Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 319/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 38 ust. 3, § 39a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant stażysta Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. S. kwotę 4.169 (cztery tysiące sto sześćdziesiąt dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M.S. (dalej: "strona" lub "skarżąca") jest podmiotem zobowiązania rolnośrodowiskowego na lata 2013-2016 w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Decyzjami nr "[...]" z dnia "[...]" Kierownik Bura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik BP, organ pierwszej instancji) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na poszczególne lata, od 2013 r. do 2016 r. Decyzje nie zostały zaskarżone i na ich podstawie wypłacone zostały płatności.

Rozpatrując kolejny wniosek (na 2017 r.) organ stwierdził uchybienia w przestrzeganiu wymogu dla wariantu 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania, dotyczące prawidłowego doboru i następstwa roślin, co skutkowało zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej, przyznanej decyzją Kierownika BP z dnia "[...]"

Organ ten w dniu "[...]" wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków przyznanych na podstawie wcześniej wydanych decyzji, za lata 2013-2016. Przyczyną wszczęcia postępowania było stwierdzenie w trakcie kontroli administracyjnej w 2017 r. braku przestrzegania wymogów prawidłowego doboru i następstwa roślin.

W dniu "[...]" wydana została decyzja nr "[...]" o ustaleniu kwoty nienależnie/nadmiernie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, na podstawie której Kierownik BP ustalił w łącznej wysokości 18.331,20 zł kwotę nienależnie/nadmiernie pobranych płatności, wypłaconych stronie na mocy ww. decyzji z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności na lata od 2013 do 2016. Z decyzji wynika, że za każdy rok należy zwrócić kwotę 4.582,80 zł.

W podstawie prawnej decyzji powołano się m. in. na art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 oraz na § 38 ust. 3, § 39a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe").

W odwołaniu zarzucono brak wyjaśnienia, dlaczego strona powinna zwrócić tak dużą kwotę. W decyzji nie podano, na jakiej powierzchni i na konkretnie jakich działkach nie został dotrzymany warunek utrzymania płodozmianu. Przytoczono zaś szereg przepisów, wg których powinien nastąpić zwrot. W związku z tym strona miała problemy ze zrozumieniem wydanej decyzji. Nie rozumie, dlaczego w decyzji przywołuje się przepisy, które weszły w życie już po zakończeniu zobowiązania rolnośrodowiskowego m.in. przywoływany §39a rozporządzenia, który został wprowadzony zmianą z dnia 7 czerwca 2018 r., czyli już po zakończeniu zobowiązania. Natomiast zwroty płatności reguluje §39. W nim zawarty jest m.in. zapis, że płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu. W ramach rolnictwa zrównoważonego jest kilka wymogów. Niespełnienie jednego nie zobowiązuje do zwrotu otrzymanych płatności, a jedynie do nałożenia sankcji za jego nieprzestrzeganie. W rozporządzeniu poszczególne wymogi nie są mniej lub bardziej ważne, każde z nich tworzą zasady programu. W decyzji za 2017 r. nałożono sankcje za brak prawidłowego płodozmianu. Pozostałe wymogi realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego strona spełniała w okresie jego trwania.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy" lub "dyrektor ARiMR") uchylił decyzję Kierownika BP i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 w wysokości 18.395,93 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zaistniały wskazane w art.139 Kpa okoliczności do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, bowiem decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo. Wynika to z niezastosowania przez Kierownika BP wyraźnego przepisu przejściowego wskazanego w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. W sprawie wszczętej w dniu 17 lipca 2019 r. mają zastosowanie przepisy § 39a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu nadanym zmianą z dnia 07-06-2018 r., zgodnie z którym: w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 (dalej: rozporządzenie nr 640/2014) - płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 38 ust. 1, 2, 4-10 oraz 13 stosuje się odpowiednio (...). Zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika Nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Oznacza to, że uchybienie w zakresie doboru i następstwa roślin skutkuje koniecznością zwrotu płatności za poprzednie lata w wysokości odpowiadającej procentowi zmniejszenia płatności w roku stwierdzenia uchybienia. Tymczasem, organ pierwszej instancji wyliczając kwotę do zwrotu za lata 2013-2016, nie uwzględnił ww. procentowego zmniejszenia płatności.

Według Dyrektora ARiMR wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności rolnośrodowiskowe na gruncie nieaktualnych przepisów prawnych, obowiązujących w danej sprawie i ustalenie tym samym mniejszej kwoty nienależnie pobranych płatności, stanowi rażące naruszenie prawa. Dlatego organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji na niekorzyść strony.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał powierzchnie, do których przyznana była płatność za każdy rok wraz z podaniem realizowanych wariantów oraz przyznanych do nich kwot. Stwierdził, że nadmierne pobranie środków skutkuje, stosownie do art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014, obowiązkiem zwrotu płatności wypłaconych z tytułu realizacji wariantu za lata wcześniejsze, bez konieczności wydawania decyzji eliminujących decyzje o przyznaniu płatności.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji nieprawidłowo obliczył kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 dla poszczególnych łat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Do wyliczeń należało bowiem przyjąć powierzchnię stwierdzoną w roku stwierdzenia nieprawidłowości (34,70 ha), gdyż jest ona mniejsza niż powierzchnia zobowiązania (35,07 ha), ponieważ niemożliwe jest realizowanie zobowiązania na nieistniejącej powierzchni.

Z uwagi na błędne ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Dyrektor ARiMR ustalił ją w nowej wysokości, przedstawiając własne wyliczenie kwoty do zwrotu za lata 2013-2017, jako stosunek powierzchni, na której nie dotrzymano wymogu zmianowania do powierzchni ogółem z roku stwierdzenia nieprawidłowości razy 100%. Wyjaśnił, że błędnie Kierownik BP obliczył zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o kwotę 4 534,45 zł w decyzji nr "[...]" z dnia "[...]", gdyż do wyliczeń należy przyjąć powierzchnię stwierdzoną w roku stwierdzenia nieprawidłowości (34,70 ha), jeżeli jest ona mniejsza niż powierzchnia zobowiązania (35,07 ha), ponieważ nie możliwe jest realizowanie zobowiązania na nieistniejącej powierzchni.

Powołał się na § 38 ust.1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Dlatego różnica między kwotą do zwrotu w 2017 r. a kwotą już pomniejszoną wynosi 4.582,80 zł minus 4.534,45 zł, czyli 48,35 zł. Otrzymana kwota kwalifikuje się do odstąpienia od obowiązku zwrotu z uwagi na wartość poniżej 100 euro.

W skardze do wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.

Zarzucono, że organ odwoławczy nie odniósł się do żadnej z dwóch podniesionych w odwołaniu kwestii, dotyczących braku wyliczenia rzeczywistej powierzchni nieprzestrzegania wymogu zachowania płodozmianu, co uniemożliwiało skarżącej odniesienie się do prawidłowości wyliczeń organu oraz dotyczących wątpliwości co do powołania się na inny paragraf rozporządzenia. W odwołaniu został przytoczony § 39 rozporządzenia, który odnosi się do zwrotów płatności rolnośrodowiskowych w przypadku niedotrzymania podjętego zobowiązania. W § 39 istnieje zapis, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu. Zaś Kierownik BP oparł się na § 38 dotyczącym sankcji, jakie są nakładane za niespełnienie wymogów zobowiązania w danym roku.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił podstawy naliczania zmniejszenia płatności. W decyzji nie ma podanych wyliczeń, na jakich działkach nie został spełniony warunek przestrzegania płodozmianu. Nie określono również roślin, jakie występowały na poszczególnych działkach i grup, do jakich one są zakwalifikowane, co powoduje brak możliwości sprawdzenia, czy podane wyliczenia są prawidłowe. Dyrektor nie odniósł się i nie wyjaśnił, dlaczego w decyzji przywoływany jest § 38, a pomijany § 39 rozporządzenia, który dotyczy dokonywania zwrotu płatności w przypadku nie przestrzegania żadnych wymogów.

Organy obu instancji mylnie zinterpretowały przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ustawodawca w sposób precyzyjny w § 39 opisał przyczyny dokonywania zwrotów płatności rolnośrodowiskowych. Natomiast § 38 dotyczy nakładania sankcji za nieprzestrzeganie wymogów w poszczególnych latach realizacji zobowiązania.

Zobowiązanie rolnośrodowiskowe składa się z wielu wymogów, niespełnienie jednego z nic i nie może być przyczyną zwrotu całości przyznanych płatności. W 5- letnim okresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w każdym roku spełniane są wymogi m. in. ograniczenie w nawożeniu. Za spełnienie wszystkich wymogów uzyskiwane są dotacje, które stanowią zwrot utraconych korzyści w wyniku osiągania np. niższych plonów w wyniku ograniczenia nawożenia. Za brak przestrzegania jakiegoś wymogu w poszczególnych latach stosowane są sankcje w wysokości adekwatnej do zakresu nieprzestrzegania wymogu. Sankcje te reguluje m. in. § 38 rozporządzenia. Natomiast jeżeli rolnik nie przestrzega żadnych wymogów, płatność taka zostaje zwracana zgodnie z zasadami określonymi w § 39.

Ponadto w decyzji rolnośrodowiskowej na 2017 r., poza luźnym sformułowaniem, że skarżąca została ukarana za nieprzestrzeganie wymogów właściwego płodozmianu, brakuje podania powierzchni działek rolnych, na których stwierdzono nieprawidłowość.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 23 lipca 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej, w którym zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie szeregu zasad ogólnych Kpa. Podniesiono, że przed wydaniem decyzji skarżąca nie została powiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także zarzucono przedawnienie zobowiązań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 1261, dalej: "rozporządzenie zmieniające") - w sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu uwzględniającym zmiany wynikające z nowelizacji tego aktu dokonanej ww. rozporządzeniem zmieniającym, które obowiązuje od 29 czerwca 2018 r. Bowiem z §3 tego aktu wynika, że do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu "[...]" stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Zatem od wejścia w życie ww. nowelizacji do zwrotu pomocy wypłaconej w ramach PROW 2007-2013 należy stosować zarówno § 38 jak i § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W §38 ust.1 pkt 2 tego rozporządzenia przyjęto, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Wspomnianą nowelizacją dodano §39a, w którym w pkt 1 przyjęto, że w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 38 ust. 1, 2, 4-10 oraz 13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 38:

1) ust. 1:

a) pkt 1 w odniesieniu do wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w pkt 3 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia - wysokość tego zwrotu wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowego poprzedzającego:

– rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%,

– o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%,

– o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%,

– o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5%

– wysokości zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej ustalonej zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 1,

b) pkt 2 w odniesieniu do wymogu określonego w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w pkt 6 załącznika nr 3 do rozporządzenia - wysokość tego zwrotu wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowego poprzedzającego:

– rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%,

– o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%,

– o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%,

– o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5%

– wysokości zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej ustalonej zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 2.

Z powyższego wynika, że od 29 czerwca 2018 r. zmieniono zasady obliczania zmniejszenia płatności i że zmiany mają zastosowanie do spraw wszczętych po tej dacie, a zatem także do spraw zakończonych decyzją Kierownika BP.

Z sentencji decyzji organu pierwszej instancji wynika, że w jej podstawie prawnej został powołany nowy przepis, tj. § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zatem był on był znany organowi, przy czym do wyliczenia kwoty zwrotu organ nie zastosował wynikającego z tego przepisu procentowego zmniejszenia płatności. W ocenie Sądu, nieprawidłowo argumentuje organ odwoławczy, że Kierownik BP wydał decyzję na podstawie nieaktualnych przepisów. W ocenie Sądu decyzja wydana została na podstawie aktualnego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przy czym organ nie uwzględnił treści §39a, pomimo, że, jak wynika z sentencji decyzji, przepis ten był mu znany. Dlatego, zdaniem Sądu, dokonanie przez Kierownika BP wyliczenia zmniejszenia płatności bez uwzględnienia tego przepisu, jak też §3 rozporządzenia zmieniającego, świadczy o naruszeniu przez ten organ przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, lecz jedynie w stopniu zwykłym, a nie, jak twierdzi Dyrektor ARiMR, w stopniu rażącym.

Dlatego nie było podstaw do zwiększenia w decyzji organu odwoławczego kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości wyższej niż wynikająca z decyzji organu pierwszej instancji, tj. do podwyższenia jej z 18.331,20 zł łącznie do 18.395,93 zł łącznie. Zgodnie z art.139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. To wskutek uruchomienia przez skarżącą postępowania odwoławczego ujawnił się wyżej opisany błąd Kierownika BP. W takiej sytuacji nie do przyjęcia jest, zdaniem Sądu, aby skutki tego błędu ponosiła skarżąca. Na marginesie należy dodać, że powyższa zasada wynikająca z art.139 Kpa nie wiąże organu w razie wydania decyzji kasatoryjnej, jednak w rozpatrywanej sprawie wydana została decyzja o charakterze reformatoryjnym, tj. nie tylko uchylająca, ale także zmieniająca decyzję wydaną w pierwszej instancji. W ocenie Sądu wydanie decyzji z opisanym wyżej naruszeniem narusza zasady ogólne Kpa: art.7 – zasadę praworządności (w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) i art.8 - zasadę pogłębiania zaufania obywateli (organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania).

Potwierdzenie w aktach sprawy ma także zarzut naruszenia art.10 §1 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dyrektor ARiMR nie powiadomił bowiem skarżącej o takiej możliwości.

Ponadto zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 pkt 6 Kpa, z którego wynika, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Skoro faktyczną i prawną przyczyną zmniejszenia płatności było wystąpienie nieprawidłowości w przestrzeganiu wymogów dla realizowanego przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonego pakietu – to obowiązkiem organu było wskazać, jakie nieprawidłowości stwierdzono i z jakich dowodów wynikają. W tym zakresie stanowisko organu jest bardzo lakoniczne, co odnosi się uzasadnień decyzji organów obu instancji. Rację ma więc skarżąca, podnosząc, że organ odwoławczy nie wyjaśnił podstawy naliczania płatności oraz nie odniósł się do zarzutów odwołania. Zgodnie z art.75 §1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Mogą to być także dokumenty pochodzące z innego postepowania, o ile zostaną włączone do akt sprawy. Na podstawie art. 77 § 1 organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiału dowodowego dotyczącego nieprawidłowości będących podstawą ustalenia kwoty zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma w aktach sprawy. W decyzji jest wprawdzie mowa o kontroli przeprowadzonej w 2017 r., lecz nie włączono do akt sprawy dokumentów kontrolnych. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, na czym dokładnie polega uchybienie w przestrzeganiu wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin, tj. ani nie wskazano w decyzji faktycznych ustaleń w tym zakresie, ani przepisów nakładających wymóg płodozmianu.

Mając na względzie to, że uchylenie ma charakter proceduralny, Sąd nie uznał za celowe odniesienie się do postawionego w piśmie procesowym zarzutu przedawnienia, z uwagi na materialny charakter instytucji przedawnienia, pozostawiając tę kwestię do rozpatrzenia przez organy.

Rozpatrując sprawę ponownie organy obu instancji uwzględnią ocenę prawną zawartą w wyroku, tj. wyjaśnią okoliczności faktyczne i prawne związane ze stwierdzeniem nieprawidłowości podczas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wyjaśnią szczegółowo podstawę naliczania płatności wraz z wyliczeniem powierzchni nie spełniającej warunku przestrzegania płodozmianu oraz przed wydaniem decyzji powiadomią skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia uwag.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DzU 2017 r. poz. 1369 ze zm, dalej: "ppsa") uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 i art.205 §2 ppsa w zw. z §14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).