Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1117/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, 200, 214 par 1, 250, 184 w zw z art 197
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par 19 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adw. A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 476/14 orzekające o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. G. na pismo Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Burmistrza Skwierzyny postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na pismo Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Burmistrza Skwierzyny.

Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r., II SA/Go 732/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2014 r., II OSK 1304/14 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. odrzucił skargę S. G.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zatytułowanym "wniosek o uzupełnienie postanowienia" pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako P.p.s.a.) i § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. dalej jako rozporządzenie) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot kosztów poniesionych przez adwokata w tej sprawie w kwocie 200 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpatrzeniu powyższego wniosku postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim adwokatowi A. K. kwotę 180 zł podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 1), oddalił wniosek pełnomocnika z urzędu o zwrot wydatków w kwocie 200 zł (pkt 2).

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotem rozpoznania w sprawie jest wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków nie zaś wniosek o uzupełnienie wydanego w sprawie postanowienia Sądu z dnia 6 sierpnia 2014 r. w zakresie zwrotu kosztów w trybie art. 157 w zw. z art. 166 P.p.s.a.

Wskazał, że należności, o które wnioskuje pełnomocnik skarżącego nie stanowią kosztów postępowania, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie mają zatem zastosowania w niniejszej sprawie uregulowania zawarte w art. 205 § 2 P.p.s.a., według którego do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie (...), koszty sądowe (opłaty sądowe i zwrot wydatków – art. 211 P.p.s.a.) oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że w myśl art. 209 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek orzec o zwrocie kosztów na wniosek strony w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 P.p.s.a. (umorzenie postępowania na odstawie art. 54 § 3 P.p.s.a.), art. 203 i art. 204 P.p.s.a. (postępowanie ze skargi kasacyjnej).

Zauważono, że podstawą przyznania pełnomocnikowi, ustanowionemu na rzecz strony w ramach przyznanego jej prawa pomocy, wynagrodzenia i zwrotu wydatków jest art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zasady te wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd I instancji wskazując na rzeczywiście udzieloną skarżącemu przez pełnomocnika pomoc prawną uznał, że pełnomocnik skarżącego sporządzając i wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 30 września 2013 r. dokonał czynności stanowiącej usługę prawną na rzecz skarżącego mieszczącą się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 P.p.s.a.), za którą przysługuje pełnomocnikowi prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia, jeżeli koszty te nie zostały uiszczone. W związku z powyższym Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, w wysokości 180 złotych (pkt 1 sentencji).

Sąd I instancji odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego w zakresie zwrotu poniesionych przez niego wydatków w kwocie 200 zł, uznał, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Wskazano, iż we wspomnianym wyżej rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. prawodawca nie sprecyzował co składa się na niezbędne wydatki poniesione przez pełnomocnika z urzędu, jednakże orzecznictwo wskazuje, iż wydatkami tymi są w szczególności: poniesione koszty dojazdów do siedziby sądu, zwłaszcza poza miejscowość, w której adwokat ma swą siedzibę, w szczególności w celu wzięcia udziału w rozprawie; koszty związane z wysyłaniem korespondencji; zwrot wydatków z tego tytułu obejmuje jednak jedynie korespondencję przesyłaną do sądu lub do stron, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów ustawy; koszty przejazdu do aresztu, w którym przebywa oskarżony, pod warunkiem należytego udokumentowania tych wydatków.

Zdaniem Sądu I instancji, w sytuacji kiedy na wydatki te, jak wskazał adwokat A. K. w piśmie z dnia [...] września 2014 r., składają się: kwota 100 zł uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od zażalenia (od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi kasacyjnej) i kwota 100 zł uiszczona przez pełnomocnika skarżącego tytułem wpisu od skargi kasacyjnej (od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi) należało uznać, że wpis sądowy (od zażalenia czy skargi kasacyjnej) nie zalicza się do wydatków poniesionych przez pełnomocnika z urzędu. Sąd podkreślił, że zgodnie z treścią art. 212 § 1 i art. 211 P.p.s.a. wpis jest opłatą sądową zaliczaną do kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Z powyższego, zdaniem Sądu I instancji, wynikało, iż obowiązek uiszczenia wpisu sądowego (w sytuacji, gdy skarżący pomimo wniosku nie został zwolniony od kosztów sądowych lub nie wniósł o zwolnienie od kosztów sadowych, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) ciąży na stronie, a nie na jej pełnomocniku, który dokonuje czynności w imieniu strony. Nie sposób zatem wpisu sądowego od zażalenia czy skargi kasacyjnej zaliczyć do wydatków adwokata z urzędu, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia.

Ponadto Sąd zaznaczył, że uiszczone przez skarżącego i w imieniu skarżącego przez pełnomocnika skarżącego wpisy sądowe, o których zwrot wystąpił pełnomocnik, nie podlegają także zwrotowi na rzecz strony skarżącej w ramach zwrotu kosztów postępowania. Sąd zauważył, że wynika to z uchwały wydanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07 gdzie stwierdzono, że przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Zgodnie z tą uchwałą, jeżeli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy sąd I instancji uwzględni skargę, to stronie przysługuje prawo do zwrotu kosztów postępowania w tym poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego związanego ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. Natomiast nie należy się stronie skarżącej zwrot kosztów postępowania od organu w razie nieuwzględnienia skargi. W uchwale tej NSA podkreślił, iż zwrot kosztów postępowania przysługuje stronie skarżącej według jednolitego kryterium – zasadności skargi.

Sąd zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie zażalenie (od którego uiszczono wpis) złożone zostało przez pełnomocnika skarżącego od postanowienia Sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i zostało przez NSA oddalone jako nieuzasadnione. Z kolei skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego (od której uiszczono wpis) od postanowienia Sądu z dnia 30 września 2013 r., została co prawda uwzględniona przez NSA, skutkując ponownym rozpoznaniem sprawy, jednakże ostatecznie nie doszło do uwzględnienia skargi, gdyż skarga została ponownie odrzucona postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. Taki stan rzeczy uzasadnia odmowę zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w tym wpisów sądowych.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w swoim imieniu adwokat A. K. zaskarżając je w zakresie pkt 2 sentencji, którym oddalono jego wniosek o zwrot wydatków w kwocie 200 zł. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wydatkach poniesionych przez pełnomocnika z urzędu zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Na wstępie pełnomocnik zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 45 pkt 1 Konstytucji RP statuującego prawo do sądu albowiem w jego ocenie przyznanie przez Sąd skarżącemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w C., nie osiągającemu żadnych dochodów, jedynie prawa do adwokata bez zwolnienia go z kosztów narusza prawo obywatela do "sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". W tych okolicznościach pełnomocnik skarżącego nie mógł odmówić skarżącemu pomocy z uwagi na to, że Sąd wydał już postanowienie z 30 września 2013 r. o odrzuceniu skargi a wniesienie środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej obarczone zostało przymusem adwokackim.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego z treści art. 250 wynika, że może on żądać zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, które wchodzą w skład kosztów sądowych zgodnie z art. 211 P.p.s.a. Uznał, że uiszczony wpis sądowy od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej były wydatkami udokumentowanymi i niezbędnymi, gdyż bez ich wniesienia sprawa nie mogłaby nabrać biegu. Wydatki te, jego zdaniem, w sytuacji skarżącego były w pełni uzasadnione zwłaszcza, że Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do ich uiszczenia. Zaznaczył, że skarżący nie był w stanie uiścić wpisów toteż on jako jego pełnomocnik uczynił to za niego. Takiego działania nie zabrania art. 214 § 1 P.p.s.a. Natomiast art. 213 P.p.s.a. zawiera jedynie wyliczenie przykładowe tego co może stanowić wydatki, składające się na koszty sądowe. W ocenie pełnomocnika skarżącego w § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie sprecyzowano co należy do wydatków. Wskazanie przez Sąd szczególnych przypadków wydatków z orzecznictwa nie powoduje, że może to być podstawą stanowiska jakie zajął Sąd w niniejszej sprawie.

Stwierdził też, że, wbrew temu co uważa Sąd I instancji, sprawa nie została przegrana przez skarżącego i wobec tego zastosowanie powinien mieć art. 203 P.p.s.a. Wynika to, jego zdaniem, z tego, że Sąd wydał postanowienie sygnalizacyjne w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 199 P.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem zasadniczo każda ze stron we własnym zakresie ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie.

Odstępstwa od tej zasady przewidują dalsze przepisy Działu V Rozdział I zatytułowanego "Zwrot kosztów postępowania między stronami". Pierwszym z nich jest art. 200 P.p.s.a., który mówi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Co należy uznać za koszty postępowania niezbędne do dochodzenia praw określa art. 205 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego przepisu do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

O zasadach zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego stanowią art. 203 i 204 P.p.s.a., które są z kolei wyjątkiem od zasady zwrotu kosztów przyjętej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi opartej na zasadzie zasadności skargi na etapie postępowania w I instancji (art. 200 P.p.s.a.) W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną o zwrocie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego stosuje się zasadę rezultatu.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że powyższe uregulowania mają zastosowanie do zwrotu kosztów pomiędzy stronami. Na co wskazuje tytuł rozdziału, w którym umiejscowił je ustawodawca. Tak też prawidłowo przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. (podobnie w postanowieniu NSA z 4 października 2011 r. sygn. akt I OZ 715/11, dostępne LEX nr 964721).

Mając na uwadze fakt, że wniosek pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu jest odrębnym wnioskiem od tego objętego art. 209 P.p.s.a. i stosuje się do niego zapis art. 250 P.p.s.a. zasadnie Sąd I instancji uznał, że zwrot wydatków jakie poniósł pełnomocnik powinien znaleźć umocowanie w tym przepisie. Żaden inny przepis ustawy procesowej nie ma zastosowania do jego wniosku.

Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Prawidłowość rozumowania Sądu I instancji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W postanowieniu NSA z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt nr II FZ 169/13 (dostępne LEX nr 1318888) wyrażony został pogląd, który w pełni akceptuje NSA orzekający w sprawie, że zarówno podmiotem obciążonym, jak i beneficjentem należności zasądzonej na podstawie przepisów art. 200 i art. 209 p.p.s.a. może być tylko i wyłącznie strona postępowania sądowoadministracyjnego. Przepisy art. 200 i art. 209 p.p.s.a. nie mogą natomiast być podstawą przyznania wynagrodzenia profesjonalnemu pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Ponadto stwierdzono tam, że kwestia przyznania przez sąd wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy uregulowana została w osobnym przepisie, tj. art. 250 p.p.s.a., przy czym należność pełnomocnika wypłacana jest w tym wypadku z kasy sądu pierwszej instancji; obowiązkiem jej zapłacenia nie może zostać obciążony organ, będący stroną postępowania sądowoadmistracyjnego. Dalej wskazano, że przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi na podstawie art. 250 p.p.s.a., w przeciwieństwie od instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami, nie jest uzależnione bezpośrednio od wyniku sprawy. (podobnie w postanowieniu NSA z 4 października 2011 r. sygn. akt I OZ 715/11, dostępne LEX nr 964721).

Pełnomocnik skarżącego w zażaleniu wskazał, że z treści art. 250 wynika, że może on żądać zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków a do wydatków tych można zaliczyć koszty poniesionych wpisów (od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz od skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi). W jego ocenie wydatki te były wydatkami udokumentowanymi i niezbędnymi, gdyż bez ich wniesienia sprawa nie mogłaby nabrać biegu. Jego zdaniem, w sytuacji skarżącego, wydatki te były w pełni uzasadnione zwłaszcza, że Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do ich uiszczenia. Zaznaczył, że skarżący nie był w stanie uiścić wpisów toteż on jako jego pełnomocnik uczynił to za niego.

NSA stwierdza, że powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie stwierdził zarówno Sąd i pełnomocnik skarżącego przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie sprecyzowano co należy do wydatków adwokata ustanowionego z urzędu.

Sąd I instancji jedynie przykładowo wskazał co według poglądów orzecznictwa można zaliczyć do wydatków adwokata z urzędu określonych w § 19 pkt 1 rozporządzenia.

W skarżonym postanowieniu Sąd zauważył, że wydatków, o których zwrot wystąpił pełnomocnik skarżącego (wpis od zażalenia od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i wpis od skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. o odrzuceniu skargi) ze względu na ich charakter nie można zaliczyć do wydatków poniesionych przez pełnomocnika z urzędu. Sąd podkreślił, że zgodnie z treścią art. 212 § 1 i art. 211 P.p.s.a. wpis jest opłatą sądową zaliczaną do kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zdaniem Sądu I instancji, obowiązek uiszczenia wpisu sądowego (w sytuacji, gdy skarżący pomimo wniosku nie został zwolniony od kosztów sądowych lub nie wniósł o zwolnienie od kosztów sadowych, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) ciąży na stronie, a nie na jej pełnomocniku, który dokonuje czynności w imieniu strony. Nie sposób zatem wpisu sądowego od zażalenia czy skargi kasacyjnej zaliczyć do wydatków adwokata z urzędu, o których mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia. NSA w pełni akceptuje ten pogląd.

Wpis jako koszt sądowy powinien być uiszczony przez tego, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jeśli nie jest w stanie tego uczynić może skorzystać z instytucji prawa pomocy i wystąpić o zwolnienie z kosztów sądowych w trybie przewidzianym w art. 243- 263 P.p.s.a. To, że skarżącemu został ustanowiony adwokat z urzędu w ramach prawa pomocy nie powoduje, że nie jest możliwe wystąpienie przez skarżącego z odrębnym wnioskiem o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Jak wynika z akt sprawy skarżący z takim wnioskiem nie wystąpił dlatego też Przewodniczący Wydziału wezwał reprezentującego skarżącego pełnomocnika do uiszczenia wpisów odpowiednich do podjętych w sprawie czynności. Z tego jednak, że wezwanie do uiszczenia wpisu skierowane było do pełnomocnika skarżącego nie wynika, że obowiązkiem pełnomocnika z urzędu było uiszczenie wskazanego w nim wpisu. Do pełnomocnika należało poinformowanie skarżącego o obowiązku dokonania wpisu w określonej wysokości i ewentualnie pomoc w przekazaniu tej kwoty na konto Sądu. Natomiast w sytuacji kiedy skarżący nie ma na to środków, obowiązkiem pełnomocnika jest poinformowanie skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych ewentualnie złożenie w jego imieniu takiego wniosku. Jednak w niniejszej sprawie takich czynności pełnomocnik nie dopełnił.

NSA pragnie podkreślić, iż udzielenie pełnomocnictwa nie przenosi na profesjonalnego pełnomocnika ciężarów finansowych obciążających mocodawcę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z całą pewnością pełnomocnik nie ma obowiązku uiszczenia opłaty z własnych środków. (Postanowienie NSA z 2 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1018/14 niepublikowane).

Twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że Sąd naruszył przepisy Konstytucji RP gwarantujące obywatelowi prawo do Sądu z uwagi na przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie ustanowienia adwokata bez zwolnienia z kosztów sądowych jest pozbawione podstaw. Jak stanowi bowiem art. 243, art. 244 i art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy udzielane jest na wniosek strony we wskazanym w tym wniosku zakresie. Sąd mimo, że zna sytuację skarżącego nie może w ramach prawa pomocy, niejako z urzędu zwolnić go z kosztów sądowych. Nie ma ku temu podstaw prawnych. W niniejszej sprawie nie było też podstaw do zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych na podstawie art. 239 P.p.s.a.

Przechodząc do zasygnalizowanej przez Sąd I instancji, kwestii braku możliwości uzyskania przez skarżącego zwrotu poniesionych przez pełnomocnika skarżącego wpisów w ramach kosztów postępowania należy zauważyć, że taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.

W myśl uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07 przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Zgodnie z tą uchwałą, jeżeli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy sąd I instancji uwzględni skargę, to stronie przysługuje prawo do zwrotu kosztów postępowania w tym poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego związanego ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. Natomiast nie należy się stronie skarżącej zwrot kosztów postępowania od organu w razie nieuwzględnienia skargi.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że zażalenie (od którego uiszczono wpis) złożone zostało przez pełnomocnika skarżącego od postanowienia Sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i zostało przez NSA oddalone jako nieuzasadnione. Natomiast skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego (od której uiszczono wpis) od postanowienia Sądu z dnia 30 września 2013 r., została co prawda uwzględniona przez NSA, skutkując ponownym rozpoznaniem sprawy, jednakże ostatecznie nie doszło do uwzględnienia skargi, gdyż skarga została ponownie odrzucona postanowieniem Sądu I instancji z dnia 6 sierpnia 2014 r. Taki stan sprawy, w obliczu wspomnianej uchwały, uzasadnia wniosek, że wpisy dokonane przez pełnomocnika skarżącego nie zostaną zwrócone skarżącemu w ramach zwrotu kosztów postępowania. Potwierdza to także orzecznictwo – Postanowienie NSA z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt I GSK 1181/11, dostępne LEX nr 898874; Postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 559/07, dostępne LEX nr 479004).

Wywód pełnomocnika skarżącego, że art. 203 P.p.s.a. powinien mieć zastosowanie, gdyż co prawda ponownie rozpatrywana skarga została odrzucona lecz Sąd wydał w oparciu o art. 155 P.p.s.a. postanowienie sygnalizacyjne wskazujące na naruszenie prawa poprzez nieprzekazanie według właściwości Burmistrzowi Skwierzyny przez Wojewodę Lubuskiego wniosku skarżącego o anulowanie czynności materialno-technicznej wymeldowania i zobowiązał Wojewodę do udzielenia informacji o zajętym w sprawie stanowisku, jest błędny. Postanowienie sygnalizacyjne nie powoduje, że skarga rozpatrywana przez Sąd została uwzględniona czy oddalona. Nie stanowi o uznaniu za zasadną skargi.

Jak wskazuje się w doktrynie postanowienie sygnalizacyjne z mocy ustawy służy celom informacyjnym i nakłada obowiązek zakomunikowania sądowi stanowiska organu administracyjnego. Ma ono charakter fakultatywny. Skład orzekający sądu może poinformować właściwe organy, jeżeli uzna, że jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Fakt wydania lub niewydania postanowienia sygnalizacyjnego nie stanowi podstawy do czynienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Przyjąć również należy, że postanowienie sygnalizacyjne nie może być kwestionowane w trybie art. 191 p.p.s.a. W jednym i drugim przypadku wydanie lub niewydanie postanowienia sygnalizacyjnego pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jest to uprawnienie sądu pozostające bez związku z treścią rozstrzygnięcia wydanego co do istoty sprawy. (B. Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat. M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. III, Wydawnictwo LEX 2009. s. 414).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.