Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 465/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 82 pkt 7, art. 87 ust. 7 art. 21 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 100 poz 696
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 12, 47, 99 art. 133 par. 1 art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 173 i art. 183 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1458/12 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew stanowiących przeszkodę naturalną 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie usunięcia drzew stanowiących przeszkodę naturalną nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

[...] Sp. z.o.o., jako pełniący funkcję zarządzającego lotniskiem [...] wystąpił w dniu 24 grudnia 2009 r. o wydanie decyzji w sprawie usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej stanowiącej zagrożenie dla ruchu lotniczego na lotnisku [...] oznaczonej w dokumentacji rejestracyjnej jako przeszkoda nr [...] (drzewa, które osiągnęły wysokość do 37 m nad poziomem terenu, tj. do 284,9 m nad poziomem morza, usytuowane na działce o nr ew. [...], obręb [...], stanowiące kompleks leśny nr [...], którego właścicielem jest Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe, Nadleśnictwo K.). Las ten znajduje się na podejściu [...] lotniska [...], a zatem stanowi przeszkodę lotniczą naruszającą dopuszczalne wysokości przy podejściu.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] kwietnia 2012 r., na podstawie art. 82 pkt 7 i art. 87 ust.7 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo Lotnicze (Dz.U. z 2006 r., Nr. 100, poz. 696 ze zm), stwierdził, że wskazane przez zarządzającego lotniskiem drzewa jako las mieszany stanowią przeszkodę naturalną będącą zagrożeniem dla ruchu lotniczego i wymagają usunięcia jako przeszkoda lotnicza. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. w części dotyczącej nazwy strony oznaczonej jako "Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe, Nadleśnictwo K. z siedzibą w m. Z." i oznaczył stronę nazwą "Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe, Nadleśnictwo K. z siedzibą w m. Z.", a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zarówno pojedyncze drzewa, jak i ich kompleks mogą stanowić przeszkodę lotniczą stanowiącą zagrożenie dla ruchu lotniczego. Przepis § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 25 czerwca 2003 r. w sprawie sposobu zgłaszania oraz oznakowania przeszkód lotniczych (Dz.U. z 2003 r. Nr 130, poz. 1193 ze zm.) nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, związany jest bowiem z warunkami oznakowania przeszkód lotniczych i nie dotyczy postępowania o uznaniu drzew jako przeszkody lotniczej. Decyzja nie narusza także przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ponieważ decyzja nie rozstrzyga o zmianie przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne. Przepis art. 87 ust 4 Prawa lotniczego odnośnie kosztów wykonawczych, określa warunki ponoszenia kosztów związanych z wykonaniem oznakowania przeszkód lotniczych i w tym wypadku koszt ten obciąża właściciela lub inny podmiot władający nieruchomością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, stwierdził, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 82 pkt 7 Prawa lotniczego, który upoważnia zarządzającego lotniskiem do wystąpienia do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o wydanie decyzji w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej, gdy ta stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego w rejonie podejść do lądowania. Właściciel lasu nie kwestionował co do zasady, że istniejące drzewa mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego, podnosił natomiast to, że las jako skupisko drzew nie może stanowić przeszkody lotniczej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że "przeszkodą lotniczą" w rozumieniu art. 87 ust. 2 Prawa lotniczego są obiekty budowlane i obiekty naturalne stanowiące zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu statków powietrznych. Las jest obiektem naturalnym - skupiskiem drzew, które powstały i urosły w sposób niezależny od człowieka, zgodnie z prawami przyrody. Przez "obiekt naturalny" należy rozumieć nie tylko pojedyncze rzeczy o wartości materialnej, ale i skupisko tych rzeczy. Prawidłowo, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ uznał, że skupisko drzew może być przeszkodą lotniczą w rozumieniu art. 87 ust. 2 Prawo lotnicze, albowiem z załączonej dokumentacji wynika, iż drzewa te naruszają dopuszczalne wysokości w zakresie wyznaczonych profili. Określone zostało położenie najwyższej przeszkody i ustalona na tej podstawie powierzchnia do wycinki w stosunku do osi podejścia. Skarżący nie kwestionował tych dokumentów. Nie ma również podstaw do uznania, że istnieje konieczność zmiany przeznaczenia gruntu na grunty nieleśne. Wycięcie zatem drzew nie musi pozbawiać tego gruntu cech gruntu leśnego i nie jest konieczne przekwalifikowanie gruntu na grunt nieleśny, aby można było orzec o wycince. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z sentencji decyzji nie wynika kto będzie zobowiązany do ponoszenia kosztów związanych z wycięciem drzew. Kwestia ta nie ma znaczenia na obecnym etapie postępowania, ponieważ okoliczność ta będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej od wyroku skarżący zarzucił naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej P.u.s.a., art. 3 § 1, art. 12, 47, 99, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 173 i art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", art. 1 ust. 1 i 2 , art. 8, 11, 84 § 1 i art. 107 K.p.a., a także art. 82 pkt 7 i art. 87 ust. 2 ustawy Prawo Lotnicze oraz art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3, art. 78 i art. 176 Konstytucji. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja powinna zostać wyeliminowana przez Sąd pierwszej instancji z obrotu prawnego, albowiem została wydana na podstawie art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, który nie ma zastosowania w tej sprawie. W konsekwencji wadliwie nałożono na skarżącego obowiązek pokrycia kosztów usunięcia przeszkody lotniczej. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ nie wyjaśnił podstawy prawnej uznania określonego obiektu (lasu) za przeszkodę lotniczą. Organ bez udziału biegłego rozstrzygnął zagadnienie wymagające wiadomości specjalistycznych, tj. ustalił obszar powierzchni, na której znajdują się drzewa podlegające "redukcji wysokościowej". Dopiero na podstawie dowodu z opinii biegłego można ustalić taki obszar. Zdaniem skarżącego powierzchnia lasu przeznaczonego pod wycinkę powinna wynosić 3, 03 ha, a nie jak przyjął organ 4,75 ha. Ponadto Sąd I instancji orzekał w oparciu o niekompletne akta sprawy, albowiem zgodnie z kwerendą akt sprawy przeprowadzoną dnia 28 grudnia 2012 r. przez pełnomocnika skarżącego, w aktach sprawy nie znajdują się załączniki do wniosku uczestnika z dnia 24 grudnia

2009 r. o stwierdzenie istnienia przeszkody lotniczej oraz załączniki do kolejnych pism uczestnika (dokumentacja techniczna, np. operaty pomiarowe). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazał motywów na podstawie, których uznał, że przeszkoda lotnicza powstała po dniu założenia lotniska, pomimo, że kwestia ta była podniesiona jako zarzut w skardze. Ponadto zdaniem skarżącego zostało naruszone jego prawo do obrony, albowiem nie doręczono mu pisma procesowego uczestnika postępowania z dnia 12 listopada 2012 r. "wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika", które zwierało argumentację przemawiającą za oddaleniem skargi, jak również nie odroczono rozprawy celem umożliwienia skarżącemu zapoznania się z tym pismem. Skarżący zarzucił, że art. 82 pkt 7 w związku z art. 87 ust. 2 Prawa Lotniczego nie ma zastosowania do drzew, które istniały jeszcze przed dniem uruchomienia lotniska i które nie stały się przeszkodą lotniczą na skutek działań podjętych przez skarżącego, ale na skutek niezależnej od skarżącego rozbudowy lotniska. W stosunku do naturalnych obiektów (drzew), które mogą stanowić przeszkody lotnicze, a które istniały jeszcze przed dniem uruchomienia lotniska, nie mogą mieć zastosowania przepisy zezwalające na ograniczenie praw majątkowych skarżącej poprzez wydanie decyzji nakazującej usunięcie lasu jako przeszkody lotniczej, bez jakiejkolwiek rekompensaty. Wadliwie przyjęto, że przeszkodą może być las jako całość, nie zaś poszczególne drzewa lub krzewy.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty przytoczone w skardze kasacyjnej są trafne.

Odniesienie się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej wymaga zwrócenia uwagi na podstawowe reguły rozpoznawania przez wojewódzki sąd administracyjny sprawy ze skargi na decyzję administracyjną w ramach kontroli działalności administracji publicznej. Po pierwsze, sąd administracyjny powinien wyrazić stanowisko co do treści norm prawnych zrekonstruowanych na podstawie przepisów prawa, które mają zastosowanie z uwagi na przedmiot sprawy. Po drugie, ustalona treść norm prawa materialnego determinuje ocenę zakresu ustalenia istotnych okoliczności sprawy, zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego, ale także treść rozstrzygnięcia, jakie może być przez organ wydane. Po trzecie, obowiązkiem sądu administracyjnego jest zajęcia stanowiska co do rozstrzygnięcia wydanego w sprawie, a więc co do tego jaka jest rzeczywista treść decyzji, a także oceny postępowania, w którym została wydana zaskarżona decyzja.

Skarżący przytoczył w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zasadniczy jednak zarzut dotyczy tego, że zdaniem skarżącego, Sąd pierwszej instancji w ogóle nie zajął stanowiska co do tego, czy przepisy Prawa lotniczego są podstawą do nałożenia na skarżącego obowiązku usunięcia przeszkody w postaci drzew stanowiących las mieszany i to na koszt skarżącego.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, jaka jest treść przepisów prawnych i rekonstruowanych na ich podstawie norm prawnych jest wyrywkowe, niepełne i nie jest zrozumiałe. Również stanowisko Sądu pierwszej instancji co do oceny treści zaskarżonej decyzji nie jest jasne. Nie jest prawidłowe w szczególności wyrażenie stanowiska w formie stwierdzeń, że "prawdopodobnie nie będzie miał w sprawie zastosowania art. 87 ust. 7 ustawy Prawo lotnicze" oraz że "ustawodawca nie przewidział, jak się wydaje, sytuacji w której drzewa zostały posadzone wcześniej, zanim powstało lotnisko, i które wyrosną do takiej wysokości, która będzie utrudniała lub zagrażała bezpieczeństwu lotów".

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także, że w ocenie Sądu pierwszej instancji "niewątpliwie skoro las stał się przeszkodą dopiero teraz i nie istniał w dacie budowy lotniska (a tak wywodzi skarżący – a organ temu nie zaprzecza) nie zasadne byłoby więc zastosowanie art. 87 ust. 7 ustawy Prawo lotnicze". W tym sformułowaniu wyrażającym stanowisko Sądu jest zapewne pomyłka, na co trafnie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej, polegająca na tym, że nie chodzi o las, który nie istniał w dacie budowy lotniska, ale o to, że las istniał w dacie budowy lotniska. Z przepisu art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego wyraźnie wynika, że obowiązek i koszt usunięcia drzew obciąża właściciela nieruchomości, jeżeli naruszył zakaz sadzenia i uprawy drzew na nieruchomości znajdującej się w rejonie podejścia do lądowania, a więc zarówno obowiązek usunięcia drzew, jak i obowiązek poniesienia kosztów ich usunięcia. Jeżeli przepis ten, zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ma zastosowania w tej sprawie, to konieczne było dokonanie oceny, czy na podstawie art. 82 pkt 7 lub innego przepisu Prawa lotniczego albo innych ustaw można nałożyć na właściciela obowiązek usunięcia drzew stanowiących przeszkodę lotniczą na koszt właściciela.

Skarżący w skardze kasacyjnej, wskazując przepisy Prawa lotniczego oraz przepisy Konstytucji RP, trafnie podnosi, iż Sąd pierwszej instancji w ogóle nie zajął stanowiska co do tego, jaki przepis jest podstawą nałożenia obowiązków na skarżącego, w sytuacji, gdy las istniał przed powstaniem lotniska. Istota sprawy nie sprowadza się tylko do tego, kogo obciążają koszty usunięcia drzew, ale przede wszystkim do tego, kto jest obowiązany usunąć drzewa na określonej nieruchomości, a w szczególności, czy obowiązek usunięcia drzew można nałożyć na właściciela nieruchomości. Nie jest więc zrozumiałe stanowisko Sądu pierwszej instancji, że na obecnym etapie postępowania nie jest istotne, kto poniesie koszty związane z wycięciem drzew, a kwestia ta będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, bez wskazania jakie odrębne postępowanie administracyjne Sąd ma na uwadze. Nie jest również trafne stanowisko, że ustawodawca nie przewidział sytuacji, w której drzewa zostały posadzone wcześniej, zanim powstało lotnisko i które urosną do takiej wysokości, która będzie zagrażała bezpieczeństwu lotów, co do obowiązków właściciela nieruchomości, na której znajduje się ta przeszkoda lotnicza. Gdyby przyjąć, że Prawo lotnicze nie reguluje tego zagadnienia, należałoby rozważyć stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w dalszej kolejności przepisów Kodeksu cywilnego, w tym zwłaszcza art. 142 Kodeksu cywilnego, który określa uniwersalną regułę, że właściciel nieruchomości nie może się sprzeciwić uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym (w tym zdrowiu), z tym że może żądać naprawienia wyrządzonej stąd szkody. Z art. 82 pkt 7 Prawa lotniczego wynika jedynie wprost, że Prezes Urzędu wydaje decyzję w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej w postaci obiektu naturalnego, w tym drzew i krzewów w rejonie podejścia do lądowania, jeżeli przeszkoda ta stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Konieczne było zatem dokonanie wykładni tego przepisu, jeżeli przyjmie się, że przepis art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego nie ma zastosowania, co do tego, czy w decyzji w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej rozstrzyga się także o tym, kto jest zobowiązany do usunięcia przeszkody lotniczej i kto ponosi koszty usunięcia przeszkody, a więc czy sprawa w tym zakresie objęta jest postępowaniem administracyjnym.

Nie została przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena treści zaskarżonej decyzji w prawidłowo ustalonym kontekście normatywnym. W decyzji z dnia 6 kwietnia 2012 r., która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, organ stwierdza, że określone drzewa jako las mieszany na działce nr [...], należącej do skarżącego, stanowią przeszkodę naturalną, oznaczoną jako przeszkoda lotnicza nr [...] i wymagają usunięcia jako przeszkoda lotnicza na określonym obszarze i w zakresie szczegółowo określonych wysokości. Ponadto w postawie prawnej decyzji i w jej uzasadnieniu organ wskazał także art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było dokonanie oceny, czy decyzja ta rozstrzyga jedynie o tym, że określony obiekt naturalny stanowi przeszkodę lotniczą i wymaga usunięcia, czy także o tym, że skarżący ma obowiązek usunąć przeszkodę lotniczą poprzez wycięcie drzew i wykonać to ma na swój koszt. Odnosząc się do decyzji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdza się jedynie, że organ prawidłowo uznał, "że skupisko drzew może być przeszkodą lotnicza w rozumieniu art. 87 ust.2 ustawy Prawo lotnicze", prawidłowo organ wydał decyzję w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej oraz "że z sentencji decyzji nie wynika kto będzie zobowiązanym do ponoszenia tych kosztów, a okoliczność ta będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego", a także że zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, ale nie ma to wpływu na trafność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Takie odniesienie się do decyzji jest wadliwe, ponieważ nie wyjaśnia, jakie jest stanowisko Sądu co do treści decyzji, a w szczególności kto jest adresatem tej decyzji, czy wskazanie w decyzji, że drzewa rosną na nieruchomości należącej do skarżącego, samo przez się oznacza, że na skarżącego nałożono obowiązek usunięcia drzew, czy powołanie w decyzji art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego i przytoczenie jego treści oznacza, że decyzją tą nałożono na skarżącego obowiązek usunięcia drzew i poniesienia kosztów ich usunięcia. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu stanowczo twierdził, że decyzja ta nakłada obowiązek usunięcia drzew i poniesienia kosztów ich usunięcia na skarżącego. Co do tego, czy decyzja nakłada na skarżącego obowiązek usunięcia drzew Sąd pierwszej instancji w ogóle się nie wypowiedział, natomiast co do kosztów związanych z wycięciem drzew stwierdził, że nie jest to istotne, nie wynika z sentencji decyzji, będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego oraz że wadliwe zastosowanie art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego nie ma wpływu na rozstrzygniecie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa została rozpoznana wadliwe, albowiem Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę bez zajęcia stanowiska co do pełnej treści przepisów art. 82 pkt 7 w związku z art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego i wynikających z nich norm prawnych, co oznacza rozpoznanie sprawy z naruszeniem tych przepisów, a także nie dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, w tym co do rzeczywistej treści decyzji i warunków, które powinna spełniać decyzja administracyjna, określonych w art. 107 K.p.a.

Nie są natomiast zasadne zarzuty skarżącego co do tego, że drzewa tworzące las nie mogą być obiektem naturalnym stanowiącym przeszkodę lotniczą. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że obiektem naturalnym stanowiącym przeszkodę lotniczą może być zarówno drzewo, jak i zbiór drzew stanowiących las. Wbrew stanowisku skarżącego ustalenie, że las stanowi przeszkodę lotniczą zostało wystarczająco wyjaśnione w sprawie, na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Zarzuty w tym zakresie podnoszone przez skarżącego są ogólnikowe i nie odnoszą się do poszczególnych dokumentów. Z uwagi na specyfikę tego postępowania i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, że las stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego w rejonie podejścia do lądowania, nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż organ powinien z urzędu przeprowadzić dowód z opinii biegłego na podstawie art. 84 § 1 K.p.a. Skarżący nie kwestionuje, że pomiary i dokumentacja wskazujące, iż określony obiekt naturalny (drzewa stanowiące las mieszany na określonym obszarze) stanowi przeszkodę lotniczą, są wadliwe, ale w istocie rzeczy zmierza do tego ażeby ustalenia w tym zakresie zostały zweryfikowane przez biegłego, ponieważ są niezrozumiałe dla skarżącego.

Zarzut, że odpis pisma uczestniczka postępowania nie został doręczony skarżącemu również nie mógł być uwzględniony, ponieważ skarżący nie wykazał w żadne sposób, że gdyby nie to uchybienie i gdyby zapoznał się z tym pismem przed wydaniem wyroku, to podjąłby określone czynności procesowe, które miałyby znaczenie w sprawie. Należy zwrócić przy tym uwagę, że pismo uczestnika postępowania jest przedstawieniem jego stanowiska w sprawie, z odniesieniem się do zarzutów przytoczonych przez skarżącego w skardze.

Nie ma racji skarżący, że do usunięcia przeszkody lotniczej w postaci drzew stanowiących las mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sąd pierwszej instancji trafnie wyjaśnił, że wycięcie drzew na gruncie leśnym nie oznacza, iż grunt ten przestaje być gruntem leśnym.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ponieważ zaskarżony wyrok został wydany na skutek rozpoznania sprawy z naruszeniem art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., a także z naruszeniem art. 82 pkt 7 w związku z art. 87 ust. 7 ustawy Prawo lotnicze, przez to, że Sąd pierwszej instancji nie zajął stanowiska co do treści przepisów i wynikających z nich norm prawnych, które powinny być podstawą oceny rzeczywistej treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji oceni także, czy w aktach administracyjnych zgromadzono materiał dowodowy wystarczający do rozpoznania sprawy.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 § 1 P.p.s.a.