Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2694/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Stowarzyszenia [...] oraz R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1660/18 w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1660/18, oddalił skargę R. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] sierpnia 2017 r., obejmującą także małoletnią córkę skarżącej S. Z., o zobowiązaniu skarżącej do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez dwa lata od dnia wydania decyzji.

Jak wynika z decyzji organów obu instancji skarżąca została zobowiązana do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto z uzasadnień tych decyzji wynika, że organy administracji obu instancji uznały, iż brak jest podstaw do zezwolenia skarżącej na pobyt ze względów humanitarnych. W tym zakresie ustalono, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] czerwca 2017 r., utrzymaną w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców decyzją z [...] lipca 2017 r., odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz że w postępowaniu w sprawie udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej skarżąca powoływała się na obawę przed tak zwanym zabójstwem honorowym ze strony braci z powodu posiadania nieślubnego dziecka i organy administracji obu instancji uznały tę okoliczność za niewiarygodną. Na tej podstawie uznano, że brak podstaw do zezwolenia skarżącej na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Odnośnie do zagrożenia prawa do życia prywatnego i rodzinnego skarżącej uznano, że skarżąca w Polsce nie prowadzi życia rodzinnego oraz prywatnego. Przyjęto też, że w razie powrotu skarżącej do kraju pochodzenia nie zostaną zagrożone prawa jej małoletniego dziecka. Ustalono, że skarżąca do Polski przyjechała 15 marca 2016 r. i następnie wyjechała do Niemiec, gdzie 29 lipca 2016 r. urodziła córkę S. Z. Z Niemiec skarżąca została przekazana do Polski 31 stycznia 2017 r. W związku z tym uznano, że brak podstaw do udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Skarżąca, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, w skardze kasacyjnej przytoczyła następujące podstawy kasacyjne.

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia w postaci naruszenia powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, naruszenie powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegało na dokonaniu ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów, arbitralnym stwierdzeniu przez organ administracji, że skarżąca nie wykazała okoliczności faktycznych oraz bezpodstawnym uznaniu, że część zeznań skarżącej jest niewiarygodna. W szczególności błędna ocena dowodów i błędne ustalenia miały dotyczyć takich faktów i dowodów jak zagrożenie ze strony braci tak zwanym zabójstwem honorowym z powodu urodzenia nieślubnego dziecka, zastraszanie skarżącej przez byłego partnera i zmuszanie jej do aborcji, nachodzenie skarżącej jako samotnej kobiety przez obcych mężczyzn, domagających się kontaktów na tle seksualnym, odmowa wiarygodności zeznań skarżącej z uwagi na brak konsekwencji i spójności, opuszczenie kraju pochodzenia ze względów ekonomicznych, a nie z powodu obawy o swoje życie, prowadzenia życia rodzinnego i prywatnego w Polsce.

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a, art. 81, art. 81a i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia w postaci naruszenia powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, naruszenie powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegało na dokonaniu ustaleń sprzecznych z twierdzeniami skarżącej wyłącznie poprzez stwierdzenie, że nie wykazano istotnych dla sprawy okoliczności, mimo że wcześniej nie wezwano skarżącej do uzupełnienia materiału dowodowego lub złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie powziętych przez organ wątpliwości, a także na dokonaniu ustaleń sprzecznych z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, to jest raportami Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W szczególności naruszenia powołanych przepisów miały polegać na pominięciu w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności dotyczących sytuacji kobiet narodowości czeczeńskiej samotnie wychowujących nieślubne dzieci w krajach Kaukazu Północnego i w pozostałych częściach federacji Rosyjskiej, sprzecznym ze zgromadzonym materiałem dowodowym ustaleniu, że na terenie Federacji Rosyjskiej oferowana jest realna pomoc matkom samotnie wychowującym nieślubne dzieci oraz że istnieje wiele ośrodków udzielających pomocy kobietom narażonym na akty przemocy.

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia w postaci naruszenia powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, naruszenie powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegało na nieprzeprowadzeniu prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie istotnych ustaleń związanych z możliwością naruszenia praw dziecka.

Naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a i b albo art. 351 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zagrożenie praw cudzoziemca musi być pewne oraz że przesłanką udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, w tym zgody na pobyt ze względów humanitarnych bądź pobyt tolerowany, jest próba osiedlenia się w innej części kraju oraz uprzednie zwrócenie się o pomoc do instytucji kraju pochodzenia.

Naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a i b albo art. 351 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak podstaw do udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 2 i w zw. z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności przez ich niezastosowanie mimo zachodzących ku temu podstaw.

Naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 i w zw. z art. 4 Konwencji o prawach dziecka przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że analiza przesłanki istotnego wpływu na rozwój psychofizyczny dziecka nie jest przesłanką odnoszącą się do zindywidualizowanej sytuacji dziecka, lecz do jego sytuacji abstrakcyjnej.

Naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 i w zw. z art. 4 Konwencji o prawach dziecka przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przedwczesnym, niepopartym żadnymi ustaleniami faktycznymi stwierdzeniu braku możliwości naruszenia praw dziecka w związku z zobowiązaniem do powrotu.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz złożono wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

Dopuszczona do udziału w postępowaniu organizacja społeczna – Stowarzyszenie [...] w W., wniosła skargę kasacyjną, w której – zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości – przytoczono następujące podstawy kasacyjne.

Naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów administracji wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., polegającym na pominięciu znajdujących się w aktach sprawy opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 6 lipca 2017 r. oraz 20 kwietnia 2017 r. potwierdzających w sposób obiektywny opisywaną przez skarżącą w toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej oraz w sprawie zobowiązania skarżącej do powrotu obawę, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżąca "będzie narażona na poddanie jej nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu tj. ryzyko stania się ofiarą zabójstwa honorowego i/lub rozdzielenia jej z córką, a także ostracyzmu społecznego z jakim spotka się córka jako nieślubne dziecko, przy równoczesnym braku możliwości zamieszkania w innej niż kaukaska część Rosji". Zdaniem skarżącej kasacyjnie organizacji społecznej konsekwencją nieocenienia wskazanych opracowań dotyczących kraju pochodzenia było błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że nie zostały spełnione przesłanki udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów administracji wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., polegającym na oparciu rozstrzygnięcia na nie w pełni zebranym materialne dowodowym, w związku z nie odniesieniem się do zarzutów skargi, iż organy administracji obu instancji nie zbadały dostatecznie sytuacji kobiet żyjących w D., w szczególności w kontekście ryzyka poddania ich nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu uwarunkowanego kulturowo. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organizacji społecznej skutkiem wskazanych naruszeń przepisów postępowania było błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w toku postępowania skarżąca nie wykazała, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia będzie narażona na nieludzkie i niehumanitarne traktowanie przy jednoczesnym braku możliwości zastosowania instytucji relokacji wewnętrznej, co spowodowało przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji prawidłowo przyjęły, iż nie zostały spełnione przesłanki udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Naruszenie art. 348 pkt 1 lit. a – d ustawy o cudzoziemcach polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że celem zbadania, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, organ administracji zobowiązany jest do łącznego badania stopnia asymilacji cudzoziemca oraz ziszczenia się ustawowych przesłanek uregulowanych w art. 348 pkt 1 lit. a – d ustawy o cudzoziemcach przy zastrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji, że po pierwsze, brak asymilacji zwalnia organ administracji z obowiązku udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, po drugie, państwo goszczące nie posiada uprawnienia do ingerencji w prawa kraju pochodzenia, a to w sytuacji, gdy żaden z przepisów art. 348 pkt 1 lit. a – d ustawy o cudzoziemcach nie przewiduje przesłanki asymilacji jako podstawy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W ocenie skarżącej kasacyjnie organizacji społecznej prawidłowa wykładnia art. 348 pkt 1 lit. a – d ustawy o cudzoziemcach przewiduje jedynie badanie ziszczenia się przesłanek wymienionych w tych przepisach bez konieczności badania stopnia asymilacji.

Naruszenie art. 348 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach polegające na zawężeniu zastosowania pierwszego z powołanych przepisów jedynie do życia prywatnego nawiązanego w Polsce i wykluczenia z jego zastosowania prawa do życia rodzinnego. W ocenie skarżącej kasacyjnie organizacji społecznej wskazane naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżąca prowadzi w Polsce życie rodzinne z córką i obawia się naruszenia jej prawa do życia rodzinnego w kraju pochodzenia poprzez rozdzielenie jej z córką przez członków rodziny.

Naruszenie art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach przez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu powołanego przepisu, mimo że postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu dotyczyło również małoletniej córki skarżącej, a jedną z przyczyn, z powodu których skarżąca boi się powrotu do kraju pochodzenia, jest obawa przed naruszeniem praw jej małoletniej córki przez rozdzielenie jej z matką oraz przez ostracyzm spowodowany nieślubnym jej urodzeniem.

Naruszenie art. 351 pkt 1 – 3 ustawy o cudzoziemcach przez niezastosowanie powołanego przepisu i niezbadanie, czy zachodzą przesłanki udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i złożono wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

Rozpoznając skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skarg kasacyjnych zostały wyznaczone przez ich podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargi kasacyjne w tak określonych granicach NSA uznał, że są one pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do podstaw kasacyjnych skargi kasacyjnej skarżącej NSA stwierdza, że podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z powołanymi w tych podstawach przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą trzech zagadnień odpowiadających przesłankom udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych wymienionych w art. 348 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.). W zakresie, w jakim podstawy te dotyczą okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stwierdzić należy, że dotyczą one okoliczności, które były oceniane w postępowaniu, w którym wydano wobec skarżącej oraz jej małoletniej córki ostateczną decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Oczywiście podstawy udzielenia ochrony międzynarodowej nie są takie same jak podstawy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W tym zakresie wystarczy porównać art. 13 i art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 51 ze zm.) z art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Jednakże istotne jest to, że skarżąca z tych samych faktów, z których wyprowadzała przesłanki udzielenia ochrony międzynarodowej, wyprowadza przesłanki udzielenia jej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, zaś w postępowaniu w sprawie o udzielenie skarżącej ochrony międzynarodowej jej twierdzenia co do tych faktów zostały uznane za niewiarygodne. Nie jest więc dopuszczalna ponowna ocena tego, czy fakty te miały miejsce. W szczególności chodzi o konsekwencje urodzenia przez skarżącą nieślubnego dziecka. Zauważyć przy tym należy, że jakkolwiek ze znajdujących się w aktach informacji o kraju pochodzenia wynika, że w D. zdarzają się tak zwane zabójstwa honorowe, to jednak w postępowaniu w sprawie o udzielenie skarżącej ochrony międzynarodowej ustalono, iż w indywidulanej sytuacji skarżącej nie jest ona takim zabójstwem zagrożona. Ustalono też, że w przypadku skarżącej istnieje możliwość zamieszkania przez nią w innej części Federacji Rosyjskiej oraz że w istocie przyczyną opuszczenia przez nią kraju pochodzenia nie była obawa przed prześladowaniem, a względy ekonomiczne. Zatem odmienne twierdzenia w sprawie o zobowiązanie skarżącej do powrotu nie są dopuszczalne. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca od decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wniosła skargi do sądu administracyjnego, a więc należy przyjąć, że uznała dokonane w tej sprawie ustalenia za zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Brak też podstaw, aby przypisywać istotne znaczenie podnoszonym w skardze kasacyjnej okolicznościom w postaci, jak się twierdzi, zastraszania skarżącej przez byłego partnera oraz zmuszania jej do aborcji oraz nachodzenia jej przez obcych mężczyzn, domagających się kontaktów na tle seksualnym. Okoliczności te – co się przyznaje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - były przez skarżącą wskazywane w postępowaniu w sprawie udzielenia jej ochrony międzynarodowej i nie zostały uznane za podstawę do przyznania jej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. Obecnie zaś brak podstaw, aby uznać, że mogą one stanowić przesłankę uznania, że zachodzą podstawy udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych w oparciu o art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, skoro w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej ustalono, iż skarżąca może zamieszkać w innej części Federacji Rosyjskiej niż D. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji obu instancji, według którego nie występowały okoliczności faktyczne uzasadniające udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną skargi kasacyjnej skarżącej dotyczącą naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z powołanymi w tych podstawach przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie odnoszącym się do pozostałych przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, mianowicie wskazanych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, a więc w razie, gdy zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, NSA stwierdza, że w ustalonych przez organy administracji obu instancji okolicznościach dotyczących pobytu skarżącej oraz jej małoletniej córki w Polsce przyjęcie, że życie prywatne i rodzinne skarżącej oraz prawa jej dziecka nie będą zagrożone w razie powrotu do kraju pochodzenia jest trafne. Małoletnia córka skarżącej w chwili wydania zaskarżonej przed Sądem pierwszej instancji decyzji miała niespełna dwa lata, zaś w Polsce przebywała z matką jedynie 14 miesięcy. Sama skarżąca zaś w Polsce przebywała około 16 miesięcy, przy czym, w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, większość czasu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Trafnie więc w tych okolicznościach przyjęto, że skarżąca nie mogła nawiązać żadnych takich relacji, które mogłyby uprawniać do przyjęcia, że w Polsce prowadzi życie rodzinne (oczywiście z wyjątkiem córki) lub prywatne wymagające ochrony. Trafnie też przyjęto, że powrót skarżącej wraz z małoletnią córką do kraju pochodzenia, który należy rozumieć, jako całą Rosję, a nie tylko rejon Kaukazu Północnego, nie wpłynie istotnie na jej rozwój psychofizyczny. Uwzględniając wiek córki skarżącej i czas pobytu w Polsce w chwili wydania zaskarżonej przed Sądem pierwszej instancji decyzji za nieprzekonujące należy uznać twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, że córka skarżącej wobec urodzenia poza Rosją nie zna kraju pochodzenia. Z uwagi na wiek córki skarżącej równie dobrze można stwierdzić, że nie zna ona również Polski. Okoliczności związane z wiekiem córki skarżącej oraz czasu przebywania w Polsce były w ocenie NSA wystarczające do uznania, że jej prawa w razie wyjazdu do kraju pochodzenia nie zostaną naruszone w stopniu istotnie zagrażającym jej rozwojowi psychofizycznemu. W takich okolicznościach nie były też wymagane wiadomości specjalne uzasadniające przeprowadzenie dowodu z biegłych ani nie było też konieczne przeprowadzanie innych dowodów. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji obu instancji, według którego nie występowały okoliczności faktyczne uzasadniające udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Pozostałe podstawy kasacyjne skargi kasacyjnej skarżącej dotyczą naruszenia prawa materialnego, mianowicie art. 348 ustawy o cudzoziemcach i w związku z uznaniem, że nie są zasadne podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania związanego z dokonywaniem ustaleń istotnych w świetle tego przepisu okoliczności faktycznych także są niezasadne. Skoro zgodnie z prawem poczynione, zdaniem NSA, ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do zastosowania art. 348 ustawy o cudzoziemcach, to zarzut naruszenia powołanego przepisu jest niezasadny.

Zauważyć też należy, że w skardze kasacyjnej, przytaczając podstawy kasacyjne zawierające zarzut naruszenia art. 348 ustawy o cudzoziemcach, powołuje się art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdza wcześniejsze stwierdzenie, według którego skarżąca w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu opiera się na tych samych okolicznościach faktycznych, co w sprawie udzielenia jej ochrony międzynarodowej, co wobec ostatecznego charakteru decyzji w zakresie ochrony międzynarodowej oraz jej podstawowej przesłanki, że twierdzenia skarżącej są niewiarygodne, jest niedopuszczalne.

Należy też zwrócić uwagę, że powołanie w podstawach kasacyjnych dotyczących naruszenia prawa materialnego art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie miało istotnego znaczenia, gdyż przepis ten jest powiązany z art. 348 powołanej ustawy. Z kolei powołanie art. 351 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach jest wynikiem nieporozumienia, gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Dotyczy on bowiem sytuacji, polegającej na tym, że organ administracji uznał, iż zachodzą podstawy do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, lecz przyjął, że zachodzą negatywne przesłanki udzielenia takiej zgody wymienione w art. 349 ustawy o cudzoziemcach. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji obu instancji, według którego brak było podstaw do zezwolenia skarżącej na pobyt ze względów humanitarnych.

Mając wskazane okoliczności na uwadze NSA uznał, że skarga kasacyjna skarżącej nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

Odnosząc się do podstaw kasacyjnych skargi kasacyjnej organizacji społecznej stwierdzić należy, że dwie pierwsze podstawy kasacyjne, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sprowadzają się do kwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie dotyczącej udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej. W podstawach tych powołuje się informacje o kraju pochodzenia, które były przedmiotem oceny w tym postępowaniu oraz twierdzi się wbrew ustaleniom poczynionym w tym postępowaniu, że obawa skarżącej, iż w razie powrotu do kraju pochodzenia stanie się ofiarą tak zwanego zabójstwa honorowego z powodu urodzenia nieślubnego dziecka była uzasadniona oraz że skarżąca nie będzie mogła zamieszkać w innym rejonie Rosji niż D. W ocenie NSA wobec tego, że decyzja w sprawie odmowy udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej jest ostateczna i prawomocna, gdyż skarżąca nie wniosła w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego, w postępowaniu w sprawie zobowiązania skarżącej do powrotu nie można opierać żądania udzielenia zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na okolicznościach faktycznych, które w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zostały uznane za niewiarygodne. Podkreślić należy, że w postępowaniu w sprawie udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej przyjęto, iż skarżąca może zamieszkać w innym rejonie Rosji niż D. lub w ogólności Kaukaz Północny. W związku z tym, mimo potwierdzonych w informacji o kraju pochodzenia zagrożeń dla kobiet należących do społeczności czeczeńskiej związanych z urodzeniem nieślubnego dziecka, nie można przyjmować, iż zobowiązanie skarżącej do powrotu do kraju pochodzenia, rozumianego jako Rosja, stanowić będzie zobowiązanie do powrotu do państwa, w którym wystąpią zagrożenia wskazane w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Dotyczy to wszystkich zagrożeń wskazanych w skardze kasacyjnej organizacji społecznej, a więc dotyczących samej skarżącej, jak i jej małoletniej córki. Stanowisko skarżącej kasacyjnie organizacji społecznej w tym zakresie sprowadza się, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej oraz z pisma 5 listopada 2020 r., to tezy, iż ustalenia dokonane w postępowaniu w sprawie udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej były wadliwe. Takie podejście w ocenie NSA jest sprzeczne z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. Zauważyć też należy, że ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje szerokie możliwości uwzględnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie ochrony międzynarodowej i potwierdzających je dowodów, w tym nowych okoliczności i dowodów. Z art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że dopuszczalny jest ponowny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, gdy zachodzą lub są powoływane nowe okoliczności i dowody. W tym kontekście należy wskazać, że Sądowi jest znany z urzędu fakt, iż skarżąca złożyła ponowny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, w którym ponownie powołała się na zagrożenie wynikające z faktu, iż jest matką nieślubnego dziecka. Wniosek ten został uznany decyzjami z [...] grudnia 2018 r. (pierwsza instancja) i [...] lutego 2020 r. (druga instancja) za niedopuszczalny, zaś wniesiona przez skarżącą skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawomocnym wyrokiem z 29 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1013/20, została oddalona. Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że ponownie była rozważana możliwość zamieszkania skarżącej w innym rejonie Rosji oraz że ponownie na podstawie informacji o kraju pochodzenia ustalono, że taka możliwość istnieje. Uwzględniono przy tym nowsze informacje o kraju pochodzenia w tym także z 10 października 2019 r., co jest istotne wobec powołania się przez skarżącą kasacyjnie organizację społeczną w piśmie z 26 marca 2019 r. na informację o kraju pochodzenia z 19 kwietnia 2018 r.

Podstawa kasacyjna skargi kasacyjnej organizacji społecznej zawierająca zarzut naruszenia art. 348 pkt 1 lit. a – d ustawy o cudzoziemcach jest zasadna w zakresie, w jakim dotyczy uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, z którego może wynikać, że asymilacja ma znaczenie przy ocenie udzielenia zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie NSA odnośny fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest niefortunnie sformułowany. Jest to oczywiście uchybienie, ale nie ma one istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do podstaw kasacyjnych skargi kasacyjnej organizacji społecznej zawierających zarzuty naruszenia art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach zauważyć należy, że życie rodzinne skarżącej, które prowadzi z małoletnią córką nie jest zagrożone w razie powrotu skarżącej do kraju pochodzenia, gdyż powróci ona tam wraz z dzieckiem. Z kolei twierdzenie, że w tym zakresie życie rodzinne skarżącej zostanie zagrożone, gdyż w kraju pochodzenia może zostać rozdzielona z córką, nawiązuje do zasadniczej tezy skarżącej o grożącym jej w kraju pochodzenia niebezpieczeństwie z powodu urodzenia nieślubnego dziecka, która – jak już wyjaśniono – nie jest wiarygodna. Podobnie należy ocenić drugi wątek wskazanych podstaw kasacyjnych, mianowicie twierdzenie, że prawa córki skarżącej zostaną naruszone, gdyż zostanie rozdzielona z matką oraz poddana ostracyzmowi.

Odnosząc się do podstawy kasacyjnej skargi kasacyjnej organizacji społecznej, w której zarzucono naruszenie art. 351 pkt 1 – 3 ustawy o cudzoziemcach przez niezastosowanie powołanego przepisu i niezbadanie, czy zachodzą przesłanki udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany zauważyć należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w istocie chodzi jedynie o niezastosowanie powołanego przepisu w zakresie art. 351 pkt 1. Ten przepis – jak wynika z jego treści, w szczególności zdania końcowego - stosuje się, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, a więc nie dlatego, że nie występują zagrożenia, o którym mowa w art. 348 ustawy o cudzoziemcach, lecz dlatego, że one występują, jednakże zachodzą szczególne przesłanki negatywne udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych odnoszące się do postępowania lub działalności cudzoziemca określone właśnie w art. 349 ustawy o cudzoziemcach. Art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach miał by zatem w sprawie zastosowanie, gdyby ustalono, że zachodzą okoliczności wymienione w art. 348 ustawy o cudzoziemcach, ale zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie można udzielić, gdyż zachodzą okoliczności, o którym mowa w art. 349 powołanej ustawy. Nie ma on więc zastosowania, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – organy administracji uznały, że nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 348 ustawy o cudzoziemcach.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że także skarga kasacyjna organizacji społecznej jest niezasadna.

Wobec niezasadności skarg kasacyjnych NSA, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej skarżącej o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, kosztów udzielonej pomocy prawnej, NSA wskazuje, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do rozpoznania tego wniosku jest Sąd pierwszej instancji.

Skargi kasacyjne zostały rozpoznane na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W ocenie NSA rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż postępowanie sądowe, uwzględniając obie instancje, trwa już prawie 3 lata. Rozpoznając obecne skargi kasacyjne NSA próbował rozpoznać sprawę na rozprawie 26 listopada 2020 r. jednakże rozprawa została odwołana z uwagi na rozszerzenie zakresu ograniczeń związanych z epidemią COVID-19, które to ograniczenia zostały rozszerzone także na m.st. Warszawa (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - Dz.U. poz. 1758 ze zm.). Przeprowadzanie w tych okolicznościach rozpraw zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skarg kasacyjnych na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem strony do jawnego rozpoznania jej sprawy, a jej prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia.