Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SO/Bk 15/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 06 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku J. W. i W. K. o wymierzenie grzywny P. Komendantowi Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej w B. w związku z nieprzekazaniem sądowi akt administracyjnych w sprawie II SA/Bk 740/10 ze skargi na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a - przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), - w pozostałym zakresie odmówić J. W. przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za [...] 2011 r. łącznie 2.998,88 zł,

w szczególności: telefon – 175,02 zł; lekarstwa – 126,54 zł; kserokopie – 86,14 zł; znaczki pocztowe – 73,70 zł; opłata za działkę – 264,30 zł; usługa prawna – 600 zł; spłata kredytu – 486,63 zł; życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer – 870 zł; odsetki i prowizje bankowe – 10,85 zł; środki ochrony roślin – 29,70 zł; trzykrotna podróż do W. wraz z dojazdem na dworzec – 276 zł. J. W. jest zadłużona

w banku na kwotę 106,09 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie

o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są

osobami w podeszłym wieku, schorowanymi ([...] grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych

w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie

(7 spraw) i w Białymstoku (11 spraw). Wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przepisów prawnych, komentarzy koszty dojazdów na rozprawy, rozmów telefonicznych i znaczków pocztowych (k. 10 – 11).

Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: telefon, lekarstwa, ksero, opłatę za działkę na rzecz Polskiego Związku Działkowców, poradę prawną, środki ochrony roślin, bilety PKP, czynsz (k. 15 – 24 i k. 26); wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] maja 2011 r. (k. 25); decyzje ZUS z dnia [...] marca 2011 r. ustalającą wysokość zwaloryzowanej emerytury własnej (k. 27) i emerytury E. W. (k. 28). Skarżąca podkreśliła również, iż w [...] br. ma zamiar kupić kosiarkę do trawy i rower, co będzie skutkowało brakiem możliwości poczynienia oszczędności (k. 31 - 32).

Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł – wpis od skargi (k. 2).

Na dzień 05 lipca 2011 r., w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze dwanaście spraw skarżącej, w tym: w sześciu sprawach tj. sygn. akt II SA/Bk 65/11 (dnia 15 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); sygn. akt II SA/Bk 66/11 (dnia 15 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); sygn. akt II SA/Bk 118/11 (dnia 24 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); sygn. akt II SA/Bk 368/11 (dnia 28 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 50 zł); sygn. akt II SAB/Bk 28/11 (dnia 28 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 50 zł); sygn. akt II SAB/Bk 30/11 (dnia 28 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 50 zł).

W trzech sprawach sygn. akt II SAB/Bk 38/11 (wpis 100 zł); II SO/Bk 14/11 (wpis 100 zł); II SA/Bk 374/11 (wpis 200 zł) wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w trakcie rozpoznawania. W dwóch sprawach skarżąca nie była wzywana do uiszczenia wpisu ( k. 29).

W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k. 27 – 28). Wykazane wydatki za miesiąc [...] 2011 r. wynoszą 2.998,88 zł (telefon, lekarstwa, kserokopie, znaczki pocztowe, opłata za działkę, usługa prawna, spłata kredytu, życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, odsetki i prowizje bankowe, środki ochrony roślin, trzykrotna podróż do W. wraz z dojazdem na dworzec), są równe osiąganemu dochodowi. J. W. posiada zadłużenie w banku (kredyt dopuszczalny) w wysokości 106,09 zł (stan na koniec [...] 2011 r. – k. 25). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną.

W tym miejscu należy zatem skonstatować, iż dochód rodziny skarżącej jest równy wykazanym wydatkom. J. W. na bieżąco pokrywa opłaty związane z kosztami bieżącego utrzymania. Jednym zasygnalizowanym problemem skarżącej w tym zakresie było opłacenie z opóźnieniem czynszu za [...] br. (k. 26). Wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki w łącznej kwocie, co najmniej 1.000 zł świadczą o tym wydatki okazjonalne, poniesione w [...] br. tj. usługa prawna – 600 zł; trzykrotna podróż do W.

– 276 zł czy uiszczone roczne opłaty na rzecz Polskiego Związku Działkowców

– 264,30 zł. Wnioskodawczyni dysponuje również kredytem dopuszczalnym (odnawialnym) w wysokości 3.000 zł w Banku [...] (k. 25). Kwota zadłużenia z tytułu tego kredytu wynosiła na koniec [...] br. 106,090 zł. W sprawach zawisłych przed WSA w Warszawie skarżąca została częściowo zwolniona z kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu sądowego (postanowienia z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 115/11 i VII SA/Wa 116/11).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych i okazjonalnych). Jak wykazano wyżej małż. W. są w stanie wygospodarować z osiąganego dochodu łącznie około 1.000 zł miesięcznie (stan na [...] br.), kwota ta powinna być przynajmniej w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Co do zasady prawo pomocy

nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody

w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia

akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel

(vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie oraz zakres częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego przez WSA w Warszawie. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej (oraz w pozostałych sprawach) pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd.

Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw.

z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-