Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 264/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 252
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Towarzystwa Piłkarskiego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 18 stycznia 2021 r., nr sygn. akt [...] w przedmiocie zwrotu dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 2.040 (dwa tysiące czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta orzekł o obowiązku zwrotu do budżetu Miasta przez "A" w M. kwoty 6.000 zł przyznanej na podstawie § 13 ust. 1 pkt 2 i 5 umowy nr [...] z dnia 16 kwietnia 2019 r. na realizację zadania publicznego w 2019 r. pt. "Szkolenie dzieci, młodzieży i osób dorosłych w zakresie piłki nożnej oraz udział w rozgrywkach organizowanych przez PZPN". Określił jednocześnie termin naliczania odsetek należnych od wskazanej wyżej kwoty - od 24 kwietnia 2019 r. zgodnie z zapisem § 13 ust. 2 umowy.

"A" w M. nie zgodziło się z tą decyzją zarzucając w wniesionym odwołaniu naruszenia procedury administracyjnej tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia , w szczególności niewyjaśnienia charakteru i wagi ustalonej nieprawidłowości a w przypadku ustalenia, że doszło do wykorzystania środków z dotacji niezgodnie z przeznaczeniem naruszenie przepisu art. 252 ustawy o finansach publicznych przez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że środki z przyznanej dotacji zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu odwołania "A" wyjaśniło, że wysokość dotacji została ustalona w umowie. W jej § 4 ust. 1 zawarto postanowienie zgodnie z którym "A" zobowiązało się do zachowania procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego a w ust. 2 wskazano, że ten procentowy udział wynosi nie więcej niż 25,79%. Z treści korekty sprawozdania z realizacji zadania wynikało, że udział ten wynosi 25,235 a nie jak wskazano uprzednio 25,82%. W ocenie "A", nie doszło do naruszenia art. 252 ustawy o finansach publicznych z uwagi na wykorzystanie całości dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Jego zdaniem ustawodawca wskazał, kiedy dotacja podlega zwrotowi, ale nie wskazał natomiast kiedy wystąpi stan określony jako wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem. Wskazał, że zwrotowi może podlegać tylko ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem "A", nie można uznać, iż cel zadania publicznego szczegółowo opisany w ofercie "A" nie został osiągnięty. Szkolenie dzieci, młodzieży i dorosłych w zakresie piłki nożnej miało miejsce, a drużyna "A" brała udział w rozgrywkach organizowanych przez Pomorski Zarząd Piłki Nożnej.

Samorządowe Kolegium, rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 13 października 2020 r., decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że kwestią, która przesądza o obowiązku zwrotu dotacji , jest brak rozliczenia dotacji udzielonej "A" w wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie. Beneficjent dotacji zgodnie z umową o jej przyznanie miał obowiązek złożenia sprawozdania końcowego z wykonania zadania publicznego sporządzone według wzoru, o którym mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia zakończenia realizacji zadania publicznego. W niniejszym przypadku termin ten byłby dotrzymany, gdyby "A" złożyło sprawozdanie do dnia 30 stycznia 2020 r. Sprawozdanie złożone zostało w dniu 2 stycznia 2020 r.. Jednakże, skoro sprawozdanie to zawierało braki i nieprawidłowości, to "A" było zobowiązane, po niezwłocznym poinformowaniu go o ich stwierdzeniu, do ich usunięcia w terminie wskazanym przez organ pierwszej instancji.

Istotnym w sprawie jest, że brak właściwego rozliczenia przyznanej dotacji zgodnie z zawartą w tym zakresie umową stanowi podstawę do przyjęcia, stosownie do jej zapisów (§ 9 pkt 10), że dotacja wykorzystana została niezgodnie z przeznaczeniem. Rozliczenie dotacji stanowi bowiem podstawę do przyjęcia czy wykorzystana została ona w sposób właściwy, tu zgodnie z umową zawartą na jej przyznanie. Rozliczenie dotacji winno obejmować merytoryczną, formalną i rachunkową kontrolę dokumentów przekazanych przed beneficjenta. Wyniki tak dokonanego rozliczenia będzie bowiem stanowić podstawę ewentualnego ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu. Nie można przy tym pominąć, że ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na "A" jako jej beneficjencie. Jego rzeczą jest właściwe udokumentowanie wydatków, poprzez przedłożenie dowodów je potwierdzających, bowiem rozliczenie dotacji nie dokonuje się na podstawie wyłącznie wyjaśnień i oświadczeń składanych przez beneficjenta.

Kolegium wskazało, że skoro dotacja nie została rozliczona, bo faktycznie tego "A", jako jej beneficjent nie dokonało, to brak jest podstaw do przyjęcia, że została ona wykorzystana na cel, na jaki została przyznana. Nie było bowiem podstaw do sprawdzenia sposobu wydatkowania tej dotacji. Stwierdzając powyższe Kolegium wyjaśniło, że złożenia korekty wraz z dokumentami dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie zezwala na przyjęcie, że "A" wywiązało się z obowiązku nakreślonego przez organ pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania to jest art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności niewyjaśnienie charakteru i wagi ustalonej przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości, a w przypadku ustalenia, że doszło do wykorzystania środków z dotacji niezgodnie z przeznaczeniem,

2) przepisu prawa materialnego to jest art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że środki z przyznanej dotacji zostały wykorzystane przez stronę niezgodnie z przeznaczeniem.

Uwzględniając wskazane naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przypomnieć należy, że decyzją z dnia 18 stycznia 2021 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 13 października 2020 roku, w oparciu o którą skarżący został zobowiązany do zwrotu otrzymanej w oparciu o umowę numer [...] z dnia 16 kwietnia 2019 roku dotacji w kwocie 6.000,00 PLN z przeznaczeniem na realizację zadania publicznego pn. "Szkolenie dzieci, młodzieży i osób dorosłych w zakresie piłki nożnej oraz udział w rozgrywkach organizowanych przez Związek Piłki Nożnej" . W ocenie organu, dokonując weryfikacji złożonego sprawozdania wraz z załącznikami stwierdzono, że dotacja nie jest rozliczona zgodnie z zawartą umową. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przyznana skarżącemu dotacja nie została faktycznie rozliczona, a co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, że została ona wykorzystana na cel, na jaki została przyznana. Podkreślono również, że brak było podstaw do sprawdzenia sposobu jej wydatkowania albowiem złożenie korekty sprawozdania wraz z dokumentami dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie zezwalało - w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego - na przyjęcie, że skarżący wywiązał się z obowiązku nakreślonego przez organ pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, ocena ta jest nieprawidłowa albowiem organ pominął, iż w dniu 2 stycznia 2020 roku skarżący przedłożył dokument w postaci sprawozdania końcowego realizacji zadania wraz z dokumentami źródłowymi obrazującymi poniesienie wydatków na ten cel. Z tego niezbicie wynika, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że skarżący nie dokonał rozliczenia zadania. Kwestia oceny czy zrobił to w sposób należyty czy też nie, nie oznacza, że nie uczynił tego w ogóle, a takie założenie błędnie legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, nie sposób uznać, iż przedłożenie dodatkowych dokumentów na etapie postępowania odwoławczego w żaden sposób nie wpływa na ocenę czy dotacja została rozliczona.

W tej sytuacji organ był zobligowany zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, przeanalizować przedłożone dokumenty - w całości - i następnie ocenić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego czy zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. składnikiem decyzji, powinno być uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn odmówienia innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu faktycznym organ administracji publicznej powinien zatem dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Wszelkie niejasności, które ujawnią się przy zestawieniu podstawy faktycznej decyzji z materiałem procesowym, muszą budzić uzasadnianą wątpliwość, czy ustalenie podstawy faktycznej nastąpiło prawidłowo. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ z obowiązku tego się nie wywiązał, pomijając dokumenty i wyjaśnienia strony.

Należy przypomnieć, że art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi, iż dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego (1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, (2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W myśl art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Zgodnie zaś z art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p., odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Natomiast art. 252 ust. ust. 3 u.f.p. stanowi, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania.

Z przedstawionej wyżej definicji legalnej dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wynika, że do jej ustalenia oraz określenia konieczne jest wykazanie sprzecznie z jakimi przepisami prawa lub zapisami umowy została wykorzystana przyznana dotacja. W rozpatrywanej sprawie wysokość dotacji nie została określona w odrębnych przepisach, takich nie wskazują też organy w decyzjach, lecz ustalona została umownie i z tego względu ocena, czy dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, powinna być dokonana wyłącznie z perspektywy postanowień zawartej przez strony umowy.

Takich rozważań w niniejsze sprawie nie podjęto, a przedłożonego przez stronę materiału dowodowego nie poddano ocenie, zgodnie z wymogami procedury dowodowej.

Reasumując, Sąd wskazuje, że wydanie decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu wymaga przede wszystkim jednoznacznego ustalenia zarówno okoliczności świadczących o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości, jak i wykazania, która część dotacji i dlaczego została uznana za nadmiernie pobraną. Wspomnianym wyżej wymogom, warunkującym wydanie decyzji podporządkowane musi być prowadzone postępowanie administracyjne. W jego ramach powinny zostać zgromadzone niezbędne do rozstrzygnięcia materiały dowodowe, dokonana następnie swobodna ocena dowodów i w efekcie końcowym danie temu wszystkiemu należytego wyrazu w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W realiach niniejszej sprawy, organy nie przeprowadziły w jakimkolwiek zakresie postępowania dowodowego, ograniczając się - w przypadku Samorządowego Kolegium Odwoławczego - do stwierdzenia, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem mając na uwadze zapis § 9 pkt 10 umowy. Tak sformułowane stanowisko – z pominięciem analizy złożonych przez stronę dokumentów- jest wadliwe i narusza przepisy prawa.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a..

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 i 205 p.p.s.a..