Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1387/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.156 par.1pkt.3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par.1 pkt.1 lit.c i art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant ref. stażysta Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] OS. [...] , które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] kwotę 28.075 zł (dwadzieścia osiem tysięcy siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku ([...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 76, poz. 593) oraz art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) w związku z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 9 września 2002 roku odwołania [...] przy ul. [...] od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku ([...]) w sprawie ustalenia [...] opłaty w kwocie [...] zł (słownie: [...]złotych [...] groszy)za usunięcie 500 drzew z terenu kolejowego – myjni wagonów towarowych w M. zlokalizowanej w D. gmina P.- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu orzekło, że po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku w części dotyczącej zwolnienia z opłat [...] za wycięcie 500 drzew rosnących na terenie przeznaczonym pod budowę myjni wagonów towarowych organ II instancji przyjął, że sprawa ustalenia opłat za ścięcie 500 drzew nie została rozpatrzona i rozstrzygnięta czyli nawet za zgodą strony organ I instancji nie mógł odstąpić od ich naliczenia. Ponadto ustalił, że budowa myjni wagonów towarowych w części położonej w gminie wymagała usunięcia drzew rosnących w miejscu planowanej inwestycji. Z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na ścięcie drzew, wystąpiła [...] podając równocześnie gatunki drzew przewidziane do usunięcia. Z kolei liczbę drzew przeznaczonych do usunięcia ustaliła oraz dokonała ich opisu według gatunku i obwodu, działająca w imieniu wnioskodawcy, specjalistyczna firma geodezyjna, zaś inwentaryzacja opracowana przez powyższy podmiot stanowiła podstawę do wydania decyzji z dnia [...] roku. Ponadto z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, że od 15 stycznia do 20 lutego 1997 roku usunięto 500 drzew szczegółowo określonych w załączniku do decyzji, co potwierdzają wpisy zamieszczone w dzienniku budowy przedmiotowej inwestycji oraz protokół częściowego wykonania robót z dnia [...] roku. Dlatego też organ I instancji przyjął, że tyle drzew ścięto, ponieważ po zakończeniu usuwania drzew strona nie złożyła informacji o innej liczbie ściętych drzew (art. 86c ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Dlatego też organ I instancji uznał, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki uzasadniające odstąpienie od pobrania opłat, a wynikające z ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, bowiem projektowana inwestycja nie była związana z modernizacją linii kolejowych jak i drzewa nie zagrażały bezpieczeństwu ruchu kolejowego, gdyż usunięcie drzew wynikało z budowy nowej inwestycji – myjni wagonów towarowych. Ponadto drzewa przeznaczone do usunięcia były naturalnymi samosiewami czyli nie były to drzewa sadzone z udziałem człowieka, a ich nasadzenie miałoby charakter tymczasowy, zaś kwota naliczonej opłaty została ustalona przy uwzględnieniu stawek, jakie obowiązywały w dacie usuwania drzew.

[...] złożyła odwołanie od decyzji, w którym wystąpiła o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że [...] nie kwestionowały decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku w jej części dotyczącej zwolnienia z opłat za usunięcie drzew ponieważ jej rozstrzygnięcie było wynikiem ustaleń podpisanych z Zarządem Gminy W jego ramach ustalono, że "Urząd Gminy wyda decyzję zezwalającą na wycinkę drzew bez naliczenia opłat". Ponadto uwzględniając decyzję o zwolnieniu z opłat odwołująca się strona dokonała korekty nakładów finansowych przewidzianych na realizację budowy myjni wagonów towarowych zabezpieczając jedynie 100.000 zł tytułem wpłaty na rzecz ochrony środowiska. Dlatego też podniosła zarzut, że w ustalonej kwocie opłaty za usunięcie drzew nie uwzględniono wcześniej wniesionej opłaty w wysokości 100.000 zł.

Następnie w ramach postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło w dniu 30 lipca 2002 roku oraz w dniu 3 września 2002 roku rozprawę administracyjną.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że z dniem 1 października 2001 roku weszły w życie nowe regulacje ustawowe, z których wynika, że usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości oraz naliczania i pobierania opłat z tego tytułu reguluje ustawa z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99 poz. 1079 ze zm.). Jednak zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085), która wprowadziła też zmiany w ustawie o ochronie przyrody – do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Z tych względów zdaniem organu odwoławczego do przedmiotowego postępowania należy stosować przepisy dotychczasowe, ponieważ w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku w części dotyczącej zwolnienia z opłat za usunięcie drzew sprawę naliczenia opłat z tego tytułu należy uznać za sprawę wszczętą (z chwilą złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew), a niezakończoną.

Zgodnie z art. 86 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, jednostki organizacyjne ponosiły opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, które pobierane były m.in. za usuwanie drzew i krzewów (ust. 2 pkt 2 tego artykułu). Opłaty te naliczał i pobierał organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewów (art. 86 ust. 3). Dlatego też, stwierdził organ II instancji, prawidłowo organ I instancji w zaskarżonej decyzji orzekł, iż w sprawie nie zachodzi żaden wynikający z art. 86d cyt. ustawy przypadek, który uzasadniałby nie pobranie opłat za usunięcie drzew. Przedmiotowe drzewa, o zezwolenie których na wycięcie ubiegała się [...], były samosiewami i wyrosły na terenie nie przeznaczonym do zadrzewienia. Z pisma wnioskodawcy ubiegającego się o zezwolenie na wycięcie drzew z dnia 9 lipca 1996 roku wynika, że planowana inwestycja była przewidziana do realizacji na terenie samoistnie zalesionym, czyli nie było tam drzew posadzonych, które to posadzenie miałoby charakter tymczasowy. Stąd brak było podstaw prawnych do zastosowania art. 86d ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska gdyż wymaga on żeby drzewa przewidziane do usunięcia zostały posadzone, czyli zaistniały w wyniku świadomej działalności człowieka oraz zostały posadzone tymczasowo i to nie na każdym terenie ale na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który nie przewiduje zadrzewienia. Jest to także zgodne z linią orzecznictwa administracyjnego, np. Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia [...] roku [...] stwierdził, że naturalne samosiewy drzew i krzewów nie są drzewami i krzewami posadzonymi tymczasowo w rozumieniu art. 86d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (OSP z 2000 roku, Nr 7-8 poz. 108).

Ponadto organ II instancji stwierdził, że w tej sprawie nie zachodzi także przypadek z art. 86d ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, ponieważ wycięcie drzew nie było spowodowane modernizacją linii kolejowych jak i nie dotyczyło drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, gdyż usunięcie drzew nastąpiło w związku z budową inwestycji pod nazwą "myjnia wagonów towarowych". Jednocześnie uzupełniając stan faktyczny sprawy, właściwy organ ustalił faktyczną liczbę usuniętych drzew i przyjął, że opłatę należy naliczyć w stosunku do 500 drzew. We wniosku wszczynającym postępowanie o wydanie zezwolenia na wycięcie strona nie podała, o usunięcie ilu drzew na terenie gminy P. ubiega się. Jednak w ramach postępowania o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew przedłożyła sporządzoną na piśmie inwentaryzację drzew przewidzianych do wycinki, w związku z budową myjni wagonów towarowych, których zsumowanie wszystkich wymienionych w powyższym dokumencie, tj. inwentaryzacji drzew daje liczbę 500. Z akt sprawy nie wynika także, żeby strona złożyła informację o liczbie usuniętych, o jakiej stanowił art. 86c ust. 2 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na wycięcie drzew. Opłatę za usunięcie drzew i krzewów pobierało się na podstawie informacji przedstawionej przez posiadającego zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, złożonej w okresie jednego miesiąca po upływie terminu, w którym miało nastąpić ich usunięcie. Natomiast w sytuacji nie złożenia informacji w tym terminie, opłatę pobierało się za liczbę drzew na które zostało wydane zezwolenie.

W sposób właściwy zastosowano do naliczenia opłat za usunięcie drzew, stawki obowiązujące w dniu ich usuwania. Zgodnie z art. 86b ust. 2 tejże ustawy opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian ustala się, z zastrzeżeniem ust. 8, według stawek obowiązujących w dniu korzystania ze środowiska lub wprowadzania w nim zmian. Dlatego też opłaty za usunięcie drzew ustalone zostały zgodnie z art. 86a ust. 1 cyt. ustawy, biorąc pod uwagę obwód pnia, rodzaj lub gatunek (odmiany drzewa), które to dane zostały podane w powyższej inwentaryzacji.

Ponadto prawidłowe określenie stawek, które należało zastosować, wymagało uprzedniego ustalenia, kiedy zostały usunięte drzewa objęte zezwoleniem Wójta Gminy z dnia [...] r. Stan faktyczny sprawy w tym zakresie został ustalony zdaniem organu II instancji w sposób nie budzący wątpliwości. Z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że 15 stycznia 1997 r. została zawarta, ze Spółką z o.o. "[...]" z siedzibą , umowa na wykonanie prac polegających m.in. na wycince drzew pod plac budowy. Zgodnie z protokołem odbioru sporządzonym w dniu [...] roku prace te zostały zakończone [...] roku, a tych ustaleń strona skarżąca nie kwestionuje, zaś jej pełnomocnik na rozprawie administracyjnej wyjaśnił, że do usunięcia drzew z placu budowy przystąpiono w 1997 roku.

Natomiast celem tej decyzji jest ustalenie opłaty za usunięcie drzew, która to opłata jest związana z przedmiotowymi drzewami, gdyż łączna ustalona kwota jest sumą opłat za poszczególne drzewa, czyli jej wysokość zależy od liczby usuniętych drzew. W tym zakresie ustalenia faktyczne muszą mieć oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Właściwy organ do naliczenia i pobrania opłat za usunięcie drzew, ma w ramach prowadzonego postępowania w tym zakresie możliwość dokonywania własnych ustaleń, co nie może jednak oznaczać dowolności tych ustaleń bez odniesienia do zebranego materiału dowodowego. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony skarżącej o zaliczenie na obecnym etapie wcześniej dokonanej wpłaty w kwocie 100.000 zł na poczet opłaty za usunięcie ściśle określonych drzew, ustalonej w zaskarżonej decyzji organu I instancji, ponieważ kwota ta nie odnosi się do usuniętych drzew, a została ustalona w sposób dowolny przez stronę skarżącą i przedstawicieli Gminy w drodze wzajemnych uzgodnień, podkreślił organ II instancji.

W skardze do Sądu strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz jednocześnie wnosi o "przywrócenie" decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku., który podejmując decyzję uwzględnił interesy [...] i lokalnej społeczności. Ponadto jej wydanie było konsultowane z ówczesnym Wojewodą i Dyrektorem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego. Natomiast skarżona w tej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika z jego poprzedniej decyzji z dnia [...] roku, którą to stwierdził nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku. Strona skarżąca podnosi, że organ odwoławczy nie uwzględnił w postępowaniu nadzwyczajnym wyjaśnień Wójta Gminy złożonych w dniu [...] roku i po pięciu latach od wydania decyzji z dnia [...] roku uznał, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem strony skarżącej wystąpiły przesłanki ustawowe do jej zwolnienia z opłat za drzewa, które urosły samoistnie bez ingerencji człowieka i bez poniesienia kosztów nasadzeń. Wynikało to bowiem z ustaleń poczynionych z Gminą i związane było z uiszczeniem przez [...]kwoty 100.000 zł na konto gminnego funduszu ochrony środowiska, a którą to kwotę Gmina przeznaczyła na budowę oczyszczalni ścieków. Strona skarżąca stwierdziła, że organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję nie czekając na rozstrzygnięcie jej skargi złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku. Podniosła także, iż kwota ustalonej w decyzji organu I instancji opłaty ([...] zł) nie uwzględnia wniesionej przez nią w 1996 roku kwoty 100.000 zł. Ponadto budżet dodatkowych wydatków związanych z budową myjni wagonów towarowych w M. był określony na kwotę 100.000 zł i stąd zmiana budżetu tej budowy w sposób rażący sprzeciwia się zasadzie niepogarszania sytuacji procesowej strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA/Lu 1444/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku (Nr [...]) i poprzedzającą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku (Nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...]roku (Nr [...]) w części dotyczącej zwolnienia [...] z opłat za wycięcie 498 drzew. Jednocześnie należy dodać, że Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] roku wydanym z urzędu w trybie art. 113 § 1 kpa dokonał sprostowania w treści decyzji z dnia [...] roku (sentencji i załączniku) prostując błąd rachunkowy w ten sposób, że zamiast liczby 498 drzew, powinna być liczba "500" drzew, na których wycinkę zezwolił i jednocześnie zwolnił z opłat.

Skutkiem prawnym powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 roku (sygn. akt II SA/Lu 1444/03) jest to, że moc obowiązującą uzyskała ponownie w całości decyzja Wójta Gminy z dnia [...] roku (Nr [...]) w sprawie zezwolenia [...] na wycięcie przedmiotowych drzew wymienionych w sentencji i załączniku i zwolnienia z opłat za ich usunięcie. Z tych względów w przedmiotowej sprawie Sąd uchylił skarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji, które także rozstrzygały w tym samym zakresie przedmiotowym. W przeciwnym przypadku zachodziłaby bowiem przesłanka res iudicata w świetle dyspozycji art. 156 § 1 pkt 3 kpa biorąc pod uwagę tożsamość przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, które mają zastosowanie w sprawie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./) orzekł jak w sentencji.