Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 567/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 15 maja 2008 r. E.T. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008. Wypełniając części XI wniosku "Oświadczenia i zobowiązania" — str. 8/8 — strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, niezwłocznego informowania na piśmie o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie płatności rolnośrodowiskowej. Zobowiązanie, o którym mowa powyżej określone zostało w następujących przepisach prawnych: § 2 ust 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ 2009 Wniosek producenta obejmował Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 — Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 77,00 ha. Strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego od dnia 1 marca 2008 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 64680,00 zł Pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne do łącznej powierzchni 77,00 ha, wariant 2,2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) - 77,00 ha o stawce 840,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] lutego 2009 r.

W dniu 13 maja 2009 r. E.T. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek (kontynuacyjny) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 64680,00 zł, Pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne do łącznej powierzchni 77,00 ha, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) -77,00 ha o stawce 840,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] lutego 2010r.

W dniu 17 maja 2010 r. E.T. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rok 2010.

W dniu 17 grudnia 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą przyznał E.T. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2010 rok w kwocie 60482,40 zł.

W dniu [...] września 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] przyznającej stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010. W dniu [...] października 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał E.T. decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał ponownej kontroli wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 złożony w dniu 17 maja 2010 r. i wydał decyzję nr [...] o przyznaniu E.T. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, tj. 54668,00 zł do powierzchni 74,40 ha wynikającą z potrącenia płatności o kwotę 6162,00 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E.T..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] listopada 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W ramach płatności producentowi przyznano płatność do wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości 52132,10 zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że w ramach ww. płatności w wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono nieprawidłowość na działce rolnej "D" (działka ewidencyjna nr [...]) powierzchnia deklarowana (33,00 ha) - powierzchnia stwierdzona (29,33 ha) jest mniejsza o 3,67 ha niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. W uzasadnieniu powyższego organ I instancji wyjaśnił, iż w przypadku ww. działki rolnej powierzchnia uprawniona do płatności ustalona na podstawie weryfikacji w terenie przeprowadzonej w dniu [...] maja 2013 r. wynosi 29,33 ha i wynika z wyłączenia części działki porośniętej drzewami i krzewami wieloletnimi w liczbie przekraczającej 50 szt./ha (zwarte kompleksy).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E.T..

W dniu [...] lutego 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpatrując skargę wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014r. (II SA/Go 296/14) oddalił skargę E.T. na powyższą decyzję, a wyrokiem z dnia 17 września 2015r. (II GSK 2108/14) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E.T..

Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przez E.T. przyznanych decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR: nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r.; nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

W dniu [...] listopada 2015 r. ww. postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez E.T. płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w kwocie 14 515,90 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E.T..

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] marca 2016r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] czerwca 2016r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu E.T. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 14515,90 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nienależna kwota wynika z faktu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej w zobowiązaniem rolnośrodowiskowym tj. od dnia 1 marca 2008 r. Z uwagi na powyższe w opinii organu I instancji strona winna zwrócić część otrzymanych w latach 2008 - 2010 płatności rolnośrodowiskowych. Organ I instancji wskazał, iż podstawą takich ustaleń są zapisy § 39 ust. 2 rozporządzenia PRŚ 2013, które wskazują na konsekwencje wynikające z niedotrzymania podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Na wyliczoną kwotę 14515,90 zł składa się kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego pakiet 2- rolnictwo ekologiczne:

Rok 2008 - wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,67 ha x 840 zł (stawka płatności w wariancie ) -3082.80 zł.

Rok 2009 - wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,67 ha x 840 zł (stawka płatności w wariancie) - 3082,80 zł.

Rok 2010 kwota w wysokości 8350,30 zł stanowiła różnicę pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek strony w dniu [...].01.2011 r. na podstawie decyzji nr [...] tj. 60482,40 zł, a rozstrzygnięciem wydanym w ostatecznej decyzji nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 tj. 52132,10 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E.T..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (II SA/Go 826/16), po rozpatrzeniu skargi E.T., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016r. z uwagi na częściowe uwzględnienie zarzutu przedawnienia.

Decyzją z dnia [...] maja 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 10, art. 107 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 roku Nr 34, poz. 200) zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym rozporządzeniem PRŚ 2008, § 2, § 7, § 8, § 21 ust. 1 i 2, § 28 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 roku Nr 33, poz. 262), - zwane dalej - rozporządzeniem PRŚ 2009, § 5, § 6 i § 39 ust. 1, 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.) — zwane dalej - rozporządzeniem PRŚ 2013, art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L 141 z 30.04.2004, str. 18), art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009, po rozpatrzeniu odwołania E.T., uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, w wysokości 14515,90 zł oraz ustalił względem E.T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 8350,30 zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy strona pobrała nienależne lub nadmierne płatności PRŚ za rok 2008, 2009, 2010.

Organ przypomniał, iż zgodnie z § 2 ust 1 pkt. 3 i 4 rozporządzenia PRŚ 2013 powołanego przepisu płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2008, w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ za rok 2008 rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 1 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

W związku z pozytywnym rozpatrzeniem wniosku z dnia [...].05.2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008 E.T. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].12.2008 r. nr [...] przyznano płatność w kwocie 64680,00 zł. do powierzchni 77,00 ha i rozpoczęło się 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...].11.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2010. W ramach płatności producentowi przyznano płatność do wariantu 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości 52132,10 zł wynikającej z potrącenia ze względu na stwierdzone nieprawidłowości na działce ewidencyjnej nr [...] - stwierdzono obszar o powierzchni 3,67 ha porośnięty drzewami i krzewami wieloletnimi w liczbie przekraczającej 50 szt. Wedle materiału dowodowego (vide decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości) został określony obszar realizowanego zobowiązania w gospodarstwie strony na rok 2010, który wynosił w wariancie uprawy rolnicze 73,33 ha. Tym samym powstała nieprawidłowość polegająca na zmniejszeniu (niedotrzymania powierzchni zobowiązania) powierzchni zobowiązania w w/w wariancie w stosunku do lat 2008, 2009. Płatności te stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że w 2010 r. nastąpiło pomniejszenie deklarowanej powierzchni o 3,67 ha, a ujawnienie tego faktu miało miejsce po wydaniu decyzji przyznających płatności i po wypłacie tych płatności.

Jednocześnie pomimo, iż jak zostało powyżej wskazane płatność wypłacona w latach 2008-2010 były w części płatnościami nienależnymi z uwagi na pomniejszenie powierzchni zobowiązania o 3,67 ha, w sprawie powinny mieć zastosowanie również przepisy o przedawnieniu.

W związku z powyższym zastosowanie mają różne przepisy prawa, jednakże w istocie jednobrzmiące i odnoszące się do tych samych okoliczności. Zdaniem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określone art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przytoczone przepisy prawa określają, iż obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w w/w przepisie, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia strome w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Z uwagi na powyższe Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż wydanie decyzji za lata 2008 oraz 2009 poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowań administracyjnych wszczętych na wniosek strony, w trakcie, których nie stwierdzono wystąpienia błędów dotyczących elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem wysokości płatności, które bezspornie nie zostały wypłacone w skutek błędu ARiMR. Tym samym w opinii organu II instancji płatności PRŚ przekazywane na rachunek bankowy wskazany przez E.T. w przypadku lat 2008-2009 nie wynikały z pomyłki, o której mowa w art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W przypadku roku 2010, płatność została przekazana na rzecz E.T. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].12.2010 r. Decyzja ta jednak jak zostało wskazane w decyzji Nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji, została wydana z naruszeniem prawa przez Kierownika Biura Powiatowego. Tym samym organ uznał, iż pierwsza przesłanka wynikająca z w/w art. 80 ust 3 została spełniona. Niemniej jednak podkreślenia wymaga fakt, iż aby można było zastosować przesłanki wynikające z art. 80 ust 3 w omawianym przypadku musi być równocześnie spełniona druga przesłanka tj. sytuacja w której błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organ II instancji nadmienił, iż w Rozporządzeniach Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 - zmieniającym w omawianym zakresie regulacje wyrażone w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - powyższe zapisy zostały usunięte jednakże w opinii organu odwoławczego należy w niniejszej sprawie zbadać czy obowiązek zwrotu płatności PRŚ nie uległ przedawnieniu co również zostało wskazane w wyroku dotyczącym niniejszej sprawy.

W omawianym przypadku wypłata płatności PRŚ za lata 2008, 2009 i 2010 uznanych następnie w części za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach [...].02.2009r., [...].02.2010r., [...].01.2011r., natomiast pierwsze powiadomienie E.T. o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło już z dniem [...].12.2015 r. tj. z dniem doręczenia decyzji nr [...], a więc przed upływem dziesięciu lat od dnia wypłaty pierwszej płatności PRŚ. W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora, w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż E.T. został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności PRŚ za lata 2008, 2009 oraz 2010 przed upływem dziesięciu lat od daty wskazanych płatności. Obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ byłby wykluczony, jeżeli pierwsze powiadomienie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tych płatności zostałoby doręczone E.T. po upływie dziesięciu lat od daty pierwszej płatności tj. po dniu 06.02.2019 r.

Powołany przepis stanowi w akapicie drugim, że w sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany wcześniej jest ograniczony do czterech lat. Rozporządzenie nie podaje definicji pojęcia dobrej czy złej wiary, dlatego organ odwołał się w tej mierze do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym słusznie podnosi się, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Badaniu podlegają zatem okoliczności konkretnej sprawy, w tym świadomość beneficjenta.

Mając na uwadze powyższe oraz materiał zgromadzony w rozpatrywanej sprawie organ II instancji stwierdził, że postępowanie strony w latach 2008 - 2009 zdaniem organu mogło mieć znamiona działania w dobrej wierze, a zatem uznać należy, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności PRŚ w odniesieniu do roku 2008 oraz 2009 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Konstatując, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ wynikające art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Tym samym z uwagi, iż strona składając wnioski na rok 2008 oraz 2009 mogła działać w dobrej wierze decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w odniesieniu do nienależnie pobranych kwot: za rok 2008 - 3082,80 zł, za rok 2009 - 3082,80 zł, należało uznać za niezasadną.

Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...].05.2017 r. złożył E.T., który zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. polegające na ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności pomimo, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest wskazanymi niżej uchybieniami,

2. naruszenie przepisów Rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ustalenia powierzchni PEG

3. naruszenie przepisów Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) numer 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ,a w szczególności art.7 ust. 3 zdanie drugie w/w rozporządzenia ,

a ponadto, z ostrożności procesowej :

4. oparcie jej na wadliwym i przeprowadzonym z wykorzystaniem nieprawidłowej techniki pomiaru zadeklarowanych do przyznania płatności działek rolnych, w konsekwencji czego ustalenia w zakresie powierzchni PEG nie odpowiadają stanowi faktycznemu, co w sposób rażący rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji,

5. uchybienia polegające na zaniechanie dokonania przez organy obu instancji dokonania wizji lokalnej zadeklarowanych do przyznania płatności działek rolnych i poprzestanie na samej tylko analizie materiału graficznego, w konsekwencji czego ustalenia w zakresie powierzchni stwierdzonej nie odpowiadają stanowi faktycznemu, co w sposób rażący rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym strona wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji celem umorzenia postępowania

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2017.1369; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2017 r. uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 14515,90 zł oraz ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 8350,30 zł.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia wcześniejszej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16). W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., II OSK 518/09, LEX nr 746901). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, LEX nr 1588086)

Jeżeli zatem organ lub strona nie zgadza się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku kasatoryjnym, to powinni orzeczenie to zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych. Ponieważ w niniejszej sprawie od wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16), nie wniesiono skargi kasacyjnej, to zarówno organ jak i sąd rozpatrując ponownie sprawę (czyli rozpatrując skargę na drugą decyzję) są związani poglądem prawnym zawartym w uzasadnieniu tamtego prawomocnego wyroku. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi nawet główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, że skarżący rolnik realizował 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz, że zostały mu przyznane i wypłacone płatności rolnośrodowiskowe za lata 2008, 2009 i 2010. Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy wypłacone skarżącemu kwoty na podstawie ostatecznych decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008 – 2010 są płatnościami nienależnymi i czy wobec tego istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie przez skarżącego.

Mając na uwadze przytoczone wyżej uwagi dotyczące związania, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanym w sprawie wyroku przytoczyć należy w tym miejscu stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16) odnoszące się do oceny zaistnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przesłanek dla wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008 -2010. Sąd mianowicie jednoznacznie stwierdził, iż za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, że otrzymana pomoc rolnośrodowiskowa stała się pomocą pobraną nienależnie, która zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., podlega zwrotowi.

Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008 -2010 zostało wszczęte na skutek ustalenia przez organ, że w roku 2010 nastąpiło zmniejszenie powierzchni, na której jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe o 3,67 ha.

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16), w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane w związku z rozpoznaniem wniosku o przyznanie pomocy na realizację wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją. Przedmiot kontroli zgodności z prawem zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu nie dotyczy więc ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. W obecnym postępowaniu nie mogą być zatem badane zarzuty odnoszące się do tej decyzji i przyjętych w niej ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia płatności za rok 2010, a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu.

Mimo tych jednoznacznych, przytoczonych wyżej stwierdzeń Sądu, skarżący po raz kolejny podejmuje w obecnie rozpoznawanej skardze próbę podważenia ustaleń, które zadecydowały o zmniejszeniu płatności za rok 2010, powołanymi wyżej decyzjami, które były badane przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim - wyrok z dnia 12 czerwca 2014r. (II SA/Go 296/14) oraz wyrok NSA z dnia 17 września 2015r. (II GSK 2108/14). Z przyczyn wskazanych wyżej kwestionowanie ustaleń związanych ze zmniejszeniem płatności za rok 2010 nie mogło być zatem skuteczne.

Z powodu związania oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16), oceniając czy przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podporządkowały się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej przytoczyć należy w tym miejscu stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu tamtego wyroku, odnoszące się do kluczowej dla rozstrzygnięcia kwestii związanej z podniesionym przez skarżącego zarzutem przedawnienia.

Mianowicie w odniesieniu do należności pobranych za lata 2008 i 2009, przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności (a więc także możliwość wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 i 1a ustawy o ARMiR) zostały zawarte w art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 str. 18 z późn.zm.). Wedle ust. 5 tego przepisu, obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu jeżeli okres pomiędzy datą płatności pierwszej pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. Z kolei w odniesieniu do płatności pobranych przez skarżącego za rok 2010 kwestie dotyczące przedawnienia regulował art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L 316 str. 65 z późn.zm.).

Jak wskazał sąd stosując powyższe przepisy, kwestię dobrej wiary skarżącego organ powinien rozważyć odrębnie w odniesieniu do dat otrzymania płatności za lata 2008, 2009 i 2010. Przy tym Sąd zgodził się z organem, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności za 2010 r. i podpisując go nie pozostawał w dobrej wierze, albowiem był świadomy zobowiązań wynikających z realizacji zadania i znane mu były zasady na jakich pomoc ta jest przyznawana. Skoro skarżący w momencie składania wniosku o płatności za 2010 r. wiedział o prawnym wymogu rolniczego użytkowania gruntów o powierzchni 77 ha , a przy dołożeniu należytych starań winien zorientować się, że rzeczywisty stan uprawianych gruntów rolnych nie odpowiada deklarowanemu (jest mniejszy o 3,67 ha) nie można uznać, że pozostawał w dobrej wierze.

Zgodnie z powyższymi wskazaniami zawartymi w cytowanym uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16) organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę prawidłowo przyjął że w przypadku płatności za rok 2010, skarżący składając wniosek nie działał w dobrej wierze, natomiast w przypadku płatności za lata 2008 i 2009 zdaniem organu skarżący mógł pozostawać w dobrej wierze. Co za tym idzie obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności PRŚ w odniesieniu do roku 2008 oraz 2009 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w odniesieniu do nienależnie pobranych kwot: za rok 2008 - 3082,80 zł, za rok 2009 - 3082,80 zł, organ II instancji uznał za niezasadną.

Tym samym należy stwierdzić, że organ II instancji wykonał wszystkie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16).

Zarzuty skargi odnoszące się do przedawnienia z uwagi na upływ 12 miesięcy od dnia dokonania płatności dotyczyć mogą wyłącznie sytuacji gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu. Wynika to jednoznacznie z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zgodnie z którym "obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności." Analogiczny zapis został zawarty w mającym zastosowanie do płatności za rok 2010 art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L 316 str. 65 z późn.zm.) i również zapis taki znajduje się w powołanym w skardze art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) numer 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, które to rozporządzenie nie miało jednak zastosowania do płatności za lata 2008-2010. W rozpoznawanej sprawie, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Go 826/16) płatności przekazane na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki organu, lecz stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że w 2010r. nastąpiło pomniejszenie deklarowanej powierzchni o 3,67 ha, a ujawnienie tego faktu miało miejsce po wydaniu decyzji przyznających płatności i po wypłacie tych płatności, a co za tym idzie nie mógł znaleźć zastosowania 12-miesięczny termin przedawnienia określony w cytowanych wyżej przepisach.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.