Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 673/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Asesor. sąd. Edyta Podrazik Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2004 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu sprawy ze skargi Sołectwa P. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję /-/E. Podrazik /-/R. Batorowicz /-/G. Radzicka


UZASADNIENIE

Starosta Powiatowy decyzją nr [...] z dnia [...].11.2001r., działając na podstawie art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1, 2 i 4, art. 22, art. 26 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 53 ust. 2 pkt 1, art. 55 ust. 1, art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zmian.):

1. udzielił Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. Inspektoratowi we W. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody w zbiorniku W.w następującym zakresie:

- poziom maksymalny : 103,20 m nmp

- poziom normalny : 103,00 m nmp

- poziom minimalny na

okres zimowy, w okresach

tzw. lat mokrych i nawalnych

deszczy : 102,50 m npm

2. zobowiązał użytkownika do : należytej konserwacji zbiornika i urządzeń piętrzących, zabezpieczenia dotychczasowych przepływów W. poniżej zbiornika, stałego nadzoru nad obiektem, ewentualnego obniżania poziomu do 102,50 m npm poza okresem zimowym, opracowania instrukcji eksploatacji zbiornika do dnia [...].01.2002r., eksploatacji zbiornika zgodnie z opracowaną instrukcją obsługi oraz wypłacenia odszkodowania zainteresowanym stronom w przypadku wystąpienia szkód spowodowanych niewłaściwą eksploatacją zbiornika;

3. zastrzegł, że może w razie potrzeby zażądać dodatkowo rozbudowy lub przebudowy urządzeń wodnych, a zakres obowiązków ustalony w decyzji może ulec rozszerzeniu w terminie późniejszym.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji I instancji stwierdził, iż powyższe pozwolenie wodnoprawne wydano po przeanalizowaniu wniosku i dokumentów dostarczonych przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz po przeprowadzeniu rozprawy wodnoprawnej.

Pismem z dnia [...].12.2001r. Sołectwo P. Gmina C. złożyło odwołanie od decyzji Starosty Powiatowego, zarzucając wydanie jej z naruszeniem ustaw i Konstytucji.

Decyzją z dnia [...].02.2002r. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze, działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 kpa, albowiem uznał, iż Sołectwo P. nie może uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym jako strona. Sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie ma bowiem uprawnień do występowania przed organami administracyjnymi w imieniu jej mieszkańców.

Skargę na orzeczenie organu II instancji wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Sołectwo P., żądając jego uchylenia w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w praktyce działania organów administracyjnych sołectwa są uznawane za podmioty mające przymiot strony w postępowaniu. Sołectwo P. miało przy tym niewątpliwie interes prawny w zaskarżeniu decyzji Starosty Powiatowego, albowiem jego rolnicy są właścicielami gruntów przyległych do rzeki W. zasilającej przedmiotowy zbiornik.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Istotę sporu stanowiła kwestia możliwości występowania sołectwa jako strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zmian.) sołectwo jest jednostką pomocniczą gminy. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 ustawy organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a organem wykonawczym – sołtys. Działalność sołtysa wspomaga przy tym rada sołecka. Tak więc skarga samorządu mieszkańców wsi P. może być rozpatrzona przy przyjęciu, że samorząd ten reprezentuje sołtys wsi P., upoważniony uchwałą zebrania wiejskiego, i że samorząd ten wykaże przepis prawa materialnego z którego wywodzi swój interes prawny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym organem właściwym do reprezentowania sołectwa i wnoszenia skargi do sądów administracyjnych jest sołtys działający na podstawie stosownej uchwały zebrania wiejskiego jako organu uchwałodawczego sołectwa (patrz: postanowienie NSA OZ we Wrocławiu z dnia 20.05.1991r., sygn. akt. SA/Wr 381/91, opublikowane we Wspólnocie 1999/28/9 oraz postanowienie NSA OZ z Łodzi z dnia 14.07.1995r., sygn. akt. SA/Łd 1280/95 – Wspólnota 1996/17-78 ).

Uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym wynika z przepisu art. 28 kpa, który uznaje za stronę każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie obiektywną wykładnię pojęcia interesu prawnego strony, według której powinien on wynikać z przepisu prawa materialnego i dotyczyć bezpośrednio jej sfery prawnej (patrz: wyrok NSA z dnia 20.09.2001r., sygn. akt II SA 1539/00, LEX nr 53449). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne zakończone w I instancji wydaniem przez Starostę decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody w zbiorniku W. dotyczyło bezpośrednio interesu prawnego mieszkańców Sołectwa P. Gmina C., albowiem są oni właścicielami gruntów rolnych przyległych do rzeki W., zasilającej ten zbiornik. Ponieważ według nich piętrzenie wody w zbiorniku przynosi wymierne straty dla nieruchomości stanowiących ich własność poprzez:

- zalewanie łąk i tym samym niemożność uzyskania zbiorów siana,

- zatruwanie środowiska naturalnego, gdyż zalewy powodują gnicie traw, przedostawanie się do wód nawozów, a w efekcie parowania wody również do powietrza.

W ocenie samorządu, niezbędnym dla zapobieżenia szkodom im wyrządzanym jest regulacja rzeki W., polegająca na usuwaniu namułu z dna rzeki, a nie dodatkowe piętrzenie wody co spowoduje zwiększanie obszaru zalewanego i uniemożliwi korzystanie z upraw łąk.

Należy więc uznać, że przepisy prawa materialnego jakimi były regulacje ustawy z 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974r. nr 38 poz. 230 ze zm.) – obowiązujące w dacie wydawania decyzji, stwarzały dla samorządu mieszkańców wsi P. legitymację do występowania w charakterze strony, bowiem przepisy tej ustawy przewidują dla osób – właścicieli gruntów dotkniętych oddziaływaniem piętrzenia wód odszkodowania.

Jak już wspomniano wyżej, do reprezentowania sołectwa upoważnionym jest sołtys, działający na podstawie stosownej uchwały zebrania wiejskiego.

W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się z zapytaniem do Sołtysa czy odwołanie i skarga były jego autorstwa. Odpowiedź pozytywna, nie odpowiada jednak rzeczywistości, gdyż jeżeli sołtysem wsi P. był i jest M.N. to nie ulega wątpliwości, że sołtys podpisał skargę oraz pismo z dnia [...].11.2001r., nie podpisał jednak odwołania. Pismo z dnia [...].11.2001, jakkolwiek kwestionuje zasadność wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód, to złożone zostało przed wydaniem decyzji I instancji. Nie ma ono zatem przymiotu odwołania, natomiast na odwołaniu brak jest podpisu Sołtysa.

Taka sytuacja zobowiązywała organ odwoławczy do działania w trybie art. 64 § 2 kpa, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy tej kwestii zupełnie nie badał, bowiem przyjął, że samorządowi wsi P. – sołectwu nie przysługuje przymiot strony.

Jak to ustalono w sprawie, skargę do Sądu podpisał sołtys wsi P., a więc osoba właściwa do reprezentowania sołectwa.

Ponieważ brak było w tej mierze upoważnienia dla sołtysa wsi P. w postaci uchwały zebrania wiejskiego upoważniającego sołtysa do wniesienia skargi, Sąd zakreślił termin do uzupełnienia braku skargi w trybie art. 31 § 1 w związku z art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). Zatwierdzenie tej czynności przez zebranie wiejskie wsi P. "post factum", jest dla istoty ważności czynności (wniesienia skargi) bez znaczenia.

Uchybienia proceduralne przed organami administracji nie mogły być podstawą odrzucenia skargi przez Sąd, gdyż zatwierdzenie czynności Sołtysa przez zebranie wiejskie, musi skutkować tym, że organ administracyjny winien wezwać sołtysa P. do podpisania odwołania i w przypadku podpisania odwołania, rozpoznać sprawę merytorycznie.

W powyższych okolicznościach uznając, że przy rozpoznaniu odwołania organ administracyjny uchybił przepisom postępowania administracyjnego w szczególności art. 64 § 2 kpa, art. 28 kpa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji nie odniósł się do przepisów prawa materialnego – ustawy z 24 października 1974r. Prawo wodne – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) – orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/E. Podrazik /-/R. Batorowicz /-/G. Radzicka