Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 343/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej prawo do zaliczki alimentacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]r., Nr [...], działając z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105, poz. 882 art. 104 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku H. R. z dnia [...]r. – przyznał H. R. zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...]zł. miesięcznie na okres [...]. na rzecz syna P. R.

W dniu [...]r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło podanie W. P. z dnia [...]r. zawierające żądanie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Burmistrza z dnia [...]r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a to art. 8, 10, 10a, 11, 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i art. 109§ 1 kpa. Organ pominął bowiem fakt, że dłużnik alimentacyjny od dnia [...]r. wpłacał należności z tytułu alimentów przekazem pocztowym do rąk H. R., a ponadto, nie uczestniczył w postępowaniu, nie otrzymał informacji o tym, że jest prowadzone postępowanie, oraz że została wydana decyzja administracyjna przyznająca zaliczkę alimentacyjną. Postępowanie to dotyczyło zarówno interesu jak i obowiązku dłużnika w każdym jego wymiarze, dlatego powinien zostać poinformowany o fakcie przyznania zaliczki alimentacyjnej, która to rodzi obowiązek pokrycia przez dłużnika należności z niej wynikającej.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 157§3 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 2 pkt 5 i art. 12 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a także art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) – po rozpatrzeniu wniosku W. P. - odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie wywołanej wnioskiem W. P. powstała wątpliwość, czy jest on stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jego syna – P. R.

Zdaniem organu, ustalenie powyższego faktu jest istotne, z uwagi na treść przepisu art. 157 § 2 Kpa, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Definicja prawna strony oparta jest zatem na konstrukcji interesu prawnego lub takiegoż obowiązku. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wywiódł dalej, że interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawna jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.

W ocenie Kolegium, w sprawie nie istnieje norma prawa materialnego, z której wynikałby obowiązek, czy interes prawny W. P. w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jego syna. Za stronę postępowania w tym przedmiocie organ uznał osobą uprawnioną do zaliczki działającą za pośrednictwem swego przedstawiciela ustawowego (art. 7 ust.1 w związku z art. 2 pkt 5 oraz art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej).

Kolegium podkreśliło, że wprawdzie przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utraciły moc z dniem [...]r., lecz zgodnie z art. 41 nowej ustawy, sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Nawiązując do treści wniosku Kolegium stwierdziło, że decyzja Burmistrza nie spowodowała nowego obowiązku po stronie dłużnika alimentacyjnego, gdyż obowiązek ten powstał już w postępowaniu zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...]r. zasądzającym alimenty. Decyzja przyznająca zaliczkę alimentacyjną stanowi konsekwencję niepłacenia alimentów przez zobowiązanego i w związku z tym wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a następnie stwierdzenia faktu bezskuteczności tej egzekucji. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej termin "zaliczka alimentacyjna" oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Istota zaliczki alimentacyjnej polega więc na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego, w okresie gdy (bądź za okres w którym) on sam nie wywiązuje się ze swego obowiązku. Zatem po dokonaniu spłaty tego zobowiązania organ właściwy wierzyciela wstępuje w prawa tegoż wierzyciela i może żądać na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, zwrotu uiszczonych należności. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie, że przepis ten powoduje powstanie po stronie dłużnika nowego obowiązku prawnego. Kwota, którą dłużnik zobowiązany jest zwrócić organowi właściwemu wierzyciela jest kwotą wyznaczoną przez wielkość zasądzonego wcześniej świadczenia alimentacyjnego.

Dla poparcia powyższego stanowiska Kolegium powołało się na dalsze przepisy art. 12 omawianej ustawy, zgodnie z którymi podstawę do przekazywania przez komornika sądowego organowi właściwemu wierzyciela kwot wyegzekwowanych od dłużnika pozostałych po zaspokojeniu świadczeń alimentacyjnych, stanowi decyzja przyznająca zaliczkę (art. 12 ust. 4). Po otrzymaniu decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej zaliczki, komornik sądowy przekazuje na wyodrębniony rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela kwoty wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego, aż do pełnego pokrycia należności (art. 12 ust. 5). W przypadku gdy w okresie wypłaty zaliczki należność nie zostanie zaspokojona, po zaprzestaniu wypłaty zaliczki komornik sądowy przekazuje organowi właściwemu wierzyciela kwoty ściągnięte od dłużnika alimentacyjnego, pozostałe po zaspokojeniu świadczeń alimentacyjnych (art. 12 ust. 6). Zatem wypłacona przez organ właściwy wierzyciela zaliczka alimentacyjna jest zwracana z kwot wyegzekwowanych przez komornika alimentów, w ramach należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie wcześniejszego tytułu wykonawczego.

W konkluzji powyższych wywodów SKO stwierdziło, że W. P. nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej, a w konsekwencji nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym przedmiocie.

Kolegium wskazało ponadto, że nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności spornej decyzji z urzędu i wyjaśniło, że na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy

o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej egzekucja bezskuteczna to egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy na dłużniku alimentacyjnym ciąży obowiązek spłaty nie tylko bieżących świadczeń alimentacyjnych, ale także zaległych, pomimo uiszczenia przez niego miesięcznej należnej kwoty tych świadczeń do rąk komornika sądowego, egzekucja nadal jest bezskuteczna w rozumieniu powołanej ustawy, gdyż wyegzekwowane kwoty zaliczane są w pierwszej kolejności na poczet świadczeń alimentacyjnych przeterminowanych, a dopiero później, po spłacie zadłużenia, na poczet należności bieżących.

W. P. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku ponownie podniósł, że H. R. wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, mimo że nie spełniała wymogów, bowiem nie zgłosiła komornikowi faktu otrzymywania alimentów bezpośrednio od dłużnika. Gdyby MOPS powiadomił go, że w jego zastępstwie wypłaca świadczenia, tak jak to miało miejsce w przypadku ZUS, to nie dokonywałby wpłat bezpośrednio do rąk matki dziecka.

Stawiając pytanie: na podstawie jakich przepisów dłużnik nie jest stroną

w postępowaniu administracyjnym, W. P. podniósł, że "wyrok sądu nakłada na niego obowiązek płacenia na rzecz H. R., a nie na rzecz MGOPS w [...]"

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 158 § 1, art. 157 § 1 art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 23 a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednocześnie, zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym należy odróżnić interes faktyczny od interesu prawnego. Interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty jest więc na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania konkretnego aktu. O tym czy jest się stroną postępowania nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalając zakwalifikować interes osoby jako "interes prawny".

Zdaniem SKO, W. P. w niniejszym postępowaniu nie może wskazać normy prawa materialnego zawierającej uprawnienie do żądania zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. Wnioskodawca będąc dłużnikiem alimentacyjnym może jedynie kwestionować fakt bezskuteczności egzekucji sądowej, wskazując w postępowaniu egzekucyjnym spełnienie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka w wysokości określonej prawomocnym wyrokiem sądowym. Istotnym warunkiem ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego jest okoliczność braku dobrowolnego realizowania obowiązku alimentacyjnego przez dłużnika, wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela i stwierdzony przez komornika sądowego na podstawie stosownego zaświadczenia fakt bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, W. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z tym, że – jak napisał: "H. R. (...) nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres [...]." W uzasadnieniu skarżący dokonał szczegółowego wyliczenia uiszczonych bezpośrednio matce dziecka alimentów oraz pobranej przez nią zaliczki alimentacyjnej i podniósł, że tego faktu oraz kwot alimentów otrzymanych bezpośrednio od dłużnika nie wykazała zarówno w organie w toku postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej jak również nie powiadomiła o tym komornika sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancja merytoryczną i nie orzeka bezpośrednio w przedmiocie roszczeń stron, gdyż do tego właściwe są odpowiednie organy administracji publicznej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznanie niniejszej sprawy w świetle wskazanego wyżej kryterium legalności, dało podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Przedmiotem skargi do Sądu jest decyzja o odmowie wszczęcia postępowania

o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Przedmiotem kontroli sadowej nie jest zatem sama decyzja

o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej, ta bowiem jako decyzja ostateczna korzysta

z ochrony przewidzianej w art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego określającym zasadę trwałości decyzji. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że w przypadku podania o zastosowanie jednego

z nadzwyczajnych trybów postępowania, organ zobligowany jest do przestrzegania ściśle określonych reguł procesowych wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych względów wniosek skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu pobrania – jak twierdzi skarżący – przez H. R. nienależnego świadczenia jest bezprzedmiotowy. O tym bowiem czy sporna zaliczka pobrana została należnie czy też nienależnie rozstrzygnąć może wyłącznie właściwy organ administracji publicznej, a ewentualna decyzja ostateczna w tym przedmiocie może stać się przedmiotem kontroli sądowej w przypadku jej zaskarżenia przez stronę. Zajęcie przez Sąd stanowiska w tej kwestii byłoby wyjściem poza granice przedmiotowe sprawy wywołanej skargą na decyzję ostateczną o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem stanowiłoby naruszenie wskazanego na wstępie niniejszych motywów art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do istoty kontrolowanej sprawy należy podkreślić, że jej przedmiot zakreślił sam skarżący domagając się w podaniu z dnia [...]r. stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...]r. Z treści tego podania wynika, że żądanie to oparte zostało na zarzucie rażącego naruszenia prawa, a zatem na przesłance nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko

z tego powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm.

Nim jednak dojdzie do badania czy decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, obowiązkiem organu, do którego wpłynął taki wniosek jest dokonanie jego wstępnej kontroli, w celu ustalenia, czy pochodzi on od strony postępowania administracyjnego.

Zgodnie bowiem z art. 157§ 2 kpa, jak trafnie wskazano to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Stwierdzenie zatem, że podanie wniósł podmiot, któremu status strony nie przysługuje prowadzić musi - stosownie do art. 157 § 3 kpa – do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji.

Wyjaśnić też trzeba, że w przypadku gdy dana osoba posiada w konkretnej sprawie interes prawny legitymujący ją do bycia stroną tego postępowania, a organ prowadzi postępowanie bez jej wiedzy i udziału, to decyzja ostateczna wydana

w postępowaniu z naruszeniem praw strony nie będzie dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż nieważność decyzji dotyczy wad tkwiących w samej decyzji, a więc wad o charakterze materialnoprawnym, a nie wad postępowania administracyjnego w wyniku, którego wydana została decyzja.

Dlatego brak udziału strony w postępowaniu ("strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu") stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną

w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa wskazując na zastosowanie w niniejszej sprawie prawnej definicji strony zawartej w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem postępowanie w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej jest postępowaniem administracyjnym. Organ ten trafnie również zinterpretował pojecie strony w ujęciu tego przepisu, kładąc akcent na materialnoprawny charakter pojęcia interesu prawnego, którym legitymować się musi podmiot uznawany za stronę konkretnego postępowania oraz na konieczność odróżnienia interesu prawnego strony od interesu faktycznego.

Wywód kolegium uzupełnić jedynie trzeba wskazaniem, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1495/98, LEX 53438, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt II SA 2160/03, LEX 160419), lecz także taką stroną może być inny podmiot. Warunkiem niezbędnym jest jedynie wykazanie, że osoba taka posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.

Należało zatem zbadać, czy z przepisów prawa materialnego tj. ustawy

o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wywieść można interes prawny skarżącego.

Jak już była o tym mowa wyżej, a także jak wynika to z zaskarżonej decyzji

o istnieniu interesu prawnego decydują, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści lub nakładające takie obowiązki (patrz: wyrok NSA z dnia 26 listopada 1998 r. - sygn. akt II SA 1390/98, z dnia

5 października 1998 r. - sygn. akt II SA 1104/98).

W tym kontekście za w pełni trafne uznać trzeba stanowisko SKO, które, zwłaszcza w pierwszej z wydanych w sprawie decyzji, poprzez odwołanie się do konkretnych przepisów ustawy wywiodło, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej nie rodzi po stronie dłużnika alimentacyjnego żadnych nowych praw i obowiązków. Jest to bowiem postępowanie będące konsekwencją ustawowego obowiązku alimentacyjnego rodzica względem dziecka skonkretyzowanego w wyroku sądu powszechnego zasądzającego alimenty

w określonej wysokości.

Można zatem skonstatować, że decyzja administracyjna przyznająca zaliczkę alimentacyjną nie statuuje bytu obowiązku alimentacyjnego, gdyż ten już istnieje,

a decyzja jedynie dostarcza dziecku niezbędnych dla jego wychowania i utrzymania środków wtedy, gdy zobowiązany wyrokiem nie wywiązuje się ze swego obowiązku

w sposób uzasadniający stwierdzenie przez komornika prowadzącego egzekucję, że egzekucja ta jest bezskuteczna. Nie chodzi w tym wypadku o potoczne rozumienie bezskuteczności, lecz o prawną definicję egzekucji bezskutecznej zawartą w art. 2 pkt 1 omawianej ustawy, co trafnie dostrzegło i wyjaśniło Kolegium w decyzji z dnia

[...]r. i co zaakceptował ten organ orzekając ponownie na wniosek skarżącego w zmienionym składzie i utrzymując w mocy decyzję własną.

Jeśli zatem komornik nie posiada informacji o tym, że dłużnik uiszcza alimenty bezpośrednio do rąk wierzyciela i wystawia zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, to z faktu tego nie wynika uzasadnienie do przyjęcia istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej. Przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie przewidują bowiem obowiązku zawiadamiania dłużnika alimentacyjnego o wszczęciu postępowania w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej jak również doręczenia mu decyzji w tym przedmiocie. Co więcej, art. 13 ust. 2 ustawy przewidywał, że dłużnik alimentacyjny, przeciwko któremu prowadzona jest egzekucja świadczenia alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, nie może żądać zwolnienia z egzekucji powołując się na zapłacenie świadczeń alimentacyjnych do rąk osoby uprawnionej.

Wynika to miedzy innymi z ratio legis ustawy i jej przedmiotu ochrony, co zostało wyjaśnione w cytowanym przez Kolegium wyroku WSA w Szczecinie z dnia

27 listopada 2008r. (II SA/Sz 257/08) stwierdzającym, że: "ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej została uchwalona

w celu udzielenia przez Państwo szybkiej i regularnej pomocy finansowej dzieciom, wobec których osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych z różnych względów nie realizują tego obowiązku. Sposobem zaś do osiągnięcia tego celu stało się między innymi wyeliminowanie z postępowania administracyjnego udziału dłużnika poprzez zastąpienie go przez właściwe organy administracji publicznej."

Wyjaśnienia przy tym wymaga, co nie uszło uwadze SKO, choć nie zostało jasno wyeksponowane w decyzji ostatecznej (organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazał bowiem przepisy aktualnie obowiązującej ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy), że przy takim, jak przedstawione w zaskarżonej decyzji, zinterpretowaniu pojęcia interesu prawnego strony może rodzić się obawa o pozostawienie dłużnika alimentacyjnego poza ochroną prawa w sytuacji pobrania przez wierzyciela nienależnego świadczenia. Obawa ta jednak jest nieuzasadniona, skoro ustawodawca przewidział określone mechanizmy prawne mające zapobiegać takim okolicznościom stanowiąc w art. 10a ustawy możliwość zmiany lub uchylenia bez zgody strony (w sytuacjach określonych tym przepisem, a w tym w razie pobrania nienależnie zaliczki) decyzji ostatecznej przyznającej zaliczkę alimentacyjną. Wiąże się z tym uregulowaniem art. 15 obligujący osobę, która pobrała nienależnie zaliczkę do jej zwrotu. Postępowanie w trybie art. 10a omawianej ustawy jest jednak postępowaniem przedmiotowo odrębnym od postępowania w sprawie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej.

Dlatego również takie okoliczności nie mogą stanowić podstawy uznania zaistnienia u skarżącego przymiotu strony postępowania zarówno zwykłego jak

i nadzwyczajnego.

Reasumując, z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie wynika by dłużnik mógł być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o jej przepisy dotyczące przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej co oznacza, że ustawa nie przyznaje dłużnikowi praw lub też, nie nakłada na dłużnika obowiązków będących przedmiotem rozstrzygania na drodze takiego postępowania. Już sam tytuł ustawy "o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej" wskazuje, że zostały nią uregulowane dwa odrębne przedmioty, które usystematyzowane zostały w odrębnych rozdziałach ustawy. Postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego jest przedmiotowo odrębnym postępowaniem od postępowania o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, choć jest jego konsekwencją.

Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdzając w wyroku z dnia 11 czerwca 2008 r. (IV SA/Wr 300/07, LEX nr 509420): "W ramach postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej, zakończonego decyzją przyznającą zaliczkę alimentacyjną, nie powstaje wobec dłużnika alimentacyjnego nowy obowiązek prawny w postaci "dodatkowych należności" Nie istnieje regulowany jednoznacznie przepisami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, interes prawny lub obowiązek dający skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, prawo do udziału w sprawie zaliczki alimentacyjnej dla jego dzieci, w tym jego merytorycznej i formalnej oceny."

W zaskarżonej decyzji trafnie wskazano na konieczność odróżnienia interesu faktycznego osoby zainteresowanej określonym załatwieniem sprawy od interesu prawnego strony w rozumieniu art. 28 kpa.

O ile więc można uznać, że w niniejszej sprawie dłużnik posiadał interes faktyczny o tyle nie posiadał on interesu prawnego w sprawie o przyznanie tej zaliczki i nie posiada aktualnie interesu prawnego strony by występować z wnioskiem

o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną, co prawidłowo ustalił organ w zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi

i uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego, na podstawie art.151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.