Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 711/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1),  art. 237 par. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2,  art. 5,  art. 6,  art. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]r., nr [...], stwierdzono u D.K. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, wymienioną w pozycji 19.5 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), powoływanego dalej w skrócie jako: "rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.", wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły zakłady pracy: - B Sp. z o.o. z siedzibą w P. - nie zgadzając się z treścią decyzji oraz wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, iż D.K. wśród stwierdzonych okresów pracy narażona była na czynnik przyczynowy ustalonej choroby zawodowej w latach 2005 - 2008 u dwóch odrębnych pracodawców: w okresie 15.06.2005 r. - 09.06.2008 r. w C Sp. z o.o. z siedzibą w P. na stanowisku sprzątaczki w wymiarze ¾ etatu oraz w okresie 10.06.2008 r. - 12.07.2008 r. w B Sp. z o.o. z siedzibą w P. na stanowisku sprzątaczki w wymiarze ¾ etatu. W B Sp. z o.o. D.K. przepracowała jedynie 12 dni, ponieważ w pozostałym okresie przebywała na urlopie wypoczynkowym, następnie B Sp. z o.o. w dniu 10.06.2008 r. "przejęła pracownicę" D.K. wraz z innymi pracownikami, na podstawie art. 23¹ Kodeksu pracy i z tego względu, jako pracodawca przejmujący pracowników, wystawiła im łączne świadectwo pracy obejmujące również okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. Zdaniem odwołującej Spółki ustalając poszczególne okresy zatrudnienia organ powinien uwzględnić fakt, iż wykonywała ona pracę w dwóch odrębnych zakładach pracy, ponieważ o ile przejęcie pracowników na zasadzie art. 23¹ Kodeksu pracy oznacza ciągłość zatrudnienia, o tyle wraz ze zmianą pracodawcy mogą znacząco zmienić się warunki pracy;

- Zespół Opieki Zdrowotnej w O. - nie zgadzając się z treścią decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz podnosząc, iż w nawiązaniu do protokołu przesłuchania D.K. przez PPIS w O., w którym zawarto informacje na temat jej zatrudnienia jako ogrodnik w Gospodarstwie ZOZ O., ustalono iż wykonywała prace ogrodnicze związane z plewieniem, podlewaniem jarzyn oraz prace w szklarni w niepełnym wymiarze czasu pracy tj. 7/8 etatu w okresie 04.05.1993 r.- 03.11.1993 r. Strona odwołująca wskazuje, iż w czasie tak krótkiego zatrudnienia D.K. nie świadczyła pracy łącznie przez okres 34 dni, z czego 31 dni to opieka nad chorym dzieckiem, a kolejne 3 dni - zasiłek chorobowy, a zatem w tak krótkim okresie narażenia praca w niepełnym wymiarze czasu pracy nie mogła przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Wskazuje na to również Przychodnia Chorób Zawodowych - MOMP w K., który podaje ocenę, iż najczęstszą przyczyną zapalenia nadkłykcia kości ramiennej jest nadwyrężenie mięśni w nadgarstkach lub zbytnie wykonywanie tych samych czynności. Zapalenie nadkłykci kości ramiennej występuje u osób wykonujących ciężką pracę fizyczną, wymagającą wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych, ruchów odwracania i nawracania przedramienia. Odwołująca w oparciu o powyższe podkreśliła, że zdecydowanie dużym ryzykiem powstania choroby zawodowej u D.K. była praca na stanowiskach sprzątaczki oraz szwaczki. Z ustaleń MOMP w K. zdaniem zakładu pracy wynika, iż czynnością, która między innymi, w znaczny sposób mogła przyczynić się do obciążenia stawów łokciowych była praca na stanowisku szwaczki, natomiast praca na stanowisku sprzątającej jest często wykonywana w wymuszonej pozycji ciała i wymaga wykonywania ruchów powtarzalnych, co może powodować przeciążenia niektórych stawów kończyn górnych. Powołane okoliczności, zdaniem strony odwołującej, wskazują jednoznacznie, że Zespół Opieki Zdrowotnej w O. nie przyczynił się do powstania choroby zawodowej u D.K.;

- A Sp. z o. o. z siedzibą w T. - nie zgadzając się z decyzją organu pierwszej instancji oraz podnosząc, iż stwierdzenia choroby zawodowej dokonano w oparciu o niepełne orzeczenie lekarskie MOMP, bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz bez wykluczenia pozazawodowych czynników mogących wywołać objawy przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Nadto odwołująca Spółka zarzuca, iż lekarze orzecznicy bez zapoznania się z treścią dokumentacji medycznej z okresu zatrudnienia, tj. z lat 1988-2008, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w Spółce, nie ustalili "...czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzonego u Pani D.K....". Odwołująca Spółka wnioskowała zatem o uzupełnienie materiału dowodowego m.in. poprzez dołączenie do akt dokumentacji jednostki orzeczniczej, wskazującej na zapoznanie się przez zespół orzekający z pełną dokumentacją medyczną, i to powstałą nie tylko w okresie zatrudnienia w Spółce (w latach 2008-2011), ale również w okresie przed podjęciem u niej pracy (w latach 1988-2008), oraz dołączenie wskazanej dokumentacji celem ustalenia czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzonego u D.K., uzyskanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia, "...przy uwzględnieniu uzupełnionej dokumentacji medycznej..." oraz wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Decyzją [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., utrzymano w mocy w całości decyzję organu pierwszej instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. art. 2351 Kodeksu pracy która stanowi, iż za chorobą zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W sprawie podzielono ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w zakresie miejsc, stanowisk i okresów pracy D.K., która pracowała - w latach: 1988-1993 w Szkole Podstawowej we W. obecnie Gminny Zespół [...] Szkół w O. Szkoła Podstawowa we W. na stanowisku sprzątającej; w roku 1993 w Zespole Opieki Zdrowotnej w O. obecnie Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w O. na stanowisku ogrodnika w gospodarstwie; w roku 1994 w Przedsiębiorstwie Zagranicznym "D" w Ż. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki; w roku 1995 w Firmie Produkcyjno-Handlowej "E" K.S. w O. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej; w roku 1996 w ZPHU "F" w B. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej; w latach 1997-2005 własna działalność S.C. G (zlikwidowana) na stanowisku sprzątaczki; w latach 2005-2008 w B Sp z o.o. w P. na stanowisku sprzątaczki oraz 2008-2011 w A Sp. z o.o. z siedzibą w T. na stanowisku szwaczki. Analiza narażenia zawodowego wykazała, że D.K. w latach 1988-2011 pracowała na stanowiskach: sprzątającej, ogrodnika w gospodarstwie, szwaczki, krawcowej, gdzie narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy) związane z długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem kończyn górnych stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej -przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Zgodnie z informacją zawartą w kartach oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 06.12.2012 r., 04.01.2013 r., 14.02.2013 r. oraz z dnia 20.02.2013 r. sposób wykonywania pracy przez D.K. był związany z powtarzalnością motoryczną (monotypią) oraz przeciążeniem kończyn górnych.

Organ odwoławczy, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, w tym z oceną narażenia zawodowego dokonaną przez PPIS w T. uznał, że D.K. w okresie zatrudnienia w latach 1988-2011 pracując na wymienionych stanowiskach wykonywała prace monotypowe, obciążające kończyny górne, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej. D.K. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u ww. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ Kodeksu pracy. Lekarze orzecznicy MOMP w K. na podstawie przeprowadzonych aktualnie badań (ortopedycznych, internistycznych) oraz analizy dostępnej dokumentacji lekarskiej uznali, iż istnieją podstawy do rozpoznania przewlekłego zapalenia nadkłykci przyśrodkowych i bocznych obydwu kości ramiennych. Podkreślili, iż choroba ta znajduje się w wykazie chorób zawodowych układu ruchu spowodowanych sposobem wykonywania pracy oraz wyjaśnili, iż zgodnie z wykazem chorób zawodowych jako schorzenie zawodowe można rozpoznać do roku od zaprzestania pracy w narażeniu. Specjaliści MOMP w K. dokonali analizy dostarczonej dokumentacji medycznej, która wykazała, że zmiany w zakresie nadkłykci przyśrodkowego i bocznego kości ramiennej lewej były już stwierdzane w badaniu USG stawów łokciowych dnia 28.09.2010 r., a w sierpniu 2011 r. D.K. była operowana z powodu przewlekłego zapalenia nadkłykci kości ramiennej prawej (plastyka przyczepów mięśni do nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej prawej) oraz kompleksowej oceny narażenia środowiskowego, w której brano pod uwagę możliwość obciążenia pracą zawodową wymagającą długotrwałej powtarzalności i przeciążenia w zakresie kończyn górnych. Ocena ta potwierdziła zdaniem lekarzy placówki orzeczniczej, że D.K. w trakcie czynności zawodowych na stanowisku szwacz (w latach 2008 r.-2011 r.), a wcześniej sprzątająca (w latach 1988 r.-1993 r.; 1997 r.-2008 r.) i krawcowa (w latach 1994 r.- 1997 r.) wykonywała prace wymagające długotrwałej powtarzalności i przeciążenia kończyn górnych. Lekarze orzecznicy MOMP w K. w oparciu o taki sposób wykonywania pracy przez D.K., zgodnie z wiedzą medyczną, uznali że mógł z wysokim prawdopodobieństwem stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej wymienionej w punkcie 19.5 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. Należy podkreślić, iż gdy pracodawca B Sp. z o.o. na podstawie art. 23¹ Kodeksu pracy przejął pracowników oraz wystawił im łączne świadectwo pracy obejmujące również okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy oraz jednocześnie załączył do odwołania pismo z informacją do D.K. z dnia 09.04.2008 r., w którym jako pracodawca przejmujący nie planuje przeprowadzenia zmian dotyczących warunków zatrudnienia przejętych pracowników, zdaniem organu, zatrudnił D.K. na dotychczasowym stanowisku pracy w tych samych warunkach pracy stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Odpowiadając na zarzuty odwołań należy stwierdzić, że rozpoznana u D.K. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie wymienionej choroby zawodowej. Ustawodawca zezwolił w art. 235¹ k.p. na ustalenie nie tylko bezspornego, ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującym w środowisku pracy sposobem wykonywania pracy, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Istnieją zatem przesłanki dla organów inspekcji sanitarnej - na podstawie rozpoznania u D.K. choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i oceny warunków pracy - pozwalające przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej. Należy również wyjaśnić, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33). Istnieją natomiast przesłanki dla organów orzekających w sprawie, by na podstawie rozpoznania u D.K. choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i oceny warunków pracy, pozwalających przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że sposób wykonywania pracy w charakterze sprzątającej, ogrodnika w gospodarstwie, szwaczki, krawcowej w latach 1988-2011 mógł spowodować powstanie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Należy przypomnieć, iż przepisy wspomnianego rozporządzenia nie nakładają na organy orzekające w sprawie chorób zawodowych potrzeby ustalania w przypadku wielu pracodawców stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. W rozdzielniku decyzji organu pierwszej instancji zostały wymienione tylko zakłady aktualnie istniejące, w których istniało narażenie zawodowe stanowiące przyczynę choroby zawodowej. Zakład pracy B Sp. z o.o. w P., poinformowany pismem z dnia 12.04.2013 r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji - do dnia 23.05.2013 r. nie udzielił odpowiedzi. Zakład Pracy Zespół Opieki Zdrowotnej w O., poinformowany pismem z dnia 12.04.2013 r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji - w dniu 19.04.2013 r., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym oświadczył, iż zajmie stanowisko w formie pisemnej w niniejszej sprawie do dnia 29.04.2013 r. Następnie strona odwołująca przesłała pismo z dnia 23.04.2013 r. (data wpływu do WSSE 29.04.2013 r.), w którym podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w odwołaniu z dnia 19.03.2013 r. w niniejszej sprawie. Zdaniem pracodawcy, D.K. pracowała w ZOZ O. krótko (04.05.1993 r.-03.11.1993 r.) oraz w niepełnym wymiarze czasu pracy (7/8 etatu). Wykonywana praca jako pracownik ogrodu nie była pracą w akordzie, ani też czynności takie jak: sadzenie, plewienie, podlewanie czy zbiory warzyw ze względu na swoją różnorodność oraz możliwość częstych przerw nie powodowały dużego obciążenia i nie powinny być brane pod uwagę jako mogące mieć związek z powstałym schorzeniem. Odwołująca uważa, iż nie powinna być stroną w toczącym się postępowaniu. W odpowiedzi na powyższe należy wyjaśnić, iż z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 14.02.2013 r. wynika, że D.K. wykonywała pracę wymagającą długotrwałej powtarzalności i przeciążenia kończyn górnych podczas wykonywania prac w szklarni, dlatego organ uznał ten zakład pracy jako zatrudniający pracownika w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Pełnomocnik A Sp. z o.o. w T., poinformowany pismem z dnia 29.04.2013 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji - w dniu 13.05.2013 r. powiadomił telefonicznie, że podtrzymuje zarzuty odwołania i nie posiada nowych dowodów mogących mieć wpływ na prowadzone postępowanie. Następnie strona odwołująca przesłała pismo z dnia 13.05.2013 r. (data wpływu do WSSE 20.05.2013 r.), w którym podtrzymała zarzuty odwołania z dnia 20.03.2013 r. wnioskując o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia przy uwzględnieniu uzupełnionej dokumentacji medycznej, w zakresie wskazanym w treści odwołania, nie przedstawiając nowych dowodów i okoliczności dotyczących niniejszego postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania choroby zawodowej u D.K.. Organ nie przeprowadził wnioskowanego przez odwołującą Spółkę dowodu poprzez wystąpienie o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej I stopnia, bowiem uznał orzeczenie lekarskie MOMP w K. z dnia [...]r. za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu por. (wyrok NSA z dnia 5 maja 1998 r. III SA 193/97; wyrok WSA w Warszawie z kwietnia 2008 r. VIII SA/Wa 617/07).

Organ odwoławczy uznał, iż powyższe żądania pełnomocnika pracodawcy służą nieuzasadnionemu przedłużeniu postępowania, choć zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie choroby zawodowej D.K. na stanowiskach: sprzątającej, ogrodnika w gospodarstwie, szwaczki, krawcowej potwierdza fakt wykonywania przez ww. (w latach 1988-2011) pracy zawodowej związanej z długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem kończyn górnych. D.K. była badana w kompetentnej placówce diagnostycznej, gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych. Nie ma również podstaw by to orzeczenie - oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno- orzeczniczymi - kwestionować. Nadto należy wyjaśnić, iż w toku postępowania wyjaśniającego PPIS w T. dokonał oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy zatrudniających D.K. w całym okresie dotychczasowej jej aktywności zawodowej. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że podczas zatrudnienia na stanowiskach: sprzątającej, ogrodnika w gospodarstwie, szwaczki, krawcowej w latach 1988-2011 w wymienionych zakładach pracy wykonywała ona prace związane z długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem kończyn górnych. Narażenie zawodowe D.K. w ww. okresie zatrudnienia stwarzało ryzyko powstania przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. został zatem zachowany w rozpoznawanej sprawie choroby zawodowej D.K.. Dodatkowo, po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskiego MOMP w K. z dnia [...]r. - nie uwzględnił odwołań B Sp. z o.o. w P., Zespołu Opieki Zdrowotnej w O. oraz A Sp. z o. o. z siedzibą w T.

W skardze z dnia 12 czerwca 2013 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez jednego z pracodawców – A Sp. z o. o. z siedzibą w T., domagano się uchylenia decyzji organu odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź też orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u D.K.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: przepisów postępowania administracyjnego zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia u D.K. oraz przyczyn wystąpienia u niej ewentualnych schorzeń, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza zaniechanie wystąpienia do jednostki orzeczniczej, celem sporządzenia dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. i wskazania konkretnych zapisów dokumentacji medyczne, na jakiej oparto to orzeczenie. Zdaniem skarżącej Spółki, organy orzekające w sprawie nie dołączyły do akt dokumentacji medycznej z lat 1988-2008, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy u skarżącej oraz innej dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, celem ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby, a zwłaszcza ustalenia, czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą. Powołując się na okoliczność, iż orzeczenie lekarskie jest dowodem w myśl art. 84 § 1 K.p.a. podniesiono, że w sprawie naruszono przepisy prawa materialnego, zwłaszcza § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., bowiem rozpoznano sprawę w oparciu o niepełny materiał dowodowy bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby zawodowej u D.K..

W odpowiedzi na skargę, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do powyższych wskazań i postanowień zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Na wstępie podzielić należy stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z jej brzmieniem, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wyjaśnić w tym miejscu należy, że "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w przywołanej definicji nie odnosi się do zakładu pracy, jako pracodawcy. Odnosi się natomiast do zakładu pracy jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na nabawienie się choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych.

Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, iż chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy. Prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia także w innych zakładach pracy, tak jak sugerowano w toku postępowania administracyjnego, nie obala natomiast domniemania, o którym mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy, gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie, stanowiącego ratio powyższej regulacji prawnej. Nawet w przypadku, gdyby pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym w kilku kolejnych zakładach, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu wpłynęły na tę chorobę poszczególne okresy zatrudnienia i jaka była możliwość (prawdopodobieństwo) zachorowania pracownika u poszczególnych pracodawców. Istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, iż dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie udowadnianie, że praca u konkretnego pracodawcy, w konkretnym okresie czasu, spowodowała chorobę zawodową. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przywołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz stwierdzenie - przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rolą organów inspekcji sanitarnej jest rozpoznanie lub odmowa stwierdzenia choroby zawodowej i badanie środowiska pracy, gdyż choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy, oraz wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować takiego rodzaju skutki zdrowotne u konkretnego pracownika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2001r. o sygn. akt I SA 1780/00, pub. Lex nr 77662). Zatem rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy jest wystarczające dla odwołania się do przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa, o której mowa w art. 235¹ Kodeksie pracy. Jakiekolwiek ustalenia co do tego, czy choroba mogła istnieć przed rozpoczęciem pracy, czy też była "ukrywana" przed skarżącą Spółką nie zmieniłoby jej sytuacji faktycznej i prawnej, jako pracodawcy. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą Spółką, że ustalenie daty pojawienia się pierwszych objawów chorobowych u D.K. ma w tej konkretnej sprawie znaczenie, na co wskazuje treść odwołania, jak również skargi, bowiem choroba zawodowa powstała u podczas jej pracy w Spółce. Wskazuje na to treść orzeczenia lekarskiego.

Zważyć przyjdzie nadto, że skarżąca Spółka nie kwestionowała faktu, iż w przedmiotowej sprawie doszło do pojawienia się pełnego obrazu klinicznego choroby zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych. Sugerował jedynie, w treści skargi, iż również inne czynniki mogły przyczynić się do jej powstania. Nie wskazywały przy tym żadnych konkretnych faktów, świadczących o istnieniu takiego prawdopodobieństwa, ani żadnych dowodów mogących fakty takie potwierdzać.

Sama treść skargi wskazuje na konieczność uzupełnienia orzeczenia lekarskiego oraz uwzględnienie przebywania D.K. na zwolnieniu lekarskim od 1 kwietnia 2010 r., jak również zwiększone ryzyko powstania choroby zawodowej tzw. "łokcia tenisisty" występujące u palaczy, czy też osób chorych na zwyrodnienie stawów, czy kręgosłupa, ale nie przemawia za pozazawodową etiologią rozpoznanego u D.K. schorzenia w oparciu o zgromadzone w sprawie jednoznaczne dowody, zwłaszcza treść uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r.

Bezsprzecznie dla stwierdzenia choroby zawodowej istotne jest ustalenie, czy zdiagnozowane u pracownika schorzenie, występujące w wykazie chorób zawodowych, zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania. Po myśli § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy. przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ Kodeksu pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Akta administracyjne pozwalają na stwierdzenie, że procedura ta została w pełni zachowana przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Na karcie 1 akt administracyjnych znajduje się zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia 10 października 2012 r., sporządzone przez lekarza specjalistę medycyny pracy, w którym zamieszczono adnotację o pracy D.K. w narażeniu zawodowym w skarżącej Spółce, jak również załączono sporządzoną przez organ sanitarny kartę narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Dodatkowo, przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, na podstawie danych podanych przez zakład pracy - skarżącą Spółkę oraz na podstawie przeprowadzonego wywiadu potwierdziło rodzaj i zakres czynności, które wykonywała D.K. oraz ocenę narażenia zawodowego w oparciu o przedstawione dane. W tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia żądanie szukania innych pozazawodowych podstaw do wystąpienia u D.K. choroby zawodowej.

W tym stanie rzeczy zarzut braku wszechstronnego i przekonywującego wyjaśnienia przyczyn, dla których uznano pracę wykonywaną przez D.K. w skarżącej Spółce jako pracę w narażeniu zawodowym nie jest usprawiedliwiony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurą dotyczącą rozpoznawania oraz stwierdzania chorób zawodowych, bowiem w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej, nie chodzi o stwierdzenie, że konkretna choroba wystąpiła u pracownika, lecz o stwierdzenie, że powstała ona w związku z wykonywaną pracą.

Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą Spółką, że ustalenie daty pojawienia się pierwszych objawów choroby u D.K. ma znaczenie dla kontrolowanej sprawy. Jeśli nawet choroba ta istniała u pracownika już wcześniej i ujawniła się dopiero w okresie zatrudnienia w skarżącej Spółce, w której istniało zagrożenie zawodowe, to fakt ten nie ma znaczenia dla treści rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Przypomnieć tu trzeba utrwalony pogląd judykatury, aktualny również w obecnym stanie prawnym, zgodnie z którym decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola. Jednocześnie jednak organy inspekcji sanitarnej nie mogą odstąpić od badania środowiska pracy, gdyż choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy, nie mogą więc odstąpić od wskazania zakładu pracy, gdyż środowisko pracy nie istnieje bez zakładu pracy. "Wskazanie to należy jednak odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika" (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2001 r. sygn. akt I SA 1780/00, pub. Lex nr 77662). Tym samym rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy jest wystarczające dla odwołania się do przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa, o której mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy. Ustalenia co do tego, czy choroba mogła istnieć u D.K. przed rozpoczęciem pracy w skarżącej Spółce, a także, czy rozpoczęła ona odpowiednio wcześniej leczenie, nie zmieniłyby sytuacji prawnej Spółki.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia.

Należy jednocześnie podkreślić, że organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany danym orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (np. por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 800/11 i powołane w nim orzecznictwo, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez jednostki medyczne, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 9/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: Lex 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: Lex 221953 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: Lex 508491). W niniejszym postępowaniu lekarze uznali, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia i dysponowali dokładnymi oraz aktualnymi wynikami badań D.K..

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a w tym treść zebranych w sprawie dowodów. Dokonał ich oceny, która okazała się zbieżna z oceną dokonaną przez organ I instancji. Brak wystąpienia do placówki medycznej o uzupełnienie wydanej opinii, względnie wydanie jej powtórnie, nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności lecz skutkiem przyjęcia sprawy za w pełni wyjaśnioną.

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy, jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak też prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie doprowadziły do podważenia jej legalności, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.