Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2573/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, 170 i 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi R. G. i M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G., R. G. i M. G., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną w P. stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] Miasta P. dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Dnia 3 kwietnia 2006 r. Z. G. i R. G. złożyli wniosek do Starosty [...] o wykup przez Urząd Miejski w P. ww. działki. Z kolei pismem z dnia 1 września 2006 r. wnioskodawcy poinformowali, że wniosek może być potraktowany jako prośba o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę, jeżeli wariant wykupu nie może być zrealizowany.

Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem Z. i R. G.złożyli odwołanie kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] października 2006 r. i jednocześnie odmówił uwzględnienia wniosku strony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Wojewoda przywołał treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) dalej: "ustawa" i stwierdził, że zgodnie z treścią ust. 4 tego artykułu odszkodowanie z tytułu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną przysługuje tylko tej osobie, która potwierdzi swoje prawo własności do tej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. i wykaże, że utraciła to prawo na podstawie ww. art. 73 ust. 1 z dniem 1 stycznia 1999 r. Wniosek właściciela nieruchomości o odszkodowanie złożony musi być w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie wygasa.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. i R. G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1174/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że właściwe ustalenie rzeczywistej woli skarżących zawartej w złożonym wniosku o odszkodowanie za nieruchomość wydzieloną ostateczną decyzją podziałową pod poszerzenie ulicy [...] ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego określenia trybu, w którym skarżący mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych od Miasta P. Jednocześnie Sąd wskazał, że z tych też względów nie znajduje uzasadnienia co najmniej przedwczesne stanowisko organów obu instancji, że wolą skarżących było rozpatrzenie ich wniosku z dnia 30 marca 2006 r. o wykup przez Urząd Gminy i Miasta P. działki przewidzianej pod drogę gminną miał być rozpatrzony w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (w szczególności, że z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie została wydana odpowiednia decyzja Wojewody [...] potwierdzająca nabycie prawa własności spornego gruntu – pismo Urzędu Miejskiego w P. z dnia 21 sierpnia 2006 nr [...] skierowane do Starostwa Powiatowego w P.).

Ponownie rozpatrując sprawę Starosta Powiatu [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. zawiesił postępowanie o ustalenie wysokości odszkodowania ze względu na istniejące zagadnienie wstępne w stosunku do niniejszego postępowania, jakim zdaniem organu pierwszej instancji było wydanie przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Gminę Miasto P. na podstawie art. 73 ustawy.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z. G. i R. G. uchylił postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.

Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za ww. grunt.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli Z. G., R. G. i M. G. podnosząc, że odmowa przyznania odszkodowania nie znajduje uzasadnienia prawnego i narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. mówiący o wywłaszczeniu nieruchomości za słusznym odszkodowaniem.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1, 3 i 4 ustawy i podkreślił, że dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie ma prawidłowość ustaleń, co do tego, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości do dnia 1 stycznia 1999 r., jak również, kto mógł wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie za grunt przejęty z mocy prawa pod drogę publiczną.

Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę Miasta P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w P., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta P. o powierzchni [...] m2. Ponadto zaznaczył, że ww. decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym korzystając z atrybutu trwałości zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 16 k.p.a., a zatem ma charakter wiążący dla organów prowadzących postępowanie w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną. Ewentualnemu wzruszeniu tej decyzji służą nadzwyczajne instytucje procesowe przewidziane w postępowaniu administracyjnym, których realizacja jest możliwa w razie spełnienia przesłanek określonych w rozdziałach 12 i 13 k.p.a., z których możliwości nie skorzystano.

Dalej Wojewoda [...] podniósł, że w aktach postępowania administracyjnego znajduje się wniosek złożony w dniu 3 kwietnia 2006 r. przez Z. G. i R. G. Pismem z dnia 1 września 2006 r. wnioskodawcy poinformowali, że wniosek może być potraktowany jako prośba o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę, jeżeli wariant wykupu nie może być zrealizowany. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Z. i R. małż. G. przenieśli na rzecz syna M. G. wszelkie prawa i roszczenia wynikające z dokonanego podziału nieruchomości objętej KW [...], a dotyczące działki nr [...] o pow. [...] m 2 znajdującej się w liniach rozgraniczających ulicy [...] w P.

Organ odwoławczy dodał, że pismem z dnia 22 listopada 2010 r. Urząd Miejski w P. udzielił informacji, że w sprawie podjęcia rokowań o ustalenie odszkodowania za dz. [...] w obrębie [...] w P. nie jest prowadzone postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) dalej: "u.g.n.". Następnie pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawców do jednoznacznego sprecyzowania treści wniosku oraz do dostarczenia pełnomocnictwa do reprezentowania M. G. w niniejszej sprawie. W odpowiedzi wnioskodawcy nie wyjaśnili, jakiego rodzaju roszczeń dotyczy ich wniosek, a żądanie pełnomocnictwa uznali za bezzasadne.

Wojewoda [...] wskazał także, że wobec braku odpowiedzi pismem z dnia 7 marca 2011 r. organ pierwszej instancji wystąpił do M. G. z prośbą o poinformowanie, czy przyłącza się do wniosku złożonego przez Z. G. i R. G. z dnia 30 czerwca 2006 r., a M. G. pismem z dnia 12 maja 2011 r. poinformował organ, że przyłącza się do przedmiotowego wniosku jednocześnie zaznaczył, że nie zgłasza żadnych roszczeń finansowych dotyczących odszkodowania.

Kontynuując postępowanie, Wojewoda [...] podniósł, że zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2007 r. ( sygn. akt. I SA/Wa 1174/07) organ pierwszej instancji zwrócił się do stron postępowania w celu należytego wyjaśnienia treści żądania stron.

Reasumując Wojewoda [...] stwierdził, że wniosek z dnia 30 czerwca 2006 r. Z. G., R. G. i M. G. dotyczący ustalenia wysokości odszkodowania za działkę wywłaszczoną pod drogę przy ulicy [...] w P. został złożony z pominięciem biegu terminu do dokonania tej czynności określonego w art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Został on złożony po terminie i nie mógł wywoływać skutków prawnych.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, że odmowa przyznania odszkodowania narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) Wojewoda [...] wskazał, że "wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem". W tym miejscu organ odwoławczy przytoczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt. SK 11/02, w którym potwierdzono, że Konstytucja nie precyzuje pojęcia słuszne odszkodowanie (...) Znamienne jest, że pracodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. Należy zatem przyjąć, że mogą istnieć szczególne sytuacje, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za "słuszne" również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Art. 73 ust. 4 ustawy tworzy mechanizm regulujący wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, który powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłącznie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to pozostaje jednakże w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesem podmiotu wywłaszczonego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostowania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne.

Wojewoda [...] powołał się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 2009 r. ( sygn. akt. P 33/07), w którym potwierdzono zgodność z Konstytucją reguły zawartej w art. 73 ust. 4 w/w ustawy, dotyczącej terminu składania wniosków o odszkodowanie: "art. 73 ust. 4 w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP". Zaspokojenie więc roszczenia odszkodowawczego po upływie ustawowego terminu nie znajduje prawnego uzasadnienia i mógłby być dochodzony zwrot wypłaconej kwoty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ( art. 405 i nast. kc).

Z kolei Wojewoda [...] odnosząc się do zarzutu odwołujących się stron stwierdził, że nie znalazły one odzwierciedlania w materialne dowodowym, gdyż wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ww. ustawy został złożony po terminie i nie mógł wywoływać skutków prawnych.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. i M. G.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że już od 1999 r. prowadzili rozmowy z Miastem P. dotyczące uregulowania granicy ulicy [...] w zamian za wykorzystywany przez nich pas gruntu z terenu przedszkola bezpośrednio przylegający do ich nieruchomości ( obecnie teren ten został wykupiony przez ich syna). Ponieważ prowadzone z Urzędem kilkuletnie rozmowy dotyczące wymiany gruntów nie przyniosły oczekiwanego rezultatu wystąpili z wnioskiem o "wykup przez Urząd Gminy i Miasta P. działki przewidzianej pod drogę gminną". Z powyższych względów w ocenie skarżących stanowisko organów obu instancji jest błędne, bowiem wskazuje ono, że wolą skarżących wyrażoną we wniosku z dnia 30 marca 2006 roku był wykup przez Urząd Gminy i Miasta P. działki przewidzianej pod drogę gminną, a co za tym idzie wniosek ten nie może być rozpatrzony w trybie art. 73 ust. 1 ustawy.

Skarżący zaznaczyli także, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. stwierdził nabycie przez Gminę Miasta P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w P., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta P. o powierzchni [...] m2 . Decyzja ta jest jednak wydana w dacie znacznie późniejszej niż podjęte czynności przez nas zmierzające do uzyskania odszkodowania za przejętą w trybie art. 98 u.g.n. działkę.

Dalej skarżący powołując się na treść art. 98 ust. 3 u.g.n. podnieśli, że przeprowadzenie rokowań jest obligatoryjne i musi być udokumentowane - obowiązek sporządzenia protokołu. Bez przeprowadzenia rokowań nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji. Podstawą bowiem wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania jest negatywny wynik rokowań.

Skarżący zwrócili uwagę także na to, że organy nie uwzględniły nawet wytycznych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1174/07 dotyczących błędnej oceny wniosku skarżących przez organy administracyjne opartego nie na art. 73 ust. 1 ustawy, a na podstawie art. 98 u.g.n.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

W rozpoznawanej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1174/07 nakazał organowi I instancji wyjaśnienie rzeczywistej woli Z. i R. G. oraz M. G. w zakresie żądania zawartego we wniosku z dnia 30 czerwca 2006 r. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m kw. zajętą pod drogę publiczną ul. [...] w P. tj. czy jest to wniosek złożony w trybie art. 98 z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami czy też w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z tym, że biorąc pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania kontrolowanych przez Sąd decyzji Sąd ten skłaniał się do uznania, że był to wniosek złożony w trybie art.98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ w dniu 28 października 2000 r. Burmistrz Miasta P. wydał decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości oznaczonej numerem działki [...],z której powstała działka [...] przeznaczona pod drogę publiczna.

Organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niniejszej zwrócił się do skarżących pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. o jednoznaczne sprecyzowanie treści wniosku, czego jednakże skarżący nie uczynili.

Dodać należy, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] miasta P. o pow. [...] m kw. W związku z powyższym organy orzekające uznały, że wniosek o ustalenie odszkodowania należy potraktować jako wniosek złożony w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W ocenie Sądu orzekającego powyższe ustalenia organów są prawidłowe. Należy bowiem mieć na uwadze, że ww wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2007 r w związku ze zmianą stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2010 r. utracił moc wiążącą wynikającą z treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W takiej bowiem sytuacji w sprawie niniejszej nie mógł znaleźć zastosowania art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w dacie wydania decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości działka nr [...] tj. w dniu [...] października 2000 r. stanowiła już własność Gminy P. nabytej z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., co jedynie zostało potwierdzone deklaratoryjną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. Przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy zaś nieruchomości, które w dacie dokonywania podziału nie stanowią własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. W tej sytuacji skarżący mogli jedynie domagać się odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w brzmieniu:

1. "Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem".

Literalna treść przepisu przesądza, że nie może budzić wątpliwości, iż warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ww. art. 73 ust. 4 jest złożenie stosownego wniosku w terminie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Powyższe oznacza, że przepis art. 73 ust. 4 przewiduje prekluzję roszczeń odszkodowawczych za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Określony w powołanym przepisie termin jest więc terminem zawitym prawa materialnego. Ze względu na jego materialny charakter nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu.

Należy w tym miejscu dodać, że wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02. art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił zatem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze.

Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że bezspornie skarżący nie dokonali skutecznego złożenia stosownego wniosku w ustawowo zakreślonym terminie, ponieważ jak wynika z akt sprawy wniosek został złożony w 2006 r., a więc po upływie terminu ustawowego.

Brak jest jednocześnie uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że organy administracji publicznej mają obowiązek informowania stron z urzędu o przysługujących im uprawnieniach do żądania odszkodowania. Jak wskazano wyżej, art. 73 ust. 4 cyt. ustawy przewiduje obowiązek przyznania odszkodowania wyłącznie w konsekwencji złożenia wniosku przez uprawnionego.

W związku z powyższym uznać należy, że organy orzekające wbrew zarzutom skargi nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego prawidłowo zastosowanych w niniejszej sprawie, ani też zasad ogólnych określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.