Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1815/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu zażalenia E. S. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku T. M. z dnia [...] września 1948 r. oraz W. K. z dnia [...] grudnia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku T. C. z dnia [...] września 1948r. oraz W. K. z dnia [...] grudnia 1948r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Przedmiotowa nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 z 1945r., poz. 279), która na podstawie ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41 poz. 361 ze zm.) przeszła na własność Miasta W.

W dniu 20 września 1948r. T. C. złożył wniosek w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Do wniosku dołączył Świadectwo Sądu Okręgowego w W., Wydziału Hipotecznego z dnia [...] listopada 1946r. Nr [...], z którego wynika, iż tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię T. C.

W dniu 2 grudnia 1948r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], złożył też W. K. Do wniosku dołączono zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W., w którym Sąd zaświadczył, że w dniu 12 marca 1948r. wpłynął wniosek zapisany do Dziennika KW o przepisanie tytułu własności nieruchomości [...] na imię W. K. Ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia [...] września 1945r. Nr Rep. [...] wynika, że W. K. nabył przedmiotową nieruchomość na zupełną i wyłączną własność. Z przeprowadzonych badań hipotecznych wynika, że w zbiorze dokumentów założonych dla działki Nr [...] w dziale II wpisano w kolumnie zastrzeżeń wzmiankę o wniosku [...], do którego dołączono tytuł wykonawczy Sądu Okręgowego o zabezpieczeniu powództwa wzajemnego W. K. przeciwko T. C. przez wniesienie ostrzeżenia do działu II o tym, że W. K. wystąpił przeciwko T. C. przed Sądem Okręgowym w W. z pozwem, w konkluzji którego wnosi o uznanie nieruchomości hip. [...] położonej przy ul. [...] za wyłączną własność W. K. i wykreślenie wpisu w dziale II odnoszącego się do T. C. jako właściciela nieruchomości.

Organ I instancji wezwał strony do uzupełnienia materiału dowodowego w postaci rozstrzygnięcia powództwa W. K. i dostarczenie dowodu potwierdzającego prawo własności przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu, tj. na dzień 20 listopada 1945r.

W zaskarżonym postanowieniu organ wyjaśnił, że żadna ze stron nie dostarczyła powyższych dokumentów.

W ocenie organu dowód potwierdzający prawo własności przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu, tj. na dzień 20 listopada 1945r. jest zagadnieniem wstępnym, od rozstrzygnięcia którego uzależniony jest wynik postępowania administracyjnego w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) w odniesieniu do gruntu wyżej wymienionej nieruchomości.

Na powyższe postanowienie Prezydenta m. W. [...] wniosła w dniu 29 kwietnia 2010r. zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem strony zawieszenie postępowania jest całkowicie bezzasadne. Skarżąca podniosła, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, które wykazywałyby prawa do spadku lub następstwo prawne po poprzednich właścicielach nieruchomości ozn. jako "[...]" – M. K. i J. N.. Strona zakwestionowała także udział w sprawie T. J. jako pełnomocnika.

W dniu 7 maja 2010r. zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010r. o zawieszeniu postępowania wniósł także pełnomocnik B. Z. Jego zdaniem brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania, które może toczyć się dalej w obecnym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia E. L. oraz zażalenia B. Z. – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bowiem z zebranych w sprawie akt administracyjnych nie wynika jednoznacznie kto był dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości tj. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Ponadto z zebranych dokumentów wynika, że w sprawie zostało wszczęte postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. z powództwa W. K. o uznanie nieruchomości hip.[...] za wyłączną jego własność, zatem należy uznać wezwanie organu do dostarczenia przez stronę rozstrzygnięcia sądu za zasadne. Wynik tego postępowania ma bowiem istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu wyżej wymienionej nieruchomości.

Organ odwoławczy podzielił tym samym stanowisko organu I instancji, iż ustalenie właściciela przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. jest zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które powinno być rozstrzygnięte zanim zostanie powzięta decyzja w przedmiocie prawa użytkowania wieczystego.

Na przedmiotowe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. S. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż dokumenty znajdujące się w aktach sprawy jednoznacznie dowodzą, że własność nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. została wykazana, a ponadto obowiązuje rękojmia wiary ksiąg wieczystych – nie ma zagadnienia wstępnego, które należałoby rozstrzygnąć przed rozpatrzeniem wniosku o użytkowanie wieczyste.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uwzględnić.

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem rozpoznania Kolegium w niniejszej sprawie było postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku T. C. z dnia [...] września 1948r. oraz W. K. z dnia [...] grudnia 1948r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

W niniejszej sprawie ustalono, iż z wnioskiem w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 z 1945r., poz. 279) o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., wystąpił w dniu [...] września 1948r. T. C. Jako dowód na posiadanie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości dołączył do wniosku Świadectwo Sądu Okręgowego w W., z którego wynika, iż zgodnie ze stanem działu I i II wykazu hipotecznego nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pod nazwą [...] położonej - na dzień 21 listopada 1946r. nieruchomość ta zawierała powierzchnię [...] m2 a tytuł własności powyższej nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię T. C.

W dniu 2 grudnia 1948r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości złożył też W. K., który do wniosku dołączył zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W.., w którym Sąd zaświadczył, że w dniu 12 marca 1948r. wpłynął wniosek o przepisanie tytułu własności nieruchomości [...] na imię W. K. Do akt sprawy dołączono akt notarialny z dnia [...], z którego wynika, że W. K. nabył przedmiotową nieruchomość na zupełną i wyłączną jego własność.

Ponadto, na podstawie przeprowadzonych badań hipotecznych ustalono, że w zbiorze dokumentów założonych dla działki Nr [...] w dziale II wpisano w kolumnie zastrzeżeń wzmiankę o wniosku [...], do którego dołączono tytuł wykonawczy Sądu Okręgowego o zabezpieczeniu powództwa wzajemnego W. K. przeciwko T. C. przez wniesienie ostrzeżenia do działu II o tym, że W. K. wystąpił przeciwko T. C. przed Sądem Okręgowym w W. z pozwem, w konkluzji którego wnosi o uznanie nieruchomości hip. [...] za wyłączną własność W. K. i wykreślenie wpisu w dziale II odnoszącego się do T. C. jako właściciela nieruchomości.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał – w ocenie Sądu błędnie, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bowiem z zebranych w sprawie akt administracyjnych nie wynika zdaniem organu jednoznacznie kto był dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie i doktrynie wyrażane są poglądy, że w postępowaniu administracyjnym mogą występować dwa rodzaje stron: jedna - dysponująca obiektywnie interesem prawnym (obowiązkiem) wynikającym z prawa materialnego, i druga - subiektywnie przekonana o posiadaniu takiego interesu prawnego (obowiązku). W obu sytuacjach, identyfikacja tego interesu następuje w trakcie postępowania wyjaśniającego, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie interesu przybiera formę decyzji administracyjnej kończącej postępowanie. W pierwszym przypadku będzie to decyzja merytoryczna, w drugim - decyzja procesowa umarzająca postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość (Komentarz do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, Matan A. [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze 2005).

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną. Ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony, powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę (art. 104 § 2 kpa). W dalszym etapie postępowania administracyjnego jednostka, która twierdzi, że orzeczenie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, ma prawo wnieść odwołanie od tego orzeczenia - wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać to odwołanie. Jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (vide komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 615).

Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych: "przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest, czy nie jest stroną" - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1986 r., ONSA 1987 r. nr 2, poz. 46.

Dlatego też uznać należy, iż nie jest zasadne stanowisko organu, iż w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem z akt administracyjnych nie wynika jednoznacznie, kto był dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, skoro, jak wcześniej wskazano, identyfikacja interesu prawnego następuje w trakcie postępowania wyjaśniającego, a rozstrzygnięcie w sprawie interesu przybiera formę decyzji administracyjnej kończącej postępowanie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.