Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2485/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 11, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z[...] sierpnia 2012 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania A.K. (dalej także jako: "skarżący") statusu uchodźcy w RP wobec stwierdzenia, że wniosek wymienionej osoby jest niedopuszczalny.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

A.K., obywatel [...], narodowości [...], złożył w dniu ..] lutego 2011 r. do organu wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten został złożony w związku z osiągnięciem przez skarżącego pełnoletniości. Uprzednio A.K. objęty był wnioskiem jego ojca A.A. (wniosek z [...]grudnia 2009 r.). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] sierpnia 2010 r. utrzymaną w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z [...] stycznia 2011 r. odmówił A.A. nadania statusu uchodźcy. Decyzja ta objęła również małoletniego wówczas A.K.. Wobec powyższego organ decyzją umorzył postępowanie - na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472) - wszczęte wnioskiem z [...] lutego 2011 r.

W dniu [..] października 2011 r. A.K. ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie mu statusu uchodźcy. We wniosku, jako przyczynę uzasadniającą nadanie skarżącemu statusu uchodźcy, podał: "Wyjechałem razem z rodzicami jeszcze w 2009 r., byłem wtedy osobą niepełnoletnią. Ojciec miał kłopoty w kraju pochodzenia, musieliśmy wyjechać. Nie chcę wracać do [...] bo nie mam tam nikogo, moja rodzina jest w Polsce. Obecnie mieszkam z narzeczoną, ona jest Polką, planujemy związek małżeński".

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że ojciec skarżącego występując w 2009 r. o nadanie statusu uchodźcy, jako zasadniczą przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia podał fakt dwukrotnego zatrzymania przez rosyjskich wojskowych i poddania przesłuchiwaniu połączonego z biciem oraz najście jego domu przez wojskowych jesienią 2009 r.

W ocenie organu wniosek z [...] października 2011 r. oparty jest na tych samych podstawach, co dwa poprzednie, w związku z tym należało uznać go za niedopuszczalny. Decyzją z [...] maja 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie nadania A.K. statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołanie od tej decyzji wniósł A.K.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] sierpnia 2012 r. podtrzymała stanowisko przedstawione przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu przedstawiła stan faktyczny sprawy (jak wyżej) oraz wskazała, że skarżący w odwołaniu nie podał nowych okoliczności, nawiązując jedynie do zagrożeń w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, których zasadności nie uwiarygodnił żadnymi konkretnymi faktami. W ocenie organu odwoławczego wydalenie skarżącego nie będzie naruszało jego życia rodzinnego. W odwołaniu skarżący powołał się jedynie na zamiar poślubienia obywatelki polskiej, tymczasem od [...] listopada 2011 r. posiada zezwolenie sądu na zawarcie związku małżeńskiego bez wymaganych dokumentów i do chwili obecnej do akt sprawy nie wpłynęła żadna informacja świadcząca o zawarciu związku małżeńskiego z obywatelką polską.

Podsumowując Rada do Spraw Uchodźców uznała, że zachodzą okoliczności do zastosowania art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który obliguje organ do umorzenia postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku.

W skardze do Sądu A.K. wniósł o jej uwzględnienie, zarzucając zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2012 r. naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez brak uznania, iż w zaistniałej sytuacji tj. prześladowaniami ojca skarżącego przez służby rosyjskie i czeczeńskie w związku z jego domniemanymi powiązaniami z bojownikami, brak jest podstaw do uznania skarżącego, jako członka najbliższej rodziny za zagrożonego prześladowaniem w kraju pochodzenia;

2. przepisów prawa materialnego tj. art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez brak wzięcia pod uwagę faktu, że powrót skarżącego do [...] będzie stanowił poważne zagrożenie dla życia rodzinnego skarżącego, ponieważ w chwili obecnej A.K. mieszka z obywatelką polską, z którą zamierza zawrzeć związek małżeński.

W uzasadnieniu skargi A.K. podniósł, że okoliczności podane przez niego we wniosku nadal pozostają aktualne. Jako członek najbliższej rodziny A.A. skarżący obawia się - w razie powrotu do kraju pochodzenia - o swoje zdrowie, a nawet życie. Za okoliczności uniemożliwiające skarżącemu powrót do kraju i dalszy tam pobyt, A.K. uważa prześladowanie ze strony rosyjskich oraz lokalnych władz państwowych ze względu na narodowość czeczeńską.

Dodatkowo skarżący podał, że w jego ocenie organ nie wziął pod uwagę w wystarczający sposób możliwości zastosowania przesłanki pobytu tolerowanego z art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący do skargi załączył potwierdzenie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Urzędu Gminy D. z [...] września 2012 r. o złożeniu dokumentów do zawarcia związku małżeńskiego przez A.K. z I. P. na dzień [...] marca 2013 r.

Rada do Spraw Uchodźców - w odpowiedzi na skargę - wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] marca 2013 r. A.K. poinformował, że decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2013 r. jego ojciec A.A. otrzymał zgodę na pobyt tolerowany. Decyzja ta objęła także matkę skarżącego oraz dwójkę jego małoletnich braci. Wobec powyższego skarżący wniósł o udzielenie również jemu zgody na pobyt tolerowany. Wyjaśnił, że z uwagi na uzyskanie przez niego pełnoletniości nie mógł być objęty postępowaniem z wniosku ojca. Tym nie mniej organ winien - zgodnie z zasadą poszanowania jednolitości życia rodzinnego - również i skarżącemu przyznać zgodę na pobyt tolerowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, iż decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2012 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1471).

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Nadto organ zobowiązany jest wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi się kieruje przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2012 r. istotne jest rozważenie, czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego kolejnym wnioskiem skarżącego (z [...] października 2011 r.) o nadanie statusu uchodźcy, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W tej sytuacji pierwszorzędne znaczenie ma wykładnia powołanego wyżej przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, który w konkretnych okolicznościach nakazuje organowi umorzenie postępowania o nadanie statusu uchodźcy.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku.

W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wniosek jest niedopuszczalny, gdy:

1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim;

2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach;

3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek.

Kluczowe znaczenia w niniejszej sprawie ma art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy. Należy zauważyć, że ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie zawiera definicji pojęcia "oparty na tych samych podstawach", co nakazuje rozważenie go pod kątem elementów, które powinny składać się na to pojęcie biorąc pod uwagę instytucję prawną, której wspomniana definicja dotyczy. Instytucją tą jest status uchodźcy, z którym związana jest instytucja ewentualnego orzekania o ochronie uzupełniającej lub zgoda na pobyt tolerowany. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianym jako całokształt dotyczących cudzoziemca kwestii) a dotyczących wprost, w sposób indywidualny wnioskodawcy i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach. Taka też wykładnia została przyjęta w zaskarżonej decyzji, jednakże jest ona niepełna.

Mianowicie przedstawione przez cudzoziemca twierdzenia muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. Zwrócił uwagę na to NSA w wyroku z 24 lutego 2011 r. (sygn. akt II OSK 557/10) formułując tezę, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony z uwagi na stwierdzenie, że nowy wniosek oparty został na tych samych podstawach wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się. "Sytuacja w kraju pochodzenia cechuje się zawsze określoną dynamiką, którą organ rozpatrujący ponowny wniosek jest zobowiązany zawsze ocenić pod kątem tego, czy informacje zebrane w poprzednim postępowaniu na temat sytuacji panującej w kraju ojczystym cudzoziemca nie stały się nieaktualne. Zwrócić uwagę należy na to, że przywołana zmienność może być zresztą nieznana wnioskodawcy, który najczęściej ocenia swoją sytuację w sposób subiektywny, bez znajomości faktów, które nastąpiły po zdarzeniach, mających stanowić podstawę do objęcia go – w jego ocenie - ochroną".

Motywy przytoczone przez cudzoziemca, jako powód wystąpienia z żądaniem ochrony stanowią każdorazowo dla organu źródło informacji o okolicznościach faktycznych sprawy i ukierunkowują jego czynności wyjaśniające. Postępowanie administracyjne nie może zostać sprowadzone jedynie do porównania zawartych we wnioskach twierdzeń strony. Ocena tożsamości spraw administracyjnych nie ogranicza się jedynie do formalnego porównania wniosków inicjujących te postępowania. Podstawy, w oparciu o które formułowany jest kolejny wniosek, w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają zatem porównaniu nie tylko z tymi podanymi w poprzednich wnioskach, lecz również konieczne jest zbadanie tożsamości sytuacji panującej w kraju pochodzenia.

Wobec tak przedstawionej wykładni art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy należało stwierdzić, że doszło do naruszenia wykazanych na wstępie rozważań przepisów proceduralnych, bowiem organy obydwu instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w zakresie sytuacji panującej w kraju pochodzenia na dzień wydania kwestionowanej decyzji administracyjnej.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że zebrany przez organ materiał dowodowy wymaga uzupełnienia w wyżej wskazanym zakresie. Z tych względów brak jest podstaw do dokonania przez Sąd oceny zarzutów o charakterze materialnoprawnmym i rozstrzygania podnoszonych w skardze kwestii (choćby zasadności udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany), skoro w postępowaniu administracyjnym wystąpiły uchybienia procesowe, wymagające ponownego wydania decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej.

Jednocześnie wyjaśnić należy skarżącemu, że wszelkie okoliczności zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2012 r. nie mogły mieć wpływu na ocenę jej legalności. Sąd oceniał bowiem o zgodności z prawem tej decyzji biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania.

Tym nie mniej organ ponownie orzekając weźmie pod uwagę okoliczność, że decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2013 r. ojciec skarżącego A.A. otrzymał zgodę na pobyt tolerowany, a także ustali czy skarżący wstąpił w związek małżeński z obywatelką polską. Organ rozważy, czy powyższe, nowe okoliczności mają znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, w szczególności dotyczy to przesłanek istotnych dla uzyskania zgody na pobyt tolerowany. Organ ustali więc stan faktyczny (art. 7 K.p.a.), poddając analizie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 K.p.a.), a wyniki tego postępowania przedstawi w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.