Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 808/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1 par.1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit. c, art.152,art.133 par.1, art.134 par.1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.29 ust.1,2 i 3, art.30 ust.1,2 i 4, art.34 ust.2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 roku sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. Wójt Gminy E. na podstawie art. 123 kpa oraz art. 29 i art. 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne postanowił wszcząć z urzędu postępowanie rozgraniczeniowe, dotyczące działki oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "[...]", położonej w obrębie N., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr "[...]", stanowiącą własność Gminy E., z nieruchomościami sąsiednimi, oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako działki:

- nr "[...]", KW "[...]" obręb N., stanowiąca własność R. W.,

- nr "[...]", KW "[...]" obręb N., stanowiąca własność R. W.,

- nr "[...]", KW "[...]" obręb N., stanowiąca własność H. i T. K.,

- nr "[...]", KW "[...]", obręb N., stanowiąca własność Powiatu E. - Zarząd Dróg Powiatowych w E. z siedzibą w P.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu, mając na względzie interes społeczny polegający na odtworzeniu przebiegu niegdyś istniejącej drogi, służącej jako dojazd do istniejących zabudowań, w celu ustalenia przebiegu granic i utrwalenia punktów granicznych.

Pismem z dnia 19 stycznia 2011 r. R. W. zwrócił się do organu z prośbą o przesunięcie terminu rozgraniczenia działki nr "[...]", bowiem w ciągu najbliższych trzech miesięcy będzie nieobecny ze względu na wcześniej zaplanowany wyjazd. Jednocześnie wskazał, iż działka nr "[...]" jest śródpolną drogą prowadzącą do głębokiego wąwozu, bez wjazdu z którejkolwiek strony. Wbrew treści uzasadnienia wydanego postanowienia nie jest to droga służąca jako dojazd do istniejących zabudowań.

Następnym pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. R. W. na podstawie art. 126 w zw. z art. 111 § 1 oraz art. 113 § 1 i 2 kpa zażądał wyjaśnień odnośnie do powstałych wątpliwości co do treści postanowienia z dnia 14 stycznia 2011 r. Wskazał, że działka nr "[...]" nigdy nie służyła za dojazd do istniejących zabudowań, lecz stanowi teren użytkowany rolniczo (pastwisko), prowadzący do głębokiego wąwozu z ciekiem, jak również nigdy nie istniały i nie istnieją zabudowania, do których rzekomo miałby prowadzić przedmiotowy teren. Organ nie uzasadnił też w żaden sposób, na czym w niniejszej sprawie polega interes społeczny, który stanowi przesłankę wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. Wójt Gminy E. na podstawie art. 113 § 1 kpa sprostował oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 stycznia 2011 r. w ten sposób, iż wykreślił zwrot: "służącej jako dojazd do istniejących zabudowań".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez R. W., postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. uchyliło powyższe postanowienie organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w trybie art. 113 § 1 kpa nie mogą podlegać sprostowaniu wady (omyłki) istotne, mające swoje źródło w błędach popełnionych przez organ w trakcie procesu stosowania prawa. Ewentualna korekta wad istotnych powinna odbyć się poprzez zmianę decyzji albo w innym właściwym trybie. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy uznał, iż wykreślenie z treści uzasadnienia sformułowania, stwierdzającego istniejący stan faktyczny, który w rzeczywistości jest odmienny, nie stanowi sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Jednocześnie Kolegium podniosło, iż w związku z tym, że w obrocie prawnym pozostaje postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 14 stycznia 2011 r., które zdaniem organu odwoławczego jest wadliwe, należy rozważyć, czy w sprawie zachodzi konieczność umorzenia wszczętego postępowania, a następnie wszczęcia zgodnie z intencją organu.

Decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r. Wójt Gminy E. na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr "[...]", położonej w obrębie N. i stanowiącej własność Gminy E.

Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. Spółdzielnia "[...]" w N., reprezentowana przez Prezesa Zarządu, H. K. zwróciła się do Wójta Gminy E. o załatwienie wniosku z dnia 15 października 2009 r. w sprawie dotyczącej wskazania granic drogi gminnej gruntowej nr "[...]" obręb N. W uzasadnieniu wskazano, iż właścicielem przedmiotowej drogi, która jest Spółdzielni niezbędnie potrzebna, bowiem stanowi najkrótsze połączenie pól uprawnych, jest Gmina E., tymczasem R. W. ogrodził drogę, gdyż twierdzi, że nabył ją przez zasiedzenie. Podkreślono, iż wbrew twierdzeniom organu sprawa ta nie jest zamknięta, a żądanie złożenia nowego wniosku w tej sprawie jest co najmniej "niegrzeczne", bowiem wniosek z dnia 15 października 2009 r. jest nadal ważny i powinien być dawno załatwiony. Opieszałe prowadzenie sprawy jest działaniem na szkodę Spółdzielni i godzi w powagę organu.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. Wójt Gminy E. na podstawie art. 123 kpa oraz art. 29 i art.30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ponownie wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, dotyczące działki oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "[...]", położonej w obrębie N., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr "[...]", stanowiącą własność Gminy E., z nieruchomościami sąsiednimi. W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w N. z dnia 9 czerwca 2011 r. w celu ustalenia przebiegu granic i utrwalenia punktów granicznych nieruchomości stanowiącej działkę nr "[...]", będącej własnością gminy E., sklasyfikowanej w ewidencji gruntów jako droga. Do przeprowadzenia czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic upoważniono geodetę J. P.

Pismem z dnia 12 lipca 2011 r. R. W. na podstawie art. 111 § 1 i art. 113 § 2 w zw. z art. 126 kpa zwrócił się do Wójta Gminy E. z żądaniem wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do treści postanowienia z dnia 21 czerwca 2011r. Zdaniem wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie zawiera uzasadnienia, bowiem nie wyjaśniono co jest powodem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, ani w jaki sposób jest prawnie uzasadniony wniosek Spółdzielni "[...]" w N. o ustalenie granicy działek będących jego własnością, a bezpośrednio graniczących z działką będącą własnością gminy. Ponadto zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w sytuacji, gdy nie ma interesu społecznego, a jedynie interes jednostki, organ nie może na własny wniosek wszcząć postępowania rozgraniczeniowego. Jednocześnie R. W. podniósł, iż rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Postępowanie wszczęte na wniosek Spółdzielni "[...]" w N. będzie dotyczyć ustalenia przebiegu granicy jedynie między nieruchomościami będącymi własnością tej Spółdzielni a Gminy E. Tymczasem w postanowieniu nie zostały określone odcinki granic nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, zatem nie ustalono szczegółowo przedmiotu rozgraniczenia.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Wójt Gminy E. poinformował R. W., iż jego zarzuty dotyczące treści wydanego postanowienia są bezpodstawne. Postanowienie to zostało wydane na wniosek strony postępowania oraz w interesie uzasadniającym przeprowadzenie rozgraniczenia. Natomiast strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji w sprawie, której przedmiotem jest rozgraniczenie, przekazania sprawy sądowi. Jednocześnie poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu.

R. W. wniósł zażalenie na powyższe pismo, wskazując, iż nie spełnia ono wymaganej formy postanowienia zgodnie z art. 113 kpa. Zdaniem strony brak uzasadnienia stanowiska organu, który uznał jego zarzuty za bezpodstawne, stanowi wyraźne ignorowanie jego sprawy. Ponadto podniósł, iż pismo Spółdzielni "[...]" w N. z dnia 9 czerwca 2011 r. nie może stanowić wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, bowiem jedynie odnosi się do poprzedniego pisma z dnia 15 października 2009 r., które dotyczy umorzonego już postępowania – postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2011 r. oraz decyzja Wójta Gminy E. z dnia 15 kwietnia 2011 r. W związku z powyższym, R. W. wniósł o wstrzymanie wykonania postępowania ze względu na jego bezprawność.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy E. z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości nie służy zażalenie.

R. W. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., skargę oddalił.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2011 r., znak: "[...]", Wójt Gminy E. na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "[...]", położonej w obrębie N., stanowiącej własność Gminy E., z nieruchomościami sąsiednimi. W uzasadnieniu podniesiono, iż przeprowadzenie przez upoważnionego geodetę czynności niezbędnych do wskazania granic działki nr "[...]", położonej w obrębie N., zostało uniemożliwione poprzez postawę właścicieli działek sąsiednich, którzy nie zezwolili na wejście na działkę nr "[...]", w celu odnalezienia oraz utrwalenia punktów granicznych. W związku z powyższym, odstąpiono od przeprowadzenia wskazanych czynności i na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne umorzono postępowanie administracyjne i przekazano sprawę do rozpatrzenia sądowi.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. W., zaskarżając jednocześnie postanowienie organu o wszczęciu przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego. Odwołujący zarzucił organowi naruszenie art. 6, art.7, art.8, art.9, art.11 oraz art.24 § 1, art. 61a § 1, art.77 § 1, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i 3, art.124 § 1 i 2 kpa, a także art. 29 i art. 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ocenie odwołującego organ niewłaściwie zdefiniował, co jest przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego i tym samym niepoprawnie określił strony postępowania w sprawie o rozgraniczenie. Ponadto stronniczo i z naruszeniem prawa ustalił okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego oraz nie uwzględnił przypadku wyłączającego w sprawie właściwość organu. Gmina E. jako właściciel działki nr "[...]" jest stroną postępowania rozgraniczeniowego, co na podstawie art. 24 kpa wyklucza możliwość prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego i wydawania decyzji przez Wójta Gminy E. Odwołujący wskazał również, iż postępowanie rozgraniczeniowe dla działki nr "[...]" zostało wszczęte na podstawie dokumentu, złożonego przez podmiot, który zgodnie z art. 28 kpa nie może być uznany za stronę tego postępowania. Z kolei przepis art. 29 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje podstaw do tego, by móc wywieść interes prawny podmiotu wnioskującego o rozgraniczenie w przedmiocie rozgraniczenia przedmiotowej nieruchomości ze wszystkimi przyległymi działkami. Biorąc powyższe pod uwagę, odwołujący wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kpa ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza prawa. W uzasadnieniu organ podniósł, iż bezsporny jest fakt, że Gmina E. jest właścicielem działki nr "[...]" (obecnie nr "[...]") i jako właściciel jest stroną postępowania rozgraniczeniowego, jednakże fakt ten nie uzasadnia obowiązku wyłączenia wójta tej gminy jako jej organu ustawowego. Kompetencje tego organu do załatwienia sprawy rozgraniczeniowej wynikają wprost z uregulowań zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wskazano, iż w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż o ewentualnym wyłączeniu się organów gminy z prowadzenia postępowania administracyjnego prowadzonego na rzecz tej gminy można mówić jedynie w sytuacji, gdy dane postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy jej organów i w jej interesie – chodzi bowiem w takim wypadku o przyznanie gminie określonego uprawnienia. Nie można natomiast konstruować takiego obowiązku w sytuacji, gdy gmina jest stroną postępowania wszczętego na wniosek innych podmiotów i w ich interesie. Zatem organy jednostek samorządu terytorialnego realizujące swoje ustawowe kompetencje w sprawach, w których jedną ze stron jest własna jednostka samorządu, nie przestają być właściwe do orzekania w sprawach indywidualnych. W niniejszej zaś sprawie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości wystąpił podmiot faktycznie władający nieruchomością, a nie Gmina E. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaznaczono, iż art. 33 i 34 wskazanej ustawy wyczerpująco określają sposoby zakończenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i tym samym, nie jest dopuszczalne stosowanie innych sposobów zakończenia takiego postępowania. Skoro zatem w prowadzonym postępowaniu nie doszło do zawarcia ugody ani zgromadzone dokumenty nie pozwoliły na wydanie decyzji o rozgraniczeniu, wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i o przekazaniu sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny, w oparciu o art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, było jedynym możliwym sposobem zakończenia postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł R. W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy. Podniósł, iż decyzja organu odwoławczego narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art.7, art.10 § 1, art.77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, iż co prawda brak możliwości wyłączenia organu będącego stroną w postępowaniu, w przypadku gdy wnioskodawcą jest inny podmiot, został przez organ odwoławczy uzasadniony, jednak Kolegium nie odnosi się do sytuacji wszczęcia przez organ z własnej inicjatywy rozgraniczenia, w którym jest stroną, dla wszystkich linii granicznych działki nr "[...]" (obecnie nr "[...]"), a nie tylko jednej, do której interes prawny ma wnioskujący – Spółdzielnia "[...]" w N. – działka nr "[...]" (obecnie nr "[...]"). Zakładając, że Spółdzielnia jest rzekomym dzierżawcą tej działki, przysługuje jej prawo złożenia wniosku o rozgraniczenie wyłącznie na jednym odcinku, tj. dwóch punktów granicznych położonych w linii cieku wodnego (odcinek granicy działek nr "[...]") i nr "[...]". Tymczasem organ pierwszej instancji rozszerzył zakres postępowania dla linii granicznych działki nr "[...]" będącej własnością gminy bez występowania z wnioskiem do organów wyższego stopnia i wykluczenia siebie jako organu z postępowania. Wbrew stanowisku organów, Spółdzielnia nie może wnioskować o rozgraniczenie wszystkich granic działki nr "[...]", zwłaszcza, że działka ta leży w ciągłości rozłogu pól skarżącego i jest nieprzerwanie użytkowana jako pastwisko, pozostając w jego władaniu. Zatem ewentualny spór o granice na gruncie może zostać stwierdzony złożeniem wniosku przez skarżącego lub Gminę. Skarżący podkreślił przy tym, iż zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne postępowaniem rozgraniczeniowym mogą być objęte tylko niektóre granice nieruchomości, jeżeli istnieje tylko taka potrzeba, która wynika z istnienia sporu co do przebiegu granicy. Tymczasem organ sam wskazał, które granice są sporne, naruszając przepisy cytowanej ustawy oraz zasady postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego Kolegium nie wyjaśniło również kwestii braku prawidłowego wniosku strony. Pisma Spółdzielni z dnia 9 czerwca 2009 r. nie można bowiem uznać za wniosek, gdyż wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, a ponadto odnosi się ono do pisma Spółdzielni z dnia 15 października 2009 r., które wskazuje na nieprawdziwe okoliczności. Droga, o której mowa w tym piśmie, nigdy nie istniała jako droga – trwałe i widoczne urządzenie, gdyż prowadziłaby bezpośrednio do doliny cieku o znacznych spadkach terenu, na której krawędziach rosną pomnikowe okazy dębów. Nie może więc stanowić, jak podaje wnioskodawca, połączenia pól. Uznanie przez organ pierwszej instancji pisma z dnia 15 października 200 r. jako wniosku stanowiącego podstawę do działań zmierzających do wyodrębnienia działki nr "[...]", zapoczątkowało szereg nieprawidłowości, w tym m.in. przeprowadzenie wznowienia wszystkich linii granicznych, nawet tych, które nie są granicami prawnymi. Ponadto skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy pobieżne rozpatrzył sprawę, nie ocenił należycie stanu faktycznego i nieobiektywnie uzasadnił wydaną decyzję, nie stwierdzając istotnych uchybień w pracy organu pierwszej instancji. Dodał, iż dotychczasowe działania organów administracji podważają zaufanie do organów Państwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podkreślono, iż organ odwoławczy w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, zaś decyzja została obszernie uzasadniona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej w dalszej części uzasadnienia p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, bowiem kwestionowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

W myśl art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 cytowanej ustawy). Organ może przeprowadzić rozgraniczenie nieruchomości z urzędu – przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia lub na wniosek strony (art. 30 ust. 1 i 2 powoływanej ustawy). W obu przypadkach wszczęcie postępowania następuje w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 30 ust. 4 tej ustawy).

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy E. z dnia 6 grudnia 2011 r., którą organ na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr "[...]" (obecnie nr "[...]"), położonej w obrębie N., stanowiącej własność Gminy E., z nieruchomościami sąsiednimi, tj.: nr "[...]" (nr "[...]") oraz nr "[...]" (nr "[...]"), których właścicielem jest R. W., nr "[...]" (nr "[...]"), stanowiącej własność H. i T. K. i nr "[...]" ( nr "[...]"), stanowiącej własność Powiatu E. – Zarządu Dróg Powiatowych w E. z siedzibą w P. Postępowanie zostało wszczęte na mocy postanowienia z dnia 21 czerwca 2011 r. w związku z wnioskiem Spółdzielni w N. z dnia 9 czerwca 2011 r., która jest dzierżawcą nieruchomości nr "[...]".

Warto zauważyć, iż nie jest to pierwsze postępowanie, prowadzone w niniejszej sprawie, bowiem postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości nr "[...]", ze względu na istniejący interes społeczny, jednakże decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r. organ umorzył przedmiotowe postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Analiza zgromadzonego materiału aktowego wskazuje, iż wydane w sprawie decyzje zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy naruszają w sposób istotny obowiązujące przepisy prawa.

Należy przede wszystkim wskazać, iż przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają wprost kręgu podmiotów będących stronami postępowania rozgraniczeniowego. Niezbędne jest zatem odwołanie się do treści art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadniczo, gdy granice gruntów stały się sporne, ustalenie granic sąsiednich nieruchomości leży w interesie wszystkich ich właścicieli (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1273/11, baza orzeczeń NSA). Stroną postępowania rozgraniczeniowego nie jest natomiast podmiot będący właścicielem nieruchomości przyległej do nieruchomości, co do której zaistniał spór o przebieg granicy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 402/06, baza orzeczeń NSA). Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 353/12, interes prawny w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości winien być w sposób obiektywny oparty na regulacji prawa materialnego, tzn. podmiot powinien legitymować się uprawnieniami rzeczowymi do nieruchomości podlegających rozgraniczeniu.

W rozpoznawanej sprawie wniosek, na podstawie którego wszczęto postępowanie rozgraniczeniowe działki nr "[...]" ze wszystkimi sąsiednimi nieruchomościami, został złożony przez podmiot, władający nieruchomością nr "[...]", która graniczy z działką nr "[...]" jedynie na wąskim odcinku terenu i tylko tej granicy mógł dotyczyć złożony wniosek. Istotą sporu o rozgraniczenie jest bowiem przebieg granic sąsiednich nieruchomości, w celu ustalenia, jaki jest zakres prawa własności na gruncie właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Zatem spór ten dotyczy przebiegu wspólnej dla nich granicy nieruchomości. Podmiot składający wniosek o rozgraniczenie określa, które granice swojej nieruchomości uważa za sporne z granicami sąsiednimi i tym samym decyduje o zakresie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Właściciel nieruchomości nr "[...]" nie ma zatem interesu prawnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr "[...]" z innymi sąsiadującymi działkami: nr "[...]", nr "[...]" oraz nr "[...]".

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, iż wnioskodawca – Spółdzielnia w N. nie jest właścicielem działki nr "[...]", a jedynie dzierżawcą tej nieruchomości. Powstaje zatem pytanie, czy postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu, który w ogóle posiada interes prawny w niniejszej sprawie. Tymczasem organy całkowicie pominęły powyższą okoliczność, uznając bez jakiejkolwiek argumentacji, iż faktyczne władanie nieruchomością jest wystarczające do złożenia wniosku o rozgraniczenie tej nieruchomości. Niezbędne jest jednak poczynienie ustaleń, czy w świetle obowiązujących przepisów, prawo obligacyjne jakim jest dzierżawa, stanowi tytuł prawny, mogący być podstawą złożenia wniosku o rozgraniczenie danej nieruchomości.

Ponadto wątpliwości budzi również sam wniosek strony. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 czerwca 2011 r. wskazał, iż podstawą wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego działki nr "[...]" był wniosek Spółdzielni "[...]" w N. z dnia 9 czerwca 2011 r. Jednakże z treści wskazanego pisma wynika, iż Spółdzielnia zwróciła się do organu "o załatwienie wniosku z dnia 15 października 2009 r. w sprawie dotyczącej wskazania granic drogi gminnej gruntowej nr "[...]", obręb N". Można zatem przyjąć, iż celem wnioskodawcy było spowodowanie podjęcia przez organ określonych działań prowadzących do ustalenia wszystkich granic wskazanej działki, przy czym jedynie właściciel działki nr "[...]", a więc Gmina E. może złożyć wniosek o rozgraniczenie wszystkich jej granic lub też organ, stwierdzając, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające interes społeczny w ustaleniu wszystkich granic tej działki, może wszcząć z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie, stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż co prawda obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują generalnej zasady, by organy gminy podlegały wyłączeniu od załatwienia sprawy, w której stroną jest ta gmina, jednakże w orzecznictwie podnosi się, że organ administracji publicznej powołany do wydania decyzji administracyjnej nie może być jednocześnie stroną postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (np. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2377/10, LEX nr 1138154). Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organ winien zatem rozważyć także tę kwestię.

W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie geodety, upoważnionego przez organ pierwszej instancji do przeprowadzenia czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic działki nr "[...]", datowane na dzień 17 listopada 2011 r., z którego wynika, że przedmiotowa praca geodezyjna, zlecona przez Gminę E., została zgłoszona do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 10 stycznia 2011 r. Jednakże mimo trzech wyznaczonych terminów: 15 kwietnia 2011 r., 21 września 2011 r. oraz 3 listopada 2011 r., rozgraniczenie nieruchomości nie doszło do skutku z powodu niewpuszczenia na teren działki przez właściciela działek sąsiednich. Wskazane powyżej okoliczności budzą istotne wątpliwości co do rzeczywistej podstawy wszczęcia przedmiotowego postępowania, które nie zostały przez organ wyjaśnione. Nie wiadomo bowiem, czy podstawą wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie było faktycznie pismo Spółdzielni "[...]" w N., czy też wskazane wyżej oświadczenie geodety, dotyczące zleconych przez organ prac geodezyjnych, na co wskazują daty podjętych prób przeprowadzenia czynności w celu ustalenia przebiegu granicy nieruchomości nr "[...]".

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne, mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.