Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1616/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 122 i  art. 187
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 6 i  ust. 8
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1616/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2010 r., sprawy ze skargi W. M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 5 sierpnia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2009 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia 22.03.2010r. i decyzję Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia 21.04.2009r., II. określa, że opisane w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 200 zł (dwieście złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 lutego 2009 r., Burmistrz Miasta ustalił W. M. łączne zobowiązanie pieniężne w kwocie 540 zł, w tym podatek rolny w kwocie 19 zł, a podatek od nieruchomości w kwocie 521 zł.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2009 r. podatnik wniósł o zmianę w/w decyzji – nakazu płatniczego w związku ze zmianą klasyfikacji gruntów. Do pisma została załączona informacja w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego.

Burmistrz Miasta, decyzją z dnia 21 kwietnia 2009r. nr [...] zmienił decyzję nr [...]z dnia 9 lutego 2009 r. i ustalił W. M. zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za rok 2009 w wysokości 1377 zł. W uzasadnieniu organ umotywował korektę decyzji zmianą klasyfikacji działki 56/6 i 58/4 w obr. 107 (ŁV na B).

W dniu 9 września 2009 r. skarżący, powołując się na zmiany w ewidencji gruntów, zwrócił się do organu I instancji o zmianę wysokości podatku na rok 2009, zarzucając jego błędne wyliczenia w decyzji z dnia 21 kwietnia 2009r. i żądając równocześnie zastosowania stawek podatkowych przyjętych w decyzji z dnia 9 lutego 2009 r.

Decyzją z dnia 28 września 2009 r. nr [...]organ I instancji zmienił decyzję z dnia 21.04.2009r. i ustalił łączne zobowiązanie pieniężne na kwotę 889 zł. Decyzję swoją organ podjął na podstawie informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego oraz na podstawie zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 maja 2009 r.

Po rozpatrzeniu odwołania podatnika od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 stycznia 2010 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji zobligował organ I instancji do prawidłowego przedstawienia wyliczenia poszczególnych podatków za 2009 r. z uwzględnieniem dokonanych zmian w ewidencji gruntu. Wskazał także, że wydana ponownie decyzja powinna posiadać pełne uzasadnienie, zgodnie z art. 210§4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p.").

Dnia 22 marca 2010 r. organ I instancji wydał decyzję Nr[...], w której na podstawie złożonej przez skarżącego informacji podatkowej oraz zawiadomienia Starostwa Powiatowego[...] o zmianach w danych ewidencji gruntów, ustalił łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2009 w kwocie 889 zł.

W decyzji organ przedstawił szczegółowe wyliczenie podatku według stanu na dzień 21 kwietnia 2009 r. i 22 marca 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podatnik w okresie od stycznia do maja 2009 r. posiadał grunty pozostałe o pow. 3042 m2 a w okresie od czerwca do grudnia 2009 r., po zmianie oznaczenia użytków – 53m2. Podatek od gruntów pozostałych został więc ustalony na kwotę 363,56 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnika wniósł o jej uchylenie podając, że rażąco narusza ona prawo – zarówno przepisy materialne, co do błędnego i nielogicznego ustalenia i wyliczenia podatku, jak i przepisy o postępowaniu podatkowym, gdyż nie zawiera ona jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego, co nie pozwala na sprawdzenie czy organ właściwie wyliczył podatek. Podatnik zarzucił organowi I instancji niewykonanie nakazanych przez organ odwoławczy czynności mających udowodnić, że wysokość naliczonego podatku jest prawidłowa. Zaznaczył, że rok wcześniej i rok później wysokość ta wynosi 530 zł, a więc 300 zł mniej niż w 2009 r. Podatnik zarzucił także naruszenie zasady określonej w art. 123 O.p., gdyż nie zapewniono mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co skutkowało pozbawieniem możliwości obrony swoich praw w toczącym się postępowaniu.

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2010 r., Nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wskazał, że podstawą do zmiany decyzji ostatecznej z dnia 21 kwietnia 2009 r. było zalegające w aktach sprawy zawiadomienie o zmianie ewidencji gruntów z dnia 29 maja 2009 r. oraz złożony przez stronę w dniu 9 września 2009 r. wykaz nieruchomości. Z treści zmiany ewidencji gruntów bezspornie wynika, że w jednostce rejestrowej G3 gdzie wykazany został jako właściciel W. M. zmieniło się oznaczenie gleboznawcze dla działek nr 56/6 oraz 58/1 o łącznej powierzchni 0,2989 ha. Działki te oznaczone do tej pory jako B zmieniły swoje oznaczenie na B/PsVI. W związku z tym działki te – do dnia 31 maja 2009 r. opodatkowane podatkiem od nieruchomości – od dnia 1 czerwca 2009 r. zostały zwolnione z podatku rolnego, co zostało uwzględnione przez organ I instancji w decyzji zmieniającej. Powierzchnia gruntów i budynków została natomiast przyjęta ze złożonego przez stronę wykazu nieruchomości z dnia 9 września 2009 r. Za nieuzasadniony został uznany zarzut podatnika o zawyżeniu podatku od nieruchomości w części dotyczącej innego gruntu opodatkowanego. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z wykazem składników opodatkowania za poszczególne miesiące podatek od nieruchomości za pozostałe grunty został naliczony prawidłowo. Zobowiązany w okresie do stycznia do maja 2009 r. posiadał 3042m2 gruntów sklasyfikowanych jako pozostałe co wynika z wykazu nieruchomości z dnia 7 kwietnia 2009 r. Zaś w okresie od czerwca do końca 2009 r., czyli po zmianie oznaczenia użytków w ewidencji gruntów 53m2 sklasyfikowanych w ewidencji gruntów dla jednostki rejestrowej G.101 jako dr, do której to powierzchni organ podatkowy zastosował stawkę podatkową jak od gruntów pozostałych. Organ wskazał na wyliczenie podatku dokonane w decyzji organu I instancji, gdzie podatek od gruntu pozostałego , tj. 53m2 ustalony został w wysokości 354,89 zł za okres od stycznia do maja 2009 r. Za nieuzasadniony został także uznany zarzut naruszenia art. 123§1 O.p. W sprawie stronie wyznaczono 7- dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym, jednak z uprawnienia tego strona nie skorzystała.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podatnik wniósł o uchylenie decyzji z dnia 5 sierpnia 2010 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Skarżący zarzucił organowi II instancji wydanie decyzji niezrozumiałej oraz powielenie większości błędów organu I instancji. Wskazał, że nie jest w stanie merytorycznie odnieść się do decyzji, gdyż nie wie w jaki sposób organ dokonał wyliczeń, tym bardziej, że z punktu widzenia matematycznego "absolutnie nic się nie zgadza". Zaskarżonej decyzji zarzucił brak uzasadnienia faktycznego, pozwalającego na należytą kontrolę czy zobowiązanie podatkowe zostało określone we właściwej wysokości. Jako przykład błędnego wyliczenia skarżący wskazał ustalenie podatku od powierzchni gruntu pozostałego (53m2) na kwotę 354,89 zł, za okres 5 miesięcy. Podał, że uzasadnienie w tym zakresie jest niejasne i niespójne. Organ bowiem wyraźnie wskazuje, że zmiana nastąpiła jedynie w zakresie podatku od gruntu pozostałego i podaje powierzchnię 53 m2, co kłóci się z ustaleniami i wyliczeniami organu I instancji, tak więc kwota podatku dla tej powierzchni nie może wynosić 354,89 zł. Wedle skarżącego organ II instancji powinien był skorzystać z uprawnienia przewidzianego przez art. 233 § 1 O.p., który zakłada konieczność przekazania sprawy do organu I instancji w przypadku gdy jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości albo w znacznej części. Taka sytuacja zdaniem skarżącego miała miejsce, jednak organ odwoławczy z uprawnienia tego nie skorzystał. Ponadto skarżący zarzucił organom podatkowym naruszenie art. 121, 122 i art. 210 O.p., które to kwalifikują obie decyzję do uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym zwłaszcza w zakresie dokonywanych wyliczeń matematycznych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 123 O.p. Przywołane przez organ postanowienie z dnia 22 lutego 2010 r. nie wskazuje, że w sprawie ma być wydana decyzja. Nastąpiło to dopiero w marcu 2010 r., a więc wyliczenia były dokonywane na pewno przed tą datą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy podatkowe w toku rozpoznawania sprawy naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 122 i art. 187 § 1 O.p. co w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy, powodując konieczność wyeliminowania wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.

Sąd zwraca uwagę, że decyzje te zapadły w trybie art. 254 § 1 O.p. Zgodnie z treścią powołanego artykułu decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego (art. 254§2 O.p.). W niniejszej sprawie pierwotna decyzja wymiarowa z dnia 9 lutego 2009 r. ustaliła łączne zobowiązanie pieniężne na kwotę 540 zł. W dniu 7 kwietnia 2009 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o zmianę powyższego wymiaru w związku ze zmianą klasyfikacji działki nr 56/6 i 58/1 w obr. 107. Zaistniały więc przesłanki do zmiany decyzji, czego organ nie kwestionował. Spór koncentruje się jednak wokół wysokości ustalonego przez organy podatkowe zobowiązania podatkowego, będącego konsekwencją dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych.

Kwestię podatku od nieruchomości reguluje ustawa z dnia 1 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), dalej zwanej "u.p.o.l.". Zgodnie z art. 2 ust. 2 cyt. ustawy, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalność gospodarczej. Stosownie natomiast do treści art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zgodnie z treścią art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).

Jak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi powierzchnia. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 3, ust. 6 i ust. 8 u.p.o.l., jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. W takiej sytuacji organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, mającego wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku. Sąd zauważa jednak, że obowiązek składnia informacji w sprawie podatku od nieruchomości nie zwalnia organów podatkowych z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, o czym stanowi art. 122 O.p. Konkretyzacją wynikającej z tego przepisu zasady prawdy materialnej jest art. 187§1 O.p. obligujący organy podatkowe do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W sprawie organy podatkowe działań takich nie podjęły. Sąd zwraca uwagę, że skarżący wraz z w/w pismem z dnia 7 kwietnia 2009 r., w którym poinformował o zmianie okoliczności istotnych dla wymiaru podatku, złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego. Z uzasadnienia wydanych następnie w sprawie decyzji wynika jednak, że organy podatkowe nie dokonały prawidłowej oceny wskazanych przez skarżącego okoliczności mających wpływ na wymiar podatku, opierając się na danych podanych przez podatnika. W w/w informacji podatnik podał w zakresie danych dotyczących przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości min. grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 30 m2 oraz pozostałe grunty o pow. 3042m2. Do podatku rolnego zgłosił grunty o powierzchni łącznie 2,9283 ha. Analiza złożonej przez podatnika informacji, w szczególności jej porównanie z danymi będącymi podstawą ustalenia podatku w decyzji z dnia 9 lutego 2009 r. pokazuje, że prawdopodobnie skarżący błędnie wskazał powierzchnię gruntów pozostałych podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W decyzji tej do wyliczenia podatku rolnego przyjęto powierzchnię użytków rolnych ogółem 3,2299 ha, a w zakresie podatku od nieruchomości dla gruntów pozostałych przyjęto powierzchnię 53 m2. W pozostałym zakresie dane dotyczące przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości pokrywają się z danymi wskazanymi przez podatnika w w/w informacji. Na błędne wyliczenie podatku w decyzji z dnia 21 kwietnia 2009 r., w której przyjęto dane ze złożonej informacji, podatnik zwracał uwagę w kolejnych pismach kierowanych do organu, w szczególności w piśmie z dnia 9 września 2009 r., w którym jeszcze raz podał, że podstawą jego roszczeń jest wykaz zmian ewidencji gruntu. Żądanie zmiany decyzji nie było zatem spowodowane zwiększeniem powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu. W załączonej do tego pisma informacji w sprawie podatku od nieruchomości dane dotyczące przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości podatnik określił już w poprzedniej wysokości, czyli podał powierzchnię 53 m2 dla gruntów pozostałych. Organy podatkowe w ogóle nie wzięły tych okoliczności pod uwagę i nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Co więcej ani z treści uzasadnienia organu I ani II instancji nie wynika dlaczego za okres od stycznia do maja 2009 r przyjęto obszar gruntów pozostałych w wysokości 3042,00m 2 .W szczególności nie odniesiono się do nakazu płatniczego z dnia 9 lutego 2009 r gdzie powierzchnie innych gruntów opodatkowanych podatkiem od nieruchomości przyjęto w wysokości 53 m2. A więc w takiej jak w zaskarżonej decyzji za okres od czerwca do grudnia 2009 r

W związku z tym należy podkreślić, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym stanem, a jeżeli okaże się to niemożliwe, dokonanie ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego. Skoro zatem organy otrzymały informację o innej powierzchni gruntów pozostałych niż uprzednio zadeklarowana przez podatnika, a z innych pism nie wynika, jaka jest przyczyna tej zmiany, powinny powziąć kroki w celu wyjaśnienia co stanowi podstawę opodatkowania i dokonania właściwego wymiaru podatku. Podkreślić należy, że każda korekta deklaracji podatkowej winna podlegać ocenie i sprawdzeniu przez organ podatkowy. Stanowisko to należy także odnieść do informacji złożonej w trybie art. 6 ust. 6 w zw. z ust. 3 u.p.o.l., gdyż zgodnie z art. 3 pkt 3 O.p. przez deklaracje rozumie się również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. A zatem organ złożoną przez podatnika informacją nie jest związany i powinien ją zweryfikować (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 222/08, Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezkrytyczne przyjęcie danych wskazanych przez podatnika w informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, uznać należy za nieprawidłowe i nie znajdujące uzasadnienia. Z tych względów w sprawie nie ustalono w należyty sposób jaka faktycznie była prawidłowa podstawa opodatkowania i wysokość omawianego podatku.

Konkludując organy podatkowe naruszyły art. 122 w związku z art. 187 O.p. poprzez nieustalenie w sposób nie budzący wątpliwości danych dotyczących przedmiotów opodatkowania, w szczególności powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, tj. gruntów pozostałych. Powyższe zaniechanie miało istotny wpływ na wynik sprawy i spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak również decyzji z dnia 21 kwietnia 2009 r. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy podatkowe przeprowadzą postępowanie wyjaśniające we wskazanym wyżej zakresie, czemu następnie dadzą wyraz w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Powinno z niej szczegółowo wynikać w jaki sposób zostało ustalone łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2009r.

Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji. Podstawą uchylenia decyzji Burmistrza Miasta z dnia 21 kwietnia 2009 r. był art. 135 p.p.s.a. Sąd wstrzymał jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organu I instancji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi.