Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 488/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant referendarz sądowy Leszek Foryś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Łd 488/07

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., w sprawie 3II SA/Łd 1464/01, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uwzględniając skargę K. W., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. W. choroby zawodowej.

W uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. W powyższym wyroku Sąd stwierdził również, powołując się na pozycję 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, że brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, tak jak to przyjęto w opinii Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. z dnia 21 marca 2001 r. oraz w zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, że treść obu orzeczeń lekarskich wskazywała na rozpoznanie różnych schorzenia oraz że orzeczenie Kolejowej Poradni Medycyny Pracy w W. nie zawierało w ogóle uzasadnienia, nie spełniało wymagań opinii biegłego, nie mogło więc stanowić podstawy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.

W kolejnej decyzji z dnia[...] , wydanej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, Nr 106 ze zm.) oraz § 1 ust. 1, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nie stwierdził u K. W. choroby zawodowej pod postacią uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Organ odwoławczy, rozpoznając wniesione przez K. W. odwołanie, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego u K. W. brak jest podstaw do stwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu z tego względu, iż stwierdzony u niego ubytek słuchu typu pozaślimakowego dla ucha prawego i możliwość uszkodzenia ślimaka w uchu lewym nie jest charakterystyczny dla zdrowotnych skutków oddziaływania zawodowego hałasu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził bowiem, iż skoro u K. W. przeprowadzone wnikliwe badania nie ujawniły obustronnego uszkodzenia słuchu typu ślimakowego, to jest to okoliczność wykluczająca uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem. Z punktu widzenia medycznego wykazano, w ocenie organu, ponad wszelką wątpliwość, że uszkodzenie słuchu nie zostało spowodowane hałasem i powstało z przyczyn pozazawodowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. W. zarzucił naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 § 1 oraz art. 75 k.p.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w tym § 1, § 7 oraz § 9. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w sprawie duże znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Łd 1464/01, w uzasadnieniu którego Sąd w sposób oczywisty wskazał na zasadnicze uchybienia organu w trakcie wydawania decyzji o odmowie uznania za chorobę zawodową stwierdzonego u niego uszkodzenia słuchu. Zdaniem skarżącego, mimo obszerności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ nie obalił domniemania prawnego wynikającego z § 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Wprawdzie w uzasadnieniu powołano się na opinię uzupełniającą wydaną przez Instytut Medycyny Pracy im. [...] ale zupełnie zdeprecjonowano wyniki przeprowadzonych badań, dokonując ich arbitralnej selekcji. W powołanej decyzji po pierwsze wskazano, iż cierpi on na obustronne uszkodzenie słuchu, i po drugie - co najistotniejsze - de facto nie potwierdzono, ani też nie zaprzeczono domniemaniu istnienia choroby zawodowej. Skarżący wskazał na niedokładności, jakie pojawiły się w opinii, na której oparto rozstrzygnięcie, bowiem w dacie 9 kwietnia 1999 r. nie było przeprowadzanych żadnych badań słuchu, zaś wyniki uzyskane podczas badania w [...] dawały wskaźnik o wiele większej utraty słuchu niż wynika to z opinii uzupełniającej. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, iż z dokumentacji lekarskiej w sposób jasny i nie budzący wątpliwości wynika, że nigdy nie chorował na żadne schorzenia uszu, co sugeruje się w jednej z opinii, a ponadto bezspornym jest, iż właśnie uszkodzenie słuchu spowodowało konieczność jego wcześniejszego przejścia na emeryturę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesioną skargę, wyrokiem z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 297/06, uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. W motywach wyroku Sąd stwierdził, iż domniemanie prawne wyprowadzone z będącego w niniejszej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), ma charakter wzruszalny i może zostać obalone, jeżeli właściwa jednostka organizacyjna służby zdrowia w sposób wyczerpujący i jednoznaczny stwierdzi w orzeczeniu, iż uszkodzenie słuchu jest następstwem wyłącznie innych, konkretnie wskazanych okoliczności.

Sąd pierwszej instancji, powołując art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przede sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskazał, że w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. Sąd dokonał oceny ustaleń poczynionych przez organy administracji i uznał, że dają one podstawę do uwzględnienia skargi, a w konsekwencji do uznania, że rozpoznane u skarżącego przez Centrum [...] w W. (orzeczenie z dnia 21 marca 2001 r. Nr[...]) obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego daje podstawę do stwierdzenia u niego choroby zawodowej, zaś stopień uszkodzenia słuchu nie ma znaczenia. Sąd stwierdzając, iż treść obu orzeczeń lekarskich jednostek kolejowej służby zdrowia wydanych w tej sprawie jest różna, oraz że orzeczenie [...] Poradni Medycyny Pracy w W. nie zawiera w ogóle uzasadnienia, zalecił ich uzupełnienie w kierunku wyjaśnienia rozbieżności w rozpoznanych schorzeniach, szczegółowego uzasadnienia stanowiska co do rozpoznanej choroby. Oznaczało to, zdaniem Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, iż przeprowadzanie ponownych badań skarżącego było zbędne, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazywał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał dalej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący był maszynistą trakcji elektrycznej i przez 31 lat pracował w narażeniu na działanie ponadnormatywnego poziomu hałasu. W ocenie Sądu w sprawie nie ustalono przyczyn pozazawodowych uszkodzenia słuchu. Trafnie zatem skarżący zarzucił, że organy inspekcji sanitarnej nie obaliły przytoczonego wyżej domniemania prawnego. Nie wykazano bowiem, iż u skarżącego występowały schorzenia wymienione w orzeczeniu z dnia 17 marca 2005 r. Poradni Chorób Zawodowych, które w ocenie tej jednostki orzeczniczej powodują pozazawodowe uszkodzenie słuchu, tj. złamanie poprzeczne piramidy kości skroniowej, nerwiaki nerwu VIII, uszkodzenie toksyczne, uszkodzenia infekcyjne, głuchota starcza typu neuralnego. Również Instytut Medycyny Pracy wskazując w opinii z dnia 26 stycznia 2006 r. pozazawodowe przyczyny uszkodzenia słuchu, tj. ototoksyczne działanie leków, niedotlenienie, zaburzenia metaboliczne, choroby ucha wewnętrznego, nie stwierdził konkretnie, która z nich była przyczyną uszkodzenia słuchu u skarżącego.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie miało to, iż stopień uszkodzenia słuchu nie może decydować o kwalifikowaniu schorzenia jako niezwiązanego z warunkami pracy. W kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, z którego wynika, iż u skarżącego nastąpiło uszkodzenie słuchu, bowiem jednostka służby zdrowia uprawniona do rozpoznania choroby zawodowej (wymieniona w § 7 rozporządzenia) wydała w dniu 21 marca 2001 r. orzeczenie o rozpoznaniu u skarżącego obustronnego upośledzenia słuchu typu odbiorczego, a więc schorzenia objętego punktem 15 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do powołanego rozporządzenia oraz w kontekście oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., w którym Sąd stwierdził naruszenie przez organy inspekcji sanitarnej prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, iż stopień uszkodzenia słuchu uzasadnia odmowę stwierdzenia choroby zawodowej, skargę należało uznać za zasługującą na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. zaskarżając je w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisów § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, oraz zarzucie naruszenia przepisów postępowania, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W uzasadnieniu wniesionej kasacji organ stwierdził, iż badania wykonane u skarżącego we wszystkich jednostkach orzeczniczych (kolejowych i nie kolejowych) nie wykazały obustronnego uszkodzenia słuchu typu ślimakowego. Natomiast rozpoznano u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu z komponentem przewodzeniowym, co nie jest charakterystyczne dla głuchot spowodowanych hałasem, gdyż hałas w jednakowy sposób oddziałuje na oba narządy słuchu powodując obustronne uszkodzenie ślimaka, nigdy zaś nie dochodzi do uszkodzenia ślimaka tylko w jednym uchu. Skoro, więc ubytek słuchu rozpoznany u skarżącego nie jest chorobą zawodową narządu słuchu wymienioną pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, to nie może zachodzić domniemanie prawne, że u skarżącego występuje choroba zawodowa. W ocenie organu nie jest zadaniem jednostek orzeczniczych ustalanie przyczyny powstania rozpoznanej u pracownika (byłego pracownika) choroby, a jedynie ustalenie, czy choroba ta została spowodowana narażeniem zawodowym, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem.

W tej sytuacji, w ocenie organu, Sąd naruszył przepis § 1 ust 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię stwierdzając, że obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu daje podstawę do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej i przez to błędnie zarzucił organom naruszenie prawa materialnego mimo, że organy ustaliły, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, jakie zmiany są charakterystyczne dla obrazu klinicznego głuchot spowodowanych hałasem i że sam typ odbiorczy uszkodzenia słuchu bez cech obustronnego uszkodzenia ślimaka nie może być uznany za chorobę zawodową narządu słuchu.

Nadto organ wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny z oceny prawnej przedstawionej w poprzednim wyroku, że przepisy prawa materialnego nie dają podstaw do "ograniczania choroby uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia" wysnuł z naruszeniem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek, że ta ocena prawna prowadzi w konsekwencji do uznania, że u skarżącego występuje choroba zawodowa mimo, iż w ponownie przeprowadzonym postępowaniu stopień uszkodzenia słuchu nie był przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie Sąd, mimo wykazania przez uprawnione jednostki orzecznicze, że u skarżącego nie występuje obustronne uszkodzenie ślimaka, odmiennie niż we wcześniejszym wyroku stwierdził, że sam odbiorczy charakter ubytku słuchu daje podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej u K. W.

W wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów kasacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przede wszystkim trafny jest zarzut uchybienia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd pierwszej instancji bowiem z oceny prawnej przedstawionej w poprzednim wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., że przepisy prawa materialnego nie dają podstaw do "ograniczania choroby uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia" wyprowadził błędny wniosek, iż ta ocena prawna prowadzi w konsekwencji do uznania, że u skarżącego występuje choroba zawodowa.

Ponadto w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na różne rozpoznane schorzenia i tak w jednym orzeczeniu stwierdzono u K. W. "niedosłuch obustronny znacznego stopnia typu mieszanego", natomiast w orzeczeniu Centrum [...] w W. stwierdzono "obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego". Rozbieżność w stawianej diagnozie spowodowała, iż Sąd w tymże wyroku wskazał, że opinie lekarskie znajdujące się w aktach nie spełniają wymagań, o jakich mowa w art. 84 §1 k.p.a. i dlatego nie mogły być podstawą wydania decyzji co do istoty sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stwierdzenie Sądu I instancji czyniło co najmniej nieuprawnionym stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż fakt zlecenia uzupełnienia orzeczeń lekarskich w kierunku wyjaśnienia rozbieżności w rozpoznanych schorzeniach oznacza, że przeprowadzenie ponownych badań u skarżącego było zbędne, bowiem na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie Sąd w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. nie wskazywał.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż Sąd I instancji uzasadniając swe stanowisko w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. wskazał wprost na to, że zakwestionowane decyzje administracyjne z dnia [...] i z dnia [...] wydane zostały "...bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, z naruszeniem obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego". Ponadto we wcześniejszych wskazaniach Sąd wręcz stwierdził, iż w braku szczegółowego uzasadnienia orzeczeń lekarskich organ ma obowiązek zażądania uzupełnienia opinii o uzasadnienie, co spowodowało, że wydane orzeczenia lekarskie eliminujące stwierdzone wady nie mogły się odbyć bez ponownego badania strony domagającej się stwierdzenia u niej choroby zawodowej.

Tym samym Sąd II instancji stwierdził, iż postawiony w zaskarżonym wyroku zarzut zbędności przeprowadzonych ponownych badań nie jest uprawniony, a treść wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. upoważniała do stwierdzenia, iż przeprowadzone kolejne badania K. W. były wręcz niezbędne dla wydania orzeczeń lekarskich, o jakich mowa w § 7 rozporządzenia.

Za zasadny uznał też Sąd II instancji zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu §1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, przez błędną jego wykładnię, polegającą na sprzecznym z treścią tego przepisu przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że rozpoznane u K. W. przez Centrum [...] w W. orzeczeniem z dnia 21 marca 2001 r. obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego daje podstawę do stwierdzenia u niego choroby zawodowej.

Zgodnie bowiem z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się wyłącznie choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. W załączniku tym pod poz. 15 jako chorobę zawodową wymienia się uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, co oznacza, że nie każde uszkodzenie słuchu jest uznawane za chorobę zawodową a jedynie takie, którego obraz kliniczny jest charakterystyczny dla głuchoty spowodowanej narażeniem zawodowym na hałas. Rozpoznanie więc jednostki chorobowej, takiej jak obustronne upośledzenie słuchu, nie jest tożsame z rozpoznaniem takiego schorzenia, jak uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.

Trafnie też wskazano w skardze kasacyjnej, iż organy w oparciu o ponownie wydane orzeczenia lekarskie ustaliły, jakie zmiany są charakterystyczne dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, a do poczynienia tych ustaleń organy zostały zobowiązane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lutego 2004 r., w którym to wyroku Sąd stwierdził, że orzeczenia lekarskie wydane w postępowaniu nie wyjaśniały, jakie zmiany są charakterystyczne dla głuchot spowodowanych hałasem i dlatego nie mogły być podstawą wydania wcześniejszych decyzji co do istoty sprawy.

Do treści ponownie wydanych orzeczeń lekarskich Sąd w zaskarżonym wyroku nie odniósł się, nie zakwestionował ani stwierdzeń, ani ocen w tychże orzeczeniach zawartych, a będących podstawą wydania decyzji przez Sąd pierwszej instancji kontrolowanej.

Na koniec rozważań Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji winien poddać analizie zaskarżoną decyzję w zestawieniu z treścią przepisów rozporządzenia i materiałów stanowiących podstawę jej wydania, w szczególności wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., która w dalszym ciągu pozostaje dla Sądów i organów wiążąca i przy uwzględnieniu dyspozycji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Mając na uwadze tak określoną kognicję, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt 3II SA/Łd 1464/01, uchylając zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, wskazał na szereg uchybień o charakterze proceduralnym, których usunięcie miało umożliwić organom wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, pozwalający właściwie zastosować przepis prawa materialnego, wynikający z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Sąd I instancji zarzucił organowi odwoławczemu przede wszystkim, iż treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich wskazywała na rozpoznanie u skarżącego różnych schorzeń, a także, iż orzeczenia te nie zawierały w ogóle uzasadnienia, nie spełniały więc wymagań opinii biegłego i nie mogły stanowić podstawy wydania decyzji.

Stosownie do treści art. 153 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 (OSP 1999, z. 5 poz. 101 z glosą B. Adamiak), wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, że oznacza to, że "(...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy".

Analiza akt administracyjnych upoważnia do stwierdzenia, że ponownie rozpoznając sprawę, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, wypełniając zalecenia sądu w odnośnie uzasadnienia opinii lekarskich, po przeprowadzeniu ponownych badań, przeprowadzonych pod kątem szczegółowego ustalenia, czy ubytek słuchu u skarżącego spowodowany został hałasem, czy tez etiologia jego choroby ma inny charakter, wypełniły należycie zalecenia Sądu I instancji, zawarte w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r.

Ocenę taką zawarł również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1881/06,, który uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 297/06, o uchyleniu decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia u K. W. choroby zawodowej, stwierdził, iż organy inspekcji sanitarnej prawidłowo wykonały zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 18 listopada 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, iż orzeczenia lekarskie (z dnia 17 marca 2005 r., Nr [...], wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., oraz z dnia 12 września 2005 r., Nr [...] , wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł.) opisały w sposób szczegółowy etiologię ubytku słuchu u skarżącego, oraz wykazały jakie zmiany chorobowe są charakterystyczne dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, a jedynie takie stanowią przesłankę do uznania, iż ubytek słuchu u skarżącego ma związek z wykonywana pracą.

Ocena prawna dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny, w myśl art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana. Tak więc wykładnia prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1881/06, zobowiązuje Sąd rozpoznający sprawę w składzie niniejszym do jej zastosowania przy ponownym rozpoznaniu niniejszej skargi.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132 poz. 1115), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Podstawowym więc obowiązkiem organu rozpoznającego roszczenie o uznanie choroby zawodowej jest ustalenie, czy choroba zawodowa stwierdzona u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a następnie ustalenie, czy praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. Są to dwa ustalenia o fundamentalnym znaczeniu dla uwzględnienia żądania.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984 r. – II PRN 9/84 wskazał, na konstrukcję § 1 powołanego wyżej rozporządzenia, przemawiającą za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy, w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie.

W Wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w pozycji 15, jako chorobę zawodową wymieniono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.

W tej sytuacji w przypadku pracy zawodowej świadczonej z narażeniem na działanie hałasu uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane jako choroba zawodowa tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu swej opinii (orzeczenia) stwierdzi, że uszkodzenie słuchu nie jest następstwem działania hałasu.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, dotyczących zarówno przebiegu pracy zawodowej, jak i warunków występujących w środowisku pracy skarżącego, bezspornym między stronami jest fakt zatrudnienia K. W. w warunkach narażających na działanie hałasu. Skarżący przez wiele lat pracował jako maszynista trakcji elektrycznej, w warunkach ponadnormatywnego hałasu. Wykonywanie zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej nie jest jednak jedynym elementem podlegającym badaniu przez organy sanitarne w trakcie prowadzonego postępowania dotyczącego stwierdzenia choroby zawodowej. Potwierdzenie świadczenia pracy w środowisku narażającym na powstanie choroby zawodowej nie jest wystarczające. Choroba wymieniona w Wykazie chorób zawodowych musi bowiem zostać stwierdzona orzeczeniem lekarskim. Stosownie bowiem do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, koniecznym warunkiem stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie lekarskie rozpoznanie.

Rozpoznawanie chorób zawodowych zostało powierzone specjalistycznym jednostkom służby zdrowia, natomiast w tej sprawie dwie z nich - Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., będący jednostką odwoławczą w lekarskim postępowaniu rozpoznawczym - orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Z treści opinii Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. z dnia 12 września 2005 r., Nr[...] , oraz z jego dodatkowych wyjaśnień dokonanych pismem z dnia 26 stycznia 2006 r. na wezwanie organu odwoławczego, wynika, że analiza dokumentacji lekarskiej popartej przeprowadzonymi specjalistycznymi badaniami audiologicznymi, zweryfikowanymi audiometrią obiektywną i uzupełnionymi oceną układu równowagi, wyklucza stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Stwierdzony bowiem u K. W. obustronny odbiorczy ubytek słuchu (ucho prawe 47,3 dB, ucho lewe 40,6 dB) z komponentem przewodzeniowym (ucho środkowe) jak i odbiorczym (ślimak, nerw słuchowy), przemawia za etiologią pozazawodową wykazanego ubytku słuchu. W opinii lekarzy specjalistów stwierdzony ubytek słuchu nie jest typowy dla skutków ekspozycji na hałas i ma charakter pozazawodowy (zmiany w układzie przewodzącym dźwięk, zmiany uwarunkowane wiekiem, zmiany naczyniowe w uchu wewnętrznym). Hałas w jednakowy sposób oddziałuje na oba narządy słuchu, powodując uszkodzenie komórek słuchowych narządu Cortiego w ślimaku, co w konsekwencji prowadzi do obustronnego symetrycznego odbiorczego ubytku słuchu o lokalizacji ślimakowej. Nawet uszkodzenie ślimaka, jeśli zostało stwierdzone w jednym tylko uchu, nigdy nie będzie przyczynowo związane z hałasem i uznane za chorobę zawodową. Z uwagi na fakt, że testy audiologiczne wykluczyły cechy uszkodzenia ślimaka w obydwu uszach, uznać należało, że niedosłuch odbiorczy nie powstał wskutek szkodliwego działania hałasu na narząd słuchu. Nawet udokumentowane narażenie na hałas ponadnormatywny na stanowisku pracy stanowi tylko jeden z warunków niezbędnych do rozpoznania choroby zawodowej. Jednakże zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego. W przypadku skarżącego warunek ten nie został spełniony.

Reasumując stwierdzony u skarżącego w badaniach audiologicznych obustronny odbiorczy ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i ma etiologię pozazawodową oraz nie daje merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu według pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych.

Zgodnie z § 10 ust. 1 cytowanego rozporządzenia inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W tej sytuacji, skoro specjalistyczne jednostki służby zdrowia, właściwe w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych, orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie było możliwe jej stwierdzenie. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i organy inspekcji sanitarnej są związane negatywnym orzeczeniem lekarskim. Powyższy pogląd był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA 297/98 LEX 45837, wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r. sygn. akt I Sa 1801/00 LEX 77663, wyrok NSA z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 634/98 Pr.Pracy 1998/12/38) oraz WSA (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 851/04 nie publikowany, wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 849/04 nie publikowany).)

Należy zatem stwierdzić, iż przepisy obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych pozwalały na stwierdzenie choroby zawodowej, wymienionej w wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem tego rozporządzenia, tylko w przypadku, gdy zostanie wykazany związek przyczynowy pomiędzy powstałym schorzeniem wymienionym w Wykazie chorób zawodowych, a warunkami pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Sam fakt pracy w warunkach szkodliwych nie stanowi podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, konieczne jest jeszcze wykazanie, że występujące schorzenie zostało wywołane pracą w warunkach szkodliwych. Stwierdzenie utraty słuchu (co ma miejsce u skarżącego) nie oznacza więc automatycznego stwierdzenia choroby zawodowej. W przypadku choroby zawodowej wymienionej w pkt 15 Wykazu chorób zawodowych nie chodzi bowiem o każde uszkodzenie słuchu, ale tylko takie, które zostało wywołane działaniem hałasu. W przedmiotowej sprawie medyczne jednostki orzecznicze stwierdziły jednoznacznie, że schorzenie skarżącego nie zostało wywołane czynnikami zawodowymi (hałasem), a charakter tego schorzenia nie jest charakterystyczny dla klinicznego obrazu głuchot spowodowanych hałasem w środowisku pracy. Swoje opinie jednostki orzecznicze wyczerpująco uzasadniły i poparły wynikami przeprowadzonych badań i testów specjalistycznych. W tej sytuacji nawet stwierdzenie przez organy sanitarne pracy w warunkach szkodliwych nie upoważniało do podjęcia decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej w przypadku negatywnego orzeczenia lekarskiego, którym organy sanitarne są związane w danej sprawie i nie mają prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.