Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1243/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 13, art. 15, art. 48, art. 97
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. P. Z. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... marca 2012 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... grudnia 2011 r. nr ... o odmowie nadania R. T. statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

R. T., obywatel ... deklarujący narodowość ..., złożył (po raz pierwszy) w dniu 16 marca 2005 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca oświadczył, iż przyjechał do Polski z powodu trwającej w ... wojny. Twierdził, iż nie można tam z tego powodu spokojnie żyć. Jednocześnie oświadczył, że nie był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był zatrzymywany ani skazany wyrokiem sądu. Cudzoziemiec nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej, ani innej organizacji. W kwestii doznanej przemocy fizycznej/psychicznej zeznał, że w 2004 r. podczas wizyty w jego domu żołnierzy został pobity.

W dniu 29 czerwca 2005 r. przeprowadzono przesłuchanie wnioskodawcy. Zeznał on, że w listopadzie 2004 r. zamaskowani ludzie, którzy przyszli do niego do domu chcieli nakłonić go do współpracy. Cudzoziemiec miał obserwować wejście do lasu i informować ich o tym, kto do niego wchodzi. Wnioskodawca dodał też, że ani on, ani jego brat nie brali udziału w działaniach wojennych.

W dniu 8 sierpnia 2005 r. cudzoziemiec złożył oświadczenie o rezygnacji z procedury o nadanie statusu uchodźcy i wniósł o umorzenie postępowania. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przychylił się do tego wniosku i decyzją z dnia ... sierpnia 2005 r. nr ... umorzył postępowanie prowadzone w sprawie ww. wniosku.

W dniu 21 czerwca 2010 r. w ramach procedury Dublin-II cudzoziemiec został przekazany z ... co Polski, gdzie w Placówce Straży Granicznej ... złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. W motywach tegoż wniosku wskazał, że do wyjazdu z ... zmuszony był z powodu działalności wojennej swojego brata i wuja. Brat brał bowiem czynny udział w wojnie. Oświadczył w szczególności: “(...) wiele razy byliśmy w domu zastraszani, zabierani. Przez to mój brat uciekł do Polski (...). Zgodnie z oświadczeniem sam wnioskodawca również brał udział w działaniach wojennych i był kraju pochodzenia prześladowany, toczyło się też wobec niego postępowanie sądowe, lecz nie wiadomo z jakiego powodu. Był poszukiwany – otrzymywał wezwania jednak nie stawiał się na nie. W 2005 r. został zatrzymany i pobity. Jego brat został zatrzymany w grudniu 2005 r.

W dniu 5 października 2010 r. odbyło się statusowe przesłuchanie cudzoziemca. Zeznał on w pierwszej kolejności, że mieszkał w miejscowości ... w ..., gdzie jest zameldowany. Cudzoziemiec w ostatnim czasie przed wyjazdem do Polski nie miał zatrudnienia, wcześniej pracował na budowach, prowadził również prywatny zakład ... Przez ostatnie 2-3 miesiące ukrywał się u znajomych i krewnych w ...ch.

Z kraju pochodzenia wyjechał z powodu zagrożenia życia. Żołnierze federalni prześladowali zarówno jego, jak i jego brata. Stwierdził, że nie został nigdy zatrzymany, bo udawało mu się ukryć. Do jego domu przychodzili jednak kilkukrotnie ludzie w maskach i zabierali brata wnioskodawcy – B. T.. Pierwsze najście miało miejsce w listopadzie 2004 r. ostatnie już po wyjeździe aplikanta do Polski.

Przesłuchiwany oświadczył nastepnie, że od połowy 2002 r. do początku 2005 r. pomagał bojownikom dając im jedzenie i lekarstwa - kupował je i zawoził w umówione miejsce, pomagał bratu oraz jego znajomym. Brat był partyzantem. Aplikant nie wiedział jednak kto był dowódcą tej grupy, nie interesował się tym. Stwierdził też, iż nie należał do żadnej partii czy organizacji, ale z kilkoma znajomymi zajmował się rozpowszechnianiem krytycznych wobec władz federalnych gazet pt. "..." i "...". Zeznał ponadto, że nie wie, z jakiego powodu zaczęto się nim interesować - czy z powodu ww. gazet czy wspierania brata i bojowników.

Odnośnie treści wniosku z 2005 r., w którym nie wspomniał o zatrzymaniach brata, a twierdził, że on sam był wypytywany przez żołnierzy o bojowników i groźbami zmuszany do donoszenia na nich stwierdził, iż jego brat był wówczas w ..., dlatego bał się o nim mówić, nie miał zaufania do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Zapytany dlaczego me mówił o kolportażu prasy w toku postępowania z 2005 r. oświadczył, że bał się, dodał także, że obecnie (we wniosku) również o tym nie wspomniał, ponieważ na granicy powiedziano mu, że opowie o wszystkim dokładnie podczas przesłuchania.

Wnioskodawca zeznał, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mógłby w najlepszym wypadku trafić do więzienia, w najgorszym - zostać zabity. Gdy ostatni raz rozmawiał z rodzicami - mówili mu, że za każdym razem, jak coś wydarzy się w okolicy, przychodzi dzielnicowy i wypytuje o niego.

Na wniosek cudzoziemca w dniu 28 marca 2011 r. organ przeprowadził przesłuchanie S.T Oświadczył on, że wnioskodawcę zna od dziecka, gdyż obaj mieszkali w ...ch, jest jego dalszym krewnym. Ostatni kontakt w ... mieli ze sobą w 2002 lub 2003 r., a potem dopiero w 2008 r., w .... O problemach wnioskodawcy słyszał jedynie od innych ludzi. Oświadczył również, że nie wie, czy brat R.a był bojownikiem, nie zna przyczyny jego zatrzymań, nie wie też nic o rozpowszechnianiu przez niego ww. gazet.

Na wniosek cudzoziemca organ przy rozpoznawaniu sprawy uwględnił również zeznania jego brata B. T.. Zeznał on, iż od 2002 r. brat pomagał jemu oraz jego kolegom, biorącym udział w działaniach wojennych. Aplikant pomagał im zaopatrując ich w żywność i leki. Stwierdził także, że pierwsze jego problemy pojawiły się w 2004 r., kiedy to podczas zatrzymania jego brata pobito. W trakcie zatrzymania zaś, pytano go o miejsce pobytu brata.

Decyzją z dnia ... grudnia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia mu ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na liczne opracowania Ośrodka Studiów Wschodnich oraz Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia przedstawił sytuację panującą w Republice .... W oparciu o te dokumenty organ stwierdził w pierwszej kolejności, że na całym terytorium ..., położenie osób narodowości ... nie może być generalnie oceniane jako stwarzające zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Podkreślił, że poziom bezpieczeństwa ... ludności cywilnej w porównaniu z okresem tzw. II wojny ... uległ znacznej poprawie. Co prawda poważne naruszenia praw człowieka (uprowadzenia, tortury, zabójstwa) nadal się zdarzają, jednakże mają charakter marginalny. Według danych organizacji Memoriał w ciągu całego 2010 r. w ... zaginęło 14 osób, z czego 8 w wyniku uprowadzenia przez funkcjonariuszy struktur siłowych. W pierwszym półroczu 2011 r. w wyniku aktów terrorystycznych oraz walk między bojownikami i funkcjonariuszami struktur siłowych, śmierć poniosło 7 cywili, a 4 zostało rannych. Biorąc pod uwagę te dane nie można więc twierdzić, iż na terenie ... trwa wewnętrzny konflikt zbrojny.

Organ I instancji podkreślił również, że osoby narodowości ... mają w praktyce możliwość zamieszkiwania w innych regionach ..., przy czym ich indywidualne możliwości relokacji mogą być uzależnione od takich czynników jak zamożność, sytuacja i związki rodzinne, czy też ich własna zaradność..

Oceniając indywidualną sytuację R.a T. organ I instancji stwierdził, iż przedstawione przez niego okoliczności będące przyczyną wyjazdu z kraju pochodzenia, są niewiarygodne. Oświadczenia wnioskodawcy cechują się bowiem ustawicznymi zmianami bądź nieznajomością faktów. I tak: uzasadniając wniosek złożony po raz pierwszy w 2005 r. cudzoziemiec oświadczył, że nie był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był też zatrzymywany, a jedynie w listopadzie 2004 r. był wypytywany o bojowników i pobity. Zeznania te zainteresowany zmienił już podczas przesłuchania statusowego przeprowadzonego w dniu 29 czerwca 2005 r. Stwierdził bowiem wtedy, że podczas powyższego najścia nie tylko go pobito, lecz również zmuszano do współpracy. Cudzoziemiec potwierdził natomiast, że ani on ani nikt z jego rodziny nie był zaangażowany w działania wojenne. Innych powodów ubiegania się o status uchodźcy wnioskodawca nie podał.

Podczas składania kolejnego wniosku z 2010 r. cudzoziemiec stwierdził już, że był prześladowany, jego brat brał udział w działaniach wojennych, zaś on sam zajmował się udzielaniem pomocy grupie bojowników. We wniosku nie wspomniał natomiast o propozycji współpracy ani o kolportażu gazet. Dopiero zapytany o powyższą okoliczność (współpracę) w trakcie przesłuchania w dniu 05.10.2010 r. - potwierdził jej zaistnienie. Organ zauważył przy tym, że stwierdzenie o propozycji współpracy jest sprzeczne ze stwierdzeniem z tego samego przesłuchania, kiedy cudzoziemiec zeznał, że w ogóle nie był przesłuchiwany w listopadzie 2004 r. (bądź w grudniu 2004 r. - jak podał w toku swojej procedury brat cudzoziemca, który został wówczas zatrzymany).

W ocenie organu tak różne okoliczności podane jako powody złożenia wniosku o nadanie uchodźcy nie mogą być zatem uznane za wiarygodne i spójne. Historia cudzoziemca wyraźnie eskaluje. Można jedynie przyjąć, iż w stosunku do R. T. użyto siły fizycznej, co wynikało z nadużywania kompetencji służbowych struktur siłowych podczas zwykłych czynności prewencyjnych w okresie trwającego jeszcze konfliktu zbrojnego (2004 r.). Z uwagi na tę okoliczności nie można jednak stwierdzić, iż cudzoziemca prześladowano w świetle kryteriów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r, o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nawet jeżeli faktycznie pytano go o bojowników, to należy uznać, iż władze kraju pochodzenia mają prawo do tego typu działań zmierzających do gromadzenia informacji o osobach zbrojnie się im sprzeciwiających od osób, które chociażby potencjalnie takie informacje mogą posiadać.

Organ zaznaczył następnie, że B. T., brat strony - w swoim wniosku o nadanie statusu uchodźcy złożonym w dniu 28 grudnia 2005 r. nie powoływał się na udział w działaniach wojennych, a jedynie na dwukrotne zatrzymania. Udział w działaniach wojennych zadeklarował dopiero podczas przesłuchania. Wobec tych sprzeczności, a także wobec oświadczeń wnioskodawcy, który twierdził w swojej procedurze z 2005 r., że jego brat nie brał udziału w działaniach wojennych - organ rozpatrujący uznał, że zeznania B. T. są niewiarygodne i odmówił mu nadania statusu uchodźcy.

Dalej organ I instancji podkreślił, iż okoliczności, na które powoływał się R. T. (pomoc bojownikom czy kolportaż gazet) - nie potwierdził powołany przez niego świadek S. T.. Ponadto informacje na temat daty początkowej wydawania gazet wymienionych przez cudzoziemca, czynią jego zeznania w tej kwestii zupełnie niewiarygodnymi. Cudzoziemiec miał bowiem już w 2005 r. kolportować gazety, które ukazują się dopiero od lutego 2009 r. i lutego 2010 r.

Organ zwrócił również uwagę, iż w lutym 2005 r., a więc już po rzekomym zaproponowaniu współpracy cudzoziemcowi wydano mu paszport zagraniczny, co potwierdza, że nie był on faktycznie poszukiwany.

Z uwagi na powyższe ustalenia organ I instancji uznał, iż skarżącemu nie może byc przyznany status uchodźcy na terytorium RP.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie znalazł też powodów do zastosowania kolejnej instytucji ochrony międzynarodowej – tzw. ochrony uzupełniającej przewidzianej w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazał, że R. T. nie przytoczył żadnych okoliczności potwierdzających, iż powrót do kraju pochodzenia narazi go na doznanie poważnej krzywdy. Brak jest ryzyka orzeczenia wobec niego kary śmierci lub wykonania egzekucji, gdyż Sąd Konstytucyjny ... orzeczeniem z dnia ... listopada 2009 r., wprowadził bezterminowe moratorium na orzekanie i wykonywanie kary śmierci, które będzie obowiązywać aż do momentu zniesienia kary śmierci w drodze ustawowej. Nie zachodzi też poważne i zindywidualizowane zagrożenia dła życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, gdyż obecnie na całym terytorium Federacji ... (w tym również w ...) nie toczy się żaden z ww. konfliktów zbrojnych, w związku z czym przesłanka ta nie może mieć zastosowania wobec osób na stale zamieszkujących w ....

Zdaniem organu brak jest również podstaw do twierdzenia, że po powrocie do ... R. T. zostanie zatrzymany i konsekwencji będzie poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

Następnie Szef Urzędu wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia, czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się okoliczności określone w art. 97 ust. 1a. W ocenie organu I instancji aplikant nie wykazał istnienia realnych przesłanek, że po powrocie do kraju pochodzenia znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń. Ponadto wydalenie cudzoziemca z terytorium RP nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 97 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy).

Od powyższej decyzji R. T. złożył odwołanie, w którym wystąpił o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i udzielenie ochrony międzynarodowej. Podkreślił, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszył przepisy prawa materialnego (art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), poprzez stwierdzenie, że strona nie spełnia przesłanek do objęcia jedną z form ochrony międzynarodowej, a także w istotny sposób naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77, art. 78 §1, art. 10, art. 80 k.p.a.), co skutkowało niewłaściwym przeprowadzeniem postępowania o nadanie statusu uchodźcy.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy w 2005 r. R. T. obawiał się ujawnienia pewnych faktów stronie .... Podkreślono złą kondycję fizyczną i psychiczną cudzoziemca (wrzody żołądka, brak oparcia w bliskich). To zaś spowodowało dalszą migrację do ..., gdzie przebywała jego krewna, która w późniejszym czasie dopomogła mu w adaptacji (znalezienie pracy, opłacenie leczenia). Efektem tej pomocy była wyraźna poprawa stanu psychicznego oraz fizycznego R. T..

W dalszej części uzasadnienia odwołania przeprowadzono obszerną polemikę z ustaleniami organu dotyczącymi sprzeczności w zeznaniach wnioskodawcy i jego brata. Odwołujący się wyjaśnił w tym zakresie dlaczego na wcześniejszych etapach postępowania statusowego zataił część okoliczności przedstawionych później.

Podkreślił ponadto, że w regionie z którego pochodzi panuje niestabilna sytuacja. Powołując się na wybrane źródła informacji (m.in. raporty Amnesty International) cudzoziemiec wskazał, że ewentualny powrót do kraju pochodzenia sprowadzi na niego niebezpieczeństwo prześladowania.

W dniu 2 marca 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców poinformowała stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ II instancji.

W odpowiedzi strona wystąpiła o przedłużenie terminu wydania decyzji z uwagi na oczekiwanie na przesłanie stosownych materiałów; nie określono wnioskowanego terminu. W przedmiotowym piśmie podtrzymano ponadto stanowisko wyrażone w odwołaniu.

Ze względu na nieokreślenie przez cudzoziemca wymaganego zakresu czasowego do uzyskania stosownych poświadczeń, Rada do Spraw Uchodźców uznała, że niespełna dwuletni okres od chwili ponownego pobytu R. T. na terytorium RP był wystarczający do wejścia w posiadanie stosownych materiałów, z tego względu rozpoznanie sprawy opóźniono o dwa tygodnie. Do dnia wydania decyzji przez Radę materiał dowodowy nie został jednak uzupełniony.

Decyzją z ... marca 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając orzeczenie o takiej treści Rada podkreśliła, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń wnioskodawcy.

W ocenie Rady zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, aby w jego indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zgodnie z oświadczeniami R. T. tego rodzaju zagrożenia należy wykluczyć - zdarzenia, na których cudzoziemiec opiera swe przekonanie o zagrożeniu dotyczą zdarzeń sprzed wielu lat. Ponadto Rada – podobnie jak organ I instancji, poddała w wątpliwość wiarygodność oświadczeń strony. Dotyczy to zarówno samych rozbieżności w oświadczeniach, jak też w ogóle zaistnienia pewnych zdarzeń. W szczególności za nie przekonujące uznano argumenty R. T. w sprawie braku zaufania do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W ocenie Rady przyjmowanie przez cudzoziemca postawy nieufności, a jednocześnie ujawnione rozbieżności, w oczywisty sposób wskazują na instrumentalne traktowanie przez niego procedury o nadanie statusu uchodźcy. Pośrednio świadczy o tym również dalsza emigracja do ..., która nosi cechy ewidentnego wychodźstwa zarobkowego.

Rada – uznając deklaracje strony o prześladowaniu za nieudowodnioną - nie wykluczyła, że wnioskodawca - podobnie jak i inni mieszkańcy ... - doznawał przejawów zaostrzonego rygoru w republice, który był wynikiem niestabilnej sytuacji w regionie kraju pochodzenia. Podkreślono przy tym, że poszukiwania przez władze danego kraju sprawców wybuchów i porwań, bądź innych czynów o charakterze terrorystycznym, wśród osób. które potencjalnie (z racji kontaktów, znajomości języka lub określonego środowiska) mogą mieć o nich wiedzę lub dysponować informacjami o ewentualnych sprawcach takich czynów, nawet jeżeli jest to dla tych osób uciążliwe, nie jest działaniem, które można uznać za prześladowanie, dyskryminację lub za czynności naruszające prawa człowieka, o ile odbywa się to z zachowaniem stosowanych procedur i nie narusza powszechnie akceptowanych standardów ochrony wolności i podstawowych praw człowieka.

W ocenie Rady zeznania cudzoziemca pozwalają przyjąć, iż zasadniczą okolicznością motywującą do opuszczenia kraju pochodzenia był zamiar poprawy swej sytuacji materialnej. R. T. pozostawał bez zatrudnienia, a wcześniej zarobkował dorywczo. Nie posiadał również materialnych warunków do życia, co wynikało ze specyfiki uwarunkowań w regionie. Trudno jednak sytuację materialną polegającą na konieczności życia w niedostatku, jednak znacznie powyżej minimum egzystencji (kategorie stosowane do klasyfikacji poziomu życia w polityce społecznej), uznać za zagrożenie życia i bezpieczeństwa cudzoziemca. Stronie - powołującej się na wskazane okoliczności, odmówiono także (kilkakrotnie) udzielenia ochrony na terytorium ..., o co wnioskowała.

Rada podzieliła także poglądy organu I instancji o braku przesłanek do objęcia cudzoziemca ochroną uzupełniającą lub do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Podkreśliła przy tym, że obecnie w Republice ... nie występuje zjawisko zmasowanego konfliktu wewnętrznego, ani tym bardziej masowo i bezkarnie prowadzonego terroru, którego celem byłaby ludność cywilna. Nadal dochodzi co prawda do przypadków przemocy stosowanej przez struktury ..., jak również bojówki islamskie, czy grupy bojowników. Jest faktem bezspornym, że obie strony używają przemocy i łamią zasady prawa człowieka i obywatela - zjawisko to ma jednak tendencję spadkową.

Za warte podkreślenia Rada uznała istnienie w ... struktur odpowiedzialnych za zwalczanie łamania praworządności przez przedstawicieli obecnej administracji R. K. Istnieje tam i działa wymiar sprawiedliwości oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Ponadto organom obu instancji znane są przypadki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej ... funkcjonariuszy organów porządku publicznego i struktur siłowych przez wymiar sprawiedliwości.

Rada wskazała również, iż cudzoziemiec może podjąć próbę osiedlenia się w innej części Federacji ..., która jest krajem jej pochodzenia. Dodała przy tym, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to by cudzoziemiec był poszukiwany przez władze swego kraju. Powołując się na raport Ośrodka Studiów Wschodnich 16 grudnia 2009 r. stwierdziła również, że osoby pochodzące z ... nie są systemowo i powszechnie prześladowane na terenie innych części.... Mogą swobodnie podróżować, osiedlać się, o czym najlepiej świadczy fakt istnienia dużych skupisk diaspory ... w prawie wszystkich dużych aglomeracjach miejskich Centralnego Okręgu Federalnego.

W ocenie Rady postępowanie przed organem I instancji było przeprowadzone prawidłowo – strona została przesłuchana w języku ..., zgromadzony też został materiał dowodowy wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a materiał ten został oceniony zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Ponadto Cudzoziemiec został pouczony przez obydwa organy o dyspozycji art. 10 k.p.a. Organ I instancji właściwie też zastosował art.7 i art. 77 k.p.a.

Na powyższą decyzję R. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

1. art. 13 ust 1, art. 15, art. 97 ustawy z :3 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego;

2. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów;

3. art. 7, k.p.a. poprzez niewłaściwe poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania, nie uwzględnienie słusznego interesu strony;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji.

W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec podniósł, że od 2002 r. pomagał bratu i jego kolegom zaangażowanym w działania wojenne zaopatrując ich w żywność i leki. Dodatkowo zajmował się pomocą w rozpowszechnianiu gazet krytykujących władze federalne. Jego brat B. T., miał poważne problemy z powodu swej działalności - był zatrzymywany i torturowany. Problemy skarżącego zaczęły się w 2004 r., został wtedy pobity podczas zatrzymania brata, próbowano wymusić na nim podjęcie współpracy, był też poszukiwany i musiał się ukrywać. W jego sprawie toczy się jakieś postępowanie, krewni otrzymali wezwanie.

Odnosząc się do sprzeczności w składanych zeznaniach oświadczył, iż obawiał się, że w razie ujawnienia jego zeznań wobec władz ..., może to zaszkodzić bratu. Z tego właśnie powodu nie powiedział całej prawdy o przyczynach wyjazdu z kraju pochodzenia i ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy. Ponadto w momencie przyjazdu do Polski był chory, (cierpiał na ...) potrzebował pomocy psychologicznej i wsparcia kogoś bliskiego. Wyjechałem więc do ciotki do .... Dzięki jej pomocy (m.in. sfinansowała leczenie, pomogła znaleźć pracę) stan jego zdrowia uległ poprawie. Dodał również, że część jego zeznań została nieprawidłowo zinterpretowana przez organy orzekające w sprawie, m.in. oświadczając, iż brał czynny udział w działaniach wojennych miał na myśli nie bezpośrednią walkę zbrojną, lecz dostarczanie bojownikom żywności i leków.

Skarżący podkreślił, że należy do narażonej na prześladowanie w kraju pochodzenia "grupy ryzyka" obejmującej rzeczywistych i domniemanych bojowników i członków ich rodzin. Z tego powodu nie może wrócić do kraju pochodzenia. Powołując się na informacje znajdujące się na stronie internetowej skarżący wskazał przykłady akcji prowadzonych przez ... struktury siłowe przeciwko partyzantom i znaczną liczbę ofiar tych akcji.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe i uzasadniają wydanie zaskarżonych decyzji.

Na materiał dowodowy w sprawie składają się przede wszystkim oświadczenia skarżącego zawarte we wnioskach statusowych (zarówno z 2005 r. jak i 2010 r.), zeznania złożone podczas przesłuchań w dniu 29 czerwca 2005 r. i 5 października 2010 r. oraz zeznania brata skarżącego i S. T.. Uzupełnieniem tych wypowiedzi są liczne materiały dotyczące kraju pochodzenia oraz sytuacji w ... szczegółowo wymienione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, przyjęte do rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego.

Odnosząc się do oświadczeń skarżącego złożonych w trakcie procedury uchodźczej stwierdzić należy, że nie wykazał on faktów czy okoliczności, które mogły uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem, co zasadnie doprowadziło organy obu instancji do wniosku, iż skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących nadanie mu statusu uchodźcy. Oświadczenia podane przez skarżącego słusznie zostały uznane za niewiarygodne. Powołując bardziej jaskrawe przykłady sprzeczności w tych zeznaniach należy zacząć od uzasadnienia pierwszego wniosku statusowego z 2005 r. Cudzoziemiec oświadczył w nim, że nie był prześladowany, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był też zatrzymywany, a jedynie w listopadzie 2004 r. był wypytywany o bojowników i pobity. Zeznania te zostały następnie kilkukrotnie zmienione. Już podczas przesłuchania statusowego przeprowadzonego w dniu 29 czerwca 2005 r. skarżący stwierdził bowiem, że w trakcie powyższego najścia nie tylko go pobito, lecz również zmuszano do współpracy. Cudzoziemiec stwierdził też wtedy, że ani on ani nikt z jego rodziny nie był zaangażowany w działania wojenne. Uzasadniając kolejny wniosek z 2010 r. cudzoziemiec stwierdził zaś, że był prześladowany, jego brat brał udział w działaniach wojennych, zaś on sam zajmował się udzielaniem pomocy bojownikom – dostarczał im żywność i lekarstwa. We wniosku nie wspomniał natomiast o żądaniu współpracy ze strony ... struktur siłowych. Dopiero zapytany o powyższą okoliczność (współpracę) w trakcie przesłuchania w dniu 05.10.2010 r. - potwierdził jej zaistnienie. Podczas tego przesłuchania zeznał również, że kolportował nieprzychylne władzom kraju pochodzenia gazety pt. "..." i "...". Późniejsze ustalenia organu I instancji każą jednak uznać ten fragment zeznań skarżącego za zupełnie niewiarygodny. Wymienione powyżej gazety ukazują się bowiem odpowiednio od lutego 2009 r. i lutego 2010 r., czyli kilka lat po wyjeździe skarżącego z kraju pochodzenia.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowano pogląd, że w sprawach o nadanie statusu uchodźcy wiarygodne, spójne zeznania są dowodem podstawowym, często jedynym i dlatego należy ocenić je bardzo wnikliwie. Szereg nieścisłości w kolejnych zeznaniach aplikanta, wskazuje tymczasem na tworzenie sztucznych scenariuszy mających na celu dopasowanie sytuacji do wymagań statusowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego powołanych rozbieżności w zeznaniach nie da się zaś wytłumaczyć jedynie obawą przed ujawnieniem podanych informacji przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, władzom.... Jak bowiem trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy na terytorium RP jest hermetyczne o czym skarżący powinien wiedzieć. Nie jest również uprawniona – podjęta w skardze – próba dokonywania korzystnej interpretacji wcześniej złożonych przez skarżącego zeznań. W ocenie Sądu skarżący miał bowiem szansę wyjaśnić wszystkie nieścisłości, sprzeczności i uszczegółowić zbyt ogólnikowe informacje w toku przeprowadzanych przesłuchań. Nie zrobił tego, co szczegółowo organy omówiły i Sąd podziela wyrażone w uzasadnieniach obu decyzji opinie w tym zakresie m.in. że występuje zjawisko tzw. eskalacji zeznań.

Powyższe okoliczności w pełni uzasadniają, w ocenie Sądu, stanowisko orzekających w sprawie organów, iż skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie wobec czego nie można go uznać za uchodźcę w rozumieniu Konwencji Genewskiej, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Powodem wyjazdu z kraju pochodzenia nie była bowiem uzasadniona obawa przed prześladowaniem, lecz chęć zamieszkania w bezpieczniejszym i bardziej dostatnim miejscu. R. T. pozostawał bowiem w kraju pochodzenia bez zatrudnienia, a wcześniej zarobkował jedynie dorywczo. Za takim stanowiskiem przemawia również dalsza emigracja skarżącego do .... W ocenie Sądu opuszczenia terytorium Polski nie usprawiedliwia bowiem wskazana przez skarżącego okoliczność "poczucia osamotnienia" oraz chęć leczenia wrzodów żołądka. Podkreślenia wymaga, iż cudzoziemcy przebywający w Polsce mają zapewnione świadczenia medyczne. Skarżący mógł zatem leczyć swoje dolegliwości w Polsce.

Odnosząc się do wykazanego w postępowaniu uchodźczym ekonomicznego charakteru migracji skarżącego podkreślić należy, że nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, ani stan postrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istnienie uzasadnionej obawy prześladowania osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97).

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Trafnie w tym zakresie stwierdzono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że jeżeli skarżący uzna, że warunki życia w ... mu nie odpowiadają może podjąć próbę osiedlenia się w innej, bezpieczniejszej części Federacji ....

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organ prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do ... narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Niestabilna sytuacja w kraju pochodzenia, na którą powołuje się skarżący (v. informacje ze strony) nie jest natomiast równoznaczna z zagrożeniem naruszenia tych praw.

Podsumowując wskazać należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia.

Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a. Organy obu instancji bardzo wnikliwie oceniły zeznania strony konfrontując je ze sobą oraz z oświadczeniami B. T. i S. T., które to dowody przeprowadzono na wniosek strony. Rozpatrując wniosek skarżącego uwzględniono również informacje o kraju jego pochodzenia sporządzone przez wyspecjalizowane instytucje. W oparciu o ww. materiał dowodowy orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły dlaczego uznają zeznania skarżącego za niewiarygodne. Wskazały w szczególności na częste zmiany jego oświadczeń oraz ich niekonsekwencję. Ocena materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zatem zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Czyni to nietrafnymi zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz.1348 ze zm.).