Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 394/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Małgorzata Pocztarek Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. Spółka z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1688/04 w sprawie ze skargi G. Spółka z o.o. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz G. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1688/04 oddalił skargę G. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przywołał motywy decyzji ostatecznej, utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...], umarzającą postępowanie o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr 37/12, 37/9, 37/8, 37/11, wszczęte wnioskiem G. Spółka z o.o.

Rozpatrując odwołanie Spółki Wojewoda uznał za zasadne stanowisko Starosty [...], iż stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn, zm.) odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi publiczne na mocy przepisów tej ustawy ustalane są i wypłacane na wnioski właścicieli zgłaszane w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Przepisy tej ustawy nie przewidują ustalenia odszkodowań na wnioski osób, które nie były właścicielami tych gruntów.

Odwołująca się G. Sp. z o.o., powołując się na zawarte z osobami fizycznymi umowy, dotyczące nabycia praw do roszczeń odszkodowawczych, nie legitymuje się posiadaniem praw do własności przedmiotowych działek. A więc zgłoszone przez nią żądanie o ustalenie i wypłacenie na jej rzecz odszkodowania, w świetle obowiązujących przepisów cytowanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest prawnie nieskuteczne, co w ocenie organu powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania, które podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.

W skardze na decyzję Wojewody Mazowieckiego G. Sp. z o.o. w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił obrazę art. 105 § 1 kpa poprzez błędne zastosowanie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W ocenie skarżącego, skoro powołana wyżej ustawa nie zawiera zakazu przelewu odszkodowania, to nic nie stoi na przeszkodzie dokonaniu cesji. Zatem umowa cesji odszkodowania jest wystarczającym potwierdzeniem, iż w niniejszej sprawie odszkodowanie za grunt należne będzie skarżącej Spółce, która zawarła umowy cesji odszkodowania z byłymi właścicielami tych gruntów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie I podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej ustawą Ppsa) Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów. Zdaniem Sądu w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ustawodawca do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania odszkodowania zaliczył właścicieli nieruchomości. Tak więc ustawodawca ograniczył krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskiem o odszkodowanie tylko do właścicieli nieruchomości, przy czym nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o właścicieli nieruchomości, którzy utracili własność nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, a nie gminę lub Skarb Państwa, które nabyły własność tych gruntów z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Wynika to z istoty odszkodowania, które ma służyć temu, kto poniósł szkodę, a nie temu kto zyskał. Gdyby wolą ustawodawcy było rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie, to znalazłoby to odzwierciedlenie w treści przepisu poprzez przyznanie tego prawa również następcom prawnym właściciela.

Z treści powołanego przepisu wynika więc, że inne podmioty poza właścicielem nie mogą realizować tego żądania.

Zdaniem Sądu, jeżeli doszło do zbycia roszczenia o odszkodowanie lub przeniesienie (cesji) na inną osobę, to taka czynność jest prawnie bezskuteczna.

Skoro, w rozpatrywanej sprawie, z wnioskiem o odszkodowanie wystąpiła G. Sp. z o.o. powołując się na nabycie roszczeń o odszkodowanie w drodze cesji od właścicieli gruntów, zajętych pod drogę publiczną, które to grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Miasta [...] (co potwierdza decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 stycznia 2002 r., nr [...]), to prawidłowo organy obu instancji uznały, że Spółka ta nie jest uprawniona do wystąpienia z takim wnioskiem, a takie ustalenie, skutkuje umorzeniem postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. Spółka z o.o., prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego:

art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, że skarżąca Spółka nie jest uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotowe działki powołując się na nabycie roszczeń o odszkodowanie w drodze cesji od właścicieli gruntów zajętych pod drogę publiczną, które stały się własnością Skarbu Państwa, co potwierdza decyzja Wojewody Mazowieckiego z 14 stycznia 2002 r. nr [...], a co doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd, że organy prawidłowo uznały, że Spółka nie jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem i doprowadziło do umorzenia postępowania administracyjnego,

rażące naruszenie art. 509 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wyłącznie osoba, która była właścicielem w dniu 1 stycznia 1999 r. gruntu zajętego pod drogę publiczną może wystąpić o ustalenie odszkodowania, a tym samym przyjęcie, iż niedopuszczalny jest przelew wierzytelności odszkodowania, podczas gdy analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych, bowiem błędne jest założenie, że jedynie właścicielowi przysługuje prawo wystąpienia o odszkodowanie, gdyż z chwilą zajęcia, które następuje z mocy prawa właścicielem staje się gmina, a ponadto brak jest podstaw do uznania, że właściciel zajętej nieruchomości nie może przelać prawa o odszkodowanie na inny podmiot.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołując się na przepis art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną strona wywodzi, iż odszkodowanie powinno być ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Skoro roszczenie byłych właścicieli o ustalenie i wypłatę odszkodowania zostało zbyte na rzecz spółki G. Sp. z o.o., to jako wierzyciel Gminy z wnioskiem o ustalenie odszkodowania może wystąpić wymieniona Spółka.

Przepis art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. należy rozumieć jako nakładający na wszystkie gminy (innych jednostek samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. nie było) władające w tym dniu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne gminne (gminne i lokalne miejskie) obowiązek wypłaty odszkodowań. Przepis ten wiąże uwłaszczenie gmin i Skarbu Państwa z obowiązkiem wypłaty odszkodowania. Z kolei przepis art. 73 ust. 2 pkt 2 tej ustawy należy interpretować w nawiązaniu do przepisu jej art. 103 ust. 1 i 3 jako nakładający na uwłaszczony Skarb Państwa obowiązek wypłaty odszkodowania za drogi niebędące drogami gminnymi (gminnymi i lokalnymi miejskimi) w dniu 31 grudnia 1998 r., które dopiero w związku z reformą samorządu terytorialnego i podziału terytorialnego staną się odpowiednio drogami powiatowymi, wojewódzkimi i krajowymi. Potwierdza to także wymieniony wyżej przepis art. 73 ust. 4 ustawy.

W przedmiotowej sprawie Sąd rażąco naruszył przepis art. 509 kc przez uznanie, iż wyłącznie osoba, która była właścicielem w dniu 1 stycznia 1999 r. gruntu zajętego pod drogę może wystąpić o ustalenie odszkodowania, a tym samym przyjęcie, że niedopuszczalny jest przelew wierzytelności do odszkodowania.

Zdaniem strony skarżącej analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych. Błędnym jest założenie, że tylko właścicielowi przysługuje prawo wystąpienia o odszkodowanie za zajęte nieruchomości, gdyż z chwilą zajęcia, które następuje z mocy prawa właścicielem staje się Gmina, a ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że właściciel zajętej nieruchomości nie może przelać prawa na inny podmiot. Błędne jest także stanowisko Sądu o niezbywalnym charakterze roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Uznanie to narusza art. 509 kc, w myśl którego przelew jest umową, mocą której wierzyciel przenosi wierzytelność na osobę trzecią. Zamierzonym skutkiem zawarcia umowy przelewu będzie utrata wierzytelności przez cedenta i uzyskanie jej przez cesjonariusza. Jest to więc przykład sukcesji singularnej o translatywnym charakterze. Z art. 509 kc jednoznacznie wynika, że wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że w wyniku przelewu w rozumieniu art. 509 kc przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego jaki wiązał go z dłużnikiem. Innymi słowy stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie, natomiast zmienia się osoba uczestnicząca w nim po stronie wierzyciela.

Za niebudzące wątpliwości należy uznać, że roszczenie byłego właściciela o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest wierzytelnością (prawo majątkowe) w tym wypadku wobec Gminy.

Zarazem ustawodawca w przepisie art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wprowadził generalną zasadę, iż zmiana wierzyciela bez zgody dłużnika jest dopuszczalna, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie lub właściwości zobowiązania. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie wprowadza żadnych ograniczeń co do możliwości zbywania roszczenia o odszkodowanie z tytułu utraty własności gruntu zajętego pod drogę. Tym samym z tego punktu widzenia przelew wierzytelności należy uznać za dopuszczalny. Ponadto właściwość zobowiązania nie stoi na przeszkodzie w przelewie wierzytelności. W przedmiotowej sprawie wierzytelność ma charakter pieniężny i bez znaczenia jest dla tej wierzytelności, jak i dla dłużnika wierzytelności czy ta zostanie zbyta, czy też nie.

Skoro więc roszczenie byłych właścicieli o ustalenie i wypłatę odszkodowania zostało zbyte na rzecz skarżącej, to jako wierzyciel Gminy z wnioskiem o ustalenie odszkodowania może wystąpić wymieniona Spółka. Zaprezentowane przez Starostę [...], a utrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, co do wyłącznej możliwości złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania przez byłego właściciela, nie do się pogodzić również z sytuacją, gdyby były właściciel zmarł. Roszczenie o zapłatę jest roszczeniem majątkowym, a więc podlegającym dziedziczeniu.

Za dopuszczalnością wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie przez Spółkę, będącą nabywcą wierzytelności jest to, iż roszczenia z art. 73 powołanej ustawy są zbywalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, gdyż zaskarżony wyrok narusza prawo.

Na podstawie art. 183 § 1 ustawy Ppsa Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane bez udziału strony, która została pozbawiona możliwości obrony swych praw, a więc w warunkach, o których stanowi art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Ppsa.

Będąca przedmiotem rozpoznania Sądu pierwszej instancji sprawa o odszkodowanie wynika z przyjętego przez ustawodawcę uregulowania stanu prawnego gruntów osób fizycznych zajętych pod drogi publiczne.

W art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dostosowano stan prawny nieruchomości zajętych pod drogi publiczne do istniejącego na nich stanu faktycznego.

W myśl art. 73 ust. 1 tej ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ustęp 2 precyzował podmioty zobowiązane do wypłaty odszkodowania: gminę - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Sprawa przejścia własności, ze swej istoty mająca charakter cywilny, z uwagi na regulację zamieszczoną w art. 73 ust. 3 zyskała charakter administracyjnoprawny, bowiem decyzję deklaratoryjną stwierdzającą przejście własności wydaje Wojewoda. Postępowanie administracyjne w tej sprawie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a więc decyzja Wojewody może być wydana na wniosek każdego podmiotu, który wykaże swój interes prawny (art. 28 kpa) w urzędowym potwierdzeniu nabycia z mocy prawa gruntu zajętego pod drogę publiczną przed dniem 1 stycznia 1999 r.

W przedmiotowej sprawie deklaratoryjna decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 stycznia 2002 r. została wydana na wniosek Gminy Miasta [...]. Doręczono ją organowi Gminy - Miasta [...], Staroście [...] oraz b. właścicielom gruntów.

Odesłanie zamieszczone w art. 73 ust. 4 ustawy do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543

z późn. zm.) oznacza, iż organem właściwym do ustalenia odszkodowania (jeżeli strony nie doszłyby do porozumienia w drodze rokowań) jest starosta. Wprowadzenie w art. 73 ust. 4 terminu do składania wniosku o odszkodowanie, spowodowało, iż został zerwany procesowy związek sprawy nabycia własności od sprawy o odszkodowanie, chociaż obowiązek wypłacenia odszkodowania wynika z faktu odjęcia własności.

Jeżeli jednak sprawa nabycia własności z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 73 ust. 3 uzyskała charakter publicznoprawny to sprawa odszkodowania mająca ze swej istoty (w znaczeniu materialnym) charakter cywilny, będzie rozstrzygana w drodze decyzji tylko wówczas, gdy organ gminy i były właściciel nie ustalą w drodze rokowań wielkości odszkodowania. Odesłanie zamieszczone w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r., traktujące o ustalaniu i wypłacaniu odszkodowania według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości dopuszcza prowadzenie rokowań, o których mowa w art. 114 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd też do wydania decyzji przez starostę dojdzie tylko wówczas, gdy strony rokowań - obecny właściciel nieruchomości i były właściciel gruntu zajętego pod drogę - nie dojdą do porozumienia co do sumy odszkodowania.

W kwestii osoby uprawnionej do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca posłużył się określeniem "właściciel", nie precyzując czy chodzi o właściciela, który był nim do 31 grudnia 1998 r. czy też o właściciela - gminę lub Skarb Państwa, które ex lege nabyły własność dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r.

Jeżeli uwzględni się, iż ustawodawca nie zawęził tego pojęcia tylko do strony, która utraciła prawo własności, a zobowiązane do świadczenia odszkodowania są podmioty publicznoprawne - to za nieuprawniony należy uznać pogląd Sądu, jakoby gmina lub Skarb Państwa nie mogły wystąpić z takim wnioskiem. Podobnie jak w przypadku decyzji, przewidzianej art. 73 ust. 1 ustawy tak i w przypadku art. 73 ust. 4 nie ma podstaw do zawężania legitymacji czynnej strony. Z przepisu tego wynika jedynie to, iż nie jest możliwe ustalenie odszkodowania przez uprawniony organ z urzędu.

Przyjęcie powyższych rozważań pozwala uznać, iż wniosek skierowany przez Spółkę G. do Urzędu Miasta stanowił propozycję do rokowań, co wynika także z odwołania Spółki od decyzji Starosty z dnia [...]. Wniosek ten Urząd Miasta przekazał do Starostwa Powiatowego, zaś Starosta [...] decyzją z dnia [...] umorzył postępowania w tej sprawie jako bezprzedmiotowe nie uznając legitymacji Spółki, powołującej się na cesję wierzytelności, gdyż zdaniem organu roszczenie odszkodowawcze nie może być przedmiotem przelewu na rzecz innej osoby, skoro ustawodawca przyznał je wyłącznie właścicielowi, w tym sukcesorom uniwersalnym. Decyzję o umorzeniu postępowania doręczono Spółce i jej pełnomocnikowi oraz przekazano do wiadomości Urzędowi Miasta w [...]. Mimo iż, w sprawie podane były nazwiska b. właścicieli gruntów, a dochodzenie roszczenia ograniczone zostało w czasie ani decyzji organu pierwszej instancji, ani decyzji ostatecznej nie doręczono b. właścicielom, chociaż w myśl przyjętej koncepcji to im wyłącznie przypisano przymiot strony.

Rozpoznając skargę Spółki G. Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył udział stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym tylko do G. Spółki z o.o. i Wojewody Mazowieckiego. Pominięto w postępowaniu sądowym Gminę Miasta [...], której udział w postępowaniu administracyjnym został potwierdzony przez organ, doręczający Gminie decyzję zarówno pierwszej instancji, jaki i decyzję ostateczną.

W myśl art. 33 § 1 ustawy Ppsa osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

Zważyć należy, iż art. 33 § 1 ustawy Ppsa nawiązuje do pojęcia interesu prawnego także i w takim rozumieniu jak to stanowi art. 28 kpa, zaś w myśl tego przepisu chodzi nie tylko o interes prawny, lecz także obowiązek a nawet o podmiot, który żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny gminy, która z mocy prawa nabyła własność gruntów i którą na podstawie art. 73 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. obciąża obowiązek odszkodowania nie może budzić więc wątpliwości.

Wydanie wyroku oddalającego skargę bez udziału Gminy powoduje, iż postępowanie przed Sądem pierwszej instancji było dotknięte nieważnością, co powoduje konieczność uchylenia wyroku na podstawie art. 185 § 1 ustawy Ppsa.

Rozpoznając sprawę ponownie z udziałem Gminy Miasta [...] Sąd winien odnieść się do treści umów zawartych przez G. Spółkę z o.o. z b. właścicielami (umów tych nie zawierają akta administracyjne) i ocenić w kontekście regulacji zawartych w art. 509, 510 i następnych Kodeksu cywilnego skutki zawartych umów cywilnoprawnych dla oceny legitymacji prawnej Spółki.

Z uzasadnienia decyzji jak również uzasadnienia wyroku wynika, iż przyjęto niedopuszczalność zbycia roszczenia o odszkodowanie - nie wskazując przepisu prawa, który sprzeciwiłaby się przeniesieniu tej wierzytelności.

Dopiero analiza treści zawartych umów cywilnoprawnych pozwoli na właściwą ocenę legitymacji skarżącej w tej sprawie.

Na uwagę zasługuje także i to, że postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów ze względu na przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję składa się z dwóch odrębnych stadiów. Pierwszy stanowi wydanie decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę - bez wątpliwości z udziałem Gminy i właścicieli gruntów i z zagwarantowaniem im prawa do odszkodowania. Drugi etap to ustalenie i wypłacenie odszkodowań. Wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło.

Rozdzielenie w czasie obu postępowań (przejścia własności i ustalenia odszkodowania) przy istniejącym związku materialnoprawnym nie stoi na przeszkodzie, aby rozważać w tej sprawie także zastosowanie przepisu art. 30 § 4 kpa traktującego o następstwie prawnym stron. Wprawdzie przepis ten stanowi o następstwie procesowym lecz z uwagi na łączność materialnoprawną obu stron regulacja zamieszczona w art. 30 § 4 kpa może być pomocna przy ocenie legitymacji prawnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji zasądzając zwrot kosztów na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy Ppsa i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) uznając za współmierne do udziału pełnomocnika w sprawie zasądzenia kwoty 180 zł, zaś kwoty 216 zł z tytułu zwrotu kosztów sądowych i opłaty skarbowej.