Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1297/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1375
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - tekst jednolity
article: art. 56 pkt. 7, art. 59 ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 602/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia na stałe w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 602/13, oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej (pkt I) oraz przyznał adwokatowi kwotę 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt II).

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] po rozpoznaniu wniosku Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., orzekł o umieszczeniu M. K. w domu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 54 ust. 1, 2 i 2a, art. 60 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako "u.p.s."), § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działający z upoważnienia Wójta Gminy D., skierował M. K. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w O. Wskazał przy tym, że skierowanie M. K. do wskazanej placówki następuje w wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...].

Następnie Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T., działający z upoważnienia Starosty T., decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 59 ust. 2 u.p.s., orzekł o umieszczeniu M. K. na stałe w Domu Pomocy Społecznej w O. dla osób przewlekle somatycznie chorych. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że DPS w O. posiada obecnie wolne miejsce, dlatego możliwe jest orzeczenie o umieszczeniu M. K. w powołanym ośrodku zgodnie z decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiaty T. z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1375 ze zm. – dalej w skrócie "u.o.z.p."). Zgodnie z art. 38 u.o.z.p., osoba o której mowa w tym przepisie, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Jeżeli taka osoba lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. W aktach sprawy znajduje się prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. (sygn. akt [...]) o umieszczeniu M. K. w domu pomocy społecznej. Starosta powiatu miał zatem obowiązek wykonać takie prawomocne orzeczenie sądu i podjąć decyzję o umieszczeniu wymienionego w domu pomocy społecznej. Wydanie zaskarżonej decyzji było następstwem wskazanego postanowienia sądowego i dlatego brak jest podstaw, aby decyzję tę kwestionować. Kolegium stwierdziło ponadto, że w myśl art. 41 u.o.z.p. osoba przyjęta do domu pomocy społecznej w trybie art. 39 u.o.z.p., kierownik domu pomocy społecznej oraz inne wymienione osoby mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze stwierdził, że chciałby z matką pozostać w ich mieszkaniu. Jego zdaniem pracownicy ośrodka pomocy społecznej niebyt dobrze orientują się w sytuacji jego i matki, dlatego zbyt pochopnie i zbyt rygorystycznie ocenili sprawę.

W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę złożoną przez M. K. Domagał się ponadto uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Stwierdził przy tym, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 56 pkt 2 u.p.s. Organ uznał, że skarżący jest osobą przewlekle somatycznie chorą i winien zostać umieszczony w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć takiego stanowiska. Naruszono również przepisy prawa materialnego przez niezastosowanie normy wynikającej z art. 56 pkt 7 w zw. z art. 59 ust. 7 u.p.s. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłych z dnia 21 lipca 2010 r. oraz wnioski pracownika socjalnego zawarte w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, wskazują, że skarżący wykazuje cechy uzależnienia alkoholowego, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż powinien być on umieszczony na czas określony, a nie na stałe, w domu pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu, a nie dla osób przewlekle somatycznie chorych. Osoby przewlekle somatycznie chore to "osoby cierpiące na dolegliwości cielesne, fizyczne i chore psychicznie", a u skarżącego takie dolegliwości nie występują. M. K. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...] został umieszczony w domu pomocy społecznej. Sąd Rejonowy w [...] nie wskazał, aby umieszczenie to miało być na stałe i miało dotyczyć domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę M. K. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Sąd Rejonowy prawomocnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...], orzekł o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej. Postanowienie to zostało wydane po rozpoznaniu wniosku Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Przy wydaniu tego postanowienia to na sądzie opiekuńczym (sądzie rejonowym) spoczywał obowiązek wyjaśnienia i dokonania oceny, czy osoba mająca być umieszczona w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do umieszczenia jej w tym domu, nawet wbrew jej woli. Orzeczenie sądu opiekuńczego zastępuje brak stosownej zgody osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Podjęcie przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. oznacza, że to ten sąd dokonał ustalenia, że M. K. spełnia przesłanki uzasadniające umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Powyższe prawomocne postanowienie jest wiążące nie tylko dla organów wydających decyzje, ale także dla innych sądów. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd administracyjny, ani organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny (kwestionowania) prawidłowości orzeczeń zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym.

Organy administracji, wydając decyzje o skierowaniu a następnie o umieszczeniu w placówce osoby wskazanej w postanowieniu, są jedynie wykonawcami wiążącego je prawomocnego orzeczenia sądowego. W tej sytuacji, wobec wydania przez sąd powszechny orzeczenia o potrzebie przyjęcia skarżącego – bez jego zgody – do domu pomocy społecznej, rola organu administracji ogranicza się wyłącznie do wykonania orzeczenia sądu opiekuńczego poprzez wydanie w pierwszej kolejności decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, a następnie decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Taką decyzją wykonawczą była najpierw decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2012 r. o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Kolejną decyzją o charakterze wykonawczym była decyzja Starosty Powiatu T. z dnia [...] czerwca 2013 r. o umieszczeniu na stałe skarżącego w domu pomocy społecznej. Skoro prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej pozostaje w obrocie prawnym i jest wiążące dla organów administracji obu instancji orzekających w niniejszej sprawie oraz dla Sądu, to przyjąć należy, że zaskarżona do Sądu decyzja miała na celu wykonanie tego prawomocnego orzeczenia. W tej sytuacji bezzasadne są podniesione w skardze argumenty dotyczące sytuacji życiowej skarżącego, realizacji jego planów i marzeń oraz okoliczność, że mieszkanie nie jest zadłużone. Bezpodstawne są również zarzuty dotyczące wadliwości umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz umieszczenia w tym domu na stałe. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] ma charakter wiążący, dlatego przez czas istnienia tego orzeczenia w obrocie prawnym skarżący pozostawać będzie stale w ośrodku pomocy społecznej, co oznacza że jego pobyt tam będzie miał charakter stały. Świadczy o tym również treść przepisu art. 54 ust. 1 u.p.s., który jako przesłankę umieszczenia osoby w ośrodku pomocy społecznej wymienia potrzebę całodobowej opieki. Brak zapisu w postanowieniu sądu opiekuńczego dotyczącego charakteru pobytu (stały lub czasowy) oznacza, że pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter stały i obowiązuje do czasu uchylenia tego orzeczenia. Jedynie w przypadku uchylenia postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. ustanie obowiązek stałego pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej.

Zdaniem WSA we Wrocławiu za nietrafne należy również uznać stanowisko, że skarżący, jako osoba nadużywająca alkoholu, powinien zostać umieszczony w domu pomocy społecznej na czas określony na podstawie art. 56 pkt 7 w związku z art. 59 ust. 7 u.p.s. Przepisy te weszły w życie w dniu 11 maja 2013 r. na podstawie art. 1 pkt 13 i 14 ustawy z dnia 22 lutego 2013 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 509). Przepis art. 56 precyzuje typy domów pomocy społecznej w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone i w pkt 7 (dodanym 11 maja 2013 r.) wymienia dom pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu. Natomiast art. 59 ust. 7, który wszedł w życie również w dniu 11 maja 2013 r., stanowi, że decyzje o skierowaniu oraz o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 56 pkt 7, wydaje się na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy w uzasadnionych przypadkach. O skierowaniu do odpowiedniego typu domu pomocy społecznej nie orzeka sąd opiekuńczy w postanowieniu o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Po otrzymaniu orzeczenia sądu opiekuńczego organ wydaje decyzję o skierowaniu osoby do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, dostosowanego do rodzaju schorzeń. W dacie podjęcia decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej, czyli dnia [...] kwietnia 2012 r., przepisy art. 56 pkt 7 i art. 59 ust. 7 u.p.s. jeszcze nie obowiązywały i tym samym nie mogły mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Skoro w decyzji o skierowaniu M. K. do domu pomocy społecznej wskazano typ domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych (wymieniony w pkt 2 art. 56 u.p.s.), to skarżący nie mógł zostać umieszczony na podstawie późniejszej decyzji w innym typie domu pomocy społecznej, określonym w przepisie pkt 7 art. 56 u.p.s., nawet jeżeli przepis ten obowiązywał już w dacie wydania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Organ orzekający o umieszczeniu w domu pomocy społecznej jest związany decyzją o skierowaniu do określonego typu domu pomocy społecznej, wymienionego w art. 56 u.p.s. Kwestionowanie typu (rodzaju) domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 56 u.p.s., w decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, podjętej na podstawie art. 59 ust. 2 u.p.s., jest nieskuteczne z uwagi na to, że typ domu pomocy ustalony został w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.s.

W skardze kasacyjnej M. K. reprezentowany przez adwokata zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 602/13 w części pkt I, wnosząc o uchylenie tego orzeczenia w zaskarżonej części i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi M. K. zarzucił naruszenie:

1. art. 56 pkt 7 u.p.s. podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że M. K. jest osobą uzależnioną od alkoholu i winien być umieszczony w domu pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu;

2. art. 59 ust. 7 u.p.s. przez wydanie decyzji o umieszczeniu M. K. w domu pomocy społecznej na stałe, podczas gdy decyzja o umieszczeniu osoby uzależnionej od alkoholu winna być wydana na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy w uzasadnionych przypadkach;

3. prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie nowego stanu prawnego, co w konsekwencji doprowadziło do mylnego uznania przez Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie nie mógł zostać umieszczony na podstawie późniejszej decyzji w innym typie domu pomocy społecznej, nawet jeżeli przepis ten obowiązywał już w dacie wydania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, co z kolei godzi w podstawowe zasady zaufania obywateli do organów państwa i zasadę praworządności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie wskazał, że zasadą jest, iż organy wydają decyzję w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydawania rozstrzygnięcia, chyba że przepis szczególny stanowiłby inaczej. Oznacza to, że co do zasady organy muszą uwzględniać ewentualne zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, które następują w toku postępowania. Ponadto analiza przepisów art. 59 ust. 1 i 2 u.p.s., prowadzi do wniosku, że pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest poprzedzony wydaniem co najmniej trzech decyzji administracyjnych: decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej oraz decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Skoro mamy do czynienia z trzema różnymi decyzjami administracyjnymi - a jak wynika z art. 104 k.p.a., każda decyzja zasadniczo załatwia (rozstrzyga) odrębną sprawę - to oznacza, że w istocie występują tu trzy sprawy administracyjne, a co za tym idzie trzy postępowania administracyjne kończące się odpowiednio wydaniem każdej z wymienionych decyzji. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że nietrafny jest pogląd Sądu I instancji, że "skoro w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wskazano typ domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych,(...) to skarżący nie mógł zostać umieszczony na podstawie późniejszej decyzji w innym typie domu pomocy społecznej, określonym w przepisie pkt 7 art. 56 u.p.s., nawet jeśli przepis ten obowiązywał już w dacie wydania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej". Skoro obie decyzje są wydawane odrębnie, jako odrębne postępowania, to należy uznać, że decyzja późniejsza (o umieszczeniu w domu pomocy społecznej) winna być wydana na podstawie obowiązującego stanu prawnego w chwili jej wydania, czyli na podstawie przepisów, które weszły w życie w dniu 11 maja 2013 r. W konsekwencji decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. została wydana na podstawie nieobowiązujących przepisów, czyli de facto bez podstawy prawnej. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, że decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej była wydana na podstawie ówcześnie obowiązującego stanu prawnego, jednakże decyzja o umieszczeniu już nie uwzględniła późniejszej zmiany w stanie prawnym. Każda z decyzji stanowiła zakończenie odrębnego postępowania. Oznacza to, że decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. winna uwzględniać zmiany z dnia 11 maja 2013 r. W konsekwencji stanowisko Sądu I instancji, jakoby "kwestionowanie typu (rodzaju) domu pomocy społecznej (...) dopiero po wydaniu decyzji o umieszczeniu (...) jest nieskuteczne z uwagi na to, że typ domu pomocy ustalony został w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o skierowaniu (...)". Należy wskazać, że skarżący kasacyjnie nie miał możliwości kwestionowania typu domu pomocy społecznej i okresu umieszczenia w nim, albowiem przepisy, które uregulowały pobyt osób uzależnionych od alkoholu weszły w życie dopiero po wydaniu decyzji o skierowaniu do takiego ośrodka.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że skierowanie nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. To na właściwych organach spoczywa ciężar doboru właściwego ośrodka w postaci domu pomocy społecznej. Skarżący nie jest osobą przewlekle somatycznie chorą. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie jedynie stanowiska o uzależnieniu od alkoholu. W konsekwencji należy uznać, że Sąd l instancji nie wziął pod uwagę zmiany w stanie prawnym mającą miejsce między instancjami, czego następstwem było niezastosowanie norm obowiązującego prawa materialnego w chwili orzekania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny poza nieważnością postępowania (która w niniejszej sprawie nie zachodzi) może rozpoznawać jedynie te uchybienia, które zostały powołane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Rozpoznając skargę kasacyjną we wskazanych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga ta pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie.

Pobyt w domu pomocy społecznej ma co do zasady charakter dobrowolny. Wyjątek w tym zakresie stanowi umieszczenie w domu pomocy społecznej osób chorych psychicznie lub upośledzonych umysłowo, które nie wyrażają zgody na pobyt w takiej placówce. Procedura związana z przymusowym umieszczeniem takich osób w domu pomocy społecznej jest kilkuetapowa. Pierwszym etapem, warunkującym ewentualne dalsze publiczne działania w sprawie, jest postępowanie prowadzone przed sądem opiekuńczym w trybie art. 39 w zw. z art. 38 u.o.z.p. Jeżeli w toku tego postępowania sąd opiekuńczy uzna, że zachodzą przesłanki do umieszczenia danej osoby bez jej zgody w domu pomocy społecznej, to wydaje postanowienie o przyjęciu tej osoby do omawianej placówki. Zapewnienie realizacji takiego orzeczenia ustawodawca powierzył staroście powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która ma być umieszczona w domu pomocy społecznej (art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 u.o.z.p.).

Powyższe orzeczenie sądu opiekuńczego zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej. Ma ono przy tym charakter bezterminowy, na co słusznie zwrócił uwagę WSA we Wrocławiu. Zatem dopóki orzeczenie nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 u.o.z.p., postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe. Odmienne w tym zakresie sugestie autora skargi kasacyjnej jako gołosłowne należy zatem uznać za całkowicie nieuprawnione.

Prawomocne orzeczenie sądu opiekuńczego, o jakim mowa w art. 39 ust. 3 u.o.z.p. nie stanowi jeszcze podstawy do umieszczenia zainteresowanej osoby w domu pomocy społecznej. Podlega ono wykonaniu przez organy administracji publicznej, co następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Najpierw wszczyna się i prowadzi postępowanie w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. Decyzje w tym przedmiocie wydaje organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Kolejnym etapem procedury jest postępowanie w sprawie umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej. Sprawy te należą do właściwości organu prowadzącego konkretny dom pomocy społecznej, a zatem kończą się one decyzją albo organu gminy prowadzącej taki dom albo starosty powiatu prowadzącego dany dom pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 u.p.s.). Po zakończeniu powyższych postępowań następuje "przyjęcie" zainteresowanego do domu pomocy społecznej, co następuje w drodze czynności materialno-technicznej realizowanej przez dyrektora pomocy społecznej.

W sprawach związanych z umieszczeniem w domu pomocy społecznej obowiązuje zasada kierowania zainteresowanego do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej (art. 54-56a u.p.s.). Z przepisów tych wynika (na co również słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji), że wyboru konkretnego domu pomocy społecznej dokonuje się już w postępowaniu o skierowaniu do takiej placówki. Zatem w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wskazuje się profil (typ) domu oraz konkretną placówkę, w której ma przebywać dana osoba. Nie ma jakichkolwiek podstaw, aby takiego wyboru ponownie dokonywać w decyzji o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Ta ostatnia decyzja ma charakter jedynie wykonawczy. Organ orzekający o umieszczeniu w domu pomocy społecznej nie może ignorować ani samego istnienia ani treści postanowienia sądu opiekuńczego. Nie może też sam weryfikować ani zmieniać ostatecznej decyzji o skierowaniu do określonego domu pomocy społecznej. Dopóki takie orzeczenia pozostają w obrocie prawnym, organ prowadzący dom pomocy społecznej zobowiązany jest je wykonać oraz orzec o umieszczeniu danej osoby w placówce wskazanej w decyzji o skierowaniu do DPS i to na czas określony w tym rozstrzygnięciu oraz wynikający z treści wspomnianego postanowienia sądu opiekuńczego.

W rozpoznawanej sprawie M. K. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w O. został skierowany decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. K. nie podjął żadnych działań zmierzających do zweryfikowania tej decyzji, nawet po wejściu w życie ustawy z dnia 22 lutego 2013 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw. Zatem zmiana ustawy o pomocy społecznej dokonana powyższą ustawą z dnia 22 lutego 2013 r. nie mogła mieć w niniejszej sprawie żadnego prawnego znaczenia. M. K. nie mógł być ani umieszczony w domu pomocy społecznej, o którym mowa w obecnie obowiązującym art. 56 pkt 7 u.p.s., ani na czas wskazany w dodanym do ustawy art. 59 ust. 7. Jeszcze raz podkreślić należy, że w dacie orzekania przez Starostę Powiatu T. w obrocie prawnym pozostawała zarówno ostateczna decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2012 r. jak i prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] o bezterminowym przyjęciu skarżącego do domu pomocy społecznej. Organ orzekający o umieszczeniu M. K. w domu pomocy społecznej był związany nimi a w konsekwencji miał on bezwzględny obowiązek wykonać te orzeczenia, rozstrzygając o umieszczeniu M. K. na stałe w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w O., czyli DPS w wskazanym w decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni powołanych przepisów i właściwie ocenił sposób ich zastosowania. WSA we Wrocławiu nie można zatem zarzucić naruszenia ani art. 56 pkt 7 ani art. 59 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej.

Z powyższych względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.

Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skrzącego kasacyjnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w postępowaniu kasacyjnym brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie. Przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należną od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.