Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1797/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 214 § 1, art. 134 § 1, art. 210 § 4, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1385/15 w sprawie ze skargi H. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1385/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (dalej: organ odwoławczy, SKO) z 5 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r.

2. Ze stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, iż Burmistrz K. (dalej: organ pierwszej instancji) po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego, decyzją z 11 lutego 2015 r. określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za listopad i grudzień 2014 r. w kwocie 21.971 zł. Organ pierwszej instancji wskazał, iż wobec odmowy złożenia przez skarżącą deklaracji podatkowej za 2014 r. podstawę opodatkowania ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy aktów notarialnych oraz aktualnych wypisów z ewidencji gruntów i budynków. Do ustalonej podstawy opodatkowania na podstawie wskazanych dokumentów, tj. powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz powierzchni budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowiących w okresie podatkowym listopad, grudzień 2014 r. własność skarżącej, organ zastosował stosowne stawki obowiązujące w rzeczonym czasie.

Uzasadniając decyzję, organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości ustalił na podstawie zawiadomień o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków S.N. z 15 października 2014 r. oraz 28 stycznia 2015 r., z których wynikało, iż aktem notarialnym z 15 października 2014 r., skarżąca w organizacji nabyła na własność działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...] wraz z budynkiem o powierzchni użytkowej 5.753 m2 położone w K. przy ul. [...], po czym następnie aktem notarialnych z 19 stycznia 2015 r., zbyła rzeczone nieruchomości podmiotowi trzeciemu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej SKO decyzją z 5 czerwca 2015 r. utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego przedmioty opodatkowania, tj. powierzchnia gruntów oraz budynku stanowiących własność skarżącej jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu zostały ustalone przez organ pierwszej instancji prawidłowo na podstawie zebranych przezeń w toku postępowania podatkowego dokumentów opisanych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, które wbrew twierdzeniom skarżącej były sformułowane w sposób prawidłowy i kompletny. W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. - Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) organ odwoławczy zauważył, iż wobec bezsporności faktu, iż przedmiotowy budynek był w posiadaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, na zasadzie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. był związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, co jednoznacznie świadczy o trafności stanowiska organu pierwszej instancji co do zastosowanej stawki podatku.

Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. - Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm., dalej: p.g.k.) podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, które zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym są wiążące dla organów podatkowych w rzeczonym zakresie. W rozpatrywanej sprawie zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji w sposób dostateczny przeprowadził postępowanie wymiarowe z pełnym udziałem podatnika, ustalając w sposób prawidłowy osobę podatnika oraz przedmioty opodatkowania na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: o.p.).

3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w treści której zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) rażące naruszenie przepisów o.p. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz brak dokonania ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o zasadę prawdy materialnej poprzez naruszenie zasady bezpośredniości i dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie o oparciu o deklarację innego podmiotu bez przeprowadzenia oględzin nieruchomości i wskazania, która część podlega ewentualnemu opodatkowaniu, która jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej, ile wynosi faktyczna powierzchnia nieruchomości;

2) rażące naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez obciążenie obowiązkiem podatkowym skarżącej w sytuacji, gdy samoistnym posiadaczem nieruchomości był inny podmiot, który miał w posiadaniu wskazaną nieruchomości;

3) brak zapewnienia Spółce czynnego udziału w postępowaniu;

4) błędne i lakoniczne uzasadnienie decyzji opartej na całkowicie dowolnych ustaleniach organu - organ bowiem wskazuje, że w oparciu o posiadane dokumenty dokonał ustalenia wysokości podatku, jednakże nie podaje, o jakie dokumenty chodzi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Celem wyjaśnienia zarzutu skarżącej SKO wyjaśniło, iż przy wydawaniu decyzji organy nie opierały się na deklaracji podatkowej złożonej przez inny podmiot, lecz dokonały ustalenia podstawy opodatkowania we własnym zakresie, na podstawie powołanych w decyzjach dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę w całości, w pierwszej kolejności poddał rozważaniom kwestię relacji art. 21 ust. 1 p.g.k. i art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Sąd pierwszej instancji powołał się przede wszystkim na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 18 listopada 2013 r. II FPS 2/13, a także wyrok NSA z 15 lipca 2014 r. II FSK 2234/12, w których wyjaśniono zakres obowiązywania wyrażonego w art. 21 ust. 1 p.g.k. bezwzględnego związania organów podatkowych danymi ewidencyjnymi. Wskazał, iż przyjmuje się dwie kategorie danych ewidencyjnych, tj. dane bezwzględnie wiążące organy podatkowe oraz dane o względnej mocy wiążącej, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 194 § 3 o.p.). Z przeprowadzonej analizy rzeczonych orzeczeń WSA wyprowadził wniosek, iż art. 21 ust. 1 p.g.k. tylko wtedy będzie podstawą do formułowania tezy o wyższości danych z ewidencji gruntów i budynków nad danymi ustalanymi przez organy podatkowe, jeżeli informacje znajdujące się w tej ewidencji zostały ustalone przez organy ewidencyjne na podstawie samodzielnie przysługujących im kompetencji do ustalania i weryfikowania okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wpisów do ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem WSA, jeżeli ze względu na obowiązujące przepisy w ewidencji gruntów i budynków nie zamieszcza się jakiś informacji, organy podatkowe nie mogą uchylać się od obowiązku ich samodzielnego ustalenia, jeżeli jest to istotne dla wymiaru podatku.

Przenosząc poczynione wywody prawne na grunt rozpoznawanej sprawy, sąd pierwszej instancji uznał, iż organy podatkowe obu instancji bezpodstawnie uchyliły się od obowiązku ustalenia istotnych kwestii w sprawie, powołując się na brak stosownych adnotacji w ewidencjach w odniesieniu do kwestii samoistnego posiadania przedmiotowych nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, iż art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 p.g.k. przewiduje wąski krąg przypadków, w których w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się posiadaczy lub posiadaczy samoistnych, co nie miało miejsca w odniesieniu do przedmiotowej sprawy. Skoro nie było podstaw do wykazania w ewidencji posiadaczy samoistnych, ich brak nie powinien przesądzać o ich nieistnieniu w kontekście podatku od nieruchomości. Zdaniem WSA art. 3 ust. 3 u.p.o.l. nie zawiera ograniczeń jak art. 20 ust. 2 p.g.k., co oznacza, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają samoistni posiadacze, którzy niekoniecznie muszą być wpisani do ewidencji gruntów i budynków, ponieważ w ewidencji tej wykazuje się samoistnych posiadaczy tylko w ograniczonym zakresie.

Niezależnie jednak od przedstawionego wywodu prawnego, sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się uchybień, które winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W ocenie sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał niezbicie, iż właścicielem nieruchomości była skarżąca, która nawet nie uprawdopodobniła, że w okresie, którego dotyczyła sporna sprawa, samoistnym posiadaczem był inny podmiot. W toku całego postępowania strona skarżąca nie złożyła też konkretnego wniosku dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnił, iż czym innym jest władanie rzeczą lub posiadanie zależne, a czym innym posiadanie samoistne, a tylko ten ostatni rodzaj posiadania może skutkować nałożeniem obowiązku podatkowego. Sąd pierwszej instancji powołał się przy tym na dotychczasowe orzecznictwo NSA, zgodnie z którym brak udowodnienia przez właściciela faktu oddania nieruchomości osobie trzeciej w posiadanie oznacza konieczność poniesienia przezeń daniny publicznej od nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, iż nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 122 i 187 § 1 o.p., bowiem w ocenie sądu organy zgromadziły w aktach sprawy kompletny materiał dowodowy. W uzasadnieniu decyzji odwołano się m.in. do treści tych dokumentów, wskazując na podstawy faktyczne określenia obowiązku podatkowego. Podkreślił przy tym, iż skarżąca w toku całego postępowania nie sformułowała konkretnej tezy dowodowej i nie wskazała dowodu potwierdzającego jej stanowisko jakoby w badanych okresie inna osoba aniżeli ona władała nieruchomością. Sąd uznał więc, że nie był zasadny zarzut braku przeprowadzenia rozprawy przez organ odwoławczy.

5. Od powyższego orzeczenia skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie następujących przepisów:

1) art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez oddalenie wniosku pełnomocnika o odroczenie rozprawy w sytuacji, gdy jak wynika z wniosku pełnomocnik miał wyznaczoną rozprawę przed Sądem Okręgowym w P. oddalonym od siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o [...] km;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji jako odpowiadającej przepisom prawa, mimo iż naruszała następujące przepisy: art. 3 ust. 1 u.p.o.l., art. 3 ust. 3 u.p.o.l., art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p. i art. 210 § 4 o.p.;

3) art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo iż zaskarżona decyzja naruszała następujące przepisy: art. 3 ust. 1 u.p.o.l., art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

4) art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo iż zaskarżona decyzja naruszała następujące przepisy: art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p. i art. 210 § 4 o.p.;

5) art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, poprzez dowolne przyjęcie, iż wniosek pełnomocnika o odroczenie rozprawy nie został uwzględniony, ponieważ nie wskazano we wniosku godziny posiedzenia sądu w innej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie zawiera podstaw uzasadniających jej uwzględnienie.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 P.p.s.a.) oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Ze względu na wskazane wyżej wymogi skargi kasacyjnej ustawodawca przewidział dla sporządzenia skargi kasacyjnej tzw. " przymus adwokacki". Stosownie do treści art. 175 § 1 i § 3 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być bowiem sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, na co wskazuje wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Sąd kasacyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Do wymagań materialnych (konstrukcyjnych) skargi kasacyjnej zaliczyć należy przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Niespełnienie szczególnych wymagań przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. nie podlega sanacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może skargi kasacyjnej uzupełniać, ani interpretować ( por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H.Beck, Warszawa, 2015, s. 687).

Nieadekwatny do przedmiotu sporu i niezrozumiały jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 214 §1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, chociaż autor skargi kasacyjnej w ogóle nie wymienia tego przepisu, że chodzi o art. 109 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej Sąd pierwszej instancji bezzasadnie oddalił jego wniosek o odroczenie rozprawy, ponieważ pełnomocnik miał w dniu rozprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym wyznaczoną rozprawę przed Sądem Okręgowym w P., oddalonym od siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o [...] km.

Jak wynika z akt sądowych skarżąca o terminie rozprawy (27 stycznia 2016 r.) została powiadomiona pismem z 31 grudnia 2015 r., które zostało doręczone 7 stycznia 2016 r. W dniu 21 stycznia 2016 r. skarżąca ustanowiła pełnomocnika. W tym samym dniu ustanowiony w sprawie adwokat przesłał wniosek o odroczenie rozprawy. W piśmie wskazał, że nie ma możliwości ustanowienia substytucji, a w dniu 27 stycznia 2016 r. ma już wyznaczoną rozprawę przed Sądem Okręgowym w P. Wniosek ten w dniu rozprawy został oddalony. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik nie wykazał aby miało dojść do kolizji terminu (tj. godziny) tej sprawy z innymi sprawami, w których był pełnomocnikiem. Trudno było przyjąć, że zachodzi kolizja spraw, jeżeli profesjonalny pełnomocnik nie podał, na którą konkretnie godzinę wyznaczone były rozprawy w sądach powszechnych.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że strona została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieobecność stron lub ich pełnomocników nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.). Odroczenie rozprawy jest wyjątkiem od tej zasady i powinno następować wyłącznie wówczas, gdy zachodzą prawem przewidziane przyczyny. W tej sprawie mogłyby to być jedynie nadzwyczajne zdarzenia lub znana sądowi przeszkoda, której nie można przezwyciężyć (art. 109 p.p.s.a.). Konieczność udziału w innej rozprawie może być uznana za przeszkodę skutkującą odroczeniem rozprawy jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że nie mogła jej przezwyciężyć. Pełnomocnik strony skarżącej dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że sprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie była wyznaczona na 10:30, zaś przed Sądem Okręgowym w P. na 12:30. Okoliczność ta nie była znana sądowi pierwszej instancji. Sąd nie mógł zatem rozważyć tej okoliczności rozpoznając wniosek o odroczenie rozprawy. Nie można zatem zarzucić sądowi, że pozbawił stronę możliwości obrony jej praw (por. wyrok NSA z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2898/15, z 25 lutego 2016 r., II FSK 3922/13).

Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuca wyrokowi sądu pierwszej instancji naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji w sytuacji naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Twierdzi, że w niniejszej sprawie organ nie zapewnił stronie czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego oraz pierwszej instancji, pomimo iż wniosek dotyczył istotnych dla sprawy okoliczności, a mianowicie ustalenia, czy we wskazanym okresie samoistnym posiadaczem był skarżący, czy osoba trzecia. Wyżej przedstawione uzasadnienie świadczy o nieznajomości akt postępowania podatkowego i lekceważącym traktowaniu instytucji skargi kasacyjnej. Z akt podatkowych wynika bowiem, że Burmistrz K. prawidłowo wyznaczył stronie postępowania termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (pismo z 14 stycznia 2015 r., k.4 akt podatkowych), zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze uczyniło to pismem z 30 kwietnia 2015 r. (k. 14 akt podatkowych).

Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnia pozostałych zarzutów wymienionych we wstępie skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 3 ust. 1 u.p.o.l., art. 3 ust. 3 u.p.o.l., art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p. i art. 210 § 4 o.p., co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jakiekolwiek merytoryczne odniesienie się do nich.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.