Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 597/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

M. J. (dalej też jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], który utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 złotych z uwagi na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.- dalej jako "kpa"), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1,4, art. 140 ab ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 - zwanej dalej "udp").

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie fatycznym:

W dniu [...] sierpnia 2014 r. w miejscowości [...] na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował W. C., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem jogurtów w kartonach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu M. J. i E. J. wspólników spółki cywilnej M. s.c. M. J., E. J. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się po drodze wojewódzkiej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu, bowiem nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 10,22 t.

Organ I instancji ze względu na możliwe błędy wskazań wagi wynikające z pochylenia nawierzchni na stanowisku i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych powołując się na instrukcję obsługi producenta wagi pomniejszył wynik ważenia o maksymalne dopuszczalne błędy pomiarowe dla wagi: 2% każdej osi 0,1 t w górę i wyniósł 9,92 t stwierdzając przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową pojazdu o 1,92 t w stosunku do dopuszczalnej normy wynoszącej 8 ton dla pojedynczej osi napędowej pojazdu na drodze wojewódzkiej nr [...]. Ustalił, że kierowca w toku kontroli jak również strony w trakcie postępowania administracyjnego nie okazały zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, stąd stan faktyczny zakwalifikowano jako brak zezwolenia kategorii I. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o nałożył na M. J. i E. J. karę pieniężną w wysokości 1500 złotych z uwagi na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I.

W odwołaniu M. J. i E. J. podnosiły, że organ nie odniósł się do argumentacji w treści zaskarżonej decyzji, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wprowadziły szereg środków prewencyjnych mających na celu wyeliminowanie naruszenia prawa i możliwości nakładania kar pieniężnych przez organy administracji publicznej. Kontrolowany kierowca jest profesjonalistą, odbył szereg szkoleń. Zarzuciły, że to kierowca z własnej woli nie zastosował się do oznakowania drogi, naruszył przepisy drogowe, tym samym brak jest podstaw do nakładania kary pieniężnej na przedsiębiorcę. Skarżące poinformowały, że w wyniku wewnętrznej kontroli ujawniono szereg naruszeń wewnętrznych przepisów przez kontrolowanego kierowcę, w związku z czym został on ukarany karą porządkową. Przedstawiły proces organizacyjny wykonywania przejazdów. Ich zdaniem dopełniły wszystkich niezbędnych przygotowań, aby przejazd był wykonany zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Poza tym pojazd nie przekraczał dopuszczanej masy całkowitej, a zespół pojazdów byłby normatywny, gdyby poruszał się po drodze wyznaczonej. Na podstawie tej argumentacji wnosiły o umorzenie postępowania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. Nie zgodził się z argumentacją odwołujących. W ocenie organu drugiej instancji z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Powołał argumentacje prawną i ustalony stan faktyczny. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą wojewódzką nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Wskazał, że nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniósł 10,22 t. Od tego wyniku organ I instancji odjął 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę i uzyskał wartość 9,92 t, stosując tolerancję na podstawie zarządzenia nr 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r. Jednakże w niniejszej sprawie zastosowano do pomiaru wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu T. s.r.o. o znaku fabrycznym VM 1.2 i klasie dokładności 1. Zgodnie z załącznikiem nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi dla wag o dokładności C (1 klasy) podczas użytkowania, a więc takich co użyte podczas kontroli wynosi 3 %, a dopuszczalnej sumarycznej masy pojazdu 1 %. Zdaniem organu II instancji, z powyższego wynika, że od uzyskanego wyniku nacisku osi należało odjąć 3 %, a nie jak to uczynił organ I instancji 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę.

Tym samym nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniósł 9,91 t, co jednak pozostało bez wpływu na wymiar kary pieniężnej, rodzaj kwalifikacji stwierdzonego naruszenia. Ponadto wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 22 grudnia 2009 r., waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu marki T. w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar nr 3 w B. z datą ważności do dnia 31 października 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Droga wojewódzka nr [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W ustalonym stanie faktycznym organ I instancji nałożył karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii I, które stosownie do lp. 1 załącznika nr 1 do prd jest wydawane są na przejazd pojazdów nienormatywnych poruszających się po drogach gminnych, powiatowych, wojewódzkich wskazanych w zezwoleniu:

o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych,

o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t,

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo stwierdził wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I z uwagi na wielkość stwierdzonego podczas kontroli nacisku na pojedynczej osi napędowej oraz rodzaj kategorii drogi, na której zatrzymano kontrolowany pojazd. Podkreślił, że Zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny: protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu członowego, prawa jazdy kontrolowanego kierowcy, wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, dokumentu CMR nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, świadectwa legalizacji wagi, dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas kontroli. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 1 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustalono w wysokości 1500 zł za brak zezwolenia kategorii I-II.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o ww. regulację.

Odnosząc się do zarzutów odwołujących organ wskazał, że strona jako podmiot wykonujący przejazd nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na kierowcę, ponieważ kierowca i podmiot wykonujący przejazd ponoszą odrębną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał "kierowcy" jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. Kierowca podczas kontroli drogowej podlega odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenie. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej). Podmiotem wykonującym przejazd jest zaś ten na rzecz kogo jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby.

Wskazał, że analiza protokołu kontroli nie potwierdza zarzutu skarżącego błędu przy dokonywaniu pomiaru przy zastosowaniu wagi samochodowej do ważenia pojazdów ze względu na gwałtowne hamowanie podczas przejazdu przez wagę. kierowca jedynie odmówił podpisania protokołu kontroli, a więc skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Mógł wnieść zastrzeżenia do treści protokołu, lecz tego nie uczynił. W protokole kontroli brak jest jakiejkolwiek wzmianki o nieprawidłowościach podczas pomiaru. Obalenie ustaleń protokołu kontroli wymaga przedstawienia przez stronę jakichkolwiek dowodów, których skarżący nie przedstawił. Poza tym organ zwrócił uwagę na dwukrotne ważenie zespołu pojazdów.

Organ odwoławczy wskazał na art. 61 prd, który określa obowiązki w zakresie przewozu ładunku. Przepis ten był i jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów, w tym obowiązek podmiotów wykonujących przejazdy przestrzegania nakazów płynących z ww. normy prawnej. Brzmienie ust. 1 tegoż artykułu stanowi, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Treść ust. 2 i 3, 5 art. 61 prd jasno wskazuje jak powinien być umieszczony ładunek na pojeździe, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Oznacza to, że art. 61 prd nie określa sposobów działania jakie powinny podejmować osoby odpowiedzialne za załadunek, lecz określa do jakiego załadunku nie można dopuścić.

Regulacje dotyczące transportu po drogach publicznych wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Ocenił zatem, że nie dostosowanie się do nich przesądza o braku należytej staranności, jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. To w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Oznacza to, że podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany.

M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.

zarzucam mające wpływ na jej treść naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w skutek nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepoczynienie ustaleń faktycznych na podstawie całokształtu materiału dowodowego wobec niedokonania rzetelnej i wszechstronnej oceny dokumentów przedłożonych przez skarżące na okoliczność dochowania przez nie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstanie naruszenia stwierdzonego przez organy obu instancji,

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w skutek niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieustalenie czy - w związku z przedstawionymi twierdzeniami i dowodami – M. i E. J. dochowały należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i/lub nie miały wpływu na powstanie naruszenia,

art. 138 § 1 pkt 1) w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów sprawie ewentualnie przez niezlecenie przeprowadzenia tego postępowania [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,

art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności oraz mocy dowodowej dokumentom przedłożonym przez skarżące, w szczególności poprzez niewyjaśnienie dlaczego ww. dokumenty nie stanowią potwierdzenia spełnienia przez skarżące przesłanek do umorzenia postępowania w trybie art. 140aa ust 4 pkt 1) p.r.d.,

art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenie się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań wobec niedoręczenia skarżącym zawiadomienia o zakończeniu postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W konsekwencji strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Skarżąca oparła skargę na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, a zatem analizy wymaga ustalony przez organ stan faktyczny i jego ocena w świetle obowiązujących norm prawa materialnego.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym ("prd") stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Innymi słowy, pojazdem nienormatywnym jest taki pojazd, którego parametry nie odpowiadają parametrom danej drogi.

Stosownie natomiast do art. 64 ust. 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

Zgodnie z art. 140aa ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym: karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 1500 zł za brak zezwolenia kategorii I-II.

Tym samym zakres odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia polegające, jak na gruncie niniejszej sprawy, na przekroczeniu nacisków na osie, uzależniony był od wyników ważenia pojazdu.

Z tego też względu istotne są ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia, bowiem to stwierdzenie przekroczenia nacisków osi stanowi podstawę do wymierzenia kary niezależnie od rzeczywistej możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Jak stanowi art. 41 ustawy o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1. dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2. dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,

– mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Droga wojewódzka nr [...] po której wykonywał transport pojazd skarżącej i uczestniczki postępowania jest zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Z delegacji ustawowej przewidzianej art. 41 ust. 1 udp wynika, że wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli, 19 sierpnia 2014 r. w miejscowości H. na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował W. C. Wykonywał on przejazd drogowy z ładunkiem jogurtów w kartonach na trasie [...] (Włochy) na rzecz skarżącej M. J. i uczestniczki postępowania E. J. Kontrolowany pojazd członowy poruszając się po ośmiotonowej drodze wojewódzkiej nr [...] przekroczył normę dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazd o 1,91 t. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm. Do pomiaru zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu T. s.r.o. o znaku fabrycznym VM 1.2 i klasie dokładności 1. Zgodnie z załącznikiem nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi dla wag o dokładności C (1 klasy) podczas użytkowania, a więc takich co użyte podczas kontroli wynosi 3 %, a dopuszczalnej sumarycznej masy pojazdu 1 %.

Należy podzielić zasadność skorygowania uzyskanego wyniku nacisku osi poprzez odjęcie 3 %, a nie jak to uczynił organ I instancji 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę. Wówczas wynik nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu to 9,91 t, co nie miało jednak wpływu na wymiar kary pieniężnej, ani rodzaj kwalifikacji stwierdzonego naruszenia.

Bezsporne są zatem wyniki ważenia, bowiem ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia, co do przekroczenia jedynie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego, co jednak stanowi podstawę do wymierzenia kary niezależnie od rzeczywistej możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym.

Ponadto nie zostały zakwestionowane ustalenia, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, że waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu o VM - 1.2 i nr fabr. [...]marki T. w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar nr [...] w B. z datą ważności do dnia 31 października 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach, a po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli.

Strona obecnie powołuje się na podstawy wyłączenia swojej odpowiedzialności za naruszenie ww. norm wynikające jej zdaniem z art. 140aa ust. 4 prd. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Należy zwrócić uwagę, że organ prawidłowo uznał, iż rozważanie podstaw wyłączenia nie dotyczy art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd jako, że przekroczenie nie dotyczy "wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna". W rozpatrywanym przypadku przewożono jogurt w kartonach umieszczonych na paletach, który to ładunek nie stanowi ani ładunku sypkiego, ani drewna.

Także prawidłowa jest ocena, że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, by przewoźnik "dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem", bądź "nie miał wpływu na powstanie naruszenia".

Po pierwsze, protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez uprzedniego złożenia jakichkolwiek uwag w zakresie wyników kontroli. Nie było zatem żadnych podstaw do nie wszczynania postępowania administracyjnego. Protokół jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1). Oczywiście istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciw treści dokumentowi (art. 76 § 3 k.p.a.) ale tego skarżąca w niniejszej sprawie nie uczyniła. Już wynik pierwszego ważenia stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej.

Po drugie, także negatywna jest odpowiedź na pytanie, czy były podstawy do umorzenia postępowania już wszczętego. Należy podkreślić, że strona, zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego nie zajęła żadnego stanowiska, które wskazywałoby na podstawę wyłączenia jej odpowiedzialności wskazane w tym przepisie. Jak wynika z podpisanego zwrotnego dowodu doręczenia tego zawiadomienia strona mogła takie dowody przedstawiać już od 23 września 2014r. Organ I instancji wydal decyzję [...] października 2014r. w oparciu o dowody przez siebie zebrane.

Dopiero w odwołaniu strona powołuje się na samowolę kierowcy, który chciał sobie skrócić czas podróży do granicy Polski, bo miał opóźnienie w stosunku do pierwotnego planu podróży, a skoro przyjął mandat karny, to przyznał się do winy i ta okoliczność, jej zdaniem, ma wyłączać odpowiedzialność przewoźnika. Ponadto odwołujące się złożyły wraz z odwołaniem dowody na okoliczność szkolenia kierowcy i oświadczenie o nałożeniu kary porządkowej na kierowcę: nagany z wpisem do akt.

Organ odwoławczy nie uznał tych dowodów. Ocenił, że strona w toku postępowania przed organem I i II instancji nie przedstawiła dowodów, które przemawiałyby za uznaniem dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, czy braku wpływu na powstanie naruszenia. Powołał się na fakt, że podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd był normatywny na całej trasie przejazdu. To w gestii przewoźnika jako wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności mu towarzyszących, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków, nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

Uznał, że między zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Normalnym zjawiskiem jest takie, które w danym układzie stosunków i warunków według doświadczenia życiowego występuje jako typowe. Jest to tego rodzaju zdarzenie, które w ogóle zdolne jest wywołać naruszenie i z reguły je wywołuje. To czy, następstwo jest normalne czy nie decydują kryteria obiektywne oparte na zasadach doświadczenia życiowego oraz dostępnej wiedzy.

Sąd podziela taką ocenę. Ponadto z doświadczenia życiowego wynika, że skutki opóźnienia w stosunku do pierwotnego planu podróży, co powołuje strona, może wynikać choćby z dużego ruchu drogowego - "korków", zatem nie obciąża co do zasady kierowcy. Skutki opóźnienia dostawy ponosi przewoźnik związany umową z określonym terminem dostawy. Kierowca działa w imieniu i na rzecz wykonującego transport, nie ma racjonalnego powodu "bać się, że nie zdąży do Czech". Ponadto, każda zmiana wcześniej ustalonej trasy, także gdy na drodze są określone zdarzenia: wypadki, "korki" - powinna być konsultowana z przedsiębiorcą (pracodawcą). Z oświadczenia złożonego na rozprawie przez M. J. wynika, że nie zdążyli zauważyć w firmie, że kierowca zbacza z wyznaczonej trasy mimo działającego systemu GPS, który z opóźnieniem 5-15 minut pokazuje przemieszczanie kierowcy. Stwierdziła też, że kierowca nie był dotychczas karany, a pracodawcy tłumaczył, ze bał się, że nie zdąży dojechać do Czech.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. W sposób pełny odzwierciedla zatem ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienonnatywnym.

W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że podmiotem wykonującym przejazd w rozumieniu przepisów prd jest przewoźnik, a nie kierowca (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2015 r. sygn. I OSK 2608/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2716/14; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 września 2014 r. sygn. II SA/Ol 754/14 na www.cbois.nsa.gov.pl). Z art. 140aa prd ust. 3 pkt 1 prd, ani innego przepisu prd nie wynika wprawdzie wprost, kto jest podmiotem wykonującym przejazd, ale słusznie organy uznały, że nie jest nim kierowca, lecz skarżąca i uczestniczka postępowania, jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo transportowe na podstawie okazanej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. To one są więc podmiotem wykonującym transport drogowy, który w prowadzonej działalności gospodarczej tylko posługuje się kierowcą (por. m.in. art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 2, 17 i 22, art. 5a, art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 141 z późn. zm. oraz art. 5 ustawy z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców - Dz. U. poz. 567). Tak więc kierowca dokonywał przewozu w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy (skarżącej i uczestniczki postępowania), który posługiwał się tym kierowcą do wykonywania przejazdu. Zatem to przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za swojego pracownika. Nie ma też logicznego uzasadnienia prawnego, aby całkowitą odpowiedzialność za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia przerzucać na kierowcę, wykonującego podczas tego przejazdu jedynie czynności faktyczne na rzecz przedsiębiorcy transportowego. Co najistotniejsze poruszając się po drogach działa on w imieniu firmy transportowej, a o ewentualne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego może wystąpić jedynie przedsiębiorca.

To przedsiębiorca odpowiada za działania i zaniechania osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej. To przede wszystkim do przedsiębiorcy należy bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy zatrudnionego przez niego kierowcy. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole ich przestrzegania, a także odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Nie można zatem uznać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności. Teoretycznie bowiem przedsiębiorca mógłby się na okoliczność "braku wpływu", czy "okoliczności, których nie mógłby przewidzieć" powoływać w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. W konsekwencji takie podejście oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku. Oczywiście w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu", czy okoliczności, "których nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń w tym zakresie. Brak stosowania przez przedsiębiorcę właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę. Praca kierowcy jako pracownika firmy przewozowej może i powinna być kontrolowana, a jego zachowania mogą być korygowane zarówno poprzez działania faktyczne, jak i prawne, zwłaszcza biorąc pod uwagę wyposażenie pojazdów w systemy łączności. Wykonywanie przewozu z ładunkiem rozmieszczonym w niewłaściwy sposób obciąża więc skarżącego jako przewoźnika. W niniejszej sprawie skoro przewożony był ładunek podzielny, to ładunek ten powinien być tak rozmieszczony, aby nie powodować przekroczenia nacisku na oś, a niedopilnowanie właściwego załadunku stanowi zwykłe zaniedbanie.

Sąd nie stwierdził również w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne organu były oparte głównie na protokole kontroli, będącym podstawowym dowodem w sprawie, sporządzonym przez organ kontrolny przy współudziale kierowcy. Kierowca potwierdził przy tym dane zawarte w protokole. Protokół kontroli, co wyżej wskazano, jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 871/10, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt. II GSK 50/08).

Zaznaczyć należy, że sama ustawa - Prawo o ruchu drogowym nie definiuje co prawda pojęcia "należytej staranności", czy "braku wpływu", w związku z czym w zakresie oceny należytej staranności należy przede wszystkim posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Pod pojęciem zachowania należytej staranności należy zatem rozumieć sposób postępowania dłużnika odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania, który jest tworzony na tle danego stosunku. Kwestia niezachowania należytej staranności może być rozpatrywana wówczas, gdy zachowanie podmiotu stanowiło będzie odstępstwo od tak ukształtowanego wzorca. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe musi uwzględniać regulację zawartą w art. 355 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności. Co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju będzie musiała być oceniana przy uwzględnieniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są od przedsiębiorcy podejmującego w tym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności.

Odnośnie użytego przez ustawodawcę pojęcia "braku wpływu" wskazać należy, że zgodnie z przyjętymi w orzecznictwie poglądami, brak wpływu na powstanie naruszenia ma miejsce, gdy naruszenie następuje na skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot przy dochowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 989/08, wyrok z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt 404/10).

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie zauważył, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a więc nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność.

Należytą staranność skarżącej i uczestniczki w zakresie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Organ odwoławczy, oceniając więc należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów po drogach publicznych, zasadnie uwzglednił wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności, albowiem przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa regulujące wykonywanie przewozów towarowych w ramach transportu drogowego, zaś jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą przewoźnika i wyłącza możliwość umorzenia postępowania wobec przewoźnika.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie uznał, że brak wpływu ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Skarżący przedsiębiorca musi bowiem wykazać, że dołożył należytą staranność, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy, należy podzielić stanowisko organu, zgodnie z którym nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż skarżący nie wykazał, iż faktycznie nie miał wpływu (nie mógł w żaden sposób zapobiec) dokonanemu naruszeniu przepisów.

Podkreślenia wymaga, że ciężar dowodu odnośnie wykazania przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 140aa ust. 4 prd spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08; opubl.; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotnie, prawidłowa jest ocena, że strona nie przedstawiła żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać powstania naruszenia, a tym bardziej świadczyć o dochowaniu przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, czy chociażby uprawdopodobnić, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Okoliczność nie zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania przed organem odwoławczym nie ma natomiast żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Jeżeli strona podnosiła zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organ odwolawczy, to w jej interesie leżało wykazanie istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Także dłuższy okres, jaki upłynął między datą doręczenia decyzji, a datą rozpoznania sprawy przez Sąd, umożliwiał stronie przygotowanie wypowiedzi wykazującej wadliwość mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast przed Sądem skarżąca nie przedstawiła istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (tak również wypowiedział się na gruncie przepisów ordynacji podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66).

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej jak i dokonały oceny tego materiału (art. 7 i art. 77 i 80 kpa.). Za bezpodstawne należy uznać zarzuty nieprzeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów sprawie ewentualnie przez niezlecenie przeprowadzenia tego postępowania [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego – sytuacji, kiedy strona przed organem prowadzącym postępowanie nie przedstawiała żadnych wyjaśnień, ani wniosków dowodowych. Sąd nie stwierdził także, aby skuteczny był zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ ogólnie uzasadnił, że strona nie wykazała przesłanek zwalniających ja od odpowiedzialności. W świetle okoliczności niniejszej sprawy taka ogólna ocena stanowiła wyjaśnienie dlaczego nie są to przesłanki do umorzenia postępowania w trybie art. 140aa ust 4 pkt 1) prd. Należy też zwrócić uwagę, że organ odwoławczy orzekał na materiale zgromadzonym przez organ I instancji i przy odwołaniu.

W konsekwencji, uznać należy za prawidłowe ustalenia poczynione przez organy inspekcji transportu drogowego, zgodnie z którymi wykonywany przez skarżącego transport drogowy spełniał definicję przejazdu pojazdem nienormatywnym, o której mowa w art. 2 pkt 35 a) ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organy inspekcji transportu drogowego dokonały przy tym prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i wymierzyły skarżącej i uczestniczce postępowania karę w sposób prawidłowy, w wysokości określonej przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.