Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1030/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Maria Jagielska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1952/12 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1952/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę L. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wystąpił do L. Oddziału Wojewódzkiego NFZ o rozpatrzenie sprawy objęcia L. S. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach: od 15 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2007 r. i od 1 sierpnia 2008 r. do 30 września 2008 r.

W czasie postępowania Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalił, że L. S. figurował w ewidencji działalności gospodarczej, a jako datę rozpoczęcia jego działalności oznaczono 15 grudnia 2000 r. Z dniem 5 sierpnia 2011 r. wpis został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej. Zawieszenie działalności gospodarczej nastąpiło od 22 czerwca 2009 r. do 22 czerwca 2011 r.

L. S. w toku postępowania wyjaśnił, że pozarolniczą działalność gospodarczą rozpoczął z dniem 8 stycznia 2001 r., z chwilą nadania numeru identyfikacji podatkowej w Urzędzie Skarbowym w L. a nie jak podał ZUS od dnia 15 grudnia 2000 r. Odnośnie do września 2008 r. L. S. podał, że nie dokonał żadnych zakupów na firmę, nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie opłacał rachunek na telefon na kwotę 138 złotych. W sierpniu 2008 r. także nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie w ramach porządków po zakończeniu prowadzenia działalności utylizował złom. Na dowód tego, że nie prowadził działalności poinformował, że lokal, w którym prowadził działalność gospodarczą został postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 maja 2008 r. w całości przekazany do użytkowania współwłaścicielowi.

Z informacji pozyskanych przez ZUS od Urzędu Skarbowego w L. odnośnie kwot deklarowanych VAT za okres od grudnia 2000 r. do września 2010 r. wynikało, że w grudniu 2000 r. L. S. wykazał sprzedaż netto w wysokości 983 złote, podatek należny w wysokości 216 złotych oraz zakupy w wysokości 25.448 złotych, w sierpniu 2008 r. wykazał sprzedaż netto w wysokości 700 złotych, podatek należny w wysokości 154 złotych oraz zakupy w wysokości 111 złotych, we wrześniu 2008 r. wykazał, jedynie zakupy w wysokości 138 złotych.

W tym stanie rzeczy Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. ustalił, że L. S. podlegał w okresach od 15 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2007 r. i od 1 sierpnia 2008 r. do 30 września 2008 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.; dalej: ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.; dalej: ustawą o ubezpieczeniu w NFZ), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027; dalej: ustawa o świadczeniach) w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), obowiązującą do dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu "osoby prowadzące działalność pozarolniczą- od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej" – obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu. Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s.

Podjęcie działalności gospodarczej przez L. S., zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.; dalej: u.d.g.), mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis taki stwarzał zaś domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej.

Prezes NFZ po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego uznał, że ustalenia, poczynione przez organ I instancji były prawidłowe i wskazujące, że w okresie tj. od 15 grudnia do 31 grudnia 2007 r. także od 1 sierpnia 2008 r. do 30 września 2008 r. zainteresowany prowadził działalność gospodarczą.

O powyższym świadczą informacje uzyskane od Urzędu Skarbowego jak również same wyjaśnienia złożone przez L. S.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł L. S.

Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że w sprawie kwestionowane są przez skarżącego dwa okresy objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym: od 15 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz od 1 sierpnia do 30 września 2008 r.

Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji WSA wywiódł, że L. S. był uprawniony do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od 15 grudnia 2000 r. do 5 sierpnia 2011 r. Sąd przychylił się do stanowiska skarżącego, zgodnie z którym wpis do ewidencji działalności gospodarczej, nie jest równoznaczny z faktycznym prowadzeniem tej działalności. Stwierdza on jedynie domniemanie, że taka działalność jest prowadzona. Domniemanie to musi być obalone poprzez wykazane wszelkimi środkami dowodowymi, że działalność gospodarcza pomimo wpisu nie była wykonywana.

Sąd I instancji uznał, że skarżący nie obalił tego domniemania.

Skarżący przyjął, że działalność gospodarcza to tylko wykonywanie czynności w ramach przyjętych zleceń. Tymczasem, zdaniem Sądu I instancji, prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć szeroko poprzez wykonywanie wszelkich czynności związanych z przedmiotem działania a nie tylko samo przyjmowanie zleceń, np. zakup towarów niezbędnych do prowadzenia działalności, okres postoju spowodowany chorobą, oczekiwanie na kolejne zlecenia. Skarżący wyjaśnił, że w grudniu 2000 r. dokonywał zakupu towarów potrzebnych do świadczenia usług, natomiast w sierpniu 2008 r. dokonywał złomowania albowiem kończył działalność, we wrześniu opłacał rachunek za telefon. Informacja pozyskana z Urzędu Skarbowego w L. wskazuje w ocenie WSA na to, że w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu 2008 r. skarżący deklarował kwoty podatku VAT, co jednak świadczy o prowadzeniu przez niego działalności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł L. S., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 8 pkt. 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., a także w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), w zw. z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., a także w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy organ wydając decyzję w sprawie zastosował błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa materialnego polegającą na przyjęciu, że skarżący w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu i wrześniu 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako prowadzący działalność gospodarczą, w sytuacji gdy zastosowanie prawidłowej wykładni tych przepisów prowadzi do ustalenia, że skarżący nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu i wrześniu 2008 r. z uwagi na fakt nieprowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej we wskazanych okresach, co powinno prowadzić do uwzględnienia skargi;

2) aft. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i sporządzenie uzasadnienia wyroku, niespełniającego wymagań określonych w tym przepisie, bowiem WSA w treści uzasadnienia nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i w uzupełniającym stanowisku pełnomocnika skarżącego, a przede wszystkim nie wyjaśnił, dlaczego czynności podejmowane przez skarżącego w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu i wrześniu 2008 r. ocenił jako prowadzenie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że co prawda skarżący wskazał jako planowaną datę rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej grudzień 2000 r., lecz rozpoczął jej prowadzenie dopiero w dniu 8 stycznia 2001 r. Czynności podejmowane przed tym dniem miały charakter czynności przygotowawczych i polegały na zakupie sprzętu do wykonywania w przyszłości działalności gospodarczej, co samo w spobie nie stanowiło prowadzenia tej działalności.

Odnośnie do tego okresu autor skargi kasacyjnej wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne uległy przedawnieniu po upływie dziesięcioletniego terminu przedawnienia.

Odnośnie do drugiego spornego okresu, tj. sierpnia i września 2008 r. skarżący podniósł, że nie prowadził wówczas działalności gospodarczej, a jedynie podejmował czynności niezbędne do jej zakończenia, czyli opłacał zaległe rachunki telefoniczne oraz dokonywał czynności złomowania aluminium pozostałego po prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na montażu instalacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie - mimo nie w pełni usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ustanowiona powołanym przepisem zasada związania skargą kasacyjną oznacza, że jeżeli nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a.

W rozpatrywanym przypadku skargę kasacyjną oparto na obu prawem przewidzianych podstawach, to jest zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i na naruszeniu przepisów postępowania - w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego trzeba przypomnieć, że błędna wykładnia oznacza niewłaściwe odczytanie treści przepisu, mylne rozumienie treści określonej normy prawnej. Natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

W podstawach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pakt 1 lit. a p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie - powiązano z zarzutem błędnej wykładni przepisów wskazanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej.

Poza sporem zarówno art. 8 pkt. 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. jak i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., a także w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. - wskazując osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - posługują się pojęciem "prowadzenia pozarolniczej działalności", odnoszącej się, poprzez art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, m.in. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Na gruncie powołanych regulacji trafnie podnosi się przy tym, że istotne znaczenie ma zatem nie to czy dana osoba jest przedsiębiorcą ale czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą.

Także w świetle art. 11 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ jak i art. 69 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie budzi wątpliwości, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wiąże się z faktycznym wykonywaniem działalności (od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) – także objętym podstawami kasacyjnymi - działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Poza sporem przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi - prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu cytowanego przepisu - podlegają wpisowi do ewidencji, przewidzianej ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Podzielić jednak należy dominujący w orzecznictwie pogląd –wywiedzionej z przywołanych regulacji.rczej a do dnia zaprzestazanych podstawach, to jest zarwno na naruszeniu przepisow - zasadnie zaaprobowany w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji - że wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza faktu prowadzenia działalności gospodarczej lecz jedynie rodzi domniemanie, że przedsiębiorca - figurujący w stosownej ewidencji - działalność w rozumieniu powołanych przepisów prowadzi. Domniemanie to niewątpliwie może być obalone. Ciężar udowodnienia - że mimo wpisu działalność gospodarcza nie jest prowadzona - spoczywa na przedsiębiorcy, jako osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, w tym co do powstania i ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Skład orzekający NSA nie ma wątpliwości co do tego, że w omówionym zakresie - czyli co do wymogu faktycznego prowadzenia (rozpoczęcia i zakończenia) działalności gospodarczej, dla ustalenia podlegania/niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jak i co do domniemania, płynącego z faktu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej - Sądowi I instancji nie można postawić zarzutu mylnego rozumienia treści normy prawnej, wywiedzionej z przywołanych wyżej regulacji.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że jej autor w gruncie rzeczy kwestionuje prawidłowość zrozumienia pojęć faktycznego rozpoczęcia i faktycznego zakończenia działalności gospodarczej. Sąd I instancji wywodził bowiem, że ,,prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć szeroko poprzez wykonywanie wszelkich czynności związanych z przedmiotem działania a nie tylko samo przyjmowanie zleceń np. zakup towarów niezbędnych do powadzenia działalności, okres postoju spowodowany chorobą, oczekiwanie na kolejne zlecenia".

Tymczasem w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną - z powołaniem się na orzecznictwo SN i NSA - podejmowanie czynności przygotowawczych do prowadzenia działalności gospodarczej nie można uznać za prowadzenie tej działalności. Według strony także czynności zmierzające do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowią prowadzenia tej działalności.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że powołane przez autora skargi kasacyjnej orzeczenia jednoznacznie nie podważają wykładni zaprezentowanej przez Sąd I instancji. Przede wszystkim przytoczone tezy odnosiły się do różnych stanów faktycznych konkretnych spraw. Ocena, czy działalność jest faktycznie wykonywana w znacznej mierze zależy bowiem od tego, czy doszło do jej uruchomienia. Powyższe pozostaje w związku z założeniem, że działalność gospodarcza wykonywana jest w sposób ciągły i zorganizowany. Choć więc istotnie prezentowany był pogląd, że czynności ograniczające się do czynności przygotowawczych do rozpoczęcia działalności gospodarczej nie można uznać za prowadzenie tej działalności - to jednak nie można nie zauważyć, że jednocześnie trafność tego stanowiska w motywach rozstrzygnięć uzależniano od ustalenia, czy te czynności przygotowawcze doprowadziły do podjęcia czynności należących już do zakresu działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji (por. wyroki SN - z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt III UK 35/07, z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II UK 51/11 oraz powołane tam i analizowane wcześniejsze orzecznictwo). Zdaniem NSA uznać należy, że analogicznie do rozpoczęcia działalności gospodarczej także w kwestii oceny, czy doszło do faktycznego zaprzestania jej wykonywania, należy mieć na uwadze na ile podejmowane czynności należały do tych z zakresu wynikającej z wpisu do ewidencji.

W tym stanie rzeczy także w omówionym ostatnio zakresie postawiony WSA zarzut błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego nie może być uznany za trafny.

Należy jednak mieć na względzie także sposób sformułowania zarzutu w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Wskazano tam na wadliwe przyjęcie ,,że skarżący w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu i wrześniu 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako prowadzący działalność gospodarczą, w sytuacji gdy zastosowanie prawidłowej wykładni tych przepisów prowadzi do ustalenia, że skarżący nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w grudniu 2000 r. oraz w sierpniu i wrześniu 2008 r. z uwagi na fakt nieprowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej we wskazanych okresach /.../".

Powyższe - w ocenie składu orzekającego - świadczy o tym, że strona kwestionuje także zasadność zastosowania powoływanych przepisów prawa materialnego.

Jak już powiedziano o prawidłowość zastosowania prawa materialnego decyduje stan faktyczny sprawy. Poprawności ustaleń nie można przy tym skutecznie podważać zarzutem naruszenia prawa materialnego.

Kwestia oceny, czy w sprawie zasadnie stwierdzono, że skarżący nie podważył domniemania prowadzenia działalności przez czas figurowania w stosownej ewidencji, pozostaje jednak w ścisłym związku z postawionym Sądowi I instancji zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Rola pisemnego uzasadnienia orzeczenia sądu w odtworzeniu procesu myślowego sędziów, który doprowadził do wydania uzasadnianego orzeczenia, oraz ustawowe wymagania, jakie musi spełniać uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego - były przedmiotem rozważań NSA w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09.

Skład 7 sędziów przesądził, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano nadto, że przez ,,stan sprawy" - o którym mowa w przytoczonym przepisie - należy rozumieć nie tylko zwięzłe przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także, jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana jest już w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia - co ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne. Przy czym prawidłowe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez prawidłowej oceny podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji nie wskazał w sposób wystarczający przesłanek, na których oparł się przyjmując, że nie obaliły domniemania prowadzenia działalności gospodarczej twierdzenia skarżącego i przedłożony przez niego dowód w postaci wyroku SR w L. II Wydział Cywilny.

W uzasadnieniu WSA ograniczył się do wskazania, co wynika z wyjaśnień skarżącego. Prawidłowość ustalenia, że skarżący prowadził działalność gospodarczą Sąd I instancji oparł zaś na informacji pozyskanej z urzędu skarbowego, że skarżący w grudniu 2000 r. i w sierpniu 2008 r. deklarował kwoty podatku VAT.

W ocenie NSA, w świetle przedstawionej wyżej wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, za dostateczne wyjaśnianie podstawy prawnej rozstrzygnięcia uznać należy to, że czynności podejmowane w grudniu 2000 r. – co jest w istocie poza sporem – doprowadziły do podjęcia czynności należących już do zakresu działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji.

Tego rodzaju wyjaśnienia nie można natomiast dopatrzyć się co do czynności podejmowanych w sierpniu 2008 r. Tak jak brak stosownych deklaracji podatkowych i nieregulowanie zobowiązań podatkowych nie może przesądzać o nieprowadzeniu działalności gospodarczej, tak zadeklarowanie podatku nie świadczy jednoznacznie o prowadzeniu działalności gospodarczej - dla potrzeb ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W żadnej mierze zaś Sąd I instancji nie odniósł się do czynności podejmowanych przez skarżącego we wrześniu 2008 r.

Stwierdzone uchybienia - stosownie do poczynionych wyżej rozważań, nie przesądzając rozstrzygnięcia - Sąd I instancji zobowiązany będzie usunąć po ponownym rozpoznaniu sprawy.

Z tych wszystkich względów - skoro zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania uznać należało za usprawiedliwiony - Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.