Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 409/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił umorzenia K.C. (zwanym dalej: "Skarżącym") należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 292.629,66 złotych oraz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres 09-12/2003 r., 02/2004 r., 04/2004 r., 03-04/2005 r., 02-03//2006 r. w kwocie 3.807,72 złotych.

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2020 r., wydanym w sprawie o sygn.. akt I SA/Gd 1955/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS") z dnia [...] 2019 r. UP – nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia Skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Sąd wskazał, że organ w sposób niedostateczny rozważył stan faktyczny i prawny istniejący w sprawie ze skargi Skarżącego z dnia 12 września 2019 r. Po pierwsze, ZUS w swoich decyzjach nie przywołał żadnych regulacji prawnych znajdujących zastosowanie do należności objętych postępowaniem, ani też nie wskazał on na żadne dokumenty z których wynikałyby okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wydania decyzji. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na kwestię przedawnienia, albowiem należności których umorzenia domagał się skarżący powstały na przestrzeni lat 2003-2006, a więc już kilkanaście lat przed wszczęciem postępowania w przedmiocie umorzenia. W rozpatrywanej sprawie akta sprawy nie były na tyle kompletne aby stwierdzić, czy w istocie nie nastąpiło przedawnienie dochodzonych przez ZUS należności. Brak było dokumentów stwierdzających, czy w sprawie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, jeśli tak to jaki był jego zakres, jakie zostały w sprawie dokonane czynności egzekucyjne i kiedy doszło do zakończenia tego postępowania. Samo wskazanie w treści decyzji, że przedawnienie nie nastąpiło, bez powoływania się na jakąkolwiek dokumentację w tym przedmiocie Sąd uznał za naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) zwaną dalej: "k.p.a.". Okoliczności te, zdaniem Sądu, zostały wywiedzione w sposób dowolny z okoliczności, które nie zostały przedstawione ani nie wynikały ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie sposób było zatem uznać, aby decyzja spełniała wymogi wynikające z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 k.p.a.

Dodatkowo, Sąd wskazał, że żaden z organów obu instancji nie przeprowadził postępowania w zakresie podnoszonej przez Skarżącego okoliczności sprawowania opieki nad żoną, która jest trwale niezdolna do pracy, jest na rencie inwalidzkiej i wymaga stałej opieki ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Organ ograniczył się do stwierdzenia, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów które potwierdzałyby, że żona Skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Skarżący wskazał, że jego żona jest chora a przebieg choroby i jej skutki zostały udokumentowane w ZUS-ie. Z tego względu Sąd przyjął, że okoliczność choroby żony Skarżącego oraz konieczność sprawowania nad nią stałej opieki mogła zostać zweryfikowana przez organy z urzędu, na podstawie danych i dokumentów pozostających w dyspozycji organu.

W ocenie Sądu, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkującego prawidłowym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w zakresie zarówno biegu terminu przedawnienia należności objętych postępowaniem jak i podnoszonej przez Skarżącego okoliczności konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą małżonką, związaną z tym sytuacją finansową i możliwościami zarobkowymi Skarżącego mogły mieć na tyle istotny wpływ na treść podjętych decyzji, że stanowiło to uchybienie uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS. W ponownie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wniosku Skarżącego o umorzenie należności ZUS miał w pierwszej kolejności ustalić, czy składki o których umorzenie wniósł Skarżący uległy przedawnieniu czy też nie. W tym zakresie organ miał przeprowadzić ponowną analizę regulacji prawnych i jeżeli będzie zamierzał powołać się na instytucję zawieszenia czy też przerwania biegu terminu przedawnienia, dołączyć miał do akt dokumenty które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne i prawne. Organ następnie miał dokonać ponownej analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej małżonki Skarżącego, wymagającej z tego tytułu stałej opieki oraz sytuację zdrowotną samego Skarżącego, jego możliwości zarobkowe oraz sytuację materialną w kontekście wysokości obciążających go zaległości.

W wyniku zapadłego orzeczenia ZUS I Oddział w Ł. wydał [...] 2021 r., decyzję odmawiającą umorzenia Skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, że Skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą 1 stycznia 2008 r. Zgodnie natomiast z przepisami u.s.u.s. Skarżący był zobowiązany opłacać składki na ubezpieczenie za każdy miesiąc. Z uwagi na brak zapłaty Skarżący stał się dłużnikiem ZUS. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że w jego ocenie należności z tytułu składek za okresy od września do grudnia 2003 r., od stycznia do lutego 2004 r., kwietnia 2004 r., od marca do kwietnia 2005 r., od czerwca do lipca 2005 r. oraz za wrzesień 2005 r. i marzec 2006 r. nie uległy przedawnieniu. Na uzasadnienie powyższego organ wskazał na treść art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427), zwaną dalej: "u.p.e.a", stosownie do którego wszczęcie egzekucji następuje przez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Na poparcie swojej tezy organ wskazał, że w odniesieniu do:

1. Zaległości na FUS za październik 2003 r., 21 stycznia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 23 stycznia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

2. Zaległości na FUS za listopad 2003 r., 4 lutego 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 6 lutego 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

3. Zaległości na FUS za grudzień 2003 r. oraz styczeń 2004 r., 25 marca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 31 marca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

4. Zaległości na FUS za luty 2004 r., 29 kwietnia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 30 kwietnia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

5. Zaległości na FUS za kwiecień 2004 r., 15 lipca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 19 lipca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

6. Zaległości na FUS za kwiecień 2005 r., 25 lipca 2005 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 27 lipca 2005 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 31 października 2005 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 24 kwietnia 2005 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

7. Zaległości na FUS za czerwiec, lipiec oraz wrzesień 2005 r., 17 listopada 2005 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 29 listopada 2005 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 28 marca 2006 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 24 kwietnia 2006 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

8. Zaległości na FUS za październik, listopad oraz grudzień 2005 r., 1 marca 2006 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 6 marca 2006 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 28 marca 2006 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 24 kwietnia 2006 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

9. Zaległości na FUS za styczeń, luty i marzec 2006 r., 20 grudnia 2006 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 28 grudnia 2006 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 16 kwietnia 2007 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 29 maja 2007 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

10. Zaległości na FUZ za wrzesień, październik i listopad 2003 r., 21 stycznia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 23 stycznia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

11. Zaległości na FUZ za grudzień 2003 r., 25 marca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 31 marca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

12. Zaległości na FUZ za luty 2004 r., 29 kwietnia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 30 kwietnia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

13. Zaległości na FUZ za kwiecień 2004 r., 15 lipca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 19 lipca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

14. Zaległości na FUZ za marzec i kwiecień 2005 r., 25 lipca 2005 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 27 lipca 2005 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 31 października 2005 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 15 listopada 2005 r.. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

15. Zaległości na FUZ za luty i marzec 2006 r., 20 grudnia 2006 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 28 grudnia 2006 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 16 kwietnia 2007 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 29 maja 2007 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

16. Zaległości na FP i FGŚP za listopad 2003 r., 21 stycznia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 23 stycznia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

17. Zaległości na FP i FGŚP za grudzień 2003 r., 25 marca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 31 marca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

18. Zaległości na FP i FGŚP za luty 2004 r., 29 kwietnia 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 30 kwietnia 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

19. Zaległości na FP i FGŚP za kwiecień 2004 r., 15 lipca 2004 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 19 lipca 2004 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 4 sierpnia 2004 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącego;

20. Zaległości na FP I FGŚP za marzec i kwiecień 2005 r., 25 lipca 2005 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 27 lipca 2005 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 31 października 2005 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 15 listopada 2005 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

21. Zaległości na FP I FGŚP za wrzesień 2005 r., 17 listopada 2005 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 29 listopada 2005 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 28 marca 2006 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 24 kwietnia 2006 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

22. Zaległości na FP I FGŚP za luty i marzec 2006 r., 20 grudnia 2006 r. skierował on do Skarżącego upomnienie przedegzekucyjne, odebrane 28 grudnia 2006 r. i potwierdzone własnoręcznym podpisem. 16 kwietnia 2007 r. ZUS wystawił tytuł wykonawczy, który doręczył 29 maja 2007 r. organowi egzekucyjnemu tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego;

Z powyższych czynności organ wywodzi, że bieg terminu został zawieszony od okresów wskazanych powyżej. Dodatkowo Organ wskazał, że Skarżący 16 stycznia 2015 r., na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), złożył wniosek o umorzenie zaległych należności. Z tego względu bieg terminu przedawnienia wszystkich należności skarżącego uległ dodatkowo zawieszeniu od dnia wpływu wniosku tj. 16 stycznia 2015 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu postępowania tj. do 12 marca 2015 r.

Zakład, w oparciu o przedstawione wyżej okoliczności doszedł do przekonania, że należności nie uległy przedawnieniu.

Analizując sytuację majątkową Skarżącego ZUS wskazał, że Skarżący pobiera świadczenie emerytalne z "A" w wysokości 2.380,- złotych netto. Ponadto, zgodnie z informacjami uzyskanymi przez organ, Skarżący jest zatrudniony na podstawie zlecenia od 2 listopada 2020 r., jednakże ZUS nie posiada informacji o uzyskiwanym przez niego wynagrodzeniu. Żona Skarżącego pobiera świadczenie emerytalne z "B" w wysokości 1.635,00 złotych netto. Skarżący wedle twierdzeń organu nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej.

Organ wskazał, że rodzinę Skarżącego obciążają miesięcznie wydatki w wysokości 705,00 złotych z tytułu czynszu, 964,00 złotych z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz 1.250,00 złotych z tytułu kosztów związanych z leczeniem. Dodatkowo, jak wynikało to z oświadczenia Skarżącego, ma on zobowiązania na łączną kwotę 23.500,00 złotych które stara się spłacać. Z powyższych przyczyn organ uznał, że brak jest podstaw do zastosowania instytucji umorzenia należności określonej w art. 28 u.s.u.s., albowiem w ocenie organu stan majątkowy Skarżącego i jego rodziny nie wskazuje na to, jakoby zachodziła którakolwiek przesłanka nieściągalności należności określona w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Nie stwierdzono również braku majątku z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie. Organ uznał, że skoro Skarżący uzyskuje dochody i nie przedstawił on dowodu, że nie jest on w stanie zaspokajać swoich bieżących potrzeb. Nadto organ wskazał, że egzekucja z majątku Skarżącego jest w chwili wydawania decyzji skuteczna, albowiem wedle twierdzeń organu w ciągu ostatnich sześciu miesięcy wyegzekwowano od Skarżącego na poczet należności kwotę 5.252,27 złotych. W ocenie organu również sytuacja zdrowotna Skarżącego i jego małżonki nie uzasadnia umorzenia należności, albowiem pomimo tych okoliczności rodzina uzyskuje stałe dochody.

Od powyższej decyzji skargę wniósł Skarżący osobiście zarzucając, że organ błędnie przyjął, iż sytuacja życiowa Skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, albowiem w jego ocenie sytuacja majątkowa w której się znajduje, stan zdrowia jego i jego małżonki uzasadniają uwzględnienie wniosku o umorzenie wyżej wymienionych należności. Skarżący żądał uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł od oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie do dalszych rozważań zauważyć należy, że kwestia umorzenia Skarżącemu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych była już przedmiotem rozważań tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1955/19. W wyroku z dnia 18 lutego 2020 r. wskazano, że ZUS ma przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważyć szczegółowo kwestię przedawnienia zobowiązań skarżącego i rozważania te poprzeć stosownymi dokumentami dołączonymi do akt sprawy. W ten sam sposób organ miał rozważyć kwestię sytuacji rodzinnej Skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem stanu zdrowia małżonki Skarżącego. W niniejszym postępowaniu Sąd będzie zatem przede wszystkim badał, czy organ przeprowadził postępowanie zgodnie z kierunkiem wytyczonym przez Sąd w wyżej wymienionym orzeczeniu.

W odniesieniu do powyższego należy wskazać, że organ ponownie rozpoznając sprawę jedynie częściowo zastosował się do wskazań Sądu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że kwestia przedawnienia miała zostać szczegółowo oparta na dokumentach, które miały znajdować się w aktach sprawy. Analiza decyzji i akt sprawy uzasadnia jednak stwierdzenie, że organ rozpoznając sprawę uchybił zaleceniom Sądu w zakresie rozważania kwestii przedawnienia zobowiązań Skarżącego. Jeśli chodzi o treść samej decyzji, to w ocenie Sądu kwestia przedawnienia została dostatecznie wyjaśniona, jednakże nie została ona oparta na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Organ bowiem powołuje się na dowody doręczenia, treść tytułów wykonawczych oraz wezwań przedegzekucyjnych które miały wpływać na bieg terminu przedawnienia. Dokumenty te nie znajdują się w aktach sprawy, zatem decyzja w tym zakresie wymyka się spod kontroli Sądu w niniejszej sprawie.

W tym miejscu należy przypomnieć, zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2012 r. brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Natomiast w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat. Wyjątek dotyczył składek na ubezpieczenie zdrowotne, które w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. były objęte 5-letnim terminem przedawnienia. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378 ze zm.) obowiązujący od dnia 1 stycznia 2012 r. 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek stosuje się również do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed tym dniem, z tym zastrzeżeniem, że termin ten jest liczony od dnia 1 stycznia 2012 r. Nie dotyczy to jednak biegu przedawnienia rozpoczętego przed dniem 1 stycznia 2012 r., które zgodnie z obowiązującym przed tym dniem brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zakończyłoby się wcześniej niż 5 – letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r. Takie przedawnienie następowało bowiem zgodnie z upływem tego wcześniejszego terminu. Należy również zauważyć, że w przypadkach wskazanych w art. 24 ust. 5a – 6 u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek ulega przerwaniu bądź zawieszeniu. Po każdym przerwaniu biegu przedawnienia, przedawnienie biegnie od nowa. Z kolei zawieszenie biegu przedawnienia powoduje, że okresu zawieszenia nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia. Brak jest w aktach sprawy wszystkich dokumentów przywoływanych przez organ które obrazowałyby w pełni kwestię ewentualnego przedawnienia należności Skarżącego. Sąd nie może zatem dokonać skutecznej oceny tego, czy rzeczywiście doszło do przedawnienia czy też nie.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy k.p.a., a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie do treści art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowego, a także uzasadnienie prawne, które powinno w szczególności zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, albowiem o ile organ w decyzji, co już zostało wskazane powyżej, w sposób wyczerpujący wyjaśnił kwestię przedawnienia. Wyjaśnienia te jednak nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy przekazanych wraz ze skargą pod rozważania Sądu. Nie sposób zatem uznać, jakoby materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, albowiem na jego podstawie Sąd nie jest wstanie rozważyć okoliczności istotnych z punktu widzenia przedmiotowej sprawy. Sąd bowiem, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07).

Z materiału dowodowego wynika dowolność ustaleń faktycznych organu, bowiem okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia przytaczane przez organ nie znajdują oparcia w materiale dowodowym przekazanym do dyspozycji Sądu. W szczególności brak jest w aktach tytułów wykonawczych oraz zwrotnych poświadczeń odbioru dokumentów na które powołuje się organ. Dowody znajdujące się natomiast w aktach sprawy należy uznać za niewystarczające do kompleksowego rozważenia tej kwestii. Z tego względu należy uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania mających wpływ na jego wynik, co w konsekwencji uzasadnia uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Zważywszy na wskazania sądu w sprawie I SA/Gd 1955/19 co do dalszego postępowania w zakresie merytorycznych ustaleń i rozważań dotyczących przesłanek do umorzenia zaległości, sąd dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia w zakresie ustaleń i rozważań dotyczących sytuacji rodzinnej i zdrowotnej Skarżącego, na wstępie wskazuje, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 498, ze zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych, jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 266/11). Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej "Rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.") ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu orzeczenia w sprawie I SA/Gd 1955/19 Sąd polecił organowi szczegółowe badanie i rozważenie aktualnej sytuacji rodzinnej Skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem skomplikowanej sytuacji zdrowotnej małżonki Skarżącego, wymagającej z tego tytułu stałej opieki, albowiem okoliczności te są istotne ze względu na dokonanie oceny istnienia przesłanek umorzenia zaległości Skarżącego.

Należy wskazać, że organ jedynie częściowo zastosował się do powyżej wskazanych wytycznych, albowiem wskazać należy, że jedynie sytuacja samego Skarżącego została przez organ ustalona zgodnie z powyższymi wytycznymi. Z akt sprawy wynika aktualny poziom jego dochodów, poziom obciążeń oraz jego aktualny stan zdrowia, w tym wydatki z leczeniem. W sposób niewystarczający jednak na podjęcie decyzji została ustalona kwestia stanu zdrowia małżonka Skarżącego, istotna z punktu widzenia przesłanek o których mowa powyżej. Postępowanie dowodowe odnoszące się do małżonki Skarżącego zostało oparte w zasadzie na datowanych jeszcze przed powstaniem jakichkolwiek zaległości po stronie Skarżącego dokumentach. Nie sposób zatem uznać, że tego typu dokumentacja wyczerpuje kwestię aktualnej sytuacji zdrowotnej małżonki i pozwala na rozważenie kwestii sprawowania opieki nad nią przez Skarżącego. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika bowiem, że małżonka Skarżącego w wyniku urazu została upośledzona w czynnościach układu nerwowego. Nie przeprowadzono żadnego dodatkowego postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, w jaki sposób odbywa się opieka Skarżącego nad małżonką. Nie ustalono jaki jest niezbędny zakres pomocy udzielanej jej przez Skarżącego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. W tym zakresie organ uchybił przy wydawaniu decyzji obowiązkowi dokonania wnikliwej analizy okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek umorzenia zaległości.

Reasumując należy stwierdzić, że organ przy wydawaniu decyzji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania o charakterze tożsamym, jaki miał miejsce przy poprzednim rozpoznawaniu sprawy Skarżącego pod sygn. akt I SA/Gd 1955/19. Organ jedynie częściowo zastosował się do zaleceń Sądu. Podkreślić należy, że sama treść decyzji została przez organ konwalidowana zgodnie z zaleceniami Sądu. Treść decyzji w sposób dostateczny opisuje, czym kierował się organ przy wydawaniu decyzji. Rozważania te jednak nie znajdują potwierdzenia w przedłożonym Sądowi materiale dowodowym, zatem Sąd nie jest w stanie dostatecznie skontrolować zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji w ocenie Sądu, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkującego prawidłowym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w zakresie zarówno biegu terminu przedawnienia należności objętych postępowaniem, jak i podnoszonej przez Skarżącego okoliczności konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą małżonką, związaną z tym sytuacją finansową i możliwościami zarobkowymi Skarżącego – które to okoliczności mogłyby mieć istotny wpływ na treść podjętych przez organy rozstrzygnięć – stanowi o naruszeniu przepisów postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

W prowadzonym ponownie postępowaniu organ zgromadzi w aktach sprawy cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia istnienia okoliczności, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. W zakresie kwestii przedawnienia w szczególności organ zgromadzi tytuły wykonawcze na podstawie których Skarżący stał się dłużnikiem Zakładu oraz potwierdzenia odbioru przez skarżącego adresowanych do niego pism w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w zakresie sytuacji zdrowotnej małżonki Skarżącego organ ustali, czy i w jaki sposób Skarżący sprawuje opiekę nad schorowaną małżonką, w szczególności pod kątem przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.