Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 780/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Starszy referent Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o.o. w K. (dalej zwana: strona, spółka, skarżąca, podatnik) na postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. nr [...] w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym za listopad 2017 r. w kwocie [...] zł do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika, tj. do 28 września 2018 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] r. do [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęła deklaracja VAT-7 za listopad 2017 r., w której spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł do zwrotu w terminie 60 dni na rachunek bankowy wskazany przez podatnika w kwocie [...] zł i do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy kwotę [...] zł. Termin zwrotu podatku VAT wynikającego z deklaracji upływał [...] r.

W dniu [...] r. organ wszczął u skarżącej kontrolę podatkową m.in. w zakresie zbadania zasadności wykazanego zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 2017 r. Przewidywany termin zakończenia kontroli ustalono na [...] r.

Z uwagi na niezakończenie kontroli przed upływem terminu zwrotu, organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] r. (doręczone stronie [...]r.) przedłużył termin zwrotu zadeklarowanej nadwyżki za listopad 2018 r. do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika, tj. do 28 września 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, powołując m.in. art. 87 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm. – dalej zwana: ustawa o PTU), że do stwierdzenia zasadności zwrotu podatku niezbędne jest zweryfikowanie transakcji spółki w okresie od kwietnia do listopada 2017 r., w szczególności w zakresie obrotu olejem napędowym i olejem smarowym, w celu ustalenia stanu faktycznego i potwierdzenia jego zgodności z przedłożonymi dokumentami. Celem prowadzonych czynności miało być ustalenie poprawności rozliczenia wewnątrzwspólnotowych dostaw towaru (oleju smarowego) oraz powiązania (rozliczenia) tych dostaw z wewnątrzwspólnotowymi nabyciami oleju napędowego i importem oleju bazowego. W związku z tym organ wystosował wnioski SCAC z zapytaniami do administracji podatkowych innych państw członkowskich Unii Europejskiej, a odpowiedzi dotychczas nie wpłynęły.

Organ nadmienił, że aktualnie prowadzi u podatnika kontrolę obejmującą, poza listopadem 2017 r., okresy od [...] do [...] 2017 r.

W zażaleniu strona w szczególności podniosła, że organ miał 60 dni na weryfikację zasadności zwrotu podatku i mimo dostępności pełnej dokumentacji - podpisując umowę z klientem skarżąca zawsze weryfikuje, czy posiada on ważny i prawidłowy numer identyfikacji podatkowej oraz czy jest zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych jako podatnik VAT UE, spółka dba, aby przed złożeniem deklaracji podatkowej być w posiadaniu pełnej dokumentacji świadczącej o tym, że wydane towary zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy – organ nie zdołał dokonać tej weryfikacji. Co więcej, objął weryfikacją dokumentację wykraczającą znacząco po za wymogi ustawy o PTU dla zawieranych przez spółkę transakcji.

Strona zwróciła uwagę, że przypadku importu Ministerstwo Finansów udostępnia narzędzia pozwalające na bieżącą weryfikację nabyć towarów, w postaci systemów informatycznych, tj. [...] i [...], jednak organ, mając je w dyspozycji, w ciągu 60 dni nie potrafił zweryfikować jednej transakcji, jaka została zawarta z podmiotem spoza UE w kontrolowanym okresie. Takie działanie organu znacząco utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym naraża stronę na cofnięcie pozwolenia na prowadzenie składu podatkowego. Dotychczas spółka działała w ten sposób, że wpłacała pewną pulę pieniędzy na podatek VAT-14 i ponieważ nabycia związane były z późniejszą dostawą wewnątrzwspólnotową, zawsze w deklaracji VAT-7 generowały nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, o którego zwrot na konto "B" w N. Izby Skarbowej w K. wnioskowano, celem pokrycia zaliczek na podatek VAT-14. W związku ze zmniejszeniem nabyć wewnątrzwspólnotowych w listopadzie 2017 r. spółka wystąpiła o zwrot nadwyżki za ten okres na własne konto, a nie na konto IS w K.. To spowodowało wezwanie do uregulowania zaległości podatkowych wynikających z deklaracji VAT-14. Spółka dodała, że nie dysponuje nieograniczonymi środkami finansowymi, aby generować milionowe nadwyżki w podatku VAT i czekać na ich zwrot w nieokreślonym terminie.

Zdaniem strony, instytucja przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym powinna być traktowana jako instytucja wyjątkowa, dopuszczalna jedynie w sytuacji dysponowania przez organ podatkowy konkretnymi dowodami, potwierdzającymi wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku, przy czym dowody na tę okoliczność powinny istnieć na dzień wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu. Tymczasem w tej sprawie organ na dzień wydania postanowienia takimi dowodami nie dysponował, a występowanie poprzez SCAC do obcych administracji skarbowych o kontrole kontrahentów spółki było zbędne. Organ posiadał bowiem pełen wachlarz krajowych narzędzi w postaci systemów informatycznych, gdzie każda czynność gospodarcza jest rejestrowana, do potwierdzenia stanu faktycznego z przedłożoną dokumentacją. Nie korzystając z posiadanych możliwości naruszył przepisy art. 121 ust., art. 292 oraz art. 125 O.p.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu powołał się m.in. na art. 87 ust. 2 zdanie 2 ustawy o PTU i przewidziane tam uprawnienie organu do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku do zakończenia zbadania zasadności jej zwrotu dokonanej w ramach jednej z czterech procedur tam wskazanych. Organ II instancji stwierdził, że uznaje działanie organu pierwszej instancji za zgodne z prawem. Przypomniał, że w realiach tej sprawy kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynika w części z wykazanych w deklaracji VAT-7 za listopad 2017 r. wewnątrzwspólnotowych dostaw oleju smarowego [...], nabyć wewnątrzwspólnotowych paliw silnikowych oraz z kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z deklaracji VAT-7 za październik 2017r. W świetle dotychczas poczynionych ustaleń, kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w części kumulowała się już od [...] 2017 r. Celem zweryfikowania zasadności zwrotu podatku za listopad 2017 r. organ uznał za konieczne zweryfikowanie transakcji za okres od [...] do [...] 2017 r., tj. potwierdzenie ich zgodności z przedłożonymi przez spółkę dokumentami. Za zasadne uznał zbadanie poprawności dokonanego przez spółkę rozliczenia wewnątrzwspólnotowych dostaw oleju smarowego oraz powiązania (rozliczenia) tych dostaw z wewnątrzwspólnotowymi nabyciami oleju napędowego i importem oleju bazowego, co wymagało wystosowania wniosków SCAC z zapytaniami do administracji podatkowych innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz pozyskania informacji w systemie [...]. Organ dodał, że niezbędne było zweryfikowanie transakcji handlowych z "C" sp. z o.o., "D" ([...]), "E" s.r.o. ([...]), "F". a.s. [...]). Z uwagi na powyższe, dopiero zakończenie w/w czynności pozwoli na weryfikację wykazanych danych w deklaracji VAT-7 za listopad 2017 r.

Organ nie podzielił także pozostałych zarzutów zażalenia.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, powtarzając zasadnicze zarzuty podnoszone uprzednio w zażaleniu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o PTU poprzez nieuzasadnione rozszerzenie badania zasadności zwrotu podatku na podstawie deklaracji VAT-7 za listopad 2017r. również na inne okresy rozliczeniowe, w wyniku wszczęcia i prowadzenia kontroli podatkowych obejmujących transakcje dokonane w okresie od dnia [...] do [...] 2017 r., podczas gdy kilkukrotne - na podstawie kilku postępowań - weryfikowanie deklaracji VAT-7 za listopad 2017 r. przed dokonaniem zwrotu podatku jest niezgodne z w/w przepisami, a zasadność zwrotu podatku oraz postępowanie podatkowe może dotyczyć tylko tego okresu rozliczeniowego, do którego odnosi się wniosek podatnika o zwrot podatku VAT;

2. art. 87 ust. 2 ustawy o PTU poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność potwierdzenia prawidłowości i rzetelności deklarowanych transakcji spółki, w wyniku uznania m.in., że firma "C" została wykreślona z rejestru podatników VAT, podczas gdy:

a) firma "C" nigdy nie była kontrahentem skarżącej i nigdy w/w podmioty nie zawierały ze sobą żadnej transakcji objętej podatkiem VAT;

b) organ w ogóle nie wskazuje, jakie zdarzenia oraz jakie dokumenty mają być poddane tej weryfikacji;

c) skarżący zawsze weryfikuje, czy podmiot transakcji posiada ważny i prawidłowy numer identyfikacji podatkowej oraz czy ów podmiot jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE;

d) skarżący zawsze sprawdza, czy podmiot transakcji jest zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych;

e) organ objął weryfikacją dokumentację znacząco wykraczającą poza wymogi ustawy o PTU dla zawieranych przez spółkę transakcji, a z drugiej strony nie skorzystał ze skutecznych narzędzi tej weryfikacji takich jak: [...], [...], [...], [...].

3. art. 2a O.p. poprzez jego niezastosowanie w wyniku powołania się przez organ na istnienie "konieczności dalszego badania zasadności zwrotu" oraz "wątpliwości co do celu dokonywanych dostaw" i nierozstrzygnięcie tychże wątpliwości na korzyść podatnika, działając tym samym również wbrew powszechnie obowiązującej zasadzie zaufania do podatnika;

4. art. 2a O.p. poprzez jego niezastosowanie i działanie wbrew powszechnie obowiązującej zasadzie zaufania do podatnika w wyniku bezzasadnego uznania, że skoro "dokumenty poddane kontroli zostały przesłane przez spółkę kurierem z R. bądź przywiezione osobiście przez prezesa zarządu spółki", to takie działanie stanowi jedną z "okoliczności równie charakterystycznych dla procederu wyłudzeń podatku VAT", podczas gdy spółka prowadzi zgodną z prawem działalność gospodarczą, reguluje zobowiązania podatkowe, a także posiada biuro i skład podatkowy w R., zaś wywodzenie z faktu przywożenia dokumentacji osobiście przez Prezesa Spółki lub kurierem z R. cech rzekomo charakterystycznych dla wyłudzeń podatku VAT jest niepoparte żadnymi dowodami i jednocześnie krzywdzące;

5. art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. oraz w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o PTU, poprzez:

a) nieuprawnione i nieuzasadnione przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT do czasu zrealizowania wniosków SCAC z zapytaniami do administracji podatkowych innych państw członkowskich UE;

b) niedokonanie zwrotu podatku w ustawowym terminie;

c) brak wskazania istotnych wątpliwości uzasadniających potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku, podczas gdy:

- w okresie objętym wnioskiem o zwrot podatku spółka dokonała tylko jednej transakcji z podmiotem spoza UE, co powoduje, że weryfikacja tej transakcji nie jest skomplikowana ani nie wymaga podejmowania czynności uzasadniających przedłużenie terminu do zwrotu podatku;

- w przypadku dokonanych przez skarżącą transakcji wewnątrzwspólnotowych organ nie dał wiary stworzonemu przez Ministerstwo Finansów systemowi [...], który szczegółowo rejestruje wszystkie transakcje jakie spółka zawarła z dostawcami towarów w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego;

6. art. 125 § 1 ustawy O.p. poprzez:

a) posługiwanie się środkami prawnymi nieadekwatnymi do prowadzonego postępowania oraz powodującymi jego przewlekłość, tj. wystosowanie wniosków SCAC z zapytaniami do administracji podatkowych innych państw członkowskich Unii Europejskiej;

b) uzasadnianie przedłużenia terminu do zwrotu podatku VAT od wyniku wydania przez WSA w Gliwicach nieprawomocnego wyroku z 19 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 771/17, uchylającego zaskarżoną interpretację indywidualną wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w zakresie opodatkowania nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju napędowego, podczas gdy:

- organ nie skorzystał z o wiele skuteczniejszych narzędzi, takich jak: [...], [...], [...], [...];

- nieprawomocny w/w wyrok WSA w Gliwicach nie stanowi prejudykatu dla rozstrzygnięcia w sprawie zasadności zwrotu podatku VAT dla skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W ripoście z [...] r. na odpowiedź organu skarżąca powtórzyła argumenty podniesione uprzednio w skardze. Organ odniósł się do nich w piśmie procesowym z [...] r.

Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. strona skarżąca podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o PTU, w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

W myśl art. 87 ust. 2 zd. 1 ustawy o PTU, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Z kolei art. 87 ust. 2a ustawy o PTU stanowi, że w przypadku wydłużenia terminu na podstawie ust. 2 zdanie drugie, urząd skarbowy na wniosek podatnika dokonuje zwrotu różnicy podatku w terminie wymienionym w ust. 2 zdanie pierwsze, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu podatku. (...)

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w tym zakresie znajdują oparcie w uregulowaniach dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. 06. 347. 1 – dalej zwana w skrócie: dyrektywa 112). Zgodnie z art. 273 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, powinny jednak czynić to w ramach przewidywanych prawem krajowym procedur i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Natomiast zgodnie z art. 183 dyrektywy 112, w przypadku, gdy za dany okres rozliczeniowy kwota odliczeń przekracza kwotę VAT należnego, państwa członkowskie mogą dokonać zwrotu lub przenieść nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy w oparciu o ustalone przez siebie warunki.

Państwa członkowskie mają zatem określoną swobodę przy formułowaniu wymogów zwrotu nadwyżki podatku VAT, w tym przedłużeniu terminu jej zwrotu. Procedura weryfikacji zasadności zwrotu jest w uzasadnionych przypadkach dopuszczalna, choć – jak podkreślił Europejski Trybunał Sprawiedliwości - nie może być nadużywana, a jedynie uruchamiana w celu przeciwdziałania wyłudzaniu podatku z budżetu (por. pkt 32 wyroku ETS z 25.10.2001 r. w sprawie C-78/00 Komisja WE przeciwko Republice Włoskiej, Zb. Orz. 2001, s. 1-2001). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie podkreślał, że państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez dyrektywę VAT (zob. wyrok w sprawie: Molenheide i in., pkt 47; wyroki: z 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb.Orz. s. I 1609, pkt 71, oraz z 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, Zb.Orz., s. 6161, pkt 54).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o zwrot różnicy podatku na warunkach i w terminie wynikającym z art. 87 ust. 2a oraz ust. 4a-f) ustawy o PTU, tj. po złożeniu zabezpieczenia majątkowego w przewidzianych formach.

Jak wskazano w cytowanych wyżej przepisach, organ podatkowy może weryfikować zasadność zwrotu. Jeśli tego rodzaju postępowanie zostanie wdrożone, wówczas termin zwrotu nadwyżki podatku jest przedłużany do czasu zakończenia tego postępowania. W omawianej sprawie zasadność zwrotu podatku za listopad 2017 r. podlegała weryfikowaniu w ramach kontroli podatkowej dot. tego okresu, wszczętej [...] r., czego skarżąca nie neguje. Nie jest też sporne, że kontrola podatkowa nie została zakończona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu. Postanowienie pierwszoinstancyjne zostało wydane [...] r., czyli już po wszczęciu kontroli, a przed upływem terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT, który upływał [...] r. (postanowienie zostało doręczone stronie [...] r.). W tym zakresie działania organu podatkowego Sąd uznał za prawidłowe.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku gdy przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu podatku, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę powiększoną o odsetki w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia go na raty. Odsetki przysługują wówczas, gdy zwrot jest zasadny, a podstawą ich naliczania będzie kwota faktycznie zwracana, a nie kwota żądana przez podatnika.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości pogląd, który Sąd orzekający podziela, że do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku wystarczy powzięcie przez organ wątpliwości co do zasadności zwrotu (np. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 610/13, z 28 marca 2014 r. I FSK 676/13 – dostępne: CBOSA). Nie zasługuje na aprobatę taka wykładnia art. 87 ust. 2 ustawy o PTU, która ogranicza stosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu do takiego stopnia, że w istocie prowadzi do niemożności spełnienia celu jej ustanowienia, tj. umożliwienia organowi tymczasowego wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia weryfikacji zasadności tego zwrotu w przypadku zaistnienia dostatecznych wątpliwości w tym zakresie.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy stwierdzić trzeba, że w ustalonych okolicznościach zaistniały przesłanki uzasadniające powstanie wątpliwości co do zasadności zwrotu, a tym samym do przedłużenia terminu do jego dokonania. Z zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na istnienie wątpliwości co do przebiegu transakcji pomiędzy spółką a wskazanymi kontrahentami bądź ich kontrahentami. To obligowało do sprawdzenia, czy dokumentacja odzwierciedla faktyczny przebieg zdarzeń gospodarczych. Ponieważ kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2017 r. wynika w części z wewnątrzwspólnotowych dostaw oleju smarowego, nabyć wewnątrzwspólnotowych paliw silnikowych (o których mowa w art. 103 ust. 5a i 5b ustawy o PTU) oraz z kwoty nadwyżki podatku z deklaracji VAT-7 za październik 2017r., a nawet w części kumulowała się od [...] 2017 r., celowe było poddanie weryfikacji transakcji handlowych z poszczególnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, szczególnie, że "C" Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9 i art. 97 ust 15 ustawy o PTU, a prezes zarządu skarżącej spółki był jednocześnie prezesem zarządu spółki "C", która z kolei była jednym z dwóch udziałowców spółki "C". Ponieważ kontrahentami były także podmioty z innych państw UE ("D"([...]), "E"s.r.o. ([...]), "F". a.s. ([...]), celowe było zbadanie tych transakcji m.in. poprzez wystosowanie wniosków SCAC, z uwzględnieniem okresu od kiedy kumulacja zwrotu mogła mieć miejsce. Podjęcie tych czynności oraz ich zakres organy zaprezentowały w wydanych postanowieniach, wskazując na wystąpienie do władz podatkowych innych państw z informacją SCAC.

Zdaniem Sąd, w przypadku przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w związku z weryfikacją prowadzoną na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o PTU w ramach kontroli, dopuszczalne jest sprawdzenie kontrahentów strony, sprowadzające się do ustalenia, czy dokumenty znajdujące się w dokumentacji księgowej kontrolowanej znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji kontrahentów oraz czy transakcje w ogóle miały miejsce. Czynności takie umożliwiają zbadanie przebiegu transakcji gospodarczych z udziałem skarżącej w kontekście zasadności wykazanego zwrotu podatku, wobec czego – wbrew zarzutom skargi - nie można ich uznać za bezzasadne (zob. wyrok NSA z 24.10.2018 r. sygn. I FSK 1592/2018). Niekiedy bowiem dopiero cały szereg ustaleń odnośnie dalszych kontrahentów i schematu obrotu towarem daje obraz okoliczności jakie towarzyszyły transakcjom, umożliwiając ich ocenę od strony skutków podatkowych. Co więcej, jeżeli dla oceny zasadności zwrotu istotne są zdarzenie z okresów innych niż ten, za który zwrot wykazano, organ ma prawo objąć weryfikacją także te inne okresy, wdrażając stosowną procedurę.

Sąd nie podzielił w tym zakresie zarzutów skargi dot. naruszenia art. 87 ust . 2 ustawy o PTU. Należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku, gdzie postanowienie to jest pierwszą czynnością w sprawie, a organ winien jedynie wykazać istnienie wątpliwości co do zasadności zwrotu, na co wskazuje wprost brzmienie w/w przepisu - jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć, w drodze postanowienia, ten termin do czasu zakończenia tej weryfikacji. Co do stwierdzenia wystąpienia tych wątpliwości organ I instancji wypowiedział się jednoznacznie stwierdzając, że schemat prowadzenia działalności przez spółkę budzi wątpliwości organu w kwestii zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym, co obliguje do zweryfikowania transakcji z dostawcami i odbiorcami firmy. Organ wskazał jakie czynności podjął, a argumenty skarżącego, że sam już zweryfikował kontrahentów nie mogą zastąpić czynności kontrolnych. Również przyjęta przez organ metodologia kontroli, tj. wystąpienie z wnioskami SCAC, nie może być skutecznie podważona z tego powodu, że – zdaniem skarżącego – organ powinien skorzystać z danych zawartych w systemach informatycznych którymi rozporządza. Zdaniem Sądu rzeczą organu jest dobór metod i środków kontroli przedsiębiorcy, o ile są one zgodne z prawem i nie naruszają zasad określonych w rozdziale 1 działu IV w zw. z art. 292 O.p., w tym zasady szybkości i prostoty działania, ale także zasady prawdy obiektywnej. Wymaga podkreślenia, że organ na etapie wydawania rozstrzygnięcia przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT, decyduje wyłącznie o konieczności dalszego weryfikowania zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem w rozpoznawanej sprawie o wykazanie, że zwrot jest zasadny czy niezasadny, ani o wykazanie że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością dokonania zwrotu, czy też jakie metody kontroli byłyby adekwatne do okoliczności i przyśpieszyły jej zakończenie. Istotą postępowania w sprawie przedłużenia terminu zwrotu jest jedynie uprawdopodobnienie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku i z tego powodu dochodzi do wstrzymania na czas weryfikacji zwrotu podatku, co wynika wprost z brzmienia art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o PTU. Czyni to zarzuty skargi w w/w zakresie niezasadnymi, w tym zarzuty naruszenia art. 2a O.p. Przepis ten nie dotyczy bowiem wątpliwości odnoszących się do stanu faktycznego, lecz nakazu rozstrzygania na korzyść podatnika niedających się usunąć wątpliwości co do przepisów prawa podatkowego. Takie wątpliwości nie zostały jednak w skardze wskazane.

Za niesłuszny uznał Sąd także zarzut braku merytorycznego uzasadnienia prowadzonej kontroli oraz braku wskazania w treści postanowienia jakichkolwiek obiektywnych powodów postępowania weryfikującego zasadność zwrotu. Zaznaczyć trzeba, że kompetencja do oceny zasadności podjęcia czynności kontrolnych została pozostawiona uznaniu organu podatkowego, który może podjąć takie czynności, jeśli uzna to za celowe i nie został on przez ustawodawcę zobowiązany do przedstawienia uzasadnienia dla wszczęcia kontroli. Natomiast co do ewentualnie przedłużającego się czasu trwania kontroli (przewlekłości czy bezczynności), kontrolowanemu przysługują środki prawne określone w ustawie, co jednak wykracza poza ramy niniejszej sprawy. Bez wpływu na powyższe (przedłużenie terminu zwrotu) pozostaje także zagadnienie prawne objęte wyrokiem tut. Sądu z 19.10.2017 r. sygn. III SA/Gl 771/17. Kwestia zasad opodatkowania transakcji nie podlega bowiem ocenie w postępowaniu w sprawie przedłużenia terminu zwrotu.

W konsekwencji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ II instancji utrzymując w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji - nie naruszył prawa. W tej sytuacji zarzuty skargi naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4 O.p. – Sąd uznał za niezasadne. Organy wyjaśniły bowiem zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Natomiast obowiązek działania szybkiego postrzegać trzeba jako skorelowany z obowiązkiem podejmowania działań wnikliwych, prowadzących do realizacji zasady prawdy materialnej. Realizowanie zasada szybkości postępowania nie może stać w sprzeczności z zasadą wnikliwości. Wydane przez organ II instancji postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, czyniąc – wbrew zarzutom skargi - zadość wymogom określonym w art. 217 § 2 O.p.

Mając powyższe na względzie Sąd, na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.