Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1348/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Spółdzielnie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 5 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 48 par. 1-2, art. 213 par. 1-2
journal: Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 10 maja 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo spółdzielcze.
Teza: Stroną postępowania administracyjnego o udzielenie pozwolenia na budowę na gruncie sąsiednim, przylegającym do działki stanowiącej własność spółdzielni i zabudowanej budynkiem jest ta spółdzielnia, a nie poszczególni jej członkowie i to niezależnie od charakteru prawa do lokalu mieszkalnego, jaki im przysługuje.

TEZY

Stroną postępowania administracyjnego o udzielenie pozwolenia na budowę na gruncie sąsiednim, przylegającym do działki stanowiącej własność spółdzielni i zabudowanej budynkiem jest ta spółdzielnia, a nie poszczególni jej członkowie i to niezależnie od charakteru prawa do lokalu mieszkalnego, jaki im przysługuje.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie pozwolenia na budowę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot.

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy. kto ma w tym interes prawny.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa oraz zarzutów podniesionych w odpowiedzi na skargę w pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia czy skarżący, będący mieszkańcami spółdzielczego budynku, w którym przydzielono im własnościowe spółdzielcze prawo do lokali, są podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.

Zagadnienie to łączy się integralnie z oceną czy organ administracji wszczynając postępowania o wydanie pozwolenia na budowę innemu podmiotowi na sąsiedniej działce, byt zobowiązany, zgodnie z art. 61 par. 4 w związku z art. 28 Kpa, zawiadomić o wszczęciu tego postępowania wszystkich mieszkańców budynku nr 246-248, którym przysługiwało własnościowe prawo do lokali, czy też wystarczające było zawiadomienie o tym postępowaniu spółdzielni mieszkaniowej.

Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że wyłącznym właścicielem działki, na której wybudowano budynek przy Al. Z. 246-248 w G. jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "W." w G., której członkami są wszyscy skarżący.

Spółdzielnia ta od rozpoczęcia procesu inwestycyjnego na sąsiedniej nieruchomości była stroną postępowania zarówno o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jak też udzielenie pozwolenia na budowę.

W toku tych postępowań spółdzielnia jako ich strona zajmowała stanowisko, wyrażała opinie swoich członków przedstawiając organowi budowlanemu pisma kierowane do niej przez mieszkańców przedmiotowego budynku.

Ponadto spółdzielnia wniosła odwołanie w niniejszej sprawie, wyczerpując w ten sposób tryb postępowania odwoławczego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że właściciele /użytkownicy wieczyści/ gruntów sąsiadujących z nieruchomością, na której zabudowę ma być udzielone pozwolenie na budowę są stronami tego postępowania.

Kwestią sporną w orzecznictwie jest natomiast ocena komu przysługuje przymiot strony postępowania w sytuacji, gdy właścicielem sąsiedniego gruntu jest spółdzielnia, a lokale przydzielone zostały na zasadach spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

W wyrokach z dnia 24 stycznia 1996r. IV SA 744-745/94 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie przebudowy strychu w budynku mieszkalnym spółdzielni, właścicielom spółdzielczych lokali nie przysługuje przymiot strony w sprawie o udzielenie spółdzielni pozwolenia na taką przebudowę. Członek spółdzielni może kwestionować przebudowę strychu na zasadach ogólnych, w drodze sądowej bez wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego.

Wyrok ten, a szczególnie teza orzeczenia zaaprobowane zostały glosą Stanisława Jędrzejewskiego /por. OSP 1997 z. 4 poz. 82/.

Ten kierunek orzecznictwa przyjmujący zasadę, że w postępowaniu administracyjnym, toczącym się z wniosku spółdzielni o wydanie pozwolenia na budowę /przebudowę strychu, korytarzy itp./, członek spółdzielni posiadający własnościowe prawo do lokalu nie ma przymiotu strony, przyjęty został również w wyroku z dnia 25 kwietnia 1997 r. /II SA/Kr 325/95/, z dnia 15 października 1997 r. /SA/Sz 2310/95/, z dnia 11 sierpnia 1997 r. /IV SA 1744/95/ oraz z dnia 3 kwietnia 1997 r. /IV SA 1085/95/.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym składzie zasadę tę można odnieś również /oczywiście z możliwymi wyjątkami/ do innych postępowań administracyjnych w sprawach o pozwolenie na budowę, w których spółdzielnia nie będąc inwestorem uczestniczy na prawach strony np. z tytułu prawa własności nieruchomości przylegającej do działki, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie a udzielenie pozwolenia na budowę.

Ten kierunek orzecznictwa potwierdza m.in. wyrok z dnia 10 kwietnia 1997 r. II SA/Wr 1013/96, w którym wyrażono pogląd, że przepisy Prawa spółdzielczego nie uzasadniają udziału członka spółdzielni w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, jeżeli postępowanie to dotyczy, interesów prawnych spółdzielni, wynikających z prawa własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie dominuje zdecydowanie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony /por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kpa z Komentarzem, C.H.Beck Warszawa, 1996r., str. 196-201/.

Ponadto w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że powołany w skardze przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego z 1994r. nie stanowi materialnoprawnej podstawy dla uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, w sprawie o udzielanie pozwolenia na budowę z tytułu chronionego

przez Prawo budowlane interesu.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze /t.j. Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288 ze zm./ majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków.

Stosownie do art. 213 par. 1 i 2 tej ustawy członek spółdzielni mieszkaniowej może uzyskać spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego na warunkach lokatorskich lub własnościowych. Osoba uzyskująca własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu może dysponować i rozporządzać w łącznie tym prawem na zasadach określonych w przepisach prawa spółdzielczego. /art. 213-217 i art. 223-230/.

Zarządzanie pozostałymi częściami budynku służącymi lub przeznaczonymi do wspólnego użytku członków spółdzielni, których lokale znajdują się w tym budynku, należy do spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.

W ramach tych uprawnień Zarząd Spółdzielni jako samorządne zrzeszenie, uprawniony jest pod kontrolą członków podejmować decyzje co do przeznaczenia wspólnego pomieszczenia na potrzeby jednego lub więcej członków. Członkowie zaś mogą kwestionować takie decyzje, jeżeli naruszają ich prawa wynikające z ograniczonego

prawa rzeczowego do lokalu na zasadach ogólnych w drodze sądowej bez konieczności wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego /por. wyrok SN z dnia 7 października 1977 r. I CR 216/77 - OSN 1978 z. 8 poz. 140/.

Wskazać ponadto należy, iż zgodnie z art. 231 Prawa spółdzielczego dopiero z chwilą zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego spółdzielni własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego.

Stosunki kształtowane przez Prawo Spółdzielcze stanowią szczególną kategorię stosunków cywilnoprawnych.

Przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego /lokatorskiego, własnościowego/ jest wyłącznie "lokal mieszkalny" a nie cały budynek wraz z gruntem. Pozostałą częścią budynku przeznaczoną do wspólnego użytku oraz działką administruje, w imieniu spółdzielni. jej zarząd /art. 48 par. 1 i 2 Prawa spółdzielczego/.

W szczególności zarząd reprezentuje spółdzielnię na zewnątrz.

W świetle tego, co wyżej powiedziano przyjąć należy, że stroną postępowania administracyjnego o udzielenie pozwolenia na budowę na gruncie sąsiednim, przylegającym do działki stanowiącej własność spółdzielni i zabudowanej budynkiem jest ta spółdzielnia, a nie poszczególni jej członkowie i to niezależnie od charakteru prawa do lokalu mieszkalnego, jaki im przysługuje.

Jest niewątpliwie, że skarżący posiadają interes faktyczny w tej sprawie lecz interes prawny dotyczy wyłącznie spółdzielni, która jest właścicielem nieruchomości i budynku, a którą w stosunkach zewnętrznych reprezentuje zarząd /art. 3, art. 11 par. 1 i 2, art. 48 par. 1 i 2, art. 54 Prawa Spółdzielczego/.

Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której o wszczęciu jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, związanego z zabudową sąsiedniej nieruchomości, przylegającej do nieruchomości stanowiącej własność spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej, należałoby zawiadamiać nie osoby prawne takie jak spółdzielnia /wspólnota/, lecz właścicieli poszczególnych lokali. Naruszałoby to inną zasadę wyrażoną w przepisach cyt. wyżej ustaw, iż spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, w stosunkach zewnętrznych reprezentuje właściwy organ /zarząd/.

Z tych też przyczyn przyjmując, że skarżący nie są podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi do Sądu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 33 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o NSA oddalił skargę.

Oddalanie skargi z powodu braku legitymacji osób ją wnoszących, zwalnia Sąd z obowiązku merytorycznego rozpatrzenia zarzutów i oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.