Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 121/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
journal: Dz.U. 1995 nr 1 poz 1
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi U. Sz. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do spłaty należności stanowiącej odsetki umowne za zwłokę oraz koszty zastępstwa procesowego i postępowania egzekucyjnego uchyla decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją administracyjną Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K., działającego z upoważnienia Starosty K., z dnia [...], nr [...], orzeczono o umorzeniu U. Sz. należności głównej w kwocie 38.243,83 zł oraz o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty należności w kwocie 32.188,55 zł, stanowiącej odsetki umowne za zwłokę oraz koszta zastępstwa procesowego i postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko, organ I instancji podał, że Powiatowa Rada Zatrudnienia uchwałą nr [...], z dnia [...], pozytywnie zaopiniowała umorzenie należności w całości. Biorąc jednakże pod uwagę fakt, iż wierzytelność Skarbu Państwa jest zabezpieczona hipotecznie na nieruchomości stanowiącej własność poręczyciela A. J., brak podstaw do całkowitego umorzenia należności. Organ I instancji uznał, że zachodzą przesłanki do umorzenia części należności i umorzył w całości należność główną, co wstrzyma narastanie odsetek za zwłokę oraz wskazał, że pozostałą do spłaty należność organ może rozłożyć na dogodne do spłaty raty, po uprzednim złożeniu przez zainteresowaną stosownego wniosku.

Od tej decyzji U. Sz. złożyła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie całości należności z tytułu pożyczki. W wyjaśnieniach zainteresowana podała, że dnia 20.04.2000 r. podpisała umowę z Powiatowym Urzędem Pracy w K. na pożyczkę w kwocie 20.000,00 zł, która aneksem z listopada 2000 r. została powiększona o kwotę 10.000,00 zł, co razem stanowi 30.000,00 zł pożyczki. Strona wskazała, że w przedmiotowym okresie wszystkie prace były wykonywane zgodnie z planem i pod nadzorem Powiatowego Urzędu Pracy do momentu, kiedy na przełomie listopada i grudnia 2000 r. pogorszył się jej stan zdrowia. Zainteresowana stwierdziła, że od tego momentu zostały zahamowane prace przy wykonywaniu adaptacji kawiarni (małej gastronomii), a cała uwaga skupiła się na jej zdrowiu. Już w trakcie leczenia i po pierwszej operacji, kiedy była na chemioterapii, dnia 25.03.2002r., wystąpiła z wnioskiem do Powiatowego Urzędu Pracy w K., o umorzenie pożyczki w całości i wtedy podniosła argumenty, które w ogóle się nie zmieniły do chwili obecnej, chociaż wtedy właśnie jej sytuacja zdrowotna, rodzinna i finansowa, nie podnosząc psychicznej, była o wiele gorsza, niż przy składaniu drugiego wniosku w tej samej sprawie. Strona uważa za wielce krzywdzące, obciążanie jej kosztami, które wyniknęły pomiędzy jej pierwszym, a drugim wnioskiem o umorzenie pożyczki, ponieważ koszty te były spowodowane tylko i wyłącznie działaniem Powiatowego Urzędu Pracy w K. Ponadto zainteresowana podała, że w tej sprawie uważa za właściwą uchwałę nr [...], Powiatowej Rady Zatrudnienia w K., z dnia [...] i dlatego prosi o jej podtrzymanie.

W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że zgodnie z umową pożyczki, z dnia [...] nr [...], U. Sz. otrzymała pożyczkę z Funduszu Pracy, w kwocie 20.000,00 zł, z przeznaczeniem na sfinansowanie działalności gospodarczej w zakresie mała gastronomia, miejsce prowadzenia działalności - O. K. przy ul. [...].

Zabezpieczeniem spłaty pożyczki, zgodnie z § 9 umowy pożyczki, jest poręczenie wg prawa cywilnego - art. 876 do 887 kodeksu cywilnego oraz ustanowienie hipoteki umownej:

1. A. J.

2. Ustanowienie hipoteki umownej na nieruchomości położonej w O. K. przy ul. [...].

W dniu 16.10.2000r. został wprowadzony aneks do umowy pożyczki [...] z dnia [...], w którym strony wprowadziły zmiany w ten sposób, że:

- Treść § 2 umowy pożyczki otrzymali brzmienie; "Pożyczkobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kwoty udzielonej pożyczki tylko na cele określone w szczegółowej specyfikacji i harmonogramie zakupów stanowiącej załącznik nr 1 do umowy pożyczki nr [...] z dnia [...]".

- Treść § 11 umowy pożyczki otrzymał brzmienie "pożyczkobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kwoty udzielonej pożyczki zgodnie z celem, na który została udzielona i w terminie do dnia 23 października 2000 roku, udostępnienie Pożyczkodawcy niezbędnych dokumentów, udzielenie właściwych informacji i wyjaśnień na temat wykorzystania pożyczki oraz umożliwienie przeprowadzenia kontroli. (Zachować wszelkie rachunki i faktury dotyczące zakupów do kontroli)".

- pozostałe postanowienia umowy nie uległy zmianie.

W dniu 02.11.2000 r. strony wprowadziły aneks nr 2 do umowy pożyczki [...], z dnia [...] którym wprowadziły następujące zmiany:

- W § 1 kwotę "20.000 zł" zastąpiono kwotą "30.000 zł".

- Treść § 2 umowy pożyczki otrzymała brzmienie: "Pożyczkobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kwoty pożyczki tylko na cele określone w szczegółowej specyfikacji i harmonogramie zakupów stanowiących załącznik nr 3 do umowy pożyczki nr [...] z dnia [...]".

- W § 11 datę "23 października 2000 roku" zastąpiono datą "31 grudnia 2000 roku".

- Treść § 8 otrzymała, brzmienie "Pożyczka zostanie spłacona w 39 ratach miesięcznych w załączonym planie spłaty pożyczki począwszy od dnia 01.02.2001r. stanowiący załącznik nr4 do umowy".

- Treść § 10 otrzymała brzmienie: "Pożyczkobiorca zobowiązany jest do rozpoczęcia działalności gospodarczej do dnia 31.12.2000 r. i uruchomienia działalności".

- Pożyczkobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kwoty udzielonej pożyczki zgodnie z § 2 niniejszej umowy i w terminie określonym w § 11 umowy rozliczyć pożyczkę składając w PUP potwierdzone kserokopie dokumentów rozliczeniowych oraz udostępnić Pożyczkodawcy inne niezbędne dokumenty, udzielić właściwych informacji i wyjaśnień na temat wykorzystania pożyczki oraz umożliwić Pożyczkodawcy przeprowadzenie kontroli.

- Do treści § 9 umowy dodano pkt w brzmieniu:

"dodatkowym zabezpieczeniem pożyczki jest wystawienie weksla in blanco przez U. Sz. i A. J. wraz z deklaracją wekslową do kwoty 30.000,- złotych wraz z odsetkami".

- Inne postanowienia umowy pozostały bez zmian.

Następnie w dniu 11.01.2001 r. aneksem nr 3 strony wprowadziły zmiany do umowy pożyczki nr [...] z dnia [...] w ten sposób, że treść § 10 umowy pożyczki otrzymała brzmienie: "Pożyczkobiorca zobowiązany jest do rozpoczęcia działalności gospodarczej do dnia 28 lutego 2001 roku", pozostałe postanowienia umowy nie uległy zmianie.

Pismem z dnia 13.02.2001 r.. a następnie z dnia 28.03.2001 r.. Powiatowy Urząd Pracy w K. wezwał U. Sz. do zapłaty powstałych zaległości z tytułu pobranej pożyczki.

U. Sz. pismem z dnia 14.03.2001 r. zwróciła się do urzędu pracy o przesunięcie terminu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Natomiast w piśmie z dnia 04.05.2001 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. poinformował pożyczkobiorcę, że odmawia przesunięcia terminu rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz że nie rozliczyła się ona z otrzymanej transzy pożyczki, której termin upłynął w dniu 14.03.2001 r., o czym była poinformowana pismem z dnia 05.03.2001 r.

Następnie pismem z dnia 07.05.2001 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wezwał U. Sz. do zwrotu niespłaconej pożyczki wraz z odsetkami w łącznej kwocie 36.909,04 zł, w tym zadłużenie główne - 30.000,00 zł oraz odsetki ustawowe - 6.909,04 zł.

Pismem z dnia 23.05.2001 r. U. Sz. zwróciła się do powiatowego urzędu pracy o zaniechanie rozwiązania z nią umowy i zwrotu pożyczki z Funduszu Pracy.

W dniu 07.09.2001 r. została zawarta ugoda pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy w K. a U. Sz. i A. J., w której U. Sz. i A. J. zobowiązali się do zapłaty na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w K. z tytułu umowy nr [...], z dnia [...] następujących kwot:

- należność główna 36.909,04 zł

- odsetki ustawowe od dnia 08.05.2001 r. do dnia zawarcia ugody 3.731,35 zł

- pozostała kwota odsetek od 08.09.2001 r. zostanie wyliczona w ostatniej racie tj. październik 2003r. od niespłaconych kwot o czym dłużnicy zostaną powiadomieni przez tut. urząd.

W § 2 ugody strony postanowiły, że należność główną w kwocie 39,909,04 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia zawarcia ugody oraz bieżącymi odsetkami ustawowymi U. Sz. zobowiązuje się spłacić na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w K. w 24 ratach miesięcznych po 2.000,00 zł. płatne do 10-go każdego miesiąca poczynając od listopada 2001 r. Ponadto strony ustaliły, że w 24 racie będzie w całości spłacona pozostała kwota odsetek należnych Powiatowemu Urzędowi Pracy, liczonych w wysokości ustawowej od niespłaconych kwot.

W § 3 ugody postanowiono, że w przypadku nie uregulowania co najmniej jednej raty w terminie określonym w niniejszej ugodzie Powiatowy Urząd Pracy skieruje pozew do sądu.

Pismem z dnia 26.10.2001 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wystąpił do Sądu Okręgowego w Świdnicy z pozwem w postępowaniu nakazowym przeciwko A. J. i U. Sz.

W dniu 28.03.2002 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w K. oraz do Powiatowego Urzędu Pracy w K. pismo U. Sz., z dnia 25.03.2002 r., w którym wystąpiła o umorzenie pożyczki wraz z odsetkami z powodu choroby i niepełnosprawności wynikłej z choroby.

Pismem z dnia 23.05.2002 r., Kierownik PUP w K. poinformował Powiatową Radę Zatrudnienia m.in., że zadłużenie U. Sz. z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy wynosi: zadłużenie główne - 36.909,04 zł i odsetki ustawowe - 8.746,94 zł, tj. łącznie 45.655,98 zł oraz że w dniu 09.01.2002 r. kontrola Powiatowego Urzędu Pracy stwierdziła, że U. Sz. nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym adresem z uwagi na trwające prace remontowo-budowlane. Ponadto w piśmie tym podano, że z powodu braku wpłaty zaległości oraz nie rozliczenia się z otrzymanej kwoty pożyczki 10.000,00 zł, Powiatowy Urząd Pracy w K. rozwiązał umowę z dnia 07.05.2001 r. i wezwał do zapłaty zaległości w terminie 14 dni kwoty 36.909,04 zł; od chwili rozwiązania umowy naliczane są odsetki ustawowe za zwłokę, zabezpieczeniem spłaty pożyczki U. Sz. jest poręczenie cywilne przez A. J. oraz ustanowienie hipoteki umownej na nieruchomości położonej w O. K. przy ul. [...].

Po rozpatrzeniu wniosku U. Sz. decyzją z dnia [...] orzeczono o odmowie umorzenia stronie pożyczki, w łącznej kwocie 45.655,98 zł.

Pismem z dnia 16.07.2002 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wystąpił do Sądu Okręgowego w Świdnicy z pozwem w postępowaniu nakazowym przeciwko A. J. i U Sz.

Sąd Okręgowy w Świdnicy Wydział I Cywilny w dniu 26.07.2002 r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, sygn. akt 1 Nc 145/02, w którym nakazał pozwanym A. J. i U. Sz., aby zapłacili solidarnie na rzecz powoda kwotę 38.243,83 zł z należnymi odsetkami od 20.06.2001 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2.000,00 zł tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 2.000,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu albo wnieśli w tymże terminie zarzuty.

Pismem z dnia 02.09.2002 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wystąpił do Sądu Okręgowego w Świdnicy z wnioskiem o nadanie nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności. W dniu 17.09.2002 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wystąpił do Komornika Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika U. Sz. i A. J.

Następnie pismem z dnia 25.09.2002 r. PUP w K. wystąpił do Komornika Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o skierowanie egzekucji do nieruchomości.

Pismem z dnia 22.11.2005 r., które wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w K. w dniu 24.11.2005 r., U. Sz. wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie roszczeń sądowo-komorniczych na rzecz PUP w K., a dotyczącej umowy użyczenia budynku gospodarczego przez A. J. na zaadoptowanie tego obiektu na lokal gastronomiczny. Udzielona pożyczka z PUP K. wiązała się z częściowym poręczeniem hipoteki i wekslem. W piśmie tym strona opisała m.in. swoją sytuację zdrowotną i materialną oraz stwierdziła, że pożyczkę otrzymała w dwóch transzach, którą wykorzystała "zgodnie z wytycznymi", w trakcie realizacji udzielonej pożyczki 2-krotnie była przeprowadzona kontrola, czy pożyczka została wykorzystana zgodnie z celem i nie było żadnych zastrzeżeń. Ponadto wskazała na problemy, związane z lokalem, w którym miała być prowadzona działalność gospodarcza. Do pisma zainteresowana dołączyła kserokopie pisma do Przewodniczącego Rady Zatrudnienia w K. z dnia 25.03.2002 r., pozwu w postępowaniu nakazowym z dnia 18.07.2002 r., karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 03.09.2002 r., zawiadomienia dłużnika o terminie czynności z 10.11.2005 r. oraz postanowienia PUP K. z dnia 21.11.2005 r.

Powiatowy Urząd Pracy w K., pismem z dnia 06.12.2005 r. poinformował U. Sz., że wniosek z dnia 24.11.2005 r. o umorzenie wierzytelności Skarbu Państwa - Powiatowego Urzędu Pracy w K. w kwocie 69.769,66 zł powstałej z tytułu nie rozliczenia się z pożyczki z dnia 20.04.2000 r., zasądzonej nakazem zapłaty Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 26.07.2002 r., sygn. akt I Nc 145/02 oraz wyjaśnił, że jej wniosek zostanie skierowany, zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, na najbliższe posiedzenie Rady Zatrudnienia w celu jego zaopiniowania. Ponadto U. Sz. została poinformowana o konieczności dostarczenia zaświadczenia o dochodach wszystkich osób prowadzących wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe oraz zaświadczenia, z Ośrodka Pomocy Społecznej o korzystaniu lub nie korzystaniu z pomocy opieki społecznej.

W dniu 15.12.2005 r. wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w K. pismo U. Sz. z dnia 14.12.2005 r., w którym nawiązując do swojego wniosku z dnia 24.11.2005 r. oraz pisma PUP w K. z dnia 06.12.2005 r. ponownie wystąpiła o umorzenie pożyczki w całości z odsetkami, ponieważ nie posiada majątku, a nie chce narazić poręczyciela A. J. (ojca jej dzieci) na utratę nieruchomości. Strona podała m.in., że jej przypadek ma indywidualny charakter, gdzie zgodnie z zawartą umową przyznane środki zostały wykorzystane w około 90%, w trakcie realizacji przedsięwzięcia jej stan zdrowia znacznie pogorszył się, co spowodowało duże załamanie psychiczne zarówno jej jak i jej rodziny, a w konsekwencji znaczne spowolnienie prac związanych z rozpoczęciem przedmiotowej działalności.

Pismem z dnia 29.12.2005 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. wezwał U. Sz. oraz A. J. celem stawienia się w urzędzie pracy w dniu 05.01.2006r. w sprawie umorzenia należności w kwocie 69.769,66 zł powstałej z tytułu nierozliczonej pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

W dniu 05.01.2006 r. stawili się do Powiatowego Urzędu Pracy w K. U. Sz. oraz A. J. i na tę okoliczność został sporządzony protokół z rozprawy administracyjnej. W protokole tym podano, że strony zostały poinformowane, iż wniosek U. Sz. o umorzenie pożyczki został skierowany do Powiatowej Rady Zatrudnienia w K. w celu zaopiniowania. Strony wniosły o umorzenie całości pożyczki wraz z odsetkami i nie wyrażają zgody na rozłożenie na raty, gdyż nie są w stanie spłacić żadnej raty - A. J. nie pracuje, od czasu do czasu jest podopiecznym Ośrodka Pomocy Społecznej, a U. Sz. jest bardzo chora i otrzymuje tylko 460.00 zł renty. W protokole z dnia 05.01.2006 r. podano również, że strony nie są w stanie zapłacić kosztów egzekucyjnych dla komornika, ani kosztów zastępstwa prawnego, bo ledwo starcza na życie. Działka nr 253 (AM-3) ok. 1 ha, to grunt orny położony koło kamieniołomu, w chwili obecnej nie jest zagospodarowany. Strony nie wyraziły zgody na sprzedanie lub zlicytowanie gruntu ok. 1 ha i wniosły o umorzenie całości należności.

Powiatowa Rada Zatrudnienia Uchwałą nr [...], z dnia [...] pozytywnie zaopiniowała wniosek w sprawie umorzenia pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej pobranej przez U. Sz. - kwota do umorzenia 69.769,66 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K., działającego z upoważnienia Starosty Kłodzkiego, z dnia [...] nr [...].

Zgodnie z przepisem art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.

Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 4 a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. z 2001 r. Dz. U. Nr 6. poz. 56 z późn. zm.) starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Przepis art. 18 ust. 4 b ww. ustawy stanowi, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4 a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.

Wobec powyższego, ponieważ wierzytelność Skarbu Państwa jest zabezpieczona hipotecznie na nieruchomości stanowiącej własność poręczyciela A. J., brak jest podstaw do całkowitego umorzenia należności. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Najwyższego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 22.01.1998 r.. sygn. akt II SA 1345/97, w którym podano, że "Skoro należność z tytułu zwrotu pożyczki z Funduszu Pracy może być egzekwowana z nieruchomości skarżącego, brak jest podstaw prawnych do umorzenia spłacenia opisanej należności". Niewątpliwie choroba zainteresowanej pogorszyła jej sytuację finansową, dlatego umorzono U. Sz. należność główną w kwocie 38.243,83 zł. Jednakże z uwagi na to. że za powstały dług odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik i jest możliwość dochodzenia zadłużenia z nieruchomości stanowiącej własność poręczyciela, całość zadłużenia nie może zostać umorzona. W tej sytuacji odmowa umorzenia całości pozostałej do spłaty należności w kwocie 32.188,55 zł. stanowiącej odsetki umowne za zwłokę oraz koszta zastępstwa procesowego i postępowania egzekucyjnego, jest w pełni uzasadniona. Mimo iż opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia jest pozytywna. to należy stwierdzić, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w K., działający z upoważnienia Starosty K., który nie jest związany opinią Powiatowej Rady Zatrudnienia, kierował się sytuacją materialną dłużnika i poręczyciela, który solidarnie odpowiada za spłatę pożyczki z Funduszu Pracy.

Na powyższą decyzję U. Sz. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podnosząc tę samą argumentację, jak w postępowaniu administracyjnym. Zarzuciła ponadto, że cała korespondencja w przedmiotowej sprawie od dnia 4 lutego 2006r. była prowadzona z rodziną o takim samym nazwisku. Wniosła także o wzięcie pod uwagę § 31 pkt 5 regulaminu udzielania pożyczek, bo jest to jej indywidualny przypadek losowy (choroba nowotworowa), a poręczyciel A. J. nie ponosi żadnej winy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Stwierdził ponadto, że podniesiony w skardze przez U. Sz. zarzut, iż cała korespondencja od 04.02.2003r. w przedmiotowej sprawie była prowadzona z rodziną o takim samym nazwisku, tj. U. i E. Sz. z O. nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Z akt sprawy wynika, ze cała korespondencja kierowana do strony przez Powiatowy Urząd Pracy w K., była wysyłana na adres: ul. [...] O. Natomiast fakt, iż Komornik Sądu Rejonowego w K. w swoich zawiadomieniach oraz Sąd Rejonowa w postanowieniu wskazali niewłaściwy adres strony, nie może prowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji oraz uznania, że strona nie była poinformowana o powstałym zadłużeniu z tytułu udzielonej pożyczki z Funduszu Pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów wskazanych przez skarżących.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywała już ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514 ze zm.).

Jednakże, w myśl art. 139 ust. 5 ustawy z dnia. 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99 poz. 1001 ze zm.). pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.

Według art. 6 pkt 15 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do zadań samorządu powiatowego należy w szczególności wydawanie decyzji w sprawach o odroczeniu terminu spłaty, rozłożeniu na raty lub umorzeniu części albo całości nienależnie pobranego świadczenia lub pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.

Natomiast z art. 6c ust. 2 cyt. ustawy wynika, że w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji w zakresie zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej: 1 organem właściwym jest starosta; 2/ organem wyższego stopnia jest wojewoda.

Sprawa o umorzenie zadłużenia z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej należy zatem do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 kpa zastosowanie mają przepisy tego kodeksu.

Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 kpa). Wojewoda działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.

Sąd zauważa, że rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego każdorazowo musi mieć podstawę w przepisach prawa materialnego. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514). Z powołanych przepisów wynika, że starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1 jeżeli:

1. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;

2. w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania;

3. pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4. wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności;

5.przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne - art. 18 ust. 4a/.

Umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych - (art. 18 ust. 4b).

Warunki udzielania pożyczek, wysokość stopy procentowej oraz warunki spłaty określa się w umowie zawieranej przez starostę z pożyczkobiorcą - (art. 18 ust. 5 cyt. ustawy).

Bezsporne w sprawie jest, że U. Sz. zawarła umowę pożyczki z Kierownikiem Powiatowego Urzędu Pracy w K., której treść i postanowienia nie zostały skutecznie w stosownym trybie podważone. Jest także bezsporne, że umowa ta przewidywała, że pożyczkobiorca zobowiązał się do podjęcia działalności gospodarczej do dnia 19 lipca 2000r., a w wyniku przedłużenia tego terminu, do dnia 28 lutego 2001r. (§ 10 umowy), zaś niepodjęcie prowadzenia działalności gospodarczej w tym terminie stanowiło podstawę do rozporządzenia umowy pożyczki (§ 13 umowy). Jest także niesporne, że skarżąca warunku tego nie spełniła. Konsekwencją powyższego było wypowiedzenie skarżącej umowy pożyczki z wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami (spłata należności głównej oraz należnych odsetek). Z tego względu formułowane przez skarżącą pod adresem organu zatrudnienia oceny, co do warunków i okoliczności udzielania tego typy pożyczek są bez znaczenia, skoro dobrowolnie i na własny wniosek taką umowę zawarła, zobowiązując się do przestrzegania jej postanowień.

Rozpatrując wniosek skarżącej o umorzenie pożyczki, organ - uwzględniając fakt jej choroby i związanego z tym pogorszenia sytuacji finansowej - umorzył należność główną, odmawiając umorzenia pozostałej do spłaty należności stanowiących odsetki umowne za zwłokę oraz koszty zastępstwa procesowego i postępowania egzekucyjnego. Powołał się przy tym na art. 18 ust. 4 "b" ustawy, podnosząc, że skoro wierzytelność Skarbu Państwa jest zabezpieczona hipotecznie na nieruchomości stanowiącej własność poręczyciela, A. J., to brak jest podstaw do całkowitego umorzenia należności, z którą współdłużnicy odpowiadają solidarnie. Z tej przyczyny ograniczenie możliwości zastosowania ulgi z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, polegającej m.in. na umorzeniu zaległych odsetek od udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki, odnosi się podmiotowo nie tylko do pożyczkobiorcy, będącego dłużnikiem głównym, ale także do poręczycieli odpowiadających solidarnie z tytułu umowy pożyczki, będących zobowiązanymi w rozumieniu art. 18 ust. 4b cyt. ustawy. Aby więc umorzyć tę należność organy musiały przyjąć, że w sprawie zastosowana przesłanka z art. 18 ust. 4a pkt 5 (szczególne względy gospodarcze lub społeczne) ma zastosowanie nie tylko wobec skarżącej, ale także względem A. J.

Należy przy tym pamiętać, że decyzja podejmowana przez starostę na podstawie art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma charakter decyzji uznaniowej, o czym świadczyć może treść cyt. przepisu - "Starosta może odroczyć (...), rozłożyć na raty albo (...) umorzyć pożyczkę w części lub w całości". Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowej, zakres jednak tej kontroli jest ograniczony w pewnym stopniu, bowiem sprowadza się głównie do oceny zachowania wymogów proceduralnych, zwłaszcza rzetelności postępowania wyjaśniającego. Wydana w tej sprawie decyzja nie jest dowolna i nie narusza granic uznania, a organ wskazał źródło majątkowe, z którego może nastąpić zaspokojenie dochodzonej należności. Należy przy tym zauważyć, że środki z Funduszu Pracy tworzą kwoty przekazane na ten cel z budżetu, a przez to mają charakter środków publicznych. Nakłada to na organy zatrudnienia obowiązek wyważenia interesów, zgodnie z art. 7 kpa, tak aby pochopnie nie udzielać ulg w spłacie należności, z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi w przedmiocie uwzględnienia w sytuacji skarżącej § 31 pkt 5 regulaminu udzielania pożyczek ze środków Funduszu Pracy przez Powiatowy Urząd Pracy w K. poprzez uwzględnienie faktu choroby skarżącej oraz braku winy poręczyciela należy zauważyć, że niezależnie od tego, że powołana regulacja regulaminowa nie zawiera podstaw do uwzględnienia podnoszonych okoliczności (brak w niej także pkt. 5) - decyzja respektująca fakt tej choroby poprzez umorzenie spłaty całej należności głównej. Natomiast, z istoty poręczenia wynika obowiązek poręczyciela wykonania zobowiązania, gdy nie wykona go dłużnik główny, a kwestia jego braku winy - co podnosi skarżąca - nie ma znaczenia w sprawie.

Nie znalazł także potwierdzenia zarzut, że organy administracji kierowały korespondencję pod niewłaściwy adres, a strona w postępowaniu tym mogła korzystać z przysługujących jej środków procesowych.

Mimo tego, Sąd dopatrzył się w treści zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej istotnego uchybienia które przesądziło o konieczności wyeliminowania ich w tej postaci z obrotu prawnego. Otóż, w części odmawiającej umorzenia pozostałej do spłaty należności wymienia się, poza odsetkami ustawowymi za zwłokę, także koszty zastępstwa procesowego i postępowania egzekucyjnego. Tymczasem, żaden przepis ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie dawał materialnoprawnej podstawy do uwzględnienia w decyzji w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej, dodatkowych elementów wpływających na wysokość pozostałej do spłaty części pożyczki jak np. koszty procesu, egzekucji sądowej czy zastępstwa procesowego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2005r., III SA/Gd 216/05, zamieszczony w Bazie Orzeczniczej NSA).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.