Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1174/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skąłdzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, położoną w W. przy ul. [...]. Od decyzji tej odwołał się S. Z. (spadkobierca poprzedniej właścicielki nieruchomości – M. Z.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., po rozpatrzeniu odwołania S. Z. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r. umarzającej postępowania w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W wyniku rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji stwierdził, że w omawianej sprawie jest bezsporne, że uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1967 r. uchwalono, iż nieruchomość o pow. [...] m2, będąca własnością M. Z., położona w W. przy ul. [...], zostanie przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod poszerzenie ulicy [...], a w zamian za tę nieruchomość na rzecz M. Z. przekazana zostanie w użytkowanie wieczyste nieruchomość zamienna, stanowiąca część działki nr [...] z nieruchomości "[...]" o pow. [...] m2.

Umową zamiany sporządzoną aktem notarialnym nr rep. [..] z dnia [...] grudnia 1967 r., na mocy powołanej wyżej uchwały Prezydium Rady Narodowej W., dokonano zamiany nieruchomości pomiędzy M. Z. a Skarbem Państwa, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, z późn. zm.). Powyższym aktem notarialnym, w trybie przepisów powołanej ustawy, za przejętą pod drogę na rzecz Państwa nieruchomość, M. Z. otrzymała rekompensatę w postaci działki zamiennej.

Po dokonaniu analizy materiału dowodowego organ drugiej instancji uznał, że sprawa ustalenia odszkodowania została już rozstrzygnięta powołaną umową zamiany i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skoro kwestia roszczenia wnioskodawcy została już merytorycznie rozstrzygnięta umową zamiany, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to żądanie przez wnioskodawcę ponownego ustalenia odszkodowania za omawianą nieruchomość, nie może być zdaniem Wojewody [...] zasadne, gdyż stanowi ono w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Decyzja wydana w tej samej sprawie dotknięta byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Taki stan rzeczy powoduje bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego, które powinno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. złożył S. Z. zarzucając zaskarżonej decyzji:

- rażące naruszenie prawa materialnego,

- rażące naruszenie przepisów postępowania,

- bezzasadne pominięcie części materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r., wobec ewidentnego i rażącego naruszenia przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi S. Z. wskazał, że na podstawie uchwały nr [...] Prezydium Rady Narodowej uchwalono przejęcie na rzecz Skarbu Państwa pod drogę publiczną obszaru o pow. [...] m2, z czego teren o pow. [...] m2 został przejęty pod drogę publiczną ul. [...] (obecnie działka nr ewid. [...]), a pozostały teren o pow. [...] m2 miał być przeznaczony pod ulicę nowoprojektowaną. Jako nieruchomość zamienną przekazano w użytkowanie wieczyste działkę nr [...] o pow. [...] m2, opisaną w KW [...]. Prac związanych z budową ulicy nowoprojektowanej nigdy nie rozpoczęto. W tej sytuacji skarżący złożył dwa wnioski:

- o wypłacenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną ul. [...] – na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- o zwrot skarżącemu terenu o pow. [...] m2 w zamian za rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego działki o pow. [...] m2, opisanej w KW [...].

W przedmiocie wniosku dotyczącego zwrotu terenu o pow. [...] m2 wydano decyzję o jego zwrocie skarżącemu, a także o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego działki o pow. [...] m2 na rzecz Skarbu Państwa. Organy orzekające w sprawie bezzasadnie pominęły powyższy fakt stwierdzając, że za przejętą pod drogę na rzecz Państwa nieruchomość została zrealizowana rekompensata w postaci działki zamiennej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie może zostać uwzględniona, bowiem rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie narusza prawa.

Skarżący wnioskiem z dnia 27 maja 2004 r. zwrócił się o ustalenie i wypłatę odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej obecnie pas drogi publicznej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] m2. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1967 r. ustalono, że z dzielonej nieruchomości hipotecznej "[...]" część terenu o powierzchni [...] m2 jest przeznaczona na poszerzenie ul. [...] oraz pod ulicę [...]. Stanowiło to [...] % całej dzielonej nieruchomości.

Stosownie do art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240), właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany był odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla, w ilości nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16 tej ustawy, tj. w przedmiotowej sprawie [...] m2. Pozostała część stanowiąca [...] m2 miała zostać przejęta na własność Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

W wykonaniu powyższej uchwały została zawarta umowa zamiany sporządzona aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] grudnia 1967 r. na mocy której dokonano zamiany nieruchomości pomiędzy M. Z. a Skarbem Państwa, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, z późn. zm.) oraz przejęto na własność Państwa [...] m2, na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.

Utrata własności nieruchomości w wyniku zawarcia umowy cywilnoprawnej nie daje podstaw do ubiegania się o ustalenie w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu utraty prawa własności, na podstawie przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. W postanowieniu z dnia 11 maja 1993 r. (sygn. akt I CRN 41/93; OSNC 1993/10/185) Sąd Najwyższy wskazał, że dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o odszkodowanie za nieruchomości odstąpione umową notarialną bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 i 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240) na cele użyteczności publicznej.

Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi podstawą do obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli stanie się ono bezprzedmiotowe. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek z urzędu badać, czy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Z takim przypadkiem mamy niewątpliwie do czynienia w rozpatrywanej sprawie, brak jest bowiem podstawy prawnej do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w związku z utratą własności nieruchomości w wyniku umowy cywilnoprawnej.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo więc ustaliły, że przedmiotowe postępowanie, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć. Błędnie jedynie Wojewoda [...] wskazał w uzasadnieniu, że ustalenie w drodze decyzji odszkodowania prowadziłoby do wydania w tej samej sprawie decyzji dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Działka zamienna jako rekompensata za przejętą część nieruchomości przeszła bowiem w użytkowanie wieczyste M. Z. w wyniku zawarcia umowy zamiany, a nie wydania decyzji administracyjnej. Nie zachodzi więc w przedmiotowej sprawie przypadek, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Uchybienie powyższe nie miało jednak wpływu na prawidłowość podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.