Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1250/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 lipca 2015r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówiono przyznania J. T. zasiłku dla opiekuna na matkę Z. T. od dnia 15 maja 2014r. W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie decyzji Wójta Gminy K. z dnia 23 sierpnia 2010r. J. T. nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką Z. T. od dnia 26 lipca 2010r. Decyzja ta wygasła z dniem 1 lipca 2013r. w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Wskazano, że w dniu 21 maja 2014r. J.T. złożył wniosek o wypłatę zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów za okres od dnia 1 lipca 2013r. do 14 maja 2014r. oraz wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna na okres od dnia 15 maja 2014r. Podano, że decyzją z dnia 12 czerwca 2014r. wnioskodawcy przyznano zasiłek dla opiekuna w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 14 maja 2014r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Natomiast do rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna od dnia 15 maja 2014r. niezbędne było przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek, ze względu na treść art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W świetle poczynionych ustaleń, w tym wywiadu środowiskowego, organ uznał, że sprawowana opieka nad matką nie uniemożliwia wnioskodawcy podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z tym decyzją 18 lipca 2014r. odmówiono przyznania zasiłku dla opiekuna na od dnia 15 maja 2014r. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. W toku ponownego postępowania organ I instancji odebrał oświadczenie wnioskodawcy odnośnie sposobu sprawowania opieki nad matką, ponownie przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy oraz przesłuchał Z. T. Decyzją z dnia 3 listopada 2014r. ponownie odmówiono przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna, a na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia 31 grudnia 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. ponownie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego względem tego ustalonego w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne decyzją z dnia 23 sierpnia 2010r. Ponadto wskazano, że oparcie rozstrzygnięcia jedynie na materiale dowodowym zgromadzonym podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z osobą wymagającą opieki, wobec twierdzeń skarżącego, może stanowić niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 3 lutego 2015r. po raz kolejny odmówiono przyznania zasiłku dla opiekuna J. T.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przed wydaniem decyzji w 2010r. nie było wymagane przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, ani postępowania dowodowego potwierdzającego fakt sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o świadczenie, a w związku z tym organ uznał, że opieka sprawowana nad matką jest wykonywana w sposób rzetelny, tym bardziej, że wnioskodawca mieszka razem z matką. Natomiast ustalając prawo do zasiłku dla opiekuna od dnia 15 maja 2014r. niezbędne było przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek. Zatem w ocenie organu należało przyjąć, że w zamyśle ustawodawcy było wprowadzenie obowiązkowego przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, jak również późniejszej aktualizacji wywiadu, który przeprowadza się co 6 miesięcy, mającego na celu weryfikację przyznawanych zasiłków oraz wykluczenie nadużyć ze strony świadczeniobiorców, w sytuacjach, gdy nie potwierdza się fakt sprawowania opieki. W związku z tym organ – w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy – uznał, ze wnioskodawca nie sprawuje opieki nad matką w wymiarze nie pozwalającym mu na podjęcie zatrudnienia. Od decyzji tej wnioskodawca ponownie się odwołał, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 30 kwietnia 2015r. po raz kolejny uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, pozwalającego na ustalenie zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, zmian w zakresie sprawowanej opieki i pomocy ze strony wnuczki Z. T. Rozpatrując ponownie wniosek organ pierwszej instancji przesłuchał świadków, w tym osobę wymagającą opieki oraz wnioskodawcę. Orzekając o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna od dnia 15 maja 2014r. podano, że dopiero po wprowadzeniu obowiązkowego rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa wart. 7 ust.1 i 2 ustawy ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, możliwa jest weryfikacja stanu faktycznego w sposobie sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu wnioskodawca może podejmować zatrudnienie lub inną pracę zarobkową - podejmuje prace dorywcze, a sprawowana przez niego opieka w takim zakresie w jakim faktycznie jest sprawowana, czyli wykonywaniu bieżących czynności wobec matki wynika z obowiązku zapisanego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, jak również z faktu wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i nie przeszkadza w podjęciu pracy. W związku z tym nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką. Wskazano, że w celu zapewnienia opieki w czasie kiedy J. T. będzie w pracy, istnieje możliwość przyznania usług opiekuńczych przez tutejszy Ośrodek. Podniesiono, że zasadniczym celem zasiłku dla opiekuna jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z powodu opieki nad niepełnosprawym, czyli w sytuacji gdy sprawujący opiekę jest zmuszony do rezygnacji z pracy zarobkowej, mimo zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zasiłek dla opiekuna jest swoistą rekompensatą finansową dla osoby, która z własnej woli rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad bliską osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, niemogącą samodzielnie egzystować. Zasiłek dla opiekuna nie jest nagrodą za sprawowanie opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, lecz jest instytucją pomocy ze strony państwa w sytuacjach, w których niepełnosprawność osoby bliskiej wymusza rezygnację z zatrudnienia. Wskazano, że wnioskodawca nie pracuje od wielu lat, tj. od 2007r., podczas gdy jego matka ma orzeczenie od 12 września 2003r. Przez długi czas był bezrobotny, bez zasiłku dla osób bezrobotnych. Niepodejmowanie pracy nie ma zatem związku z opieką nad matką. Podniesiono, że obecnie z materiału dowodowego wynika, że J. T. podejmuje prace dorywcze, przebywając wiele godzin poza domem i w tym czasie nie sprawuje opieki nad matką. Brak jest zatem podstaw do przyznania zasiłku dla opiekuna.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. T. Podał, że jego matka potrzebuje opieki i dlatego nie podejmuje pracy. Zakwestionował ustalenia organu odnośnie zakresu sprawowanej opieki, a także zeznania złożone przez świadków, w tym przez była żonę.

Decyzją z dnia 21 września 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż zasiłek dla opiekunów przyznawany zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy należy postrzegać przede wszystkim jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne, a wtórnie jako świadczenie nowe. Podano jednak, że chodzi o decyzje wydane w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym). Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wskazano, że w ustawie wprowadzono odmienne przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna na dany okres. W art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy użyto zwrotu "osoba spełniała" warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś w art. 2 ust. 2 pkt 2 zwrotu "osoba spełnia" te warunki. W związku z tym zróżnicowaniem przewidziano odmienne środki dowodowe służące weryfikacji przesłanek prawa do zasiłku dla opiekuna na dany okres. Odnoście pierwszego z okresów wskazano na możliwość odebrania oświadczenia o spełnianiu warunków (art. 5 ust. 3). W przypadku drugiego z podanych okresów wprowadzono obowiązek zwrócenia się do organu pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna (art. 7 ust. 1). Skoro zatem w odniesieniu do pierwszego z okresów przewidziano uproszczoną formę dowodzenia w postaci oświadczenia, którego odebranie nie jest obowiązkowe, to przyjąć należy, że w tym okresie zasiłek dla opiekuna jest swoistą reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego uprzednio bezterminowo decyzją, która wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. Weryfikacja zmian w stanie faktycznym sprawy, względem tego ustalonego w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, możliwa jest zatem dopiero na etapie ustalania prawa do zasiłku dla opiekuna na drugi z wymienionych okresów (od dnia wejścia w życie ustawy). W związku z tym podzielono pogląd organu I instancji, iż orzekając o przyznaniu zasiłku dla opiekuna na okres od dnia wejścia w życie ustawy należało badać, czy J. T. w dalszym ciągu spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym podniesiono, że błędne jest stanowisko organu I instancji twierdząc, że w czasie przyznania J. T. świadczenia pielęgnacyjnego w 2010r. nie było wymagane przeprowadzenie postępowania dowodowego, potwierdzającego fakt sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o świadczenie oraz przyczyn rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia, gdyż zarówno wówczas, jak i dzisiaj, zgodnie z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ miał obowiązek wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy, a taką okolicznością niewątpliwie był fakt niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Zaniedbanie organu I instancji uniemożliwiło zbadanie, jakie dokładnie okoliczności stanowiły podstawę przyznania J. T. świadczenia pielęgnacyjnego i czy w tym zakresie nastąpiła jakaś zmiana. W ocenie Kolegium wskazane braki postępowania poprzedzającego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą jednak powodować, iż organ pierwszej instancji nie będzie mógł weryfikować przesłanek przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od dnia 15 maja 2015r. Podano, że z materiału dowodowego wynika, iż Z. T. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji. J. T. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z Z. T.. Na dochód składa się emerytura matki wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł. J. T. nie pracuje, jednak podejmuje prace dorywcze. Nie jest zatem konieczna rezygnacja, bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu opieki nad matką, gdyż zakres opieki, jaką wykonuje wobec matki, nie wymaga takiej rezygnacji. Wskazano, że Z. T. nie jest osobą niedołężną i samodzielnie lub z drobną pomocą wykonuje większość prac samoobsługowych. Podano, że Kolegium nie kwestionuje, iż ze względu na stan zdrowia Z. T. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a schorzenie będące przyczyną niepełnosprawności z całą pewnością upośledza funkcjonowanie Z. T. w codziennym życiu i z tego powodu pomoc innej osoby jest niezbędna. Jednakże zakres wymaganej pomocy nie jest tak rozległy, aby osoba ją świadcząca nie mogła podjąć zatrudnienia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. J. T. Podał, że jest ona dla niego krzywdząca. Podniósł, że nie zgadza się argumentacją organów odnośnie wymiaru czasowego i sposobu sprawowania opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r. poz. 567 – tekst obowiązujący na datę wydania zaskarżonej decyzji - dalej jako: ustawa o zasiłkach). Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o zasiłkach, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Przepisem normującym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139 poz. 992 ze zm. – tekst obowiązujący na dzień 31 grudnia 2012r. ).

W niniejszej sprawie organ odmówił przyznania zasiłku dla opiekuna, gdyż w świetle ustaleń poczynionych przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ uznał, że skarżący nie sprawuje opieki nad matką w takim zakresie, aby uniemożliwiało mu to podjęcie zatrudnienia. Przy czym organ I instancji, a także skład orzekający Kolegium, który podjął zaskarżone rozstrzygnięcie uznały, że orzekając o zasiłku dla opiekuna za okres od dnia wejścia w życie ustawy o zasiłkach organ ponownie weryfikuje spełnienie warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym wynik tej weryfikacji może się różnić od oceny wyrażonej w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Takiego stanowiska, w ocenie Sądu, nie można podzielić.

Podkreślić należy, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów wyłącznie przez osoby, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 ustawy o zasiłkach). Nie jest to zatem ustawa skierowana do wszystkich potencjalnych świadczeniobiorców. Uchwalenie tej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r. (sygn. akt 27/13, opublik. W Dz.U. z 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. z dniem 1 lipca 2013r. W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał Konstytucyjny podał, że teoretycznie utrata praw nabytych dotyczy wszystkich osób, które przed wejściem w życie ustawy zmieniającej legitymowały się ostateczną decyzją administracyjną przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Mechanizm prawa przejściowego przyjęty w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych zakładał bowiem, że decyzje wygasną z mocy prawa, niejako automatycznie, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych w jakich znajdowali się dotychczasowi świadczeniobiorcy. Ustawodawca tylko o 6 miesięcy przedłużył dalsze stosowanie starego prawa, kształtując w ten sposób okres na dostosowanie się do nowych regulacji; nie przewidział natomiast - bez wątpienia intencjonalnie - żadnego mechanizmu konwersji praw nabytych w przeszłości, czy jakiejś innej formy ich kontynuacji. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalane w decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, tj. ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, było - jak twierdził Trybunał Konstytucyjny - prawem podmiotowym jednostki chronionym konstytucyjnie. Nabycie prawa polegało na jego przyporządkowaniu konkretnemu podmiotowi, który spełniał wymogi ustawowe. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie istniały podstawy konstytucyjne do wygaszania z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne. Ustawodawca nie realizował w ten sposób żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela. W konsekwencji Trybunał uznał, że, jak wynika z art. 11 ust. 3 zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły 1 lipca 2013r. z mocy prawa, zaś w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia, tym bardziej, że skutki art. 11 ust. 3 powołanej ustawy nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od wydania aktów stosowania prawa, czy przeprowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach świadczeniobiorców.

W ocenie Sądu wola "przywrócenia" przez ustawodawcę świadczenia pielęgnacyjnego została wprost wyrażona w art. 2 ust. 1 ustawy o zasiłkach. Przywołany przepis ogranicza się do stwierdzenia, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013r. Hipotezą tego przepisu objęta jest zatem osoba, która utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przywołanego tam przepisu i we wskazanym okresie wskutek wygaszenia decyzji przyznającej owe świadczenie, zaś dyspozycja omawianego przepisu zawarta w pierwszej jego części sprowadza się do stwierdzenia, iż rzeczony zasiłek przysługuje. Ust. 2 pkt 2 omawianego przepisu art. 2 ustawy o zasiłkach nie wprowadza względem ust. 1 żadnej nowej treści normatywnej, tj. jakiejkolwiek nowej materialno-prawnej przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w omawianym powyżej kształcie, czyli określonego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Ogranicza się on bowiem do stwierdzenia, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012r. Wprawdzie w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o zasiłkach organ - ustalając prawo do zasiłku dla opiekuna za okres, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 - zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, lecz wywiad ten przeprowadzany jest wyłącznie w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna. Przepis te nie daje zatem podstawy do prowadzenia postępowania w celu ustalenia zakresu sprawowanej opieki, czy tez – tym bardziej – ponownej oceny czy sprawowana opieka wypełnia przesłankę określoną w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012r. Zatem prawo do zasiłku dla opiekuna przysługuje osobie, której przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a które następnie utraciła wskutek wygaszenia decyzji przyznającej owe świadczenia na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw i zasiłek ten przysługuje dopóty, dopóki nie nastąpi zmiana stanu faktycznego sprawy względem tego ustalonego w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Zasiłek dla opiekuna jest bowiem swoistą reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej owe świadczenie, które to wygaśnięcie z przyczyn powyżej podanych Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy wskazać, że decyzją Wójta Gminy K. z dnia 23 sierpnia 2010r. skarżący nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną - matką Z. T. od dnia 26 lipca 2010r. bezterminowo. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że skarżący spełniał wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. W tej sytuacji w ocenie Sądu jedynie wykazanie przez organ, że nastąpiła zmiana w sytuacji faktycznej w stosunku do tej, która stanowiła podstawę do wydania decyzji z 2010r. mogłaby pozbawić skarżącego prawa do zasiłku dla opiekuna, który jest reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie powyżej prezentowanym, na co słusznie wskazywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. we wcześniejszych decyzjach uchylających decyzje organu I instancji. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że organ I instancji przyjął błędne stanowisko, że wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w 2010r. nie wymagało przeprowadzenia postępowania co do zakresu sprawowanej opieki. Skoro bowiem w decyzji tej zawarł stwierdzenie, że skarżący spełnia wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to tym samym uznał, że zakres sprawowanej opieki wypełnia przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012r. Nie może zatem przerzucać na skarżącego skutków niewłaściwie przeprowadzonego wówczas postępowania wyjaśniającego. Podnieść przy tym należy, że zaakceptowanie wykładni przytoczonych wyżej przepisów w brzmieniu zaproponowanym przez organy orzekające w tej sprawie skutkowałoby ponownym ustalaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcy. Taka interpretacja pozostaje zaś w sprzeczności ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w powołanym wyżej wyroku. Gdyby bowiem nie weszły w życie przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, które spowodowały wygaśnięcie wszystkich decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne z dniem 1 lipca 2013r., a których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, to skarżący w dalszym ciągu otrzymywałby świadczenie pielęgnacyjne, chyba że nastąpiłaby zmiana stanu faktycznego po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, o jakiej mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zatem w niniejszej sprawie ustalenia organu winny ograniczyć się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zakres sprawowanej opieki – w stosunku do okresu sprzed wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w 2010r. – uległ zmianie, pozwalającej na przyjęcie, że opieka ta nie jest już faktycznie sprawowana. Natomiast w żadnym wypadku organ nie może dokonywać weryfikacji i ponownej oceny zakresu opieki, która stanowiła podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, skoro zakres ten uznał za wystarczający do przyznania tego świadczenia.

Wobec powyższego organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego mając na uwadze powyższe wskazania Sądu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.