Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1859/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prokuratora Regionalnego w [...] i K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 124/21 w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r. (sygn. akt II SA/Sz 124/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - oddalił skargę K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...], mocą której uchylono decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 października 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania K. N. świadczenia pielęgnacyjnego i przyznano zainteresowanej tego rodzaju świadczenie w wysokości 1.830 zł miesięcznie od dnia 1 października 2020 r.

Od powyższego wyroku zostały wniesione dwie skargi kasacyjne.

W pierwszej skardze kasacyjnej, wniesionej przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...], autor skargi kasacyjnej, zaskarżając w/w wyrok w całości, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 t.j. ze zm.) - dalej jako u.ś.r. - poprzez błędną ich wykładnię, sprowadzającą się do przyjęcia, że wyłączona jest możliwość przyznania, wybranego przez stronę, korzystniejszego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od daty złożenia wniosku, w sytuacji zbiegu praw do ww. świadczenia oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego i jednoczesnej rezygnacji z dniem złożenia wniosku z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji braku uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy wykładnia celowościowa ww. przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Oświadczył przy tym, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W drugiej skardze kasacyjnej, wniesionej przez K. N., skarżąca zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

2. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wnosiła również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Wnosiło również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, w tym przypadku skarg kasacyjnych, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych.

Zostały one oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci: błędnej wykładni art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - (Dz.U. z 2020 poz. 111 t.j. ze zm.) - skarga kasacyjna wniesiona przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] oraz błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (bez wskazania daty ustawy i miejsca jej publikacji) – skarga kasacyjna K. N..

Jak z powyższego zatem wynika w obu skargach kasacyjnych podniesiono częściowo identyczne zarzuty kasacyjne a częściowo się one uzupełniały. Okoliczność ta uzasadnia zatem łączne rozpoznanie obu skarg kasacyjnych.

Spór, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, dotyczył wyłącznie daty, od której winno być przyznane K. N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – I. S.. Zainteresowana miała bowiem przyznany, decyzją wcześniejszą, specjalny zasiłek opiekuńczy a zatem w takiej sytuacji dochodziło do zbiegu obu świadczeń jako przyznanych z tego samego tytułu.

Jak wskazano na wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie zaskarżoną decyzją – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3, ust. 5, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - uchylając odmowną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 października 2020 r. nr [...], przyznało K. N. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1.830 zł miesięcznie od dnia 1 października 2020 r. na czas nieokreślony. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił bowiem, że dopiero po ponownym wezwaniu strony przez organ I instancji, obligującym do wypowiedzenia się co do wyboru świadczenia, K. N., pismem z dnia 5 października 2020 r. wskazała, iż rezygnuje z przyznanego jej wcześniej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Następstwem tego, Wójt Gminy [...], decyzją z dnia 5 października 2020 r. nr [...], orzekł o uchyleniu przyznanego K. N. specjalnego zasiłku opiekuńczego a zatem – z uwagi na unormowanie zawarte w art. 27 ust 5 u.ś.r. - dopiero od tego momentu można było uwzględnić wniosek strony.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki uznał, że akt ten odpowiada prawu. Sąd zgodził się bowiem z poglądem Kolegium, że żądane świadczenie mogło być przyznane zainteresowanej dopiero począwszy od dnia uchylenia przez organ I instancji przyznanego jej poprzednio prawa do świadczenia konkurencyjnego, w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od dnia 1 października 2020 r.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia - w miesiącu złożenia wniosku - wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Z tych też względów należy dopuścić możliwość przyznania świadczenia nie tylko z dniem wpłynięcia wniosku, lecz także z dniem późniejszym, w którym to ustała przeszkoda materialnoprawna, warunkująca jego uzyskanie.

W związku z tym Sąd Wojewódzki, odwołując się na orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dokonał analizy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. i w jej wyniku przyjął, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej ilości świadczeń, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów na skutek rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzin. Ratio legis tych unormowań ma bowiem zapobiec równoczesnemu pobieraniu świadczeń, które są względem siebie konkurencyjnymi a zatem - w świetle ww. przepisów - wykluczone jest uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym opiekun posiada ustalone już, wcześniejszą decyzją, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie - w to miejsce - świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji więc, okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi zaś, że organ odwoławczy nie wykluczył możliwości zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz przyjął - co pozostaje w zgodności z przedstawioną wyżej interpretacją przepisów - że w takim przypadku przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić dopiero od dnia, od którego nie przysługiwał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Stan taki – jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki - zaistniał natomiast dopiero po wydaniu przez Wójta Gminy [...], decyzji z dnia 5 października 2020 r. ( orzekł uchyleniu decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego), a która to decyzja, na skutek zrzeczenia się przez skarżącą prawa do wniesienia od niej odwołania, stała się ostateczna. Sąd Wojewódzki podkreślił też w tym miejscu, że uzależnienie rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od wcześniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - jak to uczyniła skarżąca - spowodowało, że takie oświadczenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż czynność ta nie wykluczyła występowania negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Rezygnacja bowiem z konkretnego prawa do świadczenia nie może opierać się na warunkowej deklaracji, skoro przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego musi ustać prawo do pobierania wcześniejszego, konkurencyjnego świadczenia, jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Z tym stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca oraz Prokurator Regionalny w [...], którzy uważali, że dochodzone przez K. N.świadczenie pielęgnacyjne winno być jej przyznane od dnia 1 czerwca 2020 r. tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek skarżącej zawierający wskazane żądanie.

W skardze kasacyjnej, wniesionej przez Prokuratora, autor skargi kasacyjnej poddał w tym przypadku krytyce w szczególności (cyt.): "Bazowanie wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r." Podzielał bowiem stanowisko, wyrażane w części wyroków, wydanych na podstawie w/w przepisu, iż pogląd ten jest niewłaściwy bo nie uwzględnia szeregu istotnych okoliczności, to jest argumentu odnoszącego się do zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Autor tej skargi kasacyjnej akcentował również, iż tym, którzy mają prawo do świadczeń, wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego, a warunkowy charakter oświadczenia skarżącej nie mógł mieć w tym przypadku decydującego znaczenia bo (cyt.): "Akta sprawy w sposób bezsporny wykazują wolę K. N. co do rezygnacji z przysługującego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego".

W rezultacie – zdaniem prokuratora – (cyt.): "to po stronie organu powinno leżeć podjęcie takich działań, by umożliwić stronie wybór możliwie najkorzystniejszego dla niej świadczenia i aby ten wybór dokonany przez uprawnionego nastąpił zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 2 u.ś.r. – a więc by termin początkowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego został ustalony w miesiącu, w którym wpłynął wniosek".

Analogiczne stanowisko wyrażała w skardze kasacyjnej skarżąca.

W szczególności podnosiła, że już we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołując się zaś do części orzecznictwa, które było dla niej korzystne, twierdziła również, że istnieje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Ponadto nawet wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym. W związku z powyższym, nawet w przypadku, gdy na dany okres przyznano wcześniej (a wręcz pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady, nie jest wykluczone przyznanie następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres.

Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Po myśli natomiast art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z powołanych przepisów jasno wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne (warunkowe), zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek.

Stosownie do treści do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska K. (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).

W sytuacji więc, gdy - w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest (bezwarunkowa) rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że dopiero po złożeniu przez K. N. pisma z dnia 5 października 2020 r., w którym wskazała, iż rezygnuje z przyznanego jej wcześniej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, decyzją z dnia 5 października 2020 r., Wójt Gminy [...] - działając za podstawie art. 155 k.p.a. – uchylił tę decyzję (vide: pismo z dnia 5 października 2020 r. karta 61 akt administracyjnych).

W związku z tym, skoro do dnia 1 października 2020 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja z dnia 27 sierpnia 2019 r., przyznająca K. N. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowanie przez w/w opieki nad matką – I.S., to - jak wyżej to zostało powiedziane - nie było prawnie możliwe wydanie - w czasie obowiązywania tej decyzji - innej decyzji, która na ten sam okres przyznawałaby skarżącej konkurencyjne świadczenia. Zaakcentować przy tym trzeba, że decyzja z dnia 5 października 2020 r. nie została przez stronę zaskarżona. K. N. w ogóle nie kwestionowała treści tej decyzji, gdyż dobrowolnie zrzekła się prawa do jej zaskarżenie. Skutkiem tego decyzja, uchylająca z określoną datą, przyznane jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta zaś – czego zdają się nie dostrzegać skarżący kasacyjnie - miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie.

Wskazać bowiem przyjdzie, iż na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego więc powodu organ, podobnie zresztą jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. W rezultacie - w realiach rozpoznawanej sprawy - to dopiero wydanie przez Wójta wyżej wspomnianej decyzji z dnia 5 października 2020 r., uchylającej wcześniej przyznane stronie prawo do specjalnego zasieku dla opiekuna, a nie - jak przyjmowali skarżący kasacyjnie - złożenie przez stronę zainteresowaną wniosku z dnia 16 czerwca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyborze świadczenia korzystniejszego - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do zasiłku dla opiekuna.

Mając zaś na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., należało więc ostatecznie przyjąć, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką począwszy od dnia 1 października 2020 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie czasu K. N. przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, a co - jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się zatem do przytaczanych w obu skargach kasacyjnych poglądów, niejednokrotnie wyrażanych w omawianej materii w orzecznictwie, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że - z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. nakazującego sądowi administracyjnemu orzekanie w granicach danej sprawy – decyzja z dnia 5 października 2020 r. nie mogła być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, gdyż nie była objęta skargą. Z tych też względów brak było – co do zasady - podstaw do dokonywania w tym postępowaniu innych ustaleń w zakresie daty uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, niż wynikające z treści prawomocnej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 5 października 2020 r.

W związku z tym skład orzekający nie podzielił wykładni prawa materialnego, dokonanej przez skarżącą oraz Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] i towarzyszącej jej argumentacji, a podzielił pogląd wyrażony w m. in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2022 r. (sygn. akt I OSK 2670/20 i I OSK 1797/21), z dnia 5 maja 2022 r. (sygn. akt I OSK 1400/21), z dnia 13 stycznia 2022 r. (sygn. akt I OSK 870/21) i z dnia 29 czerwca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1586/21) dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Dodać przy tym trzeba, że treść analizowanych przepisów była jasna i w pełni czytelna a zatem nie budziła żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Żadna też wykładnia prawa nie może prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu. Prowadziło by to bowiem do sytuacji, w której podmiot dokonujący interpretacji przepisów prawa w procesie jego stosowania wkraczałby w obszar zarezerwowany wyłącznie dla ustawodawcy. Podkreślić też wypada, że nikt nie kwestionował w tej sprawie prawa skarżącej do dokonania wyboru rodzaju świadczenia, które chciała by otrzymywać ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Stąd zarzuty, jakoby w analizowanym przypadku Sąd Wojewódzki pominął kwestię, związaną z argumentem odnoszącym się do zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego rodzaju świadczenia, były całkowicie nieuzasadnione. Czym innym jest bowiem kwestionowanie tego rodzaju uprawnienia danej osoby a czym innym wymaganie od niej by respektowała warunki, które winna spełnić by taki wybór mógł odnieść skutek.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał obie skargi kasacyjne za nieusprawiedliwione i – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.