Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 836/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4 i 5, art. 148
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 54 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia skargi na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania i orzeczenia o wznowieniu postępowania w sprawie nieodpłatnego przyznania działki oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., orzekając w trybie autokontroli, uwzględniło w całości skargę na własne postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. znak [...], uchyliło to postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty H. z [...] marca 2020 r. znak [...] o odmowie wznowienia postępowania oraz wznowiło postępowanie przed Starostą H. w przedmiocie nieodpłatnego przyznania działki.

Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2006 r. Starosta H., orzekając na wniosek Z. G. z [...] września 2006 r., nieodpłatnie przyznał wnioskodawczyni na własność działkę nr [...] o powierzchni 0,2999 ha położoną we wsi S. gm. N. Decyzja została wydana na podstawie art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stała się ostateczna [...] grudnia 2006 r.

W dniu [...] stycznia 2020 r. do Starosty H. wpłynęły dwa wnioski O. A. z [...] grudnia 2019 r., tj.

1) wniosek o przyznanie nieodpłatnie na własność, na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, działki nr [...] położonej we wsi S. gmina N. Wnioskodawczyni wskazała, że zamieszkiwała na tej działce z rodzicami i uprawiała grunty rolne, którą to aktywność kontynuowała po śmierci rodziców. Do wniosku dołączyła oświadczenia świadków potwierdzających te okoliczności;

2) wniosek o wznowienie postępowania oraz o uchylenie w całości decyzji Starosty H. z [...] listopada 2006 r. Zaprzeczyła faktom, na podstawie których wydano decyzję z 2006 r. Nie wskazała na jakiej podstawie żąda wznowienia postępowania.

Ad. 1) Postępowanie zainicjowane tym wnioskiem Starosta H. umorzył na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. decyzją z [...] lutego 2020 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z posiadania tytułu własności do działki przez Z. G. Odwołanie od decyzji Starosty złożyła O. A., formułując prośbę o wznowienie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] marca 2020 r. uchyliło decyzję Starosty i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazało na sformułowanie przez O. A. prośby o wznowienie postępowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta H. na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. "umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] listopada 2006 r.". Wyjaśnił, że [...] stycznia 2020 r. O. A. złożyła dwa wnioski o wznowienie postępowania. Drugi wniosek (ad. 2) został rozpoznany postanowieniem odmownym, zatem przedmiotowe postępowanie nie może się toczyć w tej samej sprawie. Decyzja umarzająca nie została zaskarżona.

Ad. 2) W stosunku do wniosku z [...] stycznia 2020 r. zatytułowanego "o wznowienie postępowania" Starosta H. w piśmie [...] z [...] lutego 2020 r. wezwał O. A. do usunięcia jego braków przez wskazanie daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia – w terminie 7 dni.

W odpowiedzi wnioskodawczyni w piśmie z [...] lutego 2020 r. wyjaśniła, że nie jest w stanie wskazać konkretnej daty, jednakże "niezwłocznie po dowiedzeniu się wystąpiła z wnioskiem dnia [...] grudnia 2019 r.".

W tych okolicznościach postanowieniem z [...] marca 2020 r. znak [...] Starosta H., orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 3 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania. Zdaniem organu, O. A. nie dochowała terminu na złożenie żądania wznowienia postępowania, nie wykazała fałszywości dowodów w oparciu o które wydano decyzję z [...] listopada 2006 r. oraz nie była stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Nadto przed złożeniem żądania wznowienia występowała z kilkoma pismami do Starosty: z [...] maja 2019 r., [...] lipca 219 r. i [...] września 2019 r. oraz otrzymywała na nie odpowiedzi (pisma z [...] czerwca 2019 r., [...] września 2019 r. oraz [...] października 2019 r.). W piśmie z [...] czerwca 2019 r. organ poinformował stronę o decyzji z [...] listopada 2006 r. wskazując numer decyzji i datę jej wydania. Z tych powodów Starosta przyjął, że już w czerwcu 2019 r. O. A. miała wiedzę, że ta decyzja nie została do niej skierowana. Zatem wniosek o wznowienie postępowania złożony [...] stycznia 2020 r. był spóźniony, bowiem złożono go z przekroczeniem terminu miesięcznego wynikającego z art. 148 K.p.a. Zdaniem Starosty, wnioskodawczyni nie wykazała również fałszywości dowodów, na podstawie których wydano decyzję z [...] listopada 2006 r., bowiem nie przedstawiła wyroku sądu skazującego za przestępstwo fałszerstwa.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła O. A. Zarzuciła wydanie decyzji w 2006 r. mimo braku spełnienia przesłanek do przyznania działki jej siostrze Z. G. Zdaniem strony, w postępowaniu prowadzonym w 2006 r. nie zweryfikowano dowodów przedstawionych przez Z. G. oraz nie sprawdzono, czy nie istnieją inne uprawnione do działki osoby. Tymczasem ona jest również zstępną poprzednich właścicieli działki i po ich śmierci przystąpiła do jej uprawy, na co przedstawiła oświadczenia czterech świadków.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Starosty H. z [...] marca 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 148 K.p.a. Ustaliło, że wniosek o wznowienie złożony [...] stycznia 2020 r. był spóźniony, bowiem skarżąca posiadała wiedzę o wydanej w 2006 r. decyzji najpóźniej [...] lipca 2019 r., kiedy złożyła pismo z prośbą o ustosunkowanie się do decyzji z [...] listopada 2006 r. Jej wiedza wynika również z wcześniej prowadzonej ze Starostą korespondencji, w której wnioskowała o informacje na temat stanu prawnego działki nr [...] (pismo pełnomocnika strony z [...] maja 2019 r.). Na to pismo otrzymała odpowiedź organu w piśmie z [...] czerwca 2019 r., w którym wskazano datę, znak i treść decyzji z 2006 r.

O. A. złożyła do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Kolegium z 16 kwietnia 2019 r., w której zarzuciła naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 w związku z art. 147 i art. 148 § 1 i 2 K.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania wynikającą z zaniechania analizy kwestii ujawnienia nowych okoliczności i dowodów (wskazała, że przedłożyła oświadczenia czterech świadków, z którymi rozmawiała [...] grudnia 2019 r. i uzyskała wiedzę o prawidłowym stanie faktycznym sprawy; tak naprawdę nigdy nie powzięła niebudzącej wątpliwości wiedzy o wydanej decyzji, bowiem przez szereg lat była zbywana przez urzędników dających jej do zrozumienia, że kwestia własności Z. G. jest nie do podważenia; Starosta już w 2013 r. mógł wznowić postępowanie, bowiem już wówczas podjęła próbę wyjaśnienia podstawy nabycia działki, ale Starosta zaniechał podjęcia właściwych działań);

2) art. 145 § 2 i § 3 K.p.a. przez zaniechanie weryfikacji przedłożonych przez nią oświadczeń świadków z dowodami będącymi podstawą decyzji z [...] listopada 2006r., gdy tymczasem kwestia fałszywości dowodów nie musi być wykazania wyrokiem, bowiem organ powinien wziąć pod uwagę oczywistość sfałszowania dowodu;

3) art. 149 § 1 – 2 w związku z art. 145 § 1 i art. 148 § 1 K.p.a. przez zaniechanie analizy zachowania terminu na żądanie wznowienia postępowania oddzielnie dla każdej z podstaw wznowienia;

4) art. 8, 9, 10, 12 § 1 i 2, 80 w związku z art. 145 § 1 K.p.a. przez zaniechanie analizy okoliczności skutkujących wznowieniem, w szczególności nieuwzględnienie okoliczności z 2013 r., kiedy poinformowała organ o fakcie swojego spadkobrania po poprzednich właścicielach działki nr [...] przedstawiając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku; zarzuciła również naruszenie art. 9 w związku z art. 64 § 2 i art. 235 § 1 K.p.a. przez zaniechanie udzielenia niezbędnych wyjaśnień oraz brak poinformowania o możliwości złożenia wniosku o wznowienie, a także brak dążenia organu do wyjaśnienia czy pismo z [...] lipca 2019 r. może być potraktowane jak wniosek o wznowienie postępowania. Wyjaśniła, że Starosta pouczył ją o możliwości wystąpienia na drogę postępowania cywilnego, a nie pouczył o możliwości wznowienia postępowania;

5) art. 157 § 1 i § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez brak zainicjowania przez Kolegium postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2006 r. z uwagi na naruszenie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wniosła o dopuszczenie dowodów z załączonych pism.

Skarga O. A. na postanowienie SKO w B. z [...] kwietnia 2020 r. została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygnaturą II SA/Bk 434/20. W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wskazało na jej uwzględnienie postanowieniem z 10 czerwca 2020 r. z uwagi na zastosowanie instytucji autokontroli. Postanowieniem z 6 lipca 2020 r. tutejszy sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie II SA/Bk 434/20 z uwagi na cofnięcie skargi w tej sprawie przez O. A., która powołała się na wydanie postanowienia autokontrolnego. Postanowienie sądu umarzające postępowanie stało się ostateczne bez poddania kontroli instancyjnej.

W postanowieniu autokontrolnym z [...] czerwca 2020 r. SKO w B. oceniło, że jego własne postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty H. zostały wydane w oparciu o błędną ocenę okoliczności sprawy, bowiem istnieją podstawy do wznowienia postępowania na skutek wniosku O. A. Zdaniem Kolegium, dopiero do skargi złożonej do sądu administracyjnego na postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. zostały dołączone dokumenty (przede wszystkim korespondencja prowadzona przez O. A. z organem w 2019 r.), wskazujące na prawdopodobieństwo istnienia okoliczności nieznanych organowi a istniejących w dniu wydawania decyzji w 2006 r. oraz na to, że skarżąca mogła posiadać przymiot strony w postępowaniu prowadzącym do wydania tej decyzji. Weryfikacji we wznowionym postępowaniu podlegają zatem okoliczności z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Jednocześnie Kolegium wskazało, że uchylone w trybie autokontroli postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. nie zostało wydane bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa, gdyż było wynikiem błędu organu i braków w aktach sprawy.

Skargę na postanowienie Kolegium z [...] czerwca 2020 r. złożyła Z. G., która zarzuciła:

1) naruszenie art. 148 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. przez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania w sytuacji, gdy O. A. składając wniosek o wznowienie nie zachowała miesięcznych terminów na złożenie tego wniosku wynikających art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a.;

2) naruszenie art. 140 w związku z art. 107 § 3, art. 8 i art. 9 K.p.a. przez całkowite pominięcie wskazania konkretnych okoliczności świadczących o zachowaniu przez O. A. terminów z art. 148 K.p.a., czym organ naruszył zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Nie wskazał wyczerpujących informacji faktycznych i prawnych, które powinny się znaleźć w uzasadnieniu orzeczenia kończącego postępowanie;

3) art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 148 § 1 i art. 16 § 1 K.p.a. przez dopuszczenie do prowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie wznowienia w sytuacji, gdy nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co będzie prowadziło do rażącego naruszenia art. 148 §1 K.p.a.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie stwierdzenie jego nieważności.

Skarżąca wywiodła, że Kolegium nie wskazało jakie okoliczności bądź argumenty świadczą o ziszczeniu się przesłanek z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. oraz zachowaniu przez O. A. terminów na złożenie żądania wznowienia postępowania, zwłaszcza że załączone przez tę skarżącą dokumenty do skargi na postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. na takie nowe, nieznane wcześniej organom okoliczności, nie wskazują. Zdaniem Z. G., bezspornie z akt wynika, że O. A. dowiedziała się o wydaniu decyzji z 2006 r. najpóźniej [...] lipca 2019 r., zaś wniosek o wznowienie złożyła dopiero [...] stycznia 2020 r. Organ pierwszej instancji podjął próbę ustalenia kwestii dochowania terminu na złożenie żądania wznowienia, wezwał stronę do wyjaśnień, jednak nie była ona w stanie podać konkretnych dat. Skarżąca wskazała orzecznictwo sądowe wspierające, w jej ocenie, sformułowaną argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Przed rozpoznaniem sprawy sąd dołączył do akt sprawy niniejszej akta sprawy II SA/Bk 434/20, zawierające m.in. pismo O. A. z [...] lipca 2019 r., skargę z [...] grudnia 2013 r. i odpowiedź na skargę Starosty H. z [...] stycznia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Postanowienie Kolegium z [...] czerwca 2020 r. zostało wydane w trybie tzw. autokontroli, zaś jego skutkiem jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty H. z [...] listopada 2006 r.

Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., który to przepis reguluje instytucję autokontroli organ, którego działanie zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania; w przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję; uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa; przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do treści art. 54 § 3 P.p.s.a., Kolegium uwzględniło skargę O. A. wniesioną na jego własne postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. utrzymujące w mocy odmowę wznowienia, uchyliło to postanowienie i wznowiło postępowanie zakończone decyzją ostateczną Starosty z [...] listopada 2006 r. Działanie Kolegium polegające na wydaniu postanowienia z [...] czerwca 2020 r., w okolicznościach tej konkretnej sprawy nie narusza prawa, bowiem postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. było wadliwe.

Postępowanie zakończone decyzją ostateczną może być wznowione z urzędu bądź na żądanie strony (art. 147 K.p.a.). Podstawy wznowienia postępowania wymienione zostały w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 K.p.a. i są to sytuacje, w których np. dowody, na podstawie których ustalono w sprawie istotne okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1); strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4); wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Z kolei stosownie do treści art. 148 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1); termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Stosownie do treści art. 149 § 1 K.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.

Z powyższego wynika, że aby wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na wniosek, należy w pierwszej kolejności ustalić czy żądający był (albo powinien być) stroną zakończonego już postępowania, na jakiej podstawie żąda wznowienia postępowania oraz czy podanie zostało złożone w terminie wynikającym z art. 148 K.p.a.

Jednocześnie sąd zwraca uwagę, że wznowienie postępowania w drodze postanowienia nie oznacza automatycznie uchylenia decyzji ostatecznej, co do której wznowienie się toczy. Wydanie postanowienia o wznowieniu nie oznacza także, że we wznowionym postępowaniu zostanie wydana decyzja merytoryczna np. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się sytuację, w której wobec niedających się usunąć wątpliwości na etapie przed wznowieniem postępowania (np. gdy nie można jednoznacznie ustalić czy wnioskodawca jest stroną postępowania oraz czy dochował terminu do złożenie żądania wznowienia postępowania), niezbędne staje się wznowienie postępowania i dokonanie ustaleń w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym we wznowionym postępowaniu (np. wyrok w sprawie II SA/Gd 570/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W zależności od wyników tych wyjaśnień może być wydana decyzja merytoryczna kończąca wznowione postępowanie na podstawie art. 151 K.p.a., ale może być również wydana decyzja umarzająca wznowione postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ten ostatni przypadek ma miejsce, gdy w sposób niebudzący wątpliwości organ dojdzie do ustalenia, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony postępowania, okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie nie odpowiadają żadnej z podstaw wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 – 8 K.p.a. lub że nie został zachowany termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z art. 148 K.p.a. Przy czym w zależności od ustaleń umorzenie może dotyczyć całości postępowania, ale może też dotyczyć jego fragmentu, np. tylko w zakresie obejmującym którąś ze wskazanych przez stronę podstaw wznowienia, jeśli nie zachowano warunków formalnych do żądania wznowienia na tej podstawie.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej należy w pierwszej kolejności zauważyć, że przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (a na tej podstawie została wydana decyzja Starosty H. z [...] listopada 2006 r.) posiada zstępny osoby, która przekazała gospodarstwo rolne na własność Skarbowi Państwa, gdy spełniona zostanie przesłanka faktycznego władania przez zstępnego przekazaną nieruchomością po śmierci poprzedniego uprawnionego. Przymiot strony posiadają również inni zstępni roszczący sobie prawa do przyznania nieodpłatnie własności nieruchomości z uwagi na faktyczne nią władanie po śmierci poprzednich uprawnionych. W przypadku gdy istnieje spór między zstępnymi, rozstrzygany on jest w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zauważyć należy, że żadna ze stron dotychczas nie kwestionowała, że O. A. jest zstępną poprzednich właścicieli działki nr [...] W. i B. A. akt wynika, iż nie uczestniczyła ona w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] listopada 2006 r. Skoro więc O. A. twierdzi, że to ona a nie siostra władała działką po śmierci rodziców oraz przedstawia na tę okoliczność oświadczenia kilku osób, a zatem skoro istnieje spór o prawo do przyznania nieodpłatnie własności działki, to wobec faktu nieuczestniczenia O. A. w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z [...] listopada 2006 r. - nie można odmówić jej interesu prawnego w postępowaniu nadzwyczajnym o wznowienie dotyczącym tej decyzji. Mogła ona zatem żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a spór co do tego czy miało to faktycznie miejsce i komu własność działki powinna być przyznana - powinien być w takim przypadku rozstrzygnięty po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W tym więc zakresie trafnie wskazuje Kolegium na konieczność wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię wznowienia (. A.) uprawdopodobniają istnienie przymiotu strony.

Podobnie jeśli chodzi o przesłankę z punktu 5 art. 145 § 1 K.p.a., tj. ujawnienie nowych dowodów lub okoliczności istotnych w sprawie, istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu tę decyzję. O. A. wskazuje i załącza oświadczenia świadków, którzy ją a nie Z. G. wymieniają jako zstępną władającą faktycznie działką nr [...] po śmierci rodziców. Jest to okoliczność wskazująca na podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Również zatem i w tym zakresie stanowisko Kolegium jest trafne, a podstawa ta powinna być zbadana po wznowieniu postępowania.

Wskazanie jednak we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności odpowiadających którejś z podstaw wznowienia wynikających z art. 145 § 1 pkt 1- 8 K.p.a. nie oznacza automatycznie dopuszczalności wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie powinien być bowiem złożony w terminie wynikającym z art. 148 § 1 K.p.a., a zachowanie tego terminu podlega kontroli organu. Trafnie wskazuje na tę okoliczność skarżąca Z. G., jednak sformułowane przez nią zarzuty nie mogą prowadzić do uwzględnienia skargi.

Nie dostrzega bowiem skarżąca, że wniosek o wznowienie postępowania złożony przez O. A. w piśmie z [...] grudnia 2019 r. (które wpłynęło do organu [...] stycznia 2020 r.), nie był pierwszym pismem siostry skarżącej, w którym wskazywała ona na nieprawidłowości w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty H. z [...] listopada 2006 r. Błędne było więc kategoryczne ustalenie Kolegium w postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r., jakoby wniosek o wznowienie z [...] stycznia 2020 r. O. A. złożyła z przekroczeniem miesięcznego terminu. Z akt wynika bowiem, że O. A. interesowała się kwestią nabycia własności działki przez Z. G. co najmniej od 2013 r., a korespondowała z organem w tej kwestii co najmniej od maja 2019 r. (organy wskazują na pismo wnioskodawczyni z [...] maja 2019 r., którego brak w aktach sprawy). Z akt również wynika, że O. A. po uzyskaniu informacji o decyzji z [...] listopada 2006 r. (z pisma Starosty z [...] czerwca 2019 r.) – wystąpiła z pismem z [...] lipca 2019 r. wskazując na krzywoprzysięstwo świadków powołanych w postępowaniu zakończonym decyzją z 2006 r. oraz wniosła aby Starosta ustosunkował się do tej decyzji. Trafnie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z [...] czerwca 2020 r. wskazało na ww. pismo z [...] lipca 2020 r. jako na możliwy wniosek o wznowienie postępowania. Istotnie, takiego jego charakteru wykluczyć nie można. Jego autorem jest bowiem strona, która po pierwsze, nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną a istnieje prawdopodobieństwo, że jako zstępna poprzednich właścicieli przymiot strony mogła posiadać, a po drugie, która domaga się od organu "ustosunkowania się" do tej decyzji i wskazuje na okoliczności podważające, w jej ocenie, trafność tego rozstrzygnięcia i materiał dowodowy stanowiący jego oparcie. Należy wskazać, że Starosta H. nie przywiązał do charakteru tego pisma należytej uwagi, nie podjął próby uzyskania stanowiska strony odnośnie kwalifikacji pisma, w szczególności nie pouczył o możliwości i dopuszczalności wznowienia postępowania oraz o podstawach wznowienia. Starosta skierował co prawda do O. A. zapytanie dotyczące spełnienia warunków formalnych żądania wznowienia, ale uczynił to dopiero po wpływie wniosku z [...] stycznia 2020 r. Natomiast co do pisma z [...] lipca 2019 r. zapytania nie kierował, a w ocenie sądu istniały ku temu podstawy. Miało to istotne znaczenie dla uprawnień procesowych strony jeśli chodzi o możliwości wznowienia postępowania.

W tych okolicznościach nadal nie wyjaśnioną pozostaje kwestia zachowania przez O. A. terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania. Jeśli bowiem pismo z [...] lipca 2019 r. było żądaniem wznowienia postępowania (co należy wyjaśnić), to nie wiadomo kiedy faktycznie uzyskała ona o decyzji z [...] listopada 2006 r. informacje uzasadniające żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 K.p.a., tzn. czy miało to miejsce dopiero z pisma Starosty H. z [...] czerwca 2019 r., czy też nastąpiło to wcześniej. Jeśli pismo z [...] lipca 2019 r. zakwalifikować jako żądanie wznowienia postępowania na ww. podstawie prawnej, czego wobec uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się nie można wykluczyć, to Starosta powinien przeanalizować korespondencję z O. A. prowadzoną w roku 2019 (ewentualnie prowadzoną wcześniej, w 2013 r.) i dopiero po usunięciu wątpliwości odnośnie dochowania terminu z art. 148 § 2 K.p.a. – prowadzić dalej postępowanie wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Jeśli zaś dojdzie do wniosku, że strona dużo wcześniej wiedziała o decyzji z 2006 r. w takim stopniu, iż możliwe było wniesienie żądanie wznowienia postępowania – wznowione zaskarżonym postanowieniem Kolegium postępowanie odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powinien umorzyć w tej części na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Zdaniem sądu, istotnie wskazania na powyższe okoliczności zabrakło w uzasadnieniu postanowienia Kolegium. Nie zajęło się ono należycie kwestią dochowania terminu z art. 148 § 2 K.p.a. niejako z góry przyjmując, że pismo z [...] lipca 2019 r. było wnioskiem o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Pominęło również okoliczność prowadzonej wcześniej przez O. A. ze Starostą H. korespondencji, która powinna zostać oceniona z punktu widzenia przepisu art. 148 § 2 K.p.a. Jednakże nie świadczy to o wadliwości zaskarżonego postanowienia uzasadniającej jego uchylenie. Nie świadczy też o tak istotnym naruszeniu zasady zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), że należałoby skargę uwzględnić. W zaistniałych okolicznościach, gdy bez głębszych analiz przyjęto że dopiero wniosek z [...] grudnia 2019 r. jest żądaniem wznowienia, a nie wyjaśniono charakteru pisma z [...] lipca 2019 r. oraz terminowości złożenia żądania wznowienia ewentualnie w nim zawartego, wyjaśnienie tych okoliczności może nastąpić dopiero po wznowieniu postępowania. Innymi słowy, Starosta H. prowadząc wznowione zaskarżonym postanowieniem Kolegium postępowanie nie będzie mógł się uchylić od wskazania czy został zachowany wynikający z art. 148 § 2 K.p.a. termin do złożenia żądania wznowienia na podstawie art. 145 §1 pkt 4 K.p.a.

Podobnie jeśli chodzi o podstawę wznowienia wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. O ile, jak wyżej wywiedziono, nie można wykluczyć że okoliczności wskazane przez O. A. tej podstawie odpowiadają (na co trafnie wskazało Kolegium), o tyle organ nie może uchylić się od ustalenia, czy zachowano termin na żądanie wznowienia na tej podstawie, wynikający z art. 148 § 1 K.p.a., czyli termin miesięczny od dnia dowiedzenia się przez stronę o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.

W zależności od powziętych ustaleń, organ powinien wydać decyzję umarzającą wznowione postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (w całości lub w części, wypowiadając się odnośnie każdej ze wskazanych podstaw wznowienia) lub zakończyć wznowione postępowanie decyzją merytoryczną. Wznowienie orzeczone zaskarżonym postanowieniem jest zatem co do zasady zgodne z prawem, z tym że w okolicznościach tej konkretnej sprawy dopiero otworzyło drogę do ustaleń kwestii formalnoprawnych (terminowości złożenia wniosku). Jeśli te ustalenia będą pozytywne dla O. A., postępowanie zakończy się wydaniem decyzji merytorycznej na podstawie art. 151 K.p.a. Jeśli organ ustali przekroczenie terminu z art. 148 K.p.a., będzie musiał wydać decyzję umarzającą wznowione postępowanie. Z uwagi na powyższe skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Natomiast sąd nie stwierdził wad zaskarżonego postanowienia skutkujących stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 K.p.a. Jak bowiem wyżej wyjaśniono, w niektórych przypadkach zachowanie terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania może być badane po wznowieniu, co ma miejsce w sprawie niniejszej, a co jeszcze raz należy powtórzyć - nie musi prowadzić do zakończenia wznowionego postępowania decyzją merytoryczną.

Spełnione zostały również przesłanki do wydania postanowienia autokontrolnego na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. Skarga O. A. złożona w sprawie II SA/Bk 434/20 na postanowienie SKO w B. z [...] kwietnia 2020 r. zasadnie zarzucała nieuwzględnienie faktu prowadzenia przez nią korespondencji ze Starostą H. w 2019 r., w tym złożenia pisma z [...] lipca 2019 r., brak pouczenia o możliwości wznowienia postępowania oraz przedwczesne wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Zaskarżonym w sprawie niniejszej postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Kolegium bez naruszenia prawa tę skargę, z wyżej wskazanych powodów, uwzględniło. Uczyniło to przy tym w wymaganym w przepisie art. 54 § 3 P.p.s.a. trzydziestodniowym terminie od dnia wpływu skargi O. A. na postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. (skarga wpłynęła [...] maja 2020 r., zaskarżone postanowienie wydano [...] czerwca 2020 r.). Wypowiedziało się również odnośnie wystąpienia wady orzeczenia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, których to wad nie stwierdziło, a sąd tę ocenę podziela. Skarga została też uwzględniona w całości, jak tego wymaga ww. przepis.

Na marginesie wskazać należy, co trafnie podnosi skarżąca Z. G., że budzi wątpliwości ustalenie Kolegium, iż przy wydawaniu postanowienia z [...] kwietnia 2020 r. nie dysponowało ono dokumentami załączonymi do skargi O. A. w sprawie II SA/Bk 434/20 i dopiero z uwagi na ich załączenie do tej skargi miało pełny obraz sytuacji procesowej, co usprawiedliwiało wydanie postanowienia z [...] czerwca 2020 r. Z uzasadnienia postanowienia z [...] kwietnia 2020 r. wynika bowiem, że Kolegium powołuje się w nim m.in. na pismo O. A. z [...] lipca 2019 r. cytując nawet jego fragmenty. To wskazuje, że – wbrew twierdzeniom Kolegium - dysponowało dokumentami na których brak później się powoływało. Nie ma to jednak znaczenia w sprawie niniejszej, bowiem wznowienie postępowania było uzasadnione, jak wyżej wyjaśniono, zaś do wydania postanowienia autokontrolnego może prowadzić również oczywiście błędna ocena dowodów.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.