Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 434/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1) art. 235 ( 2)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 2-6
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. oddala skargę


UZASADNIENIE

Inspektor Sanitarny (dalej też jako WPWIS) decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zmianami, dalej k.p.a.), art. 5 pkt 4a, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 59 dalej p.i.s.), art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 917 ze zmianami dalej K.p.), w związku z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367 dalej: Rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. K. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. (dalej PPIS) znak: [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367).

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia 08 września 2017r. do PPIS wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wraz z kserokopią skierowania na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącej - przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, (poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu). Zgłoszenia dokonał lekarz chorób wewnętrznych, specjalista medycyny pracy I. J. - M..

Dnia 11 września 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. wszczął postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej.

Na podstawie dokumentacji udostępnionej przez dyrektora S. O. w dniu 03.10.2017 r. pracownik Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w O. sporządził kartę oceny narażenia zawodowego.

Na podstawie udostępnionych akt osobowych ustalono następujące okresy zatrudnienia Pani A. K.:

- od 15.01.1980 r do 31.05.1980 r. - Przedszkole PZWP w P. - na stanowisku nauczyciela przedszkola podczas nauki w Studium Wychowania Przedszkolnego - praktyka studencka,

- od 20.08.1980 r. do 31.08.1987 r. - Szkoła Podstawowa w D. - na stanowisku nauczyciela,

- od 01.09.1987 r. do 31.08.2017 r. - S. O. ul. [...], [...] - na stanowisku nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej

Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że do obowiązków pani A. K. zatrudnionej w Szkole Podstawowej nr [...] w O. na stanowisku nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej należało prowadzenie zajęć: edukacji polonistycznej -edukacji matematycznej, edukacji przyrodniczej, edukacji muzycznej, edukacji plastycznej, edukacji społecznej, zajęć ruchowych, technicznych i komputerowych.

Do obowiązków Pani A. K. należało również: przygotowywanie się do zajęć dydaktycznych, przygotowywanie uroczystości szkolnych, przygotowywanie pomocy dydaktycznych, gazetek ściennych, wystaw prac, organizacja wycieczek, spacerów, prowadzenie rozmów, konsultacji i zebrań z rodzicami w sprawie postępów dokonywanych przez dzieci, prowadzenie zapisów w dziennikach lekcyjnych, sporządzanie protokołów zebrań z rodzicami, ankiet.

W trakcie sporządzania karty narażenia zawodowego ustalono, że średnia liczba godzin lekcyjnych przepracowanych tygodniowo przez skarżącą to ok. 22 godziny lekcyjne po 45 minut każda.

W trakcie wykonywania pracy w Szkole Podstawowej nr [...] w O. skarżąca korzystała 2 razy z urlopu dla poratowania zdrowia: -od 01.09.1998 r do 31.12. 1998 r. oraz od 10.02.2003 r. do 09.05.2003 r.

W dniu 04.10.2017 r. pracownik Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w O. sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w S. D.. Z akt osobowych pani A. K. oraz innych dokumentów szkoły udostępnionych przez dyrektora szkoły wynika, że prowadziła ona zajęcia z edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III w zakresie języka polskiego, matematyki, środowiska, muzyki, plastyki, wf, zajęć praktyczno - technicznych oraz przygotowywała pomoce dydaktyczne, gazetki ścienne, wystawy prac, organizowała wycieczki, spacery i uroczystości szkolne. Prowadziła rozmowy, konsultacje i zebrania z rodzicami w sprawie postępów dokonywanych przez dzieci oraz dokumentowała swoją pracę poprzez zapisy w dziennikach lekcyjnych, protokołach z zebrań z rodzicami. Z dokumentów szkolnych z lat 1980 - 1987 przedstawionych przez dyrektora Szkoły Podstawowej w D. wynika, że liczba przepracowanych godzin tygodniowo przez skarżącą wynosiła w latach:

- [...] - 36 godzin tygodniowo - nauczanie początkowe

- [...] - 32 godziny tygodniowo - nauczanie początkowe

- [...] - 26 godzin tygodniowo - nauczanie początkowe

- [...] - 26 godzin tygodniowo - nauczanie początkowe

- [...] - 23 godziny tygodniowo - nauczanie początkowe

- [...] - 23 godziny tygodniowo - nauczanie początkowe Jedna godzina lekcyjna to 45 minut.

W dniu 29 grudnia 2017 r. do PPIS zgłosiła się Pani A. K. z pismem z W. Centrum Medycyny Pracy w P. informującym o zaleconej rehabilitacji głosu i leczeniu foniatrycznym. W piśmie poinformowano również, że ponowne badanie w W. Centrum Medycyny Pracy w P. ma odbyć się za 8 miesięcy. W związku z powyższym w dniu [...] stycznia 2018 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postanowił zawiesić z urzędu postępowanie do czasu uzyskania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K..

W dniu 28 września 2018 r. do PPIS wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ([...].) - niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią poz. 15 pkt. 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu u skarżącej wydane przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K.. W uzasadnieniu orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazano: "Pacjentka lat 59, przepracowała w zawodzie nauczyciela od 1980 roku do 2017 roku. Problemy z gardłem od kilkunastu lat, trzykrotne usuwanie polipów ze strun głosowych ([...]). Leczy się również z powodu nadciśnienia tętniczego, migotania przedsionków, niedoczynności tarczycy. W pracy nauczyciela była narażona na nadmierny wysiłek głosowy ok. 4-5 godzin dziennie. Konsultowana w W. Centrum Medycyny Pracy w P., w Poradni Konsultacyjno - Diagnostycznej i Chorób Zawodowych przez laryngologa i foniatrę, którzy stwierdzili brak cech klinicznych zawodowego uszkodzenia narządu głosu. W związku z powyższym brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej".

Pani A. K. w dniu 02 października 2018 r. zgodnie z przysługującym jej prawem odwołała się od w/w orzeczenia i została skierowana przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. na ponowne badanie do jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy [...]

W dniu 26 listopada 2018 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 pkt. 1, pkt.2, pkt.3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu, wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. P. Chorób Zawodowych w [...].

W uzasadnieniu orzeczenia, lekarz orzecznik podał, że: "Pani A. K. została skierowana do IMP w [...] w związku z odwołaniem od orzeczenia WCMP w P. Oddział w K. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Z dostarczonej dokumentacji oraz wywiadu od badanej wynika, że pracowała w latach 1980-2017 na stanowisku nauczyciela w przedszkolu, a następnie nauczyciela nauczania początkowego w pełnym wymiarze godzin dydaktycznych. Od 2017 r. nie pracuje pobiera świadczenia emerytalne.

Z wywiadu wynika, że pierwsze dolegliwości ze strony narządu głosu pojawiły się około 1990 r. pod postacią nawracających infekcji dróg oddechowych, uczucia suchości w gardle. Dolegliwości ze strony narządu głosu w kolejnych latach pracy narastały, pojawiła się chrypka, bezgłosy, męczliwość głosu, co było przyczyną podjęcia leczenia specjalistycznego, była trzykrotnie hospitalizowana celem usunięcia polipów krtani (1998, 2003. 2009).

W wyniku badania przeprowadzonego w WCMP wydano orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Rozpoznano dysfonię hiperfunkcjonalną, schorzenie nieobjęte wykazem chorób zawodowych. Badana nie zgodziła się z treścią wydanego orzeczenia, złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są gładkie, blade, prawidłowo ruchome w stawach pierścienno-nalewkowych. Zwarcie fonacyjne jest pełne. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna w badaniu i analizie akustycznej głosu, bez cech niewydolności głośni. Poziom fałdów głosowych jest równy. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, stan po mikrochirurgii krtani ([...]).

Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głosu i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Reasumując, w analizowanym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu."

Po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego nr [...] PPIS działając z urzędu postanowieniem podjął postępowanie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] PPIS nie stwierdził u A. K. choroby zawodowej narządu głosu.

Organ wskazał, że informacje zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - wydanym przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. nie dają podstaw do stwierdzenia, że zmiany w obrębie narządu głosu charakterystyczne dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy powstały w związku z wykonywaną pracą. Rozpoznana u Pani A. K. dysfonią hyperfunkcjonalna, jest stanem po mikrochirurgii krtani ([...]). W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 20.11.2018 r. (data wpływu 26.11.2018 r.) wskazano, że "przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy w [...] ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są gładkie, blade, prawidłowo ruchome w stawach pierścienno-nalewkowych. Zwarcie fonacyjne jest pełne. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna w badaniu i analizie akustycznej głosu, bez cech niewydolności głośni.

Poziom fałdów głosowych jest równy. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, stan po mikrochirurgii krtani ([...]). Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głosu i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Reasumując, w analizowanym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu."

W związku z tym, iż stwierdzone zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), nie można uznać w/w schorzenia za chorobę zawodową.

Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. pod względem diagnozy schorzenia.

Na podstawie obrazu klinicznego, wyników badań, konsultacji w W. Centrum Medycyny Pracy w P., orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ([...] r.) wydanego przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. oraz przeprowadzonych badań w Instytucie Medycyny Pracy w [...] lekarz orzecznik nie znalazł podstaw do rozpoznania u Pani A. K. choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji A. K. wniosła odwołanie (k. 164), w którym podała, że w jej ocenie występuje u niej choroba zawodowa kwalifikowana z poz. 15 pkt 2 tabeli rozporządzenia.

Opisaną we wstępie decyzją WPWIS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ przywołał ustalony stan faktyczny przez organ I instancji oraz podał, że pismem z dnia 11 lutego 2019 r. znak: [...] wystąpił do W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. z wnioskiem o sporządzenie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez lekarską jednostkę orzeczniczą wydającą orzeczenie lekarskie oraz uzupełnienie już wydanej opinii lekarskiej.

W odpowiedzi lekarska jednostka orzecznicza I stopnia pismem z dnia 20 lutego 2019 r. wskazała, iż pacjentka była konsultowana w W. Centrum Medycyny Pracy w P. w Poradni Chorób Zawodowych. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała objawy dysfonii hyperfunkcjonalnej, stan po polipectomii fałdów głosowych przeprowadzonej w: [...] roku. Nie stwierdzono zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. wskazało, iż Instytut Medycyny Pracy w [...] potwierdził orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednocześnie lekarska jednostka orzecznicza I stopnia załączyła kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 10 października 2017 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, WPWIS podniósł, że sprowadzają się one w istocie do polemiki z wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi.

Organ wskazał, iż zgodnie z wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przez przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym rozumie się guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych bądź niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Rozpoznane przez lekarską jednostkę orzeczniczą I stopnia objawy dysfonii hyperfunkcjonalnej, stan po polipectomii fałdów głosowych i przez lekarską jednostkę orzeczniczą II stopnia dysfonia hyperfunkcjonalna, stan po mikro chirurgii krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Opinie zostały sporządzone przez lekarzy specjalizujących się w medycynie pracy i posiadających uprawnienia do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Należy przyjąć, że posiadają należną wiedzę w zakresie rozpoznawania chorób sklasyfikowanych jako zawodowe oraz rozpoznawania czynników, które mogą potencjalnie powodować taką chorobę i ich oceny dla wywołania wskazanej choroby w konkretnym przypadku w odniesieniu do badanego pracownika (byłego pracownika).

W opiniach W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...] sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Podkreślić należy fakt, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych. Fakt pracy w narażeniu na wysiłek głosowy przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wyżej wskazane opinie są rzeczowe, spójne i logiczne. Organ nie znalazł podstaw do ich kwestionowania, ponieważ orzeczenia wydane zostały po przeprowadzeniu miarodajnych specjalistycznych badań i analizie dokumentacji lekarsko-orzeczniczej. Orzeczenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I jak i II stopnia są zgodne i w swej treści jednoznaczne - zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani stwierdzone przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. i Instytut Medycyny Pracy w [...] nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Oba te orzeczenia zostały wydane przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w zakresie medycyny pracy. Wydane orzeczenia lekarskie zostały poprzedzone nie tylko analizą zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej, ale także w oparciu o przeprowadzoną kompleksową diagnostykę laryngologiczną i foniatryczną oraz po wykonaniu badań videostroboskopowych w następstwie których nie stwierdzono występowania chorób zawodowych wymienionych pod pozycją [...] wykazu chorób zawodowych u pracownika.

Fakt, że odwołująca inaczej aniżeli lekarze jednostek orzeczniczych postrzega swoje schorzenia, nie może skutecznie podważyć orzeczenia wydanego przez uprawnione do orzekania w tym zakresie jednostki medyczne, jeżeli w sposób przekonujący, a więc spójny i logiczny, uzasadniły swoje stanowisko w przedmiocie nierozpoznania choroby zawodowej.

Organ podkreśla, że w każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badanie specjalistyczne przeprowadzane w jednostce wydającej stosowne orzeczenie. Na podstawie tych badań weryfikowane są inne badania lekarskie i rozpoznania związane z podejrzeniem choroby zawodowej.

W skardze do WSA A. K. zaskarżyła decyzję organu II instancji w całości, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją pierwszoinstancyjną i zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 oraz 107 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie oceny materiału dowodowego oraz procesowej zasady prawdy materialnej, w tym przede wszystkim pominięcie przez organ dowodów składanych przez skarżącą, a w konsekwencji oparcie decyzji na wadliwie ustalonym stanie faktycznym, który nie odpowiada rzeczywistości, tj. oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na orzeczeniach lekarzy jednostek orzeczniczych, bez analizy i oceny dokumentacji medycznej składanej przez skarżącą, z której wynika, iż u skarżącej winna zostać stwierdzona choroba zawodowa

2. art. 7 k.p.a., poprzez nie zwrócenie się do placówek medycznych, w których skarżąca podejmowała wieloletnie leczenie narządów głosów w związku z wysiłkiem głosowym spowodowanym pracą w charakterze nauczyciela oraz nie wzięcie pod uwagę dokumentacji oraz argumentów przywołanych w odwołaniu z dnia 14 stycznia 2019 r. i bezpodstawne przyjęcie, że stanowią one wyłącznie polemikę z orzeczeniami lekarzy jednostek orzeczniczych

3. art. 8 k.p.a., w ten sposób, iż - uwzględniając wymienione wyżej proceduralne błędy popełnione przez organ oraz ewidentną stronniczość uchybiono ogólnej zasadzie procesowej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

4. art. 11 k.p.a., w ten sposób, iż uchybiono zasadzie przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, poprzez odniesienie się do argumentów strony ogólnikowo i lakonicznie w treści zaskarżonej decyzji, co budzi poważne wątpliwości w zakresie realizacji przez organ zasady przekonywania;

5. art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenie życiowego ocenę dowodów, która to dowolna ocena była konsekwencją poczynienia ustaleń w oparciu o materiał, który nie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący i kompletny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Obecna na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. skarżąca podała, że podtrzymuje skargę, a nadto wyjaśniła że organy orzecznicze nie odniosły się do przedkładanej przez nią dokumentacji lekarskiej pomimo, że taką dokumentację lekarzom przedkładała. Podała, ze kiedy zgłosiła się do Instytutu w [...] na badanie miała ze sobą całą dokumentację lekarską, którą przedłożyła lekarzom. Podała także, że poza dokumentacją która znajduje się w aktach sprawy tj. z pobytu w szpitalach i poradniach, nie ma innej w której wskazywano by wprost na rozpoznanie wtórnych zmian przerostowych fałd głosowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę należało oddalić.

Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność wydanych przez nich aktów i dokonanych czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.").

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przy czym, sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak to czy rozstrzygnięcie narusza zasady współżycia społecznego.

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Inspektor Sanitarny z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej- przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysforią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367).

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235ą k.p., która stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Według art. 235˛ k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 2009 r., które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Przedmiotem badania organów inspekcji sanitarnej jest zatem ustalenie takich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak: stwierdzenie u danej osoby choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, określenie rodzaju pracy i warunków, w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy istniejącą chorobą a tymi warunkami pracy.

Stosownie do postanowień § 2 rozporządzenia wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do tego rozporządzenia. Pod pozycją 15 tego załącznika (którego dotyczyło niniejsze postepowanie) wskazuje się jako chorobę zawodową przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, charakteryzującą się następującymi objawami chorobowymi: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Należy podkreślić, że wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia z 2009 r. ma charakter wyczerpujący i określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Zgodnie z § 5 w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych, a więc do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I stopnia wymienionej w § 5 ust. 2, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia, określonej w § 5 ust. 3 rozporządzenia.

Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności o wskazane orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu bądź o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz formularz oceny narażenia zawodowego, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie określony przez ustawodawcę tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości powoływania biegłych przez organ czy sąd celem dalszej weryfikacji wydanych orzeczeń przez jednostki orzecznicze I i II stopnia. Ocena stanu zdrowia pod kątem występowania choroby zawodowej dokonywana jest już bowiem na etapie postępowania administracyjnego przez specjalizujące się w medycynie pracy dwie jednostki orzecznicze.

W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów oraz z faktu, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia RM z 2009 r. tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej organy wiedzy specjalistycznej nie posiadają.

Należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, nie zaś w zakresie dotyczącym ich merytorycznej treści.

Organy administracji są zatem związane ustaleniami tych orzeczeń i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących ich postawę (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 272/10; wyroki NSA z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000r., I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001r., I SA 746/99; z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 - wszystkie dostępne w CBOSA). Zatem, jak wynika z powyższego, zarówno organy wydające decyzje, jak i sąd dokonujący ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki orzecznicze, co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje, że bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. o sygn. akt OPS 3/02, aktualna również w obowiązującym stanie prawnym (CBOSA).

Wyjaśnić należy, że zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest możliwe także w przypadku, gdy w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny nie są uprawnione do weryfikacji merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez uprawnione jednostki organizacyjne celem ujednolicenia stanowiska. W przedmiotowej sprawie takich odmiennych orzeczeń nie ma.

W niniejszej sprawie, w trakcie postępowania wyjaśniającego, uzyskano dwa orzeczenia, sporządzone przez lekarzy specjalistów zatrudnionych w upoważnionych do tego jednostkach oraz orzeczenie uzupełniające placówki II stopnia. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia wydała w dniu [...] września 2018 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wynika z niego, że skarżąca przepracowała w zawodzie nauczyciela 37 lat, gdzie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy ok 4-5 godzin dziennie. Problemy z narządami głosu występują od kilkunastu lat. Trzykrotnie usunięto polipy ze strun głosowych ([...]). U skarżącej nie stwierdzono choroby zawodowej wskazanej w pkt 15 pkt 3 rozporządzenia (niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią). Takie bowiem schorzenie wskazane zostało w zgłoszeniu choroby zawodowej (k. 22 akt adm)

Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia (instytut Medycyny Pracy [...]) orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. podtrzymała stanowisko komisji orzeczniczej I stopnia o braku choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Jak wskazano w orzeczeniu ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są gładkie, blade, prawidłowo ruchome w stawach pierścienno- nalewkowych. Zwarcie fonacyjne jest pełne. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna w badaniu wideostroboskopowym i analizie akustycznej głosu, bez cech niewydolności głośni. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, stan po mikrochirurgii krtani ([...]).

W uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z 20.02.2019r.jednostka orzecznicza I instancji jako rozpoznanie wskazała takie jak jednostka orzecznicza II instancji choroby: objawy dysfonii hyperfunkcjonalnej i stan po polipectomii fałdów głosowych ([...])., które to schorzenia nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Opierając się na powyższych orzeczeniach lekarskich komisji I i II stopnia organy wskazały, że mimo iż u skarżącej występują zmiany w narządach głosowych, to jednak nie mieszczą się one w zamkniętym katalogu rozporządzenia, które pozwalałoby je zakwalifikować jako chorobę zawodową. W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie jest kwestionowane, że skarżąca pracując wiele lat w zawodzie nauczyciela była narażona na nadmierny wysiłek głosowy i wystąpiły u niej schorzenia krtani, gardła które były leczone specjalistycznie ( w tym m.in. przez usunięcie polipów). Niemniej jednak wyspecjalizowane komisje lekarskie po przeprowadzeniu badania skarżącej (laryngolog, foniatra) nie znalazły podstaw aby stwierdzić u skarżącej tego typu schorzenie, które wskazane jest w wykazie jako choroba zawodowa. Stwierdzone zmiany morfologiczno- czynnościowe w obrębie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych w poz. 15 pkt 1-3 rozporządzenia. Przy tym zarówno orzeczenie jednostki pierwszego, jak i drugiego stopnia wydane zostało w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną. Skarżąca na rozprawie również podała, że przedłożyła lekarzom całą dokumentację medyczną z jej pobytu w szpitalach i poradniach i przedłożyła ją podczas badań w jednostce orzeczniczej. Dokumentacja ta znajduje się w aktach. W kartach informacyjnych leczenia szpitalnego znajdują się rozpoznania zbieżne z tym co wskazały obie jednostki orzecznicze, tj. dysfonia hyperfunkcjonalna i stan po polipectomii. W karcie informacyjnej z 14.07.2009r. rozpoznano nadto przewlekłe zapalenie przerostowe krtani, które nie jest wskazane jako choroba zawodowa w pkt 15 wykazu. (k. 153 akt adm.)

W tym kontekście zarzuty podnoszone przez skarżącą nie mogły odnieść zmierzonego skutku. Jak już wcześniej podkreślono ani lekarze ani Sąd nie kwestionują występujących u skarżącej schorzeń narządu głosu, jednakże mimo ich występowania nie są tymi, które zostały wskazane w wykazie chorób zawodowych. Do uznania wystąpienia choroby zawodowej nie był również wystarczający długi staż pracy w narażeniu na wysiłek głosowy. Wbrew zarzutom skarżącej organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów. Nie miał podstaw do poszukiwania u lekarzy leczących skarżącą dalszej dokumentacji, skoro w przeprowadzonym badaniu i analizie złożonych przez skarżącą dokumentów nie ujawniono schorzeń wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Warto wskazać, że w powołanym wyżej zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej (k. 22 akt adm.) lekarz I. W. wskazywała na chorobę wymienioną w poz. 15 pkt 3 – niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, która nie została potwierdzona przez uprawnionych lekarzy jednostek orzeczniczych I i II stopnia. W skardze, inaczej niż lekarz wystawiający zgłoszenie, skarżącą wskazała, że jej schorzenie wyczerpuje wskazane w poz. 15 pkt 2 wykazu, tj. wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, o czym jej zdaniem świadczy pojawianie się polipów, które zostały usunięte. Stanowisko to nie znalazło potwierdzenia nie tylko w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza kierującego ale i w orzeczeniach jednostek orzeczniczych, które uwzględniły zabiegi usunięcia polipów, okoliczności te wzięły więc pod uwagę; jak i nie wynikało z przedłożonej przez skarżąca dokumentacji, w której nie ma rozpoznanych wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych. Orzeczenia jednostek orzeczniczych nie zawierają wprawdzie szerokiego uzasadnienia jednakże w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że konkretne schorzenia rozpoznane u skarżącej, na które ona sama wskazuje, tj. dysfonia hyperfunkcjonalna i stan po usunięciu polipów, nie są tożsame z wymienionymi w pkt 15 wykazu chorób zawodowych. Jak już wyżej wskazano nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w sytuacji, gdy rozpoznane schorzenie nie jest tym, które zostało wymienione w cytowanym wykazie.

W takim stanie rzeczy, w świetle zebranego materiału dowodowego ustalenia jednostek orzeczniczych medycznych nie mogły budzić wątpliwości. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie miały w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Także i Sąd z tegoż względu nie miał podstaw do zakwestionowania z formalnego punktu widzenia przedmiotowych orzeczeń lekarskich.

Kontrolowane decyzje są więc zdaniem Sądu prawidłowe. Nie doszło przy ich wydawaniu do naruszenia ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w stopniu skutkującym ich uchyleniem. Żaden z organów administracji nie zanegował długotrwałej pracy skarżącej w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, ani też skutków tej pracy na stan zdrowia skarżącej. Wyniki przeprowadzonych u skarżącej badań przez jednostki diagnostyczne nie dawały jednakże podstaw do stwierdzenia takich zmian w obrębie głośni i krtani skarżącej, które równoznaczne są z wystąpieniem symptomów choroby zawodowej ujętej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione. Ukierunkowane były one na naruszenie przez organy przepisów postępowania art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. podczas gdy w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wnikliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, prawidłowo oceniły i odniosły się do zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w zaskarżonych decyzjach.

W tym stanie rzeczy, Sąd zobligowany był oddalić skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.