Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 703/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 18 kwietnia 2017 r. A. T. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką E. K. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] wydanym na stałe.

Decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] orzeczono o odmowie przyznania A. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawna matką E. K..

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z [...] nr [...] A. T. zostało przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną E. K. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zdaniem organu w tej sytuacji należało stronie odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia.

Od powyższej decyzji A. T. złożyła odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez stronę zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez stronę zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto zarzuciła niezastosowanie art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b u.ś.r. przez nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń jak wynika z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a, art. 8 k.p.a, art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, że sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przez skarżącą skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu podniosła, że w związku z opieką nad niepełnosprawną matką miała już wcześniej przyznane świadczenia pielęgnacyjne, a decyzja przyznająca to prawo wygasła. Przez blisko rok czasu strona nie mogła korzystać ze świadczeń z powodu nie spełniania warunków do żadnych form pomocy z przewidzianych w u.ś.r. Podkreśliła, że wystąpiła do organu z wnioskiem o ustalenie zasiłku dla opiekuna nie z własnego wyboru lecz z powodu trudnej sytuacji materialnej oraz zakreślenia przez ustawodawcę terminu do złożenia wniosku. Strona zauważyła, że na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nastąpiła zmiana stanu prawnego, zgodnie z którym w odniesieniu do art. 17 ust. 1b opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy, co potwierdza ugruntowana, jednolita linia orzecznicza NSA. Strona stwierdziła, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. przysługuje jej wybór jednego świadczenia w sytuacji, gdy wystąpił zbieg uprawnień do kilku wymienionych w tym przepisie. Powołała się następnie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 w zakresie bezpieczeństwa prawnego jednostki. Stwierdziła, że prawidłowe odczytanie treści art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b oraz art. 27 ust 5 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że strona opiekująca się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a posiadania do uprawnienia do zasiłku dla opiekuna nie może skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona stwierdziła, że decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona, gdyż została wydana w oparciu o błędną wykładnią prawa materialnego oraz naruszeniem przepisów postępowania.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zawartą w niej ocenę prawną.

Kolegium przytoczyło treść art. 17 u.ś.r. podkreślając, że zgodnie z jego ustępem 5 pkt 1b prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje osobie posiadającej uprawnienie m.in. do zasiłku dla opiekuna, a nadto zgodnie z ustępem 5 pkt 5, gdy na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Kolegium wskazało również na art. 17 ust.1 b u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Kolegium zauważyło, że jako podstawę do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji wskazał art.17 ust.5 pkt. 1 lit. b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednocześnie wskazał na art. 27 ust. 5 u.ś.r. z którego wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do wskazanych w nim świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Odwołując się do twierdzeń strony dotyczących zbiegu jej uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna oraz zarzutu, że organ I instancji pozbawił ją możliwości wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego Kolegium stwierdziło, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż na podstawie przekazanych akt sprawy nie można stwierdzić, że niepełnosprawność jej matki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Kolegium stwierdziło, że Trybunał orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Ponadto podkreśliło, że organy administracji są związane obowiązującymi przepisami prawa.

A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od powyższej decyzji zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez :

a) zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust 1 Konstytucji RP,

b) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

c) nie zastosowanie art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to, nie uwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a , art. 9 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a, art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przez skarżąca skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej Sądu i wskazań co do dalszego postępowania w zastosowaniu przepisów u.ś.r. w zgodzie z sentencją wyroku TK z 21 października 2014 r. ze sprawy K 38/13., tj. zobowiązanie organów do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zgodzie z jej wnioskiem.

W uzasadnieniu skarżąca powieliła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji w szczególności podkreślając, że to ustawodawca stworzył bariery prawne wprowadzając je do ustawy o świadczeniach rodzinnych, tak aby po bezprawnym wygaszeniu praw słusznie nabytych skarżąca nie mogła ponownie nabyć już raz przyznanego świadczenia. Zauważyła, że organy obu instancji pozbawiły ja możliwości wyboru jednego ze świadczeń to jest świadczenia dla niej bardziej korzystnego spośród dwóch świadczeń: zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziła, iż fakt przyznania jej zasiłku dla opiekuna nie powinien stanowić wyłącznej podstawy do odmówienia jej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zasiłek dla opiekuna pobierała tylko dlatego, że w tamtym okresie nie było innego świadczenia dla osób opiekujących się niepełnosprawnymi osobami starszymi, ponieważ decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wygasły z mocy prawa w czerwcu 2013 r. W dalszej części skargi stwierdziła, że z uwagi na znaczącą różnicę kwotową świadczeń istnieje możliwość wyrównania różnicy między wypłaconym zasiłkiem dla opiekuna a świadczeniem pielęgnacyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację faktyczną i prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto - co wymaga podkreślenia – na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca ubiegała się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej także jak dotychczas "u.ś.r.") z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, do którego to świadczenia pielęgnacyjnego, co jest bezsporne, posiadała już ustalone prawo, bezterminowo.

Ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012 poz. 1548), z dniem 1 stycznia 2013 r. w ustawie o świadczeniach rodzinnych wprowadzono zmianę poprzez dodanie art. 17 ust. 1b. zgodnie z treścią wskazanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Nadto, w art. 11 ust. 3 ww. ustawy zamieniającej stwierdzono, że decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. wygasają z mocy prawa. Wobec powyższego decyzja przyznająca skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad matką, z dniem 1 lipca 2013 r. wygasła z mocy prawa.

Zaakcentować w tym miejscu należy, co nie jest bez znaczenia w sprawie niniejszej, że przepis art. 11 ust. 3 utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej "TK") z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 jako niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał m.in., że wygaszenie z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne nie realizowało żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela. Zdaniem Trybunału zaskarżone przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z pielęgnacją osoby niepełnosprawnej otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne i tym samym naruszyły ich bezpieczeństwo prawne (a w sposób pośredni również bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi). Nowelizacja nie uwzględniła sytuacji faktycznej świadczeniobiorców, dokonujących często trudnych wyborów życiowych poprzez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Świadczeniobiorcy ci, z jednej strony utracili prawo do świadczenia (na skutek nowelizacji), a z drugiej nie są w stanie uzyskać ponownie zatrudnienia. Nadto TK podkreślił iż, po utracie mocy z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej) w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani nie został wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Trybunał wskazał na konieczność zmiany przepisów prawa w tym zakresie.

Konsekwencją wyroku w powyżej wskazanej sprawie K 27/13 było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567), na mocy której umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy tj. w okresie czterech miesięcy poczynając od dnia 15 maja 2014 r.

W wyżej opisanych i ukształtowanych okolicznościach skarżąca wystąpiła o zasiłek dla opiekuna, który został jej przyznany w kwocie 520 zł od dnia 1 maja 2014 r. na stałe decyzją z dnia [...] Ze względu na istnienie w obrocie prawnym tej decyzji otrzymała obecnie zaskarżoną decyzję odmowną co do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie, co istotne, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obalił domniemanie konstytucyjności analizowanego przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., co oznacza że przepis ten jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie nie powinien mieć zastosowania.

Wbrew stanowisku Kolegium wyrok TK w sprawie K 38/14 ma wpływ na sytuację prawną skarżącej. Wyrok ten dotyczył niezgodności z ustawą zasadniczą jednej z przesłanek warunkujących otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego, która jest zawarta w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Analizując zatem sprawę z wniosku skarżącej z dnia 10 lutego 2017 r., w zakresie spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 b tej ustawy, nie można zatem pominąć treści tego wyroku.

Odmawiając przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego organ powołał się natomiast na przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie to nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję organ ograniczył się do literalnej wykładni brzmienia wyżej powołanego przepisu, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Natomiast nie ulega wątpliwości, że zmiany dokonane ustawą zmieniającą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw tj. art. 11 ust. 1 i 3 stwierdzające, iż dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne wygasają z dniem 30 czerwca 2013 r. oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny na niezgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno przed, jak i po nowelizacji omawianej ustawy – która to nowelizacja nastąpiła ustawą z grudnia 2012 r. Przed tą nowelizacją, co jest bezsporne, posiadała decyzyjnie ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaś po wejściu w życie nowelizacji, nie wystąpiły negatywne przesłanki, które wykluczałyby skarżącą z kręgu uprawnionych do tego świadczenia, za wyjątkiem wskazanego w zaskarżonej decyzji warunku uzyskiwania zasiłku dla opiekuna. Skarżąca jest osobą obciążoną obowiązkiem "alimentacyjnym" wobec matki na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś opieka nad nią jest całodobowa. Ponadto kryterium momentu powstania niepełnosprawności zostało wyłączone z zakresu normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r.

W świetle natomiast powyżej już wskazanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 27/13 (podważającej legalność regulacji wygaszającej poprzednio wydane decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego) oraz spełniania przez skarżącego co do zasady warunków pozytywnych do przyznania tego świadczenia, nie można zgodzić się z literalnym odczytaniem przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. i odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskiwanie przez nią prawa do zasiłku dla opiekuna.

W tej kwestii zauważyć należy, że zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 5 pkt 1b) jak i w ustawie o zasiłkach dla opiekunów (art. 2 ust. 5 pkt 1) znajdują się przepisy wzajemnie wykluczające z prawa do tych świadczeń, jeśli osoba ubiegająca się ma przyznane prawo do tego ustalonego w innej ustawie. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z kolei stosownie do treści art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy o zasiłkach dla opiekunów – zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże mając na uwadze wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 27/13, normy ostatnio cytowane należy odczytać na potrzeby niniejszego postępowania w ten sposób, że skoro przy zastosowaniu prawidłowej, uwzględniającej stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. skarżąca zachowałaby uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r., to nie miałaby w takiej sytuacji potrzeby występować po zasiłek dla opiekuna.

Ograniczenie w okolicznościach niniejszej sprawy wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. tylko do literalnego jego brzmienia narusza zasady demokratycznego państwa prawa określone w art. 2 Konstytucji RP. W świetle powyżej powołanej zasady za niedopuszczalne należy uznać doprowadzenie do sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawiła obywatela prawa do świadczenia pomocowego dwukrotnie wyższego. Nie można w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że "przymuszenie" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane – jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów.

Zdaniem składu orzekającego należy w takiej sytuacji jak rozpatrywana zastosować wykładnię celowościową i wskazać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną "przymuszając" do uzyskania świadczenia mniej korzystnego (zasiłku dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwana świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Demokratyczne państwo prawa winno służyć swoim obywatelom, celem realizacji zasady sprawiedliwości społecznej, szczególnie osobom, które w niezawinionych okolicznościach, rezygnując z pracy podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny (vide wyroki w sprawach II SA/Łd 422/16 z dnia 23 sierpnia 2016 r.; II SA/Sz 1174/15 z dnia 17 marca 2016 r. oraz VIII SA/Wa 480/16 z dnia 28 października 2016 r., II SA/Bk 189/17 z dnia 9 maja 2017 r., IV SA/Gl 187/17 z dnia 17 października 2017 r. – wszystkie dostępne w http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Doszło więc do błędnego zastosowania (błędnej wykładni) przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., a także ust. 5 pkt 5 które miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto jak wynika z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten wszedł w życie 1 stycznia 2016 r. zatem w dacie złożenia wniosku (18 kwietnia 2017 r.) skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia.

Wobec powyższego Sąd uznał również za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy

W takim stanie rzeczy organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyżej zaprezentowaną ocenę prawną. W tym zakresie rozważy zmianę bądź uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna. Skarżąca składając wniosek z 18 kwietnia 2017 r. w istocie dokonała wyboru świadczeń.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit "a" w związku z art. 135 p.p.s.a., decyzje organów obydwu instancji zostały uchylone.