Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1416/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 11 d
journal: Dz.U. 2017 poz 2030
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik ( spr.), , Sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]czerwca 2020 r., znak [...] Minister Sprawiedliwości (dalej: Minister, "organ II instancji", "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 i 695 - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 11d ust. 1, 3, 5 i 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294 i z 2020 r. poz. 875 - dalej "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania Fundacji H.V. z siedzibą w W.(dalej: "skarżąca", "Fundacja") - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z [...] grudnia 2019 r., znak: [...] o odmowie wpisu ww. Fundacji na prowadzoną przez Wojewodę [...] listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na terenie województwa [...]punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] września 2019 r. Fundacja złożyła wniosek do Wojewody [...] o wpis na listę organizacji pozarządowych, uprawnionych do prowadzenia punktów w wyżej opisanym przedmiocie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji, powołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r., odmówił wpisu Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na obszarze województwa [...]

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że Fundacja spełniła warunki określone w art. 11 d ust. 2 pkt 1-4 oraz w art. 11d ust. 3 pkt 1-4, tj.: wykazała, że od 2016 r. świadczy nieodpłatną pomoc prawną i posiada doświadczenie w tym zakresie, załączyła listę osób mających wykonywać nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, uwzględniającą adwokatów, radców prawnych, doradców obywatelskich i mediatorów, gwarantuje należyte wykonywanie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, ponadto opracowała i stosuje zasady obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanych pomocy prawnej i świadczonych porad obywatelskich.

Jednakże, w ocenie Wojewody, Fundacja nie spełniła warunku wskazanego w art. 11d ust. 5 ustawy, który stanowi, że o wpis na listę nie mogą ubiegać się organizacja pozarządowa, która w okresie dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku nie rozliczyła się z dotacji przyznanej na wykonanie zadania publicznego lub wykorzystała dotację niezgodnie z celem jej przyznania, jak również ta organizacja pozarządowa, z którą starosta rozwiązał umowę. Wojewoda podał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, iż Starosta Powiatu [...] pismem z [...] stycznia 2019 r. rozwiązał ze skutkiem natychmiastowym umowę zawartą z Fundacją w dniu [...] grudnia 2018 r. - z uwagi na jej nienależyte wykonywanie (§ 14 umowy). Rozwiązanie umowy zostało podpisane wyłącznie przez Starostę [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało Fundacji przesłane zarówno drogą elektroniczną jak i pocztową. Fundacja, mimo takiej możliwości, nie odebrała przesyłki z placówki pocztowej. Organ I instancji ustalił, że okres w którym Fundacja nie może ubiegać się o wpis na listę trwa od 28 stycznia 2018 r. do dnia 28 stycznia 2021 r.

W konsekwencji, Wojewoda uznał, że zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 11d ust. 5 ustawy obliguje organ do wydania decyzji o odmowie wpisu Fundacji na listę organizacji uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Od powyższej decyzji Wojewody, Fundacja złożyła odwołanie wnosząc o jej zmianę poprzez wydanie decyzji o wpisaniu jej na listę organizacji pozarządowych, uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

W piśmie z [...] maja 2020 r. Fundacja podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Minister wyjaśnił, że odnośnie wniosku co do zmiany decyzji Wojewody i wydania przez organ odwoławczy decyzji o wpisie Fundacji na listę organizacji pozarządowych - nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego, tj. uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Minister Sprawiedliwości nie prowadzi bowiem list, o których mowa w art. 11d ustawy. Zgodnie z art. 11d ust. 1 oraz ust. 6 i 7 ustawy, tylko wojewodowie prowadzą takie listy i tylko oni mogą wydawać decyzje o wpisie lub odmowie wpisu danej organizacji pozarządowej na listę.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Wojewody[...] jest w pełni zasadna. Wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy o powierzenie prowadzenia punktu na obszarze danego województwa może ubiegać się organizacja pozarządowa, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b lub 22a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688), wpisana na listę, zgodnie z art. 11d ust. 1 ustawy, prowadzoną przez właściwego wojewodę, w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Z kolei, w art. 11d ust. 2-3 ustawy określono pozytywne przesłanki, które muszą spełnić organizacje pozarządowe, aby mogły uzyskać wpis na odpowiednią listę.

Z art. 11d ust. 2 ustawy wynika, że o wpis na listę w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, może ubiegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki:

1) posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego;

2) posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6;

3) daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia:

a) poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,

b) profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,

c) przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów;

4) opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej.

Stosownie natomiast do art. 11d ust. 3 ustawy, o wpis na listę w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, może ubiegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki:

1) posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się ze świadczeniem poradnictwa obywatelskiego, nabyte w okresie pięciu lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, lub co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem nieodpłatnego poradnictwa,

2) posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6;

3) daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia:

a) poufności w związku ze świadczeniem nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i jego dokumentowaniem,

b) profesjonalnego i rzetelnego świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,

c) przestrzegania zasad etyki przy świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów;

4) opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej.

Jednocześnie w art. 11d ust. 5 ustawy ustawodawca wskazał przesłanki negatywne, skutkujące odmową dokonania wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz nieodpłatnej mediacji. Z treści art. 11d ust. 5 ustawy wynika, że jedną z tych przesłanek negatywnych jest rozwiązanie przez starostę umowy z wnioskującą organizacją - w okresie dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku o wpis. Przepis ten stanowi, że rozwiązanie w tym okresie umowy z organizacją pozarządową przez jakiegokolwiek ze starostów jest bezwzględną przesłankę odmowy wpisu na listę.

Minister podniósł, że ustawodawca nie wskazał w powyższym przepisie powodów takiego rozwiązania umowy, ani nie ograniczył w żaden sposób okoliczności stanowiących podstawę decyzji starosty. Zdaniem organu odwoławczego, może to być również nieprawidłowe wykonywanie umowy - naruszanie postanowień w niej zawartych. Przepis nie warunkuje skuteczności odmowy wpisu od ilości umów rozwiązanych przez starostów. Wystarczające jest, bowiem aby tylko jeden ze starostów rozwiązał umowę z wnioskującą organizacją pozarządową. Brak jest też wymogu badania przyczyn rozwiązania. Ustawodawca nie ustanowił też ograniczeń terytorialnych, ani takich, które odnosiłyby się do przedmiotu umowy (nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie czy też nieodpłatna mediacja).

Tym samym, w ocenie Ministra, wystąpienie jakiegokolwiek przypadku rozwiązania przez starostę z organizacją pozarządową umowy mającej za przedmiot realizacje zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, czy też nieodpłatnej mediacji, stanowi obligatoryjną przesłankę dla wszystkich wojewodów do wydania decyzji o odmowie wpisu na każdą z prowadzonych list (listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie nieodpłatne] pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, czy też nieodpłatnej mediacji).

Organ odwoławczy podniósł, że z urzędu znane mu są dowody wskazujące na rozwiązanie z Fundacją umów przez starostów: [...] [...], [...], [...], [...]; na nieprawidłowości w wykonywaniu przez Fundację umów zawartych z powiatami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w W.; informacje o odstąpieniu przez Fundację od umów zawartych z następującymi powiatami: [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Należy do nich także oświadczenie starosty koszalińskiego z [...] stycznia 2019 r. o rozwiązaniu umowy z Fundacją i dokumentacja potwierdzająca przesłanie ww. oświadczenia do skarżącej.

Dalej wyjaśnił, że w dniu [...]marca 2020 r. Minister zawiadomił o powyższym Fundację, pouczył ją zgodnie z art. 79a k.p.a. oraz wyznaczył stosowny termin do zapoznania się ze zgromadzonym i uzupełnionym materiałem dowodowym oraz do odniesienia się w stosunku do niego - jak wymaga tego przepis art. 10 § k.p.a.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że nie ma podstaw aby umowę z 20 grudnia 2018 r., zawartą pomiędzy Powiatem [...] a Fundacją, uznać (jak oczekuje tego skarżąca) za nieważną. Fundacja H. V. po podpisaniu umowy z Powiatem [...]nie kwestionowała jej istnienia, skuteczności i przystąpiła do realizacji obowiązków umownych. Powyższe oznacza, że przedmiotowa umowa we wzajemnych relacjach między jej stronami, tj. Fundacją oraz Powiatem [...], uznawana była za zawartą i wzajemnie wiążącą. Z pisma Starosty[...] z [...] listopada 2019 r., skierowanego do [...] wynika, że Fundacja, przed dniem[...] stycznia 2019 r., nie kierowała do powiatu [...]żadnych oświadczeń o odstąpieniu od umowy nr [...]

Odnośnie oceny czy doszło do spełnienia przesłanki negatywnej z art. 11d ust. 5 ustawy (tj. w zakresie rozwiązania przez starostę z organizacją pozarządową umowy mającej za przedmiot realizację zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego), Minister stwierdził, że Starosta [...]w piśmie z[...] stycznia 2019 r. złożył Fundacji oświadczenie o rozwiązaniu umowy z [...] grudnia 2018 r., nr [...] o powierzenie realizacji zadania publicznego w 2019 r. pt. "Prowadzenie na terenie powiatu [...]punktów, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwa obywatelskiego" - ze skutkiem natychmiastowym. Na podstawie § 2 ust. 16 ww. umowy łączącej Powiat [...]z Fundacją, ta ostatnia zobowiązała się do świadczenia w wyznaczonych punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osoby uprawnione przepisami ustawy i na zasadach określonych ww. akcie prawnym. Z oświadczenia woli złożonego przez starostę [...], odnoszącego się do rozwiązania umowy z Fundacją, wynika, że Fundacja tego obowiązku nie realizowała i nie skierowała do wykonania umowy osób uprawnionych do świadczenia poradnictwa obywatelskiego ani tych, których wskazała w ofercie jako mających świadczyć poradnictwo obywatelskie. Następnie organ odwoławczy wskazał na § 14 ust. 2 umowy zawartej między Fundacją i Powiatem [...] zgodnie z którym "zleceniodawca, w przypadku niezawarcia umów przez zleceniobiorcę, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw, rozwiązuje umowę za dwutygodniowym wypowiedzeniem." Minister wyjaśnił, że ten zapis w zakresie pkt 2 lit. 6 odnosi się do braku zawarcia przez organizację pozarządową umowy z doradcą spełniającym wymogi z art. 11 ust. 3 a ustawy, który miał świadczyć w imieniu organizacji pozarządowej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. W myśl art. 11 ust. 9 pkt 1 w przypadku zaprzestania spełnienia warunku, o którym mowa m.in. w art. 11d ust. 3 ustawy (tj. posiadania przez organizację pozarządową umowy zawartej z doradcą oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6) starosta rozwiązuje umowę ze skutkiem natychmiastowym.

Organ II instancji stwierdził, że tożsamość (jak w tym przypadku) postanowień umownych i uregulowań ustawowych nie pozbawia starosty możliwości rozwiązania umowy w trybie art. 11 ust. 9 ustawy (przy tożsamych przesłankach). W sprawie istotne jest to, że z umowy wynika wprost, że jej stroną, czyli zleceniodawcą, jest powiat, a nie starosta.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, starosta wchodzi w skład zarządu powiatu jako jego przewodniczący. Pozostaje to jednak bez wpływu na kompetencje przyznane przez ustawodawcę staroście na podstawie art. 11 ust. 9 w zw. z art. 11d ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2 lub ust. 4 pkt 2 ustawy oraz art. 11d ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 ustawy, uprawniające starostę do rozwiązania umowy z organizacją pozarządową w przypadku zaistnienia przesłanek wynikających z powyższych przepisów. Upoważnienie do rozwiązania umowy z organizacją pozarządową na realizację zadania publicznego ustawodawca przyznał staroście, nie zaś powiatowi jako jednostce samorządu terytorialnego. Minister wyjaśnił, że starosta obok zadań wykonywanych jako przewodniczący zarządu powiatu (art. 26 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym) posiada też kompetencje własne, które realizuje jako organ administracji publicznej (nie zaś jako przewodniczący ww. organu kolegialnego powiatu). I tak, zgodnie z art. 11 ust. 9 ustawy, w przypadku zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2, lub ust. 4 pkt 2 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją ze skutkiem natychmiastowym. Natomiast, w przypadku zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Minister wyjaśnił, że w myśl art. 11 ust. 9 ustawy, organem właściwym do rozwiązania umowy o realizację zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest starosta. Przepis ten stanowi lex specialis wobec art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu powiatu (a nie starosty) składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd. W przeciwnym przypadku pierwsza z powołanych regulacji, tj. art. 11 ust. 9 ustawy, w zakresie wskazania organu upoważnionego do wykonania czynności w niej wymienionych - byłaby de facto zbędna. Dodatkowo Minister zaznaczył, że art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jest zamieszczony w rozdziale 5 "Mienie powiatu" (który wyznacza zakres jego stosowania), a nie w części ogólnej tej ustawy, czy jej rozdziale 3 "Władze powiatu". W związku z tym nie można tego przepisu stosować do przypadków określonych w art. 11 ust. 9 ustawy, mając na uwadze, że zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej, o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie ustawy, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej, które nie są związane z mieniem powiatu lecz są finansowane z budżetu państwa (art. 8 ust. 1 w związku z art. 19 ust. 1 ustawy).

Bez znaczenia przy tym pozostaje podanie, jako podstawy złożenia oświadczenia, konkretnych postanowień umowy. Minister podkreślił, że uprawnienie do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy przez starostę wynika bowiem z ustawy, a nie wyłącznie z treści stosunku cywilnoprawnego pomiędzy powiatem a Fundacją. Fundacja nie realizowała zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktu świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Zaistniała zatem podstawa do rozwiązania z nią umowy przez starostę na podstawie art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy.

O braku skuteczności tego oświadczenia nie stanowi także błędne wskazanie przez starostę, że rozwiązuje zawartą umowę ze skutkiem natychmiastowym, a nie, jak wynika z art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy, za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Omyłka ta skutkuje jedynie tym, że skutek złożonego oświadczenia w postaci rozwiązania umowy następuje nie w chwili dojścia do Fundacji treści oświadczenia, a dopiero po dwóch tygodniach. Niemniej jednak zwarta z Fundacją umowa została skutecznie rozwiązana przez Starostę.

Minister przyjął, że starosta [...]skorzystał z ustawowego uprawnienia wynikającego z art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy i skutecznie rozwiązał umowę z Fundacją - umowa została rozwiązana przez starostę, bez okresu wypowiedzenia i z przyczyn ustawowych. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało doręczone Fundacji i doszło do jej wiadomości zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego, co Wojewoda prawidłowo ustalił i uzasadnił w zaskarżonej decyzji.

Minister podkreślił, że w przypadku kwestionowania przez Fundację skuteczności złożenia tego oświadczenia winna ona wystąpić do sądu powszechnego z powództwem, o którym mowa art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Przepisy obowiązującego prawa nie upoważniają bowiem wojewody do badania, w toku rozpatrywania wniosku o wpis na listę, zasadności rozwiązania przez starostę z organizacją pozarządową umowy na realizację zadania publicznego.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt [...]).

Dalej organ odwoławczy podniósł, że już sama okoliczność rozwiązania umowy z Fundacja przez starostę koszalińskiego, była wystarczająca do wydania decyzji odmownej. Z treści art. 11d ust. 5 ustawy wynika bowiem, że wystarczający jest choćby jeden przypadek rozwiązania umowy przez starostę z Fundacją na podstawie art. 11 ust. 9 ustawy. Dlatego też Wojewoda [...] był zobligowany do wydania decyzji o odmowie wpisu Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na obszarze województwa [...].

Fundacja powołała się także na oświadczenia o rozwiązaniu umów przesłane przez inne starostwa powiatowe, wskazując że nie są one prawnie skuteczne.

Odnosząc się do tych zarzutów Minister stwierdził, że również starosta nowodworski, w piśmie z 5 marca 2019 r. złożył Fundacji oświadczenie o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy pt.: "Realizacja zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej dla mieszkańców Powiatu [...] w 2019 r.". Uzasadniając rozwiązanie umowy starosta wskazał na nienależyte wykonanie umowy przez Fundację. Świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w lokalu znajdującym się w budynku Urzędu Miasta w [...] nie było realizowane. Fundacja, pomimo wezwań powiatu, nie przedłożyła karty czasu pracy potwierdzającej realizację zadania. Z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z [...] lutego 2019 r. wynika, że Fundacja złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy (pismo z [...]stycznia 2019 r.), powołując się na trudności w obsadzeniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu. Zgodnie z § 13 ww. umowy, Fundacja mogła odstąpić od umowy w przypadku uprawdopodobnienia trudności w obsadzaniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego, nie później jednak niż do dnia przekazania dotacji. Pierwsza transza dotacji została przekazana na rachunek Fundacji w dniu [...] stycznia 2019 r., czyli jeszcze przed datą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Z uwagi na rozwiązanie umowy przez starostę nowodworskiego zasadny jest wniosek, że również w tym przypadku spełniła się przesłanka negatywna, o której mowa w art. 11d ust. 5 ustawy.

W ocenie Ministra, w opisanej wyżej sytuacji rozwiązania umowy przez starostę [...], brak jest podstaw do uznania wadliwości oświadczenia starosty [...] o rozwiązaniu umowy z Fundacją.

Z kolei, w przypadku starostwa gorlickiego, rozwiązano ze skutkiem natychmiastowym umowę z [...] stycznia 2019 r. zawartą pomiędzy Fundacją a powiatem[...] - oświadczeniem z [...] stycznia 2019 r. Postawę rozwiązania tej umowy było świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osobę niewskazaną w ofercie oraz nie posiadającą kwalifikacji wymaganych ustawą. Ponadto, w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 16 stycznia 2019 r. stwierdzono brak obsadzenia punktów w [...] i [...]. Tym samym uznano, że umowa jest wykonywana nienależycie. W ocenie Ministra opisana sytuacja pokazuje również, że Fundacja nie wykonywała prawidłowo umowy w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało podpisane przez wicestarostę oraz członka zarządu powiatu, jednak starosta gorlicki potwierdził fakt rozwiązania umowy z Fundacją. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z [...] stycznia 2019 r. skierowanym do Wojewody [...]starosta potwierdził, że "(...) z dniem [...] stycznia, została rozwiązana, ze skutkiem natychmiastowym, umowa Powiatu [...]z Fundacją H. V. na realizację zadania publicznego pod nazwą: prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz punktu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego wraz z nieodpłatną mediacją oraz edukacją prawną. Podstawą rozwiązania umowy było nienależyte wykonywanie umowy przez ww. Fundację".

Niezależnie od powyższego, Minister, odmiennie od Wojewody ., stwierdził, że Fundacja nie spełniła wszystkich przesłanek pozytywnych, określonych w art. 11d ust. 2 i 3 ustawy. Fundacja nie daje bowiem gwarancji należytego wykonania zadań, a zatem nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 oraz art. 11d ust. 3 pkt 3 ustawy.

Organ II instancji, podniósł, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie (...)" oznacza, że przypadki wymienione w lit. a-c nie stanowią katalogu zamkniętego zakresu tych gwarancji, a jedynie przykładowe ich wymienienie. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego "gwarantować", to inaczej "poręczyć, że coś nastąpi albo że jest prawdziwe". Organ zawierający z daną organizacją umowę na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego musi mieć pewność, że wykonawca zawrze umowę, będzie ją wykonywać rzetelnie, posługując się odpowiednio wykwalifikowanymi osobami, sporządzi wymaganą dokumentację oraz prawidłowo rozliczy się z pobranych środków (udzielonej na ten cel dotacji). W celu dokonania tej oceny należy uwzględnić złożone przez organizację dokumenty (opinie, rekomendacje, referencje) a także uwzględnić wszelkie dostępne informacje o świadczeniu na rzecz powiatów usług. Rezultatem takiej analizy powinno być jednoznaczne przekonanie organu, że dana organizacja będzie w stanie wywiązywać się ze wszystkich nałożonych ustawa obowiązków, że w wyniku realizacji tych działań usługa nieodpłatnej pomocy lub nieodpłatnego poradnictwa zostanie wykonana, tak jak do tego zobowiązał się jej wykonawca, że wykonanie to będzie prawidłowe i zgodne z przyjętymi standardami, a następnie zostanie ono starannie udokumentowane i rozliczone.

Minister podkreślił, że jednym z głównych celów ustawy jest nieprzerwane zapewnienie udzielania przez wykwalifikowane podmioty nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. W tym celu, w art. 11 ust. 12 ustawy zawarto regulację, zgodnie z którą w przypadku gdy: 1) do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczyłoby powierzenie prowadzenia punktu nie zostanie wyłoniona organizacja pozarządowa do jego prowadzenia, 2) starosta nie zawrze umowy z organizacją pozarządową albo rozwiąże umowę - stosuje się art. 10 ust. 2. Przepis ten stanowi, że w przypadku niezawarcia porozumienia do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczyłoby to porozumienia, starosta przekazuje dziekanom informacje w zakresie określonym w art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, d oraz e albo ust. 3. Na podstawie tych informacji dziekan okręgowej rady adwokackiej lub dziekan okręgowej izby radców prawnych wskazuje odpowiednio adwokatów lub radców prawnych, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że Fundacja przystąpiła do konkursu na świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego mając świadomość, że realizacja zadania za pomocą osób posiadających odpowiednie kwalifikacje może być utrudniona lub całkowicie niemożliwa. Fundacja nie dysponowała bowiem odpowiednią ilością osób uprawnionych do prowadzenia poradnictwa obywatelskiego, czego wyrazem były inicjowane przez nią, po zawarciu szeregu umów ze starostami, odstąpienia od podpisanych umów bądź niepodpisywanie takich umów. Brak przewidzenia konieczności zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej kadry skutkowało koniecznością odstąpienia przez Fundację od umów w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w następujących powiatach:[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...],[...], [...], [...], [...] oraz [...]. W wyniku zaistniałej sytuacji powiat musiał podjąć odpowiednie czynności w celu zapewnienia obsługi tych punktów przez inne podmioty. Istotne w niniejszej sprawie jest to, że konieczność odstąpienia przez Fundację od zawartych umów nie było sytuacją jednostkową. W ocenie Ministra, Fundacja bez odpowiedniego oszacowania swoich możliwości należytego wykonania zadań w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, przystępowała do licznych konkursów. Było to działanie świadome i zależne od Fundacji. Taka praktyka skutkowała koniecznością zwrócenia się w odpowiednim trybie do innych podmiotów celem zapewnienia obsługi tych punktów, a do tego czasu w punktach nie było świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Zdaniem organu odwoławczego, zasadny jest więc wniosek, że Fundacja przystępując do konkursów mimo wiedzy, że nie posiada osób zdolnych do wykonywania zadania wprowadzała w błąd powiaty, w których ubiegała się o zawarcie umów

Minister stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że poza odstąpieniem przez Fundację od zawartych umów nastąpił szereg innych nieprawidłowości podczas ich wykonywania. Z informacji uzyskanej od starosty wołomińskiego wynika, że Fundacja próbowała odstąpić od zawartej umowy już po przekazaniu pierwszej transzy dotacji, co było sprzeczne z postanowieniami zawartej umowy. Ostatecznie Fundacja i powiat wołomiński zawarły porozumienie o rozwiązaniu umowy zawartej [...] grudnia 2018 r. Z kolei w powiecie [...] Fundacja wygrała konkurs na realizację zadania z zakresu prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Po uzyskaniu informacji o wyborze Fundacja początkowo była zainteresowana realizacją zadania, jednakże po wysłaniu umowy do podpisu Fundacja zaprzestała kontaktu ze Starostwem. Finalnie Fundacja nie zawarła umowy z powiatem i nie wskazała przyczyn jej niezawarcia. W powiecie węgrowskim ujawniono zaś przypadek świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osobę, która nie była doradcą i nie posiadała odpowiednich kwalifikacji, co było przyczyną zawarcia porozumienia o rozwiązaniu zawartej umowy. Zawarcie porozumienia o rozwiązaniu umowy z przyczyny braku możliwości zapewnienia stabilnej obsady punktu w części dotyczącej poradnictwa obywatelskiego nastąpiło także w powiecie [...]. Zastępca Dyrektora Biura Pomocy i Projektów Społecznych W. poinformował, że Prezydent W.zawarł z Fundacją umowę w przedmiocie prowadzenia trzech punktów nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Podczas wykonywania tej umowy stwierdzono nieprawidłowości w realizacji zadania w okresie od [...] stycznia 2019 r. do [...] marca 2019 r., polegające na: braku listy obecności za styczeń w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego; braku części podpisów na liście obecności za styczeń i luty w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego; pełnieniu części dyżurów w dwóch punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez prawników, którzy w tym czasie nie zdobyli jeszcze uprawnień w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego; czterech niezgłoszonych nieobecnościach na dyżurach w punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz jednym dwugodzinnym spóźnieniu na dyżur w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Z kolei w powiecie opolskim, z uwagi na brak osób uprawnionych do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, umowa z Fundacją nie została podpisana. Natomiast powiat, z uwagi na niespełnienie przez Fundację wymogu określonego w art. 11d ust. 3 pkt 2 ustawy, nie zawarł z Fundacją umowy o realizację zadania z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. W powiecie po wysłaniu umowy do podpisu Fundacja zaprzestała kontaktu ze starostwem, ostatecznie nie zawierając umowy z powiatem i nie wskazując przyczyn jej niezawarcia.

Zdaniem Ministra, powyższe wskazuje, że nie były to sytuacje incydentalne, których wystąpienie miało charakter przypadkowy i niezależny od Fundacji. Powodami niepodpisania umowy lub odstąpienia od niej były bowiem braki odpowiednio wykwalifikowanej kadry uprawnionej do świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Zdarzały się też sytuacje skierowania do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osób nie posiadających wymaganych kwalifikacji. Niepodpisanie umowy lub odstąpienie od niej miało miejsce w relatywnie dużej liczbie powiatów, które - pomimo gotowości do zawarcia umowy - nie mogły wywiązać się w terminie z nałożonego na nie ustawą zadania.

Tego rodzaju postępowanie Fundacji uzasadnia wniosek, że istnieje wysokie ryzyko, że podobne działania mogłyby powtórzyć się w przyszłości, co utrudniłoby lub nawet zdezorganizowałoby funkcjonowanie sieci jednostek nieodpłatnego poradnictwa w danym powiecie. Działania Fundacji polegające na przystępowaniu do konkursów mimo braku odpowiednich osób, które mogłyby wykonywać poradnictwo obywatelskie a także przypadki kierowania takich osób do wykonywania zadania świadczą o wprowadzeniu odpowiednich starostów w błąd i o świadomym ubieganiu się o to zadanie mimo braku zdolności do jego wykonania. Powodowało to, w ocenie Ministra, zaburzenia w organizacji u poszczególnych starostów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w tym konieczność zwrócenia się w odpowiednim trybie do innych podmiotów celem zapewnienia obsługi tych punktów, w wyniku czego do tego czasu w punktach nie było świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.

W świetle powyższego Minister stwierdził, że Fundacja nie daje gwarancji należytego wykonania zadania z zakresu świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Konstatując organ odwoławczy podniósł, że w 2019 r. wystąpiły sytuacje, w których starostowie rozwiązali z Fundacją umowy na prowadzenie punktów świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Wystąpienie już tylko jednej takiej sytuacji skutkuje-zgodnie z art. 11d ust. 7 w związku z art. 11d ust. 5 ustawy - obowiązkiem wydania przez odpowiedniego wojewodę decyzji o odmowie wpisu na listę. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, w ocenie organu II instancji, że Fundacja nie daje także gwarancji należytego wykonywania zadań określonych w powołanej ustawie, co w świetle art. 11d ust. 2 pkt 3 oraz art. 11d ust. 3 pkt 2 ustawy, jest przesłanką odmowy wpisu na listę.

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja H. V. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art.11d ust. 5 i ust. 7 oraz ust. 2 pkt. 3 i ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, poprzez w szczególności:

a) błędne uznanie, że w przypadku Skarżącego zachodzi przeszkoda (przesłanka negatywna) do wydania decyzji o wpisaniu Skarżącego na listę Wojewody, o której mowa w przepisie art. 11d ust. 5 ustawy,

b) błędne uznanie, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi warunek (przesłanka pozytywna) do wydania decyzji o wpisaniu Skarżącego na listę Wojewody, o której mowa w przepisie art. 11d ust. 2 pkt. 3 i ust. 3 pkt. 3 ustawy,

podczas gdy należyta i wszechstronna ocena materiału dowodowego, w tym wyjaśnień Skarżącego, prowadzi do stwierdzenia spełnienia przez Skarżącego warunków (przesłanek pozytywnych) oraz braku przeszkód (przesłanek negatywnych) do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem Skarżącego o wpis na listę Wojewody,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności na podstawie twierdzeń Skarżącego, jak również nienależytej wykładni przepisów prawa oraz postanowień umownych, co doprowadziło do wy dama decyzji dowolnej, obarczonej błędnymi i dowolnymi ustaleniami własnymi Organu, uniemożliwiło ponadto Skarżącemu należytą realizację uprawnień oraz wykonania obowiązków w toku postępowania, jak również skutkuje nienależytym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody,

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w szczególności poprzez odstąpienie bez żadnej przyczyny przez Organ od treści wyznaczonej i podanej do publicznej wiadomości przez Organ własnej praktyki rozstrzygania spraw związanych z zasadami reprezentacji powiatu przy zawieraniu i rozwiązywaniu umów zawartych na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, zaniechanie przeprowadzenie przez Organ administracyjny postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i zaniechanie kierowania się przez Organ administracyjny zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesięcznym wskazując jej rozstrzygnięcie poprzez wpisanie Fundacji H. V. z siedzibą w W. na prowadzoną przez Wojewodę listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na terenie województwa[...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, a ponadto o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca przedstawiła szczegółową obszerną argumentację na poparcie podniesionych zrzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny zasadności odmowy wpisu Fundacji na prowadzoną przez Wojewodę [...] listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zdaniem Sądu skarżąca nie spełniła przewidzianych przez ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, warunków do uzyskania takiego wpisu.

W ocenie Sądu nie doszło do opisanych w skardze naruszeń prawa materialnego tj. przepisów art. 11d ust. 5 i ust. 7 oraz ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 3 ustawy, które, zdaniem Fundacji, miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca upatruje naruszenia ww. przepisów z uwagi na dokonanie przez Ministra błędnych ustaleń faktycznych co do wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 11d ust. 5 oraz co do braku wystąpienia przesłanki pozytywnej z art. 11d ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 3 ustawy.

Powyższego stanowiska skład orzekający nie podziela.

Zasadnie Minister, w odpowiedzi na skargę, podniósł, że w zaskarżonej decyzji odniesiono się szczegółowo dlaczego w niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że zachodzi przesłanka negatywna uniemożliwiająca dokonanie wpisu skarżącej na listę prowadzona przez wojewodę.

Analogicznie uznać należy, że organ odwoławczy wystarczająco przedstawił stanowisko w kwestii przesłanek pozytywnych do wpisu.

Materiał dokumentacyjny, wbrew stanowisku skarżącej, potwierdza, że doszło do rozwiązania umowy z Fundacją na skutek oświadczeń złożonych przez Starostę [...], Starostę [...]oraz Starostę [...]. Powyższe wskazuje na okoliczność wystąpienia przesłanki negatywnej. W konsekwencji Sąd nie zaaprobował stanowiska Fundacji, co do tego, że rozwiązanie z nią umów było nieskutecznie. Prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił (powołując się na orzecznictwo sądowe), że wojewoda nie jest uprawniony do badania skuteczności rozwiązania umowy albowiem takiej oceny mógłby dokonać wyłącznie właściwy sąd powszechny, na skutek powództwa wniesionego w trybie art. 189 k.p.c. Tymczasem, Fundacja z odpowiednim powództwem cywilnym nie wystąpiła. Trafnie Minister podniósł, że skarżąca pomimo powyższego poglądu nie wskazała na podstawę prawną, w oparciu o którą, wojewoda byłby uprawniony do kontroli prawidłowości rozwiązywania umów cywilnoprawnych zawartych przez strony, bez udziału organu.

Co do zarzutu skarżącej, że kompetencje do rozwiązania umowy z Fundacją leżą w gestii zarządu powiatu, a nie starosty, podnieść należy za Ministrem, iż ustawodawca na podstawie art. 11 ust. 9 w związku z art. 11d ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2, lub ust. 4 pkt 2 ustawy oraz art. 11d ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 ustawy, przyznał staroście kompetencje uprawniające go do rozwiązania umowy z organizacją pozarządową w przypadku zaistnienia przesłanek wynikających z powyższych przepisów. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 11 ust. 9 ustawy, organem właściwym do rozwiązania umowy o realizację zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego jest starosta. Czyli uprawnienie do złożenia tego oświadczenia wynika wprost z ustawy, a nie z treści stosunku cywilnoprawnego pomiędzy stronami. Powyższy przepis jest niewątpliwie przepisem szczególnym wobec art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Według tego ostatniego - oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu powiatu składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd.

Co do zarzutu skarżącej w zakresie rozwiązania umowy przez Starostę Nowodworskiego, zgodzić się należy z Ministrem, że niemożność skorzystania przez Fundację z uprawnienia do złożenia oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy na realizację zadania publicznego, wynikała wprost z § 13 umowy zawartej pomiędzy Fundacją a powiatem [...]. Stosownie do treści tego postanowienia, Fundacja mogła odstąpić od umowy w przypadku uprawdopodobnienia trudności w obsadzaniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego, nie później niż do dnia przekazania dotacji. Pierwsza transza dotacji została przekazana na rachunek Fundacji [...] stycznia 2019 r., czyli przed datą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co miało miejsce [...] stycznia 2019 r. W konsekwencji, prawidłowo zostało ocenione w sprawie przez Ministra stanowisko starostwa w [...], zawarte w piśmie z[...] lutego 2019 r., że złożenie przez Fundację oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy po przekazaniu pierwszej transzy dotacji nie jest skuteczne.

Co do zarzutu Fundacji dotyczącej rozwiązania z nią umowy przez starostwo gorlickie i w tym zakresie, stanowisko organu odwoławczego jest słuszne. Starosta Gorlicki, w piśmie z [...] stycznia 2019 r. kierowanym do Wojewody [...] nie kwestionował faktu rozwiązania umowy, lecz nawet wskazał na powód rozwiązania umowy zawartej z Fundacją. Oświadczenie woli Starosty w tym zakresie dotarło również do Fundacji.

Wobec zarzutu Fundacji o braku zbadania przez organ skuteczności rozwiązania umów zawartych przez Fundację z powiatami, ponownie należy wskazać, że kompetencje rozstrzygnięcia tej kwestii leżą we właściwości sądu powszechnego. Natomiast, na potrzeby niniejszego postępowania (odmowa wpisu na listę organizacji pozarządowych), Minister także wyraził własne stanowisko w tym przedmiocie. Okoliczność niepodzielenia go przez skarżącą nie stanowi o nierozpoznaniu sprawy co do istoty.

W kwestii niespełnienia przez Fundację przesłanek pozytywnych, stanowisko organu odwoławczego jest również prawidłowe. Niezapewnienie bowiem gwarancji należytego wykonywania zadania w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego wynika z faktu, że skarżąca nie dysponowała odpowiednią liczbą osób wykwalifikowanych (wymóg ustawowy) do realizacji zadania w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa prawnego.

Trafnie Minister dostrzegł, że skarżąca dysponując 2 doradcami, przystępując do 10 postępowań konkursowych, nie mogła następnie skutecznie realizować zadania w 20 miejscach, czyli nie była w stanie wywiązywać się z podjętych zobowiązań. Fundacja pomimo, że formalnie złożyła wymagane dokumenty, faktycznie nie dała gwarancji należytego wykonania zadania. Idąc za twierdzeniem Ministra, "należy pod tym pojęciem rozumieć graniczące z pewnością przekonanie, że dana organizacja będzie w stanie wywiązywać się ze wszystkich nałożonych ustawą obowiązków, że w wyniku realizacji tych działań usługa nieodpłatnej pomocy lub nieodpłatnego poradnictwa zostanie wykonana od początku do końca, tak jak do tego zobowiązał się jej wykonawca, że wykonanie to będzie prawidłowe i zgodne z najwyższymi standardami, a następnie zostanie ono starannie udokumentowane i rozliczone."

Wbrew stanowisku skarżącej kwestia spełnienia przesłanek pozytywnych oceniana jest na dzień złożenia wniosku, a nie jak twierdzi Fundacja - "na okres stycznia 2019 roku". Organ drugiej instancji ma bowiem obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 - - 12 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd nie dostrzegł aby doszło do naruszenia tych przepisów w niniejszej sprawie.

Podzielić należy argumentację Ministra, zawartą w odpowiedzi na skargę, że zarówno Wojewoda jak i organ odwoławczy wskazali podstawy prawne swoich decyzji, prawidłowo zgromadzili materiał dowodowy, następnie go oceniając, oraz umożliwili stronie wypowiedzenie się w tym zakresie.

Fundacja miała możliwość zapoznania się z materiałem dokumentacyjnym uzyskanym bez udziału organizacji, zaś o możliwości wydania negatywnej decyzji skarżąca została przez Ministra uprzedzona w trybie art. 79a k.p.a.

Odmowa zaś badania przez organy administracji skuteczności rozwiązania umów cywilnoprawnych zawartych pomiędzy starostami a skarżącą wynika z braku uprawnień rozstrzygania przez wojewodę sporów cywilnoprawnych, na co wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu w sprawie wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Fundacja nie wskazała na żadne dodatkowe dowody, które mogłyby być zebrane, a przyczyniłyby się do odmiennego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej uchybienie organu miało polegać na nie uwzględnieniu stanowiska Fundacji i przedstawionych przez nią dowodów. Tymczasem, zgodzić się należy z Ministrem, że organ administracji publicznej jest obowiązany wydać decyzję na podstawie całości materiału dowodowego, a nie samych twierdzeń strony skarżącej. Słusznie Minister wskazał, że brak należytego wywiązania się z obowiązków przez Fundację wpłynęła na ocenę przesłanki pozytywnej (gwarancji należytego wykonywania przez nią zadań w przyszłości).

Reasumując, podejmowane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji czynności stanowią podstawę do przyjęcia, że postępowania administracyjne prowadzono w sposób zgodny z przepisami i zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego. W toku prowadzonego postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do wszechstronnego, rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania zaskarżonej decyzji oraz zapewniono skarżącej czynny udział w postępowaniu. Ponadto wyjaśniono skarżącej zasadność przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwianiu sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.