Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1247/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1b pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. T. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę K. T., prowadzącego działalność gospodarczą po nazwą K. [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1440 złotych, utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2011 r. na O. w ciągu drogi krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan M. S., który wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu T. Piasek został załadowany na samochód w K. należącej do K. T. W protokole sporządzonym na okoliczność kontroli po zważeniu pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej w tych osi nie przekracza 9,5 tony.

Wyniki kontroli stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec właściciela kopalni jako załadowcy przedmiotowego piasku na pojazd. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] nakładającej na K. T. kary pieniężnej w wysokości 1440 złotych za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, domagając się jej uchylenia.

Odwołujący się podniósł, że na mocy umowy [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartej pomiędzy nim a M. S.A. udostępnił tejże Spółce złoża piasku w K.

W świetle zawartego porozumienia wszelkie działania związane z przygotowaniem złoża do wydobycia, wydobywaniem piasku, transportem piasku na terenie poza terenem Z., dobór środków technicznych niezbędnych do wydobycia piasku jak i jego transportu a także załadunku pozostawał w gestii M. Dokument WZ z pieczątką kopalni służył jedynie do identyfikacji pochodzenia piasku.

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę prawną odpowiedzialności strony stanowi art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że K. K. T. jako załadowca towaru miała wpływ lub godziła się na powstawanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita pojazdu czteroosiowego może wynosić 32 t. Kontrola wykazała przekroczenie masy całkowitej pojazdu (39,7 t po odjęciu błędów pomiarów w wysokości 200 kg i 2 % dla każdej z osi). Mimo tego strona umożliwiła wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Wartości dmc są jednakowe dla wszystkich rodzajów dróg.

Według oceny organu II instancji skarżący nie może uwolnić się od odpowiedzialności przedstawiając dokumenty m.in. Szczegółowe Warunki dostawy kruszywa do umowy z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartej między M. a K. KT., gdyż to on wystawił dokument WZ nr [...], wydając materiał na zewnątrz. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego dokument WZ spełnia wszystkie wymogi listu przewozowego, przewidziane w art. 38 ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. Nr 50 z 2000 r. poz. 601 z późn. zm.). Załadowca nie podając masy ładunku w dokumencie WZ oraz nie badając masy pojazdu godził się na powstanie naruszenia. Poza tym według art. 43 Prawa przewozowego jeżeli umowa lub przepisy szczególne nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Zatem na mocy art. 47 w związku z art. 43 Prawa przewozowego sprzedawca był obowiązany do dokonania czynności załadunku. Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż załadowca nie może przerzucić odpowiedzialności za załadunek na inny podmiot w formie umowy cywilnej. Konkludując organ podkreślił, że lektura art. 13g ust 1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych w związku z przepisami Prawa przewozowego prowadzi do wniosku, że obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na swój teren. Jest on odpowiedzialny za dokonanie załadunku i to takiego, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. K. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1. naruszenie art. 13 g ust. 1 b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy skarżący nie jest żadnym z podmiotów, o których mowa w powołanym przepisie, a w konsekwencji:

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 28 k.p.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji wobec osoby, która nie powinna być stroną w sprawie, zasady praworządności i prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 6 i 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak kontroli i nadzoru na przestrzeganiem prawa w postępowaniu przez organ I instancji, podczas gdy organ I instancji rażąco naruszył tę zasadę, podstawowych reguł postępowania dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy za pomocą posiadanych dowodów, jak i wyjaśnień strony postępowania oraz pominięcie złożonych przez stronę wyjaśnień przed wydaniem decyzji oraz dowolną ocenę dowodów.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, alternatywnie o:

2. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. jako wydanej wobec osoby niebędącej stroną w sprawie (na podstawie art. 156 § 1 pkt. 4 kpa) oraz

3. zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił stan faktyczny z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich kluczowych okoliczności sprawy, brak współpracy w tym zakresie ze skarżącym, błędną i dowodną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego pozwalającego na prawidłowe ustalenie podmiotu odpowiedzialnego i bezkrytyczne przyjęcie ustaleń organu I instancji poprzez wybiórczą ocenę dowodu, jakim był w tej sprawie dla organów dokument WZ. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów oraz ze składanych wyjaśnień w żaden sposób nie wynika, że skarżący był jednym z podmiotów, o których mowa w art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych. Co więcej skarżący wyjaśnił, że dokument WZ wystawia się jedynie w celu potwierdzenie źródła pochodzenia piasku i dokument ten jest także podstawą do wystawienia faktury VAT z tytułu sprzedaży. Organ nie wziął pod uwagę umowy łączącej skarżącego ze spółką M. oraz nie przeanalizował Szczegółowych Warunków Dostawy Kruszywa. Z powyższych dokumentów wynika, że skarżący udostępnił spółce M. należące do niego złoża piasku w K. Na terenie kopalni znajdowali się jedynie przedstawiciele spółki lub firmy działającej na jej zlecenie, jej pracownicy, którzy za pomocą urządzeń będących własnością spółki lub zleceniobiorcy dokonywali wydobycia kruszywa a własnymi środkami transportu dokonywali jego przewożenia na terenie kopalni, jak i wywozu z kopalni. Cała odpowiedzialność od momentu wydobycia piasku aż do wywozu z kopalni ciążyła wyłącznie na nabywcy.

Natomiast weryfikacja ilości wydobytego kruszywa, który był przedmiotem sprzedaży odbywała się poprzez jego ważenie na wadze należącej do nabywcy a znajdującej się na terenie kopalni. Wagę piasku potwierdził tzw. kwit wagowy. Kwit ten był sporządzony przez nabywcę. Dokument Wz był tylko opieczętowany przez kopalnię i wypisywany przez pracowników nabywcy i służył jedynie dla celów potwierdzenia źródła pochodzenia piasku. Kwit wagowy wystawiony przez M. był sporządzony w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymywał dostawca (kopalnia) a drugi zachowywał nabywca (M.). Kwit wagowy każdorazowo był załącznikiem do dokumentu WZ, ale nie był przekazywany kierowcy. Na dokumencie WZ, na którym istniała pieczęć kopalni [...] składał swój podpis pracownik M. z tego powodu, że w ten sposób potwierdzał on dostawę piasku na wagę właśnie z tej a nie innej kopalni.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że nadawcą kruszywa, jak i jego załadowcą nie jest skarżący jako kopalnia lecz nabywca kruszywa od skarżącego - firma M. lub jej przedstawiciele czy pracownicy.

Błędne jest twierdzenie organu, że dokument WZ jest listem przewozowym. Nie zawiera on bowiem żadnego z dokumentów wskazanych w art. 38 ust. 2 prawa przewozowego. Nie można również zgodzić się z konkluzją organu II instancji, że zgodnie z art. 43 prawa przewozowego czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy, zatem skoro nadawcą w dokumencie WZ jest zdaniem organu skarżący, to jest on jednocześnie załadowcą wykonującym czynności załadunkowe.

Tymczasem powoływany przepis stanowi, że jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy.

Przepis ten in principo został pominięty przez organ II instancji, powołując go w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego wywodził, że czynności załadunkowe należą bezwzględnie do nadawcy. Tymczasem w niniejszej sprawie czynności załadunkowe zgodne z zawartą umową należały do nabywcy, czyli w rozumieniu niniejszego przepisu odbiorcy kruszywa - M.

Wszystkich tych okoliczności, wynikających z wyjaśnień skarżących jak i ze złożonych przez niego dokumentów nie przeanalizował organ odwoławczy, dopuszczając się naruszenia art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez co naruszył art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenie jej nieważności, albowiem zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja wydana przez organ I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, organy transportu drogowego nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych zwłaszcza w kontekście umowy, jaką skarżący zawarł ze spółką M.

W toku postępowania strona wykazała, że w świetle złożonych dokumentów nie jest nadawcą / załadowcą piasku. Zgodnie z umową skarżący udostępniał złoże a kwestia ważenia piasku i jego załadunku pozostawała w gestii spółki M.

Zdaniem Sądu, organy błędnie przyjęły, że każdorazowo skarżący wystawiając dokument wydania towaru czyli kruszywa, wydobytego z udostępnionego złoża oraz załadowanego de facto przez inny podmiot może być uznany za załadowcę. Jak wykazywał skarżący, dokument WZ zgodnie z zawartymi porozumieniami spełniał jedynie rolę identyfikacji pochodzenia piasku.

Wszystkich tych okoliczności należycie nie rozważyły organy orzekające w niniejszej sprawie przez co dopuściły się naruszenia art. 7,77,80 i 107 § 3 k.p.a.

Ponadto należy wskazać, że w świetle art. 13g ust 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych odpowiedzialność nadawcy, spedytora bądź załadowcy za przekroczenie masy całkowitej pojazdu czy dopuszczalnych nacisków jest inna niż odpowiedzialność przewoźnika. O ile odpowiedzialność przewoźnika jest zobiektywizowana, o tyle spedytor, nadawca lub załadowca odpowiada wtedy, gdy miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia.

Według oceny Sądu, organy transportu drogowego nie wykazały występowania tych okoliczności po stronie skarżącego.

W tym stanie rzeczy wykazanie wadliwości kontrolowanych decyzji skutkowały ich uchyleniem przez Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.

Rozstrzygniecie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, przede wszystkim ustalą, czy skarżący jest jednym z podmiotów, wymienionych w art. 13 g ust 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, mającym ponosić odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli przejazdu naruszenia, odniosą się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego a następnie podejmą decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną.