Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 154/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi E. N. na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 19 sierpnia 2019r. ; II. stwierdza, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie, o której mowa w pkt I wyroku, miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia wniosku ; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 ( słownie : tysiąc ) złotych; V. oddala dalej idącą skargę; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 480,00 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte wnioskiem E. N. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) z dnia 19 sierpnia 2019 r. złożonym w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. (dalej: GOPS), o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz synów S. N. (ur. [...].) i F. N. (ur. [...].), na okres 2019/2021. We wniosku wnioskodawczyni podała adres zamieszkania w W. i wskazała dane ojca dzieci – M. N. (dalej: małżonek strony, ojciec dzieci) – przebywającego i pracującego za granicą. Wraz z wnioskiem złożyła oświadczenie o:

- prowadzeniu jednoosobowej działalności gospodarczej na terenie kraju,

- wykonywaniu przez małżonka pracy na terenie N.,

- zatrudnieniu ojca dzieci przez polskiego pracodawcę i oddelegowaniu do pracy na terytorium innego państwa UE,

- osobach wchodzących w skład jej rodziny.

Pismem z dnia 24 września 2019 r. znak SR.4068.487.2016.AB.9 GOPS przekazał wniosek strony do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego (dalej: DUW, organ) w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przedmiotowe pismo wpłynęło do DUW w dniu 27 września 2019 r.

Pismem z dnia 15 marca 2020r. małżonek strony złożył w sprawie oświadczenie, z którego wynika, że nie posiada on stałego miejsca zamieszkania na terenie N., gdyż co tydzień wykonuje swoją pracę w innym miejscu, na innej budowie, natomiast pracodawca opłaca jego noclegi w hotelach oraz koszty dojazdów.

Pismem z dnia 23 października 2020r. (data wpływu do organu: 26.10.2020r.) strona wniosła ponaglenie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w związku z niezałatwieniem jej sprawy w ustawowym terminie. Strona wskazała, że od dnia 24 września 2019r. (data przekazania sprawy przez GOPS) do dnia złożenia ponaglenia organ nie rozpoznał sprawy, nie wydał żadnej decyzji, nie powiadomił strony o przyczynach zwłoki, nie podał nowego terminu załatwienia sprawy. W ocenie strony bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 22 grudnia 2020r. (data wpływu do organu: 23.12.2020r.) pełnomocnik strony wniósł kolejne ponaglenie, podając argumenty jak w piśmie strony z dnia 23.10.2020r.

Powyższe ponaglenie zostało przekazane do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej w dniu 28 grudnia 2020r. ze wskazaniem, że z uwagi na bardzo dużą liczbę prowadzonych postępowań występują opóźnienia w wydawaniu rozstrzygnięć.

Również 28 grudnia 2020r., Wojewoda Dolnośląski wydał Informację ZP-KŚ.7060.1.774/19.ŚW.022273.2020BM , zgodnie z art. 13a ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2019, poz. 2407, z późn. zm., dalej: p.p.w.d.), art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L. Nr 166 str. 1), art. 60 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. (Dz. Urz. UE. L. nr 284 str. 1), dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 19 sierpnia 2019 r. przez wnioskodawczynię, informując o przyznaniu świadczenia wychowawczego na synów, w kwocie 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 01.10.2019 r. do 29.02.2020 r. Uzasadniając informację Wojewoda podał, że:

- w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 01.10.2019r. do 29.02.2020r. względem wniosku o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021,

- zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia wychowawczego określone w p.p.w.d.,

- kolejna informacja w sprawie zostanie wydana po dostarczeniu za pośrednictwem organu właściwego (Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu) dokumentu potwierdzającego kontynuację zatrudnienia za granicą,

- od niniejszej informacji nie służy prawo wniesienia odwołania.

W dniu 1 lutego 2021r. do organu wpłynął aneks do umowy o pracę małżonka strony, na mocy którego zawarta umowa, stała się umową na czas nieokreślony.

W dniu 11 lutego 2021r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Skarżąca domagała się :

1/ zobowiązania organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności

2/ stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania,

3/ stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4/ przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł,

5/ wymierzenia grzywny organowi w wysokości 5.000 zł,

6/ rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym ,

7/ zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając skargę, skarżąca wskazała, że pomimo dwukrotnego ponaglenia, pozostawała ona bez wypłaty przysługującego jej świadczenia wychowawczego, a organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności przez ponad rok czasu. Dodatkowo, wydając w sprawie pierwszą informację, organ nie rozpoznał wniosku skarżącej w całości.

Po złożeniu powyższej skargi, tj. w dniu 16 lutego 2021r. Wojewoda wydał kolejną Informację znak ZP-KŚ.7060.1.774/19.ŚW.002639.2021BM , zawiadamiając stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na synów, w kwocie 500,00zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 01.03.2020r. do 31.05.2021r. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia wychowawczego oraz, że w przypadku zmiany sytuacji zawodowej, strona zobowiązana jest do niezwłocznego dostarczenia dokumentu potwierdzającego ten fakt.

W odpowiedzi na skargi organ. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W tym zakresie organ wskazał, że na podstawie załączonej do wniosku umowy o pracę ojca dzieci ustalono, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 października 2019r. do 29 lutego 2020r. W związku z tym, świadczenie wychowawcze zostało przyznane na ten okres. Do dnia wydania rozstrzygnięcia, tj. do dnia 28 grudnia 2020 r., wnioskodawczyni nie dostarczyła dokumentu potwierdzającego fakt kontynuowania zatrudnienia za granicą przez ojca dzieci, natomiast obowiązek ten wynika z art. 20 p.p.w.d. Dodatkowo informacja w tym zakresie zawarta była na stronie czwartej wniosku. W ocenie organu, skoro skarżąca otrzymała pismo, z którego wynikał obowiązek przedłożenia dokumentów potwierdzających status zawodowy męża (w informacji z dnia 28.12.2020r.), organy nie były zobowiązane do wzywania skarżącej do uzupełnienia dokumentacji. W okresie od 1 marca 2020r. to organ właściwy gminy zobowiązany był do wydania informacji przyznającej świadczenie na dalszy okres. Gdyby natomiast w tym czasie skarżąca poinformowała o kontynuacji pracy na granicą, wówczas konieczne byłoby ponowne przekazanie sprawy do Wojewody. Zatem skoro 1 lutego 2021 r. do Wojewody wpłynął dokument potwierdzający kontynuację pracy za granicą, organ ten w dniu 16 lutego 2021 r. wydał kolejną informację na okres od 1 marca 2020r. do 31 maja 2021r. , czyli do końca okresu zasiłkowego.

Niezależnie od powyższego, Wojewoda wskazał, że skarżąca przed złożeniem skargi do WSA nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia, gdyż złożone przez nią pisma były ponagleniami na bezczynność organu, zaś samą skargę wniosła ona na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Dodatkowo organ wskazał, że oczekiwanie przez skarżącą na rozpatrzenie wniosków nie było wynikiem bezczynności opieszałości czy lekceważącego podejścia do obowiązków, ale było skutkiem bardzo dużej ilości wniosków przekazywanych Wojewodzie, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania, przy jednoczesnym braku możliwości szybkiego uzupełniania niedoborów.

Odnosząc się natomiast do oceny przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, w ocenie organu może mieć ona miejsce jedynie w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, lekceważenia strony, jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy oraz ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Zdaniem organu, dokonując takiej oceny, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przy czym sąd administracyjny pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , co wprost wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a.

W związku z przedmiotem skargi wskazać należy, że pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021. poz. 735, dalej: k.p.a.) jako "postępowanie prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". W tym zakresie należy ponadto sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i przepisów dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Z punktu widzenia zarzucanej przewlekłości postepowania ocenie podlega zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba ogólną zasadę postępowania administracyjnego, sformułowaną art. 12 k.p.a., wedle której organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.

W związku z tym, o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Wymaga też zaakcentowania, że przy ocenie zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla strony. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 7 marca 2013 r. sygn. II OSK 34/13).

Spajając tę część rozważań należy stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego - z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej - wydłużenia czasu trwania postępowania.

Nie można bowiem zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie omawianej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Wypada też przypomnieć, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, o czym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, co wprost wynika z art. 36 § 2 k.p.a.

W stanie prawnym obowiązującym od 13 lipca 2021r., zgodnie z art. 28 p.p.w.d. dodanym na mocy art. 8 pkt 11 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz.U.2021.1162, dalej. ustawa zmieniająca), w sprawach o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę przepisów art. 37 k.p.a. nie stosuje się. Jednakże zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy zmieniającej, do ponagleń w sprawach o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego wniesionych na podstawie art. 37 k.p.a. przed dniem wejścia w życie art. 28 ustawy zmienianej w art. 8 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy dotychczasowe. Pełnomocnik skarżącej nadał skargę za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 9 lutego 2021r.

Zatem zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast prawo do wniesienia ponaglenia wynika z art. 37 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że złożenie skargi na bezczynność czy też przewlekłość organu możliwe było dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a.

W pierwszej kolejności , odnosząc się do wniosku organu w przedmiocie odrzucenia skargi, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni aprobuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2021r. sygn. akt. II OSK 3278/20, wedle którego wykładnia literalna przepisów k.p.a. oraz p.p.s.a. dotyczących ponaglenia nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że środkiem zaskarżenia bezczynności w postępowaniu przed właściwym organem jest wyłącznie ponaglenie, w którym wyraźnie wskazuje się, że dotyczy ono bezczynności, a środkiem zaskarżenia w postępowaniu przed właściwym organem przewlekłości jest wyłącznie ponaglenie, w którym wyraźnie wskazuje się, że dotyczy ono przewlekłości. Ustawodawca rozróżniając dwie postaci niezałatwienia sprawy, mianowicie bezczynność i przewlekłość, w obu przypadkach wprowadza, jako środek zaskarżenia, ponaglenie, które nie różni się w zakresie formy, niezależnie od tego czy zostało wniesione w związku z bezczynnością, czy przewlekłością. Także w p.p.s.a. mowa jest o ponagleniu bez odróżniania ponaglenia wnoszonego przed skargą na bezczynność od ponaglenia wnoszonego przed skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie NSA, zastosowanie innej wykładni spowodować może ograniczenie prawa do sądu na skutek "nietrafienia" w ponagleniu we właściwą postać niezałatwienia sprawy.

Wobec tego brak jest podstaw prawnych do przyjęcia , że wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania polega na wniesieniu wyłącznie ponaglenia, w którym zostanie podniesione, że w sprawie występuje przewlekłość. Tym samym, brak jest podstaw prawnych do odrzucenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. z tego powodu, że przed wniesieniem skargi zostało wniesione ponaglenie, w którym mowa była jedynie o bezczynności organu administracji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania. Materiał aktowy kontrolowanej sprawy potwierdza, że od chwili przekazania przez GOPS do organu wniosku skarżącej, tj. od dnia 27 września 2019 r. (data wpływu wniosku do organu) organ przez piętnaście miesięcy nie podjął jakiejkolwiek czynności w sprawie. Do dnia wydania pierwszej informacji, tj. do 28 grudnia 2020r. strona dostarczyła organowi oświadczenie małżonka o formie wykonywania jego pracy oraz wniosła dwa ponaglenia. Dopiero drugie ponaglenie zaktywizowało organ. Jak wynika z materiału aktowego sprawy, pierwsze ponaglenie z 23 października 2020r. nie zostało nawet przekazane organowi właściwemu do jego rozpatrzenia.

W ocenie Sądu organ dysponował aktami sprawy przekazanymi mu przez GOPS już od września 2019r. W czasie ponad roku nie dokonując w sprawie żadnych czynności, materiał dowodowy w sprawie nie zmienił się. Skoro organ finalnie wydał rozstrzygnięcie ograniczając się do wskazanego w pierwszej informacji okresu czasu, tj. 1.10.2019r. – 29.02.2020r., to zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby taką informację wydać niezwłocznie po przekazaniu sprawy. Nie stanowią zatem usprawiedliwienia twierdzenia organu, że czekał on na dostarczenie przez stronę dokumentów potwierdzających zatrudnienie małżonka za granicą, które do dnia wydania informacji nie wpłynęły. Gdyby organ wydał w obowiązującym go terminie informację o tożsamej treści, to najprawdopodobniej strona, pouczona o wydaniu kolejnej informacji po uzupełnieniu dokumentacji, dostarczyłaby wymagany aneks do umowy, tak jak to uczyniła 1 lutego 2021r. Zwłaszcza, że przedłożony aneks do umowy ojca dzieci zawarty został 30 kwietnia 2020r. Zatem był w posiadaniu rodziny znacznie wcześniej. W ocenie Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, by wnioskowi skarżącej nadać bieg niezwłocznie po jego przekazaniu, a w każdym razie znacznie wcześniej .

Sąd stwierdził również, że organ nie poinformował strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, stosownie do wymogu wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany zawiadomić stronę w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania o niemożności załatwienia sprawy w terminie, podać przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin zakończenia postępowania. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku i jego kompletności, po ponad roku od jego wpłynięcia.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że prowadzone w sprawie postępowanie Wojewoda prowadził przewlekle, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z tego też względu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie miała miejsce.

Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona przewlekłość wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu i że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się skarżąca. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ musi pamiętać, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.

Jednocześnie Sąd umorzył postępowanie z zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku (pkt III sentencji wyroku) z uwagi na fakt, że organ w dniu 28 grudnia 2020 r. wydał informację nr ZP-KŚ.7060.1.774/19.ŚW.022273.2020BM oraz w dniu 16 lutego 2021r. informację nr ZP-KŚ.7060.1.774/19.ŚW.002639.2021BM. Okoliczność ta powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy.

Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego oraz czasu jego trwania). Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty wspomnianej kwoty przez organ posłuży zwalczeniu przewlekłości organu (zdyscyplinuje organ).

W punkcie V sentencji wyroku Sąd oddalił dalej idącą skargę uznając, że żądana przez skarżącą kwota sumy pieniężnej jest zbyt wygórowana. W ocenie Sądu, zasądzona kwota: po pierwsze, zrekompensuje stronie skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z przewlekłością postępowania oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; po drugie, będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania; po trzecie, jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygnięcia skargi na przewlekłość, tj. zwalczania przewlekłości organu oraz jego zdyscyplinowania. Natomiast grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W badanej sprawie organ, pomimo uchybień terminów, wydał oczekiwana rozstrzygnięcia. W przypadku drugiej informacji zrobił to bez zbędnej zwłoki. Z tego względu w ocenie Sądu wymierzenie grzywny organowi było niezasadne.

Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a - orzekł jak w pkt l-V sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku).