Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 208/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 ust. 1 ,  art. 18, art. 7 § 2 , art. 35 ust. 1a, art. 127 i 128 § 1 pkt 1 i 2, § 1a i § 2 , art. 133
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 44, art. 10, art. 73
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (dalej WINB) – po rozpatrzeniu zażalenia A. B. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) z dnia [...]

1. wobec niewykonania obowiązku zlecające wykonanie obowiązku zastępczego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji firmie [...] na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego tj. A. B. polegającego na: usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości w istniejącym budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr ewid. [...] w sposób określony w opracowanej ekspertyzie techniczno-budowlanej, w tym:

- rozebraniu części budynku prostopadłej do ulicy [...], po licu ściany wewnętrznej, wspólnej dla obu części budynku (tzw. oficyny) i zamurowaniu otwartego pomieszczenia ścianą z cegły lub bloczków gazobetonowych,

- rozebraniu skorodowanego balkonu od strony ulicy [...],

- rozebraniu nadwieszonego pokoju letniego oraz balkonu od podwórza,

- skuciu tynku niewykazującego przyczepności na elewacji od strony ulicy [...]

2. wzywające zobowiązanego tj. A. B. do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego w wysokości ok. ¼ wartości robót tj. 36 900,00 zł w terminie do dnia 8 listopada 2019 r. na wskazany rachunek bankowy PINB, gdyż w przeciwnym razie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych

- uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określonego terminu do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego i orzekł nowy termin do dnia 20 grudnia 2019 r.,

- w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Decyzją z dnia [...] PINB:

1. nakazał F. G., E. B. , F. B. oraz A. B. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w istniejącym budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr ewid. [...]w sposób określony w opracowanej ekspertyzie techniczno-budowlanej, w tym:

rozebrać część budynku prostopadłą do ulicy [...], po licu ściany wewnętrznej, wspólnej dla obu części budynku (tzw. oficyny) i zamurowaniu otwartego pomieszczenia ścianą z cegły lub bloczków gazobetonowych,

rozebrać skorodowany balkon od strony ulicy [...],

rozebrać nadwieszony pokój letni oraz balkon od podwórza,

skuć tynk nie wykazujący przyczepności na elewacji od strony ulicy [...] i uzupełnić nowym tynkiem,

2. zakazał użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i powiadomienia organu o usunięciu nieprawidłowości z dołączeniem kopii protokołu okresowej kontroli, o którym mowa w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Decyzją z dnia [...] WINB, po rozpatrzeniu zażalenia A. B. , uchylił ww. decyzję w części dotyczącej zakazu użytkowania przedmiotowego budynku, w pozostałej części utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Następnie F. G. zbyła nieruchomość w udziale ½. Ostatecznie nieruchomość nabyła [...] sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą – wobec czego zobowiązanymi do wykonania przedmiotowego obowiązku stali się ta Spółka, E. B. , F. B. i A. B.

Upomnieniem z dnia 16 lutego 2015 r. PINB wezwał A. B. do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji z dnia [...] , zreformowanej decyzją WINB z dnia [...] , informując, że w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego upomnienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W dniu 11 maja 2015 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę sprawdzającą, ustalając że ww. decyzja z dnia [...] nie została wykonana.

Mając na uwadze powyższe PINB wydał postanowienie z dnia [...], nakładając na A. B. grzywnę w wysokości 10 000 zł –

w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego

w załączonym tytule wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...] WINB, po rozpatrzeniu zażalenia A. B. , uchylił ww. postanowienie w całości i umorzył pierwszoinstancyjne postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym z dnia [...]

PINB, prowadząc ponownie postanowienie egzekucyjne, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] nałożył na A. B. grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym z dnia [...].

Pomimo powyższego zobowiązany nie wykonał nakazanych robót, w związku z czym organ I instancji zdecydował się na wykonanie zastępcze za zobowiązanego. Ofertę w tym zakresie złożyła firma [...], określając koszt wykonania robót na kwotę 147 600 zł brutto.

Opisanym szczegółowo na wstępie postanowieniem z dnia [...] PINB, działając na podstawie art. 127, art. 128 § 1 pkt 1 i 2, § 1a i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.), zlecił wykonanie obowiązku zastępczego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji firmie [...].

WINB, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdził, że odpowiada ono wymaganiom wynikającym z u.p.e.a. W celu zastosowania środka egzekucyjnego zgodnie z art. 128 § 1 u.p.e.a. organ I instancji wysłał zobowiązanemu postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego wraz z odpisem tytułu wykonawczego, które zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 17 października 2019 r. W postanowieniu tym zawarto informację o przybliżonej kwocie wykonania zastępczego oraz wezwano zobowiązanego do wpłacenia w wyznaczonym terminie określonej kwoty zaliczki na koszty wykonania zastępczego, pouczając jednocześnie, że w przypadku niewpłacenia kwoty w wyznaczonym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Organy egzekucyjne były zobligowane do zastosowania w niniejszej sprawie środków przewidzianych u.p.e.a., gdyż zobowiązani nie wykonali obowiązku nałożonego na nich decyzją PINB z dnia [...] Zasadnie zatem wszczęto postępowanie egzekucyjne poprzedzone stosownym upomnieniem z dnia 16 lutego 2015 r., a następnie w dniu [...] wystawiono tytuł wykonawczy i postanowieniem z dnia [...] nałożono grzywnę w celu przymuszenia. Skoro jednak w dalszym ciągu nie został wykonany nałożony obowiązek, pomimo zastosowania grzywny w celu przymuszenia, a nadto przeznaczona do rozbiórki część budynku (oficyna) już uległa częściowemu zawaleniu, PINB odrębnymi postanowieniami z dnia [...] orzekł, że obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia 22 lipca 2015 r., zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązanych, na ich koszt i niebezpieczeństwo i wezwał zobowiązanych do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego w wysokości 36 900,00 zł. Organ podkreślił, że istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków określonych w tytule wykonawczym.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że:

- skarżący oraz pozostali współwłaściciele mieli aż 5 lat na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a żaden z nich nie podjął żadnych robót, które doprowadziłyby przedmiotowy budynek do stanu, który nie zagraża życiu lub zdrowiu judzi bądź bezpieczeństwa mienia,

- ze względu na występujące zagrożenie zawalenia się dalszej części przedmiotowego budynku należy utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - od chwili podjęcia interwencji w 2009 r. doszło już do dwukrotnego zawalenia się części przedmiotowego budynku tzw. oficyny (w 2009 r. i 2011 r.), a w każdej chwili ściana północna oficyny odchylona od pionu i pęknięta na całej wysokości może runąć – stwarzając przez to zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców budynku mieszkalnego znajdującego się na działce sąsiedniej nr ewid. [...] . Ponadto zagrożenie zdrowia i życia ludzi stwarza skorodowany balkon od strony ul. [...] , nadwieszony pokój letni oraz balkon od strony podwórka;

- błędnie skarżący podnosi, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane w związku z niewykonaniem obowiązku wyłącznie przez [...] Sp. z o.o., gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec każdego ze współwłaścicieli, zostały wystawione odrębne postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. wykonania zastępczego w związku z niewykonaniem nałożonego obowiązku;

- organ I instancji precyzyjnie wskazał w tytule wykonawczym zakres nałożonych obowiązków;

- w zaproszeniu do złożenia ofert precyzyjnie przytoczono zakres obowiązku wynikającego z decyzji, w tym m.in. skucie tynku i uzupełnienie nowym tynkiem, oferta zaś nie stanowi kosztorysu, lecz odpowiada na tak sformułowane zapytanie ofertowe;

- stwierdzenie skarżącego dotyczące niewiedzy o konieczności znalezienia wykonawcy jest niezrozumiałe;

- przepisy u.p.e.a. nie uzależniają obowiązku pokrycia kosztów w/w środka egzekucyjnego od sytuacji życiowej zobowiązanego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B. , zarzucając decyzji SKO naruszenie przepisów:

1) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i doprowadziło do błędnego ustalenia, że A. B. jest zobowiązany do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego w wysokości 1/4 wartości robót, tj. w kwocie 36 900,00 zł;

2) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także niesporządzenie kserokopii akt i ich niedoręczenie, o które to kserokopie skarżący wnioskował, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego;

3) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia PINB, mimo że nie zaistniały do tego podstawy;

4) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia przedegzekucyjnego, co skutkowało nieuzasadnionym wszczęciem postępowania egzekucyjnego;

5) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, skutkujące zastosowaniem środka egzekucyjnego niebędącego środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego;

6) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 17 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niewstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia;

7) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązku objętego odpisem tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 22 lipca 2015 r.;

8) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 127 i 128 § 1 pkt 1 i 2, § 1a i § 2 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego i ustalenie, że w sytuacji niewykonania obowiązku przez [...] Sp. z o.o. sp. komandytowo akcyjna, to A. B. jest osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku na swój koszt i niebezpieczeństwo, co doprowadziło do błędnego zobowiązania tylko A. B. do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego w wysokości około ¼ wartości robót;

9) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 127 u.p.e.a. poprzez niedokładne sprecyzowanie wykonania zastępczego obowiązku firmie [...], braku aktualizacji, jakie prace moją być wykonane w stanie, w którym obecnie znajduje się nieruchomość.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że od kilku lat nie był informowany o działaniach PINB, a ponadto był zapewniany (co miało miejsce w 2015 r.), że sprawa zostanie załatwiona przez [...] Sp. z o.o. sp. komandytowo akcyjna, która miała zostać zobowiązana do wykonania decyzji z dnia [...] Ponadto przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem WINB z dnia [...] Z kolei PINB w dniu 22 lipca 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy, który był oparty na tej samej podstawie prawnej, przy czym nie skierował wcześniej do zobowiązanego upomnienia, ani też po tej czynności nie podejmował innych działań. W rezultacie bezczynność organu egzekucyjnego winna doprowadzić do słusznego wniosku, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z mocy samego prawa – wobec nie podejmowania żadnych działań, które zmierzałyby do wyegzekwowania obowiązku. Dopiero po kilku latach, pod koniec 2019 r., strona otrzymała postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Na wypadek uznania, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte skarżący zarzucił naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, skutkujące zastosowaniem środka egzekucyjnego niebędącego środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego – a to od razu poprzez zlecenie wykonania zastępczego, nie kierując do skarżącego od kilku lat żadnych zawiadomień. Tym samym zastosowano środek najbardziej dolegliwy – w sposób przedwczesny i niecelowy, obciążając jedynie skarżącego, podczas gdy nie jest on jedynym współwłaścicielem nieruchomości i nie ma do niej dostępu. Całkowity koszt wykonania robót wynosi prawie 150.000 zł, przekraczając wartość samego budynku. W ostatnim czasie skarżący podjął działania aby skontaktować się z pozostałymi współwłaścicielami celem dobrowolnego wykonania tych robót, jednak czynności te wymagają czasu oraz ich zaangażowania – co w tak krótkim czasie jest niemożliwe. Natomiast A. B. dopiero w październiku 2019 r. dowiedział się o wyłonieniu ww. wykonawcy, złożył zażalenie na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego i domagał się zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie złożonych zarzutów do tytułu wykonawczego. Tymczasem organ nie rozpoznał tego wniosku i pomimo złożonych zarzutów do tytułu wykonawczego, nie czekając na ich rozpoznanie, wydał zaskarżone postanowienie. Zdaniem skarżącego postępowanie powinno zostać umorzone z mocy samego prawa wobec faktu, że organ egzekucyjny nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych przez kilka lat. Organ naruszył przepis art. 127 u.p.e.a. poprzez niedokładne sprecyzowanie wykonania zastępczego obowiązku – brak aktualizacji prac, które mają zostać wykonane, nieprzeprowadzenie wizji lokalnej. Skarżone postanowienie jest wadliwe również z tego względu, że organ nie uwzględnił, iż jest kilku współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Nie powiadomił skarżącego, czy nałożone zobowiązanie ma charakter solidarny czy nie, co narusza jego interesy, bowiem w przypadku ewentualnej zapłaty nałożonej kwoty zaliczki nie będzie miał podstawy do dochodzenia zapłaconej należności od pozostałych współwłaścicieli. Z sentencji postanowienia wynika, że tylko skarżący jest zobowiązany do zapłaty tak wysokiej zaliczki. Wezwanie to jest bardzo wygórowane i prawie zmierza do całkowitego pokrycia udziału skarżącego w tej nieruchomości. W sytuacji gdy organ prawidłowo nie wywodzi wysokości zaliczki oraz nie podaje czy wezwał do jej zapłaty także pozostałych współwłaścicieli, czyni to wadliwym postanowienie wydane na podstawie powołanych w jego sentencji przepisów. Nie podano w uzasadnieniu żadnych okoliczności, na podstawie których uznano, że to tylko skarżący jest zobowiązany do zapłaty ¼ wartości robót. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi niewykonalność nałożonego na niego obowiązku albowiem termin do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego upływa wcześniej niż rozpoznanie złożonych przez skarżącego zarzutów czy zażalenia na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Końcowo skarżący podniósł, że od momentu, kiedy otrzymał postanowienie z dnia [...] skierował już trzykrotnie prośbę o sporządzenie kserokopii akt sprawy, ponieważ jest chory i nie miał możliwości udać się do organu. W odpowiedzi dowiedział się o możliwości zapoznania się z treścią akt przez pełnomocnika lub osobiście w urzędzie. Natomiast gdyby skarżący miał taką możliwość – z pewnością udałby się do organu, jednak z uwagi na swój stan zdrowia nie był w stanie tego uczynić. W rezultacie skarżącemu zostało ograniczone prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o:

- uchylenie postanowień organów obu instancji, ewentualnie o umorzenie postępowania w całości – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

- przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów: pisma wnoszącego zarzuty z dnia 24 października 2019 r., postanowienia o uznaniu zarzutów za bezzasadne, zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, pism z wnioskiem o kserokopię akt sprawy i odpowiedzi organu na okoliczność ich treści, wniesionych przez skarżącego zarzutów do ww. tytułu wykonawczego, niezakończonego postępowania w zakresie ich rozpoznania, braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez stronę postępowania, braku przesłania kserokopii akt sprawy;

- przesłuchanie w charakterze strony A. B. na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, otrzymywanych informacji od organu o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, braku uzyskania kserokopii akt sprawy pomimo kierowanych do organów wniosków i braku pozytywnej odpowiedzi od organu, braku przeprowadzenia wizji lokalnej na terenie nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając na uwadze rodzaj aktu zaskarżonego w niniejszej sprawie, Sąd był uprawniony, na podstawie powołanego przepisu, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Przede wszystkim należy podnieść, że bezspornym jest, że skarżący jest jednym z czterech podmiotów zobowiązanych na podstawie ostatecznej decyzji PINB z dnia [...], zreformowanej decyzją WINB z dnia [...], do wykonania obowiązków polegających na konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr ewid. [...]w sposób określony w opracowanej ekspertyzie techniczno-budowlanej, w tym:

rozebrania części budynku prostopadłej do ulicy [...], po licu ściany wewnętrznej, wspólnej dla obu części budynku (tzw. oficyny) i zamurowania otwartego pomieszczenia ścianą z cegły lub bloczków gazobetonowych,

rozebrania skorodowanego balkonu od strony ulicy [...],

rozebrania nadwieszonego pokoju letniego oraz balkonu od podwórza,

- skucia tynku nie wykazującego przyczepności na elewacji od strony ulicy [...] i uzupełnienia nowym tynkiem.

Nie ulega także wątpliwości, że na dzień wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia obowiązki wynikające z powyższej decyzji nie zostały wykonane.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Postępowanie to zostaje wszczęte z chwilą złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji, a jeżeli organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem, to dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień wystawienia przezeń tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucji (por. P. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", wyd. VIII, opubl. WKP 2018, t. 14 do art. 18 u.p.e.a.).

Upomnienie, o jakim mowa w powołanym art. 15 ust. 1 u.p.e.a., zostało skarżącemu doręczone w dniu 17 lutego 2015 r. (t. II, k. 118 akt postępowania). Co prawda WINB postanowieniem z dnia uchylił postanowienie PINB z dnia [...] o nałożeniu na A. B. grzywny w celu przymuszenia, umarzając jednocześnie postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym z dnia [...] , jednak PINB w dniu [...] wystawił nowy tytuł wykonawczy i postanowieniem z tego samego dnia nałożył na A. B. grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązków określonych w wystawionym tytule. Postanowienie to, wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. (tzw. fikcji doręczenia, przy czym przesyłka została wysłana na prawidłowy adres do doręczeń, t. III, k. 156 akt postępowania) i w konsekwencji stało się ostateczne. W tym samym trybie doręczono następnie skarżącemu upomnienie datowane na dzień 26 sierpnia 2015 r., dotyczące obowiązku zapłaty grzywny.

Podnieść należy, że – jak przyjmuje się w doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych – upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i jest ono przesyłane zobowiązanemu tylko raz – ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to możliwość wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego bez ponownego upominania zobowiązanego. Ponowne wystawienie tytułu wykonawczego również nie pociąga za sobą konieczności ponownego upomnienia zobowiązanego (por. P. Przybysz, j.w., t. 6 do art. 15 u.p.e.a., wyroki NSA z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 316/08, z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 618/08, z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2802/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2017 r., sygn. III SA/Po 644/19). Podniesiony zatem w tym zakresie zarzut skarżącego, dotyczący braku ponownego doręczenia upomnienia skarżącemu po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i pozostałe podmioty zobowiązane na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] , dysponowały aż nadto długim okresem czasu na dobrowolne wykonanie nałożonych obowiązków – do czasu wydania postanowienia zlecającego wykonanie zastępcze upłynęło ponad 5 lat. W tym czasie, jak podniesiono, organ egzekucyjny wystosował upomnienia, jak i nałożył grzywny w celu przymuszenia. Dotyczyło to przy tym wszystkim wszystkich czterech podmiotów zobowiązanych na podstawie decyzji, nie tylko skarżącego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązków jawi się w tej sytuacji jako uzasadnione i celowe, zwłaszcza, że stan techniczny przedmiotowego budynku zagrażał i zagraża bezpieczeństwu zdrowia i życia ludzi oraz mienia (od chwili podjęcia interwencji w 2009 r. doszło już do dwukrotnego zawalenia się części budynku tzw. oficyny, a w każdej chwili ściana północna oficyny odchylona od pionu i pęknięta na całej wysokości może runąć – stwarzając przez to zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców budynku mieszkalnego znajdującego się na działce sąsiedniej nr ewid. [...] ; podobnie zagrożenie zdrowia i życia ludzi stwarza skorodowany balkon od strony ul. [...], nadwieszony pokój letni oraz balkon od strony podwórka). Przede wszystkim zaś skarżący od czasu wydania i uostatecznienia się w/w decyzji miał świadomość, że ciążą na nim nałożone tą decyzją obowiązki. W przypadku ich dobrowolnego wykonania, a przynajmniej wykazania jakiegokolwiek zainteresowania w tym kierunku, na co zobowiązani, w tym skarżący, mieli tak długi okres czasu, organ być może nie byłby zmuszony sięgać do tak daleko idących środków egzekucyjnych. Trudno zatem za zasadny, jak i mogący mieć znaczenie dla niniejszego postępowania, uznać zarzut bezczynności organu egzekucyjnego (jak również związany z tym wniosek dotyczący konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, co do którego skarżący nie wskazał podstawy prawnej), który wystosował upomnienie, nałożył grzywnę w celu przymuszenia, a skarżący mimo to nie podjął jakichkolwiek starań w celu wykonania obowiązków, mimo świadomości ich istnienia. W tej sytuacji za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, skutkujące zastosowaniem środka egzekucyjnego niebędącego środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego. Zasada efektywności egzekucji musi być naczelną zasadą stosowania środków egzekucyjnych, gdyż celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, od którego zobowiązany uchyla się. Oczywiście zastosowany środek egzekucyjny powinien być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1021/15).

Co szczególnie istotne w powyższym kontekście – jak wynika z akt postępowania – skarżący w 2019 r. był informowany o podejmowanych czynnościach związanych z niewykonaniem obowiązków. I tak, już w dniu 7 lutego 2019 r. na adres skarżącego zostało doręczone (odebrane przez D.B.) zawiadomienie o zaplanowanej na dzień 7 marca 2019 r. kontroli inspektorów PINB na działce nr [...] w [...] ach sprawdzającej wykonanie decyzji z dnia [...] i ustalającej aktualny stan techniczny budynku mieszkalnego. W dniu 4 marca 2019 r. A. B. osobiście odebrał zawiadomienie o zmianie terminu kontroli na dzień 20 marca 2019 r. Jak wynika z protokołu kontroli z tego dnia, skarżący nie stawił się, a w trakcie czynności stwierdzono, że decyzja z dnia [...] nie została wykonana, a stan techniczny budynku zagraża zdrowiu i życiu ludzi oraz mienia. Dalsze nieremontowanie budynku – jak zapisano w protokole – spowoduje, że ulegnie on zawaleniu, co jest szczególnie niebezpieczne z uwagi na zwartą zabudowę oraz usytuowanie budynku przy ulicy, którą chodzą mieszkańcy [...] . Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący miał możliwość odpowiednio wcześnie zapoznać się ze stanem wykonania decyzji z dnia [...] , stanem technicznym budynku – poprzez choćby stawiennictwo na zaplanowane czynności, a w konsekwencji miał możliwość odpowiednio wczesnego zareagowania na istniejące zagrożenie. Co więcej, także w dniu 3 października 2019 r. skarżący osobiście odebrał zawiadomienie o kolejnej podobnej kontroli, zaplanowanej na dzień 7 października 2019 r., na którą także nie stawił się, a podczas której zastano analogiczną sytuację. Dodatkowo w dniu 7 października 2019 r. skarżący również osobiście odebrał pismo kierowane przez PINB do Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej, datowane na dzień 4 października 2019 r., zawierające prośbę o podjęcie działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia w części oficyny budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] w [...]. W piśmie opisano dokładnie sytuację budynku, w tym wskazano na niewykonanie obowiązków przez zobowiązanych na podstawie decyzji z dnia [...] oraz podniesiono, że stan techniczny w/w części budynku uległ radykalnemu pogorszeniu, dlatego "niezbędne jest podjęcie działań w celu zapobiegnięcia zawalenia się budynku i uniknięcia sytuacji kiedy mogą ponieść śmierć lub uszczerbek na zdrowiu użytkownicy działek sąsiednich". W piśmie prosi się także właścicieli o niezwłoczne zabezpieczenie budynku przed zawaleniem. Dane te tym bardziej dobitnie świadczą o wiedzy skarżącego o stanie budynku i niewykonaniu obowiązków.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy podnieść, że obowiązek zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia co do zebranych dowodów i materiałów, występuje w tych postępowaniach, gdzie postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w ogóle się prowadzi, a takim postępowaniem nie jest postępowanie egzekucyjne. Nie ma zatem automatycznego obowiązku, aby przed wydaniem każdego postanowienia w ramach postępowania egzekucyjnego wzywać zobowiązanego, a także wierzyciela (jeżeli nie jest nim jednocześnie organ egzekucyjny) do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2019 r., sygn. II FSK 1719/17). Poza tym w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 K.p.a., koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Ewentualne uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji (postanowienia) jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., sygn. II OSK 2691/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Kr 1265/19). W tym przypadku nie zostało to wykazane. Poza tym żaden przepis K.p.a. nie uprawnia ani nie zobowiązuje organu administracji do kserowania akt sprawy i przesyłania kserokopii stronie. Zadośćuczynienie takiemu żądaniu strony byłoby wyjściem poza ramy przepisu art. 73 K.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. VII SA/Wa 576/17). Nie można zatem uznać za naruszenie tego przepisu wystosowanie przez organ do skarżącego pisma informującego o możliwości zapoznania się z aktami w siedzibie organu (z pisma wynika ponadto, że akta zostały wysłane do organu wyższej instancji).

Trafne jest stanowisko organu co do tego, że przepis art. 17 ust. 2 u.p.e.a. przewiduje uprawnienie organów do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tym przepisem wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Zażalenie jest środkiem prawnym względnie suspensywnym. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje zatem wykonania zaskarżonego postanowienia, jednakże organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ma w tym przypadku charakter fakultatywny i wiąże się z działaniem organu egzekucyjnego w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekające w niniejszej sprawie organy z takiego uprawnienia nie skorzystały i nie można uznać za skuteczny zarzut stawiany im z tego powodu.

W powyższym kontekście trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 35 ust. 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W niniejszym przypadku skarżący zgłosił co prawda zarzuty, o jakich wyżej mowa, jednak uczynił to w dniu 25 października 2019 r., a zatem po wydaniu przez organ I instancji postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego, co miało miejsce w dniu [...]. Z kolei organ I instancji zarzuty te rozpoznał postanowieniem z dnia 30 [...]., które zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 K.p.a. i na dzień orzekania przez organ odwoławczy w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia [...] (a na ten dzień Sąd ocenia legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia) postanowienie to było już ostateczne. Nie można zatem skutecznie twierdzić, że postępowanie egzekucyjne było zawieszone (na podstawie art. 35 ust. 1 u.p.e.a.) na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji też nie mają istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powołane w skardze dokumenty w postaci pisma wnoszącego zarzuty z dnia 24 października 2019 r., postanowienia o uznaniu zarzutów za bezzasadne, zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów art. 127 i 128 § 1 pkt 1 i 2, § 1a i § 2 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego i ustalenie, że w sytuacji niewykonania obowiązku przez [...] Sp. z o.o. sp. komandytowo akcyjna, to A. B. jest osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku na swój koszt i niebezpieczeństwo, co doprowadziło do błędnego zobowiązania tylko A. B. do wpłacenia zaliczki na koszt wykonania zastępczego w wysokości około ¼ wartości robót. Decyzja PINB z dnia [...] została wydana wobec czterech podmiotów, na które nałożono określone obowiązki tej samej treści. Jak wynika z akt postępowania, wobec wszystkich tych podmiotów zastosowano zarówno grzywny w celu przymuszenia, jak i w konsekwencji wydano cztery odrębne postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego, zobowiązując każdy z tych podmiotów do wpłaty zaliczki w wysokości ¼ wartości robót, tj. w kwocie 36.900 zł. Nie jest zatem prawdą, że tylko wobec skarżącego organ egzekucyjny stosuje określone środki. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu (wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r., II OSK 1629/11, wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., sygn. II OSK 916/17). Przyjęcie odmiennego poglądu, sprowadzającego się do nałożenia na organ egzekucyjny obowiązku dociekania wielkości udziału przysługującego zobowiązanemu oraz rzeczywistych możliwości wykonania przez niego obowiązku byłoby nie tylko nieuprawnionym wkroczeniem w stosunki własnościowe regulowane przepisami prawa rzeczowego, lecz przede wszystkim prowadziłoby do udaremnienia celu egzekucji, który z perspektywy brzmienia art. 7 § 2 u.p.e.a. dla przebiegu administracyjnego postępowania egzekucyjnego odgrywa pierwszorzędne znaczenie (ww. wyrok NSA w sprawie II OSK 916/17).

Ustalenie wysokości zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego zostało pozostawione uznaniu organu administracyjnego. Wymieniona w art. 128 § 2 u.pe.a. zaliczka stanowi tzw. przedpłatę, która spełnia funkcję finansowego zabezpieczenia wykonania zastępczego. Możliwość obciążenia zobowiązanego nawet pełnymi przewidywanymi kosztami wykonania zastępczego w ramach obowiązku wpłacenia zaliczki łączy się zasadnie z uznaniem, że chodzi o koszty jedynie prognozowane, gdyż koszty końcowe są rozliczane w trybie art. 133 § 1 u.p.e.a. W wyroku NSA z 11 lutego 2014 r. II OSK 2185/12 zaznaczono, że przepisy prawa nie określają, w jakiej wysokości (procentowo w stosunku do całej należności) należy określać zaliczkę na poczet wykonania zastępczego, co oznacza, że może zostać ona określona w wysokości zbliżonej do całości kosztów. Wyłącznie kwota wyższa niż wartość kosztorysowa robót ogółem, wynikająca ze sporządzonego kosztorysu inwestorskiego, nie mogłaby zostać potraktowana jako zaliczka na poczet wykonania zastępczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. VII SA/Wa 104/16; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 listopada 2016 r. II SA/Go 624/16). W niniejszym przypadku organ egzekucyjny w drodze zapytania ofertowego uzyskał wyłącznie jedną ofertę, która zawiera kosztorys ofertowy (szacunkowy) opiewający na łączną kwotę brutto 147.600 zł. Organ I instancji podkreślił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, że postanowił zlecić wykonanie robót za tak określoną cenę z uwagi na brak innych ofert oraz istniejący stan zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi i mienia, spowodowany złym stanem technicznym budynku. Po raz kolejny należy podkreślić, że wieloletnie postępowanie egzekucyjne i stopniowanie wobec zobowiązanych środków egzekucyjnych nie doprowadziło do wykonania nałożonych obowiązków, objętych tytułem wykonawczym. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał zatem, że zaliczka na poczet wykonania zastępczego mogła opiewać na kwotę stanowiącą ¼ kwoty określonej przez jedynego zgłaszającego się wykonawcę. Jednocześnie, odnosząc się do treści skargi, zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 369 K.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Istota solidarności polega na tym, że wierzyciel ma możliwość wyboru spełnienia świadczenia przez jednego z dłużników, a ten - w razie takiego wyboru - musi spełnić całe świadczenie. W niniejszym przypadku zobowiązanie nie ma charakteru solidarnego. Jak podniesiono, organ w odrębnych postanowieniach orzekł wykonanie zastępcze wobec każdego ze zobowiązanych, odrębnie też określając kwotę zaliczki (por. też wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2185/12).

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut niedokładnego sprecyzowania wykonania zastępczego obowiązku firmie wykonawczej, braku aktualizacji, jakie prace mają być wykonane w stanie, w którym obecnie znajduje się nieruchomość. Postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązków określonych dokładnie w wystawionym tytule wykonawczym.

W związku ze zgłoszonym w skardze wnioskiem o przesłuchanie A. B. w charakterze strony należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z treści powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że Sąd nie przeprowadza dowodów z zeznań świadków, a jedynie z dokumentów.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.