Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 210/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134, art. 135, qrt. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 9, art. 48, art. 71, art. 76
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody z dnia 15 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 15 stycznia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1065) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego T. G. od decyzji Starosty z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającej o uznaniu pobranego:

- zasiłku dla bezrobotnych za okres od 30 grudnia 2014 roku do 2 stycznia 2015 roku w kwocie 104,60 zł oraz

- dodatku aktywizacyjnego za okres od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015 roku w kwocie 1371,50 zł za świadczenia nienależne oraz zobowiązującej do jego zwrotu w łącznej kwocie 1476,10 zł utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 30 grudnia 2014 roku skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy dla Powiatu jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku przyznanym do 30 grudnia 2014 roku (decyzja z [...] 2014 r., znak: [...], nr decyzji [...]). W dniu 3 stycznia 2015 r. skarżący podjął pracę, w związku z czym orzeczono o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Decyzją z [...] 2015 roku znak [...], orzeczono o przyznaniu skarżącemu prawa do dodatku aktywizacyjnego od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015 roku.

Do Powiatowego Urzędu Pracy dla Powiatu w dniu 23 czerwca 2017 roku oraz 5 lipca 2017 roku wpłynęło pismo ZUS, z którego wynikało, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia jako osoba wykonująca umowę zlecenia od dnia 28 grudnia 2014 roku do 31 grudnia 2014 roku przez firmę E Sp. z o. o. w N, co firma ta potwierdziła pismem z 18 lipca 2017 roku.

Na tej podstawie decyzją z 1 sierpnia 2017 r. (po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z 27 czerwca 2017 roku) uchylono decyzję Starosty z [...] 2014 roku orzekającą o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 30 grudnia 2014 roku i orzeczono o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z powodu pozostawania w zatrudnieniu. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2017 roku i stała się ostateczna.

Następnie decyzją z 25 września 2017 roku (po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z 29 sierpnia 2017 roku) uchylono decyzję z 4 marca 2015 roku w sprawie przyznania dodatku aktywizacyjnego od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015 roku i orzeczono o odmowie jego przyznania z powodu nieposiadania statusu osoby bezrobotnej. Decyzja ta została doręczona 6 października 2017 roku i stała się ostateczna.

Konsekwencją wydanych decyzji było wydanie decyzji z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającej o uznaniu pobranego zasiłku dla bezrobotnych i dodatku aktywizacyjnego w łącznej kwocie 1476,10 zł brutto za świadczenie nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji, wskazując, iż nie zgadza się z nią i jej uzasadnieniem.

Organ odwoławczy podkreślił, iż jak wynika z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Organ zobowiązany jest do ustalenia, czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności, a także czy pobierający świadczenie został prawidłowo pouczony o tych okolicznościach.

Jak wskazał organ odwoławczy z akt sprawy wynika, iż skarżący nie poinformował o pozostawaniu w zatrudnieniu w dniu rejestracji, a z pism, które wpłynęły do Urzędu w dniu 23 czerwca i 5 lipca 2017 roku wynika, że skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia jako osoba wykonująca umowę zlecenia w okresie od 28 do 31 grudnia 2014 roku przez firmę E Sp. z o.o. Z uwagi na brak poinformowania Urzędu o pozostawaniu w zatrudnieniu, zarejestrowano skarżącego jako osobę bezrobotną oraz przyznano i wypłacono zasiłek, a następnie dodatek aktywizacyjny.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zatrudnienie skarżącego uniemożliwiało mu figurowanie w ewidencji osób bezrobotnych, a skarżący mógł zarejestrować się w Urzędzie pracy po ustaniu zatrudnienia, czyli najwcześniej 2 stycznia 2015 roku. Oznacza to, że wypłacony skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych za okres od 30 grudnia 2014 roku do 2 stycznia 2015 roku i dodatek aktywizacyjny wypłacony za okres od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015, stał się świadczeniem nienależnym podlegającym zwrotowi.

Organ odwoławczy ustalił również, iż skarżący został pouczony o warunkach koniecznych do nabycia statusu bezrobotnego, o okolicznościach powodujących jego utratę oraz prawa do zasiłku, jak i sytuacjach skutkujących obowiązkiem zwrotu świadczenia pieniężnego z Funduszu Pracy w przypadku jego nienależnego pobrania, co potwierdziła obszerna informacja dla osoby bezrobotnej, którą skarżący podpisał w dniu 30 grudnia 2014 roku.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia z dnia 15 stycznia 2018 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję T. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżając ją w całości jako niesłuszną. Na uzasadnienie jej niesłuszności skarżący podał, że jako bezrobotny zarejestrowany był od 30 grudnia 2014 r. do 3 stycznia 2015 r., zaś umowę zlecenia wykonywał do 31 grudnia 2014 r. Skarżący podniósł również, że po otrzymaniu decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz decyzji o utracie dodatku aktywizacyjnego przeprowadzał rozmowy telefoniczne z pracownikiem urzędu pracy, który stwierdził, że jest to tylko formalność i skarżący nie stawił się osobiście. Zdaniem skarżącego sprawa ta wyszła przez jego niewiedzę i przeoczenie, że umowa zlecenie, którą wykonywał w jednym dniu, ważna była przez cały miesiąc i dlatego nie zgłaszał on tego do urzędu pracy. W treści skargi zaznaczono również, że to skarżący wystąpił do ZUS o naliczenie jego lat pracy. Nadto, zdaniem skarżącego, żaden pracownik urzędu pracy, który dokonywał rejestracji w grudniu 2014 r. nie umiał sprawdzić, czy jest on zatrudniony, przy czym niezrozumiałe jest wskazywane w treści decyzji stwierdzenie, iż był on zarejestrowany po raz piaty, jak za żadnym razem nie został zatrudniony przez urząd. Skarżący zaznaczył na zakończenie, iż dokonał zwrotu gotówki w całości mimo, że jest nieuzasadniona.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w skardze zarzuty nie są zasadne, a Sąd nie znalazł także innych podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewoda z 15 stycznia 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającą o uznaniu pobranego:

- zasiłku dla bezrobotnych za okres od 30 grudnia 2014 roku do 2 stycznia 2015 roku w kwocie 104,60 zł oraz

- dodatku aktywizacyjnego za okres od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015 roku w kwocie 1371,50 zł za świadczenia nienależne oraz zobowiązującą T. G. do ich zwrotu w łącznej kwocie 1476,10 zł.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), dalej w skrócie jako: "u.p.z.i.r.p.".

W myśl art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W ustępie 2 tego artykułu ustawodawca zawarł katalog przypadków wypełniających przesłanki do uznania pobranego świadczenia za nienależne, wskazując m.in., że za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (pkt 1).

Zdaniem Sądu przy ustalaniu przez organy stanu faktycznego w sprawie nie można się dopatrzeć uchybień. Jak wynika z pism, które wpłynęły do Powiatowego Urzędu Pracy w dniu 23 czerwca i 5 lipca 2017 roku skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia jako osoba wykonująca umowę zlecenia w okresie od 28 do 31 grudnia 2014 roku przez firmę E Sp. z o.o. w N. Okoliczność zatrudnienia skarżącego w tym okresie została także potwierdzona przez ww. firmę w piśmie z 18 lipca 2017 r. Okoliczności te potwierdził również skarżący, który w treści skargi sam wskazał, że przez swoją niewiedzę i przeoczenie nie zgłaszał do urzędu pracy wykonywanej umowy zlecenia, potwierdzając tym samym, że we wskazanym okresie był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. W sprawie słusznie organy uznały, że skarżący w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, przyznanego od 30 grudnia 2014 roku, wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia (od 28 do 31 grudnia 2014 roku), a tym samym nie przysługiwał mu status osoby bezrobotnej. Fakt powzięcia informacji o tej okoliczności przez organ spowodował wznowienie postępowania z urzędu w sprawie przyznanego skarżącemu prawa do zasiłku, w wyniku którego uchylono decyzję Starosty z [...] 2014 roku, znak: [...], orzekającą o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz przyznającą mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 30 grudnia 2014 roku i decyzją z [...] 2017 roku, znak: [...], orzeczono o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku z powodu pozostawania w zatrudnieniu. Decyzja ta jest ostateczna i wiązała organy orzekające w kontrolowanej obecnie sprawie w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.

Nadto, skarżący był prawidłowo pouczony o swoich prawach i obowiązkach jako bezrobotnego, a w konsekwencji powinien mieć świadomość, iż podjęcie czy też pozostawanie w chwili rejestracji w zatrudnieniu powoduje niemożność uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a tym samym prawa do zasiłku.

Okoliczność pobierania zasiłku dla bezrobotnych w okresie od 30 grudnia 2014 roku do 2 stycznia 2015 roku nie była kwestionowana przez skarżącego, podobnie jak fakt pozostawania przez niego w zatrudnieniu w okresie od 28 grudnia do 31 grudnia 2014 roku. Z uwagi na fakt, iż zapadła już ostateczna decyzja orzekająca, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r..p., o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku od 30 grudnia 2014 r. z powodu pozostawania w zatrudnieniu, to pobrany za okres od 30.12.2014 r. do 02.01.2015 r. zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 104,60 zł jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi (art. 76 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku przysługuje dodatek aktywizacyjny. Skoro ostateczną decyzją z [...] 2017 r., znak: [...], orzeczono o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku z powodu pozostawania w zatrudnieniu przez skarżącego, wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku aktywizacyjnego. W wyniku powyższego, decyzją z [...] 2017 roku, znak: [...], uchylono decyzję Starosty z [...] 2015 roku, znak: [...] i odmówiono przyznania skarżącemu prawa do dodatku aktywizacyjnego z powodu nieposiadania statusu bezrobotnego.

Jak już wskazywał na to Sąd, w sprawie słusznie organy uznały, że skarżący w okresie uznania go za bezrobotnego i pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 30 grudnia 2014 roku, wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia, tym samym nie przysługiwał mu status osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r..p. bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku przysługuje dodatek aktywizacyjny, jeżeli z własnej inicjatywy podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Z powyższego unormowania wynika, że istotą dodatku aktywizacyjnego jest to, że przyznawany jest on osobie, która już utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Warunkiem wymaganym do przyznania dodatku jest więc uprzednie posiadanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Skoro zaś posiadanie statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku jest niezbędną przesłanką dla przyznania dodatku aktywizacyjnego, w momencie odmowy uznania skarżącego za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku z powodu pozostawania w zatrudnieniu, skarżącemu nie przysługiwał również dodatek aktywizacyjny.

Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Skarżący nie kwestionował, iż w chwili rejestracji pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy zlecenia i podkreślił przy tym, że "sprawa wyszła przez jego niewiedzę i przeoczenie" bowiem umowa zlecenia, którą wykonywał w jednym dniu była ważna przez cały okres w niej wskazany. Nadto skarżący nie zakwestionował, że w chwili rejestracji został pouczony o okolicznościach nadania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Organy administracyjne słusznie wskazały, że w dniu rejestracji skarżący został pouczony o warunkach koniecznych do nabycia statusu bezrobotnego, prawa do zasiłku, jak i sytuacjach skutkujących obowiązkiem zwrotu świadczenia pieniężnego z Funduszu Pracy w przypadku jego nienależnego pobrania. Powyższe potwierdzone zostało informacją dla osoby bezrobotnej, którą skarżący podpisał w dniu 30 grudnia 2014 r.

Zarzuty skargi uznać należało za bezpodstawne, a stanowisko organów co do wystąpienia przesłanek nakazujących orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń za w pełni słuszne. W konsekwencji powyższego, organy administracji, działając na podstawie art. 76 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r..p., prawidłowo orzekły o uznaniu pobranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 30 grudnia 2014 roku do 2 stycznia 2015 roku w kwocie 104,60 zł oraz dodatku aktywizacyjnego za okres od 2 lutego 2015 roku do 12 maja 2015 roku w kwocie 1371,50 zł za świadczenia nienależne oraz zobowiązały skarżącego do ich zwrotu w łącznej kwocie 1476,10 zł.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.