Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1621/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: article: art. 142
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 26 § 2 i 3, art. 145 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Marian Ekiert Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2001 Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2001r nr [...] II określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu prawomocności wyroku III zasądza od Wojewody na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" kwotę 30zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 1621/01

U z a s a d n i e n i e

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2001 roku Prezydent Miasta [...] , działając na podstawie art. 104,art.105 § 1 k.p.a. /Dz. U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071/ art. 136, ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543/, po ponownym rozpatrzeniu wniosku B. i J. F. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości,

I. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie o zwrot działki ewidencyjnej nr 432/3 o pow. 4 a 11 m2 obr. [...] obj. Kw.Nr [...], będącej własnością Gminy Miasta [...] i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]",

II. odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako była działka nr 432 położona w obr. [...], odpowiadającej obecnie :

- działce ewidencyjnej nr 432/4 o pow. 24 a 76 obr [...], obj. Kw Nr [...] stanowiącej własność Gminy Miasta [...]

- części działki ewidencyjnej nr 1650/10 o pow. 6 a 26 m2 obr [...],obj.Kw Nr [...] stanowiącej własność Gminy Miasta [...],

- części działki ewidencyjnej nr 1650/8 o pow. 04 a 38 m2 obr. [...], obj. Kw Nr [...] stanowiącej własność Gminy Miasta [...] -

wszystkie ww działki lub części działek odpowiadają wywłaszczonej działce nr 432 o pow. 33 a 89 m 2 w obr. [...] , obj. Kw Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podniósł , co następuje.

W roku 1984 w/w działkę zbyła na rzecz Skarbu Państwa ówczesna jej właścicielka W. F. Z tytułu przeniesienia prawa własności nieruchomości właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie 1.038.041,75 zł. Z treści aktu notarialnego sporządzonego w Biurze Notarialnym w R. Rep.[...] wynika , ze przedmiotowa nieruchomość niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w R. , zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 7 czerwca 1984r. [...] Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego.

Na podstawie dokumentacji geodezyjnej ustalono, że działka nr 432 o pow. 33 a. 89 m2 odpowiada obecnie działkom nr 432/3 i nr 432/4 oraz częściom działek nr 1650/8, 1650/10 powstałych z podziału działki nr 1650/2.

Na podstawie aktu notarialnego z dnia 27 września 1990 roku Rep. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" stała się użytkownikiem wieczystym działki nr 432/3 o pow. 4 a.11 m2, co zostało ujawnione w Kw Nr [...] w dniu 27 września 1990r, W tej sytuacji organ I instancji, kierując się treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu tej działki.

Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz. U. Nr 32 poz. 191/ następujące działki stały się z mocy prawa własnością Gminy Miasta [...]. :

- działka 432/3 obr. [...] / stwierdzone decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca

1993r. nr [...],

- działka 432/4 obr [...] / stwierdzone decyzją Wojewody z dnia [...]

października 1998 [...]

- działka 1650/2 obr [...] / stwierdzone decyzją Wojewody z dnia [...] marca

1994 [...].

Odnosząc się do wniosku , organ dokonał jego oceny w świetle art. 136 ust 3 i 137 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. Nr 115, poz. 741 z póz. zm. / , w myśl których poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w wywłaszczeniu , a ma to miejsce, gdy :

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo

2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.

W rozpatrywanej sprawie celem nabycia nieruchomości w drodze wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego. Zagospodarowanie nieruchomości takimi obiektami, jak bloki mieszkalne, trawniki, uliczki osiedlowe, wymiennikownia ciepła, komory ciepłownicze, kanały ciepłownicze, parkingi, ciągi piesze, i inne obiekty infrastruktury osiedlowej organ uznał za realizację celu wywłaszczenia, zatem sposób zrealizowania osiedla uznano za tożsamy z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu.

Od powyższej decyzji odwołali się B. F. i J. F., spadkobiercy po poprzedniej właścicielce nieruchomości – W. F. Zarzucili oni, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości. Zarzucili organowi I instancji, że w ponownym postępowaniu nie ustalił treści planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia [...] czerwca 1984 roku nr [...]., a również – że część wywłaszczonej nieruchomości nie jest wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 roku nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami , po rozpatrzeniu odwołania, uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bowiem uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie należy w znacznej części uzupełnić.

Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie działek nr 1650/10 i 1650/8 , które zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Odnośnie jednak działki nr 432/4, nie zabudowanej żadnym obiektem i stanowiącej fragment terenu zielonego, z wybudowanymi podziemnymi urządzeniami, organ podzielił zdanie odwołujących się, że przed podjęciem ostatecznej decyzji, niezbędne jest ustalenie treści planu realizacyjnego z 7 czerwca 1984 roku, co pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, czy działka stała się zbędna dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, czy też nie.

Decyzję Wojewody zaskarżyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że rozstrzygnięcie jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i prezentując stanowisko, że stan prawny działki nr 432/3, pozostającej w wieczystym użytkowaniu skarżącego spełnia wszelki przesłanki wynikające z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji, odnośnie tej działki, decyzja organu I instancji umarzająca w tym zakresie postępowanie powinna pozostać utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 138 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, a podstawie § 2 tego przepisu- organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta z uwagi na niedokładne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Uchylenie decyzji w części, mimo, że jej pozostała część jest zgodna z prawem stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego.

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku ,a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Dz. U. Nr 153 poz. 1271).

Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1269).

Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku .

W sprawach o zwrot nieruchomości stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U Nr 46 z 2000 r. poz. 543/ orzeka w formie decyzji w I instancji starosta. Stronami zaś tego postępowania są właściciel nieruchomości /w badanej sprawie Gmina Miasta [...]/ , wnioskodawca i ewentualnie inne podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe, t.j. tytuł do objętej postępowaniem nieruchomości./ w badanej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" /

W przypadku, gdy status starosty połączony jest ze statusem Prezydenta Miasta, a dotyczy to sytuacji, gdy w ramach istniejących struktur samorządowych nie wyodrębniono struktur powiatowych, jak ma to miejsce w odniesieniu do Prezydenta Miasta [...], występuje on w podwójnej roli – jako strona i jako organ rozpoznający sprawę.

Tego rodzaju konfiguracja procesowa budziła zastrzeżenia w orzecznictwie sądów administracyjnych z punktu widzenia zasad obiektywizmu oraz zasad procesowych wyrażonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 roku OPS 1/03 Wokanda 2003 7-8 str. 6 wyrażone zostało stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości , która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.

Rozpoznanie zaś sprawy i wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, która podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a., stanowi podstawę wznowienia postępowania / art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. /.

W rozpatrywanej sprawie , z podanych wyżej względów, Sąd był zobowiązany, do wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji.

W dalszym postępowaniu, skoro Prezydent Miasta [...] utracił zdolność do załatwienia sprawy / art. 26 § 3 k.p.a. / należy zastosować odpowiednio art. 26 § 2 k.p.a., zgodnie z którym sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia , z tym, że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

Charakter stwierdzonego uchybienia nie pozwala ustosunkować się Sądowi do merytorycznych zarzutów skargi, bowiem ich ocena, na tym etapie postępowania jest przedwczesna.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz.1270 ).