Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2353/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant asystent sędziego Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 304/14 w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz A. O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 2353/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. O. (dalej: Skarżąca) na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z dnia [...] listopada 2012 r., wydanej w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej, w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że:

W dniu [...] lipca 2011 r. Skarżąca będąca producentem warzyw złożyła wniosek o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC tytułem dokonania "zielonych zbiorów" na powierzchni 5,60 ha upraw pomidorów. Do wniosku załączono oświadczenie o "zielonych zbiorach", w związku z wystąpieniem kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Zadeklarowała przeprowadzenie powyższego działania w okresie od dnia [...].05.2011 r. do dnia [...].06.2011 r. poprzez kompostowanie pomidorów.

W dniach [...] - [...] lipca 2011 r. przeprowadzono kontrolę mającą na celu potwierdzenie danych zadeklarowanych we wniosku. W jej wyniku, stwierdzono, że działanie "zielony zbiór" w szklarniach Skarżącej, "B. 1" oraz "B. 2" miało miejsce w dniach [...] maja – [...] czerwca 2011 r. i dotyczyło powierzchni wskazanej we wniosku, tj. 5,60 ha. Działanie to polegało na zbiorze nienadających się do sprzedaży, niedojrzałych pomidorów, które przeznaczono na kompost. Pomidory w różnych fazach rozkładu oraz resztki gałązek pomidorów, stwierdzono w kompostowniku.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G.. ( dalej: Dyrektor OT ARR). przyznał Skarżącej wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC w wysokości 753.617,87 zł., do powierzchni 5,60 ha uprawy pomidorów w szklarniach, na której przeprowadzono działanie "zielony zbiór".

W dniach od [...] października 2012 r. do [...] listopada 2012 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Z. (dalej: WIJHARS) przeprowadził u Skarżącej kontrolę ex- post, w wyniku której ustalono, że powierzchnia upraw pomidora podana przez producenta warzyw we wniosku o udzielenie wsparcia stanowiła powierzchnię deklarowaną w dokumencie "PIT 36", tj. 5,60 ha, natomiast nie była tożsama z ustaleniami z kontroli krzyżowej – krajowej, w wyniku której stwierdzono, że powierzchnia uprawy została podzielona na powierzchnię upraw: pomidora - 5,55 ha; - ogórka - 0,05 ha.

Ustalono również, że w okresie przeprowadzanego działania "zielony zbiór" Skarżąca sprzedała do G." Sp. z o. o. w R. łącznie 352.788,08 kg pomidorów szklarniowych. Ponadto w tym okresie sprzedała również 1.075,0 kg ogórka szklarniowego. Na podstawie oświadczenia z dnia [...] października 2012 r. ustalono, że sprzedawane ogórki zostały zebrane z tzw. roślin wskaźnikowych, wykorzystywanych w uprawie pomidora, na których objawy chorobowe lub objawy niedoborów składników pokarmowych widoczne są wcześniej, bowiem rośliny ogórka rozmieszczane są pojedynczo pomiędzy roślinami pomidora nie stanowiąc wydzielonego obszaru produkcji.

W okresie "zielonych zbiorów" produkty nie były magazynowane w innym podmiocie za wyjątkiem magazynów należących do w/w G. Produkty handlowe były magazynowane w okresie od [...].05.2011 r. do [...].06.2011 r., tj. w okresie poprzedzającym "zielony zbiór" oraz w okresie "zielonego zbioru".

Kontrolujący ustalili również, że okres magazynowania produktu określony w trakcie kontroli krzyżowej (tj. [...].05.2011 r. - [...].05.2011 r.) jest niejednoznaczny z ustaleniami w trakcie kontroli ex-post (tj. [...].05.2011 r. - [...].06.2011 r.).

WIJHARS początkowo w protokole kontroli z dnia [...].11.2012 r. stwierdził brak możliwości oceny prawidłowości wypłaty środków w ramach mechanizmu WPR "Wyjątkowe środki wsparcia - producenci, którzy nie są członkami organizacji producentów - niezbieranie i zielone zbiory", a po żądaniu Agencji Rynku Rolnego o jednoznaczne określenie prawidłowości wypłaty środków z EFRG, stwierdził nieprawidłowość wypłat z funduszy EFRG.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Dyrektor OT ARR w G.. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] września 2011 r. Jako przyczynę wznowienia wskazano sprzeczne informacje dotyczące powierzchni upraw pomidora stwierdzone w kontroli krzyżowej i informacjami wskazanymi we wniosku o udzielenie wsparcia, sprzeczność ustaleń powyższej kontroli z informacjami zawartymi we wniosku, co do nie dokonywania zbioru pomidorów w celach handlowych, a także stwierdzenie wyższej sprzedaży pomidorów w 2011roku w porównaniu z rokiem 2010.

W dniu [...] czerwca 2013 r. Dyrektor OT ARR po przeprowadzeniu postępowania uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r., a po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Prezes ARR decyzją z dnia [...].08.2013r. uchylił orzeczenie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor OT ARR w G.. po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu [...] września 2013 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC i odmówił Skarżącej udzielenia wsparcia z tytułu przeprowadzenia "zielonego zbioru" na powierzchni 5,60 ha uprawy pomidora. Organ I instancji uznał, że producent warzyw nie dotrzymał warunków mechanizmu WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw" w zakresie działania "zielony zbiór" w rozumieniu przepisów prawa unijnego i krajowego.

Na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Prezes ARR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ podkreślił, że decyzja została wydana w trybie wznowieniowym, a podstawą wznowienia było ujawnienie na skutek kontroli WIJHARS, którego wyniki wskazano w protokole z dnia [...].11.2012 r., nowych okoliczności faktycznych, t.j. rozbieżności powierzchni uprawy pomidora poddanego działaniom kwalifikującym się do wsparcia oraz prowadzenie na tej samej powierzchni, w okresie "zielonych zbiorów", zbioru pomidorów w celach handlowych.

Rozpoznając sprawę organ wskazał, że producent, działanie "zielony zbiór" przeprowadził w okresie od [...].05.2011 r. do [...].06.2011 r., w szklarniach, etapami, tj. z podziałem na kilka mniejszych obszarów. Zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącej, każdy etap obejmował przeprowadzenie czynności dodatkowej niezwiązanej z normalnymi metodami uprawy na wybranym obszarze, w taki sposób aby nie zniszczyć całego cyklu produkcji. Łączne zbiory nienadających się do sprzedaży produktów obejmowały jednorazowy zbiór zdrowych zielonych owoców.

Jednocześnie na podstawie oświadczenia producenta z dnia [...] października 2012 r. złożonego w trakcie kontroli ex-post uznał, że w tym samym okresie Skarżąca przeprowadziła zbiory handlowe etapami, tj. z podziałem na kilka mniejszych obszarów, w sposób "skoordynowany" z działaniem "zielony zbiór", gdzie wraz z "zielonym zbiorem" dokonywane były zbiory pomidorów nadających się do sprzedaży (dojrzałych).

Zdaniem organu, w okresie przeprowadzenia działania "zielony zbiór" na powierzchni zgłoszonej do objęcia wsparciem (tj. 5,60 ha), dokonywano równocześnie zbioru owoców dojrzałych (handlowych). Oznacza to, że działanie zakwalifikowane pierwotnie jako "zielony zbiór" faktycznie działaniem takim w rozumieniu przepisów regulujących kryzysowe wsparcie nie było. Skarżąca dokonując zbioru handlowego w trakcie działania "zielony zbiór" naruszyła bowiem przepisy prawa regulujące powyższe działanie, a w szczególności art. 84 ust. 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego Komisji nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U.UE.L.2011.157.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 543/2011), oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750, z późn. zm., dalej rozporządzenie z dnia 21 czerwca 2011r.), gdyż w ramach działania nie dokonała łącznych (całkowitych, pełnych) zbiorów nienadających się do sprzedaży produktów na zadeklarowanym we wniosku o udzielenie wsparcia obszarze, a na uprawie objętej działaniem "zielony zbiór", w tym samym okresie prowadziła również zbiór handlowy.

Prezes ARR zauważył, że mechanizm WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw" zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw ( Dz.U. UE.L 2011.160.71, dalej: rozporządzenie nr 585/2011), zakreśla okres, za który można było udzielić wsparcia, tj. [...] maj 2011 r. - [...] czerwiec 2011 r. i jest to okres, w którym cykl produkcyjny warzyw został już rozpoczęty. Z tego względu wprowadzono w art. 6 ust. 2 w/w rozporządzenia wyjątek polegający na wyłączeniu z obszaru kontroli wymogu sprawdzenia czy nie dokonano już częściowych zbiorów z obszaru objętego działaniem "zielony zbiór". Zatem została dopuszczona możliwość dokonywania częściowych zbiorów z uprawy objętej działaniem, ale przed rozpoczęciem "zielonego zbioru". Działanie "zielony zbiór" powinno zostać przeprowadzone w okresie zadeklarowanym we wniosku o udzielenie wsparcia w pełni na danym obszarze, a nie tylko jednorazowo w sposób "skoordynowany" ze zbiorem handlowym. Producent warzyw mając świadomość konieczności przeprowadzenia "zielonego zbioru" na plantacji miał możliwość, zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011, dokonać wcześniejszych zbiorów dojrzałych produktów i tym samym przygotować plantację do działania "zielony zbiór". Tymczasem Skarżąca dokonywała zbiorów handlowych w trakcie "zielonego zbioru", co dyskwalifikowało możliwość otrzymania wsparcia.

W ocenie Prezesa ARR producenci warzyw decydując się na przeprowadzenie działania "zielony zbiór" na uprawie przez okres jego trwania, nie mogli pozyskiwać dochodu tytułem sprzedaży produktów pochodzących z uprawy objętej działaniem "zielony zbiór". Zatem przystępując do tego działania producent warzyw powinien dostosować swoją plantację w taki sposób, aby mógł przeprowadzić na niej łączne zbiory niedojrzałych produktów na obszarze poddawanym działaniu "zielony zbiór". Dopiero po zakończeniu tego działania mógł dalej kontynuować produkcję i uzyskiwać z niej dochód. W przypadku producenta rolnego taka sytuacja jednak nie miała miejsca.

Zdaniem Prezesa ARR Skarżąca nie dokonywała faktycznie "zielonego zbioru" w zadeklarowanym okresie, a dokonywała tylko jednorazowej czynności usunięcia z krzaków niedojrzałych owoców, którą przeprowadziła w trakcie zbiorów dojrzałych owoców. Był to zabieg agrotechniczny, tzw. regulacja gron, polegającą na tym, że w nadmiernie rozbudowanych gronach (o nadmiernej liczbie owoców) część owoców (w stadium niedojrzałości) usuwa się celem uzyskania jednakowej wielkości pozostałych na gronach owoców.

Odnosząc się do wielkości sprzedaży pomidorów, która w okresie maj - czerwiec 2011 r. była większa niż w okresie maj - czerwiec 2010 r., Prezes ARR uznał, że jest to dowód zaistnienia okoliczności wskazującej na fakt pozyskiwania produktów handlowych w okresie działania "zielony zbiór", pomimo złożenia przez Skarżącą wyjaśnień, że powodem zwiększenia produkcji pomidorów w 2011 r. było wprowadzenie nowej odmiany. Wskazał, że jeżeli w zadeklarowanym okresie producent przeprowadziłby działanie "zielony zbiór" w sposób ciągły, to powinien nastąpić zauważalny spadek plonów, a nie ich wzrost. W trakcie "zielonych zbiorów" i w okresie bezpośrednio po nich następującym nie powinno być bowiem dojrzałych owoców. Skoro zerwano niedojrzałe owoce - tym bardziej nie było fizycznej możliwości pozyskania dojrzałych owoców. Natomiast z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że w trakcie działania "zielony zbiór" producent warzyw w sposób ciągły pozyskiwał dojrzałe owoce pomidorów.

Prezes ARR podkreślił także, że materiał dowodowy pozyskany w trakcie kontroli ex-post wskazuje na fakt, że producent uprawiał pomidory na powierzchni 5,55 ha i ogórki na powierzchni 0,05 ha. Organ odwoławczy nie zanegował sposobu wykorzystania roślin ogórka jako rośliny wskaźnikowej, natomiast stwierdził, że rośliny te faktycznie zajmowały część powierzchni, którą zgłoszono do wsparcia. Producent osiągał z tytułu sprzedaży ogórków dochód i potrafił oszacować powierzchnię, jaką zajmowały rośliny ogórka.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła skargę zarzucając naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że:

- nowe okoliczności faktyczne, nieznane wcześniej organowi, przyjęte za podstawę wydania postanowienia Dyrektora OT ARR w G. w sprawie wznowienia postępowania z dnia [...] maja 2013 r., rzeczywiście wystąpiły (sprzeczność wniosku o udzielenie wsparcia i ustaleń kontroli krzyżowych - pkt 1 i 2 uzasadnienia postanowienia) lub miały charakter okoliczności istotnych w sprawie (wyniki analizy porównawczej sprzedaży w latach 2010 i 2011, ustalenie wielkości sprzedaży w roku 2011 - wskazane w pkt 3 i 4 postanowienia),

2. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenię materiału zgromadzonego w sprawie i nieuprawnione uznanie, że Skarżąca:

- nie przeprowadziła całkowitego "zielonego zbioru" i całkowitej denaturacji nienadających się do sprzedaży pomidorów zebranych w toku "zielonego zbioru",

- dokonywała zielonego zbioru jednocześnie ze zbiorami pomidorów w celach handlowych z tej samej powierzchni w tym samym czasie, a beneficjent w sposób ciągły pozyskiwał dojrzałe pomidory,

- powierzchnia, na której Strona przeprowadziła zabieg "zielonych zbiorów" wynosiła 5,55 ha, podczas gdy w rzeczywistości powierzchnia ta wynosiła 5,60 ha,

3. art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ rezultat interpretacji przepisów kształtujących definicję zielonych zbiorów i dlaczego organ uznał, że prowadzenie zielonych zbiorów w sposób zastosowany przez Stronę nie odpowiada przepisom unijnym i krajowym. Organ poprzestał na przytoczeniu definicji ujętej w przepisie art. 84 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 543/2011 i stwierdzeniu, że nie podziela poglądów Strony na interpretację tego przepisu, bez odniesienia się do argumentacji prezentowanej przez Skarżącą,

4. art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. polegającym na uchyleniu decyzji dotychczasowej (decyzji o udzieleniu wsparcia z dnia [...] września 2011 r.) pomimo faktu, że organ nie wykazał i nie uzasadnił, iż zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, podczas gdy powinien odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni:

a. art. 85 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw z dnia 21 grudnia 2007 r. i art. 84 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 543/2011, poprzez uznanie, że definicja zielonych zbiorów obejmuje powtarzalne przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w danym okresie oraz brak możliwości dokonywania jakichkolwiek zbiorów pomidorów dojrzałych oraz ich sprzedaży w tym okresie, nie obejmuje natomiast jednorazowego przeprowadzenia tego zabiegu agrotechnicznego przy jednoczesnej dopuszczalności dokonywania zbiorów pomidorów dojrzałych pochodzących z innej części tej samej plantacji całościowo zgłoszonej do wsparcia oraz ich sprzedaży,

b. § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia 21 czerwca 2011 r., poprzez uznanie, że warunkiem przyznania wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw jest powtarzalne przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w danym okresie, a nie jednorazowe przeprowadzenie tego zabiegu agrotechnicznego,

2. poprzez niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011r., poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieprzyznaniu Skarżącej wsparcia pomimo spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw, w wysokości adekwatnej do powierzchni uprawy objętej zielonymi zbiorami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 maja 2014r. oddalił powyższą skargę.

W uzasadnieniu wskazał, iż postępowanie zostało wznowione z urzędu, postanowieniem Dyrektora OT ARR w G. z dnia [...] maja 2013r. na podstawie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli na skutek ujawnienia się nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, ale nie znanych organowi, który wydał decyzję. Nowymi okolicznościami było ujawnienie w wyniku kontroli różnicy między powierzchnią upraw pomidorów zawartą we wniosku z powierzchnią ujawnioną w wyniku kontroli, a także to że w okresie od [...] maja 2011 r. do [...] czerwca 2011 r., tj. w okresie zielonych zbiorów A. O. wprowadziła do magazynu i sprzedała "G." sp. z o.o. 393.047,00 kg pomidorów.

W ocenie Sądu były to okoliczności nowe, nieznane wcześniej organowi i istotne dla sprawy.

Sąd wskazał, iż zgodnie z art 84 rozporządzenia 543/2011 "zielone zbiory" oznaczają łączne zbiory nienadających się do sprzedaży produktów na danym obszarze, przeprowadzane przed rozpoczęciem normalnych zbiorów. Produkty te nie mogą być uszkodzone przed rozpoczęciem zielonych zbiorów z powodu warunków klimatycznych, choroby lub z innych powodów. Są to czynności dodatkowe i niezwiązane z normalnymi metodami uprawy.

W związku z tym, że unijny rynek owoców i warzyw przechodził kryzys na skutek śmiertelnych zakażeń enterokrwotocznymi szczepami Escherichia coli (E. coli) w Niemczech, które powiązano ze spożyciem niektórych świeżych owoców i warzyw, wydane zostało rozporządzenie nr 585/2011.

Zgodnie z art.1 rozporządzenia 585/2011, w okresie od dnia [...] maja 2011 r. do dnia [...] czerwca 2011 r. stworzono możliwość przyznania nadzwyczajnego wsparcia dla organizacji producentów, o których mowa w art. 122 lit. a) ppkt (iii) rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ( Dz.UE L nr 299 s.1 dalej. rozporządzenie nr 1234/2007), oraz producentów, którzy nie są członkami tych organizacji, w odniesieniu do wymienionych produktów sektora owoców i warzyw, przeznaczonych do spożycia jako produkty świeże, w tym do pomidorów.

Środki podjęte na mocy tego rozporządzenia zostały uznane za interwencje mające na celu stabilizację rynków rolnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U UE L nr 209 s. 1, dalej rozporządzenie nr 1290/2005)

Zakreślony został okres za który można było udzielić wsparcia, to jest okres od [...] maja 2011 r. do [...] czerwca 2011 r. Ponieważ był to czas, w którym cykl produkcyjny warzyw został już rozpoczęty, przepisem art. 6 ust.2 rozporządzenia 585/2011 wprowadzony został wyjątek od wynikającego z przywołanej definicji obowiązku przeprowadzenia zielonych zbiorów przed rozpoczęciem normalnych zbiorów. Tym samym dopuszczono możliwość dokonania częściowych zbiorów handlowych z uprawy objętej działaniem, przed rozpoczęciem zielonego zbioru.

Przepis § 4 ust.1 pkt1 i 2 lit.a) rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r. stanowi, że wsparcie jest udzielane, jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu nr 585/2011 i w przypadku realizacji działania dotyczącego zielonych zbiorów, przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem.

Sąd podzielił stanowisko organów, że działanie polegające na podzieleniu plantacji na sektory i dokonywanie zielonych zbiorów oraz zbiorów handlowych, czyli pomidorów dojrzałych sukcesywnie i etapami, tj. w ten sposób, iż na jednym obszarze wykonywane są zielone zbiory, na innym równocześnie zbiory handlowe nie odpowiada definicji zielonych zbiorów, która wymaga aby zielony zbiór dotyczył łącznego czyli całkowitego zbioru niedojrzałych pomidorów na danym obszarze, czyli na całym obszarze zgłoszonym do pomocy.

Konieczność objęcia działaniem całego obszaru zgłoszonego potwierdza zdaniem Sądu treść art. 110 rozporządzenia 543/2011 dotyczącego kontroli, zgodnie z którym przed rozpoczęciem operacji zielonych zbiorów państwa członkowskie sprawdzają za pomocą kontroli na miejscu, czy dane produkty nie są uszkodzone i czy dany obszar był utrzymywany w dobrym stanie. Po przeprowadzeniu zielonych zbiorów państwa członkowskie sprawdzają, czy zostały one w pełni przeprowadzone na danym obszarze, a zebrany produkt został poddany denaturacji. Przepis wskazuje na kontrolę całego obszaru, a nie sukcesywną kontrolę jego wydzielonych sekcji.

Producent przed przeprowadzeniem działania zielonych zbiorów powinien więc był do niego przygotować plantację, to jest dokonać wcześniejszych zbiorów pomidorów dojrzałych, co w przypadku zielonych zbiorów w okresie określonym w rozporządzeniu 585/2011 zostało prawnie dopuszczone.

Wskazał również, że nie odpowiada definicji "zielone zbiory", działanie polegające na sukcesywnym dokonywaniu na wydzielonych powierzchniach, zbioru zielonych pomidorów przy równoczesnym zbieraniu na innych powierzchniach, w ramach obszaru zgłoszonego do wsparcia, pomidorów w celach handlowych. Podkreślił nadto, że zbiór owoców zielonych i owoców dojrzałych z tych samych roślin prowadzono także równocześnie.

Sąd wskazał również, iż operacja przeprowadzenia zielonych zbiorów oznacza czynność jednorazową, która prowadzi do zebrania wszystkich zielonych pomidorów z danego obszaru. Zebranie wszystkich zielonych pomidorów powoduje, że w okresie po przeprowadzeniu zielonych zbiorów, przez czas potrzebny na pojawienie się nowych kwiatów pomidorów, poprzez powstanie owoców i przez czas ich dojrzewania, na plantacji nie będzie pomidorów dojrzałych. Wskazana przez Skarżącą sytuacja sukcesywnego dojrzewania i zbierania pomidorów dojrzałych nakazuje przyjąć, że nie zebrano wszystkich zielonych pomidorów, a więc przeprowadzony zbiór pomidorów zielonych nie był zbiorem łącznym, czyli nie odpowiadał definicji zielonych zbiorów określonej w art. 84 ust.1 lit. a rozporządzenia 543/2011.

Sąd podkreślił jednocześnie, że trudności techniczne w spełnieniu wymaganych kryteriów, spowodowane np. wielkością plantacji nie mogą być uwzględnione przy przyznawaniu wsparcia.

Nie odniósł się natomiast do różnicy pomiędzy powierzchnią zgłoszoną we wniosku o udzielenie wsparcia, a stwierdzoną na skutek kontroli wynikającej, ponieważ okoliczności te, zdaniem Sądu, miałyby znaczenie w przypadku uznania, że Skarżącej przysługuje wsparcie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych

Skarżąca w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przez Sąd przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił

skargę, uznając za słuszne rozstrzygnięcie Prezesa ARR w zakresie

uznania, że Skarżąca:

- nie przeprowadziła całkowitego i łącznego zielonego zbioru i całkowitej denaturacji nienadających się do sprzedaży pomidorów zebranych w toku zielonego zbioru,

- dokonywała zielonego zbioru jednocześnie ze zbiorami pomidorów w celach handlowych z tej samej powierzchni w tym samym czasie (z tych samych roślin) i w okresie zadeklarowanym we wniosku o przyznanie wsparcia pozyskiwała dojrzałe pomidory w sposób ciągły,

b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i uznaniu za prawidłowe przyjęcie przez organ administracyjny, że nowe okoliczności faktyczne, nieznane wcześniej organowi, przyjęte za podstawę wydania postanowienia Dyrektora OT ARR, w sprawie wznowienia postępowania z dnia [...] maja 2013 r., rzeczywiście wystąpiły lub miały charakter okoliczności istotnych w sprawie,

c. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i zaakceptowaniu dokonanego przez organ uchylenia decyzji dotychczasowej (decyzji o udzieleniu wsparcia z dnia [...] września 2011 r.) pomimo braku wykazania i nie uzasadnienia przez organ, iż zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy,

d. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i zaakceptowaniu przez Sąd I instancji zaniedbań organu w zakresie uzasadniania dokonanego rozstrzygnięcia,

e. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na:

- przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,

- nieodniesienie się do niektórych zarzutów skargi, w szczególności do zarzutu naruszenia przez Organ art. 80 k.p.a.,

- braku podstaw decydujących o nieuwzględnieniu części zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności naruszenia przez Organ art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Na podstawie określonej w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a zarzucił:

a.naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ prawidłowo zinterpretował art. 85 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2203/56 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw z dnia 21 grudnia 2007 r. ( Dz.UE L 2007.350.1, dalej jako: rozporządzenie nr 1580/2007) i art. 84 ust. 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, poprzez uznanie, że definicja zielonych zbiorów obejmuje wyłącznie przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w tym samym czasie (w granicach zadeklarowanego okresu) w odniesieniu do całości plantacji zgłoszonej do wsparcia, niezależnie od jej powierzchni (brak możliwości podzielenia dużej plantacji na mniejsze sektory i prowadzenia zielonego zbioru kolejno w odniesieniu do każdego z nich),

b. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Organ prawidłowo zinterpretował § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., poprzez uznanie, że warunkiem przyznania wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw jest przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w tym samym czasie (w granicach zadeklarowanego okresu), w odniesieniu do całości plantacji zgłoszonej do wsparcia, niezależnie od jej powierzchni (brak możliwości podzielenia dużej plantacji na mniejsze sektory i prowadzenia zielonego zbioru kolejno w odniesieniu do każdego z nich),

c. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego, polegające na uznaniu, że organ prawidłowo nie zastosował przepisu § 4 ust.1 rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011r. i nie przyznał Skarżącej wsparcia pomimo spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw w wysokości adekwatnej do powierzchni uprawy objętej zielonymi zbiorami.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca wskazała, iż przesłankom wznowienia nie można przypisać charakteru okoliczności nowych i istotnych. Natomiast porównanie wielkości sprzedaży w okresie 2010 i 2011, jest niemiarodajne, bowiem w przypadku przeprowadzenia zielonego zbioru w sposób jednorazowy, z porównania wielkości sprzedaży nie można wywodzić o sposobie przeprowadzenia tego działania. Nadto, dokonanie działania zielonego zbioru etapami, kolejno w stosunku do mniejszych części tej plantacji nie jest okolicznością nową.

Argumentowała, iż nie dokonywała jednoczesnego zbioru z tej samej rośliny pomidorów dojrzałych o przeznaczeniu handlowym oraz pomidorów niedojrzałych, a wniosek taki nie jest poparty żadnym dowodem. Ustalenia te zostały oparte na oświadczeniu przedstawiciela Skarżącej, A. K. z dnia [...] października 2012r., bez uwzględnienia argumentacji przedstawionej w tej mierze przez Skarżącą. Skarżąca natomiast wskazywała, iż działanie zielony zbiór, polegało na podzieleniu całego obszaru na mniejsze sekcje i przeprowadzaniu zielonego zbioru po kolei w odniesieniu do każdej z sekcji, a nie zbiorze zarówno dojrzałych jak i nie dojrzałych owoców z poszczególnych roślin.

Uzasadnienie wyroku, zdaniem Skarżącej nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pominął bowiem zarzuty Skarżącej odnoszące się do ustalonego stanu faktycznego, wskazując jedynie, że zarzuty naruszenia art. 11, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. uznaje za nieuzasadnione.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazała, iż przeprowadzenie zabiegu łącznego zbioru produktów na części plantacji, a następnie rotacyjne w pozostałych częściach oraz zbioru handlowego na częściach niepoddawanych aktualnie temu zabiegowi jest możliwe. Tak więc, w okresie zadeklarowanym, wskazanym łącznie, a nie z podziałem na krótsze odcinki, producent może jednocześnie wprowadzać do obrotu dojrzałe warzywa zebrane z tej części plantacji całościowo objętej mechanizmem, co do której zielony zbiór dopiero będzie prowadzony, albo został przeprowadzony już wcześniej, przy założeniu, że zielony zbiór przeprowadzony w stosunku do każdej z tych części miał charakter zbioru łącznego.

Wskazała również, iż art. 85 ust. 1 rozporządzenia nr 1580/2007 i art. 84 ust. 1 lit a rozporządzenia 543/2011 nie określa sposobu przeprowadzenia działania zielony zbiór, natomiast przeprowadzenie zbiorów handlowych przed przeprowadzeniem zielonych zbiorów było dopuszczalne zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011.

Argumentowała również, że sposób wskazania powierzchni i okresu w jakim działanie zielonego zbioru przeprowadzono, nie ma znaczenia dla sprawy. Niezależnie bowiem od tego, czy producent oświadczył, iż przeprowadził zielony zbiór w dłuższym okresie na całości plantacji, czy też wskazał krótsze okresy czasu z wyszczególnieniem mniejszych części plantacji, które po zsumowaniu byłyby równe okresowi i powierzchni wskazanym przy prowadzeniu zielnego zbioru w dłuższym okresie na całej plantacji, merytorycznie treść oświadczenia byłaby taka sama.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016r. Skarżąca w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wskazała nadto, że Sąd nie dokonał należytej kontroli zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem w protokole kontroli, z dnia [...] listopada 2012r., WIJHARS stwierdził brak możliwości oceny prawidłowości wypłaty środków w ramach mechanizmu WPR, a w protokole kontroli stwierdził, " iż w pkt. IVA w przypadku nieoszacowania prawidłowości wypłat oznacza to, że beneficjent nie naruszył przepisów prawa".

Zasadniczym dowodem w sprawie jej zdaniem uczyniono oświadczenie pełnomocnika Skarżącej z dnia [...].10.2012r., A. K.. Natomiast treść tego oświadczenia została sprecyzowana w terminie późniejszym. Z tego też względu nie mogło być ono uważane za miarodajny dowód w sprawie. Nie wyjaśniono zdaniem Skarżącej, czy powyższe oświadczenie jest wyjaśnieniem Skarżącej (strony) czy zeznaniami świadka, bądź też pełnomocnika Skarżącej. Podniosła bowiem że o ile oświadczenie to jest wyjaśnieniem Skarżącej ( strony) to nie zostało on złożone przez Skarżącą, a przez jej pełnomocnika, a więc osobę uprawnioną do składania oświadczeń woli a nie wiedzy. Natomiast o ile oświadczenie to należałoby uznać za zeznania świadka to dowód ten został przeprowadzony poza procedurą przewidzianą w przepisach k.p.a.

Zarzuciła również brak rozważenia, czy rozbieżność co do powierzchni upraw pomidora jest okolicznością nową

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 it c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.c. wskazała, iż decyzja Dyrektora OT ARR z dnia [...] września 2011r. o udzieleniu wsparcia w sektorze owoców i warzyw została podpisana przez pracownika ARR, R. G.. Również postanowienie o wznowieniu postępowania, jak również decyzja z dnia [...] czerwca 2013r. o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2011r. podpisał ten sam pracownik. Natomiast Prezes ARR po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji utrzymał powyższą decyzję w mocy, mimo iż zdaniem Skarżącej została ona wydana z naruszeniem art. 8 i art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a., bowiem R. G. podlegał wyłączeniu, od udziału w postępowaniu

Wskazała również, iż Sąd dokonał błędnej wykładni przepisów art. 8 ust. 1 lit a) i ust. 2 oraz art. 85 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 543/2011, bowiem ich wykładnia wymaga uwzględnienia treści art. 110 ust. 1 i art. 121 tego rozporządzenia, w aspekcie braku podstaw do udzielenia wsparcia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. wskazała, iż Sąd nie odniósł się do podstawy wznowienia jaką było ujawnienie rozbieżności między uprawą pomidora poddanego działaniom, oraz prowadzenia na tej samej powierzchni zbioru ogórków w okresie zielonych zbiorów. Nieistotną kwestią w związku z brzmieniem art. 84 rozporządzenia nr 543/2011 uznał to, czy zbiór ten dokonany będzie w ciągu jednego dnia czy kilku albo kilkunastu dni. Z treści oświadczenia wynika, iż działania te realizowano w ciągu 22 dni. W związku z tym nie można było wymagać dokonania przeprowadzeni zbioru w ciągu jednego dnia. Nadto, jeżeli zgodnie z art. 84 rozporządzenia nr 543/2011 zbiory były czynnościami jednorazowymi dodatkowymi niezwiązanymi z normalnymi metodami pracy, to producenci byli uprawnieni do dokonywania na obszarze objętym wsparciem zabiegów agrotechnicznych.

Tak więc jeżeli Skarżąca po dokonaniu zielonych zborów w okresie 22 dni, na poszczególnych obszarach przystąpiła do np. zbiorów produktów które w międzyczasie powstały, ujawnienie tego faktu nie oznacza ujawnienia nowej okoliczności istotnej dla sprawy.

Wskazała również, że z uwagi na art. 110 ust. 1 i art. 121 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 543/2011 obowiązkiem Sądu było rozważenie, czy w sprawach dotyczących wsparcia dla sektora owoców i warzyw przepis art. 145 § 1 pkt 5 mógł mieć zastosowanie w tak szerokim zakresie w sytuacji, gdy w rozporządzeniu nr 543/2011, w art. 121 ust. 1 wskazano enumeratywnie przesłanki udzielonego wsparcia.

Skarżąca wniosła również na podstawie art. 367 zd. 1 lit b) i zd. 3 TFUE o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE o wykładnię przepisów art. 84 ust. 1 lit. 1) i ust. 2 oraz art. 85 ust. 1 i ust. 3 , art. 110 ust. 1 oraz a contrario art. 121 ust. 2 lit b rozporządzenia nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011r. sprowadzające się do zakazu rozstrzygania wątpliwości prawnych w zakresie powinnego zachowania Skarżącej na jej niekorzyść, w sytuacji gdy wykładnia tych przepisów jest kwestią złożoną, wymagającą uwzględnienia treści art. 110 i art. 121 ust. 2 lit b) rozporządzenia nr 543/2011, celem ustalenia czy możliwe było przeprowadzenie zabiegu całkowitego zbioru niedojrzałych, nienadających się do sprzedaży produktów na części zgłoszonego obszaru plantacji, a następnie sukcesywnie w pozostałych częściach tej plantacji oraz zbioru handlowego na częściach niepoddawanych aktualnie temu zabiegowi i uzyskanie wsparcia do łącznej powierzchni całej plantacji, w sytuacji gdy prawodawca unijny wykluczył możliwość takiego działania tylko w przypadku działania polegającego na niezbieraniu ( art. 121 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 543/2011.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARR wniósł o jej oddalenie, popierając argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest uzasadniona

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Podkreślić należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte wadą, określoną w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a) k.p.a.

Jest to instytucja procesowa stwarzająca prawne możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej.

Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).

Jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Podkreślić należy, iż istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a więc gdy wydano by w sprawie decyzję odmienną od dotychczasowej. Tak więc, nie każdy nowy dowód, czy nowy fakt będzie miał wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 marca 2013, II SA/Łd 1120/12, LEX nr 1301222). Nadto, przyczyną wznowienia postępowania mogą być tylko okoliczności faktyczne i dowody nie znane organowi, który wydał decyzję.

Organ administracji państwowej, wznawiając więc postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest więc wykazać, że nowe okoliczności i dowody są nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.

W postanowieniu z dnia [...] maja 2013r., wznawiającym postępowanie, organ wskazał na okoliczności które legły u podstaw wznowienia postępowania. Organ wskazał na sprzeczne informacje dotyczące powierzchni upraw pomidorów, dokonywanie zbiorów pomidorów w celach handlowych oraz wyższej sprzedaży pomidorów w okresie maj, czerwiec roku 2010, w stosunku do okresu maj, czerwiec 2011r., w okresie od dnia [...] maja 2011r. do dnia [...] czerwca 2011r.

W decyzji Dyrektora OT ARR z dnia [...] września 2013r. jak i w decyzji Prezesa ARR z dnia [...] listopada 2013r. organy nie zawarły uzasadnienia przesłanek na podstawie których wznowiono postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] września 2011roku, o udzieleniu wsparcia do upraw pomidorów. Organy ograniczyły się do wskazania okoliczności na podstawie których wznowiono postępowanie tj. różnicy co do powierzchni uprawy pomidorów, oraz dokonywania zbiorów pomidorów w okresie zielonych zbiorów z tej samej powierzchni, nie argumentując z jakich względów okoliczności te uznały za nowe i istotne, jak również czy okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.

Należy podkreślić, iż tok rozumowania organu co do wznowienia postępowania, powinien zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ odwoławczy stanowiska. Uzasadnienie to stanowi też element decydujący o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, pozostaje niezrealizowana gdy brak jest odniesienia się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy. Zasada ta urzeczywistniana jest przy zastosowaniu art. 107 k.p.a., ustanawiającego - obok innych obligatoryjnych wymogów decyzji - również obowiązek organu zamieszczenia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego przepisu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Wskazane braki stanowią istotne naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Staranność bowiem przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Merytoryczna kontrola zaskarżonej decyzji przez Sąd może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ rozpatrujący sprawę wyczerpują istotę sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W przeciwnym razie zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu, gdyż uniemożliwione jest dokonanie oceny przez Sąd przesłanek, którymi kierował się organ, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż zarzuty Skarżącej co do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 , art. 11 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i zaakceptowaniu przez Sąd zaniedbań organu w zakresie uzasadnienia przesłanek wznowienia postępowania, są uzasadnione.

Zasadne okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i uznaniu za prawidłowe przyjęcie przez organ administracyjny, że nowe okoliczności faktyczne nieznane wcześniej organowi przyjęte za podstawę wydania postanowienia z dnia [...] maja 2013r. rzeczywiście wystąpiły i miały charakter okoliczności istotnych,. oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. polegające na braku uzasadnienia odnoszącego się do podstaw wznowienia postępowania.

Sąd I instancji, akceptując decyzję organu, w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał w odniesieniu do przesłanek wznowienia postępowania na nowe okoliczności z powodu których organ wznowił postępowanie, to jest na różnicę między powierzchnią pomidorów wskazaną we wniosku, a powierzchnią ujawnioną w wyniku kontroli oraz ustalenie, że w okresie od [...] maja 2011r. do dnia [...] czerwca 2011r. w okresie zielonych zbiorów Skarżąca wprowadziła do magazynu i sprzedała G. 393.047,0 kg pomidorów. Ograniczył się przy tym do stwierdzenia, iż są to okoliczności nowe, nieznane wcześniej organowi i istotne dla sprawy.

Podkreślić więc należy, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze i ocenę ich wpływu na zgodność z prawem wydanego orzeczenia, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Tak więc uzasadnienie odpowiadające treści art. 141 § 4 p.p.s.a winno zawierać przesłanki którym kierował się Sąd podejmując rozstrzygnięcie, tak aby można było prześledzić tok rozumowania sądu. Uzasadnienie wyroku, spełniające warunki określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. jest również niezbędne dla starannego sformułowania i wniesienia zarzutów skargi kasacyjnej, co umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie i w konsekwencji przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej.

Natomiast uzasadnienie zaskarżonego wyroku, co do przesłanek wznowienia postępowania jest skrótowe i lakoniczne. Sąd I instancji nie odniósł się do wskazanych okoliczności, to jest rozbieżności między powierzchnią pomidorów wskazaną we wniosku z powierzchnią ujawnioną w wyniku kontroli, a także dokonywania zbiorów pomidorów w okresie zielonych zbiorów z tej samej powierzchni jako okoliczności nowych i istotnych dla sprawy, oraz tego czy okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.

W tym kontekście zwrócić należy uwagę na to, iż we wniosku Skarżąca wskazała na obszar 5,60 ha jako obszar uprawy pomidorów co do których wnosiła o wsparcie. W toku kontroli ujawniono, że powierzchnia uprawy pomidorów wynosiła 5,55 ha, natomiast pozostała powierzchnia była zajęta pod uprawę ogórka. Jak wskazuje natomiast oświadczenie Skarżącej z dnia [...] października 2012r. ogórki pochodziły z upraw wskaźnikowych (ogórków) wykorzystywanych w uprawie pomidora na których wcześniej widoczne są objawy chorobowe lub objawy niedoborów składników pokarmowych. Istotnym jest to, że powierzchnia uprawy ogórków jako roślin wskaźnikowych nie zajmuje odrębnej powierzchni, bowiem sadzonki rozmieszczane są pojedynczo, między roślinami pomidora. Oznacza to, iż poprzez uprawę pojedynczych roślin ogórka nie zmniejsza się powierzchnia upraw pomidora, bowiem zajmuje on tę samą powierzchnię, a sadzonki ogórka wykorzystują niszę między sadzonkami pomidora. Okoliczności te wymagały więc rozważenia, czy była to okoliczność nowa i istotna w świetle art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.

Zauważyć również należy, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2011r., w przedmiocie udzielenia wsparcia w dniach [...] do [...] lipca ARR przeprowadziła kontrolę na miejscu mającą na celu sprawdzenie danych zadeklarowanych we wniosku. W wyniku tej kontroli, jak również na podstawie wyjaśnień A. K., stwierdzono działanie zielonego zbioru w szklarniach Skarżącej które miało miejsce w dniach [...] maja do [...] czerwca 2011r. i dotyczyło powierzchni wskazanej we wniosku. Jak wskazano w uzasadnieniu Dyrektora OT ARR z dnia [...].09.2013r., na podstawie wyjaśnień udzielanych przez A. K., działanie zielony zbiór dotyczyło obszaru 5,60 ha z uprawy ze szklarni B.1 i B. 2. Zbierano nienadający się do sprzedaży produkt w postaci niedojrzałych pomidorów i przeznaczono go na kompost. W toku kontroli dokonano również oględzin kompostownika w którym znajdowały się pomidory w rożnym stanie rozkładu.

Wpływ tych okoliczności na zaistnienie przesłanek wznowienia postępowania wymagało również rozważenia, bowiem nie jest wykluczone, iż w toku oceny wpływu tych okoliczności na zasadność wznowienia postępowania okazać się może, iż brak jest podstaw do jego wznowienia. Podkreślić należy również, iż błędna kwalifikacja prawna znanych organowi okoliczności faktycznych jak też nieprawidłowa ocena dowodów nie uzasadnia wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, a może być rozważana tylko w toku instancji, a gdy decyzja jest ostateczna – w trybie stwierdzenia jej nieważności.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał w związku z powyższym, iż przedwczesnym, w związku z brakiem rozważenia przesłanek wznowienia postępowania, jest ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do postępowania po wznowieniu postępowania. Ich ocena będzie aktualna po ewentualnym ustaleniu, iż wznowienie postępowania jest zasadne w świetle przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd I instancji, powinien dokonać rzetelnej oceny postępowania organu co do przesłanek wznowienia postępowania oraz zarzutów sformułowanych w skardze przez Skarżącą w tym względzie oraz dokonać kontroli jej legalności. Wynik kontroli powinien znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a.

Sąd I instancji nie odnosząc się do zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących wznowienia postępowania uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Na podstawie pisemnych motywów wyroku nie można stwierdzić bowiem jakie przyczyny zdecydowały o zasadności wznowienia postępowania.

W konsekwencji nie zachodzi też konieczność ustosunkowania się do wniosku w zakresie przedstawienia TSUE pytania prejudycjalnego.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz orzekając o kosztach na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a.