Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1246/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2017 r. uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US lub organ pierwszej instancji) z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia do [...] czerwca 2019 r. terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w kwocie 160.000,00 zł wykazanej w korekcie deklaracji VAT-7 za wrzesień 2017 r., na rzecz F. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: strona, spółka lub skarżąca).

Dyrektor IAS w uzasadnieniu powyższego postanowienia ustalił, co następuje:

W Urzędzie Skarbowym W. strona [...] grudnia 2017 r. złożyła korektę deklaracji podatkowej VAT-7 za wrzesień 2017 r. z zadeklarowaną kwotą podatku od towarów i usług w wysokości 160.000,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w trybie art. 87 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: ustawa o VAT).

Naczelnik US wszczął wobec strony [...] stycznia 2018 r. kontrolę podatkową w przedmiocie weryfikacji zasadności zwrotu za wrzesień 2017 r.

Następnie organ pierwszej instancji w ramach prowadzonej kontroli podatkowej, przedłużył termin zwrotu wykazanego w korekcie deklaracji VAT- 7 za wrzesień 2017 r. w wysokości 160.000,00 zł:

– postanowieniem z [...] lutego 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r.,

– postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. do 28 września 2018 r.

– postanowieniem z [...] września 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

– postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. do 28 czerwca 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia z [...] grudnia 2018 r. Naczelnik US wskazał, że wobec głównego dostawcy towaru do strony, Prokuratura Okręgowa w W. prowadzi śledztwo w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Postępowanie wobec głównego kontrahenta strony, tj. A. sp. z o.o. prowadzi również Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. Ponadto główny dostawca strony nie stawił się na czynności sprawdzające, wyznaczone przez organ pierwszej instancji na [...] lutego 2018 r., [...] marca 2018 r. i [...] maja 2018 r., co uniemożliwiło weryfikację tego kontrahenta. A. sp. z o.o. [...] maja 2018 r. przekazał drogą pocztową część dokumentów i został wezwany do ich uzupełnienia. W wyznaczonym na [...] sierpnia 2018 r., a następnie na [...] września i na [...] listopada 2018 r. terminie, przedstawiciel A. sp. z o.o. nie stawił się i nie przedłożył żądanych dokumentów. Następnie [...] listopada 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo A. sp. z o.o. informujące, że w związku z pilnym wyjazdem służbowym osoba reprezentująca ten podmiot nie jest w stanie dostarczyć żądanej dokumentacji w wyznaczonym terminie i dokumentacja zostanie doręczona do końca bieżącego miesiąca. Wobec powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki dalszego sprawdzania rozliczeń strony, innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.

Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2019 r., Dyrektor IAS utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US, w związku z prowadzoną kontrolą podatkową wszczętą wobec strony [...] stycznia 2018 r., pismem [...] lutego 2018 r., z [...] marca 2018 r., z [...] kwietnia 2018 r. wzywał M. R. - prezesa zarządu A. sp. z o. o. do stawienia się, odpowiednio [...] lutego 2018 r., [...] marca 2018 r. i [...] maja 2018 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego W. w celu przeprowadzenia czynności sprawdzających u tego kontrahenta strony. Prezes zarządu A. sp. z o.o. nie stawił się w urzędzie we wskazanych terminach. A. sp. z o.o. przekazał drogą pocztową część dokumentów, wobec czego został [...] lipca 2018 r. wezwany do ich uzupełnienia; wezwanie okazało się bezskuteczne. Z uwagi na brak możliwości weryfikacji rzetelności zawartych transakcji, Naczelnik US wyznaczył pismami: z [...] sierpnia 2018 r. oraz z [...] października 2018 r. kolejne terminy do uzupełnienia dokumentów. Następnie organ pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia do [...] lipca 2018 r. dokumentów. Spółka nie złożyła dokumentów, zatem organ pierwszej instancji wezwał ją ponownie do złożenia dokumentów, do [...] września 2018 r.

Naczelnik US wystąpił jednocześnie do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów strony w celu przeprowadzenia czynności sprawdzających w zakresie prawidłowości i rzetelności transakcji dokonanych ze skarżącą oraz zwrócił się o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność dokonywanych transakcji.

Ponadto z informacji będących w posiadaniu organu pierwszej instancji wynikało, że Prokuratura Okręgowa w K. (do 27 lutego 2018 r. Prokuratura Okręgowa w W.) prowadzi śledztwo z art. 299 § 1 Kodeksu karnego wobec osób zarządzających spółkami występującymi w łańcuchach dostaw/nabyć (sygn. akt [...]. 10.2018).

Dyrektor IAS zauważył również, że kwota do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikała, między innymi, z kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych. W związku z tym nawet jeśli śledztwo prowadzone względem głównego dostawcy strony – A. sp. z o.o. dotyczyło innych okresów rozliczeniowych, jego wyniki, zdaniem tego organu, mogą wpływać na prawidłowość rozliczenia VAT przez skarżącą za wrzesień 2017 r., z uwagi na wykazaną przez nią kwotę do przeniesienia w rozliczeniu za sierpień 2017 r

Ostatecznie Dyrektor IAS, mając na uwadze przepis art. 87 ust. 2b ustawy o VAT, uznał działania organu pierwszej instancji za uzasadnione. Zdaniem tego organu, przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahenta strony w zakresie ustalenia rzeczywistych transakcji zakupu towarów znajduje swoje uzasadnienie w stanie faktycznym sprawy. Strona wykazała w korekcie deklaracji, m. in., transakcje WDT, które - przy spełnieniu warunków przewidzianych w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT dają uprawnienie do zastosowania stawki podatku VAT 0% czyli stawki preferencyjnej. Zasadnym jest zatem, w ocenie tego organu, ustalenie, czy dostawa towaru na rzecz skarżącej, którego sprzedaż została wykazana na kolejnym etapie transakcji miała rzeczywisty charakter.

Zdaniem organu odwoławczego, powołanie przez organ pierwszej instancji okoliczności uzasadniają zasadność przedłużenia terminu zwrotu za wrzesień 2017 r. Kontrahent strony nie dostarczył żądanej dokumentacji w wyznaczonym terminie. Ponadto, skoro powyższe działania nie zostały zakończone do dnia upływu terminu zwrotu (na co wskazuje zgromadzony materiał dowodowy), organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. zasadnie przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za powyższy okres.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS z [...] marca 2019 r. oraz o umorzenie postępowania i dokonanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT poprzez niezastosowanie przysługującego stronie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego;

2. art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), poprzez bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres, pomimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie przedłużenia, podczas gdy tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ może korzystać z tego uprawnienia;

3. art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonego postanowienia i brak wskazania przesłanek, które dawałyby podstawę do przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności przedłużenia 60-dniowego terminu do dokonania zwrotu różnicy podatku VAT w wysokości 160.000,00 zł wykazanej w korekcie deklaracji VAT-7 za wrzesień 2017 r., dokonanego postanowieniem Naczelnika US z [...] grudnia 2018 r. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił, między innymi, art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej.

Powyższe postanowienie zostało stronie doręczone [...] grudnia 2018 r. (k.146v akt administracyjnych), natomiast poprzednim postanowieniem o przedłużeniu terminu zwrotu za badany okres, tj. z 11 września 2018 r. termin ten przedłużono do 31 grudnia 2018 r.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Natomiast w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Zgodnie z tym przepisem, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego.

Z powyższej regulacji prawnej, normującej kwestię zwrotu podatku VAT, płyną dwa wnioski. Po pierwsze, zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku zwrotu podatku VAT powinna być weryfikowana przez organ co do zasady. Po drugie zaś, wtedy gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości wszczyna procedurę przedłużenia terminu do zwrotu VAT (tak wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2017 r., I SA/Łd 534/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Stosownie do art. art. 274 b § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających w związku z art. 277 tej ustawy. Przepisy art. 274-276 stosuje się odpowiednio w przypadku złożenia deklaracji lub wniosku w sprawie zwrotu podatku.

Wskazać należy, że doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu jest, jako odstępstwo od zasady neutralności VAT, dopuszczalne wówczas, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołany tam wyrok WSA w Białymstoku z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 217/14; także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2008 roku, sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008, nr 8, poz. 136).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, że organ podatkowy podejmując decyzję o tym czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT, musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. Organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 20139/15).

Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na wymóg sporządzenia należytego uzasadnienia postanowienia przedłużającego termin zwrotu. I tak, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 217/14 wyjaśnił, że organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

Sąd orzekający w sprawie w całości podziela powyższej powołane orzeczenia sądów i stanowisko doktryny, przyjmując je za własne.

Podkreślić w sprawie należy, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin wnioskowanego przez skarżącą zwrotu, powinno wskazywać konkretne przyczyny dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być tylko sam fakt wydania postanowienia i powołanie się na ogólne powody dalszej weryfikacji, zwłaszcza gdy te same ogólnie jedynie nakreślone przyczyny stanowią podstawę kolejnego przedłużenia terminu dokonania zwrotu. Taka sytuacja w ocenie sądu zaistniała w tej sprawie. Takie postępowanie narusza podstawowe zasady procedury podatkowej wyrażone w art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej, czyli odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy.

Z bezspornych w sprawie okoliczności, powołanych przez organ pierwszej instancji wynikało, że Naczelnik US w sprawie tej już kilkukrotnie przedłużał termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2017 r., wydając kolejno:

1. postanowienie z [...] lutego 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 30 kwietnia 2018 r.,

2. postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 28 września 2018 r.,

3. postanowienie z [...] września 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 31 grudnia 2018 r.,

4. zaskarżone w tej sprawie postanowienie z [...] grudnia 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 28 czerwca 2018 r.

Podkreślić należy, że powodem niedokonania zwrotu nie mogą być przytaczane w każdym kolejnym postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu za wrzesień 2017 r. te same okoliczności dotyczące konieczność "prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy", bez wskazania o jakie konkretnie okoliczności - i to okoliczności budzące wątpliwości – chodzi. Chodzi o to, że organ podatkowy przedłużając termin zwrotu różnicy podatku, każdorazowo jest zobowiązany wskazać na powód takiego postanowienia i przedstawić stronie powody przedłużenia terminu, odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy i to istniejących na dany moment prowadzenia postępowania, w tym przypadku kontroli podatkowej. Organ zobowiązany jest każdorazowo przedstawić istniejące wątpliwości powodujące konieczność dalszej weryfikacji rozliczenia za dany okres.

Oceniając uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, sąd stwierdził, że nie wynika z niego jakie konkretnie okoliczności uzasadniały kolejne przedłużenie terminu zwrotu za wrzesień 2017 r. Postanowienia organów obu instancji nie wskazują na uzasadnione wątpliwości w zakresie transakcji skarżącej, które istniałyby [...] grudnia 2018 r., a zatem w dacie, kiedy organ pierwszej instancji postanowił o kolejnym przedłużeniu terminu zwrotu za wrzesień 2017 r. Organy podatkowe nie wyjaśniały dlaczego uznały, że takie wątpliwości wystąpiły. Postanowienie Naczelnika US z [...] grudnia 2018 r. i zaskarżone postanowienie zawiera informacje o tym, że:

- wobec głównego dostawcy towarów do strony, tj. A. sp. o. o. prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa;

– wobec głównego dostawcy prowadzona była kontrola celno – skarbowa przez Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B.;

– reprezentant głównego dostawcy towarów do skarżącej nie stawił się na czynności sprawdzające, wyznaczone przez Naczelnika US;

– strona nie złożyła w urzędzie wymaganych dokumentów do kontroli.

Problem w tym, że żadna z tych okoliczności nie odnosi się konkretnie do wątpliwości związanych z żądanym zwrotem podatku za badany okres wprost. Innymi słowy, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odnosi się do przyczyny dalszej weryfikacji, istniejącej na [...] grudnia 2018 r. Sąd badający legalność zaskarżonego postanowienia, tak jak i strona nie ma wiedzy, w jakim zakresie i dlaczego rozliczenia skarżącej budzą nadal wątpliwości organów podatkowych.

Podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS nie wskazuje na jakiekolwiek nieprawidłowości po stronie skarżącej, jak również po stronie jej bezpośrednich kontrahentów, w tym głównego dostawcy. Ogólne wskazanie przez organy podatkowe, że prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa, czy też prowadzenie wobec głównego dostawcy kontroli celno – skarbowej, ani okoliczność, że kwota do zwrotu wynika, mi. in., z kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych, nie odpowiada na pytanie, dlaczego zasadność zwrotu podatku VAT na rzecz skarżącej wymaga dalszego weryfikowania. Organ odwoławczy nie ustalił nawet na jakim etapie znajduje się śledztwo na datę [...] grudnia 2018 r., na jakim etapie jest także kontrola prowadzona wobec kontrahenta strony. W sprawie nie ustalono nawet czy kontrola ta została zakończona, a jeżeli tak, z jakim wynikiem i czy może mieć on znaczenie w tej sprawie. Słowem, organy podatkowe nie wskazały, co obecnie składa się na proces "dodatkowego zweryfikowania".

Z przytoczonej przez organy obu instancji argumentacji, zgodnie z którą czynności sprawdzające, a obecnie kontrolne, Naczelnika US zmierzają do zweryfikowania rozliczeń strony, w żaden sposób nie wynikają przyczyny przedłużenia terminu zwrotu dokonanego na podstawie postanowienia z [...] grudnia 2018 r. Organ pierwszej instancji na dzień wydawania powyższego postanowienia nie wskazał na charakter wątpliwości dotyczących żądanego zwrotu podatku, ani nie wskazał na podstawy, dotyczące jakiejkolwiek okoliczności faktycznej, uzasadniające przedłużenie terminu zwrotu. Na te wątpliwości nie wskazał także Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje zasadniczo na czynności jakie od daty złożenia korekty deklaracji VAT-7 za wrzesień 2017 r., podjął organ podatkowy pierwszej instancji (czynności te wymieniono powyżej jak i na str. 7-8 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), tj. wystosowania wezwań do strony celem złożenia wyjaśnień i dokumentów oraz do reprezentanta kontrahenta strony, M. R. – prezesa zarządu A. sp. o. o. Przy czym te czynności wskazują jedynie na to, że wezwania organu pierwszej instancji o przedstawienie dokumentacji kierowane do kontrahenta strony, okazały się bezskuteczne. Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podlegające badaniu w tej sprawie zostało wydane [...] grudnia 2018 r., a powyższe okoliczności w żaden sposób nie odnoszą się do podstaw (powodów) uzasadniających dokonanie kolejnego przedłużenia terminu zwrotu dokonanego na mocy powyższego postanowienia. Zauważyć też należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest ani przewlekłość postępowania ani bezczynność Naczelnika US w prowadzonej kontroli podatkowej.

Brak złożenia wymaganej dokumentacji, tak przez stronę, jak i jej kontrahenta, nie stanowi podstawy do przedłużenia terminu zwrotu podatku w trybie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, nie jest bowiem równoznaczny ze stwierdzeniem istnienia uzasadnionych wątpliwości w zakresie zwrotu podatku. Z okoliczności sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wezwania do kontrahenta strony w tym zakresie kierował wielokrotnie już od pierwszego kwartału 2018 r. Okazały się one bezskuteczne i nic nie wskazuje na to, aby reprezentant kontrahenta strony akurat po [...] grudnia 2018 r. te dokumenty przedstawił albo stawił się w urzędzie celem złożenia wyjaśnień w sprawie. Analogicznie, niekończące się oczekiwanie na to, aby strona złożyła wszystkie dokumenty, o które organ się zawraca, nie stanowi przesłanki do przedłużenia terminu zwrotu, wynikającej z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Orzecznictwo sądowoadministacyjne przyjmuje, że nie mogą być uznane za okoliczności nakazujące dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu podatku VAT: niezakończenie prowadzonej weryfikacji w ramach przewidzianego trybu, w tym w ramach kontroli podatkowej, wystąpienie do kontrahenta o potwierdzenie dokonanych transakcji, ani nawet oczekiwanie przez organ podatkowy na odpowiedź obcych organów administracji podatkowych, czy też na wyniki kontroli podatkowych prowadzonych wobec kontrahentów strony. Czynności te mogą, co prawda, wskazywać na szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające lecz, jako takie, nie podważają ani nie poddają w wątpliwość zasadności zwrotu VAT, w tym przypadku zwrotu za wrzesień 2017 r. Innymi słowy, zasadność przedłużenia zwrotu musi być wskazana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych danej sprawy, poprzez wskazanie wątpliwości pozostałych do wyjaśnienia każdorazowo przy przedłużaniu terminu zwrotu podatku, a istniejących na dzień przedłużenia terminu zwrotu.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wnioskowała o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2017 r. w terminie 60 dni, korektę deklaracji złożyła [...] września 2017 r. Przypomnieć należy, że termin zwrotu podatku VAT za powyższy okres był od tamtej daty już kilkukrotnie przedłużany, co ustalono powyżej.

Zdaniem sądu, zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia co do przyczyn i zasadności przedłużenia postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. terminu zwrotu podatku VAT za wrzesień 2017 r. Tym samym uznać należało, że z zaskarżonego postanowienia nie wynikają wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku. Organ odwoławczy nie wskazał jaki konkretnie materiał, dotyczący których konkretnie transakcji, wymaga dodatkowej analizy i dlaczego. Z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika nawet, które transakcje skarżącej są obecnie poddane analizie i jakiego towaru dotyczyły.

Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (wyroki NSA z 21 maja 2015 r., sygn. akt. I GSK 1469/13, z 8 września 2015 r., sygn. akt I FSK 845/14, z 23 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1984/13). Wprawdzie można "rozwlekać" toczące się postępowanie na poszukiwanie kolejnych dowodów, lecz nie to jest celem postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, które powinno cechować się zarówno przestrzeganiem zasady dążenia do pozyskania prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), przy jednoczesnym zachowaniu proporcji przestrzegania zasady szybkości i ekonomiczności tegoż postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej), co powinno polegać, między innymi, na koncentracji materiału dowodowego oraz jego ocenie w kontekście analizy przesłanek norm prawa materialnego, które w sprawie znajdują zastosowanie (wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2890/14, wyrok NSA z 24 maja 2013 r. sygn. akt I FSK 842/12).

Powyżej powołane poglądy sąd orzekający w sprawie przyjmuje za własne.

Brak wskazania organu na konkretne okoliczności faktyczne i powołanie się na przedłużające się czynności weryfikujące (tu kontrolne) nie spełnia przesłanki z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi to jednocześnie naruszenie powyższych przepisów, jak również podstawowych zasad procedury podatkowej, wyrażonych w art. 120, art. 121, art.122, art. 124 i 191, także art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Reasumując, w sprawie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów, art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Naruszenia przepisów postępowania dotyczyły podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art.122, art. 124 i 191 Ordynacji podatkowej. Przepisy te naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obiegu prawnego.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.), orzeczono jak w sentencji wyroku.

Organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę będzie miał na uwadze powyższe uwagi sądu, w szczególności w zakresie wymogów uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku.

Brak rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania sądowego wynikał z niezgłoszenia stosownego wniosku, przy czym strona reprezentowana była przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.