Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 576/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2016 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nabycia nieruchomości przez gminę z mocy prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołań Polskich Kolei Państwowych S.A. [...] oraz Burmistrza [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody S. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę P. z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa [...]

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda S. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., wydaną w trybie art. 17a ust. 3 oraz art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Polskich Kolei Państwowych stwierdził nabycie przez Gminę P., z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności przedmiotowych działek. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nabycie przedmiotowych działek na własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Wojewoda uznał, że z akt sprawy, w tym pisma Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., Starosty G. z dnia [...] listopada 2003 r. i oświadczenia Dyrektora Regionalnego Polskich Kolei Państwowych S.A. z dnia [...] maja 2013 r., wynika, iż przed dniem [...] maja 1990 r. Polskie Koleje Państwowe nie uzyskały tytułu prawnego w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości w formie prawem przewidzianej, a zatem na dzień [...] maja 1990 r. nieruchomości te nie pozostawały w zarządzie innej niż Skarb Państwa państwowej osoby prawnej. W konsekwencji organ uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, warunkujące przejście mienia ogólnopaństwowego z mocy prawa na rzecz gminy. Równocześnie Wojewoda stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przypadki określone art. 11-12 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wyłączające nabycie przedmiotowych działek w omawianym trybie.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Polskie Koleje Państwowe S.A. [...] oraz Burmistrz [...] wnieśli odwołania. W uzasadnieniu Polskie Koleje Państwowe wskazały, że decyzja Wojewody została wydana z obrazą prawa procesowego, tj. art. 107 kpa, przez pominięcie przy wydawaniu decyzji dokumentów potwierdzających zarządzanie nieruchomością przez Polskie Koleje Państwowe, a to: protokołu przekazania nieruchomości Polskim Kolejom Państwowym, pisma Burmistrza P. z dnia [...] kwietnia 2001 r. wyrażającego zgodę na uwłaszczenie przedsiębiorstwa oraz przesyłającego wykaz nieruchomości, od których przedsiębiorstwo deklarowało odprowadzanie podatków, oraz niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, które doprowadziły do przemilczenia wskazanych dowodów, co doprowadziło do niesłusznej decyzji.

Ponadto Wojewoda w rozstrzygnięciu pominął stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/10 oraz z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10, w których Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 80 (pierwotnie art. 87) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1991 r. Dz. U. Nr 30, poz. 127) grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Jednocześnie decyzja ustalająca wysokość opłat z tytułu użytkowania gruntu została uznana w drugim z powołanych wyroków za pełnoprawny dowód. Ponadto w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że majątek dysponowany przez Polskie Koleje Państwowe to majątek objęty działaniem art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wyłączającym spod komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego, które służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Zatem w opinii odwołującej się Spółki organ I instancji oparł rozstrzygnięcie wyłącznie na części dowodów w sprawie, pomijając dowody wskazujące na okoliczność, że nieruchomość nie podlega komunalizacji z mocy prawa.

W uzasadnieniu odwołania Burmistrz [...] wskazał, że w najstarszej posiadanej przez Urząd [...] dokumentacji sporna nieruchomość należała do kolei, o czym świadczy wpis z 1932 r. dokonany w języku [...] w art. matrykuły nr [...], zgodnie z którym właścicielem działek nr [...] jest kolej [...]. Na przedmiotowych działkach znajdują się dwa budynki mieszkalne, które były i nadal są zamieszkiwane przez byłych lub obecnych pracowników Polskich Kolei Państwowych. Od czasów powojennych nieruchomość nie była zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, ani też nie pozostawała w posiadaniu Gminy, a wszelkie władztwo nad nieruchomością zawsze sprawowały zmieniające się na przestrzeni lat jednostki organizacyjne Polskich Kolei Państwowych. Zdaniem Burmistrza [...] tytuł Polskich Kolei Państwowych do nieruchomości objętej decyzją Wojewody można wywieść z przepisów ustrojowych tego przedsiębiorstwa, w tym w szczególności z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312), jak również w oparciu o kolejne akty prawne dotyczące kolei państwowych, w tym art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zatem przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, Burmistrz [...] wskazał, że ustawodawca wyłączył grunty zarządzane przez Polskie Koleje Państwowe spod komunalizacji, a więc Wojewoda dopuścił się naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Ponadto organ I instancji naruszył art. 7, 77 i 10 § 1 kpa poprzez zaprzestanie realizacji obowiązku wynikającego z tych przepisów, w szczególności obowiązku zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie i niezawiadomienie stron o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożenia oświadczenia końcowego przed wydaniem decyzji w sprawie.

Po rozpatrzeniu złożonych odwołań Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że z brzmienia przytoczonego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego (państwowego) istniejący w dacie wejścia w życie przywołanej ustawy, tj. w dniu [...] maja 1990 r. Obowiązkiem organów administracji orzekających w sprawie komunalizacji mienia jest zatem ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości. W odniesieniu do niniejszej sprawy należało zatem ustalić, czy według stanu na dzień [...] maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do podmiotów wskazanych w powołanym przepisie. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 powołanej ustawy. W tej sytuacji organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie tytuł prawny Skarbu Państwa do nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną nie jest kwestionowany. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] jest Skarb Państwa. Podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa było zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1998 r., z którego wynika, że opisana nieruchomość stanowiła uprzednio własność Kolei [...] – [...] i przeszła na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Nie ulega zatem wątpliwości, że Skarb Państwa pozostawał właścicielem nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną na dzień [...] maja 1990 r. Natomiast dla ustalenia, czy działki objęte decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r. należały, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, niezbędnym pozostawało wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do", ujętym w tym przepisie. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że termin "należenia mienia" wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którą terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Mienie ogólnonarodowe (państwowe) zarządzane w ten sposób należało zatem do terenowego organu administracji państwowej. Obowiązująca wówczas ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 tej ustawy zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Zdaniem organu II instancji oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Zatem podmiot, który uważa, że mienie nie podlega komunalizacji, a nie posiada aktu, z którego wynikałby jego tytuł prawny do posiadanego mienia, nie może skutecznie przeszkodzić komunalizacji tylko przez sam fakt korzystania z mienia, który nie kreuje prawa zarządu. W trakcie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego nie odnaleziono dokumentu, na podstawie którego działki objęte decyzją Wojewody zostałyby oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu państwowemu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej. Wyłącznie faktyczne władanie sporną nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" nie stanowi natomiast negatywnej przesłanki uniemożliwiającej jej komunalizację w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Przy czym, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, prawa zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie można wywodzić z ogólnych przepisów prawa regulujących kwestię funkcjonowania kolei, powstania tego przedsiębiorstwa, czy też regulujących zasady gospodarowania gruntami. Jednocześnie w ocenie organu odwoławczego przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" oraz żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie przedsiębiorstwa konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu - a tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa. Faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nie tworzy bowiem formalnoprawnego zarządzania. Dlatego też, w opinii organu II instancji, podnoszona przez Burmistrza [...] argumentacja w zakresie możliwości wywodzenia prawa zarządu na rzecz przedsiębiorstwa z mocy przepisów ogólnych nie znajduje uzasadnienia prawnego. Stanowiska tego nie zmienia również przedstawiona przez Burmistrza dokumentacja geodezyjna prowadzona dla nieruchomości na terenie [...] w okresie od 1946 r. Chociaż w odwołaniu od decyzji Burmistrz [...] wskazuje, że w najstarszej posiadanej przez Urząd [...] dokumentacji nieruchomość należała do kolei, to dokumentacja ta zaświadczała jedynie o prawie własności do tej nieruchomości na rzecz kolei [...]. Okoliczność ta, jak wskazuje zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1998 r., stała się podstawą do przejęcia przedmiotowej nieruchomości na mocy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko sądów administracyjnych wskazujące na możliwość wywodzenia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" tytułu prawnego do mienia służącego faktycznie temu przedsiębiorstwu z aktów regulujących status prawny tego przedsiębiorstwa (np. przywoływany przez Spółkę oraz Burmistrza [...] wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09) zostało w późniejszych wyrokach tych sądów uznane za odosobnione i niezasługujące na aprobatę.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanką negatywną do komunalizacji nieruchomości byłby wyłącznie tytuł prawnorzeczowy przysługujący przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" do przedmiotowej nieruchomości. Natomiast dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie ustawowe "należy do" odwołuje się bowiem do aspektu prawnorzeczowego. Tym samym zarzuty podniesione przez Polskie Koleje Państwowe S.A. oraz Burmistrza [...] należy uznać za chybione. Wbrew temu, co twierdzi Burmistrz [...], nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, znajdowała się w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Sprawowanie władztwa nad nieruchomością jest bowiem czym innym aniżeli posiadanie nieruchomości w zarządzie. Organ odwoławczy podkreślił również, że przywołane w odwołaniu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10, wskazujące na możliwość wywodzenia przekazania gruntu w użytkowanie poprzez przedstawienie decyzji o wysokości opłat z tytułu użytkowania, zostało w późniejszych wyrokach tegoż Sądu uznane za odosobnione i nie zasługujące na aprobatę. Samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu państwowego ani pod rządami ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159, ze zm.), ani ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie tworzyło po stronie podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia automatycznie tytułu prawnego w postaci zarządu czy też użytkowania. Wobec czego ewentualna decyzja o ustaleniu opłat z tytułu korzystania z gruntu państwowego nie może być dowodem w niniejszym postępowaniu.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie może mieć wpływu "wykaz nieruchomości, od których PKP deklarowały odprowadzanie podatków". Przedmiotowy wykaz nie wskazuje na istnienie prawa zarządu Polskich Kolei Państwowych, jak też nie kreuje prawa zarządu. Co więcej, nie dotyczy on materii będącej przedmiotem orzekania w sprawie komunalizacyjnej, dlatego brak jest podstaw do uznania za słuszny zarzutu Spółki w przedmiocie pominięcia przez organ I instancji tego dokumentu. Podobnie nie znajduje uzasadnienia zarzut "pominięcia przez organ I instancji protokołu przekazania Polskim Kolejom Państwowym nieruchomości". Organ odwoławczy podkreślił, ze przywoływane przez Spółkę dokumenty, które to miały zostać pominięte przez organ I instancji, nie stanowiły części akt administracyjnych zgromadzonych w postępowaniu prowadzonym przed tym organem. Skoro zaś nie zostały zgromadzone w postępowaniu przed organem I instancji, to tym samym nie podlegały ocenie organu I instancji. Przy czym dowody te są częścią akt spraw uwłaszczeniowych, które zostały wszczęte w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Po dokonaniu przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową analizy powoływanych przez odwołującą się Spółkę dokumentów, Komisja wyraziła przekonanie, że z dokumentów tych nie można wyprowadzić wniosku, jakoby nieruchomość będąca przedmiotem komunalizacji znajdowała się w prawnie ustanowionym zarządzie na rzecz Polskich Kolei Państwowych. Dokumenty te dotyczą jedynie przejęcia - przekazania budynków mieszkalnych do eksploatacji, planów inwestycyjnych na nieruchomości, ich realizacji i rozliczenia, a więc materii innej aniżeli sprawa zakończona wydaniem decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r. i pozostają bez wpływu na jej treść.

Odnosząc się do przywoływanej w odwołaniu regulacji art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" organ II instancji wskazał, że uwłaszczenie dokonywane w oparciu o te przepisy może dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego, na dzień wejścia w życie ww. ustawy, tj. na dzień [...] października 2000 r., własność ogólnonarodową (państwową). Decyzja komunalizacyjna potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu [...] maja 1990 r., a zatem nie ma mocy konstytutywnej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 stwierdził, że art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że uzasadniona jest taka interpretacja art. 34a powołanej ustawy, według której przepis ten odnosi się do komunalizacji dokonywanej na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W tym stanie rzeczy ewentualne postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone w trybie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające komunalizację z mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w tym w szczególności z art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w świetle którego komunalizacji nie podlega mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, przede wszystkim dlatego, że przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" do żadnego z tych podmiotów nie mogło być zaliczone, zaś wykonywane przez Polskie Koleje Państwowe zadania nie należą do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów. Przy czym fakt funkcjonowania na nieruchomości linii kolejowej sam z siebie nie tworzy innej jakości w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nie istnieje żaden przepis prawa, który generalnie wyłączałby z komunalizacji nieruchomości, na których znajdują się czynne tory kolejowe czy inne obiekty Polskich Kolei Państwowych. Organ II instancji wskazał ponadto, odnosząc się do podnoszonego przez Burmistrza [...] zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 kpa, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że zarzut naruszenia art. 10 kpa może wywołać skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, czego Burmistrz nie wykazał.

Podsumowując, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stanęła na stanowisku, że Wojewoda S. prawidłowo uznał, że przedsiębiorstwu państwowemu "Polskie Koleje Państwowe" nie przysługiwał w dniu [...] maja 1990 r. przewidziany przepisami prawa tytuł prawny do opisanej nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta P.. W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów:

1. postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody S. z dnia [...] lipca 2013 r., w sytuacji, gdy decyzja ta winna zostać uchylona,

- art. 7, 8, 80 oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że prawo zarządu Polskich Kolei Państwowych w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej,

2. prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli:

- art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ustawy Przepisy wprowadzające (...) poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

- art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa,

- art. 5 (w skardze błędnie oznaczono jako art. 6) ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) w związku z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w związku z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz że z przepisów prawa wynika, że przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie Polskich Kolei Państwowych stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji Polskich Kolei Państwowych w dniu wejścia w życie ustawy z 1989 r. oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe w toku jego dalszej działalności,

- art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) w związku z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji "Polskich Kolei Państwowych", poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych, co do których przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego Polskich Kolei Państwowych oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia komunalizacji, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm., dalej: ustawa komunalizacyjna), mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa. Podkreślić należy, że kończąca to postępowanie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu [...] maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornych nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie [...] maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" dysponowało tytułem prawnym do przedmiotowych nieruchomości, co wykluczałoby możliwość ich komunalizacji, czy też władanie przedmiotowymi nieruchomościami przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" było jedynie władztwem faktycznym.

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez ustawodawcę pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie, tj. [...] maja 1990 r. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Przy czym ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r. musi być w oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Jak zaś wynika z akt sprawy, Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, z późn. zm.). Powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na wcześniejsze przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) jest całkowicie nieuzasadnione.

W ocenie Sądu, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w rozpatrywanej sprawie zasadnie przyjęła, że na dzień [...] maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" nie legitymowało się tytułem prawnym do spornych nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] maja 1990 r. sporne nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały jedynie w faktycznym władaniu Polskich Kolei Państwowych. Świadczy o tym m.in. pismo Polskich Kolei Państwowych z dnia [...] maja 2013 r., wypis z ewidencji gruntów sporządzony na dzień [...] maja 1990 r., zabudowanie spornych działek budynkami mieszkalnymi, pismo Starosty G. z dnia [...] listopada 2003 r. Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Według art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Przy czym zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Natomiast stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, Lex nr 47368; 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 27; Lex nr 3959). W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że użyte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Faktyczne władanie mieniem przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie przepisu przywołanej ustawy komunalizacyjnej następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem [...] maja 1990 r., a wydana decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 1342/99, niepubl; 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864; 16 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 583/05, Lex nr 198195, 22 stycznia 2009 r., sygn. I OSK 156/08, niepubl.).

Brak tytułu prawnego Polskich Kolei Państwowych w dniu [...] maja 1990 r. do spornych nieruchomości oznacza, że nieruchomości te należały wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tym stanie rzeczy spełnione zostały wszystkie marterialonoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa, a zarzut naruszenia przez organy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej (w związku z powołanymi w skardze przepisami prawa), poprzez wadliwe uznanie, że wyszczególnione w zaskarżonej decyzji działki należały w dniu [...] maja 1990 r. do terenowych organów administracji, uznać należy za chybiony.

Ponadto, zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), w świetle którego komunalizacji nie podlega mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, gdyż przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" do żadnego z tych podmiotów nie mogło być zaliczone, zaś wykonywane przez Polskie Koleje Państwowe zadania nie należą do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów. Ponadto nie istnieje żaden przepis prawa, który generalnie wyłączałby z komunalizacji nieruchomości, na których znajdują się czynne tory kolejowe czy inne obiekty Polskich Kolei Państwowych. W rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało bowiem należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego Polskie Koleje Państwowe do przedmiotowej nieruchomości nie posiadały. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" nie zostało ujęte.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że prawa zarządu Polskich Kolei Państwowych do spornych nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138, ze zm.), zgodnie z którym mienie Polskich Kolei Państwowych stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez Polskie Koleje Państwowe w toku jego dalszej działalności. Z przepisu tego bowiem w żaden sposób nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu tego przedsiębiorstwa w stosunku do konkretnych nieruchomości. Tym samym także zarzut naruszenia przez Komisję powołanego przepisu uznać należy za chybiony. W ocenie Sądu zarząd nieruchomością, zgodnie z powołaną regulacją prawną, musiał jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Wskazany przepis mógł stanowić jedynie podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. W tym kontekście nietrafny jest też zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy orzekające art. 80 (pierwotnie 87) ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, skoro przepis ten mówił o przekształceniu z mocy prawa użytkowania w zarząd, a prawa użytkowania ustanowionego zgodnie z przepisami o gospodarowaniu nieruchomościami Polskie Koleje Państwowe również nie posiadały. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizacje kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach wydanych w sprawach o sygnaturach akt: I OSK 1457/06; I OSK 1947/06, I OSK 1456/06, I OSK 187/07, I OSK 929/09 czy I OSK 1475/11). W niniejszej sprawie Sąd to stanowisko w całości podzielił. Z powyższych przyczyn poglądy przedstawiane przez stronę skarżącą, wskazujące na możliwość kreacji zarządu bądź użytkowania ex lege, uznać należy za nieuprawnione.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów obu instancji, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowych nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r. musi być w oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, ze zm.) i skutki poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r., jest w tym postępowaniu chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu [...] maja 1990 r., mogą dotyczyć jedynie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu [...] maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), który wprowadza przepis art. 34a, odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego (w tym powołanych w skardze art. 7, 8, 80, 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa) ani materialnego. W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zebrała i rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w prawidłowy sposób uzasadniła zajęte stanowisko.

Na zakończenie wyjaśnić należy, że stanowisko zaprezentowane we wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09, ma charakter odosobniony i w wielu późniejszych orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw, prowadzonych z udziałem skarżącej spółki Polskie Koleje Państwowe S.A., sądy administracyjne a przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny już do tego zapatrywania nie nawiązywały. Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie została rozstrzygnięta w ponad 200 prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skarg skarżącej Spółki. Trudno więc Sądowi zrozumieć ciągłą polemikę z utrwaloną linią orzeczniczą i powoływanie się na odosobnione orzeczenia, skoro linia orzecznicza dotycząca komunalizacji gruntów, które były w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych jest jednoznaczna (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1212/12, sygn. akt I OSK 1211/12, sygn. akt I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1091/12; czy z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt. I OSK 282/11). Należy natomiast przychylić się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem [...] maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718) orzekł jak w sentencji.