Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 254/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7 i art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w L. zawiadomił Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. o zgłoszeniu podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u S. P. (zwanej dalej stroną lub skarżącą).

W dniu 2 grudnia 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że pracownik, u którego stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, urodzony w dniu [...] świadczył pracę w następujących zakładach:

– od 1 września 2003 r. do 6 grudnia 2003 r. w Sklepie Sportowo-Turystycznym H. P. w L. jako uczeń zawodu sprzedawca;

– od 7 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "[...]" L. Sz. w L. jako uczeń zawodu sprzedawca;

– od 4 maja 2004 r. do 17 września 2004 r. w "[...]" J. G., J. A., W. A. S.C. w L. (zakład zlikwidowany) jako sprzedawca;

– od 21 września 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. w [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. jako pracownik młodociany;

– od 29 sierpnia 2008 r. do 17 listopada 2008 r. w WIP W. B., I. G., P.Ch. S.C. w K. jako sprzedawca;

– od 18 listopada 2008 r. do 1 czerwca 2009 r. w [...] S.A. z siedzibą w P. (obecnie [...] S.A. z siedzibą w P.) jako sprzedawca oraz sprzedawca – kasjer;

– od 1 grudnia 2011 r. do 1 lipca 2012 r. w [...] L. sp. z o.o. z siedzibą w L. (zakład zlikwidowany) jako pracownik lodowiska;

– od 6 grudnia 2012 r. do 21 grudnia 2012 r. oraz od 22 maja 2013 r. do 19 lipca 2013 r. w G. E. A. E. w L. jako pracownik produkcji;

– od 9 czerwca 2014 r. do 1 lipca 2015 r. w R. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. jako młodszy operator produkcji, pomocnik operatora produkcji;

– od 1 lutego 2015 r. do 27 lipca 2015 r. w [...] P. sp. z o.o. z siedzibą w L.jako pracownik produkcji.

Po przeanalizowaniu nadesłanych przez pracodawców skarżącej kart narażenia zawodowego organ sanitarny stwierdził, że pracownik wykonywał pracę w narażeniu na czynniki drażniące lub uczulające (zazwyczaj sporadycznym) podczas zatrudnienia w: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] S.A., [...] S.C. oraz [...] S.C. W pozostałych zakładach pracy nie występowały czynniki mogące stanowić przyczynę choroby zawodowej podejrzewanej u skarżącej. W związku zaś z likwidacją [...] L. sp. z o.o. zbędne okazało się przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w tej spółce.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w L. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostka specjalistyczna, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, wyników wykonanych badań oraz na podstawie wywiadu chorobowego ustaliła, że pracownik, wykonując swoje obowiązki przy liniach produkcyjnych oraz w ramach czynności porządkowych, był narażony na działanie czynników drażniących.

Jednocześnie wskazano, że skarżąca od dzieciństwa miała alergie na trawy i zboża, przez co nie była systematycznie leczona. W wykonanych testach skórnych potwierdzono dodatnie wyniki na trawy, zboża, drzewa, sierść psa i papugi.

W maju 2015 r. wystąpiły u pracownika pojedyncze wykwity na skórze całego ciała, zaś od września nastąpiło nasilenie objawów. Przed wystąpieniem tych zmian skórnych pacjentka była leczona z powodu zapalenia zatok i przebywała na zwolnieniu lekarskim.

W trakcie badań przeprowadzonych w DWOMP, poza pojedynczymi ogniskami łupieżu pstrego, nie stwierdzono zmian chorobowych na skórze. W testach płatkowych PSP nie uzyskano dodatnich wyników dla badanych alergenów. Powtórne testy skórne wykazały dodatnie wyniki dla traw, zbóż i żyta.

Analiza czynników szkodliwych wynikających z oceny narażenia zawodowego nie wykazała – zdaniem ośrodka medycyny pracy – czynników alergizujących na stanowiskach pracy zajmowanych pacjentkę. Ponadto objawy chorobowe wystąpiły w trakcie leczenia laryngologicznego i uległy nasileniu, gdy skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim i nie świadczyła pracy.

Z tych przyczyn DWOMP doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci choroby skóry – alergicznego kontaktowego zapalenie skóry.

W wyniku wniosku skarżącej o przeprowadzenie ponownego badania swoje stanowisko w sprawie zajął również Instytut Medycyny Pracy im. [...], który orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...]potwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu jednostka orzecznicza podała, że analiza całości dokumentacji przekazanej przez DWOMP i samą pacjentkę, dotyczącej zatrudnienia i przebiegu klinicznego schorzenia dermatologicznego oraz wyników wykonanych badań, nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Instytut Medycyny Pracy podkreślił, że wszystkie wykonane testy płatkowe dały negatywny rezultat, a pojawiająca się u pacjentki pokrzywka ma podłoże atopowe. Wynika to bowiem z faktu, że skarżąca jest uczulona na liczne pospolite alergeny wziewne i pokarmowe. Nie zostało również zdiagnozowane uczulenie na lateks gumy naturalnej, choć możliwe jest wystąpienie zespołu lateksowo-owocowego, związanego z rozwojem alergii krzyżowej u pacjenta uczulonego na alergeny owoców cytrusowych w przypadku kontaktu z lateksem. W tym bowiem przypadku, podobnie jak ma to miejsce w przebiegu autoimmunologicznych zapalnych schorzeń tarczycy, w tym choroby Haschimoto, możliwe jest występowanie przewlekłej pokrzywki o charakterze nawrotowym.

Zawodowej etiologii schorzenia przeczy także utrzymywanie się zmian skórnych pomimo zaprzestania pracy w ewentualnym narażeniu zawodowym w marcu 2015 r. oraz sam charakter zmian. Bowiem w przypadku pokrzywki kontaktowej bąble pokrzywkowe powinny pojawiać się głównie w miejscu kontaktu z alergenem, a nie w sposób uogólniony.

Pismem z dnia 2 października 2016 r. skarżąca wniosła zastrzeżenia względem wydanego przez IMP orzeczenia lekarskiego.

Jednostka orzecznicza II stopnia odnosząc się do twierdzeń skarżącej wynikających z powyższego pisma podkreśliła, że zostały one uwzględnione przy ponownej, szczegółowej analizie dokumentacji medycznej. Nie uzasadniają one jednak, zdaniem Instytutu, zmiany wydanego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (pismo z dnia 18 listopada 2016 r., nr IMP NKOCHZA 185/16).

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm., zwanej dalej u.p.i.s.), art. 2351 i art. 237 § 1 pkt 3-6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm., zwanej dalej k.p.), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, zwanego dalej rozporządzeniem), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w pozycji 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w jego ocenie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy, który prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej skóry. Choć w poszczególnych okresach zatrudnienia skarżącej potwierdzono możliwość jej narażenia lub kontaktu z czynnikami drażniącymi występującymi w środowisku pracy, to jednakże nie miało to wpływu na zdiagnozowane u strony schorzenie.

Organ pierwszej instancji wskazał przy tym, że na podniesione przez stronę zarzuty i wątpliwości odniósł się wystarczająco w toku postępowania, zwłaszcza w adnotacji z dnia 13 października 2016 r.

Odwołanie od wskazanej decyzji wniosła skarżąca wskazując, że analiza zgromadzonych materiałów została przez powiatowego inspektora sanitarnego przeprowadzona nierzetelnie i z pominięciem kilku istotnych dokumentów w wersji papierowej i audiowizualnej, bezpośrednio przez nią dostarczonych. Strona zwróciła również uwagę na przyjęcie przez organ w decyzji błędnej daty zakończenia pracy w [...] sp. z o.o.

Decyzją z dnia [...], nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne w zakresie w jakim się ono odnosi do "[...]" S.C. J.G., J. A. i W. A., w pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ – powołując się na art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – podał, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga spełnienie trzech warunków: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że skarżąca wykonując swoje obowiązki zawodowe narażona była na działanie czynników potencjalnie drażniących zawartych w środkach chemicznych, rękawicach gumowych oraz detergentach wykorzystywanych w zakładzie pracy.

Jak wynika jednak ze zgodnych ze sobą opinii D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w przypadku skarżącej nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Z przeanalizowanej dokumentacji medycznej, jak również na podstawie obrazu zmian chorobowych w materiałach wizualnych, które nadesłała sama pacjentka, nie było jakichkolwiek przesłanek do rozpoznania zmian o charakterze alergii kontaktowej. Wszystkie wykonane dotychczas testy płatkowe wypadły ujemnie zaś objawy choroby wystąpiły w trakcie terapii schorzeń laryngologicznych i uległy nasileniu, wówczas gdy skarżąca nie świadczyła pracy.

Zdaniem organu odwoławczego, wskazane orzeczenia zostały wydane przez upoważnionych do tego lekarzy po uprzedniej analizie zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości, spełniają zatem wymagania stawiane opiniom biegłego.

Organ sanitarny dodał również, że nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych są: charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami.

Odnosząc się do zarzutów odwoławczych Inspektor Wojewódzki wskazał, że w kwestionowanej decyzji na stronie 3 w wierszu 11 prawidłowo został podany okres zatrudnienia skarżącej w [...] Poland sp. z o.o., który trwał od 1 lutego 2015 r. do 27 lipca 2015 r. i przerywany był zwolnieniami lekarskimi w dniach: od 30 marca 2015 r. do 3 kwietnia 2015 r. oraz od 7 kwietnia do 27 lipca 2015 r.

Powołany przez stronę fragment uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji stanowi wyłącznie cytat z orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Dostrzeżona omyłka pisarska nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie wydane przez Instytut, bowiem okresy potencjalnego narażenia skarżącej nie były kwestionowane.

W zakresie okoliczności, że w okresie zwolnienia lekarskiego i już po rozwiązaniu umowy o pracę nasiliły się objawy choroby organ zaznaczył, że potwierdza ona jeden z głównych argumentów obu wydanych orzeczeń lekarskich przemawiających za pozazawodową etiologią rozpatrywanego schorzenia. W przypadku zawodowego tła schorzenia, objawy choroby winny ustąpić bowiem po zakończeniu narażenia zawodowego.

Z kolei załączone do odwołania dodatkowe dokumenty były już przedmiotem analizy zarówno lekarzy orzeczników, jak i organu administracji i nie wnoszą nic nowego do niniejszej sprawy.

W świetle powyższych argumentów organ odwoławczy wskazał, że nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie występujące u skarżącej pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy, a zatem brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod poz. 18 pkt 1 w wykazie chorób zawodowych.

Organ drugiej instancji zauważył także, że w postępowaniu o stwierdzenie chorób zawodowych poza osobami, których dotyczy podejrzenie choroby zawodowej status strony przysługuje także pracodawcom, u których osoba ta była zatrudniona w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie o rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej.

Jak wynika z jednolitej wykładni art. 3 k.p. w przypadku spółki cywilnej, pracodawcą dla zatrudnionych w niej pracowników, jest ta spółka, a nie tworzący ją wspólnicy. Zatem mając na uwadze likwidację firmy "[...]" S.C. J. G., J. A., W. A. w L. oraz treść art. 28 k.p.a., organ uznał, że nie należało uznawać za strony niniejszego postępowania tworzących ww. spółkę wspólników. W związku z powyższym konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej odnosi się ona do ww. osób oraz umorzenie wobec nich postępowania.

Organ odwoławczy nie znalazł natomiast podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji organu pierwszej instancji w odniesieniu do pozostałych stron postępowania i orzekł o utrzymaniu jej w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca zakwestionowała decyzję organu drugiej instancji zarzucając jej naruszenie:

– art. 2351 oraz art. 2352 k.p., poprzez przyjęcie, że sygnalizowane przez skarżącą choroby nie są chorobami zawodowymi i nie doszło do nich w czasie zatrudnienia w [...] sp. z o.o., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów i stanu faktycznego prowadzi do wniosku przeciwnego;

– art. 7 oraz art. 77 k.p.a., poprzez przyjęcie, że skarżąca była narażona na wystąpienie warunków szkodliwych jedynie na stanowisku pracy, podczas gdy miała styczność z warunkami szkodliwymi w miejscu pracy – hali produkcyjnej oraz substancjami i maszynami o szerszym zakresie niż tylko dla jej stanowiska pracy.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że przed zatrudnieniem w [...] sp. z o.o. leczyła się na dychawicę oskrzelową, pyłkowicę, nawracające infekcje dróg oddechowych, zespół zaciekania i kaszel psychogenny. We wskazanym zakładzie pracy nie przeprowadzono u niej wstępnych badań zwiększenia ryzyka postania choroby zawodowej z uwzględnienie powyższych chorób alergicznych. Pracodawca nie wykonał również testów alergologicznych w związku z używaniem w miejscu pracy maszyn, substancji szkodliwych oraz środków używanych do sprzątania. Było to o tyle istotne, że skarżąca pracowała w hali produkcyjnej i nie można było wykluczyć, że zamontowane ciągi powietrzne pochłaniały całość substancji drażniących. Organ nie wziął zaś tej okoliczności pod uwagę i nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania dowodowego.

Poza stanami zapalnymi skóry u skarżącej pojawiły się także objawy chorobowe dotyczące tarczycy i zatok. Przed nawiązaniem stosunku pracy nie występowały również objawy związane z alergią (pokrzywka). Z doświadczenia życiowego wynika zaś, że przypuszczalnie u ostatniego z pracodawców skarżącej mogło dość do styczności z czynnikami szkodliwymi, które wywołały wskazane choroby. Zwłaszcza, że strona podjęła pracę w [...] sp. z o.o. po niemalże rocznej przerwie w zatrudnieniu. I choć, jak podał organ, kontakt z czynnikami drażliwymi był sporadyczny, to jednak mógł być on wystarczający do wywołania lub rozwoju zmian chorobowych, w szczególności że strona była niejednokrotnie zmuszana przez przełożonych do pracy bez rękawic.

Mając na względzie braki w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organy sanitarne, skarżąca wniosła o dopuszczenia następujących dowodów:

1) z akt DPWIS o sygnaturze HP.906.2.7.2017;

2) z dokumentacji NFZ dotyczącej skarżącej;

3) z opinii biegłego dermatologa, alergologa, otolaryngologa, endokrynologa oraz specjalisty z zakresu BHP;

4) z dokumentacji przedłożonej przez wszystkich pracodawców skarżącej, obejmującej zestawienie maszyn oraz substancji wykorzystywanych w czasie działania zakładu pracy o szkodliwym dla zdrowia działaniu w miejscach, gdzie prace wykonywała skarżąca, a także zgłoszenie maszyn do właściwej instytucji;

5) z dokumentacji medycznej Centrum Medycznego w K.;

6) z akt osobowych skarżącej z okresu zatrudnienia w [...] sp. z o.o.;

7) z przesłuchania świadka R. G. oraz D. P.;

8) z przedłożonych do skargi dokumentów;

9) z przesłuchania skarżącej.

Zdaniem strony, powyższe wnioski dowodowe będą prowadziły do wykazania, że:

← skarżąca nie leczyła się na choroby sygnalizowane w czasie postępowania administracyjnego;

← skarżąca nie została prawidłowo zdiagnozowana w czasie badania wstępnego w związku z chorobami alergicznymi oraz maszynami i substancjami stosowanymi przez pracodawcę;

← do postania choroby doszło w czasie zatrudnienia w [...] sp. z o.o.

W ocenie strony skarżącej powołane okoliczności dają podstawę do stwierdzenia, że przesłanki z art. 2351 oraz 2352 k.p. zostały przez nią spełnione, a zdiagnozowane schorzenia powinny zostać uznane za chorobę zawodową. Dlatego też skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji lub uchylenie decyzji wydanej przez organy obu instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny była decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], wydana w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy kontrolowanych decyzji.

Wskazane rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W ocenie Sądu, dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów rozporządzenia. W postępowaniu poczyniono prawidłowe ustalenia dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania przez pracownika czynności.

Nie zostały także naruszone reguły prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 k.p.a. Prawidłowo bowiem ustalono istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów. Stanowisko organu odwoławczego zostało przy tym dostatecznie uzasadnione z powołaniem się na okoliczności istotne i z odniesieniem się do wszystkich dowodów, których miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Na uwzględnienie nie zasługiwał więc podniesiony w tym względzie zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w niniejszej sprawie organy nie kwestionowały narażenia strony na czynniki drażniące w środowisku pracy obecne w środkach dezynfekujących, rękawicach gumowych oraz detergentach. Dotyczy to również pracy świadczonej w [...] sp. z o.o.

Przy czym trzeba podkreślić, że oceniając stopień narażenia zawodowego wzięto pod uwagę całokształt czynników szkodliwych w środowisku pracy, nie ograniczając się wyłącznie do tych, które występowały ściśle na stanowisku pracy skarżącej. Nie można jednak pominąć, że przedmiotem dochodzenia epidemiologicznego była choroba skóry powodowana bezpośrednim kontaktem z substancją alergizującą. W takiej sytuacji właściwym podmiotem do wydania wiążącej oceny w zakresie czynników zawodowych wywołujących tę chorobę byli wyłącznie lekarze, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia.

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest bowiem opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia go od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownik został poddany badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych I oraz II stopnia.

Zarówno D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w L., jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgodnie stwierdziły, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Ze wskazanych orzeczeń lekarskich wynika, że za pozazawodową etiologią choroby skóry przemawia fakt utrzymywania się zmian skórnych pomimo zaprzestania pracy w narażeniu zawodowych w marcu 2015 r. (strona przebywała wówczas na zwolnieniu lekarskim związanym ze schorzeniem laryngologicznym, a następnie od dnia 28 lipca 2015 r. nie była zatrudniona) oraz sam charakter tych zmian (bąbli pokrzywkowych), które powinny lokalizować się w miejscu kontaktu z alergenem, a nie w sposób uogólniony. Poza tym wszystkie przeprowadzone testy płatkowe dały wynik ujemny. Ujawnione schorzenie może mieć więc atopowe podłoże, wynikające z uczulenia skarżącej na liczne, pospolite alergeny wziewne i pokarmowe.

Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że zaobserwowane objawy chorobowe mogą mieć związek z zespołem lateksowo – owocowym, a także występują w przebiegu autoimmunologicznych zapalnych schorzeń tarczycy, w tym choroby Haschimoto.

Oceniając powyższe orzeczenie na tle przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych należy uznać, że spełnia ono wymagania określone w § 5. Zostało ono wydane przez lekarzy zatrudnionych w jednostce orzeczniczej I oraz II stopnia wskazanych w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy oraz w instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy.

Opinie spełniają również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż zostały wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Uzasadnienia opinii są logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie czynniki zadecydowały o stwierdzeniu, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma pozazawodowy charakter. Opinie w tym względzie są przekonujące, zwłaszcza że do podniesionych wątpliwości ze strony skarżącej, jak i organów obu instancji jednostki orzecznicze miały szansę się odnieść i wyrazić swój pogląd, który – co należy podkreślić – nie uległ zmianie.

Trzeba również podkreślić, że organy sanitarne nie ograniczyły się wyłącznie do pozyskania orzeczeń lekarskich stwierdzających brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podjęły one bowiem aktywne działania, aby pojawiające się w sprawie zastrzeżenia strony skarżącej zostały należycie rozpatrzone, choćby poprzez wizytację zakładu pracy w dniu 13 października 2016 r.

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena pozostawały w zgodzie z art. 80 k.p.a. i stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że choroba skarżącej nie ma zawodowej etiologii.

Odnosząc się w tym miejscu do zawartych w skardze wniosków dowodowych należy zauważyć, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma ograniczony charakter. Jak bowiem wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Na tle tej regulacji wskazuje się w orzecznictwie, że celem postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Sąd nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc – nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2290/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 95/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Go 813/16, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi wyłączne uprawnienie Sądu, z którego może on, lecz nie musi skorzystać.

W niniejszej sprawie skarżąca – w ocenie Sądu – poprzez zawnioskowane w skardze dowody (pkt 2 – 7 oraz 9) starała się uzupełnić okoliczności faktyczne ustalone już przed organami sanitarnymi. Dlatego też wniosek o ich przeprowadzenie nie mógł zostać uwzględniony i podlegał oddaleniu, o czym Sąd postanowił na rozprawie.

Z kolei pozostałe przedłożone przez nią dowody, w tym zwłaszcza dokumentacja medyczna, nie mogły odnieść zamierzonego skutku z tej przyczyny, że Sąd nie dysponuje wiadomościami specjalnymi z zakresu medycyny pracy. Nie był on zatem władny, aby na tej podstawie dokonać merytorycznej weryfikacji wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich.

Ponadto trzeba podkreślić, że powołane przez stronę okoliczności, które zawnioskowane dokumenty miały potwierdzać, tj. że strona nie została prawidłowo zdiagnozowana w czasie badań wstępnych oraz że do powstania choroby doszło w czasie zatrudnienia w [...] sp. z o.o., nie miały istotnego znaczenia w przedmiotowym postępowaniu.

Prawidłowość badań pracowniczych, czy też sam fakt zachorowania w czasie zatrudnienia we wskazanym zakładzie pracy nie prowadzą bowiem do wniosku, że czynniki występujące w środowisku pracy doprowadziły do wywołania danej choroby. A tylko w takim przypadku można uznać, że miała ona zawodowy charakter.

Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy na podstawie wystarczającego materiału dowodowego ustalił prawidłowy stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że zdiagnozowana u skarżącej choroba skóry nie miała zawodowej etiologii. Z tej przyczyny uzasadnione było wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Jednocześnie zasadnie organ odwoławczy dostrzegł, że postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe w odniesieniu do wspólników nieistniejącej aktualnie spółki cywilnej "[...]", bowiem to ona, a nie jej wspólnicy była pracodawcą skarżącej. Stąd też konieczne było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie.

Mając zatem na uwadze, że skarga okazał się nieuzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o jej oddaleniu w całości.