Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 469/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Dnia 25 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. E. Ż. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] – bez numeru w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. przyznaje radcy prawnemu M. A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy Al. A [...] lok. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 15 (piętnaście) złotych opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. A. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 469/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. odmówiła przyjęcia A. Ż. na I rok studiów. Z decyzji wynika, że na podstawie postępowania kwalifikacyjnego ustalono, iż liczba punktów uzyskanych przez A. Ż. w postępowaniu rekrutacyjnym wyniosła 179, wobec czego nie została ona zakwalifikowana na pierwszy rok studiów.

Pismem z dnia 21 lipca 2005r. A. Ż. wniosła do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Ł. odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego. W odwołaniu poprosiła o rozpatrzenie poprawności udzielonych przez nią, na egzaminie wstępnym na I rok studiów dziennych 2005/2006 na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł., odpowiedzi na pytania nr 6, 16 i 23 z biologii oraz nr 4 z chemii. Do odwołania załączyła kserokopię literatury dotyczącą kwestionowanych pytań.

Pismem z dnia [...] nr [...] Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w Ł. poinformowała A. Ż., iż jej odwołanie przesłane zostało do odpowiednich ekspertów, celem zaopiniowania zasadności merytorycznej zawartych tam zastrzeżeń.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prorektor ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego o nieprzyjęciu A. Ż. na studia. Organ zaznaczył, iż decyzję o nieprzyjęciu A. Ż. na I rok studiów dziennych na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2005/2006 uważa za ostateczną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Prorektor ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. stwierdził, iż po przeprowadzonej korekcie, zgodnie z opinią ekspertów, w wyniku egzaminu wstępnego A. Ż. uzyskała 181 punktów, podczas, gdy minimum kwalifikujące na studia wynosiło 185 punktów.

W odwołaniu z dnia 10 października 2005 r. skierowanym do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. A.Ż. poprosiła ponownie o rozpatrzenie poprawności udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania nr 6, 16 i 23 z biologii, które były na egzaminie wstępnym na I rok studiów na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł.. Wskazała, iż weryfikacji oceny punktowej pracy egzaminacyjnej z biologii dokonał tylko jeden ekspert, jedynie na podstawie kryteriów i schematów punktowania przygotowanych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. Dodała, iż opinia eksperta jest dla niej nieprzekonywująca. Podała, iż literatura, którą studiowała przed egzaminem wstępnym stanowiła dla niej bazę wiedzy i odnajduje tam argumenty, które potwierdzają jej wypowiedzi. Wskazała, iż jej odpowiedzi nie wynikały z braku wiedzy, lecz z nieprecyzyjnie sformułowanych pytań. A.Ż. załączyła do odwołania kserokopię z literatury, dotyczącą zadania nr 6 i 16 oraz uzasadnienie odpowiedzi na pytania egzaminacyjne.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. utrzymał w mocy zarówno decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego jak i Prorektora ds. Nauczania i Wychowania o nieprzyjęciu A.Ż. na I rok studiów dziennych na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2005/2006. Wskazał, iż zgodnie z załączoną opinią ekspertów w wyniku egzaminu wstępnego A.Ż. uzyskała 181 punktów, podczas, gdy minimum kwalifikujące kandydata na I rok studiów wynosiło 185 punktów. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. podał, iż decyzję o nie przyjęciu A.Ż. na I rok studiów dziennych na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2005/2006 uważa za ostateczną.

W wyniku skargi wniesionej przez A.Ż., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 maja 2006r. (sygn. akt III SA/Łd 809/05) stwierdził nieważność decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. Nr [...] z dnia [...] oraz uchylił decyzję Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. Nr [...] z dnia [...] o nieprzyjęciu A.Ż. na studia medyczne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...]. nr [...] dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr [...]. W ocenie Sądu, podstawę materialnoprawną do wydania decyzji w sprawie stanowi art. 141 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) w związku z art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z poźn. zm.). W myśl tego przepisu w przypadkach gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Sąd podniósł, iż z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia [...]. A.Ż. nie została przyjęta na I rok studiów dziennych na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2005/2006. W wyniku wniesionego przez skarżącą w dniu 25 lipca 2005r. odwołania od powyższej decyzji do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Ł., podjęta została w dniu [...] przez Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. decyzja nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego o nieprzyjęciu A.Ż. na studia. Prorektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. stwierdził w swoim rozstrzygnięciu, iż decyzję o nie przyjęciu skarżącej na I rok studiów dziennych na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2005/2006 uważa za ostateczną. Nie ulega zatem wątpliwości, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego jak i Prorektora ds. Nauczania i Wychowania wydana została w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną. Zdaniem Sądu, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. zachował się w niniejszej sprawie jak swoisty organ "trzeciej instancji", co sprzeczne jest zarówno z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym oraz zasadą dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, co spowodowało, iż zaskarżona decyzja dotknięta była wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W wyroku z dnia 23 maja 2006r. Sąd uchylił również decyzję z dnia [...] nr [...] wydana przez Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł., uznając, iż organ naruszył przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Z brzmienia przepisu art. 141 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika jasno, iż decyzje w przedmiocie odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej podejmuje rektor, zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Prorektor ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. wydał decyzję bez wymaganego wniosku Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Ł..

Sąd podniósł również, iż w toku rozpatrywania odwołania A.Ż. od decyzji o nieprzyjęciu jej na studia medyczne nie został zachowany tryb postępowania, opisany w pkt 4 protokołu z posiedzenia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] zatytułowanego: "Tryb załatwiania odwołań merytorycznych", bowiem, mimo zgłaszania przez skarżącą dalszych wątpliwości, jej odwołanie nie zostało odesłane do ekspertów Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w P.. Sąd stwierdził także, iż decyzja Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] nie odpowiada wymogom, określonym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż nie zawiera powołania podstawy prawnej jej wydania, pouczenia o środkach zaskarżenia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego, odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się w swojej decyzji do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na opiniach ekspertów.

W wyroku z dnia 23 maja 2006r. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe odpowiadające wymogom kodeksu postępowania administracyjnego oraz wydać decyzję, zgodną z dyspozycją art. 107 k.p.a. Należy rozpatrzyć zarzuty skarżącej dotyczące określonych pytań egzaminacyjnych, a w tym celu powinny być poddane ocenie wszystkie – a nie tylko niektóre – zebrane w sprawie dowody. Wydając decyzję, organ powinien mieć na względzie treść art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym, z którego wynika, iż ostateczną decyzję w przedmiocie przyjęcia na studia wydaje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w Ł., działając na podstawie art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz na podstawie § 99 ust. 4 statutu Uniwersytetu Medycznego w Ł., przedstawiła Rektorowi Uniwersytetu Medycznego w Ł. wniosek o wydanie decyzji oddalającej odwołanie A.Ż.. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w odniesieniu do punktacji za odpowiedź za zadania nr 6, 16, 22 i 23 w pracy egzaminacyjnej z biologii, weryfikacja dokonana przez Członka Zespołu Egzaminacyjnego nie wykazała żadnych nieprawidłowości, co oznacza, że odpowiedzi zostały ocenione zgodnie z kryteriami i schematem punktowania przygotowanymi przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. W związku z odwołaniem dotyczącym zasad punktowania pracy egzaminacyjnej z chemii, dokonano ponownej weryfikacji udzielonych odpowiedzi i przyznano A.Ż. dodatkowe dwa punkty do celów rekrutacyjnych za prawidłowo rozwiązane zadanie 4 testu. Komisja stwierdziła, iż po przeprowadzonej korekcie wyniku egzaminu wstępnego A.Ż. uzyskała 181 punktów, podczas, gdy minimum kwalifikujące kandydata na studia wynosi 185 punktów.

Decyzją z dnia [...] (bez numeru) Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł., na podstawie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) oraz § 99 pkt 4 statutu Uniwersytetu Medycznego w Ł., po zapoznaniu się z opinią Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...], postanowił nie uwzględnić odwołania A.Ż. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego z dnia [...] o nie przyjęciu na studia. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, iż weryfikacja pracy z biologii nie wykazała żadnych nieprawidłowości przy ocenie jej w zakresie pytania 6, 16 i 22. Natomiast, po przeanalizowaniu pracy z chemii w zadaniu 4 przyznano zdającej 1 punkt, a w zakresie pozostałych zadań ocena była prawidłowa Organ wskazał, iż szczegółowe opinie będące podstawą powyższych ustaleń doręczono skarżącej. Dodał, iż po przeprowadzonej korekcie A.Ż. otrzymała 181 punktów, podczas, gdy minimum kwalifikujące kandydata na studia wynosiło 185 punktów.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A.Ż.. Zarzuciła organowi, iż w decyzji nie uwzględnił zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2006r. Wskazała, iż Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. pominął w swojej decyzji analizę prawidłowości udzielonej przez nią odpowiedzi na zadanie nr 23 z biologii, natomiast ustosunkował się do zadania 22, które nie było przedmiotem odwołania. Skarżąca przytoczyła argumenty przemawiające za poprawnością udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania nr 6,16 i 23 z biologii.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i wskazał, iż postępowanie odwoławcze w ramach Uczelni zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Podniósł, iż żadne przepisy ogólne, ani uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego nie nakładają na Uczelnię obowiązku kilkakrotnego zasięgania opinii ekspertów w przypadku kwestionowania przez kandydata na studenta oceny jego pracy. Pełnomocnik dodał również, iż nie będzie odnosił się do zarzutów dotyczących poprawności oceny prac skarżącej, gdyż zgodnie z art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu.

W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2006r. skarżąca podniosła, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. podjęta została na podstawie art. 169 ust. 8 nowej ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, która nie obowiązywała podczas rekrutacji na rok akademicki 2005/2006. Wskazała, iż w tym czasie obowiązywał również Statut Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] oraz Protokół z posiedzenia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] zatytułowany "Tryb załatwiania odwołań merytorycznych".

W dniu 8 grudnia 2006r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącej, w którym wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...]. w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania skarżącej od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...], z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia o art. 168 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, podczas, gdy przepisy wprowadzające tę ustawę wyraźnie wskazują, że wszczęte i niezakończone postępowania są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych, tj. ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym. W razie nieuwzględnienia powyższego zarzutu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na naruszenie przez organ art. 7, 8, 10, 11, 77, 80, 81 i 107 k.p.a.

Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wskazał, iż w jego ocenie skarżąca nie posiada interesu prawnego w tej sprawie, ponieważ jest obecnie studentką III roku studiów wieczorowych.

Na pytanie sędziego sprawozdawcy, czy ewentualne uwzględnienie zarzutów skarżącej, co do prawidłowości udzielonych przez nią odpowiedzi na trzy pytania z biologii dawałoby skarżącej możliwość zdobycia 185 punktów, czyli wymaganego minimum do przyjęcia na studia dzienne medyczne w roku akademickim 2005/2006, pełnomocnik organu oświadczył, że tak, ponieważ punkty uzyskane na egzaminie dla celów rekrutacyjnych mnożone były przez 2.

Pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż interesu prawnego skarżącej upatruje w fakcie, iż w przypadku uwzględnienia jej roszczeń będzie miała możliwość dokonania wyboru, czy chce studiować na studiach wieczorowych czy też na I roku studiów dziennych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. artykułu 138 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz artykułu 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stosownie natomiast do art. 156 k.p.a., stwierdzenie nieważności odnosi się do decyzji, która: 1/ wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2/ wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3/ dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4/ została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5/ była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6/ w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7/ zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W niniejszej sprawie, Sąd uznał, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] (bez numeru), postanawiająca nie uwzględnić odwołania A.Ż. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego z dnia [...] o nie przyjęciu na studia, rażącą narusza art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl § 1 tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Paragraf 2 stanowi natomiast, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Określone w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa.

Stwierdzić należy, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych art. 138 § 1 k.p.a., co oznacza, że wydana została z rażącym naruszeniem tego przepisu. Organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu merytorycznym postanowił bowiem "nie uwzględnić odwołania A.Ż. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego z dnia [...]. o nie przyjęciu na studia", natomiast w ogóle nie odniósł się do decyzji organu I instancji. W sentencji decyzji z dnia [...]., jak również w jej uzasadnieniu, brak jest rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w art. 138 § 1 k.p.a., gdyż Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. nie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego nr [...] z dnia [...]., ani też o jej uchyleniu w całości bądź w części. Należy zaznaczyć, iż utrwalone jest stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych na tle art. 138 § 1 i § 2 k.p.a., iż określone w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 10 marca 1993 r., NSA 1245/92, IV SA 1252/92 nie publ. oraz wyrok WSA z dnia 21 czerwca 2005r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 888/04, system informacji prawnej LEX nr 179064).

Nie ulega wątpliwości, iż nieuwzględnienie odwołania nie musi automatycznie oznaczać utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Powyższe oznacza, iż mimo nieuwzględnienia zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części, gdy w toku postępowania dopatrzy się innych uchybień przepisów prawa materialnego bądź procesowego.

Bezspornym jest, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...]. nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie utrzymania w mocy czy też uchylenia w całości lub w części decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego nr [...] z dnia [...]., czym rażąco narusza art. 138 k.p.a. Należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego nr [...] z dnia [...] ani w rozstrzygnięciu ani w uzasadnieniu.

Sąd uznał również, iż decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] rażąco narusza art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu w rozumieniu tego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez Sąd poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie poprzez treść nowego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 maja 2006r. (sygn. akt III SA/Łd 809/05) stwierdził nieważność decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. Nr [...] z dnia [...] oraz uchylił decyzję Prorektora ds. Nauczania i Wychowania Uniwersytetu Medycznego w Ł. Nr [...] z dnia [...] o nieprzyjęciu A.Ż. na studia medyczne.

W wyroku tym Sąd stwierdził, iż podstawę materialnoprawną do wydania decyzji w sprawie stanowi art. 141 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) w związku z art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). W myśl tego przepisu w przypadkach gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Wbrew powołanemu wyżej stanowisku Sądu, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł., w decyzji z dnia [...], jako podstawę prawna rozstrzygnięcia wskazał art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365). Przepis ten, w swojej treści, nie jest identyczny z zapisem zawartym w art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym, gdyż stanowi, że od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Istotna różnica dotyczy więc określenia przez ustawodawcę przesłanek, które mogą stanowić podstawę odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej. Obecnie podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia. Powyższa regulacja prawna nie może mieć jednak zastosowania do odwołania wniesionego w dniu 21 lipca 2005r. przez skarżącą, gdyż w tej dacie ustawa z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym jeszcze nie obowiązywała, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 23 maja 2006r. wyraźnie wskazał, iż sprawa skarżącej powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym.

Z powyższych względów, za nieuzasadnione należy uznać stanowisko pełnomocnika organu, zawarte w odpowiedzi na skargę, iż nie będzie odnosił się do zarzutów skarżącej dotyczących poprawności oceny pracy egzaminacyjnej, gdyż zgodnie z art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Odwołanie skarżącej zawiera w zasadzie wyłącznie zarzuty odnoszące się do poprawności oceny napisanej przez nią pracy egzaminacyjnej z chemii i biologii i w takim zakresie powinno być rozpatrzone, zgodnie z ustalonymi warunkami rekrutacji na studia medyczne w roku akademickim 2005/2006.

Należy również zauważyć, iż statut Uniwersytetu Medycznego w Ł., uchwalony w dniu [...]. przez Senat tej uczelni, jak również uchwała Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie warunków i trybu rekrutacji na studia do Uniwersytetu Medycznego w Ł. w roku 2005 nie zawierają szczegółowych regulacji odnoszących się do sposobu rozpatrywania merytorycznych odwołań od decyzji wydziałowej komisji rekrutacyjnej. Tryb postępowania w tych sprawach został ustalony przez Uczelnianą Komisją Rekrutacyjną na posiedzeniu w dniu [...] (protokół z posiedzenia Komisji – k. 20 akt sprawy), podczas którego ustalono, iż odwołania merytoryczne, zawierające prośby o ponowne sprawdzenie arkuszy egzaminacyjnych zostaną odesłane do koordynatorów z poszczególnych przedmiotów (biologia, chemia i fizyka) w celu ponownego sprawdzenia. W przypadku zgłaszania przez kandydata dalszych wątpliwości – odesłane zostaną do ekspertów Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w P. – pkt 4 protokołu z dnia [...]., zatytułowany "Tryb załatwiania odwołań merytorycznych".

W ocenie Sądu, ustalenia dokonane przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną Uniwersytetu Medycznego w Ł. w przedmiocie sposobu rozpatrywania odwołań merytorycznych, wobec braku innych regulacji w tym zakresie, powinny mieć zastosowanie do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez A.Ż.. Zgodnie bowiem z cytowanym wyżej art. 141 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym rekrutację na studia przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie uczelni, zatem postanowienia tych organów w zakresie trybu załatwiania odwołań w toku postępowania rekrutacyjnego, należy uznać za wiążące.

Nie można mieć również wątpliwości, iż odwołanie wniesione przez A.Ż. miało charakter merytoryczny, gdyż sama Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w Ł. w piśmie z dnia [...] [...] (k. 27 akt sądowych w sprawie III SA/Łd 809/05, załączona do akt niniejszej sprawy postanowieniem Sądu, podjętym na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r.) poinformowała skarżącą, że jej odwołanie zostało przesłane do odpowiednich ekspertów celem zaopiniowania zasadności merytorycznej zawartych tam zastrzeżeń. Niezrozumiałym jest zatem, dlaczego, mimo zgłaszania przez skarżącą dalszych wątpliwości, jej odwołanie nie zostało przesłane do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w P., zgodnie z pkt 4 protokołu Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...].

Warto podkreślić, iż w wyroku z dnia 23 maja 2006r. (sygn. akt III SA/Łd 809/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na str. 7 uzasadnienia również zwrócił uwagę na fakt niezachowania wobec skarżącej trybu rozpatrywania odwołań merytorycznych, ustalonego przez Uczelnianą Komisję Egzaminacyjną Uniwersytetu Medycznego w Ł. na posiedzeniu w dniu [...]. W wyroku tym Sąd stwierdził także, iż organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się w swojej decyzji do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na opiniach ekspertów. Zdaniem Sądu, opinie ekspertów nie przesądzają jednak o prawidłowym wyniku postępowania dowodowego, gdyż zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie. Sąd wskazał, iż organ odwoławczy ma wobec tego obowiązek skonfrontowania opinii ekspertów z zarzutami odwołania i odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do tych zarzutów z powołaniem na argumenty biegłych, a nie ogólnie na same opinie. W ocenie Sądu obecnie rozpatrującego niniejszą sprawę, decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nadal nie zawiera uzasadnienia, które odnosiłoby się do zarzutów skarżącej, podniesionych przez nią w odwołaniu. Decyzja ta jest lakoniczna i ogranicza się w zasadzie do przytoczenia opinii ekspertów w przedmiocie ponownej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej w zakresie zadania nr 6, 16 i 22 z biologii oraz zadania nr 4 z chemii. Istotne jest również, na co zwróciła uwagę A.Ż. w skardze do Sądu, iż jej odwołanie kwestionowało ocenę punktową zadania nr 6, 16 i 23 z biologii, a co do punktacji zadania nr 23 z biologii w zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek ustosunkowania.

Za zasadny należy również uznać zarzut pełnomocnika skarżącej, odnoszący się do naruszenia przez organ uczelni art. 10 k.p.a. poprzez brak wezwania strony do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów bezpośrednio przed wydaniem decyzji, gdyż w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego fakt wezwania skarżącej do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w toku postępowania przed wydaniem decyzji przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł.. Czym innym jest bowiem zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w umożliwieniu jej składania wyjaśnień, zgłaszania dowodów oraz uczestniczenia w ich przeprowadzeniu, a czym innym stworzenie jej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, będące dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie to takie, w którym uwzględniono oba te elementy.

Sąd nie podzielił stanowiska pełnomocnika organu wyrażonego na rozprawie, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, bowiem jest obecnie studentką III roku wieczorowych studiów medycznych. Przede wszystkim należy zauważyć, iż skarżąca była studentką wieczorowych studiów medycznych również w toku postępowania zakończonego wyrokiem Sądu z dnia 23 maja 2006r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 809/05. Skoro w tamtym postępowaniu Sąd nie oddalił skargi A.Ż. z powodu braku jej interesu prawnego w postępowaniu o przyjęcie na dzienne studia medyczne, to w tym postępowaniu Sąd jest związany dokonaną wcześniej oceną prawną. Dodatkowo warto zauważyć, iż ocena interesu prawnego w kontekście art. 28 k.p.a. należy również do organu administracji wydającego decyzję. Dlatego, jeżeli organ uważał, iż A.Ż. nie ma interesu prawnego w toku postępowania o przyjęcie na studia dzienne medyczne, to w dniu 25 lipca 2006r. nie miałby podstaw do wydawania merytorycznej decyzji w tej sprawie.

Interes prawny w ujęciu art. 28 k.p.a. dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu prawa wyznaczonej normami prawnymi różnego rodzaju, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści czy wolności prawnie chronione. Interes prawny skarżącej polega w tym przypadku na możliwości dostępu do dziennych studiów medycznych, z którymi nie wiąże się chociażby ponoszenie tak dużych środków finansowych jak ze studiami wieczorowymi oraz inny tok prowadzonej nauki.

Z podanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...].

O wynagrodzeniu radcy prawnego, przyznanego skarżącej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien wydać decyzję odpowiadającą treści art. 138 k.p.a. oraz uwzględniającą zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zawarte w wyroku z dnia 23 maja 2006r. (sygn. akt III SA/Łd 809/05).