Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 672/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 6n ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

﻿Sygn. akt I SA/Kr 672/14 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Grażyna Firek Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Bochni na uchwałę Rady Miasta w Nowym Wiśniczu z dnia 28 grudnia 2012r. Nr XXII/211/12 w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi , w części dotyczącej załącznika Nr 1 zaskarżonej Uchwały w zakresie stwierdzenia "Oświadczam, że jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym" stwierdza nieważność zaskarżonej Uchwały w wyżej opisanej części.


UZASADNIENIE

Rada Miejska Nowego Wiśnicza uchwałą z dnia 28 grudnia 2012 r. nr XXII/211/12 określiła wzory deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości .

W załączniku nr 1 do powołanej uchwały zawarto obowiązek złożenia oświadczenia o treści "Oświadczam , że jestem świadomy /a odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym "

Jako podstawę wydania niniejszej uchwały powołano art. 6n ust 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz 391 ) oraz art. 12 ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (ustawy nr 152, poz 897 ) , art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.),

W skardze skierowanej do WSA w Krakowie na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Bochni zarzucił jej naruszenie ww. przepisów przez nałożenie na podatników obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności karnej w załącznikach nr 1 zaskarżonej uchwały. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości .

Prokurator zauważył, że zaskarżona uchwała jako akt prawa miejscowego, jest niewątpliwie dotknięta wadą , albowiem nałożenie przez Radę obowiązku złożenia takiego oświadczenia nie znajduje upoważnienia ustawowego.

Żaden z przepisów podanych jako podstawa prawna podjętej uchwały nie dał organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika takiego obowiązku.

W ocenie Prokuratora formułując oświadczenie o takiej treści oczywistym jest, że uchwałodawca miał na myśli odpowiedzialność karną przewidzianą w art. 233 § 1 kodeksu karnego. W żadnym innym przepisie tej ustawy, ustawodawca nie skonstruował bowiem przepisu statuującego odpowiedzialność karną za składanie fałszywych zeznań/oświadczeń.

Na podstawie art. 233 § 1 kodeksu karnego, odpowiedzialności karnej podlega ten, kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę. Warunkiem odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań).

Przepis art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi o uprawnieniach rady w zakresie podejmowania wskazanych w tym przepisie aktów prawa miejscowego.

Z kolei art. 6n ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na radę gminy obowiązek zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w związku z czym zobowiązana jest w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, ustalić wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawiania tytułu wykonawczego. Przepis ten nie przewiduje upoważnienia do zamieszczania we wzorach deklaracji informacji o obowiązku składania oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności z art. 233 § 1 kodeksu karnego.

Ponieważ załącznik do deklaracji nie zawiera osobnej rubryki zawierającej miejsce na podpis składającego deklarację, odrębnego od miejsca złożenia podpisu w przedmiocie świadomości odpowiedzialności karnej za podanie niezgodnych ze stanem faktyczny danych, zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności całej uchwały, gdyż bez tego podmiot nie będzie mógł skutecznie złożyć deklaracji.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Nowy Wiśnicz wniósł o stwierdzenie nieważności załącznika nr 1 do uchwały Rada Miejska Nowego Wiśnicza nr XXII/211/12 z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie określenia wzorów deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie . W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przyznał , że zapis sugerujący istnienie odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym , stanowi przekroczenie delegacji płynącej dla organu gminy z art. 6n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nie podzielił jednak stanowiska skarżącego, że z powyższych powodów zachodzi konieczność stwierdzenia nieważności całej uchwały.

Nie znajduje bowiem uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że przywołane przez niego argumenty wskazują, iż przedmiotowa uchwała "została uchwalona bez podstawy prawnej", co wydaje się stanowić dla skarżącego podstawę do wnioskowania o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Brak podstawy prawnej do zamieszczenia, w stanowiącym załącznik do uchwały wzorze deklaracji zapisu o odpowiedzialności karnej ( podanie nieprawdziwych danych stanowi jedynie wykroczenie skarbowe z art. 56 § 3 k.k.s. ) powodować winno co najwyżej unieważnienie części uchwały, a w szczególności załącznika do niej zawierającej wzór deklaracji. Pozostała część uchwały zawierająca informację terminach i miejscu składania deklaracji ( § 1 ust. 2 i § 2 deklaracji znajdujący oparcie art. 6n ust. 1 pkt 1 in fine ustawy ), oraz wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji ( § 3 deklaracji znajdujący oparcie w art. 6n ust. 2 ustawy ), w żaden sposób nie uprawnia twierdzenia, iż została ona uchwalona bez podstawy prawnej, a co za tym idzie bezzasadny jest wniosek o unieważnienie zaskarżonej uchwały w całości.

Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. Prokurator zmodyfikował skargę wnosząc o stwierdzenie nieważności załącznika nr 1 w części zawierającej obowiązek składania oświadczenia o świadomości o odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na podstawie art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") prokurator jest uprawniony do wniesienia skargi, przy czym - w przypadku skargi na akty prawa miejscowego - nie jest ograniczony terminem. Uchwała Rady Miejskiej Nowego Wiśnicza nr XXII/211/12 z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie określenia wzorów deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego. Nie ma także przeszkód, aby - w razie stwierdzenia naruszenia prawa - sąd mógł stwierdzić jej nieważność, mimo że od daty podjęcia aktu upłynęło dwa lata ( art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie stwierdzić trzeba, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia w niej zakwestionowanych zapisów, co przesądza o konieczności stwierdzenia jej nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). W podstawie prawnej uchwały z dnia 28 grudnia 2012 r. wskazano bowiem, art. 40 ust. ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 6n ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie. Konkretyzację tego prawa – poza uregulowaniami szczególnymi – zawiera, w odniesieniu do gminy, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy.

Art. 6n ust. 1 u.c.p.g. nie stwarza jakichkolwiek podstaw wprowadzenia do deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości klauzuli, zgodnie z którą podmiot podpisujący deklarację oświadczałby, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Kwestionowana klauzula nie stanowi bowiem objaśnienia dotyczącego sposobu wypełnienia deklaracji.

Z art. 233 § 6 kodeksu karnego wynika, że sprawca odpowiada za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu, które ma służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, jeżeli przyjmujący oświadczenie, działając w zakresie swoich uprawnień, nadanych przez tę ustawę, uprzedził oświadczającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. A zatem przestępstwem jest złożenie fałszywego oświadczenia, na przykład w kwestionariuszach lub formularzach. Warunkiem jednak odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II KK 97/2013, Krakowskie Zeszyty Sądowe 2013/6 poz. 36).

Jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań).

Tymczasem przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidują takiej możliwości. Przez "przepisy ustawy" w rozumieniu art. 233 kodeksu karnego należy rozumieć wyłącznie przepis samej ustawy, a nie również przepis uchwały organu gminy wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt I KZP 22/99, OSNKW 1999, z. 9-10 poz. 51). Ustawowego upoważnienia dla rady nie można zaś domniemywać, szczególnie stosować dla ustalenia zakresu upoważnienia wykładni celowościowej. Mając na uwadze powyższe, należy podzielić stanowisko skarżącego, że żaden z przepisów przywołanych jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały, jak też obowiązujących w dacie jej podjęcia, nie zawierał upoważnienia do zamieszczenia we wzorach informacji i deklaracji obowiązku składania oświadczenia pod rygorem z art. 233 kodeksu karnego. Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej działają na podstawie i w granicach prawa. Mogą działać w granicach wyznaczonych przez normy prawne określające ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, zatem tylko tam i o tyle, o ile upoważnia prawo. Powyższe uchybienie mogło prowadzić do stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jedynie w kwestionowanej części a nie w całości .

Mając na uwadze, że brak jest podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia we wzorach formularzy informacji i deklaracji podatkowych zapisu dotyczącego odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, należało - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - stwierdzić nieważność uchwały w zaskarżonej części.