Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2375/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D.U. z 2000 r. Nr, 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a." po rozpoznaniu wniosku D. C., dalej zwanego "skarżącym", o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] nr [...] r. znak: [...] z [...] listopada 2012 r. ustalającej dla niego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości 163.400 zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej "SKO", odmówiło przywrócenia terminu.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2012 r. Burmistrz Miasta [...] ustalił skarżącemu opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...] o pow. 1, 76 ha. w wysokości 163 400 zł.

6 lutego 2013 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wskazał, że skarżący dowiedział się o treści decyzji [...] stycznia 2013 r. W tym dniu w siedzibie organu została mu doręczona decyzja administracyjna. Skarżący nie mieszka pod adresem [...] od 2010 r., od września 2010 r. zamieszkuje przy ulicy [...] w [...], tam też opłaca faktury. W związku z tym organ doręczenie korespondencji na adres przy [...] nie było skuteczne.

SKO w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżącego do Sądu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1836/13 uchylił zaskarżone postanowienie nakazując wyjaśnienie kwestii zamieszkania skarżącego.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy SKO zwróciło się do skarżącego o wyjaśnienie kiedy dowiedział się o treści decyzji, skąd dowiedział się o toczącym się postępowaniu, dlaczego w akcie notarialnym z [...] lipca 2012 r i podaniu z [...] lipca 2012 r o wypis z rejestru gruntów podał adres zamieszkania przy [...]. Organ pouczył, że brak odpowiedzi na pismo będzie skutkowało oceną przez organ dotychczas zebranych dowodów. Pismo wysłane na adres wskazany we wniosku o przywrócenie terminu zostało zwrócone z adnotacją o niepodjęciu go w terminie.

Rozpoznając sprawę organ uznał, że nie została przez skarżącego upodobniona okoliczność że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy – art. 58 § 1 K.p.a. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić gdy dojdzie do stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. (np. przerwa w komunikacji, nagłe zdarzenie, które nie pozwoliło na wyręczenie się inną osobą, choroba, nieprawidłowe doręczenie pisma).

Organ stwierdził, że w aktach znajduje się akt notarialny z [...] lipca 2012 r. w którym D. C. jako adres zamieszkania podał [...]. Adres taki widnieje także na decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2012 r. w sprawie wymiaru podatki rolnego za 2012r., podaniu z [...] lipca 2012 r. o wydanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wypisie z rejestru gruntów z [...].09.2012 r. i [...].02.2013 r. w ofercie nabycia nieruchomości z [...] czerwca 2011 r. SKO wezwało skarżącego do złożenia wyjaśnień w tej sprawie, zgodnie z wytycznymi WSA, jednakże pismo to nie zostało przez skarżącego odebrane.

Organ stwierdził, że skoro adres przy [...] jest adresem miejsca pracy, to wezwanie i decyzja zostały, zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a. doręczone prawidłowo.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący zarzucając mu naruszenie:

-art. 42 § 1 w zw. z art. 44 § 1 K.p.a. poprzez posługiwanie się adresem wskazanym w dokumentach innych niż te z postępowania o wydanie decyzji w przedmiocie opłaty planistycznej i zaniechanie samodzielnego ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania skarżącego; bezzasadne uznanie że nieustalenie przez organ adresu zamieszkania skarżącego oraz doręczenie mu korespondencji pod adres który nie był jego miejscem zamieszkania uzasadnia zastosowanie doręczenia zastępczego w sytuacji w której dopiero niemożliwość doręczenia osobie fizycznej korespondencji w jej mieszkaniu lub tam gdzie się adresata zastanie umożliwia zastosowanie doręczenia zastępczego; posiadanie przez organ wiedzy co do miejsca zamieszkania skarżącego pod adresem [...] oraz powoływanie się na fakt prowadzenia pod tym adresem działalności gospodarczej uzasadnia zdaniem organu fakt zamieszkiwania skarżącego pod tym adresem w sytuacji gdy doręczenie osobie fizycznej korespondencji w miejscu pracy mogło nastąpić wyłącznie przez osobiste wręczenie korespondencji a jednocześnie wykluczało zastosowanie tzw. doręczenia zastępczego;

-art. 42 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że wskazanie notariuszowi adresu dowodzi, że skarżący pod tym adresem mieszkał w sytuacji gdy oświadczenie to nie było oświadczeniem w ramach toczącego się postępowania i wskazywało jedynie miejscowość w której skarżący mieszkał w dacie składania tego oświadczenia;

-art. 9 i 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu na skutek wszczęcia postępowania z urzędu na adres pod którym skarżący prowadzi działalność gospodarczą a który nie jest jego miejscem zamieszkania, wskutek czego skarżący nie miał informacji o toczącym się postępowaniu;

-art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 110 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że doręczenie decyzji nastąpiło 11 grudnia 2012 r. tj. w ostatnim dniu 14 biegu terminu awizacji przesyłki w sytuacji gdy skarżący faktycznie zapoznał się z treścią decyzji [...] stycznia 2013 r. i ten dzień należy uznać za dzień doręczenia przesyłki;

-art. 7, 77 § 1, 78 § 1, 79 § 1 i 2 w zw. z art. 42 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w tym złożenia wyjaśnień do operatu rzeczoznawcy majątkowego a w konsekwencji niezebranie i nierozpoznanie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sprawa może być m.in. rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy lub gdy przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie.

W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja zachodzi, gdyż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (postanowienia). Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

W ocenie sądu organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Argumentacja organu jest przekonująca jako poparta wskazanymi przez organ dowodami. Organ zastosował się także do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nakazującego wyjaśnienie miejsca zamieszkania skarżącego. Przy czym podkreślić należy, że Sąd nie zakwestionował prawdziwości oświadczenia skarżącego zawartego w akcie notarialnym na temat miejsca zamieszkania osoby biorącej udział w czynności notarialnej jak i braku podstaw do uznania na podstawie umowy najmu, że skarżący mieszka w wynajmowanym mieszkaniu, gdyż można wynajmować mieszkanie ale w nim nie mieszkać. W kontekście ustaleń związanych z zamieszkaniem organ miał obowiązek ocenić czy skarżącemu, zgodnie z art. 10 K.p.a., zapewniono możliwość udziału w postępowaniu i czy zgodnie z art. 9 K.p.a. był prawidłowo informowany o sprawie w związku z wątpliwościami co do adresu zamieszkania.

Organ miał więc obowiązek ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego.

Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uzależniony jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony (art. 58 § 1 K.p.a). Oznacza to tyle, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że z dużą dozą prawdopodobieństwa, przyczyna na podstawie której doszło do uchybienia terminu była niezależna od strony, nie do przezwyciężenia, nawet przy pomocy innych osób.

Skarżący jako tę przyczynę wskazał wadliwość doręczenia decyzji na adres nie będący jego miejscem zamieszkania tj. [...].

Zgodnie z art. 42 § K.p.a. zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. Użycie w tym przepisie spójnika "lub" oznacza że ustawodawca stawia znak równości pomiędzy tymi dwoma formami doręczenia. W razie niemożności doręczenia pisma w ten sposób operator pocztowy ma obowiązek przechowywania pisma przez 14 dni w swej placówce pocztowej z jednoczesnym zawiadamianiem o tym osoby, do której przesyłka jest skierowana (dwukrotne) – co wynika z art. 44 § 1 i 2 K.p.a. Zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1 a pismo pozostawia się w aktach ze skutkiem doręczenia.

Doręczenie przesyłki w miejscu pracy powinno nastąpić do rąk adresata jednakże skutecznym doręczeniem może być doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej (por. postanowienie NSA z 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 587/14. W CBOSA). Czyni to nieuprawnionym twierdzenia skargi o braku możliwości doręczenia przesyłki w miejscu pracy innej niż adresat osobie. Rozważania co do możliwości odbioru przesyłki skierowanej na adres miejsca pracy czynione w skardze nie mają znaczenia skoro miejsce to było jednocześnie miejscem zamieszkania skarżącego a przepis art. 44 § 1 K.p.a. nie wyklucza doręczenia zastępczego w biurze (czyli miejscu pracy).

Decyzja, której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zapadła [...] listopada 2012 r. Wcześniej skarżący pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r. został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu. Zawiadomienie to, skierowane na adres przy [...] odebrał osobiście, co potwierdza dołączone do decyzji a znajdujące się w aktach sprawy, potwierdzenie odbioru (k 13 verte). Stosownie do pouczenia zawartego w tym zawiadomienia strona miała obowiązek informowania organu o zmianie miejsca swojego pobytu i skutkach wynikających z tego zaniedbania. Skarżący nie zawiadomił organu o zmianie miejsca zamieszkania, nie odpowiedział też na ostatnią korespondencji od organu wzywającą m. in. do wypowiedzenia się na temat wątpliwości co do adresu zamieszkania podanego w akcie notarialnym i wypisie z rejestru gruntów z jednoczesnym pouczeniem, że brak odpowiedzi na to wezwanie będzie skutkować ustaleniem stanu faktycznego na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Twierdzenia skargi, że nie odbierał pod tym adresem korespondencji (str. 4 skargi) są nieprawdziwe.

W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy ustalił, że miejscem zamieszkania skarżącego jest lokal przy ulicy [...] w [...]. Wynika to z:

- akt notarialnego z [...] lipca 2012 r.– sąd poprzednio rozpoznający sprawę przyjął ten adres jako rzeczywiste miejsce zamieszkania skarżącego;

- dokumentów znajdujących się w aktach a wytworzonych po dacie sporządzenia aktu notarialnego: pisma burmistrza [...] z [...] stycznia 2013 r. odebranego przez skarżącego pod tym adresem,

- a contrario z umowy najmu ponieważ umowa ta została sporządzona [...] września 2010 r. a skarżący odbierał korespondencję pod adresem [...] jeszcze w 2012 i 2013 r – co czyni niewiarygodnymi twierdzenia że zamieszkiwał w wynajmowanym mieszkaniu przy ulicy [...] w dacie wydawania decyzji a nie w lokalu przy [...]; wypisu z rejestru gruntów, podania o wydanie wypisu z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z [...] lipca 2012 r.

W ocenie sądu przedstawione przez skarżącego dowody, iż był odbiorcą tv w lokalu przy [...] (k 33, 28, 27 akt adm.) nie stanowią dowodu na zamieszkiwanie w tym lokalu ale na zawarcie jako najemcy umowy świadczenia usług. Skoro skarżący odebrał zawiadomienie o toczącym się postępowaniu z 27 sierpnia 2012 r. pod adresem przy [...] i nie powiadomił, zgodnie z pouczeniem organu, o innym miejscu pobytu, świadczy to o tym, że to ten adres był adresem miejsca zamieszkania. Nie ma logicznego uzasadnienia w twierdzeniu, że skoro strona mieszka w innym miejscu niż wskazane w piśmie, jest jednocześnie pouczana o konieczności informowania o zmianie miejsca, tego nie czyni, choć wie że toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Gdyby więc twierdzenia o innymi miejscu zamieszkania były prawdziwe skarżący powinien natychmiast poinformować organ o innym adresie zamieszkania. Skoro tego nie uczynił, świadczy to o tym, że w dacie wydawania decyzji tym adresem był ten przy [...].

W związku z tym Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu uchybień skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Motywy którymi kierował się organ zostały w sposób należyty przytoczone i uzasadnione. Podkreślić należy, w tego rodzaju sprawie (o przywrócenie terminu) działanie organu jest ograniczone, gdyż to strona ma obowiązek uprawdopodobnienia, że do uchybienia nie doszło z jej winy. To strona wie dlaczego tak się stało i to strona powinna w sposób przekonujący uargumentować swój wniosek. W ocenie Sądu w tym wypadku twierdzenia strony nie były przekonujące.

Przyjęcie, że skarżący zamieszkiwał pod adresem [...] uprawniał do dokonania doręczenia zastępczego, nawet, gdy adres ten jest, co wynika z informacji z Centralnej Ewidencji Podmiotów Gospodarczych, adresem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie ma przecież zakazu przy działalności takiej jak prowadzi skarżący do rejestrowania miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, w miejscu zamieszkania. Nawet więcej, jest to częsta praktyka. Dokonanie doręczenia na ten adres nie było więc wynikiem błędnych ustaleń organu. Istotnie skarżący podał w jednym z pism numer telefonu komórkowego ale organ w sytuacji w której sam skarżący nie zadbał o wskazanie innego adresu (choć sąd jest zdania, że był to adres prawidłowy), nie miał żadnych racjonalnych przypuszczeń że skarżący mieszka gdzie indziej. A tylko w takiej sytuacji uzasadnione byłoby przypuszczenie, że adres jaki ustalił organ nie jest adresem faktycznego miejsca zamieszkania strony.

W związku z tym Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przez organ, wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Należy się tylko zgodzić, że powoływanie się przez organ na dokumenty takie jak wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów, decyzje o wymiarze podatku nie stanowią wprost dowodu na zamieszkiwanie przy [...] gdyż pochodzą sprzed daty wszczęcia postępowania administracyjnego. Stanowi to co najwyżej dowód pośredni.

Wywody dotyczące niemożliwości doręczenia zastępczego wobec nie ustalenia miejsca zamieszkania nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Organ prawidłowo ustalił miejsce zamieszkania a poza tym doręczenie zastępcze jest możliwe także w miejscu pracy (por. wyżej powołane post. NSA z 4 kwietnia 2014 r.) Fakt, że w tym samym miejscu prowadzona jest działalność gospodarcza nie wyklucza polemika z treścią aktu notarialnego nie może odnieść zamierzonego skutku z uwagi na związanie wykładnią sądu poprzednio rozpoznającego sprawę i przesądzenie o prawdziwości danych zawartych w akcie notarialnym. Konsekwencją prawidłowo ustalonego miejsca zamieszkania jest brak podstaw do uznania naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. ponieważ korespondencja była kierowana na znany organowi i nie zaprzeczony w żadnym momencie adres skarżącego.

Decyzja nr [...] została awizowana 27 listopada 2015 r. a następnie powtórnie awizowana 4 grudnia 2015 r. 14 dniowy termin o jakim mowa w art. 44 § 1 K.p.a upłynął 11 grudnia 2015 r. Organ dokonał zatem prawidłowych ustaleń w tym zakresie. Fakt późniejszego odbioru przesyłki w budynku organu nie zmienia skuteczności tego doręczenia (art. 44 § 4 K.p.a.). Decyzja została zatem skutecznie doręczona, co czyni niezasadnym zarzuty naruszenia przez organ wskazanych w pkt III uzasadnienia art. 42-44 K.p.a.

Zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 42 K.p.a. skarżący wiąże z tokiem postępowania przed organami przed wydaniem decyzji merytorycznej o ustaleniu opłaty planistycznej i w związku z tym nie mogą być przedmiotem oceny ani organu ani sądu. Postępowanie wywołane wnioskiem o przywrócenie terminu jest postępowaniem o charakterze procesowym.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.