Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 673/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147. art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.28, art. 3 pkt 20,
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 43-art.50
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 12 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi O. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] Znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. B. pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalno-usługowego do powierzchni użytkowej łącznie 622,53 m² (w tym 2 lokale użytkowe o pow. użytkowej łącznie 230,31 m² i 4 lokale mieszkalne o powierzchni użytkowej łącznie 392,22 m²) z garażem na 5 miejsc postojowych w podpiwniczeniu budynku wraz z budową wewnętrznych instalacji: wodociągowej, cwu, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania, wentylacji mechanicznej garażu, gazowej i elektrycznej na działce Nr [...] (obręb 016) w K. przy ulicy [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ ustalił, że M. B. w dniu 25 stycznia 2007 r. złożył wniosek o wydanie pozwolenia na budowę w/w inwestycji dołączając do niego: oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] Znak: [...] ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku mieszkalno-usługowego z przeznaczeniem na cele mieszkalno-usługowe (usługi w zakresie handlu detalicznego artykułami przemysłowymi, biurowe, medyczne, gastronomiczne) na działce Nr [...] obręb 016 przy ulicy [...], projekt budowlany zawierający projekt zagospodarowania terenu, projekt budowlany budynku-architektura, projekt budowlany budynku-konstrukcja, projekt budowlany wewnętrznych instalacji sanitarnych, projekt budowlany wewnętrznych instalacji elektrycznych, projekt budowlany wewnętrznej instalacji gazowej, inwentaryzację budowlaną i projekt rozbiórki budynku istniejącego, ocenę techniczną i dokumentację geotechniczną. Następnie organ ustalił, że na terenie na którym znajduje się przedmiotowy budynek nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Analizując przedłożony projekt organ stwierdził, że spełnia on wymagania wynikające ze wskazanej wyżej decyzji o warunkach zabudowy, w zakresie:

1. ustaleń dotyczących rodzaju zabudowy, funkcji zabudowy i zagospodarowania terenu,

2. warunków i wymagań dotyczących kształtowania ładu przestrzennego,

3. warunków ochrony środowiska i zdrowia ludzi oraz dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej,

4. obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji,

5. wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich.

Organ stwierdził również, że projekt zawiera analizę przesłaniania, a obszar objęty projektem zagospodarowania terenu mieści się w liniach rozgraniczających teren inwestycji przedstawionych w załączniku graficznym nr 1 do decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].

Po przeanalizowaniu wymogów zawartych w kolejnych przepisach art. 35 ust. 1 i 32 ust. 4 Prawa budowlanego organ stwierdził, że projekt budowlany przedmiotowej inwestycji: jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jest kompletny, gdyż składa się z projektu zagospodarowania terenu wraz z analizą zacienienia budynku na działce sąsiedniej, z projektu architektoniczno-budowlanego, informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, inwentaryzacji budowlanej wraz z ekspertyzą techniczną oraz projektu rozbiórki istniejącego budynku, posiada niezbędne uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy oraz adnotację rzeczoznawcy ds. spraw zabezpieczeń ppoż, że przedmiotowy projekt nie wymaga uzgodnienia w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Inwestor dołączył również do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę decyzję o warunkach zabudowy i złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania przedmiotową działką nr [...] na cele budowlane. Ponieważ powyższe ustalenia organu wskazywały na to, że inwestor spełnił wszystkie wymagania niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę, organ stwierdził, że nie było w sprawie podstaw do odmowy wydania żądanego pozwolenia. Zastosowany w sprawie przepis art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego nakazuje wydanie pozwolenia na budowę w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 i 32 ust. 4 Prawa budowlanego i nie dopuszcza w tym zakresie jakiejkolwiek uznaniowości organu.

W skardze na powyższą decyzję O. T. zarzucił, że:

1. naruszono jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu poprzez kierowanie przeznaczonej dla niego korespondencji na nieaktualny adres jego zamieszkania, chociaż skarżący, pismem z dnia 14 marca 2007 r. i odwołaniem z dnia 18 kwietnia 2007 r. poinformował zarówno Prezydenta Miasta jak i Wojewodę o miejscu jego zameldowania i zamieszkania,

2. decyzja o pozwoleniu na budowę wydana przez Prezydenta Miasta nie została podjęta na podstawie rzetelnych informacji, skoro te wymagały uzupełnienia, co przyznał pośrednio Wojewoda w sformułowaniu mówiącym o tym, że w toku postępowania administracyjnego zostały wniesione materiały dodatkowe uzupełniające projekt budowlany,

3. Wojewoda umożliwił uzupełnienie decyzji o warunkach zabudowy, choć skarżący zarzucał decyzji organu I instancji formalny błąd polegający na powoływaniu się na wadliwą decyzję o warunkach zabudowy, w której nie podano danych osoby sporządzającej tę decyzję,

4. Wojewoda nie odniósł się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu sprzeczności usytuowania projektowanego budynku z wymogami przewidzianymi w § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie ma możliwości powoływania się na brak możliwości innego sposobu zaprojektowania obiektu, skoro na przedmiotowej działce znajduje się budynek mieszkalny nie usytuowany bezpośrednio w granicy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W nawiązaniu do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że ostateczna decyzja o warunkach zabudowy nie była przedmiotem obecnego postępowania, ani nie była w żaden sposób uzupełniana bądź modyfikowana na etapie postępowania organu I i II instancji. Usunięcie drobnych braków projektowych dokonane na etapie postępowania przed organem odwoławczym, stanowiło uzupełnienie w niewielkim zakresie postępowania wyjaśniającego, co mieści się w kompetencjach organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a przez to skutkujących koniecznością uchylenia decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy o p.p.s.a.).

Jednym z podstawowych obowiązków organu administracji prowadzącego postępowanie administracyjne jest zapewnienie wszystkim stronom tego postępowania czynnego udziału w każdym jego stadium (art. 10 kpa). Wypełnienie tego obowiązku nie jest możliwe w razie wadliwego ustalenia przez organ kręgu stron danego postępowania. Wadliwość ta może w szczególności polegać na pominięciu w prowadzonym postępowaniu osób, które powinny brać w nim udział. Sankcją niepełnego ustalenia kręgu stron jest możliwość wznowienia postępowania administracyjnego na żądanie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 147 kpa).

Zgodnie ze szczególnym (względem regulacji art. 28 kpa), przepisem art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. nr 207/03 poz. 2016 ze zm.), zwanej dalej prawem budowlanym, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Według natomiast art. 3 pkt 20 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o obszarze oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Nie może budzić wątpliwości, że znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego należy odczytywać w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego np. przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania. W takim wypadku właściwe wydaje się właśnie sięgnięcie do szczegółowych przepisów prawnych w tym norm techniczno-budowlanych. Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" będzie się materializować, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie normy wynikające z odrębnych przepisów, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie względem obu zabudowanych nieruchomości sąsiadujących z przedmiotową od południowego - wschodu i od północnego - zachodu. Ponieważ projektowana rozbudowa i nadbudowa ma spowodować powstanie budynku obejmującego całą szerokość działki nr [...], to z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych (Dz. U. Nr 75/02 poz. 690 ze zm.), który to przepis dopuszcza możliwość sytuowania ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, tylko w razie spełnienia ściśle określonych warunków, wynika istotne ograniczenie właścicieli sąsiednich nieruchomości w możliwości zagospodarowania ich działek. Ograniczenie to dotyczy w szczególności możliwości rozbudowy budynków znajdujących się na działkach nr [...] i [...], zwłaszcza, że budynek na działce nr [...] stoi w odległości ponad 5 metrów od granicy między działkami nr [...] i [...]. Kolejne ograniczenia w możliwości zagospodarowania działek sąsiednich względem przedmiotowej wynikają z treści § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dotyczącego wymaganych odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów z uwagi na możliwość naturalnego oświetlenia tych pomieszczeń. Te ograniczenia są szczególnie istotne w stosunku do nieruchomości oznaczonej numerem [...], gdyż jest ona położona od południowo-wschodniej strony projektowanego budynku. O aktualności i praktycznym znaczeniu zasygnalizowanych ograniczeń świadczy niniejsza sprawa. Należy bowiem zauważyć, że część zarzutów zawartych w odwołaniu i skardze dotyczy właśnie projektowanego usytuowania budynku inwestorów w granicy ich nieruchomości.

Nie może budzić też wątpliwości, że w sytuacji gdy nieruchomości znajdujące się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu, są przedmiotem współwłasności, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę takiego obiektu są wszyscy współwłaściciele takiej nieruchomości, względnie jej zarządca, za którego można uznać tylko podmiot sprawujący trwały zarząd w rozumieniu art. 43-50 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. Nr 261/04 poz. 2603 ze zm. – por. J. Dessoluavy-Śliwiński (w:) Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2006, str. 330). Zgodnie bowiem z art. 201 kc, do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Wagę zasygnalizowanych zagadnień dotyczących udziału wszystkich stron w niniejszym postępowaniu dostrzegły organy administracji architektoniczno-budowlanej, rozpatrujące przedmiotową sprawę. Organ I instancji podjął bowiem trud ustalenia wszystkich stron postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę. Trafnie przy tym, jak to wyżej wyjaśniono, organy obu instancji uznały za strony tego postępowania współwłaścicieli zabudowanych nieruchomości sąsiadujących z działką nr [...] położoną przy ulicy [...], na której ma być realizowane projektowane przedsięwzięcie. Ze znajdującego się bowiem w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów sporządzonego w dniu 16 lutego 2007 r. wynika, że sąsiadujące z przedmiotową nieruchomością działki nr [...] i [...], są współwłasnością wymienionych w tym wypisie osób. W toku jednak niniejszego postępowania zarówno organ I jak i II instancji uchybiły obowiązkowi zawiadomienia o podejmowanych w toku postępowania czynnościach i wydawanych decyzjach, wszystkich ujawnionych w sprawie współwłaścicieli tych nieruchomości.

W szczególności z niewiadomych przyczyn, których nie umiał również wyjaśnić na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. przedstawiciel organu II instancji, o żadnej z czynności całego postępowania nie zostali powiadomieni I. Z. i I. Z., będący na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej współwłaścicielami w 1/12 części działki nr [...], sąsiadującej od północnego zachodu z działką inwestora oznaczoną numerem [...].

Spośród współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej numerem [...], dwoje nie zostało prawidłowo powiadomionych o czynnościach tego postępowania, czego skutkiem było niezawinione przez nich nie branie udziału w postępowanie.

Korespondencja dla P. M., współwłaściciela w 9342/781434 częściach działki nr [...] sąsiadującej z działką inwestora od południowego - wschodu, w toku całego postępowania przed organem I i II instancji doręczana była na adres: ul. [...], w K., choć niedoręczone zawiadomienia z dnia 25 czerwca i 21 sierpnia 2007 r. o możliwości zapoznania się z uzupełnionymi aktami sprawy wróciły do organu II instancji z adnotacjami doręczyciela, że adresat nie jest znany pod takim adresem. Równocześnie na wypisie z rejestru gruntów znajdującym się w aktach sprawy wskazany był inny adres P. M. w K., tj. [...], przy czym organ miał świadomość, że ulica [...] zmieniła nazwę na [...]. Mimo tego, zaskarżona decyzja została ponownie wysłana pod wadliwym adresem [...]. Co więcej, zwrotne poświadczenie odbioru tej decyzji zostało zaadresowane na P. M., ul. [...] w K. W efekcie nie wiadomo, pod jakim właściwie adresem przesyłka ta była bezskutecznie awizowana, ani też czy adres P. M. przy ulicy [...] w K. jest właściwy. Nie można w tej sytuacji oczywiście przyjąć, aby zaskarżona decyzja została tej stronie skutecznie doręczona w trybie art. 44 kpa.

Cała korespondencja dla M. E. S., współwłaścicielki w 16630/781434 części, na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej wraz z mężem R.S., działki nr [...] sąsiadującej z działką inwestora od południowego - wschodu, wysyłana była na adres: E. S. w K., ul. [...], i mimo awizowania nie była odbierana przez adresatkę. Ponieważ z wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach sprawy wynikało, że M. E. S. podała adres do korespondencji w S.-N., ul. [...], nie można przyjąć, aby zaskarżona decyzja została jej prawidłowo doręczona, ani też aby M. E. S. w ogóle była powiadomiona o przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Jak wynika z adnotacji doręczyciela na przesyłce z dnia 24 maja 2007 r., adresowanej do Z. B., współwłaścicielki w 1/12 części działki nr [...], sąsiadującej od północnego zachodu z działką inwestora, strona ta zmarła w toku postępowania administracyjnego przed organem II instancji, przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Tymczasem organ administracji II instancji, nie czyniąc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakichkolwiek ustaleń co do następców prawnych zmarłej w toku postępowania strony, zaczął wysyłać dalszą korespondencję, w tym również decyzję z dnia [...], na adres T. B., współwłaściciela działki nr [...] w 1/12 części, opatrując przesyłki adnotacją, iż jest on spadkobiercą Z. B. Nie wykluczając prawdziwości takiego stwierdzenia należy zauważyć, że obowiązkiem organu administracji wynikającym z art. 7 kpa jest podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, czemu - stosownie do treści art. 107 kpa - organ ma obowiązek dać wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakichkolwiek ustaleń dotyczących następców prawnych zmarłej Z. B. nie pozwala skontrolować tej decyzji z punktu widzenia zgodności poczynionych być może przez organ ustaleń, z przepisami Księgi czwartej kodeksu cywilnego, regulującymi zasady dziedziczenia. Nie wiadomo w związku z tym czy rzeczywiście T. B. jest spadkobiercą Z. B. (co do czego można mieć pewne wątpliwości choćby z racji innego nazwiska i innych imion rodziców obu tych osób, wymienionych w wypisie z rejestru gruntów), a jeśli tak to czy jedynym. Nie można w związku z tym ocenić, czy rzeczywiście stosownie do treści art. 30 § 4 kpa T. B. wstąpił do sprawy na miejsce dotychczasowej strony Z. B.

Wskazane powyżej naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). i c). p.p.s.a.

Stwierdzona wadliwość polegająca na braku udziału niektórych stron w postępowaniu administracyjnym bez ich winy ma charakter formalny, co przesądza o tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł merytorycznie ocenić zarzutów skargi, ani stwierdzić czy w toku kontrolowanego postępowania doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Koniecznym natomiast było, stosownie do treści art. 135 p.p.s.a., uchylenie również decyzji organu I instancji celem przeprowadzenia przez ten organ ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony będą miały prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań. Organ ten nie zapomni przy tym o przedstawionych powyżej uwagach i o konieczności wyeliminowania dotychczasowych naruszeń prawa. Organ zawiadomi w szczególności o toczącym się postępowaniu strony dotychczas pominięte oraz będzie doręczał korespondencję wszystkim stronom na aktualne adresy. W związku ze znaczną liczbą stron postępowania i wynikłą stąd możliwością zmian kręgu współwłaścicieli nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora w ciągu ostatniego roku, organ rozważy również potrzebę ponownego ustalenia stron postępowania w oparciu o aktualny wypis z rejestru gruntów. Organ będzie również pamiętał o tym, kto w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego jest stroną niniejszego postępowania oraz że w związku z treścią tego przepisu nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron, kto mieszka w budynku [...] położonym przy ulicy [...]. Istotne jest bowiem tylko to, kto jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej tym budynkiem. Jeżeli więc okaże się, że niektóre z osób wymienionych na dołączonej do akt sprawy liście mieszkańców "[...]" nabyły znajdujące się w tym budynku lokale wraz z prawami do gruntu, to konieczne będzie zawiadomienie takich osób o niniejszym postępowaniu, jako stron.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 p.p.s.a.