Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1792/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 47
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 7, 77, 80, 107 par. 3, art. 156 par. 1, art. 191 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 152, 200, 205 par. `
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej J. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1962 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. - Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność A. P.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu ww. nieruchomości.

Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] kwietnia 1962 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymała w mocy ww. decyzję z dnia [...] maja 1961 r. z tą zmianą że podstawę wywłaszczenia stanowił art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) – zwanej dalej "ustawą".

Pismem z dnia 24 lutego 2000 r. J. F. (spadkobierczyni byłej właścicielki nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 1993 r. sygn. akt [...]) wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1962 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. - Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1961 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku J. F. do czasu przedłożenia postanowienia sądowego o nabyciu praw spadkowych po W. Z. i B. S.

Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1962 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. - Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1961 r.

Pismem z dnia 18 lutego 2010 r. J. M. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. wskazując, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w przedmiotowej sprawie nie było w ogóle podstaw do zastosowania art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem nie jest możliwe uznanie, że okupant w czasie wojny wzniósł nowe budynki mieszkalne, a poza tym wartość budynków nie przekraczała wartości spornego gruntu.

Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] zawiesił postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po I. S.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [....], po otrzymaniu postanowienia Sądu Rejonowego P. i w P. Wydział IX Cywilny o stwierdzeniu nabycia spadku po I. S., podjął postępowanie.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy.

Minister wskazał, że w decyzji z dnia [...] maja 1961 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wystąpiło do A. P. reprezentowanej przez córkę M. Z. z ofertą dobrowolnej sprzedaży nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], za cenę [...] zł ustaloną przez biegłego inż. W. W.

Minister podniósł także, że jak wynika z protokołu z dnia 8 sierpnia 1960 r. z rokowań o dobrowolną sprzedaż nieruchomości, występująca w imieniu A. P. córka – M. Z. oświadczyła, że wyraża zgodę na dobrowolną sprzedaż przedmiotowej parceli z zastrzeżeniem, iż prosi o podwyższenie kwoty i o odszkodowanie nie w formie gotówki, lecz w formie parceli zamiennej pod budowę domku jednorodzinnego oraz o "(...) zaliczenie wartości materiałów budowlanych stanowiących własność, które okupant zużył na budowę bloku mieszkalnego stojącego na przedmiotowej parceli". Jednocześnie córka A. P. wniosła o zapłatę za drzewa i krzewy rosnące w ogródku przydomowym i pozostawienie jej użytkowania ogrodu w formie dzierżawy. Rokowania o dobrowolne nabycie nieruchomości nie przyniosły rezultatu, bowiem strony nie doszły do porozumienia co do ceny sprzedaży nieruchomości. Należy zatem stwierdzić, że spełniony został wymóg art. 6 ust. 1 ustawy.

Organ drugiej instancji dodał, że w dniu 26 września 1960 r. została przeprowadzono rozprawa wywłaszczeniowo – odszkodowawcza. W rozprawie brała udział upoważniona przez A. P. jej córka – M. Z., która ponownie wniosła o przydzielenie nieruchomości zamiennej za wywłaszczaną nieruchomość.

Dalej Minister podał, że orzeczenie z dnia [...] maja 1961 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, uzasadnienie faktycznie i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych, a zatem spełnia wszystkie wymagania określone w art. 22 ustawy. Jako podstawę prawną wywłaszczenia powołano art. 1, art. 14 i art. 22 ustawy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż złożony na rozprawie wniosek o przyznanie tytułem odszkodowania nieruchomości zamiennej pozostawiono bez rozpoznania jako dotyczący odszkodowania. Wniosek ten miał być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu odszkodowawczym. Z kolei w decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1962 r., podstawę wywłaszczenia stanowił art. 47 ustawy.

Minister stwierdził, że wbrew twierdzeniom J. M., iż nie jest prawdą że to okupant pobudował na przedmiotowej nieruchomości nieruchomość budynkową, gdyż została ona w znacznej części pobudowana przez A. P. przed działaniami wojennymi, w piśmie z dnia 14 czerwca 1961 r. A. P. sama przyznała, że okupant zburzył jej nieruchomość, a na gruncie pobudował segment budynków mieszkalnych.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w piśmie z dnia 3 czerwca 1992 r. J. M. wskazała, iż na przełomie 1937-38 r. A. P. rozpoczęła budowę domu mieszkalnego, wielorodzinnego. W momencie wybuchu wojny w 1939 r. budowa została przerwana, a w 1940 r. okupant niemiecki przejął nieruchomość i przystąpił do wykończenia rozpoczętej budowy. Ponadto akta sprawy potwierdzają, że A. P. w 1939 r. rozpoczęła budowę czterokondygnacyjnego budynku mieszkalnego w zabudowie narożnikowej, wybuch II wojny światowej przerwał budowę. W momencie przerwania budowy, budynek był wybudowany w stanie surowym do wysokości parteru. Okupant w 1940/1941 roku rozebrał pobudowaną część budynku, a następnie pobudował budynek trzyklatkowy. Ze sporządzonego przez biegłego sądowego - architekta inż. M. S. orzeczenia z dnia [...] września 1962 r. w sprawie sygn. akt [...] wynika, że nakłady A. P. związane z budową budynku wyniosły na 1948 r. 1 260 000 zł, zaś wartość nakładów poniesionych przez okupanta [...] zł. Nadto Minister zauważył, że powierzchnia gruntu wynosiła tylko [...] m2, zatem wartość budynku wzniesionego przez okupanta musiała przewyższać wartość gruntu, również z uwzględnieniem nakładów poczynionych przez A. P. Z orzeczenia architekta inż. M. S. z dnia [...] września 1962 r. wynika również, że wykończenie budynku było typowo niemieckie, tj. typowo niemiecka stolarka drzwiowa, okna, ogrzewanie piecowe niemieckie, ogrzewanie przenośne transportofen, budynek posiadał instalację elektryczną o znakach i napisach niemieckich. Ponadto z pisma Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Finansowy z dnia 21 lipca 1961 r. nr [...] skierowanego do Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wynika, że wartość nakładów na przedmiotowej nieruchomości wynosiła [...] zł, zaś wartość gruntu według szacunku biegłego inż. W. W. wynosiła [...] zł.

Reasumując Minister stwierdził, że to okupant niemiecki wybudował dom mieszkalny, a wartość wzniesionego przez niego budynku przekraczała pozostałą wartość nieruchomości. Tym samym, organ prawidłowo zastosował art. 47 ustawy i wywłaszczył nieruchomość zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła obrazę prawa materialnego - naruszenie art. 47 ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że spełnione zostały wskazane w tym przepisie przesłanki uprawniające Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych do wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. P. Kw. Nr [...], o powierzchni [...] m2, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do uznania, że wartość budowli posadowionej na tej nieruchomości przekracza pozostałą jej wartość oraz że budowla ta została wzniesiona przez okupanta. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ustalenie organu co do wartości budynku wzniesionego przez okupanta "musiała przewyższać wartość gruntu" jest całkowicie nieuprawnione. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że powołane przez Ministra orzeczenie inż. M. S. wydane zostało w dniu [...] września 1962 r., a zatem już po wydaniu rozstrzygnięcia, którego stwierdzenia nieważności się domaga. Nic nie wskazuje również na to, że opinia inż. W. W. została sporządzona w związku z kwestionowanym przez nią postępowaniem wywłaszczeniowym i stanowiła podstawę poczynionych w jego toku ustaleń faktycznych. Zdaniem skarżącej powyższe okoliczności świadczą o tym, że wydając orzeczenie w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych nie zbadało, czy spełnione zostały przesłanki uprawniające organ do wywłaszczenia tego gruntu w szczególności nie ustalono, czy wartość budowli na niej posadowionej przekracza pozostałą wartość nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Uszło uwadze Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że Prezydium Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej we wniosku z dnia 9 sierpnia 1960 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, jako cel wywłaszczenia podało – konieczność wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości i w związku z tym potrzeba uregulowania stanu prawnego własności obiektu nabycia.

W uzasadnieniu decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] maja 1961 r. organ wskazał, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zezwala na wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Państwa na cele użyteczności publicznej, obrony państwa albo dla wykonania zadań wynikających z zatwierdzonych planów gospodarczych. Organ wskazał, że przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa potwierdziła niezbędność wywłaszczenia nieruchomości na cele wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości i w związku z tym potrzebą uregulowania stanu prawnego własności danej nieruchomości, na której okupant pobudował dom mieszkalny.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu zakończonym decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1961 r. materialnoprawną podstawę wywłaszczenia stanowił przepis art. 3. ust. 1 ustawy, zgodnie z którym wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. A. P. wywłaszczono zatem na zasadach ogólnych.

Organ nadzoru pominął to, że w decyzji z dnia [...] kwietnia 1962 r. Odwoławcza Komisja do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania A. P., w swej decyzji zatwierdziła decyzję organu pierwszej instancji i jednocześnie zmieniła podstawę materialną wywłaszczenia wskazując przepis art. 47 ustawy. Z przepisu tego wynikało, że w okresie do dnia 31 grudnia 1964 r. mogą być wywłaszczane grunty wraz z budowlami na tych gruntach, o ile budowle zostały wzniesione lub nadbudowane przez instytucje lub przedsiębiorstwa określone w art. 2 ust. 2 lub przez byłe władze okupacyjne, a wartość tych budowli lub nadbudowy przekracza pozostałą wartość nieruchomości. Prawo Państwa do przejęcia na własność w trybie wywłaszczenia gruntu i budowli zachowane jest nawet wówczas, kiedy roszczenia o nakłady z tytułu wzniesienia budowli lub nadbudowy uległy przedawnieniu. Przepis art. 47 umożliwiał zatem wywłaszczenie nieruchomości w trybie szczególnym i przewidywał zupełnie inne przesłanki wywłaszczenia, niż przepis art. 3 ust. 1 ustawy.

Minister Infrastruktury i Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej pominęli to, że na etapie postępowania odwoławczego Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych orzekła w innej sprawie, niż sprawa załatwiona w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] maja 1961 r. Organ nadzoru i organ odwoławczy nie ocenili konsekwencji prawnych takiego sposobu orzekania przez organ odwoławczy w sprawie wywłaszczeniowej z punktu widzenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Organy orzekające w sprawie o stwierdzenie nieważności nie wypowiedziały się również, co do legalności wywłaszczenia na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy dla wykonania zadań określonych w planach gospodarczych, w sytuacji, gdy wnioskujący o wywłaszczenie i organ wywłaszczający w 1961 r. jako zadania tego rodzaju uznali sprzedaż nieruchomości przy ul. [...] i potrzebę uregulowania stanu prawnego zabudowanego gruntu. Sąd zwraca uwagę, że z pisma Prezydium Rady Narodowej w m. P. Wydziału Finansowego z dnia 16 maja 1961 r. wynika, że w sprawie przeciwko A. P. zapadł wyrok Sądu Wojewódzkiego w P. niekorzystny dla Skarbu Państwa i toczy się postępowanie rewizyjne przed Sądem Najwyższym. W piśmie tym wskazano, że konieczne jest wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu przed rozpatrzeniem sprawy przez Sąd Najwyższy, gdyż w przeciwnym razie Skarb Państwa zostanie narażony na niepowetowane straty. Organy orzekające nie wyjaśniły, jakie znaczenie dla sprawy wywłaszczeniowej miało postępowanie prowadzone przed sądem powszechnym, a później Sądem Najwyższym, w szczególności tego, czy organ wywłaszczeniowy winien zastosować przepis art. 74 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 ze zm.) w zw. z art. 191 § 1 Kpa. Poza tym organy nie oceniły tego, czy rzeczywistym celem wywłaszczenia nie była konieczność przejęcia przez Państwo nieruchomości A. P., aby uniknąć niekorzystnych konsekwencji sprawy sądowej.

Organy orzekające w postępowaniu nieważnościowym nie odniosły się również do tego, czy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych naruszała w sposób kwalifikowany prawo w zakresie formy rozstrzygnięcia, skoro decyzja ta zatwierdzała decyzję pierwszej instancji ze zmianą podstawy prawnej wywłaszczenia. Sąd zwraca uwagę, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywał już Kodeks postępowania administracyjnego, ponieważ przepisy dotychczasowe miały zastosowanie do zakończenia postępowania w pierwszej instancji sprawy wywłaszczeniowej (art. 191 § 1 Kpa). Odwoławcza Komisja do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych winna stosować przepisy Kpa. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1958 r. w sprawie organizacji, składu i trybu postępowania Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia (Dz. U. z 1958 r. Nr 24, poz. 100) należało rozumieć w ten sposób, że w postępowaniu przed Komisją mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189 Kpa).

Trzeba wskazać, że art. 120 Kpa wskazywał rodzaje rozstrzygnięć jakie wydawał organ odwoławczy. Minister nie ocenił, czy w sytuacji gdy organ odwoławczy w 1962 r. dokonał wywłaszczenia w innym trybie, niż organ wywłaszczeniowy, zastosowanie znajdował przepis art. 120 § 2 Kpa, a organ winien wydać decyzję kasacyjną, a nie decyzję utrzymującą w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne na podstawie art. 120 § 1 pkt 1 Kpa.

Wobec powyższego Sąd uznał, że Minister orzekając w obu instancjach naruszył przepisy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że obecnie zgromadzone dowody świadczą o tym, że na nieruchomości przy ul. [...] miało miejsce wybudowanie budynku przez byłe władze okupacyjne. We wniosku o zwrot nieruchomości z dnia 1 czerwca 1998 r. J. F. podała, że przy budowie domu przez A. P. został zgromadzony materiał budowlany i instalacyjny , który został w dużej mierze wbudowany w budynek przez okupanta. W piśmie z dnia 3 czerwca 1992 r. J. F. podała, że w 1940 r. okupant niemiecki przejął nieruchomość i przystąpił do wykończenia budowy rozpoczętej przez babkę skarżącej. Z wyceny sporządzonej 18 września 1962 r. wynika, że okupant pobudował na gruncie blok mieszkalny do stanu używalnego. Biegły ustalił, że na przełomie 1940/1941 r. okupant rozebrał pobudowaną część budynku – piwnice i parter i pobudował trzyklatkowiec. Biegły stwierdził, że stolarka drzwiowa, okna, ogrzewanie piecowe są typowo niemieckie. Budynek posiada instalacje elektryczną, oświetleniową o znakach i napisach niemieckich i typowo niemieckie balkony. Także wymiary cegły (25 cm) świadczą o tym, że jest to cegła niemiecka. Cegła polska była dłuższa (27 cm) i znajdowała się w murach wewnętrznych. Na budowę budynku przez okupanta wskazuje też wniosek wywłaszczeniowy. W odwołaniu sama A. P. wskazała, że okupant zburzył jej nieruchomość i na gruncie pobudował segment budynków, z których jeden stanowi jej własność.

Obecny materiał dowodowy potwierdza, że wartość budowli w dacie wywłaszczenia przekraczała wartość gruntu. Z wyceny sporządzonej przez mgr. arch. W. W. z dnia 30 lipca 1960 r. wynikało, że wartość gruntu o pow. [...] m2 wynosiła [...] zł. Z pisma Prezydium Rady Narodowej w P. Wydział Finansowy z dnia 21 lipca 1961 r. wynika, że wartość nakładów na gruncie wynosiła [...] zł. Wobec tego wartość naniesień przewyższała wartość samego gruntu. Sąd zwraca uwagę, że na użytek sprawy wywłaszczeniowej nie mogły być brane pod uwagę ustalenia biegłego M. S. dotyczące wyceny nakładów A. P. i nakładów okupanta, ponieważ wycena była sporządzona na użytek sprawy sądowej i dotyczyła wartości mienia na 1948 r., a nie na datę wywłaszczenia. Dla sprawy wywłaszczeniowej miały istotne znaczenie te ustalenia M. S., które dotyczyły ustaleń biegłego w zakresie budowy budynku przez okupanta.

Jednakże w niniejszej sprawie znaczenie dla wyjaśnienia okoliczności związanych z wybudowaniem budynku przez okupanta może mieć wynik sprawy sądowej, o której wspomina pismo Prezydium Rady Narodowej w m. P. Wydział Finansowy z dnia 16 maja 1961 r., a której to kwestii organ nadzoru nie wziął po uwagę.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyjaśni podniesione w niniejszym wyroku zagadnienia i oceni jaki miały one wpływ na ważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] maja 1961 r. oraz decyzji Odwoławczej Komisji do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1962 r. W zależności od poczynionych ustaleń organ nadzoru wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.