Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 322/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3  ust. 1,  art. 4  ust. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu bonifikaty udzielonej przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego G. B. kwotę 5404 (pięć tysięcy czterysta cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania G. B. od decyzji Zarządu Dzielnicy [...][...] nr [...] z dnia [...] października 2017 r., decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Zarząd Dzielnicy [...][....] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. orzekł o przekształceniu przysługującego G. B. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej

w [...] przy ul. [...][...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków

jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, opisanej w księdze wieczystej

Nr [...] prowadzonej przez Sąd [...] dla [...][...]

[...] Wydział [...][...] (pkt [...] decyzji) oraz udzielił bonifikaty w wysokości [...],

i określił opłatę za przekształcenie w wysokości [...] zł (pkt [...] decyzji). Podstawą udzielenia bonifikaty było wykorzystywanie nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe. Decyzja Zarządu Dzielnicy [...][...] nr [...] z dnia

[...] kwietnia 2011 r. stała się ostateczna.

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2017 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...][...] poinformował G. B. o wszczęciu postępowania

w sprawie zwrotu udzielonej bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności, gdyż przed upływem

5 lat od dnia przekształcenia nieruchomość została przeznaczona na inne cele (niemieszkaniowe) niż te, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Zarząd Dzielnicy [...][...]:

1) uznał, że G. B. wykorzystał nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]

o pow.[...] m2, opisaną w księdze wieczystej Nr [...] przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, na inne cele niż cel, który stanowił podstawę udzielenia bonifikaty (pkt [...] decyzji),

2) odmówił G. B. odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty od opłaty za przekształcenie (pkt [...] decyzji),

3) zobowiązał G. B. do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji w wysokości [...] zł (pkt [...] decyzji).

Odwołanie od decyzji Zarządu Dzielnicy [...][...] nr [...]

z dnia [...] października 2017 r., wniósł G. B. zarzucając skarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 uchwały nr XXX/945/2008 Rady m.st. Warszawy w związku z art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, polegające na błędnej jego wykładni oraz naruszenie przepisów postępowania:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ;

- art. 78 § 1 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu mających znaczenie

dla sprawy:

- dowodu z oględzin lokalu przy ul. [...][...] w [...] na okoliczność wykorzystywania jej w celach wyłącznie mieszkaniowych,

- dowodu z oględzin lokalu przy Alei [...][...] [...] lok. [...] w [...]

na okoliczność wykorzystywania jej w celach faktycznego prowadzenia działałalności gospodarczei,

- art. 80 k.p.a., polegającego na dokonaniu dowolnej oceny wyjaśnień przekazanych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r.,

- art. 35 § 1 k.p.a. przez brak załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki,

- art. 35 § 3 k.p.a. przez brak załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego we wskazanym przez ten przepis terminie,

- art. 37 § 6 pkt 2 lit. a k.p.a. przez brak zastosowania się do terminu rozpatrzenia sprawy, do którego zobowiązuje organ rozpatrujący ponaglenie, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji Zarządu Dzielnicy [...][...] nr [...] z dnia [...] października 2017 r., stanowi art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83, z późn. zm.), zgodnie z którym organ, o którym mowa w art. 3 ust. 1, żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty.

Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, spółdzielni mieszkaniowej

w przypadku ustanowienia odrębnej własności na rzecz członków oraz właścicieli lokali, którym przekształcono udział w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem po pierwsze, do sprawdzenia

czy w niniejszej sprawie zostały wypełnione przesłanki do zwrotu bonifikaty,

a po drugie, czy miał miejsce uzasadniony przypadek, stanowiący podstawę dla organu administracji do odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty.

Z wydruku z Centralnej [...] i [...] o [...][...] (dalej zwanej też [...]) wynika, że G. B. w dniu [...] października 2014 r. dokonał zmiany adresu głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej

pod nazwą [...] [...] G. J. B. – G. B.

z ul. [...] [...] w [...] na ul. [...][...] w [...] (historia wpisu, wydruk wygenerowano dnia [...].1 1.2016 r.).

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. G. B. złożył wyjaśnienia

na okoliczność, ze na nieruchomości przy ul. [...][...] w Warszawie nie jest wykonywana działalność gospodarcza. W swoim wystąpieniu skarżący stwierdza,

że działalność gospodarcza pod firmą [...] [...] [...] [....]. [...]

– G. B. prowadzona jest faktycznie pod adresem al. [...][...] [...] lok. [...] w [...], zaś nieruchomość przy ul. [...][...] służy jedynie do celów mieszkaniowych.

Uchwała Rady m.st. Warszawy Nr XXX/945/2008 z dnia 8 maja 2008 r.

w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty osobom fizycznym od opłaty

za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 79, poz. 2834) w § 1 ust. 1 stanowi: "Wyraża się zgodę

na udzielanie osobom fizycznym 60% bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanych

i wykorzystywanych wyłącznie na cel mieszkaniowy". Jednym z warunków wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty jest wykorzystywanie nieruchomości zabudowanej "wyłącznie na cel mieszkaniowy" i w dniu wydania przez Zarząd Dzielnicy [...][...] decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., o przekształceniu przysługującego G. B. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...], warunek ten był spełniony.

Jednakże w dniu [...] października 2014 r. G. B. dokonał zmiany adresu głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej pod nazwą[...][...] [...] [...]. [...] – [...] [...] z ul. [...][...]

w [...] na ul. [...][...] w [...] (okoliczność niesporna).

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U.

z 2016 r., poz. 1829, z późn. zm.) w art. 2 działalność gospodarczą definiuje

jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową

oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą

w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (art 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku

o wpis do Centralnej [...]i.[...] o [...][...]

albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym [...][...]. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi (art 14

ust. 1-2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Wpisowi do [....] podlegają firma przedsiębiorcy oraz jego numer PESEL,

o ile taki posiada jak również adres zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza,

w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony; dane te są zgodne z oznaczeniami kodowymi przyjętymi w krajowym rejestrze urzędowym podziału terytorialnego kraju, o ile to w danym przypadku możliwe (art. 25 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 25 ust. 1 pkt 5 rozróżnia adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej od adresu do doręczeń. "Wykonywanie" działalności gospodarczej oznacza, że istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza wprawdzie o faktycznym prowadzeniu

tej działalności, ale prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą

(tak wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z [...].01.2013 r., sygn. akt [...], wyrok SN z 25.11.2005 r. sygn. akt [...], wyrok WSA w Warszawie

z 04.12.2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1578/07). Domniemanie to nie zostało w toku postępowania obalone przez skarżącego, który w złożonych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. wyjaśnieniach stwierdził, iż działalność gospodarczą faktycznie prowadzi pod adresem Al.[...][...] [...] lok. [...] w [...] (który to adres jest adresem do doręczeń ujawnionym w [...]), zaś środki trwale wykorzystywane w działalności (tj. [...]) przechowuje na [...] [...]. Skarżący stwierdził ponadto, że rejestracji działalności gospodarczej w natłoku spraw dokonał omyłkowo pod adresem

ul. [...][...] w [...]. Oświadczył również, że pod adresem ul. [...][...]

w [...] nie przyjmował i nie przyjmuje kontrahentów, nie świadczy usług,

nie zaliczał i nie zalicza żadnych wydatków w koszty prowadzonej działalności gospodarczej, a dom zlokalizowany na przedmiotowej nieruchomości zaspokajaniu wyłącznie potrzeb mieszkaniowych. Działalność wykonywana jest realnie pod adresem Al. [...][...] [...] lok. [...] w [...], gdzie znajduje się biuro

i gdzie przechowywana jest dokumentacja firmy i odbierana korespondencja. Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie oględzin nieruchomości

przy ul. [...][...] w [...][...] w celu ustalenia, czy została ona przeznaczona

na inne cele niż mieszkaniowe. Poza wnioskiem o przeprowadzenie oględzin skarżący nie złożył innych wniosków dowodowych, nie nadesłał również żadnych dokumentów, które mogłyby w sposób pośredni lub bezpośredni potwierdzać jego stanowisko.

Istotne dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia jest również brzmienie art. 33 zdanie pierwsze ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z którego wynika domniemanie, że dane wpisane do [...] są prawdziwe. Sąd Apelacyjny

w B. w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt [...] stwierdził, że "ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza

o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi

do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji,

która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność.

Z wydruku [...] wynika, że G. B. prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną w [...] kodem [...] – Pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych (przeważająca działalność gospodarcza i wykonywana działalność gospodarcza). Podklasa ta obejmuje:

- przetwarzanie i rozliczanie transakcji finansowych, włączając obsługę transakcji dokonywanych za pomocą kart płatniczych,

- doradztwo dotyczące inwestycji,

- doradztwo i pośrednictwo dotyczące kredytów hipotecznych,

- powiernictwo i nadzór wykonywane na zlecenie.

Z opisu działalności oznaczonej w [...] symbolem [...].Z wynika, że działalność taka może być prowadzona poza siedzibą podmiotu, na rzecz którego usługa jest świadczona, a więc pod adresem podanym jako miejsce wykonywania działalności. Skoro G.B. podał jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej ul. [..][...] w [...] to brak jest podstaw do uznania, że działalność ta nie była pod tym adresem prowadzona. Ponadto uchwała Rady m.st. Warszawy Nr XXX/945/2008 z dnia 8 maja 2008r. uzależnia możliwość przyznania bonifikaty

od wykorzystywanie nieruchomości zabudowanej "wyłącznie na cel mieszkaniowy". Użyte określenie "wyłącznie" wyklucza możliwość przyznania bonifikaty w sytuacji,

w której nieruchomość zabudowana wykorzystywana jest zarówno na cel mieszkaniowy jak i niemieszkaniowy. Wykonywanie działalności gospodarczej przez G. B. przy ul. [...][...] w [...] nie pozwala na stwierdzenie,

że nieruchomość ta była wykorzystywana "wyłącznie na cel mieszkaniowy", lecz na cel mieszkaniowy i prowadzenie działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 4 ust. 15 ustawy uwzględnienie wniosku o odstąpienie

od żądania zwrotu bonifikaty jest możliwe tylko wówczas gdy w danej sprawie wystąpi szczególnie uzasadniony przypadek. Zdaniem Kolegium, użycie przez ustawodawcę

w powołanym przepisie sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza, iż zakresem tego pojęcia objęte są sytuacje będące wynikiem zdarzeń nagłych, nieprzewidywalnych, losowych, na których zaistnienie strona nie mogła mieć żadnego wpływu, a ich wystąpienie zupełnie odmieniło sytuację życiową i materialną danej osoby. W trakcie prowadzonego postępowania G. B. nie powoła! żadnych okoliczności, które mogłyby być uznane za "szczególnie uzasadniony przypadek".

W odwołaniu G. B. zarzuciła naruszenie art. 78 § 1 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu mających znaczenie dla sprawy dowodu z oględzin lokalu przy ul. [...][...] w [...] na okoliczność wykorzystywania jej w celach wyłącznie mieszkaniowych oraz lokalu przy Alei [...][...] [...] lok. [...]

w [...] na okoliczność wykorzystywania jej w celach faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu wydania skarżonej decyzji, a więc wziąć również pod uwagę zmiany, które nastąpiły po wydaniu decyzji

przez organ I instancji a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.

Z analizy historii wpisu w [...] wynika, że w dniu [...] marca 2016 r. dokonano zmiany w [...] poprzez dodanie adresu pełnomocnika przedsiębiorcy

(którym jak wynika z [...] jest A. G.). tj. adresu Al. [...][...] [...] lok. [...] w [...]. Zatem już w dniu wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu udzielonej bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystej

w prawo własności adres Al. [...][...] [...] lok. [...] w [...] był adresem pełnomocnika przedsiębiorcy oraz adresem do doręczeń. Z [...] wynika,

że pełnomocnictwem objęte są czynności dotyczące prowadzenia spraw

za pośrednictwem punktu kontaktowego. Ponadto przeprowadzenie oględzin nieruchomości przez organ odwoławczy Iub zlecenia ich przez organ odwoławczy omanowi I instancji na obecnym etapie postępowania należy uznać

za bezprzedmiotowe. W dniu [...] listopada 2017 r. nastąpiła bowiem zmiana głównego miejsca wykonywania działalności i adresu do korespondencji na ul. [...] [....]

lok. [...] w [...], a adres Al. [...][...] [...] lok. [...] w [...] jest adresem do doręczeń pełnomocnika przedsiębiorcy. W wyniku przeprowadzenia oględzin nieruchomości przy ul. [...][...] w [...] ustalony zostałby jedynie stan faktyczny nieruchomości na dzień dokonania oględzin. Z uwagi na zmianę miejsca głównego wykonywania działalności i adresu do korespondencji należy

przyjąć, że działalność gospodarczą G. B. prowadzi pod adresem

ul. [...] [...] lok. [...] w [...]. Z uwagi na zakres pełnomocnictwa pełnomocnika przedsiębiorcy – A. G. – i wskazanie adresu Al. [...][...] [...] lok. [...] w [...] jako adresu do doręczeń pełnomocnika przedsiębiorcy nie ulega wątpliwości, że aktualnie pod tym adresem znajduje się dokumentacja dotycząca działalności przedsiębiorcy.

Organ podniósł, że istotą niniejszego postępowania jest ustalenie czy G. B. przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia tj. w okresie od kwietnia 2011 r. do kwietnia 2016 r., wykorzystywał nieruchomośc na inne cele niż cele mieszkaniowe. Przeprowadzenie oględzin nieruchomości po upływie tego okresu

przez organ I i II instancji doprowadziłoby jedynie do ustalenia sposobu wykorzystywania nieruchomości po upływie 5 lat licząc od dnia przekształcenia, a więc ustalenia stanu faktycznego niemającego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Nie można zgodzić się również z zarzutami naruszenia pozostałych przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, 7 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Z przepisów tych nie wynika, że to wyłącznie na organach administracji publicznej ciąży obowiązek inicjatywy dowodowej, a strony postępowania są zwolnione od jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej. Wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie zostało oparte nie tylko

na wydruku z [...], ale również na oświadczeniu strony postępowania zawartym

w wyżej wskazanym piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. W trakcie prowadzonego postępowania strona nie zgłaszała, poza wnioskiem o przeprowadzenie oględzin,

do organu dodatkowych wniosków dowodowych, pomimo, iż jej pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. Organ zwrócił uwagę na stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt II OSK. 3382/14, w którym Sąd stwierdził: "Istotnie organ

w postępowaniu administracyjnym ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, niemniej ciężar dowodu nie leży wyłącznie po stronie organu. Obowiązek wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. organ wypełnia działając z urzędu, jak i na wniosek strony. Podkreślić należy, że ciężar dowodzenia obarcza także stronę, która ma równorzędne prawo do inicjowania postępowania dowodowego. W swym dobrze rozumianym interesie sama powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych, tym bardziej, że nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych".

Pomimo, iż to w interesie skarżącego było dostarczenie dowodów

lub zawnioskowanie o przeprowadzenie postępowania dowodowego skarżący pozostał bierny. Nie można oczekiwać od organu I instancji, że wszczynając postępowanie w sprawie zwrotu przyznanej bonifikaty, jego działania skoncentrują się wyłącznie na poszukiwaniu dowodów na korzyść strony postępowania. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ I instancji ustosunkował się do twierdzeń G. B. zawartych w piśmie z dnia

[...] kwietnia 2017 r., a w szczególności do powołanych w tym wystąpieniu tez z orzeczeń sądów administracyjnych, wskazując dlaczego w ocenie organu I instancji nie znajdują one zastosowania w sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu kwoty udzielonej bonifikaty G. B.

Wpis do [...] polega na wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego danych podlegających wpisowi. Wpis jest dokonany z chwilą zamieszczenia danych

w [...], nie później niż następnego dnia roboczego po dniu wpływu do [...] wniosku, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 (art. 25 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Dokonana zmiana adresu głównego miejsca wykonywania działalności na adres: ul. [...][....], lok. [...] w [...] nie konwaliduje jednakże dokonanego przez skarżącego naruszenia warunku udzielenia bonifikaty, jakim było wykorzystywanie nieruchomości zabudowanej wyłącznie na cele mieszkaniowe,

która to zmiana nastąpiła przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków organ stwierdził, że w jego ocenie dowód ten nie przyczyni się

do wyjaśnienia sprawy, gdyż osoby te jako pracownicy mogą wskazać miejsce własnej świadczenia pracy, ale nie potwierdzić okoliczność miejsca prowadzenia działalności przez skarżącego.

Dołączone do odwołania pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego

Warszawa [....] pochodzą z [...].11.2016 r. i z [...].03.2017 r., zostały podpisane po upływie 5 lat od dnia przekształcenia prawa ubytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a zatem nie mogą stanowić dowodu, że w okresie 5 lat licząc od dnia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości działalność gospodarcza wykonywana była pod innym adresem

niż wskazany w [...] jako adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia

[...] grudnia 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. B. zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) art. 75 § 1 i art. 78 § 2 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [dalej: "k.p.a."]

poprzez nieuwzględnienie przez organ wniosków dowodowych skarżącego

o przeprowadzenie dowodu z oględzin Nieruchomości oraz nieruchomości położonej przy Alei [...][...] [...] lok. [...] w [...] na okoliczność wykorzystywania jej na cele prowadzenia działalności gospodarczej

przez skarżącego w okresie do [...] maja 2011 r. do [...] maja 2016 r., przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków:

- p. A. D.,

- p. E. R.,

- p. A. G.,

wszystkich na okoliczność ustalenia rzeczywistego miejsca prowadzenia

przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od [...] maja 2011 r.

do[...] maja 2016 r. i uznanie, że przesłuchanie ww. świadków nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy,

a w konsekwencji zaniechanie zebrania całego dostępnego materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia i oparcie decyzji na niepełnej podstawie faktycznej,

b) art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie przez Organ granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie swobodnej oceny dowodu z wyjaśnień przesłanych

przez skarżącego [...] kwietnia 2017 r. do Naczelnika Wydziału [...] [...] dla Dzielnicy [...],

c) art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej,

2) obrazę prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 Uchwały nr XXX/945/2008 Rady Miasta stołecznego Warszawa w zw. z art. 4 ust. 15 Ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z 29 lipca 2005 r. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że samo zarejestrowanie

w [...] siedziby działalności gospodarczej stanowi, faktyczne jej prowadzenie

w tym miejscu, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 15 ustawy poprzez zobowiązanie Skarżącego do zwrotu otrzymanej bonifikaty,

wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzjaącej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że definicje i wyroki sądów przywoływane w części pierwszej uzasadnienia SKO potwierdzają, że istnieje domniemanie prawne wiążące wpis do [...] z faktem bycia przedsiębiorcą. Argumenty SKO nie odnoszą się jednakże do kwestii dla sprawy najważniejszej,

czyli sposobu ustalenia "faktycznego czy też stałego miejsca wykonywania działalności". Nie istnieje domniemanie prawne wykazujące związek pomiędzy wpisem do [...] a miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie istnieje również definicja legalna opisująca owe pojęcia.

SKO w uzasadnieniu uznaje, że domniemanie prawne traktujące osobę wpisaną do [....] jako prowadzącą działalność gospodarczą ma zastosowanie w omawianym stanie faktycznym, a także, że "Domniemanie nie zostało w toku postępowania obalone przez skarżącego, który w wyjaśnieniach stwierdził, iż działalność gospodarczą faktycznie prowadzi pod adresem [...][...][...] lok [...] w [...] (...) Poza wnioskiem o przeprowadzenie oględzin skarżący nie złożył innych wniosków dowodowych, nie nadesłał również żadnych dokumentów, które mogłyby w sposób pośredni lub bezpośredni potwierdzać jego stanowisko". Wzięcie pod uwagę

przez organ wpisu do [....] jako jedynego dowodu rozstrzygającego w sprawie i brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego przed organami obu instancji (o czym niżej), uniemożliwiło jednak stronie obalenie tego domniemania. Wpłynęło to na wadliwe ustalenie stanu faktycznego a w konsekwencji skutkowało niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego i nakazaniem zwrotu bonifikaty.

Definicji legalnej nie posiadają także takie pojęcia, jak "cele mieszkaniowe"

czy "wykorzystywanie na cele mieszkaniowe", tj. pojęcia, na które wielokrotnie powołuje się organ w uzasadnieniu do decyzji II instancji. Problem interpretacyjny z nimi związany jest podnoszony w wielu komentarzach. Czy "wykorzystanie na inny cel" ma mieć charakter trwały, czy wystarczy czasowe wykorzystanie. W doktrynie podkreśla się wagę dwóch kwestii: sposób zredagowania zgody na udzielenie bonifikaty, a po drugie czy wykorzystanie nieruchomości na inny cel, niż określony w bonifikacie ma charakter trwały. Należy zauważyć, że treść decyzji 2011 nie wyjaśnia/uszczegóławia/definiuje szerzej omawianego pojęcia.

W związku z brakiem definicji legalnej pojęcia "wykorzystywanie na cele mieszkaniowe" oraz brakiem uszczegółowienia jego zakresu w decyzji 2011, warto odnieść się do znaczenia owego wyrażenia w języku potocznym. Na gruncie

tego języka "wykorzystywanie na cele mieszkaniowe" nie wyklucza figurowania adresu danej nieruchomości w [...], jeżeli faktyczna działalność gospodarcza jest prowadzona w innym miejscu. Rozumienie owych celów sprowadza się do korzystania z danej nieruchomości/lokalu wyłącznie na potrzeby mieszkaniowe.

Z powodu braku definicji nie można jednoznacznie stwierdzić, że w opisywanym stanie faktycznym rzeczywiście nastąpiła zmiana w sposobie wykorzystywania nieruchomości, związana z wpisem do [...]. W ocenie skarżącego przywołane wyroki oraz niedające się wyeliminować wątpliwości interpretacyjne uzasadniały konieczność zmiany decyzji I instancji. Orzecznictwo dotyczące wątpliwości interpretacyjnych

na gruncie prawa administracyjnego podkreśla, że zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej wszelkie niejasności w sprawie należy rozstrzygać

na korzyść obywatela, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

23 września 1982 r. sygn. II SA 1031/82, gdzie Sąd stwierdził: "wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny, gdyż tylko takie postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli

do organów Państwa (art. 8 k.p.a.)". Mając na uwadze powyższe należy uznać,

że organ naruszył art. 8 k.p.a. Na poparcie stanowiska przedstawionego

przez skarżącego przywołaj on wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiego [dalej: "Trybuał"], który z powodu wątpliwości interpretacyjnych zajął się ustaleniem definicji stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

W wyroku Planzer v. Luxembourg z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. C-73/06 Trybunał wskazał, że "stałe miejsce prowadzenia działalności powinno charakteryzować się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej". Ponadto Trybunał w wyroku Welmory sp. z o.o. v. Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 października 2014 r. sygn. C0-605/12 wskazał,

że w ramach postępowania powinny być badane okoliczności faktyczne przywoływane przez stronę. W opisywanym przypadku była to ocena, czy spółka [przedsiębiorca] dysponuje w zgłaszanym przez nią miejscu niezbędnym zapleczem technicznym

i personalnym, aby można je było uznać za stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Badanie okoliczności faktycznych należy w opinii Trybunału do wyłącznej kompetencji sądu krajowego.

Wyrok w sprawie Planzer v. Luxembourg znalazł odzwierciedlenie

w Rozporządzeniu Wykonawczym Rady (UE) NR 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r., gdzie zdefiniowano stałe miejsce prowadzenia działalności: "oznacza dowolne miejsce, inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego

i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych

na własne potrzeby tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej".

Przywołane treści wyroków Trybunału są odpowiedzią na konieczność rozróżnienia faktycznego, stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej

od formalnego, "na piśmie" czy w rejestrze, który nie odzwierciedla rzeczywistości,

gdy usługa jest świadczona ze stałego miejsca prowadzenia działalności, o miejscu świadczenia nie decyduje siedziba, ale to stałe miejsce prowadzenia działalności.

Zgłaszany przez skarżącego wniosek dowodowy, tj. o przeprowadzenie oględzin nie został uwzględniony przez organ. Stanowisko to nie może zostać uznane za trafne. W uzasadnieniu dla swojej tezy organ przywołuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt II OSK 3382/14 i cytuje odpowiedni fragment: "(...) Obowiązek wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. organ wypełnia działając z urzędu, jak i na wniosek strony. Podkreślić należy, że ciężar dowodzenia obarcza także stronę, która ma równorzędne prawo do inicjowania postępowania dowodowego". SKO odrzuca zarzuty Skarżącego, podkreślając, że z przywołanych przepisów k.p.a. nie wynika, że wyłącznie na organach administracji publicznej ciąży obowiązek inicjatywy dowodowej, a strony postępowania są zwolnione od jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej. Skarżący nigdy nie wysuwał wniosku przeciwnego. Zgodnie

z art. 77 § 1 k.p.a. organ ma jednak obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać

i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym w szczególności uwzględnić wnioski dowodowe zgłaszane przez stronę (art. 78 § 2 k.p.a.) Skarżący inicjował postępowanie dowodowe zgłaszając odpowiednie wnioski, które miały istotne znaczenie dla sprawy. Organ nie zastosował się do cytowanego przez niego samego wyroku i nie zapewnił Skarżącemu równorzędnej szansy dowodzenia w przeprowadzanym postępowaniu, dopuszczając jedynie wyjaśnienia na piśmie przesłane we wczesnym etapie sprawy.

Skarżący nie zgadza się także z uzasadnieniem opinii Organu w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków (naruszenie art. 75 § 1 oraz 78

§ 2 k.p.a.), który ocenił, że wskazane osoby, tj. pracownicy skarżącego, mogą zaświadczyć jedynie o swoim miejscu pracy, a nie miejscu rzeczywistego prowadzenia działalności. Uznał tym samym, że zeznania nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy. Należy zaznaczyć, że osoby wyznaczone przez Skarżącego współpracują z nim

w miejscu rzeczywistego prowadzenia działalności, a dowodzą temu powierzone

im obowiązki. Niewątpliwie zadania asystentki i office managera mogą być prawidłowo wypełniane wyłącznie w miejscu rzeczywistego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Ponadto, skarżący podkreślił, że wybrani przez niegowspółpracownicy są związani z jego przedsiębiorstwem od dłuższego czasu i posiadają wiedzę na temat prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w okresie obowiązywania 5-letniej karencji, do której zobowiązywała decyzja 2011, są więc w stanie potwierdzić, że działalność nigdy nie była prowadzona przy ul. [...][...] w [...].

W ocenie Skarżącego przesłuchania świadków przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, pozwalając na ustalenie prawidłowego i pełnego stanu faktycznego.

Z tego powodu, arbitralnie oddalając wnioski dowodowe strony, dotyczące okoliczności mających kluczowe znaczenie dla sprawy (o czym świadczy chociażby uzasadnienie decyzji II instancji), organ de facto bezprawnie apriorycznie ocenił te dowody, pozbawiając tym samym stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu

oraz naruszyły, art. 78 § 2 k.p.a.

Organ naruszył także art. 78 § 2 k.p.a. w momencie nieuwzględnienia zainicjowanych przez skarżącego wniosków dowodowych oraz ocenienia a priori

ich przydatności do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a tym samym wyjaśnienia sprawy.

Ponadto, zgodnie z art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i są zobowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne

do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. W uzasadnienia decyzji

II instancji można odnaleźć następujący fragment dotyczący domniemanej biernej postawy skarżącego: "Pomimo, iż w interesie skarżącej było dostarczenie dowodów

lub zawnioskowanie o przeprowadzenie postępowania dowodowego skarżąca pozostała bierna. Nie można oczekiwać od organu pierwszej instancji, że wszczynając postępowanie w sprawie zwrotu przyznanej bonifikaty, jego działania skoncentrują się wyłącznie na poszukiwaniu dowodów na korzyść strony postępowania". Pragnę nadmienić po raz kolejny, że skarżący zgłaszał wnioski dowodowe wykazując

ich istotność w sprawie, ale nie zostały one wzięte pod uwagę. Ponadto organ I instancji nie odniósł się w ogóle w uzasadnieniu do swojej decyzji do wniosku

o przeprowadzenie oględzin, co jest niezgodne z przepisami postępowania.

W ocenie skarżącego za uchybienie należy uznać brak jakiegokolwiek odniesienia się organu do kwestii podniesionej w odwołaniu, tj. remontu i przebudowy nieruchomości trwającej w okresie 5-letniej karencji wyznaczonej decyzją 2011. Skarżący podkreślał, że z powodu prowadzonych prac nie było możliwości korzystania z lokalu przy ul. [...][...] w [....], a tym samym funkcjonowania w nim przedsiębiorstwa. Pojęcie "prowadzenia" czy "wykonywania" działalności gospodarczej zakłada pewną ciągłość, stałość, regularność, na którą składają się liczne czynności faktyczne, aktywności, które każdego dnia musi podejmować przedsiębiorca

oraz jego pracownicy w odpowiednio dostosowanym miejscu. Ich celem jest utrzymanie przedsiębiorstwa na rynku. Zatem takim miejscem w czasie przebudowy nie mogła być nieruchomość.

W nawiązaniu do zarzutu z art. 80 k.p.a. skarżący podkreślił, że swobodna ocena dowodów nie oznacza nieograniczonej uznaniowości w ocenie dowodów. Sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Swoją ocenę w tej mierze organ obowiązany jest jednak oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się fakt, iż swobodna ocena dowodów,

aby nie przekształciła się w samowolę, winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych zasad tej oceny (...). Jako dowolne należy traktować wszelkie ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie

w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (...),

a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Nietraktujące o wszystkich wątkach i nieuwzględniające wniosków dowodowych, odniesienie organu do wyjaśnień składanych przez Skarżącego, jest niezgodne

z art. 80 k.p.a. Organ w uzasadnieniu swojej decyzji pozostawia wyjaśnienia skarżącego bez odpowiedniego komentarza, kontrargumentu czy dowodu

z przeprowadzenia jakichkolwiek działań mających na celu zbadanie pełnego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 4 ust. 15 ustawy

z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 83, ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ, o którym mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy, żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przeć upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. (...) W szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest uznanie przez organy obu instancji, że w przypadku skarżącego spełnione zostały przesłanki określone w art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Jak wynika z niekwestionowanych w sprawie ustaleń dotyczących stanu faktycznego, skarżący na mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] przekształcił posiadane prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej [...] przy ul. [...][...] w prawo własności. Równocześnie, na wniosek skarżącego, od ustalonej w tej sprawie opłaty

za przekształcenie udzielona została, na podst. art. 4 ust. 7 powołanej ustawy, bonifikata od opłaty przekształceniowej w wysokości [...]% i opłata wyniosła [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczną w dniu [...] kwietnia 2011 r.

W ocenie organów skarżący na skutek zarejestrowania w Centralnej [...]

i [...] o [...][...] Rzeczypospolitej Polskiej ([...]) jako adresu prowadzonej działalności, nieruchomości położonej przy ulicy [...][...], spełnił przesłanki do wystąpienia, w oparciu o powołany art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., z żądaniem zwrotu udzielonej bonifikaty. Z tym stanowiskiem nie zgadza się skarżący, wywodząc, że udowodnił przedłożonymi dokumentami, że nie prowadził

pod wskazanym adresem żadnej działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego podanie do [...] ul. [...][...] jako adresu, pod którym prowadzona jest działalność w [....], miało charakter wyłącznie formalny, porządkowy i niezbędny do zarejestrowania działalności. Skarżący oświadczył, że nigdy w okresie od dnia [...] kwietnia 2011 r. "żadne prace czy usługi nie były wykonywane na nieruchomości przy ul. [...][...]". Na dowód prawdziwości swoich twierdzeń skarżący przedstawił posiadane dokumenty (w tym oświadczenia osób trzecich).

Rozpatrując ten spór, Sąd uznał, że w świetle zebranych w przedmiotowej sprawie materiałów dowodowych oraz treści argumentów zawartych przez organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć nie można podzielić poglądu organów, że z samego faktu zarejestrowania w [...] adresu nieruchomości ul. [...][...] jako adresu, pod którym prowadzona jest działalność gospodarcza, bezspornie wynika, że spełnione zostały przesłanki z art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. uzasadniające wystąpienie przez właściwy organ z żądaniem zwrotu udzielonej bonifikaty.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że ustawodawca w ustawie z dnia

29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie zdefiniował użytego w art. 4 ust. 15 tej ustawy pojęcia "wykorzystania nieruchomości" na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Nie sposób zatem jednoznacznie, jedynie w oparciu o wykładnię językową tego przepisu, rozstrzygnąć, czy w przepisie tym chodzi o faktyczne wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości przed upływem 5 lat. licząc od dnia przekształcenia,

na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty,

czy też wystarczające jest uprawdopodobnienie lub domniemanie (jak uczyniły to

w rozpatrywanej sprawie organy orzekające) potencjalnej możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty, niezależnie od tego, czy w rzeczywistości wykorzystanie

takie miało miejsce, a jeśli miało, to czy charakter tego wykorzystania uzasadnia zastosowanie przewidzianej w art. 4 ust. 15 sankcji. Rozstrzygniecie tego zagadnienia jest natomiast w ocenie Sądu podstawową kwestią, która ma bezpośredni wpływ

na ocenę prawidłowości działań i podjętych przez organy rozstrzygnięć w rozpatrywanej sprawie.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu dla prawidłowego zrozumienia powołanego przepisu niezbędne jest ustalenie celu udzielenia przedmiotowej bonifikaty.

W rozpatrywanej sprawie bonifikata mogła być udzielona, ponieważ na dzień przekształcenia przedmiotowa nieruchomość była zabudowana i wykorzystywana na cel mieszkaniowy. Bonifikata została udzielona na podstawie obowiązującej wówczas uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 8 maja 2008 r. Nr XXX/945/2008 w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty osobom fizycznym od opłaty

za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 79, poz. 2834). Paragraf 1 ust. 1 tej uchwały stanowił, że wyraża się zgodę na udzielanie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanych i wykorzystywanych wyłącznie na cel mieszkaniowy. Sąd nie ma wątpliwości, że w tym przypadku udzielenie bonifikaty wiązało się z wykorzystaniem nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe. Zastrzeżenie w uchwale tak sformułowanego warunku oznacza, że z woli organu uchwałodawczego warunek wykorzystania nieruchomości na cele mieszkaniowe należy rozumieć ściśle. Jednak nie może to oznaczać, że jakiekolwiek zdarzenie faktyczne, które można by było zinterpretować jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezwiązany z celem mieszkaniowym, oznacza przekreślenie celu, w jakim bonifikata została udzielona.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie podziela wyrażonego we wcześniejszym wyroku tutejszego Sądu z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1504/15 poglądu, że "sam fakt wskazania adresu wykonywania działalności gospodarczej w należącym do przedsiębiorcy budynku mieszkalnym oznacza, że ten budynek, a dokładniej rzecz ujmując, zabudowana nią nieruchomość w sposób faktyczny i prawny wykorzystywana jest także na inne cele niż li tylko mieszkaniowe". W ocenie Sądu fakt wykorzystywania nieruchomości na cel inny niż mieszkaniowy musi wynikać z jednoznacznych i konkretnych ustaleń organów, nie może mieć jedynie charakteru domniemania prawnego, wynikającego z analizy przepisów innych ustaw, ponadto musi podlegać ocenie organu, czy ustalony sposób wykorzystania nieruchomości uzasadnia zastosowanie przepisu art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W tej kwestii nie może być stosowany żaden automatyzm. Każda sprawa winna być rozstrzygana indywidualnie w zależności od konkretnie ustalonego przez organ rzeczywistego stanu faktycznego.

Dlatego, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy orzekające winny były wnikliwie rozważyć i ustalić (np. przesłuchując wskazanych przez skarżącego świadków czy oględzin), czy, skarżący faktycznie wykorzystał przedmiotową nieruchomość na cel odmienny od zadeklarowanego (mieszkaniowego) i czy w tej sytuacji uzasadnione jest zastosowanie przepisu art. 4 ust. 15 powołanej ustawy. Niedopuszczalne jest w ocenie Sądu poprzestanie przez organy orzekające, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, jedynie na wywiedzionych z przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 1829, ze zm.) domniemaniach, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć. Błędem jest także, zdaniem Sądu, ograniczenie przez organ postępowania dowodowego jedynie do analizy zapisów [...] oraz stwierdzenie, że skarżący ma obowiązek zwrotu kwoty uzyskanej bonifikaty ponieważ "domniemanie to nie zostało w toku postępowania obalone przez skarżącego". Należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze z faktu wpisu do [...] wywodzi domniemanie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, który to fakt nie był przez strony kwestionowany. Skarżący konsekwentnie twierdzi, że co prawda, rejestrując działalność gospodarczą, podał adres zamieszkania jako adres prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże w budynku mieszkalnym pod tym adresem od początku nie zamierzał i faktycznie nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego charakter prowadzonej przez niego działalności był tego rodzaju, że związane z nią czynności były wykonywane w innym miejscu niż miejsce zamieszkania, a zadeklarowane miejsce prowadzenia działalności gospodarczej miało charakter jedynie formalny.

Każde domniemanie jest wzruszalne. Nie przeprowadzenie przez organ dowodów wskazanych przez skarżącego (przesłuchanie świadków, wizja lokalna) uniemożliwiło mu obalenie domniemania przyjętego przez organy.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, niezbędne jest ustalenie czy sporna nieruchomość była rzeczywiście przez skarżącego wykorzystywana do celów związanych z działalnością gospodarczą

Podsumowując, Sąd stwierdził, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku,

iż w trakcie rozpatrywania przedmiotowej sprawy organy administracji publicznej

poza naruszeniem przepisów prawa materialnego (czyli art. 4 ust. 15 ustawy z dnia

29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości) naruszyły również przepisy postępowania administracyjnego.

W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno bowiem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie (art. 7 kpa). Art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Ponieważ kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło istotnych dla rozpoznawanej sprawy wątpliwości, Sąd uznał, że kontrolowane decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien raz jeszcze wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia wszystkich okoliczności,

które są istotne do prawidłowego i bezspornego ustalenia faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości skarżącego. Dopiero w oparciu o tak ustalony stan faktyczny, biorąc pod uwagę poczynione przez Sąd rozważania i dokonaną wykładnię prawa, organ oceni, czy w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 4 pkt 15 powołanej ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.