Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 513/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd.WSA Katarzyna Nikodem Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz P.M. kwotę 440,00 (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont


UZASADNIENIE

P.M. spadkobierca zmarłego w dniu [...] maja 1998 r. K. M. wnioskiem z dnia [..] października 2003 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...]1999 r. o nr [...].

Powyższą decyzją Urząd Skarbowy przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe K.M. z tytułu zaległości w podatku obrotowym za 1991, 1992 i 1993 rok, w podatku od towarów i usług za 1993, 1994 i 1995 r., w podatku akcyzowym za 1992 i w podatku obrotowym granicznym za 1992 rok w łącznej kwocie [...] zł. na spadkobierców między innymi na P.M. Z uzasadnienia decyzji wynika, że spadkobiercy zmarłego w osobach H.M., P.M. i B.M. w akcie notarialnym z dnia [...] listopada 1998 r. oświadczyli, iż przyjmują z dobrodziejstwem inwentarza spadek po mężu i ojcu K.M. ostatnio zamieszkałym w Ch. Organ wyraża pogląd, że spadkobiercy podatnika odpowiadają za zobowiązania podatkowe spadkodawcy solidarnie, a wartość spadku przekracza wysokość zaległości za które przenoszona jest odpowiedzialność. Przyjęcie przez spadkobiercę spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie powoduje ograniczenia odpowiedzialności, a zatem zgodnie z art. 40 ust. 1 i 44 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z 19 grudnia 1980 r. (Dz.U. z 1993 Nr 108, poz. 486) zachodzą wszelkie przesłanki konieczne do orzeczenia odpowiedzialności P.M. za zobowiązanie podatkowe ojca K.M. We wniosku o wznowienie postępowania P.M. jako podstawę wskazuje, że decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, orzeczenia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Decyzją z [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego po wznowieniu i przeprowadzeniu postępowania z wniosku P.M. odmówił uchylenia w całości decyzji z [...] grudnia 1999 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe K.M.

W uzasadnieniu decyzji organ wyraził pogląd, że spadkobierca do czasu przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkodawcy tylko ze spadku, a z chwilą przyjęcia spadku odpowiada całym swoim majątkiem. Decyzja o odpowiedzialności spadkobiercy może być wydana bez względu na to, czy uzyskał on już sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub przeprowadził formalny dział spadku, czy też nie załatwił jeszcze tych formalności. Z akt sprawy wynika, że spadkobiercy złożyli wyraźne oświadczenie o przyjęciu spadku po zmarłym. Istotnym przy tym jest, że do chwili działu spadku spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie, a dopiero od chwili działu spadku ponoszą odpowiedzialność w stosunku do wielkości swoich udziałów.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik P.M. zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji i domagał się jej uchylenia w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy. Jednocześnie pismem z dnia [...] października 2004 r. P.M. złożył kolejne odwołanie od zaskarżonej wcześniej decyzji przez pełnomocnika i domagał się uchylenia decyzji z [...] grudnia 1999 r.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [..]. października 2004 r., przyjmując za organem I instancji, że nie istnieje przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w art. 240 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Powyższą decyzję zaskarżył P.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą opartą na zarzucie naruszenia prawa w szczególności podniósł, że dopiero postanowienie sądu rozstrzyga, kto z powołanych do spadku osób jest spadkobiercą.

Ponadto decyzja z wniosku o wznowienie postępowania została wydana o niepełny materiał dowodowy z naruszeniem rozdziału 14 działu III Ordynacji podatkowej. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] października 2004 r. oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 134 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonej decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz niepogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga jest zasadna chociaż z innych przyczyn, aniżeli podniesione w skardze.

Na wstępie należy podkreślić, że do sądu zostały nadesłane niekompletne akta podatkowe, a mianowicie brak w nich jest postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia [...] maja 2004 r. na które to postanowienie powołuje się Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie kierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2004r. na stronie 2- ej k. [...] akt podatkowych. Brak jest odmownej decyzji z [...]o nr [...] odnośnie wznowienia postępowania, odwołania od tej decyzji i decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...]. o nr [...] na które to decyzje powołuje się Naczelnik Urzędu Skarbowego w decyzji z [...] k. [...] i [...] akt podatkowych oraz w piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. k. [...] akt podatkowych.

Brak tych dokumentów i sposób prowadzenia postępowania świadczy o tym w jaki sposób nie powinno być prowadzone postępowanie.

Również ten brak pozbawia Sąd możliwości oceny tych orzeczeń i ewentualnego zastosowania art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Należy podkreślić, że powyższa ustawa przewiduje obowiązek podjęcia przez Sąd wszelkich przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydawanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicy sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z art. 241 Ordynacji podatkowej ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Niesporne w sprawie jest, że P.M. wystąpił w dniu [...] października 2003 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] października 1999 r. orzekającą o przeniesieniu na niego odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe zmarłego ojca.

W myśl art. 243 § 1 Ordynacji wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia , a postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy § 2 tegoż przepisu.

Natomiast zgodnie z § 3 cytowanego przepisu odmowa wznowienie postępowania następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie.

Postanowienie jest tylko aktem wszczynającym postępowanie i nie powinno zawierać innych treści poza "wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania" - patrz wyrok NSA z 13 listopada 1987 r. I SA/1326/86 ONSA 1987 Nr 2 poz. 80). Na postanowienie nie przysługuje zażalenie, a prawidłowość podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania jest kwestionowana w odwołaniu (którego brak w aktach) od decyzji.

"Decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnieją podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i występuje potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje (wyrok NSA z dni a 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96, "Samorząd Terytorialny" 1997, nr 11, poz. 62, z glosą Z. Czarnika i R Suwały) - str. 638 Komentarz ustawy Ordynacji podatkowej Cezary Kosikowski, Henryk Dzwonkowski, Andrzej Huchla - Dom Wydawniczy ABC 2003 r.).

Sąd również przytacza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w myśl którego postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielić stronie niezbędnych informacji oraz przedstawić przed wydaniem decyzji kompletny materiał dowodowy.

Zasada wyrażona w art. 121 Ordynacji wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego Państwa prawa zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Sąd mając na uwadze powyższe i art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), art. 200 (koszty postępowania obejmują wpis w wysokości 200 zł i 240 zł koszty adwokackie) i art. 151 tej ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont