Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 742/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2019r. sprawy ze sprzeciwu I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 lutego 2019r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2018r. uchylającą i przekazującą do ponownego rozpoznania przez organ I instancji decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2018r. odmawiającą T. B. zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego do hodowli trzody chlewnej wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] obręb ewidencyjny [...], gm. [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2019r. na podstawie art. 33, art. 71, art. 80, art. 82, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.), w zw. z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z [...] maja 2018r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy stan sprawy. Odwołując się do treści art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu dotychczasowym wynikającym z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2015 poz. 1936) - zwanej dalej również "ustawą", Kolegium wskazało, że decyzja dotycząca środowiskowych uwarunkowań musi być oparta na kompleksowo zgromadzonym i wyjaśnionym materiale dowodowym oraz jednoznacznych ustaleniach organu administracji. Przesłanki wydania decyzji negatywnej dla wnioskodawcy tzn. odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych. Z drugiej strony osoby sprzeciwiające się realizacji inwestycji podstawy swojego działania także muszą wywodzić z prawa własności. Dlatego też w żadnym razie nie wolno bagatelizować argumentów podnoszonych przez przeciwników inwestycji, które muszą być przedmiotem rzetelnej i wyczerpującej analizy organu I instancji. Kolegium podkreślało, że sprzeciw mieszkańców nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie. Przepisy ustawy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia.

Przesłanki odmowy zgody polegać zatem mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że jeśli więc żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.

W każdej sprawie organ winien w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej i uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu stron, organy administracyjne stosujące prawo mają obowiązek podejmowania wszelkich środków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. W myśl art. 107 § 1 kpa, decyzja administracyjna winna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ w uzasadnieniu decyzji winien wskazać, z jakich powodów wydał taką a nie inną decyzję, a więc dlaczego rozstrzygnięcie przybrało właśnie taki, a nie inny kształt. Niezbędne jest przy tym ustosunkowanie się do uwag zgłoszonych przez stronę w toku postępowania.

Przepis art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazuje przy tym co powinno zawierać uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych wymogów. Organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się w wystarczającym zakresie do treści raportu, nadto nie zawarł danych, które w myśl przepisu art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy winny stanowić element decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W szczególności organ nie odniósł się do ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ nie wyjaśnił też w wystarczającym zakresie, dlaczego orzekł o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla wnioskowanego przedsięwzięcia pomimo uzgodnień dokonanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] Zarząd Zlewni w [...] oraz pozytywnej opinii sanitarnej. Wskazane przez organ przyczyny odmownej decyzji są zbyt ogólnikowe i nie odnoszą się do ustaleń zawartych w raporcie oraz ustaleń organów współdziałających. Uzgodnienie - w przeciwieństwie do opinii - jest formą o znaczeniu stanowczym, wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym. Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań może, przy spełnieniu określonych warunków wydać decyzję negatywną, mimo pozytywnych uzgodnień. Musi to jednak szczegółowo uzasadnić odnosząc się do całego zgromadzonego materiału dowodowego w tym w szczególności do raportu i postanowienia organu uzgadniającego.

Uzasadniając odmowę zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia organ pierwszej instancji w pierwszym etapie ocenił dopuszczalność planowanej inwestycji pod kątem przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2014 r. poz. 81) oraz przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.). Organ zlecił uprawnionemu urbaniście przeprowadzenie analizy stanu faktycznego i prawnego obszaru analizowanego, pod kątem spełnienia warunków określonych w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która to analiza wykazała, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji nie będzie możliwe. Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., iż kwestie dotyczące ewentualnej możliwości wydania w przyszłości decyzji o warunkach zabudowy czy też pozwolenia na budowę dla wnioskowanego przedsięwzięcia, będą przedmiotem badania w kolejnych etapach inwestycji, natomiast nie podlegają badaniu w toku postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań. W konsekwencji argumenty w tym zakresie nie mogą stanowić uzasadnienia dla odmowy zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia.

Organ pierwszej instancji zakwestionował prawidłowość ustaleń raportu o oddziaływaniu wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko. Organ stwierdził, że jakkolwiek z przeprowadzonej w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko analizy rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu wynika, że emisje z budynku inwentarskiego siarkowodoru, amoniaku, tlenków azotu, tlenku siarki, dwutlenku siarki (w tym z przechowywania gnojowicy) nie będą powodować przekroczenia dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. poza terenem działki nr [...], nie oznacza to jednak że nie będą powodowały uciążliwości odorowej. Organ zaznaczył, że emisja odorantów nie będzie występowała tylko w miejscu inwestycji, ale także na polach uprawnych, gdzie Inwestor zamierza stosować gnojowicę do nawożenia. W konsekwencji, zdaniem organu, objęte analizą emisje siarkowodoru, amoniaku, tlenków azotu, tlenku siarki, dwutlenku siarki, mimo iż zgodnie z zapisami przedłożonego przez Inwestora raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, nie przekraczają dopuszczalnych norm stężeń, nie chronią mieszkańców [...] przed uciążliwością zapachową. Kierując się zasadą przezorności, z uwagi na skalę przedsięwzięcia (hodowla łącznie [...] DJP) organ uznał, że planowane przedsięwzięcie spowoduje wystąpienie emisji uciążliwych odorów. Zdaniem organu, również przemieszczanie się z gnojowicą dużymi beczkami na tak znaczne odległości powoduje zwiększenie ryzyka wystąpienia zanieczyszczenia środowiska w przypadku np. awarii pojazdu, beczki lub kolizji drogowej. Organ uznał za zasadne złożone przez społeczeństwo zastrzeżenia dotyczące zagrożenia zanieczyszczenia wód. W ocenie organu, z uwagi na lokalizację planowanego przedsięwzięcia w sąsiedztwie [...], w przypadku realizacji przez Inwestora zakładanych "nasadzeń izolacyjnych", istnieje realne ryzyko rozszczelnienia podrusztowego zbiornika na gnojowicę i przedostania się nawozu do wód i ich zanieczyszczenie. Organ powołał się na rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] lutego 2017 roku w sprawie określenia w regionie wodnym [...] wód powierzchniowych i podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszaru szczególnie narażonego, z którego odpływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć (Dz. U. Woj. [...] z 2017 roku, poz. [...]), według którego planowana inwestycja będzie znajdowała się na obszarze szczególnie narażonym, z którego odpływ azotu ze źródeł rolniczych do wód powierzchniowych należy ograniczyć. Organ, wbrew stanowisku organów uzgadniających, uznał, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia będzie miała negatywny wpływ na osiągnięcie celów środowiskowych określonych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry. Zdaniem organu, przedsięwzięcie zwiększa ryzyko rozszczelnienia zbiornika na gnojowicę, co przy nasadzeniu drzew przy samym fundamencie obiektu jest tylko kwestią czasu, może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych, zwłaszcza że zlokalizowane ma zostać w odległości ok. 150m od [...]. Zapisy zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, twierdzące, iż planowana inwestycja nie wpłynie znacząca na pogorszenie stanu środowiska, zdaniem organu pierwszej instancji są niewłaściwe i mogą doprowadzić do naruszenia zasad zrównoważonego rozwoju. Organ wskazał, że [...] to malowniczo położona nad Jeziorem [...] i [...] wieś, leżąca na Szlaku [...]. Na mapie kulturowej Polski [...] od wczesnego średniowiecza stanowiło jeden z najważniejszych punktów osadniczo-kulturowych. Urbanistyczny układ [...] został w całości wpisany do rejestru zabytków. Uwzględniając turystyczno-rekreacyjny kierunek rozwoju [...], realizacja inwestycji, może naruszyć spokój i równowagę oraz może być działaniem naruszającym jakość i standard życia. Na podstawie zgromadzonych materiałów organ stwierdził, że projektowane przedsięwzięcie może stanowić zagrożenie dla środowiska społeczno-przyrodniczego. Przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 66 ust. 3 i 6a ustawy obejmuje również przedsięwzięcie w kontekście zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz jego oddziaływania nie tylko na rośliny, zwierzęta, wodę i powietrze ale również ludzi. Zgłaszane w toku prowadzonego postępowania liczne uwagi obrazują, iż uciążliwości jakie wiążą się z realizacją i eksploatacją inwestycji taką jak przedmiotowa, wykraczają poza miarę akceptowalną społecznie i nie mogą zostać przez organ prowadzący postępowanie zignorowane.

Kolegium podkreśliło, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy dotyczącej środowiskowych uwarunkowań indywidualnie oznaczonego przedsięwzięcia, sporządzonego przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora.

Organ pierwszej instancji, kwestionując prawidłowość ustaleń raportu o oddziaływaniu wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko, ograniczył się do przedstawienia własnych rozważań, nie opierając ich na wiarygodnym materiale dowodowym. W ocenie Kolegium, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji ma zastrzeżenia co do poprawności sporządzonego raportu o oddziaływaniu wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko, powinien wezwać strony postępowania również kwestionujące prawidłowość raportu, do przedstawienia analizy dotyczącej środowiskowych uwarunkowań przedmiotowego przedsięwzięcia, sporządzonej przez specjalistów dysponujących fachową wiedzą, odnoszącej się do zagadnień budzących zastrzeżenia organu, ewentualnie zlecić przeprowadzenie stosownej analizy z urzędu. Zaniechanie powyższych działań, w ocenie Kolegium, stanowiło naruszenie wynikającego z art. 77 § 1 kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wynikającego z art. 7 kpa obowiązku podejmowania wszelkich środków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron.

Wobec powyższych naruszeń przepisów postępowania należy uznać, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dlatego też należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazane wyżej braki skutkują koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego w znacznym zakresie. Braki te nie mogą być sanowane w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy.

Zdaniem Kolegium koniecznym jest przekazanie sprawy przez organ odwoławczy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, albowiem przeprowadzenie przez organ drugiej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznym zakresie wykracza poza uprawnienia organu odwoławczego, wynikające z treści art. 136 kpa.

Kolegium w końcowej części uzasadnienia zawarło wskazania dla organu I instancji co do dalszego prowadzenia postępowania.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła I. S. nie zgadzając się z decyzją uchylającą decyzję odmowną w sprawie zgody na budowę budynku inwentarskiego chlewni na [...] sztuk trzody chlewnej na działce nr [...]. Skarżąca podnosiła, że planowana inwestycja graniczy bezpośrednio z działką, której jest właścicielką o numerze [...] i inwestycja będzie miała negatywny wpływ na jej grunty, spadek wartości gruntu, będzie powodowała uciążliwości i obawy szkodliwego wpływu na glebę.

Wskazała, że wody opadowe z terenów zanieczyszczonych wsiąkną do gruntów osób trzecich, bagien, rowów i rzeki. Wszystko to spływnie do pobliskiego jeziora.

Wskazała na problem negatywnego wpływu na działki sąsiednie, szkodliwe substancje w powietrzu, odory oraz hałas w odległości 500 m od mieszkańców i cmentarza.

Zwróciła uwagę na znaczne ilości gnojowicy. Negatywny wpływ na różnorodność gatunków roślin i zwierząt, ptaków, pszczół. Powstanie plaga robactwa i komarów.

Podkreślała uciążliwości odorowe oraz że inwestycja zagraża środowisku oraz zdrowiu mieszkańców.

Sprzeciw został złożony w 14- dniowym terminie do jego wniesienia.

Wnosząca sprzeciw I. S. została zwolniona z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w sprawie na skutek postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia [...] września 2019r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie z innych względów niż w nim podniesione.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest sprzeciw od decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Przepis art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej "P.p.s.a.") stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W rozstrzyganej sprawie istotne znacznie ma zatem art. 64e P.p.s.a., który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji dyspozycja zawarta w art. 153 P.p.s.a. wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. W tym miejscu Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 239/17 (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym "Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie te i normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za biedne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i maja na celu unikniecie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych." Odstąpienie zatem od sformułowanej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania może nastąpić tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy - co nie miało miejsca w niniejszej sprawie - a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W przeciwnym razie działanie organu, który nie stosuje się do wskazań sądu ocenić należy, jako naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 P.p.s.a. W takiej sytuacji w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Związanie oceną prawną wyrażoną w treści prawomocnego orzeczenia oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i Sądu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę.

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że w istocie w niniejszym postępowaniu Sąd ponownie rozpoznający sprawę ogranicza swoją kontrolę do tej części postępowania, która została ponowiona przez organy po wyroku Sądu uchylającego zaskarżoną decyzję. W tym też zakresie, Sąd dokonawszy kontroli uwzględnienia przez organ odwoławczy wskazań co do dalszego postępowania wynikających z powyższego wyroku WSA w Poznaniu z 19 lutego 2019r., sygn. akt IV SA/Po 972/18, stwierdził, że wytyczne te nie zostały przez organy prawidłowo wykonane.

Sąd wyraźnie wskazał, że orzeczenie uchylające decyzję organu I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia może zapaść wyłącznie wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość uzupełninie postępowania dowodowego nie jest możliwe w trybie art. 136 K.p.a. Na organie odwoławczym ciążą bowiem te same, co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji.

Organ II instancji winien przede wszystkim ustalić, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia co do istoty sprawy, czy też konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W sytuacji gdy organ uzna za zasadne przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jego obowiązkiem będzie sprecyzowanie jakie okoliczności faktyczne wykraczające poza zakres art. 136 K.p.a. wymagają dowodu.

Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że Kolegium nie zastosowało prawidłowo dyspozycji art. 153 P.p.s.a.

Ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie przez organ II instancji oraz poczynione rozważania nie dawały podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i uchylenia decyzji Wójta Gminy w [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium błędnie za podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji poczyniło w istocie brak pełnego odniesienia się w wystarczającym zakresie do treści i ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz brak wyjaśnienia dlaczego organ I instancji orzekł o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla wnioskowanego przedsięwzięcia pomimo uzgodnień dokonanych przez organy współdziałające: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] Zarząd Zlewni w [...] oraz pozytywnej opinii sanitarnej.

Sąd wskazuje, że brak pełnego uzasadnienia motywów rozstrzygnięcia organu I instancji nie może być co do zasady podstawą do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Jak bowiem wskazano organowi II instancji w poprzednio wydanym wyroku zasadę dwuinstancyjności wynikającą z treści art. 15 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wydania rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym dokonują organy dwóch różnych instancji także organ II instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że Kolegium nie dokonuje jedynie kontroli orzeczenia organu I instancji, ale prowadzi postępowanie tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty.

Wobec tego, to Kolegium winno samodzielnie dokonać oceny przedłożonego materiału dowodowego w postaci raportu odziaływania na środowisko i zweryfikować argumenty podnoszone przez organ I instancji przeciwko temu raportowi oraz zarzuty zgłaszane przez strony postępowania. Zdaniem Sądu Kolegium w istocie uchyla się od merytorycznej oceny tej części materiału dowodowego.

Skoro zdaniem Kolegium wymagane jest przedłożenie przez strony kwestionujące prawidłowość ustaleń raportu, kontrdowodu w postaci równie kompletnej analizy sporządzonej przez uprawnionego specjalistę dysponującego fachową wiedzą jak autorzy raportu, to Kolegium powinno zwrócić się w trybie art. 136 K.p.a. o przedłożenie takiej analizy. Błędne jest posługiwanie się przez Kolegium, cele uzupełnienia materiału dowodowego, instytucją opisaną w art. 138 § 2 K.p.a., bowiem w tym zakresie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia w istnym zakresie, a działanie Kolegium służy jedynie poszukiwaniu argumentów dla ustosunkowania się do rozstrzygnięcia organu I instancji. Rozważań w tym zakresie winno dokonać powołane do tego Kolegium.

Nadto, poza wymogiem przedłożenia kontranalizy do raportu o oddziaływaniu na środowisko Kolegium nie wskazało żadnych innych braków w zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym w sprawie i to w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Nowelizacja art. 138 K.p.a. ma służyć temu, by organ II instancji nie uchylał się od merytorycznej analizy i oceny sprawy co do jej istoty. Uchylenie decyzji organu I instancji, jak to wskazał Sąd poprzednio rozpatrujący sprzeciw, możliwe jest jedynie wtedy, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15).

Tymczasem w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ I instancji pozyskał raport oddziaływania na środowisko, zebrał uzgodnienia organów wspomagających i stanowiska stron postępowania, zatem nie sposób przyjąć, jak to sugeruje Kolegium, że postępowanie wyjaśniające nie było przeprowadzone przez Wójta w sposób i w zakresie wystarczającym do załatwienia sprawy z wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Rolą zatem Kolegium jest ponowna merytoryczna ocena zebranego tak materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów stron, a w szczególności do zarzutów odwołania.

W ocenie Sądu, organ I instancji, kwestionując prawidłowość ustaleń raportu o oddziaływaniu wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko, był uprawniony i zobowiązany do przedstawienia własnych rozważań w tym zakresie. Rolą organu odwoławczego była ocena tych rozważań. Jeżeli zdaniem Kolegium wymagało to dodatkowego wiarygodnego materiału dowodowym, to Kolegium mogło poczynić kroki w celu jego pozyskania posługując się art. 136 K.p.a., a nie trybem art. 138 § 2 K.p.a. uchylając decyzję w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Na organie odwoławczym ciążą bowiem te same, co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). W ocenie Sądu Kolegium dokonało błędnego zastosowania wskazań zawartych w wyroku Sądu z 19 lutego 2019r. Kolegium nie wykazało w jakim zakresie organ I instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, albo nie zgromadził pełnego materiału dowodowego uzasadniającego zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Przypadkiem tym nie jest wymaganie przedłożenia przez strony powyżej wskazanej kontrananlizy do raportu o oddziaływaniu na środowisko. Sąd podkreśla, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. nie znajduje zastosowania, gdy zasadniczo materiał wymagany do rozstrzygnięcia sprawy jest zgromadzony, a kwestią sporną jest tylko jego ocena.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak orzekł w wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium weźmie pod uwagę wskazania zawarte przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Organ II instancji dokona oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyda merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Przy tym, Kolegium winno rozważyć i ustosunkować się w wszelkich zarzutów zgłoszonych przez strony postępowania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawi w sposób klarowny i wyczerpujący tok rozumowania i zastosowane przepisy prawa materialnego oraz przyjęty sposób ich rozumienia. Rzeczą Kolegium będzie wszechstronne uzasadnienie przyjętego stanowiska w sprawie oraz wyjaśnienie stronom postępowania zgłoszonych wątpliwości z uwzględnieniem wymagań art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie podjętego przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia powinno odzwierciedlać ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ odwoławczy w procesie decyzyjnym. Organ odwoławczy odniesie się też wyczerpująco do wszystkich zarzutów odwołującego, w tym do zarzutów, do których Sąd – z uwagi na ograniczenia wynikające z powołanego art. 64e P.p.s.a. – nie mógł odnieść się merytorycznie. Jeżeli zdaniem Kolegium zebrany materiał dowodowy wymaga uzupełnienia, to Kolegium w tym celu skorzysta z dyspozycji art. 136 K.p.a.

Zgodnie z art. 64d § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznał sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a.).