły się do faktu dokonania odręcznych poprawek w treści decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2008r. (sygn. akt I SA/Wa 74/08) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2006 r. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Minister Infrastruktury i Dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. [...] w Krakowie.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 1134/08) uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach nie pozostawia wątpliwości, że celem wywłaszczenia była przyczyna określona w art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a mianowicie wykonanie zadania określonego w planie gospodarczym. Plan taki został ustalony uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1983 r. w sprawie wojewódzkiego planu rocznego województwa miejskiego krakowskiego na 1983 r., w którym w poz. [...] ujęto zadanie "[...] przy ul. [...]". Jak wskazują akta sprawy, decyzję władzy wojewódzkiej w tej sprawie poprzedziła uchwała Rady Ministrów z 28 lipca 1981 r. wskazująca na potrzebę poprawy sytuacji w bazie lokalowej placówek służby zdrowia Z pisma Urzędu Miasta Krakowa z dnia [...] listopada 1982 r. wynika, że w celu wykonania ustalonych zadań planowych przekazano w Krakowie szereg obiektów, w tym budynek administracyjny przy ul. [...] z przeznaczeniem na budowę hotelu dla pielęgniarek. Okoliczności te nie tylko są przesądzające dla jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia (wykonanie zadania określonego w planie gospodarczym), ale także nie pozostawiają wątpliwości, że racje ekonomiczne związane z możliwością wykorzystania na ten cel naniesień poczynionych przez KBM na działce nr [...], przemawiają za wskazaniem tej działki jako niezbędnej na cel wywłaszczenia. Natomiast stan faktyczny istniejący na działce przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, w świetle całokształtu materiału dokumentacyjnego, w tym dotyczącego sposobu zrealizowania obiektu przez KBM, postrzegać należy jako niemający wpływu na dopuszczalność wywłaszczenia. Przede wszystkim KBM nie budował na przedmiotowej działce hotelu dla pielęgniarek, ale budynek biurowy na własne potrzeby, którego nie ukończył. Dla późniejszego wywłaszczenia działki nr [...] na zupełnie inny cel ([...]) nie miało żadnego znaczenia, że KBM realizował biurowiec bez pozwolenia na budowę. Kwestia ta podlegała ocenie w odrębnym trybie i przez inny organ, niż organ wywłaszczeniowy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił ponadto, iż Skarb Państwa, jako podmiot abstrakcyjny - prawna personifikacja państwa - nie mógł "władać" działką nr [...]; "władanie" odnosi się bowiem do stanów faktycznych. Wywłaszczenie dotyczy nie władania, a prawa podmiotowego - prawa własności. Nie ma natomiast wątpliwości, że przedmiotową nieruchomością władał KBM będący przedsiębiorstwem państwowym i władanie to wykonywał na swoją rzecz (realizował budowę biurowca na własne potrzeby), jak również we własnym imieniu ponosił odpowiedzialność za skutki tego władania, czego dowodem jest zobowiązanie KBM wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa [...] z dnia [...] grudnia 1984 r. do zapłaty M. M. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma żadnych podstaw do utożsamiania Skarbu Państwa, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie i KBM - przedsiębiorstwa państwowego będącego odrębną od Skarbu Państwa osobą prawną, która wcześniej wybudowała na tej nieruchomości budynek biurowy na własne potrzeby. Nie można również budowy tej utożsamiać z realizacją zadania planowego, jakim była budowa hotelu dla pielęgniarek.

Naczelny Sąd Administracyjny ostatecznie wskazał, iż dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić okoliczność, że legalność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] lipca 1983 r. była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia

13 marca 1984 r. (sygn. akt SA/Kr 71/84) oddalił skargę właściciela wymienionego w pkt 5 wykazu wywłaszczanych nieruchomości.

Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy WSA w Warszawie oddalił skargę J. W.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że rozstrzygając sprawę w postępowaniu nadzorczym i oceniając legalność decyzji kończącej to postępowanie konieczne było uwzględnienie faktu wydania wyroku odnoszącego się do decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1983 r.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1984 r. (sygn. akt SA/Kr/71/84) dotyczył skargi P. G. na decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] grudnia 1983 r., w której utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] lipca 1983 r. Skutki wynikające z wydania tego orzeczenia nie są ograniczone wyłącznie do decyzji wywłaszczeniowej w zakresie dotyczącym wymienionego skarżącego i nieruchomości opisanej w pkt 5 wykazu nieruchomości. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 206 kpa, który obowiązywał w dniu wydania wyroku dotyczącego skargi P. G., Naczelny Sąd Administracyjny nie był związanymi granicami skargi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony i obowiązany do oceny czy zostały spełnione ustawowe warunki wywłaszczenia, w tym między innymi wymieniony w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości- cel wywłaszczenia

Sąd podniósł też, że oddalenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, iż w postępowaniu sądowym nie zostało stwierdzone, aby wydając decyzję wywłaszczeniową rażąco naruszono prawo, w szczególności z uwagi na nieistnienie ustawowego celu wywłaszczenia. Stanowisko wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1984 r. powinno być uwzględnione, z powodu rozszerzonej prawomocności tego orzeczenia (art. 170 p.p.s.a.), w innych postępowaniach administracyjnych i sądowych, których przedmiotem jest kontrola zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowej, a więc także w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W ocenie Sądu powyższe oznacza, że ewentualna ocena zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowej, w celu ustalenia czy istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 kpa, a w szczególności z uwagi na rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy mogła być ograniczona do okoliczności odnoszących się wyłącznie do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie odnoszącym się do nieruchomości będącej własnością M. M. Zatem Sąd uznał, że wymagane było niewątpliwie ustalenie czy rażąco naruszono prawo z uwagi na ewentualny brak niezbędności nieruchomości pozostającej własnością M. M. do wykonania zadania określonego w planie gospodarczym. Nie było uzasadnione ponowne badanie czy istniał cel wywłaszczenia wymieniony w art. 3 ust. 1 ustawy. Odpowiednio nie było konieczne ustalenie czy wydając decyzję wywłaszczeniową organ uchybił innym przepisom związanym z realizacją zadania określonego w zatwierdzonym planie gospodarczym. Spełnienie tych warunków zostało bowiem przesądzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1984 r.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zasadne jest stanowisko organu nadzorczego, iż realizacja przez Kombinat Budownictwa Mieszkaniowego inwestycji na potrzeby tego przedsiębiorstwa nie była okolicznością wykluczającą wywłaszczanie nieruchomości będącej własnością M. M., a pozostającej wcześniej we władaniu przedsiębiorstwa państwowego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dokonania odręcznych poprawek na niektórych egzemplarzach decyzji wywłaszczeniowej Sąd podał, że za obowiązującą należy uznać decyzję o treści bez naniesionych poprawek, tj. o wywłaszczeniu działki nr [...] o powierzchni 2032m2. Natomiast jednoznaczne wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości co do treści decyzji następuje w trybie przewidzianym w art. 113 § 2 kpa.

W przypadku ewentualnego złożenia wniosku na podstawie art. 113 § 2 kpa właściwy organ będzie obowiązany ustalić, o ile uzna, iż treść decyzji jest rzeczywiście niejednoznaczna, czy decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] lipca 1983 r. dotyczy wyłącznie działki nr [...], czy też odnosi się do działki nr [...], czy w końcu dawnej działki nr [...] z wyłączeniem jej części odpowiadającej działce nr [...], która została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. z przeznaczaniem na budowę ulicy [...].

Podsumowując Sąd stwierdził, że Minister Budownictwa odmawiając stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji nie naruszył art. 156 § 1 kpa, a postępowanie nadzorcze przeprowadził w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając obowiązkom wynikającym z art. 7 i 77 § 1 kpa.

W konsekwencji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, opierając się na art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 176 i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie,

to jest naruszenie art. 270 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 156 § 1

punkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne zaprzeczenie związku pomiędzy faktem ustalonym w postępowaniu tj. przerobieniem decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1983 roku – a powyższymi normami prawnymi;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne niezastosowanie

normy prawnej art. 156 § 1 pkt 2 kpa, do stanu faktycznego sprawy:

oparcia decyzji wywłaszczeniowej o nieprawdziwy fakt braku zabudowy;

wystąpienia o wywłaszczenie nieuprawnionego podmiotu - pomimo

istnienia podstaw do dokonania subsumcji;

3) naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, to jest naruszenie art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 141 § 4 w zw. z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 8 kpa – poprzez błędne niedostrzeżenie (przemilczenie) rażącego naruszenia prawa, wynikającego z faktów: przerobienia decyzji wywłaszczeniowej; oparcia decyzji wywłaszczeniowej o sfałszowany stan faktyczny - brak zabudowy; oparcia decyzji wywłaszczeniowej o decyzję MiWRI z dnia [...] czerwca 1982 roku, która utraciła ważność;

4) naruszenie przepisów proceduralnych mające wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia, to jest naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 8 kpa - poprzez

brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia do zarzutów skarżącego: przerobienia decyzji wywłaszczeniowej; oparcia decyzji wywłaszczeniowej o sfałszowany stan faktyczny - brak zabudowy; oparcia

decyzji wywłaszczeniowej o decyzję MiWRI z dnia [...] czerwca 1982 roku,

która utraciła ważność;

5) naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, to jest naruszenie art. 170 Prawa o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, iż wyrok NSA z

dnia 13 marca 1984 roku (SA/Kr 71/84) w sprawie ze skargi P. G., wiąże Sąd w niniejszej sprawie;

6) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię -

zrozumienie znaczenia norm prawnych, to jest naruszenie art. 21 ust. 4

ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, § 21 ust. 1

Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z

dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego,

w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na błędnym przyjęciu, iż decyzja wywłaszczeniowa została wydana na podstawie ważnej decyzji o

ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzeniu planu

realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 roku;

7) naruszenie przepisów proceduralnych, mogące mieć wpływ na wynik

sprawy, to jest naruszenie art. 288 Prawa o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, poprzez błędną odmowę odtworzenia dokumentu - Umowy o nieodpłatnym przekazaniu przejęciu budynku przy ul. [...] w Krakowie z dnia [...] grudnia 1982 roku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik wskazał, że Sąd I instancji, pomimo zaleceń NSA, nie odniósł się do kwestii przerobienia decyzji wywłaszczeniowej, w której dokonano odręcznej poprawki długopisem numeru działki skreślając nr [...] i wpisując w to miejsce nr [...], a także poprawiono powierzchnię działki wywłaszczonej skreślając 2032 m2 i wpisując w to miejsce powierzchnię 2734 m, przy czym w dokumentach archiwalnych brak jest jakiejkolwiek wzmianki o dokonaniu takiej zmiany treści przedmiotowej decyzji przy zastosowaniu jednego z trybów przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Pełnomocnik uznał, że trudno uznać za odniesienie się do tego zagadnienia poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pouczeń o możliwości skorzystania z procedury przewidzianej dla wyjaśniania wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej. Zdaniem pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że do obrotu prawnego weszła decyzja wywłaszczeniowa wskazująca nr działki [...] i jej powierzchnię - 2734 m2 oraz, że wywarła określone skutki prawne (wpisy w księgach wieczystych, dalsza decyzja uwłaszczeniowa).

Następna kwestia omawiana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej to wydanie decyzji wywłaszczeniowej w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny. Pełnomocnik wskazał, iż z dokumentów wynika, że na rozprawie wywłaszczeniowej nie stwierdzono na nieruchomościach żadnych składników rolnych ani budowlanych, gdy tymczasem NSA przesądził w niniejszej sprawie, że stan faktyczny istniejący na działce przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, w świetle całokształtu materiału dokumentacyjnego wskazuje, iż KBM na przedmiotowej działce realizował budowę biurowca.

Taki stan faktyczny wynika też z umowy z [...] grudnia 1982 o nieodpłatnym przekazaniu – przejęciu budynku przy ul. [...] w Krakowie.

W rezultacie decyzja wywłaszczeniowa nie odpowiadała stanowi faktycznemu nieruchomości, który został przedstawiony w sposób sfałszowany.

Pełnomocnik podniósł, że Sąd Wojewódzki akceptując ustalenia co do faktu budowy biurowca przed [...] lipca 1989 r. nie odniósł się merytorycznie do zarzutu postawionego w tym zakresie.

Ponadto pełnomocnik uznał za nieuprawniony pogląd Sądu o wiążącym charakterze, w niniejszej sprawie, wyroku NSA z dnia 13 marca 1984r. (SA/Kr 71/84), dotyczącego skargi P. G. Wyrok ten dotyczył odmiennej kwestii prawnej niż będąca przedmiotem skargi J. W. NSA odniósł

się mianowicie do wykładni przepisu art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie zaś do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy. Wskazał na brak naruszenia przepisów prawa materialnego, jednak wyłącznie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy.

Wobec braku tożsamości podmiotowej i przedmiotowej nieuzasadnione było więc przyjęcie wiążącego charakteru wym. wyroku NSA. Zdaniem pełnomocnika Sąd Wojewódzki nie dostrzegł również tego, że decyzja MiWRJ z [...] czerwca 1982 r. będąca podstawą decyzji wywłaszczeniowej, w dacie jej wydania, tj. [...] lipca 1983 r., utraciła ważność.

Wystąpienie inwestora o pozwolenie na budowę w dniu [...] maja 1983 r., bez wykazania prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznaczało bowiem, że decyzja z [...] czerwca 1982 r. utraciła ważność z dniem [...] czerwca 1983 r., zgodnie z art. 21 ust. 4 Prawa budowlanego. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika, decyzja wywłaszczeniowa wydana została wbrew przepisom prawa.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył pełnomocnik uczestnika postępowania Szpitala Specjalistycznego im. [...] w Krakowie, w której wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Spośród wszystkich zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej tylko jeden okazał się uzasadniony.

Mianowicie słusznie strona skarżąca podniosła, że Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku niewłaściwie ocenił okoliczność istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, której poszczególne egzemplarze zawierają różną treść co do oznaczenia numeracji wywłaszczonych działek i ich powierzchni.

Zauważyć należy, że strona już we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w dalszych pismach procesowych wskazywała, że kwestionowana decyzja została przerobiona, przez co zmieniony został zasadniczy element rozstrzygnięcia.

Niewyjaśnienie tej kwestii przez organy administracji zostało dostrzeżone przez Sąd Wojewódzki przy pierwszym rozpoznaniu sprawy. W wyroku z dnia 14 marca 2005 r. Sąd ten uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się decyzje z poprawkami odręcznymi co do numeru i powierzchni wywłaszczonej działki, jak i bez takich poprawek, a organy nie wyjaśniły, która z dwóch wersji decyzji jest obowiązująca i funkcjonuje w obrocie prawnym, jaki jest charakter tych poprawek i kiedy zostały naniesione.

W dalszym toku postępowania administracyjnego Wojewoda Małopolski decyzją z [...] kwietnia 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności pkt 8 decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków [...] z [...] lipca 1983 r. dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...][...].

Minister Budownictwa uchylając w dniu [...] września 2006 r. powyższą decyzję uznał, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ wojewódzki nie wynika, aby zostało ustalone bezspornie, która z wersji decyzji była podstawą wpisu prawa własności do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Wskazał również na potrzebę jednoznacznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie mogą istnieć w obiegu prawnym różne wersje decyzji, doręczone wszystkim stronom i urzędom realizującym jej wykonanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/06 uchylił w/w decyzję Ministra Budownictwa i stwierdził m.in., że omawiana kwestia może być wyjaśniona przez organ odwoławczy.

W kolejnym wyroku z dnia 8 maja 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając decyzję Ministra Budownictwa z [...] kwietnia 2006 r. przesądził niedopuszczalność wywłaszczenia i zarazem zauważył, że wszelkie inne kwestie dotyczące prawidłowości dokumentacji wywłaszczeniowej, czy ręcznych poprawek na decyzji nie mają już znaczenia w sprawie.

Wymieniony wyrok został następnie uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. I OSK 1134/08, który będąc w orzekaniu ograniczony zarzutami skargi kasacyjnej, nie wypowiedział się w przedmiocie poprawek wywołujących zmianę treści decyzji kontrolowanej w trybie nadzorczym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczył stanowisko Wojewody Małopolskiego, który ustalił w postępowaniu administracyjnym, że na kilku egzemplarzach decyzji wywłaszczeniowej, znajdujących się w aktach archiwalnych dokonanego odręcznej poprawki skreślając numer działki [...] o powierzchni 2032 m2 i wpisując w to miejsce numer [...] o powierzchni 2734 m2. Organ stwierdził, że brak jest dokumentów potwierdzających zmianę treści decyzji przy zastosowaniu jednego z trybów kpa. W rezultacie Wojewoda uznał, że decyzja wywłaszczeniowa obowiązuje w kształcie sprzed poprawki, a więc stanowi o wywłaszczeniu działki nr [...] o powierzchni 2032 m2, natomiast sam fakt zamieszczenia takiej adnotacji nie ma wpływu na prawidłowość decyzji.

Takie stanowisko zaakceptowane zostało przez Ministra Budownictwa, a następnie Sąd Wojewódzki, który zastrzegł dodatkowo, że jednoznaczne wyjaśnienie wątpliwości co do rzeczywistej treści decyzji następuje w trybie art. 113 § 2 kpa.

W przypadku złożenia przez stronę stosownego wniosku właściwy organ byłby obowiązany ustalić, czy decyzja z [...] lipca 1983 r. dotyczy wyłącznie działki nr [...], czy też odnosi się do działki nr [...], czy w końcu dotyczy dawnej działki oznaczonej nr [...] z wyłączeniem części odpowiadającej działce nr [...].

Przedstawione wnioskowanie Sądu pierwszej instancji nie jest prawidłowe.

Po pierwsze, taka ocena omawianego zagadnienia narusza art. 153 p.p.s.a., stanowiący o mocy wiążącej orzeczenia sądowego .

Skoro Sąd Wojewódzki we wcześniejszym, prawomocnym wyroku wskazał na potrzebę wyjaśnienia okoliczności zmiany w orzeczeniu wywłaszczeniowym numeracji i powierzchni działki gruntu i w efekcie występowania dwóch wersji decyzji kończących tę samą sprawę, to nieuprawnioną jest konstatacja Sądu zawarta w zaskarżonym wyroku, iż jednoznaczne wyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie może nastąpić w odrębnym postępowaniu wpadkowym przewidzianym w art. 113 § 2 kpa.

Po drugie, niedopuszczalne jest, aby prowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji bez uprzedniego ustalenia treści zawartego w niej rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji wywłaszczeniowej takie elementy sentencji jak oznaczenie numeru i powierzchni działki gruntu mają decydujące znaczenie dla bytu prawnego wydanego aktu, a zwłaszcza wynikających z niego skutków prawnych.

Po trzecie, niewyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji w ramach prowadzonego postępowania nadzorczego kłóci się z zasadami wyrażonymi w art. 8 i 7 kpa, nakazującymi organowi administracji prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Po czwarte, stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie uwzględnia regulacji zawartej w przepisach art. 109 § 1 i 110 kpa, w myśl których decyzję doręcza się stronom na piśmie a organ administracji , który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia.

W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Nie jest zatem tak, że jest jedna autentyczna, pierwotna wersja decyzji, a inne egzemplarze mają charakter odpisów. Przyjmuje się więc na gruncie postępowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię.

Ważne jest to, że doręczenie decyzji stanowi o jej wprowadzeniu do obrotu prawnego.

Wprawdzie przyjmuje się, że decyzja rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej wydania (sporządzenia i podpisania), to jednak skutki prawne wywołuje dopiero z chwilą doręczenia.

Z kolei przepis art. 110 kpa odnosi się do stabilizacji treści rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty lub rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji.

Zasada związania organu wydaną przez siebie decyzją oznacza, że decyzja, która została doręczona stronie nie może podlegać zmianie lub uchyleniu przez organ inaczej, jak tylko w przewidzianym do tego trybie administracyjnym.

Związanie organu decyzją przez siebie wydaną trwa aż do ustania jej mocy obowiązującej. Warto ponadto dodać, że każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości (por. M. Jaśkowska i A. Wróbel Komentarz Kpa Wyd. 3 Lex a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 str. 569, 573-577; R. Kędziora Komentarz Kpa Wyd. 2 C. H. Beck Warszawa 2008 str. 584; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan Komentarz Kpa Wydawnictwo Zakamycze 2005 str. 106-107; B. Adamiak i J. Borkowski Komentarz Kpa Wyd. 10 C. H. Beck Warszawa 2009 str. 422).

Poczynione wyżej uwagi wykazują jak istotne na gruncie niniejszej sprawy było rzetelne i dokładne wyjaśnienie, w jakich okolicznościach i w jakim czasie dokonano poprawek w treści decyzji wywłaszczeniowej, w jakiej wersji doręczono (obwieszczono) decyzje stronom i organom, czy podmiotom wykonującym to orzeczenie.

Dotychczasowe ustalenia organów administracji nie są wystarczające i nie uwzględniają w pełni nawet tego materiału dowodowego, który znajduje się w aktach sprawy.

Szczegółowej analizie musi być poddana dokumentacja obrazująca poszczególne etapy procedury wywłaszczeniowej zwłaszcza, że niesporną okolicznością jest to, że wskutek wniosku właściciela nieruchomości wywłaszczeniem miała być objęta cała nieruchomość, a nie tylko jej część podana we wniosku wszczynającym postępowanie.

Wyjaśnienia wymaga w szczególności zapis w złożonej do akt notatce służbowej z [...] października 2007 r. (nr [...]), zgodnie z którym decyzja z [...] lipca 1983 r. wywieszona była na tablicy ogłoszeń z odręcznymi poprawkami naniesionymi przez przedstawicielkę DZGT [...], która również przewodniczyła rozprawie.

Z ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego nie wynika również konkretnie za jaką nieruchomość wypłacone zostało odszkodowanie (decyzja z [...] października 1983 r.). Szczególnie istotna była w niniejszej sprawie analiza zmian wieczystoksięgowych w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej numerem [...] o powierzchni 2734 m2 (lwh [...] Z.), przy czym miarodajnym dowodem dla ustalenia jakiej treści decyzja wywłaszczeniowa była podstawą wpisu w księdze wieczystej nie są same odpisy księgi wieczystej, lecz konieczne jest zbadanie (oględziny) akt księgi wieczystej. Pomocne w analizowanej kwestii mogą być również dane wynikające z ewidencji gruntów, zwłaszcza wykazy zmian gruntowych.

Dokonanie wszechstronnej oceny uzupełnionego materiału dowodowego pozwoli organowi wyjaśnić okoliczności istotne dla ustalenia treści decyzji wywłaszczeniowej wprowadzonej do obrotu prawnego.

Zastrzec przy tym należy, że nie do zaakceptowania jest tak uproszczona ocena, jaką przyjęły organy w dotychczasowych orzeczeniach.

W sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieją dwie wersje decyzji wywłaszczeniowej, różniące się co do tak zasadniczych elementów jak oznaczenie i powierzchnia nieruchomości to oznacza, że w określonym zakresie rozstrzygnięcie, co do przedmiotu wywłaszczenia dotknięte jest wadą nieważności. Dlatego niedopuszczalne jest , aby organ nadzorczy w uzasadnieniu decyzji wydawanej w trybie nieważnościowym ograniczył sie tylko do ustalenia w jakim zakresie kontrolowana decyzja obowiązuje. Organ administracji orzekając na podstawie

art. 156 § 1 kpa musi odnieść się do takiej treści decyzji, jaka rzeczywiście istnieje w obrocie prawnym, nawet wówczas gdy występuje ona w różnych wersjach. W zależności od poszczególnych ustaleń faktycznych i wynikających z nich skutków prawnych, rzeczą organu nadzorczego będzie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy ewentualne rozważenie stwierdzenia nieważności co do części rozstrzygnięcia zawartego w kontrolowanej decyzji.

Ze względów wyżej przedstawionych należało przyjąć, że oddalenie skargi złożonej od decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z [...] lipca 1983 r. dokonane zostało przez Sąd Wojewódzki z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a.

Jak zaznaczono na wstępie, niezasadne okazały się pozostałe zarzuty objęte skargą kasacyjną.

Nie ma racji autor skargi kasacyjnej wywodząc, że kwestionowana decyzja oparta została na nieprawdziwym stanie faktycznym tj. w zakresie ustalenia braku zabudowy na nieruchomości objętej wywłaszczeniem.

Odnosząc się do tej kwestii należy zwrócić uwagę, że przy pierwszym rozpoznawaniu sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 sierpnia 2009 r. wskazano, że według prawidłowych ustaleń organu administracji z dokumentacji archiwalnej wynikało, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zabudowana była budynkiem biurowym Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego znajdującym się w stanie surowym, a przeznaczonym w ramach wojewódzkiego planu gospodarczego do adaptacji na realizację inwestycji w postaci [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając powyższe okoliczności w świetle przepisów stanowiących podstawę decyzji wywłaszczeniowej stwierdził, że są one przesądzające dla jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia, ale także nie pozostawiają wątpliwości, że istniały racje ekonomiczne przemawiające za wykorzystaniem naniesień poczynionych przez Kombinat na przedmiotowej działce, a w rezultacie wskazaniem tej działki jako niezbędnej na cel wywłaszczenia.

Brak było przesłanek procesowych, aby Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakwestionował ustalenia faktyczne w omawianym zakresie.

Przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego nieruchomości w momencie jej wywłaszczenia nie może podważyć to, że w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 1983 r. jest wzmianka, iż na rozprawie wywłaszczeniowej nie stwierdzono na przedmiotowych nieruchomościach żadnych składników rolnych ani budowlanych, dlatego też odszkodowanie za wywłaszczone działki obejmuje jedynie wartość gruntu.

Właściwe odczytanie tego zapisu prowadzi do wniosku, że ustalenie co do braku określonych składników majątkowych miało związek z odszkodowaniem należnym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości, a zatem nie dotyczyło takich naniesień na przedmiotowych nieruchomościach, które dokonane zostały przez inne podmioty (w konkretnym przypadku – nieukończony budynek biurowy). Ponadto dla weryfikacji stanu faktycznego w postępowaniu nadzorczym nie może być przesądzające samo uzasadnienie kontrolowanej decyzji, lecz istotny jest cały materiał dowodowy zebrany w sprawie obrazujący obiektywny stan rzeczy.

Kolejne zagadnienie objęte zarzutami skargi kasacyjnej dotyczy związania Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 1984 r. sygn. SA/Kr 71/84, którym oddalono skargę P. G. na decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z [...] grudnia 1983 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, a ujętej w pkt 5 wykazu stanowiącego załącznik do decyzji z [...] lipca 1983 r.

Słusznie Sąd Wojewódzki przyjął, że skutki wynikające z powołanego orzeczenia nie są ograniczone wyłącznie do decyzji wywłaszczeniowej w zakresie dotyczącym nieruchomości będącej własnością wymienionego skarżącego, ale też dotyczą wywłaszczenia wszystkich nieruchomości objętych decyzją w tym tej, która stanowiła własność M. M. (pkt 8 wykazu).

Skoro Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę jednego z właścicieli nieruchomości wywłaszczonych decyzją z [...] lipca 1983 r. nie był na mocy art. 206 kpa związany granicami skargi to oznacza, że kontrola legalności zakwestionowanej decyzji dokonana była w pełnym zakresie, aczkolwiek wyrok dotyczył tylko nieruchomości skarżącego. Sąd orzekając wówczas miał więc obowiązek skontrolować zgodność zaskarżonego aktu nie tylko z tymi przepisami, które zostały powołane w podstawach decyzji lub skargi, ale ze wszystkimi przepisami prawa materialnego i postępowania, które miały zastosowanie w danej sprawie

Sąd był zatem uprawniony i obowiązany przede wszystkim do oceny czy zostały spełnione warunki wywłaszczenia wspólne dla wszystkich nieruchomości oraz te, które dotyczyły indywidualnej nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżenia.

Niewątpliwie takie okoliczności jak cel wywłaszczenia lub uprawnienie podmiotu występującego o wywłaszczenie, czy kwestia ważności decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji – dotyczyły jednakowo wszystkich nieruchomości objętych kwestionowaną decyzją.

Odrębną natomiast przesłanką, indywidualizowaną w stosunku do każdej nieruchomości z osobna, była kwestia niezbędności konkretnej nieruchomości do wykonania zadania określonego w planie gospodarczym.

Prawidłowo wywiódł Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku, że ocena decyzji wywłaszczeniowej w trybie art. 156 § 1 kpa musiała być ograniczona do okoliczności dotyczących rozstrzygnięcia w zakresie nieruchomości objętej pkt 8 wykazu i nie było konieczne ustalenie, czy wydając decyzje wywłaszczeniową organ rażąco naruszył inne przepisy związane z realizacją zadania określonego w zatwierdzonym planie gospodarczym.

W zakresie wszystkich warunków wywłaszczenia, które były identyczne dla nieruchomości objętych sporną decyzją należało przyjąć, że były one spełnione, a decyzja wywłaszczeniowa była niewadliwa.

Taka konstatacja jest wynikiem prawomocności wyroku oddalającego skargę, oznaczającego, iż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził wad uzasadniających uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności.

W analizowanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 marca 1984 r. stwierdził, że przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji w aspekcie ich zgodności z prawem, nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, względnie przepisów postępowania administracyjnego w sposób rzutujący na treść badanego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego chybiony jest wywód skargi kasacyjnej co do całkowitego braku tożsamości sprawy niniejszej i tej, która była przedmiotem wcześniejszego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nietrafne jest również twierdzenie, że w wyroku z 13 marca 2984 r. Sąd przesądził brak naruszenia przepisów prawa materialnego, jednak wyłącznie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Dla porządku trzeba dodać, że konieczność uwzględnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 1984 r. w niniejszej sprawie nie wynikała, jak podał Sąd Wojewódzki, z przepisu art. 170 p.p.s.a., lecz z art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 288 p.p.s.a.

W zaskarżonym wyroku Sąd zawarł trafną argumentację dotyczącą nieuwzględnienia wniosku o odtworzenie dokumentu w postaci umowy o nieodpłatnym przekształceniu – przejęciu budynku przy ul. [...] w Krakowie i nie ma potrzeby jej powtarzania.

Z przyczyn podanych na wstępie rozważań skarga kasacyjna została uwzględniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpatrywanej sprawy uzasadnionym było uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi zgodnie z art. 188 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. znajduje oparcie w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a.

O kosztach postępowania poniesionych przez stronę w obu instancjach sądowych, obejmujących uiszczone wpisy i opłatę (400 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (600 zł) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a.