Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 147/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: stwierdzono nieważność uchwały w zaskarżonej części
Powołane przepisy: article: art. 18 ust 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 6 ust. 13
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 6a ust. 11
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
article: art. 6 ust 9
journal: Dz.U. 2002 nr 200 poz 1682
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 147/14 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r., sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kraków Śródmieście-Wschód, na uchwałę Rady Gminy Michałowice, z dnia 22 grudnia 2011 r. Nr XV/91/2011, w sprawie określenia wzorów formularzy deklaracji i informacji podatkowych w zakresie załącznika nr 1 poz. I; załącznika nr 2 poz. G;, załącznika nr 3 poz. H; załącznika nr 4 poz. F zawierających oświadczenie i podpis składającego /osoby reprezentującej składającego, oświadczenia w zakresie "Uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art.233 §1 Kodeksu Karnego oświadczam, że podane przeze mnie dane są, zgodne z prawdą"., , - stwierdza nieważność uchwały w zaskarżonym zakresie -,


UZASADNIENIE

Rada Gminy Michałowice uchwałą nr XV/91/2011 z dnia 22 grudnia 2011r. określiła wzory formularzy w sprawach podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego.

W załączniku nr 1 do powołanej uchwały w pozycji I, w załączniku nr 2 w pozycji G, w załączniku nr 3 w pozycji H, oraz w załączniku nr 4 w, pozycji F zawarto obowiązek składania przez podatnika oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej z art.233 § 1 Kodeksu karnego,

Jako podstawę wydania niniejszej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 8, ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2002 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 6 ust. 13 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 ze zm.), art. 6a ust. 11 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. nr 94, poz. 431 ze zm.) i art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym (Dz. U. nr 200, poz. 1682)

W skardze skierowanej do WSA w Krakowie na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy Kraków – Śródmieście Wschód ,zarzucił jej rażące naruszenie ww. przepisów przez nałożenie na podatników obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 233 kodeksu karnego w załącznikach nr 1 , 2, 3 i 4 zaskarżonej uchwały. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

Prokurator zauważył, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, jest skierowana bowiem do podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego. W przyjętym kształcie uchwała ta w części w jakiej nakłada na podatników obowiązek składania oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 233 k.k. jest dotknięta wadą, albowiem nałożenie przez Radę Gminy obowiązku złożenia takiego oświadczenia nie znajduje upoważnienia ustawowego. Żaden z przepisów podanych jako podstawa prawna podjętej uchwały nie dał organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika takiego obowiązku. Skoro Rada Gminy w Michałowice nie miała umocowania prawnego do nałożenia na podatników obowiązku składnia oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 233 § 1 k.k., uchwała w została wydana bez podstawy prawnej i jest sprzeczna z prawem. W polskim systemie prawa żaden przepis nie daje gminie uprawnień do stanowienia przepisów prawa miejscowego , których przestrzeganie wymuszone miałoby być odpowiedzialnością karną . Skoro zaś brak normy kompetencyjnej w powyższym zakresie , a powołane w Uchwale przepisy nie stanowiły podstawy prawnej do zawarcia w formularzach podatków od nieruchomości , rolnego i leśnego rygoru odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. , w tym zakresie powinno się stwierdzić nieważność omawianej uchwały.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Michałowice wniósł o jej oddalenie, podnosząc , że zaskarżona uchwała została przedłożona Wojewodzie Małopolskiemu oraz Regionalnej Izbie Obrachunkowej w ustawowo przewidzianym terminie . Żaden z powyższych organów nie podjął rozstrzygnięcia nadzorczego odnośnie zaskarżonej uchwały .

Ponadto, zauważono , że prokurator w sentencji skargi wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały, co wójt odczytuje jako stwierdzenie nieważności całej uchwały. Natomiast zapis o odpowiedzialności karnej znalazł się w załączniku nr 1 pod pozycją "I", w załączniku nr 2 pod pozycją "G", w załączniku nr 3 pod pozycją "H", w załączniku nr 4 pod pozycją "F". W związku z powyższym, jeżeli przyjąć, iż nie było podstawy do zawarcia w załącznikach do uchwały powyższego oświadczenia to istniałaby podstawa do stwierdzenia nieważności jedynie w części uchwały, odnośnie wymienionych wyżej pozycji w załącznikach, gdzie znalazło się kwestionowane oświadczenie. Nie ma natomiast podstaw do stwierdzenia nieważności całej uchwały.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2014 r. Prokurator Rejonowy zmodyfikował skargę wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały nr XV/91/2011 Rady Gminy Michałowice z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wzorów formularzy informacji i deklaracji podatkowych w części obejmującej postanowienia załącznika nr 1 w pozycji I, załącznika nr 2 w pozycji G, załącznika nr 3 w pozycji H, załącznika nr 4 w, pozycji F zawierające obowiązek składania przez podatnika oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej z art.233 § 1 Kodeksu Karnego,

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na podstawie art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") prokurator jest uprawniony do wniesienia skargi, przy czym - w przypadku skargi na akty prawa miejscowego - nie jest ograniczony terminem. Uchwała Rady Gminy Michałowice nr XV/91/2011 z dnia 22 grudnia 2011 w sprawie określenia wzorów formularzy w sprawach podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego , jako skierowana do wszystkich podatników, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, podatku leśnym i podatku rolnym, jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego. Nie ma także przeszkód, aby - w razie stwierdzenia naruszenia prawa - sąd mógł stwierdzić jej nieważność, mimo że od daty podjęcia aktu upłynęło sześć lat ( art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Na wstępie należy rozważyć czy postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sytuacji utraty mocy prawnej uchwały. W ocenie Sądu należy stwierdzić, że nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania sądowego w tym zakresie. Zmiana jak i utrata mocy uchwały oznacza bowiem wyeliminowanie odpowiednich przepisów ze skutkiem od daty uchylenia lub zmiany (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały (lub jej poszczególnych zapisów) wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy zatem traktować tak, jakby nigdy nie została podjęta. Ma to swoje znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. W okresie obowiązywania zaskarżonej uchwały podatnicy mogli złożyć zakwestionowane oświadczenia, których skutki mogą wystąpić po uchyleniu zaskarżonej uchwały.

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie stwierdzić trzeba, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia w niej zakwestionowanych zapisów, co przesądza o konieczności stwierdzenia jej nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). W podstawie prawnej uchwały z dnia 24 lutego 2004 r. wskazano bowiem art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust. 11 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 9 ustawy o podatku leśnym.

Z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie. Konkretyzację tego prawa – poza uregulowaniami szczególnymi – zawiera, w odniesieniu do gminy, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym - w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy - podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.

Przepis art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nakłada na radę gminy obowiązek ustalenia obowiązującego wzoru informacji i deklaracji na podatek od nieruchomości, w których zawarte będą dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku. Analogiczne upoważnienie dla organu stanowiącego gminy zawiera przepis art. 6a ust. 11 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 9 ustawy o podatku leśnym.

Z art. 233 § 6 kodeksu karnego wynika, że sprawca odpowiada za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu, które ma służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, jeżeli przyjmujący oświadczenie, działając w zakresie swoich uprawnień, nadanych przez tę ustawę, uprzedził oświadczającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. A zatem przestępstwem jest złożenie fałszywego oświadczenia, na przykład w kwestionariuszach lub formularzach. Warunkiem jednak odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II KK 97/2013, Krakowskie Zeszyty Sądowe 2013/6 poz. 36).

Jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań).

Tymczasem przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku rolnym czy ustawy o podatku leśnym nie przewidują takiej możliwości. Przez "przepisy ustawy" w rozumieniu art. 233 kodeksu karnego należy rozumieć wyłącznie przepis samej ustawy, a nie również przepis uchwały organu gminy wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., sygn. akt I KZP 22/99, OSNKW 1999, z. 9-10 poz. 51). Ustawowego upoważnienia dla rady nie można zaś domniemywać, szczególnie stosować dla ustalenia zakresu upoważnienia wykładni celowościowej. Mając na uwadze powyższe, należy podzielić stanowisko skarżącego, że żaden z przepisów przywołanych jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały, jak też obowiązujących w dacie jej podjęcia, nie zawierał upoważnienia do zamieszczenia we wzorach informacji i deklaracji obowiązku składania oświadczenia pod rygorem z art. 233 kodeksu karnego. Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej działają na podstawie i w granicach prawa. Mogą działać w granicach wyznaczonych przez normy prawne określające ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, zatem tylko tam i o tyle, o ile upoważnia prawo.

Mając na uwadze, że brak jest podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia we wzorach formularzy informacji i deklaracji podatkowych zapisu dotyczącego odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, należało - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - stwierdzić nieważność uchwały w zaskarżonej części.