Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 102/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3, art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia SO Arkadiusz Mrowiec, Protokolant: asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skarg E. G. i Gminy . reprezentowanej przez Prezydenta Miasta . na decyzję Wojewody . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Starosta L. orzekł zwrot stanowiącej własność Gminy L. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. , przy ul. [...], dawniej oznaczonej nr [...] i [...], wchodzącej w obszar aktualnych działek nr [...] i [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjnej jako projektowane działki nr: [...] na rzecz: E. J. G., D. M. I. i J. H. M. po ? części oraz odmówił zwrotu działek oznaczonych numerami: [...]. Jednocześnie Starosta zobowiązał wnioskodawczynie do zwrotu ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zwaloryzowanej kwoty w wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] oraz E. G., D. I. i J. M. od wskazanej wyżej decyzji, Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] – utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]

Organ odwoławczy podzielając argumentację zawartą w decyzji organu I instancji zauważył, że wywłaszczona w 1975 r. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, której właścicielami byli poprzednicy prawni wnioskujących o zwrot tej nieruchomości, nie została w całości zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki wywłaszczenie nastąpiło (budowa osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą – ulicą). Tym samym, w takim zakresie w jakim nie nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia uzasadniony jest zwrot tej części nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Natomiast w zakresie, w jakim nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (w tym obejmującym ciągi piesze służące mieszkańcom osiedla), uzasadniona była odmowa zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości.

Ze skargą na powyższą decyzję organu II instancji, w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie odmowy zwrotu działek nr [...] i [...], wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca E. G..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organami obu instancji. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie przyczyny, dla której najważniejszy w sprawie dowód w postaci mapy zasadniczej wykazującej, że działki nr [...] i nr [...] nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, został pominięty przy ocenie istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nadto zarzuciła również naruszenie art. 8 k.p.a., według którego organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, poprzez naruszenie zasady obiektywnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz oparcie się wyłącznie na nieistotnych przesłankach, a pominięcie przesłanek kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy. We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia decyzji Wojewody, w części utrzymującej w mocy odmowę zwrotu projektowanych działek nr [...] i nr [...] Sprawę ze skargi E. G. zarejestrowano w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod sygn. akt II SA/Lu 102/14.

Ze skargą na decyzję Wojewody wystąpiła również Gmina L. jako aktualny właściciel podlegającej zwrotowi części nieruchomości i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] w części orzekającej o utrzymaniu w mocy tych postanowień decyzji Starosty Lubelskiego, na mocy których orzekł on o zwrocie na rzecz E. J. G., D. M. I. i J. H. M. części nieruchomości położonej w L. , przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjnej jako projektowane działki o numerach [...] oraz o związanych z tym zwrotem rozliczeniach pomiędzy żądającymi zwrotu nieruchomości a Gminą L. .

Zaskarżonej decyzji skarżąca Gmina L. zarzuciła naruszenie przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez niewłaściwą ich wykładnię.

Sprawę ze skargi Gminy L. zarejestrowano w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod sygn. akt II SA/Lu 103/14.

Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. Sąd – na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. – zarządził połączenie sprawy ze skargi E. G., sygn. II SA/Lu 102/14 – do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą sygn. akt II SA/Lu 103/14 ze skargi Gminy L. i prowadzenie obu spraw pod sygn. akt II SA/Lu 102/14.

W odpowiedzi na skargę E. G. (k. 13 akt sądowych) oraz w odpowiedzi na skargę Gminy L. (k. 45 akt sądowych), Wojewoda wniósł o ich oddalenie. W obu odpowiedziach wskazał jednocześnie, że zarzuty skarg tożsame z zarzutami jakie sformułowano w odwołaniach zostały omówione w zaskarżonej decyzji, dlatego podtrzymał zawarte w niej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Obie skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie zawierają uzasadnionych zarzutów, które stanowić mogłyby podstawę do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej jako "u.g.n."), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Wypada w tym miejscu zauważyć, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 (Dz.U. z 2014 r. poz. 376), przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W chwili wydania zaskarżonej decyzji przedmiotowy przepis był jednak przepisem obowiązującym.

Wywłaszczenia nieruchomości stanowiących własność J. i M. małż. C. dokonano decyzją Urzędu Miejskiego w L. – Wydziału Gospodarki T. i O. Środowiska z dnia [...] Celem przejęcia przedmiotowej nieruchomości miała być budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy N. , przy ul. [...] w L. .

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I Ns 330/11, spadek po M. C. nabyli: mąż J. C. oraz córki J. H. M., D. M. I. oraz E. J. G. – po Ľ części każde z nich. Z kolei spadek po J. C. nabyły córki: J. H. M., D. M. I. i E. J. G. – po ? części każda z nich.

Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona był w dacie wywłaszczenia jako dwie działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Obecnie wchodzi ona w obszar aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (obr. 43, ark. 7) i nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (obr. 43, ark. 10). Jak wynika z dokumentacji geodezyjnej dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości, zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr [...], wywłaszczona nieruchomość w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...] została w wyniku dokonanego podziału oznaczona w tej dokumentacji jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha (projektowana działka nr [...]), nr [...] o pow. [...] ha (projektowana działka nr [...]), nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Natomiast w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...], wywłaszczony teren oznaczono w dokumentacji jako działka nr [...] o pow. [...] ha (projektowana działka nr [...]).

Na rozprawie administracyjnej w dniu 6 lutego 2013 r. pełnomocnik wnioskodawców ograniczył wniosek o zwrot nieruchomości do tych części dawnych działek nr [...] i [...] które stanowią obecnie własność Gminy L. (k. 101 akt administracyjnych). Pismem z dnia 13 lutego 2013 r. pełnomocnik wnioskodawców skonkretyzował, że chodzi o te części działek oznaczonych dawniej nr [...] i [...] (obecnie wchodzących w skład działek [...]), które w powyższej dokumentacji geodezyjnej figurują pod numerami: [...].

Teren oznaczony w dokumentacji geodezyjnej jako działka nr [...] zajęty jest pod chodnik asfaltowy biegnący wzdłuż ul. [...] w L. . Teren oznaczony jako działka nr [...] wolny jest od jakiejkolwiek zabudowy, porośnięty koszoną trawą i stanowi część większego niezabudowanego obszaru, użytkowanego częściowo jako prowizoryczne boisko. Teren działki nr [...] zajęty jest pod chodnik z kostki brukowej, który powstał w czerwcu 2012 r., w miejsce poprzednio istniejącego i łączy ul. [...] z osiedlem mieszkaniowym oraz prowadzi do budynku handlowego i dalej do budynków mieszkalnych. Teren działki nr [...] wolny jest od zabudowy, porośnięty koszoną trawą i kilkoma drzewami. Działka nr [...] zajęta jest pod asfaltowy ciąg pieszy, który łączy budynek handlowy i budynki wielomieszkaniowe osiedla z pobliskim kościołem. Na działce nr [...] znajduje się koszona trawa i kilka drzew ozdobnych.

Z decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] wynika, że celem wywłaszczenia działek stanowiących kiedyś własność poprzedników prawnych skarżącej E. G., oznaczonych dawniej nr [...] oraz [...] – była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy N. przy ulicy N. w L. .

Pierwsze budynki obecnej S. [...] powstały w latach 1975-1976. Cel wywłaszczenia w postaci budynków wielomieszkaniowych i część infrastruktury towarzyszącej osiedlu (m.in. pawilon handlowy, przy ul. [...] w L. ), został skonsumowany do końca lat 70-tych XX wieku. Jednak nie cała wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowane zgodnie z tym celem. Zgodnie z celem wywłaszczenia nie zostały zagospodarowane działki nr [...] i [...] oraz działka nr [...], które zostały zwrócone decyzją Starosty [...] z dnia [...]

Na ocenę zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie ma wpływu ani to, z jakiego powodu nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, ani też to, czy nadal podtrzymywany jest zamiar zrealizowania celu wywłaszczenia na tej nieruchomości.

Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Dlatego o zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia nie przesądza ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. W związku z tym na organie administracji rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciążył obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.g.n.

Dlatego zasadniczą kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny było zbadanie, jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena, czy nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n., dla realizacji tego celu. Kluczowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa. Dlatego to na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w L. – Wydziału Gospodarki T. i O. Środowiska z dnia [...] należało określić cel wywłaszczenia. Jednakże w razie określenia celu wywłaszczenia w decyzji w sposób ogólnikowy, niezbędna jest wówczas prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędności w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji (por. T. Woś: Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2007).

Otóż, taka analiza miała miejsce na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, kiedy to Starosta L. ustalił, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy N. przy ul. [...]. Zgodnie z planem zagospodarowania terenu obowiązującym w dacie wywłaszczenia, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod usługi z zielenią towarzyszącą i objęta ustaleniem planistycznym "25-UOP" – "Przedszkole na 120 miejsc".

W przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą zaistnieć, by można było uznać nieruchomość wywłaszczoną za zbędną na cel wywłaszczenia. W świetle tego przepisu rozstrzygnięcie o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno być każdorazowo poprzedzone precyzyjnym, niebudzącym wątpliwości i jednoznacznym ustaleniem, czy na tej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia rozpoczęto lub nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia) oraz czy cel ten zrealizowano przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. Dopiero jednoznaczne dokonanie ustaleń w powyższym zakresie przez organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości umożliwia temu organowi rozstrzygnięcie o zwrocie lub o odmowie zwrotu nieruchomości.

Różnica zapatrywań stron skarżących w połączonych sprawach sprowadza się do oceny, czy nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n., to znaczy czy cel wywłaszczenia został osiągnięty. Strony niniejszego postępowania zakwestionowały poprawność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, gdyż zakwestionowały zakres orzeczonego zwrotu nieruchomości. Mianowicie skarżąca E. G. zakwestionowała częściową odmowę zwrotu odnośnie działek oznaczonych w dokumentacji geodezyjnej nr [...] oraz nr [...], akceptując w pozostałym zakresie decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnośnie zwrotu działek o nr [...], [...]. Z kolei Gmina L. zakwestionowała zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim utrzymano w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji o zwrocie wskazanych działek, aprobując jednocześnie rozstrzygnięcie Wojewody w pozostałym zakresie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że na ocenę zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie ma wpływu to, z jakiego powodu nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Jak słusznie podkreśliły organy administracji, celu wywłaszczenia określonego w decyzji nie należy interpretować rozszerzająco, bowiem wiąże się z tym zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na jakiekolwiek inne cele, w tym także na inne cele publiczne. W związku z tym zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu trzeba oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel ten powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Kwestia ustalenia i skonkretyzowania celu, na jaki wywłaszczona została nieruchomość, powinna zostać należycie zbadana przez organy orzekające w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wyjaśnienie wszelkich wątpliwości jest bowiem elementem niezbędnym do dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości, że celem wywłaszczenia nieruchomości objętej żądaniem zwrotu była budowa przedszkola osiedlowego w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego. Wynika to z decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, w której określono, że nieruchomość położona jest na terenie, w obrębie którego obowiązywał plan realizacyjny osiedla [...] w L. . Tego dokumentu nie udało się uzyskać Staroście [...] w toku postępowania, gdyż w zasobach archiwalnych Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. stwierdzono brak tego dokumentu. W tej sytuacji organ zasadnie oparł się na ustaleniu, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie wywłaszczenia objęty był postanowieniami planu [...] Miejscowy Plan Szczegółowy – plansza podstawowa skala 1:1000", zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 28 listopada 1973 r. i ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Prezydium W.R.N. w L. z dnia 21 stycznia 1974 r. Zgodnie z rysunkiem i tekstem do planu przedmiotowe działki położone były w obszarze przeznaczonym pod tereny usług z zielenią towarzyszącą i objęte ustaleniem planistycznym "25-UOp" – "Przedszkole na 120 miejsc". Zatem fakt uszczegółowienia celu wywłaszczenia spowodował, że zbędność nieruchomości należało oceniać z punktu widzenia realizacji tego szczegółowego celu, jakim była budowa przedszkola, a nie z punktu widzenia realizacji ogólnego celu, jakim była budowa osiedla.

Trafnie organy administracji orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy przedszkola, stanowiącego element większej inwestycji, jaką była budowa osiedla mieszkaniowego. Bezsporne w sprawie jest również to, że ten określony cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany.

Nie jest zatem zasadny zarzut G. L. dotyczący naruszenia przez organy przepisu art. 136 ust. 3 w zw. z 137 u.g.n., poprzez orzeczenie o zwrocie nieruchomości w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został osiągnięty.

Co prawda w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (m.in. w powołanych przez Gminę L. judykatach) przyjmuje się, że towarzysząca budownictwu mieszkalnemu infrastruktura, taka jak pielęgnowane trawniki, boiska, ciągi piesze, parkingi i inne urządzenia służące mieszkańcom, mieszczą się w celu wywłaszczenia, jakim jest realizacja osiedla mieszkaniowego, to jednakże takiej funkcji nie spełniają jednak koszona trawa, czy istniejące drzewa nasadzone przed wejściem w życie decyzji wywłaszczeniowej, czy też prowizoryczne boisko, przez co nie można ich postrzegać jako zorganizowanego zespołu składników służących zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, a tym samym uznać nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjnej jako projektowane działki o nr [...] (projektowana działka [...]), nr [...] (projektowana działka [...]) oraz [...] (projektowana działka [...]), za niezbędne dla celu wywłaszczenia.

W swojej skardze E. G. podniosła, że nie ma możliwości, aby w dacie wywłaszczenia celem odjęcia własności nieruchomości był ciąg komunikacyjny prowadzący do kościoła p.w. [...]. Nie sposób nie zgodzić się z tym argumentem, gdyż jak wyżej wskazano, celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy [...], przy ul. [...] w L. . Kwestia zrealizowania przedmiotowego osiedla nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie. Różnica zapatrywań sprowadza się do oceny, czy wybudowanie ciągów pieszych mieści się w granicach celu wywłaszczenia, jakim była budowa tego osiedla. Jak podnosi skarżąca budowa przedmiotowych ciągów pieszych nie ma żadnego związku z powyższą inwestycją, a działki wykorzystane na ten cel zostały wywłaszczone "na zapas". W ocenie zaś skarżącej Gminy L. oraz rozpatrujących niniejszą sprawę organów administracji, cel wywłaszczenia został spełniony, gdyż stanowią one integralną całość pozostająca w łączności z osiedlem mieszkaniowym. Stanowią połączenie komunikacyjne między budynkami mieszkalnymi a ul. [...], na której to ulicy znajdują się przystanki autobusowe, z których korzystają mieszkańcy osiedla, sklep osiedlowy oraz kościół parafialny, wybudowany głównie dla mieszkańców parafii – osiedla mieszkaniowego im. [...]

W doktrynie jak i w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest szerokie rozumienie pojęcia "osiedle mieszkaniowe". Obejmuje ono nie tylko domy mieszkalne, lecz także urządzenia służące mieszkańcom, takie jak m.in. ciągi piesze (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999 r. sygn. IV SA 2033/96, z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. I OSK 581/08, z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. I OSK 600/09 i z dnia 7 września 2007 r., sygn. I OSK 1324/06). W ostatnim z powołanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, w związku z czym o takiej zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu, na przykład w sytuacji, gdy chodzi o wielką inwestycję, która wymaga długotrwałego procesu realizacji. Budowa osiedla mieszkaniowego należy do wielkich inwestycji, które mogą być realizowane przez wiele lat. Nie niweczy jednak celu wywłaszczenia brak jednoznacznej informacji, kiedy teren oznaczony w dokumentacji geodezyjnej jako działki nr [...], [...] oraz nr [...], został zagospodarowane jako ciągi piesze związane z obsługą osiedla im. [...] w L. .

Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, w tym przeprowadzone dnia 17 lipca 2012 r. oględziny nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu, w których brały udział strony (k. 81 akt administracyjnych), pozwoliły organom na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że zdecydowana część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonej dawnymi nr [...] i [...] wchodzącej w skład obecnych działek nr [...] i [...], to jest działki wykazane w dokumentacji geodezyjnej jako działki nr [...], [...] oraz [...] o łącznej powierzchni [...] ha – stała się zbędna na cel wywłaszczenia i podlegać winna zwrotowi. Uzasadnione jest też ustalenie organów, że niewielki fragment zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, wykazany w dokumentacji geodezyjnej jako działki nr [...], [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, nie może zostać zwrócony, gdyż znajdujące się na nim ciągi piesze są ściśle związane z osiedlem, przez co konieczne są do jego funkcjonowania.

Chybione są również zarzuty naruszenia innych – wskazanych w skargach – przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., gdyż organy administracji należycie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Zastrzeżeń nie nasuwa także ocena dowodów zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jest ona zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Z przytoczonych wyżej względów należało jednoznacznie stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Dlatego mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.