Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1901/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i 4, art. 2 ust. 1 i art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 166/11 w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 166/11 oddalił skargę B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze po rozpatrzeniu odwołania B. B. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze z dnia [...] stycznia 2011 r. przyznającej stronie zasiłek stały w kwocie 190,83 zł miesięcznie w okresie od 1 lutego do 30 czerwca 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, iż wcześniejszą decyzją z dnia [...] października 2010 r. został przyznany stronie zasiłek stały w okresie od dnia 1 września 2010 r. do 30 września 2013 r., przy czym wysokość zasiłku w okresie od dnia 1 września 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. organ ustalił na 223,46 zł miesięcznie. Po przeprowadzeniu na wniosek z dnia 17 stycznia 2011 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że B. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na podstawie decyzji z [...] grudnia 2010 r. został przyznany mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 133,17 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. Ponadto pobiera on od dnia 31 sierpnia 2010 r. dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Na tej podstawie organ ustalił, iż B. B. dysponuje własnym dochodem w wysokości 287,17 zł miesięcznie i stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyjmując wysokość dochodu na kwotę 286,17 zł ustalił wysokość zasiłku stałego w okresie od 1 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. na kwotę 190,83 zł. Organ powołał się na przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Wśród tych obciążeń i świadczeń ustawodawca nie wymienił dodatku mieszkaniowego ani zasiłku pielęgnacyjnego. Organ obowiązany jest potraktować taki przychód jako składnik dochodu.

Zasadnie zatem organ pierwszej instancji i kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku mieszkaniowego uwzględnił, co do zasady w dochodzie odwołującego się. Skoro dochód odwołującego się wynosi 286,17 zł to zasiłek wynosi przyznaną kwotę, ponieważ 477,00 zł - 286,17 zł = 190, 83 zł. Art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraźnie w taki sposób określa wysokość zasiłku stałego.

W skardze na decyzję ostateczną B. B. zarzucił naruszenie prawa przez bezpodstawne wliczenie do dochodu zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i powtórzyło argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie stwierdził naruszenia prawa, które powodowałoby konieczność uchylenia decyzji.

Sąd powołał się na przepis art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej – za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto w myśl art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 477 zł miesięcznie. Z zebranego materiału dowodowego "wynika, że skarżący, jest osobą samotnie gospodarującą i wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, wskazując, że od dnia 1 stycznia 2010 r. – w związku ze zmianą ustawy o pomocy społecznej – do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego. Sąd ocenił, że twierdzenia skarżącego nie są trafne. Wprawdzie ma rację skarżący, że z dniem 1 stycznia 2010 r. przepis regulujący sposób obliczania dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek został zmieniony, bowiem od tego dnia brzmi on: "do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywanych prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.", jednakże nowe brzmienie tego przepisu przytoczone powyżej, nie pozwala na niezaliczenie do dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej zasiłku pielęgnacyjnego. We wskazanym przepisie ustawodawca enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, a taka konstrukcja – na co zasadnie zwraca uwagę organ odwoławczy – nie pozostawia organom przyznającym świadczenia, na jakąkolwiek uznaniowość w zakresie ustalania dochodu strony, w tym również wykraczanie poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenie do dochodu strony zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem przyznanie skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 lutego 2011 r. w wysokości 190,83 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu dodatku mieszkaniowego w kwocie 133,17 zł miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł jest w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawidłowe.

W związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącego złożonym na rozprawie o zastosowanie wykładni celowościowej art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej należy zauważyć, że dokonanie takiej wykładni byłoby możliwe, gdyby istniały wątpliwości co do literalnego brzmienia tego przepisu. Ponieważ takowe nie istnieją a judykatura i doktryna jednoznacznie przyjęły, że wykładnia literalna ma pierwszeństwo – wnioski w tym zakresie nie mogą być uwzględnione.

W związku z powyższym w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. B. reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparł o obie podstawy z art. 174 P.p.s.a. zarzucając:

1) obrazę art. 145 § 1 podpunkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ przy wydaniu powyższych przepisów k.p.a.,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie,

b) art. 8 ust. 3 w zw. z art. 4 ustawy o pomocy społecznej przez jego niewłaściwą wykładnię.

Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nawiązuje do definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z nią pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wynika z tego, iż pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób w wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej a udzielane świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy. Pomoc taka wymaga współdziałania jej adresata i beneficjenta. Powyższy obowiązek został wyrażony wprost w przepisie art. 4 ustawy, zgodnie z którym każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej. Bez wątpienia dalsze przepisy ustawy precyzują zasady przyznawania tej pomocy, jednakże ich interpretacja powinna być dokonywana z poszanowaniem zasad ogólnych i celów ustawy, ograniczając zakres uznania administracyjnego. Komentowane przepisy wyrażają również zasady, na których opiera się organizacja i działalność pomocy społecznej. Ustawodawca, przedstawiając zakres regulacji pomocy społecznej zastrzega, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa. Pod pojęciem polityki społecznej rozumie się najczęściej celowe działania państwa, zmierzające do bezpośredniego zaspokojenia ważnych potrzeb społecznych. Pomoc społeczna ujmowana jest jako metoda osiągania celów polityki społecznej. W art. 2 ust. 1 zawarta jest zatem jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Mowa tu o pomocniczości (subsydiarności). Treść zasady pomocniczości, kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot w realizowaniu zadań publicznych. Państwo powinno wspomagać jednostki, rodziny, grupy i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać.

Nie budzi w istocie wątpliwości dyspozycja art. 8 ust. 1 pkt 1, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł. To kryterium dochodowe dalej opisane w ustawie stanowi w art. 3. ust. 3 ustawy, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...) bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie określone w przepisach (...), 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Art. 8 ust. 4 stanowi, iż do ustalonego już dochodu w oparciu o powyższe zasady nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującej osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia (...). Jeżeli interpretować wskazane powyżej uregulowania wprost, przy uwzględnieniu art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy dochód skarżącego wynosiłby 286,17 zł a zasiłek stały stanowiłby kwotę 190,83 zł. Takie jednak rozumienie wprost przychodów wyłączonych z dochodu określonych w art. 8 ust. 4 prowadzi bezpośrednio do naruszenia zasad pomocy społecznej określonych art. 2 ust. 1.

Zasiłek pielęgnacyjny co prawda nie mieści się w definicji językowej wskazanych tam zasiłków jednakże z uwagi na funkcje spełnia rolę pomocy społecznej dla osób w niezwykle trudnej sytuacji życiowej, których tym bardziej, nie są w stanie jej pokonać ze względu na stan swojego zdrowia fizycznego czy psychicznego. Nie można przyjąć, iż celem ustawodawcy jest przyznanie takim osobom prawa do zasiłku stałego w oparciu o tak niskie kryterium dochodowe, a następnie pomniejszanie należnej pomocy o zasiłki otrzymywane także ze względu na kryterium dochodowe. Takie zastosowanie wskazanych przepisów stoi w sprzeczności ze słusznym interesem obywateli, który to organy administracji powinny brać pod uwagę jako jedną z naczelnych zasad postępowania, co z kolei powinno pogłębiać zaufanie obywateli do państwa i władzy publicznej, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym orzeczeniu pod uwagę nie wziął.

W związku z powyższym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydany został z naruszeniem przepisów postępowania oraz ustawy o pomocy społecznej, co wykazano powyżej i zdaniem skarżącego winien zostać uchylony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły.

Oceniając postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna wadliwie wskazuje jako naruszony przepis art. 145 § 1 podpunkt 1 P.p.s.a., podczas gdy przepis ten poza podziałem na paragrafy w § 1 dzieli się na trzy punkty, zaś pkt pierwszy z kolei dzieli się na dalsze trzy jednostki redakcyjne oznaczone lit. a, b i c. Wadliwe oznaczenie przepisu, przy związaniu Sądu odwoławczego granicami skargi nie pozwala na ocenę zaskarżonego wyroku w tym zakresie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do ustalania, o którą jednostkę redakcyjną chodziło autorowi skargi kasacyjnej. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego – Sąd pierwszej instancji nie popełnił błędu w postaci niedostrzeżenia naruszenia przez organy przepisu art. 7 i 8 k.p.a. Organy prowadzące postępowanie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i załatwiły sprawę w sposób zgodny z przepisami prawa. Sposób prowadzenia postępowania, umożliwienie udziału stronie w postępowaniu oraz treść wydanych decyzji i ich obszerne uzasadnienie wskazują, iż nie można organom przypisać zarzutu naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. Organ wskazał stronie treść obowiązujących przepisów i wyjaśnił sposób ich stosowania w przedmiotowej sprawie. Okoliczność, że strona inaczej rozumie treść przepisu i uważa, że w takim znaczeniu powinien być zastosowany nie oznacza, iż doszło do złamania podstawowych zasad procedury, a z kolei Sąd błędu tego nie dostrzegł.

Za niezasadny uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zasiłek pielęgnacyjny i dodatek mieszkaniowy zalicza się do dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej o charakterze socjalnym albo motywacyjnym przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Katalog wyłączeń zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty.

Z przedstawionych przepisów wynika więc, że zarówno dodatek mieszkaniowy jak i zasiłek pielęgnacyjny, jako niewymienione w art. 8 ust. 4, podlegają wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej.

Dodatek mieszkaniowy nie jest wprawdzie wypłacany do rąk osoby, której zostaje przyznany, lecz na konto zarządcy nieruchomości lokalowej, stanowi on jednakże przychód uprawnionego w rozumieniu art. 8 ust. 3, gdyż zmniejsza obciążenie z tytułu odpłatnego korzystania z lokalu.

Z kolei zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest osobom legitymującym się udokumentowanym znacznym stopniem niepełnosprawności, które nie mają ustalonego prawa do emerytury i renty. Decyzje w tych sprawach wydaje prezydent miasta (wójt, burmistrz) na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Jest to świadczenie z zaopatrzenia społecznego o charakterze samodzielnym, finansowane w formie dotacji celowej z budżetu państwa.

Jeżeli zważyć, że zarówno zasiłek stały, który przyznawany jest w myśl art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobom o dochodach niższych niż kryterium dochodowe jak i zasiłek pielęgnacyjny, przyznawany osobom niepełnosprawnym nie posiadającym zabezpieczenia socjalnego – finansowane są ze środków publicznych, a przyznawane są z reguły na dłuższe okresy to nie można stawiać znaku równości pomiędzy zasiłkiem pielęgnacyjnym a jednorazowymi zasiłkami celowymi lub świadczeniami socjalnymi. Te ostatnie, mające charakter jednorazowy, ustawodawca nakazał pominąć przy ustalaniu dochodu właśnie dlatego, że przyznanie ich w konkretnym miesiącu nie wpływa w sposób znaczący na sytuację materialną osoby ubiegającej się o zasiłek stały. Inaczej przedstawia się sprawa w przypadku świadczeń cyklicznych jakimi są dodatki mieszkaniowe lub zasiłki pielęgnacyjne, wypłacane co miesiąc.

Pominięcie obu świadczeń w wyliczeniu zawartym w art. 8 ust. 4 ustawy uniemożliwia odliczenie ich od dochodu, od którego zależy wysokość świadczenia określonego w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Przedstawiona wykładnia przepisów art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, a przyjęta także przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zgodna jest z orzecznictwem sądów administracyjnych. Tak orzeczono m.in. w wyrokach: WSA we Wrocławiu z dnia 22 października 2010 r. IV SA/Wr 506/10 (Lex nr 759175), z dnia 6 października 2010 r. IV SA/Wr 227/10 (Lex 759112), WSA w Krakowie z dnia 21 września 2010 r. III SA/Kr 172/10 (Lex 756833), Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2009 r. I OSK 1249/08 (Lex 563270), z dnia 9 czerwca 2010 r. I OSK 322/10 (Lex 595343), z dnia 30 czerwca 2009 r. I OSK 1526/08, z dnia 5 października 2011 r. I OSK 785/11 (Lex 984387), z dnia 6 grudnia 2011 r. I OSK 1699/11 (dostępne także w internecie).

Podzielając ten kierunek orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać za uzasadnioną wykładnię przepisu art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przedstawioną w skardze kasacyjnej. W szczególności nie można uznać za zasadne odwołanie się do celów pomocy społecznej, określonych w art. 2 ust. 1 ustawy. Przepis ten określa bowiem w sposób ogólny cele pomocy społecznej, natomiast szczegółowe warunki, jakie muszą być spełnione przy przyznawaniu poszczególnych rodzajów świadczeń określają dalsze przepisy ustawy, które winny być uwzględnione zarówno przez organy jak i sąd administracyjny. Z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy nie można więc wywodzić podstawy do wyłączenia dodatków mieszkaniowych i zasiłków pielęgnacyjnych z dochodów strony uwzględnianych przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego.

Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Sąd nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250) przyznawane jest przez WSA w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 P.p.s.a., do którego pełnomocnik winien zwrócić się ze stosownym wnioskiem składając oświadczenie, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.