Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 431/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1 , art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, par. 2 pkt 4 i 4a, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 146 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S.A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 699/11 w sprawie ze skargi R. S.A. w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 699/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę R. S.A. w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji przyjął następujący stan sprawy.

W dniu [...] stycznia 2011 r. w miejscowości M. dokonano kontroli pojazdu prowadzonego przez J. J., którym wykonywano przewóz drogowy na potrzeby własne w imieniu przedsiębiorstwa R. S.A. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego.

Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d.) nałożył na R. S.A. karę pieniężną w wysokości 5 200 zł. Zgodnie z powołanym przepisem kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 złotych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumenty i ustalenia organu I instancji. Wskazał na nieprawidłową organizację pracy kierowców przez przedsiębiorcę. Stosownie do art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Przedsiębiorca nie udowodnił przy tym okoliczności, które pozwoliłby na zwolnienie go z odpowiedzialności.

R. S.A. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w której wniosła o jej uchylenie. Skarżąca Spółka podniosła, iż okoliczności w wyniku których doszło do naruszenia przepisów prawa, są tego rodzaju, że skarżąca jako wykonująca przewóz drogowy nie miała wpływu na ich zaistnienie, w szczególności wskazywała, że nie miała wpływu na konkretne zachowania kierowców, które doprowadziły do naruszeń. W ocenie skarżącej Spółki w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania przepisu art. 92 a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 u.t.d. wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.

Ponadto w piśmie procesowym złożonym w dniu 26 września 2011 r. skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przez organy administracji art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.) poprzez pozbawienie prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz poprzez niezawiadomienie o sprawie kierowcy J. J., o co wnosiła skarżąca Spółka w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 20 października 2011 r. oddalił skargę.

Jak wskazał Sąd I instancji możliwość obciążenia pracodawcy odpowiedzialnością za zachowanie kierowcy wynika wprost z przepisów ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 3). W stosunku do przedsiębiorcy nie zachodzi potrzeba ustalania jego winy, gdyż odpowiedzialność administracyjna wiąże się z samym zaistnieniem faktu, za który przewidziana jest w przepisach administracyjnych odpowiednia sankcja. Odpowiedzialność ta może rozciągać się też na inne podmioty, o których mowa w art. 93 ust. 8 ustawy. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność administracyjnoprawną przedsiębiorcy za naruszenia stwierdzone przez organ w toku kontroli zostały wyrażone expressis verbis w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. przy czym są to jedyne wyłączenia, co oznacza, że inne okoliczności, które przy odpowiedzialności na zasadzie winy wyłączałyby ją jako okoliczności ekskulpujące, tu nie mają zastosowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że ciężar udowodnienia, że zachodzą podstawy do zastosowania przepisów wyłączających odpowiedzialność spoczywa na kontrolowanym podmiocie; to on ma dowieść iż - w przypadku sytuacji opisanej w art. 93 ust. 7 u.t.d. - nie mógł przewidzieć okoliczności, które doprowadziły do zarzucanych mu naruszeń prawa. Skarżąca Spółka zakwestionowała samą zasadę odpowiedzialności – bez wskazywania konkretnych okoliczności, które mogłyby wyłączyć jej odpowiedzialność – w związku z czym zdaniem Sądu I instancji jej stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że do naruszenia przepisów dochodziło wielokrotnie, co świadczy o braku należytej kontroli i właściwego oddziaływania przedsiębiorcy na podmiot, który naruszył prawo. W takim przypadku nie można było uznać, że skarżąca Spółka nie miała wpływu na zachowanie kierowcy lub możliwości przewidzenia okoliczności lub zdarzeń prowadzących do naruszenia przepisów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że nie zachodziły podstawy do zwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie zacytowanych przepisów. Nie było też podstaw do uwzględnienia kierowcy jako strony prowadzonego postępowania, gdyż odpowiedzialność pracodawcy jest odpowiedzialnością samoistną.

R. S.A. zaskarżyła skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. lub uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania. Skarga kasacyjna zawierała wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., skutkiem czego oddalono skargę kasacyjną,

2. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., art. 146 § 1 p.p.s.a. skutkiem czego winno być uchylenie decyzji,

3. naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a.

- poprzez nieuwzględnienie naruszenia przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., a to przez pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu poprzez niezawiadomienie o możliwości składania wniosków dowodowych oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed organem II stopnia.

4. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącego złożonego w toku sprawy t.j. zarzutu naruszenia przez organ II stopnia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz poprzez niezawiadomienie o sprawie kierowcy J. J., o co wnosiła skarżąca Spółka w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca Spółka wskazała, iż uchybienie organu II instancji pozbawiło skarżącą prawa obrony swych praw. Zgodnie z przepisami regulującymi transport drogowy przedsiębiorca może bowiem zwolnić się z odpowiedzialności za działania osób, którymi posługuje się w wykonywaniu działalności. Pozbawiając stronę prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz składania wniosków dowodowych, organ pozbawił stronę prawa do wykazania przesłanek ekskulpacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej było możliwe wobec tego, iż spełniała ona warunki formalne określone w art. 175 § 1 p.p.s.a., 176 p.p.s.a. i 177 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (a zatem nie w całokształcie, jak sąd pierwszej instancji), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Skargę kasacyjną w myśl art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu przepisów prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną nie zgłosiła zarzutu naruszenia prawa materialnego. Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a., pozbawiając ją prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem II instancji. Zarzuciła także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do pisma procesowego skarżącej Spółki tj. zarzutu naruszenia przez organ II instancji art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej Spółki prawa do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Na wstępie zważyć wypada, że podnoszony zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 3 § 1 p.p.s.a. - zawiera normy - o charakterze wyłącznie kompetencyjnym - wyraża bowiem jedynie ogólnie "sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej i stosowanie środków przewidzianych w ustawie" (p.p.s.a.). Nie może być z tego powodu wykorzystywany - nawet pomocniczo - do krytyki wyniku rozpoznania skargi przez Sąd I instancji. Reguły procesowe wykonywania tych funkcji sądu administracyjnego zawarte są zaś w innych przepisach. Zatem nie było zasadne formułowanie powyższego zarzutu.

Z kolei powołanie w zarzutach skargi obrazy art. 146 § 1 p.p.s.a. jest nieporozumieniem skoro powołany przepis dotyczy skargi na akt lub czynność organu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a tej ustawy, a w niniejszej sprawie skargą zaskarżono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Przechodząc do oceny najistotniejszego w sprawie zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków należy wskazać, że zarzut naruszenia tego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05; wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., I GSK 4/07; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10 a także uchwała 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04 dotycząca naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej). Strona powinna w szczególności wykazać, że niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji uniemożliwiło jej na przykład zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że organ II instancji nie przesłał skarżącej, jako stronie postępowania, zawiadomienia o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca nie wykazała jednak jakich konkretnie czynności dokonałaby, gdyby otrzymała omawiane zawiadomienie. W szczególności skarżąca Spółka nie skonkretyzowała, jakie to dowody zgłosiłaby w postępowaniu administracyjnym. Co do zaś prawa wypowiedzenia się strony to zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie strona nie przedstawiła dodatkowych argumentów mogących podważyć wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, iż zarzuty skargi kasacyjnej ograniczają się do wskazanych przepisów prawa procesowego i nie dotykają w ogóle obrazy prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe wywody spodziewanego skutku nie mogły odnieść także zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a.

W szczególności zaniechanie odniesienia się przez Sąd I instancji do kwestii dotyczącej naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. również nie jest zasadny. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła bowiem przesłanka do wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca Spółka nie wykazała żeby została pozbawiona udziału w jakiejkolwiek czynności procesowej przeprowadzonej w postępowaniu administracyjnym.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.