Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 659/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 lutego 2022 r. nr SKO.4106.28.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta C., na podstawie art. 104, art. 107, art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17, art. 20 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 listopada 2021 r., odmówił W. W. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad T. W. (dalej: "ojciec Skarżącej", "osoba wymagająca opieki").

W uzasadnieniu organ przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał, iż Strona jest córką osoby wymagającej opieki, zatem osobą zobowiązaną do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej. Ojciec Strony pozostaje w związku małżeńskim z K. W., która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem B. W. i uprawniona jest z tego tytułu do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona zrezygnowała z zatrudnienia i nie wykonuje pracy zarobkowej, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Na podstawie decyzji nr [...] z dnia 25 października 2021 r. Strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, w okresie od dnia 1 sierpnia 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. Następnie, w powołaniu na wyniki wywiadu środowiskowego, organ poddał, iż ojciec Strony z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, wymaga stałej opieki i wsparcia. Małżonka osoby wymagającej opieki nie jest w stanie opiekować się mężem, ponieważ sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym synem. W ocenie pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad jedynie córka może zapewnić ojcu należytą opiekę. W związku z intensywnością świadczonej pomocy Strona nie jest w stanie podjąć zatrudnienia w żadnym wymiarze. Na podstawie dokumentacji ustalono, że ojciec Strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] na okres do dnia 30 czerwca 2022 r., jednak orzeczenie w pkt IV stanowi, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od dnia 28 grudnia 2011 r., tj. od [...] roku życia. W związku z powyższym, w powołaniu na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ odmówił przyznania Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, podkreślając, iż przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą do odmowy wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 1b, art. 24 ust. 1 i 2 u.ś.r., decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. nr SKO.4106.28.2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, przywołał treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. Następnie wskazał na brak podstaw do oparcia decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z Konstytucją.

W dalszej kolejności organ odwoławczy przywołał ustalenia poczynione przez organ I instancji. Nadto zauważył, że ojciec Strony pobiera świadczenie rentowe oraz pracuje na umowę o pracę w firmie [...], ma problemy kardiologiczne, leczy się u neurologa, psychologa i psychiatry, ma problemy z dawkowaniem i przygotowywaniem sobie leków, córka pomaga w robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, utrzymaniu porządku, zamawianiu wizyt lekarskich, załatwianiu spraw urzędowych, utrzymaniu higieny osobistej, zawozi ojca do pracy i pozostaje w gotowości, gdyby ojciec źle poczuł się w pracy i zaszła pilna potrzeba dojazdu do niego. W ocenie Kolegium zakres opieki sprawowanej przez Stronę nie ma charakteru stałego i długotrwałego oraz nie uniemożliwia jej podjęcia pracy choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ojciec Skarżącej prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i synem, żona nie pracuje i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem uczęszczającym do szkoły. Opisane wyżej czynności opiekuńcze mogą być wykonywane naprzemiennie z matką, która nie pracuje zawodowo, nadto czynności związane z zakupami czy przygotowywaniem posiłków są realizowane na rzecz wszystkich członków rodziny. Nadto na małżonce w pierwszej kolejności ciąży obowiązek wzajemnej pomocy i opieki nad mężem rozumiany jako obowiązek alimentacyjny.

W tym zakresie organ odwoławczy przywołał konieczność oceny przesłanki "rezygnacji z pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny" oraz w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osoba niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ocenie organu opieka sprawowana przez Stronę nie ma charakteru stałego i długotrwałego, tym samym nie stanowi przeszkody w podjęciu zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułowała zarzut naruszenia:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez przyjęcie, że sprawowana przez Stronę opieka nad niepełnosprawnym ojcem nie ma charakteru stałego i długoterminowego, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności pominięciu treści dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia ojca Skarżącej oraz jego żony, a także dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] prowadzonej przez Prezydenta Miasta C., w tym w szczególności treści decyzji z dnia 19 sierpnia 2020 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, a także przeprowadzenie dowodów z: dokumentów składających się na akta postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta C. pod sygn. [...] oraz przedłożonej decyzji Prezydenta Miasta C.z dnia 19 sierpnia 2020 r. [...] na okoliczność dotychczas przyjmowanych rozstrzygnięć w przedmiocie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Skarżącej organ pominął, że niespełna dwa lata wcześniej w/w decyzją z dnia 19 sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta C. przyznał Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad ojcem, w uzasadnieniu której wskazano, że faktyczną opiekę nad ojcem Skarżącej sprawuje jego córka, a opieka ta jest sprawowana właściwie i należycie. Zarówno w dacie jej wydania jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, sytuacja faktyczna co do stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz obowiązków Skarżącej wynikających z niepełnosprawności ojca, nie uległa zmianie Podkreśliła, iż wydanie różnych rozstrzygnięć przy braku zmiany okoliczności niweczy zaufanie do porządku prawnego i organów administracji publicznej.

Skarżąca zwróciła również uwagę, iż organ nie ma kompetencji do ustalania czy czynności opiekuńcze wykonywane przez Skarżącą nie są stałe lub długoterminowe w sytuacji, gdy z treści orzeczenia o niepełnosprawności wynika znacznie ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji. Nie podzieliła również stanowiska organu co do możliwości podjęcia przez Skarżącą pracy. Podobnie jako nietrafne uznała twierdzenie organu, że czynności opiekuńcze mogą być wykonywane naprzemiennie z żoną osoby wymagającej opieki, podczas gdy matka Skarżącej ma problemy z kręgosłupem i nie może podnieść ciężaru powyżej 1 kg, nadto opiekuje się niepełnosprawnym synem a opieka ta wymaga pełnego zaangażowania czasowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji odpowiadają prawu. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony przez Kolegium w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 lutego 2022 r. nr SKO.4106.28.2022 utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – Prezydenta Miasta C. z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności regulacja art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści ust. 1 wskazanej regulacji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

W rozpatrywanej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wyjaśniając przyczynę odmowy wskazał na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, przywołując przy tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie podzielił przyczyny odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia wskazanej przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego zakres opieki sprawowanej przez Stronę nie ma charakteru stałego i długotrwałego oraz nie uniemożliwia jej podjęcia pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, co uzasadniało, zdaniem organu odwoławczego, odmowę przyznania prawa do świadczenia.

W tym miejscu należy odnotować, że organ odwoławczy zasadnie w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyjaśnił, że przyczyna odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Przechodząc do podanej przez organ odwoławczy przyczyny odmowy, opartej w istocie o brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r., Sąd zważył co następuje.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 9 listopada 2021 r. (karta nr 1-6 akt administracyjnych), osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. nr [...] z dnia [...] (ze stwierdzeniem iż niepełnosprawność istnieje od 28 grudnia 2011 r., orzeczenie wydaje się do 30 czerwca 2022 r., osoba zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, karta nr 52 akt administracyjnych) oraz pracuje zarobkowo w S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., od 1 marca 2018 r. na czas nieokreślony z wynagrodzeniem 1.308,85 zł netto za miesiąc kwiecień 2021 r. (zaświadczenie S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia 18 maja 2021 r., karta nr 48 akt administracyjnych). Skarżąca pracowała zarobkowo w P.P.H.U. W. z siedzibą w K. u do dnia 31 stycznia 2021 r. w wymiarze ½ etatu (świadectwo pracy z dnia 1 lutego 2021 r., karta nr 50 akt administracyjnych). W okresie od dnia 1 sierpnia 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 620,00 zł miesięcznie przyznany decyzją Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia 25 października 2021 r. (karta nr 54 akt administracyjnych). Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (odpis skrócony aktu małżeństwa, karta nr 47 akt administracyjnych). Małżonka osoby wymagającej opieki K. W. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem B. W. i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne (decyzja Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia 13 września 2021 r., karta nr 46 akt administracyjnych).

Jak natomiast wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 31 listopada 2021 r. Strona sprawuje należytą opiekę nad ojcem, pomaga w robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, utrzymywaniu porządku w mieszkaniu, zamawianiu wizyt lekarskich oraz załatwianiu spraw urzędowych, w podawaniu i dawkowaniu leków, utrzymaniu higieny osobistej, dowozi ojca do pracy i jest w gotowości, gdyby ojciec poczuł się gorzej (karta 35-36 akt administracyjnych). Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej opieka polega na "przygotowywaniu posiłków, rozłożeniu lekarstw na porcje na dzień lub noc, przygotowaniu ubrań, dowiezieniu lub odebraniu z pracy w razie konieczności przyjechaniu do ojca do pracy" (oświadczenie z dnia 11 października 2021 r., karta nr 51 akt administracyjnych).

Przechodząc do właściwych regulacji należy wskazać, iż stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności obowiązek opieki spoczywa na małżonku. Na gruncie rozpoznawanej sprawy małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, iż w orzecznictwie prezentowane jest zarówno stanowisko, iż nie jest wykluczone na gruncie obowiązujących przepisów, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego również w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny do uczynienia zadość temu obowiązkowi, podkreśla się nawet, iż oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o kryterium wynikające z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki nie jest w stanie rzeczywiście tej opieki świadczyć, nie jest natomiast zależne wyłącznie od ustalenia, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r. I OSK 1113/15, z dnia 18 listopada 2021 r. I OSK 744/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2021 r. II SA/Po 293/21 i II SA/Po 466/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2021 r. II SA/Rz 709/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 października 2021 r. II SA/Ke 757/21), jak również stanowisko, zgodnie z którym pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2022 r. I OSK 1285/21, podobnie: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2022 r. I OSK 1244/21, z dnia 23 marca 2022 r. I OSK 2298/21, z dnia 17 marca 2022 r. I OSK 1212/21, z dnia 14 października 2021 r. I OSK 635/21, z dnia 26 kwietnia 2022 r. I OSK 1351/21).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela drugie z przedstawionych stanowisk. Na gruncie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca bowiem przewidział wprost negatywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trafnie wyjaśnił zatem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. I OSK 2391/20, iż "niewłaściwa jest wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego" (podobnie m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2022 r. I OSK 2298/21, z dnia 23 lutego 2022 r. I OSK 1015/21). Zatem już z tej przyczyny skarga winna ulec oddaleniu.

Jednakże niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, w sprawie nie została spełniona przesłanka stanowiąca istotę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Mianowicie zgodnie z brzmieniem przywołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niewątpliwie konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem.

Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. II SA/Gl 456/22). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, z dnia 23 października 2020 r. I OSK 1148/20).

Zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami osoba wymagająca opieki – ojciec Skarżącej pracuje zarobkowo w S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zaświadczenie z dnia 18 maja 2021 r., karta nr 48 akt administracyjnych). Praca wykonywana jest poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, nie jest też pracą zdalną, podczas której nadal mogłaby być wymagana stała pomoc osoby trzeciej. Sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika wymiar godzinowy świadczonej pracy przez ojca Skarżącej, jednakże okoliczność ta nie wpływa na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Zestawienie bowiem czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącą, a wskazanych zarówno w ramach wywiadu środowiskowego (karta 35-36 akt administracyjnych), jak również w treści osobistego oświadczenia Skarżącej z dnia 11 października 2021 r. (karta nr 51 akt administracyjnych), przy uwzględnieniu pracy zarobkowej osoby wymagającej opieki poza miejscem zamieszkania, nie pozwala na przyjęcie, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Skarżącą nastąpiło w celu sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zasadnie w ocenie Sądu, organ odwoławczy przyjął, że sprawowana opieka, nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przykładowo w godzinach pracy ojca.

Natomiast wskazane czynności opiekuńcze, których wykonywanie nie jest poddawane pod wątpliwość, mających charakter czynności związanych z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, wpisują się w czynności opiekuńcze stanowiące pomoc dla osób bliskich jej wymagającej, i w ocenie Sądu nie mogą usprawiedliwiać niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym brak bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaną opieką nad ojcem. W konsekwencji nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zarzuty skargi należało uznać za chybione. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazanego w pkt 1 petitum skargi, organ odwoławczy nie podzielił bowiem przyczyny odmowy organu I instancji, opartej na w/w regulacji. Także przy przyjęciu omyłki podczas formułowania zarzutu uznać należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia ust. 1 przywołanego przepisu art. 17, z przyczyn szczegółowo podanych powyżej. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organ nie pominął "treści dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia ojca Skarżącej oraz jego żony" jak podniesiono w pkt 2 petitum skargi. Stan zdrowia osoby wymagającej opieki, ani też jego małżonki nie był w sprawie kwestionowany. W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodów z dokumentów składających się na akta postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta C. pod sygn. [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okoliczność dotychczas przyjmowanych rozstrzygnięć w przedmiocie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd jedynie sygnalizuje, że przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie są tożsame.

Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.