Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 851/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 187
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi D. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz D. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki kwotę 12.254 zł (słownie: dwanaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2014 r. odmawiającą D. (dalej: "Fundusz" bądź "Skarżący") stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 503.602,89 zł pobranego od dywidend wypłaconych przez polskich płatników w latach: 2008, 2010 i 2011.

We wniosku z dnia 5 listopada 2013 r. Skarżący wystąpił o stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 503.602,89 zł, pobranego z tytułu dywidend wypłaconych w latach: 2008, 2010 i 2011 przez płatników: T.S.A. (obecnie: O.S.A.), P. S.A., B. S.A. oraz jej zwrot na wskazany rachunek bankowy. Zdaniem Funduszu podatek ten został pobrany nienależnie.

Skarżący jest podmiotem działającym na gruncie prawa amerykańskiego, którego działalność reguluje zwłaszcza akt dotyczący amerykańskich spółek inwestycyjnych tj. I., dalej ICA. Fundusz został utworzony przez D.i na gruncie prawa amerykańskiego stanowi tzw. series fund tzn. fundusz, który co do zasady reprezentuje określoną kategorią portfela inwestycyjnego Trustu.

Fundusz argumentował, iż jest porównywalny do funduszy działających na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146. poz. 1546, z późn. zm., dalej "u.f.i."), oraz do funduszy z siedzibą w Unii Europejskiej.

Skarżący, wskazując sposób tworzenia Funduszu, przedmiot działalności, a także, że Fundusz posiada depozytariusza oraz spółkę zarządzającą stwierdził, iż polskie i unijne fundusze inwestycyjne są porównywalne.

Zdaniem Strony, przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654, z późn. zm., dalej u.p.d.o.p.), przewidujący zwolnienie podmiotowe dla polskich funduszy inwestycyjnych oraz dla funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Unii Europejskiej lub w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego są dyskryminujące dla funduszy z siedzibą w państwach spoza Unii Europejskiej i naruszają swobodę przepływu kapitału, wyrażoną w art. 56 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz.U. nr C 321 E z 29 grudnia 2006 r., dalej: "TWE"), obecnie art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.U.U.E. Cl 15/74 z 9 maja 2008 r., dalej: "TFUE").

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] października 2014 r. odmówił Skarżącemu stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 503.602,89 zł.

Organ wskazał, iż płatnicy: B.S.A. w 2008 r. i 2010 r., T.S.A. (obecnie O.S.A.) w 2008r., P.S.A. w 2010r, i 2011 r. pobrali zgodnie z art. 11 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów podpisanej w W. 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976r. Nr 31, poz. 178 i 179, od dywidend wypłaconych na rzecz Podatnika zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych wg. stawki 15%. Natomiast od dywidendy wypłaconej w 201 lr. na rzecz Funduszu płatnik B.S.A. pobrał podatek wg. stawki 19% wynikającej z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., przy czym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] września 2013 r., stwierdził nadpłatę na rzecz Funduszu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 9.818 zł pobranego z tytułu dywidendy wypłaconej przez B.S.A.

Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych są fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, w oparciu o którą tworzone są i działają jedynie fundusze mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z treści art. 1 tej ustawy. Zdaniem Naczelnika ze zwolnienia z opodatkowania korzystają tylko fundusze inwestycyjne, które warunki określa u.f.i.

Organ stwierdził, iż Fundusz nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. na co wskazuje analiza porównywalności Funduszu i polskich funduszy inwestycyjnych. Jest on bowiem tworzony i zarządzany w sposób odmienny. Fundusz ten nie jest zobligowany, jak w przypadku polskich funduszy inwestycyjnych, do uzyskania zezwolenia właściwych władz kraju swojej siedziby w momencie tworzenia. Zatem procedura rejestracyjna amerykańskiego funduszu inwestycyjnego nie może być utożsamiana ze znacznie bardziej restrykcyjną procedurą otrzymania zezwolenia, której podlegają fundusze z państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Polski.

Organ I instancji podniósł, że zgodnie z przepisami u.f.i., polskie fundusze inwestycyjne są tworzone, zarządzane oraz reprezentowane przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, które uzyskało zezwolenie na prowadzenie działalności polegającej na zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. W okresie, którego dotyczy wniosek, Fundusz nie był zarządzany przez podmiot, który prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę, lecz przez Zarząd Powierniczy. Zdaniem organu okoliczność, iż Fundusz, zawarł umowę z D.(dalej: "doradca inwestycyjny") i powierzył mu zarządzanie inwestycjami, nie jest równoznaczny z tym, że Fundusz był zarządzany przez podmiot, który prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Zdaniem organu z umowy o świadczenie doradztwa inwestycyjnego wynika, że Zarząd Funduszu zachowuje prawo do nadzoru w zakresie usług świadczonych przez Doradcę inwestycyjnego oraz to zarząd Powierniczy zajmuje się sprawami Funduszu.

Wobec powyższego w ocenie organu I instancji nie można uznać, że sposób zarządzania Skarżącym oparty na Zarządzie, oznacza, że Fundusz był zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Organ I instancji skonstatował, że sposób zarządzania Funduszem oparty na Zarządzie, oznacza, że Skarżący był zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Wskazał ponadto, że podstawową działalnością podmiotu zarządzającego Funduszem jest zarządzanie portfelem dla spółek inwestycyjnych, portfelem dla osób fizycznych i/lub małych przedsiębiorstw lub klientów instytucjonalnych (innych niż spółki inwestycyjne), a także obejmują selekcję innych doradców oraz doradztwo w zakresie sekurytyzacji. Tymczasem w świetle art. 6 ust. 2 dyrektywy 2009/65/WE spółka zarządzająca nie może angażować się, co do zasady, w działalność inną niż zarządzanie UCITS (zgodnie z art. 6 dyrektywy 85/611/EWG obowiązującej do 30 czerwca 2011 r. - spółka zarządzająca nie może prowadzić innej działalności niż zarządzanie funduszami powierniczymi i funduszami inwestycyjnymi).

W konsekwencji uznano, iż Fundusz nie działa na zasadach analogicznych do zasad, na jakich działają polskie fundusze inwestycyjne.

Skarżący w odwołaniu zarzucił naruszenie:

- art. 91 ust 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483), przez nieuwzględnienie wiążącego Polskę prawa międzynarodowego polegającego na niezapewnieniu efektywnego i skutecznego wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 Emerging Markets of DFA Investment Trust Company, jako elementu acquis communautaire, który ma moc powszechnie obowiązującą i stanowi wiążącą wykładnię przepisów Unii Europejskiej;

- art. 63 ust. 1 w związku z art. 65 ust. 3 TFUE (art. 56 ust. 1 w związku z art. 587 ust. 3 TWE) w związku z art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. przez odmowę stwierdzenia i zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, pomimo iż w ww. wyroku TSUE potwierdzono, że przepisy u.p.d.o.p. są dyskryminujące dla podmiotów spoza Unii Europejskiej, tj. poprzez takie zastosowanie tez wyroku w zakresie badania porównywalności Funduszu, które doprowadziło do skutku sprzecznego z ww. wyrokiem TSUE, zgodnie z którym zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych przysługuje funduszom z państw trzecich na takich samych zasadach, na jakich ze zwolnienia korzystają fundusze krajowe.

DIS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że sporne w sprawie jest to, czy dochody osiągane przez Fundusz z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki z tytułu dywidend wypłacanych przez polskie spółki w latach 2008, 2010 i 2011 powinny być zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w tym okresie.

DIS wyjaśnił, że skoro Skarżący jest rezydentem Stanów Zjednoczonych i podlegał opodatkowaniu w Stanach Zjednoczonych od całości swoich dochodów to zastosowanie w przedmiotowej sprawie będzie miał art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., zgodnie z którym podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

DIS wskazał, że zgodnie z wykładnią literalną u.f.i., funduszami inwestycyjnymi działającymi na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych są wyłącznie fundusze inwestycyjne utworzone i działające na podstawie tej ustawy, których siedziba znajduje się na terytorium Polski. W ocenie DIS zakres wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. zwolnienia obejmuje wyłącznie fundusze polskie, tj. utworzone i działające w oparciu o wskazane przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych. Dyspozycją tego przepisu nie zostały więc objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych. Nie budzi więc wątpliwości, iż Fundusz nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., gdyż jest funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. w USA.

W art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. wskazano, że zwolnione od podatku są fundusze inwestycyjne, które działają na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, a więc spełniające określone w tej ustawie warunki (opodatkowanie podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, lokowanie środków pieniężnych w różnego rodzaju papiery wartościowe, prowadzenie działalności na podstawie zezwolenia, podleganie nadzorowi właściwych władz, posiadanie depozytariusza oraz posiadanie podmiotu zarządzającego, który nie tylko zarządza działalnością inwestycyjną, ale również reprezentuje fundusz wobec osób trzecich).

Zatem Fundusz amerykański, aby być uznany za porównywalny z funduszami krajowymi i podlegać zwolnieniu od opodatkowania na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. musiał więc spełniać warunki, które polski ustawodawca oparł na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy.

Przyjęcie stanowiska, iż Fundusz z siedzibą w Stanach Zjednoczonych nie musi spełniać ww. warunków, aby skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., w opinii DIS, prowadzić mogłoby do dyskryminacji polskich funduszy inwestycyjnych, które zobowiązane były do spełnienia omawianych warunków.

Zdaniem organu II instancji potwierdzeniem stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe odnośnie braku podstaw do uznania Podatnika, niebędącego rezydentem Polski, za fundusz działający na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, a w konsekwencji braku podstaw do zwolnienia Strony na podstawie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. jest wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 10 kwietnia 2014 r. zapadły w sprawie C-190/12 Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż po dokonaniu analizy przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych stwierdził, iż ze zwolnienia z podatku dochodowego korzysta fundusz inwestycyjny:

1) który podlega z Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu;

2) którego wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, co wynika wprost z art. 3 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych;

3) który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym ma siedzibę.

4) którego działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym ma siedzibę.

5) który posiada depozytariusza przechowującego jego aktywa.

6) który jest zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., Fundusz mógłby skorzystać z przedmiotowego zwolnienia w przypadku łącznego spełnienia ww. przesłanek (przy braku innych przeciwwskazań). Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzony test porównywalności nie wykazały jednak dostatecznej zbieżności pomiędzy Funduszem z siedzibą w Stanach Zjednoczonych a polskimi funduszami inwestycyjnymi.

DIS wyjaśnił, że polskie fundusze inwestycyjne mogą zostać utworzone i prowadzić swoją działalność wyłącznie na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, a ich działalność podlega przez ten organ nadzorowi. Wynika to z art. 15 ust. 1 pkt 3 u.f.i. i zdaniem DIS pozostaje w zgodzie z Dyrektywą 85/611/EWG Rady z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne (przenoszalne) papiery wartościowe, zwanych UCITS. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej Dyrektywy żadne UCITS nie będzie prowadzić swojej działalności jako przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania bez uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności od właściwych władz w Państwie Członkowskim, w którym ma siedzibę, zwanych dalej: "właściwymi władzami".

Z powyższego wynika zatem, że Fundusz w przypadku gdyby chciał prowadzić działalność inwestycyjną zobligowany był jedynie do przesłania zgłoszenia rejestracyjnego i już w momencie jego otrzymania przez Komisję uznawany był za podmiot zarejestrowany. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej opisana powyżej procedura rejestracyjna nie może być utożsamiana ze znacznie bardziej restrykcyjną procedurą otrzymania zezwolenia, której podlegają fundusze z państw członkowski UE w tym z Polski. Nie sposób również utożsamiać "przekazania zgłoszenia rejestracyjnego" z "uzyskaniem zezwolenia".

DIS wskazał ponadto, że warunki jakimi obwarowane jest samo uzyskanie zezwolenia przez fundusze z państw członkowskich UE działające na podstawie Dyrektywy 85/611/EWG (zmienionej następnie Dyrektywą 2009/65/WE) są o wiele dalej idące niż jedynie uzyskanie zgłoszenia rejestracyjnego jak ma to miejsce w przypadku Strony.

Uwzględniając zatem znaczenie, jakie przypisuje się na gruncie polskich i unijnych przepisów decyzji organu nadzoru, na mocy której wydawane jest zezwolenie na prowadzenie działalności w formie funduszu inwestycyjnego oraz fakt, że akt ten stanowi warunek niezbędny powstania funduszu inwestycyjnego na gruncie regulacji odnoszącej się do funduszy inwestycyjnych, tj. ustawy o funduszach inwestycyjnych, zasadnie organ I instancji zauważył, że jest to element w sposób istotny różnicujący porównywane podmioty.

DIS zauważył, że przedmiotowy warunek został uznany przez ustawodawcę i transponowany do art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 2011 r., który nie budził zastrzeżeń Komisji Europejskiej, co do zgodności z prawem wspólnotowym.

W kwestii zarządzania Funduszem, DIS zauważył, że DIS odnosząc się do sposobu zarządzania Funduszem, stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż Fundusz nie jest "zarządzany" przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważa, że z dokumentów przedłożonych przez Skarżącego wynika, że Fundusz jest podmiotem zarządzanym na podstawie umowy zarządzania inwestycją z dnia 15.12.1999 r. oraz z dnia 4.01.2010 r. przez D.działającą w ramach D. D.został zatrudniony w celu zarządzania inwestycją i reinwestycją aktywów każdego Portfela oraz administrowania jego sprawami pod kierownictwem Zarządu Spółki powierniczej. D.(dalej także jako Doradca Inwestycyjny) w okresie objętym wnioskiem miał regularnie podejmować decyzje dotyczące zakupu i sprzedaży określonych papierów wartościowych i pozostałych instrumentów w imieniu każdego Portfela oraz dokonywać zakupu i sprzedaży takich inwestycji zgodnie z celami i polityką inwestycyjną każdego Portfela oraz przedstawiać Zarządowi Spółki informacje i raporty dotyczące każdej inwestycji Portfela w zakresie, jaki Doradca Inwestycyjny uzna za stosowny lub jaki może, w uzasadnionym zakresie, być wnioskowany przez Członków Zarządu Spółki powierniczej. D.podlega nadzorowi SEC, co potwierdził formularz ADV z dnia 29.06.2011 r. załączone do przedmiotowego wniosku. D.działa jako zaakceptowany przez Komisję podmiot zarządzający. D.zarządza aktywami o wartości 25 min USD lub więcej. Działalność doradcza polegała na zarządzaniu portfelem dla osób fizycznych i/lub małych przedsiębiorstw, zarządzaniu portfelem dla spółek inwestycyjnych, zarządzanie portfelem dla przedsiębiorstw lub klientów instytucjonalnych (innych niż spółki inwestycyjne), selekcji innych doradców.

Funkcje spółki zarządzającej jakie w części przekazano D., w ocenie organu odwoławczego obejmują mniejszy zakres spraw niż przewidziany w ustawie o funduszach inwestycyjnych i dyrektywie 85/611/EWG i nie wypełniają w dostateczny sposób pojęcia "zarządzać" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.f.i.

Zdaniem DIS w przedmiotowej sprawie można mówić wyłącznie o "współzarządzaniu" przez ww. spółkę, a nie o "zarządzaniu" co powoduje, iż nie można mówić na gruncie niniejszej sprawy o spełnieniu przedmiotowego warunku. Art. 4 ust. 1 u.f.i. mówi bowiem o "zarządzaniu", a nie jedynie o "współzarządzaniu".

Zdaniem DIS wbrew twierdzeniom Skarżącej, Fundusz amerykański nie jest porównywalny z funduszami inwestycyjnymi z siedzibą w Polsce, które podlegają u.f.i., gdyż nie spełnia warunków porównywalności tj. nie został utworzony na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa oraz nie był zarządzany przez podmiot, który prowadził działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Tym samym nie można uznać, iż doszło do dyskryminacyjnego traktowania Funduszu i naruszenia zasady swobody przepływu kapitału.

Zatem płatnicy zasadnie pobrali od Skarżącego i odprowadzili zryczałtowany podatek dochodowy na podstawie art. 22 u.p.d.o.p., gdyż Fundusz nie podlegał zwolnieniu analogicznie jak polskie fundusze inwestycyjne, a w konsekwencji odmowa stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty była prawidłowa.

Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Decyzji zarzucił:

- art. 63 ust. 1 w związku z art. 65 ust. 3 TFUE (art. 56 ust. 1 w związku z art. 587 ust. 3 TWE) w związku z art. 22 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. przez odmowę stwierdzenia i zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, pomimo iż wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 Emerging Markets of DFA Investment Trust Company, potwierdzono, że przepisy u.p.d.o.p. są dyskryminujące dla podmiotów spoza Unii Europejskiej, tj. poprzez takie zastosowanie tez wyroku w zakresie badania porównywalności Funduszu, które doprowadziło do skutku sprzecznego z ww. wyrokiem TSUE, zgodnie z którym zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych przysługuje funduszom z państw trzecich na takich samych zasadach, na jakich ze zwolnienia korzystają fundusze krajowe,

- art. 72 § 1 pkt 2 w związku z art. 73 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "O.p.") w związku z art. 63 ust. 1 TFUE w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. przez przeprowadzenie wadliwej analizy porównywalności Funduszu z funduszami inwestycyjnymi na podstawie u.f.i., która odnosi się wyłącznie do porównania formalnoprawnych zasad działania, co skutkowało odmową stwierdzenia i zwrotu Funduszowi nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych pobranego niezależnie przez polskich podatników, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału,

- art. 91 ust 3 Konstytucji RP, przez nieuwzględnienie wiążącego Polskę prawa międzynarodowego polegającego na niezapełnieniu efektywnego i skutecznego wykonania wyroku TSUE w sprawie C-190/12, jako elementu acquis communautaire, który ma moc powszechnie obowiązującą i stanowi wiążącą wykładnię przepisów Unii Europejskiej.

Podnosząc powyższe naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że procedurę rejestracyjną amerykańskich funduszy inwestycyjnych należy uznać za analogiczną do procedury przewidzianej przez polskie przepisy u.f.i. Zanegował stanowisko organu zgodnie z którym, różnice w procedurze rejestracyjnej Funduszu, które wynikają z odmienności systemu prawnego miały przesądzać o braku porównywalności Funduszu do polskich funduszu inwestycyjnych.

Skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy odwoływał się do kwestii bezpieczeństwa inwestycyjnego polegającego na rozdzieleniu aktywów spółki zarządzającej a funduszu, która nie stanowią warunków zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.

W ocenie Skarżącego DIS w związku z błędnym rozumieniem porównywalności doszedł do równie błędnego wniosku o niespełnieniu przez Skarżącego warunku zarządzania, mimo że Skarżący jest zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru finansowego państwa siedziby.

DIS nie wziął też pod uwagę przepisów Dyrektywy UCITS, która przewidując możliwość działania funduszy inwestycyjnych niewyznaczających spółki zarządzającej, w swojej preambule wskazuje, że jej wprowadzeniu przyświecało m.in. zwiększenie poziomu bezpieczeństwa funkcjonowania funduszy inwestycyjnych.

W ocenie Skarżącego Komisja Europejska nie ma uprawnień do stwierdzania zgodności/braku zgodności przepisów wewnętrznych danego państwa członkowskiego z prawem wspólnotowym. Uprawnienie takie przysługuje natomiast TSUE, który w wyroku w sprawie C-190/12 orzekł o naruszeniu przez prawo polskie dotyczące opodatkowania funduszy inwestycyjnych z państw trzecich zasady swobodnego przepływu kapitału.

Skarżący podkreślił, że warunkiem zastosowania zwolnienia jest spełnienie przez zagraniczne fundusze inwestycyjne kryteriów porównywalności do polskich funduszy działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Badanie spełniania kryteriów porównywalności musi się jednak odbywać w aspekcie funkcjonalnym, a nie w aspekcie formalnoprawnym. Zaznaczył również, że oczywiste jest bowiem istnienie odrębności wynikających ze specyfiki danego systemu prawnego, w jakim zagraniczny fundusz inwestycyjny funkcjonuje.

DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Kontroli Sądu poddana została decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2008, 2010-2011.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący jest funduszem inwestycyjnym, którego siedziba znajduje się w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Skarżący posiadał akcje polskich spółek w latach 2008, 2010-2011 z tego tytułu otrzymał dywidendy, które na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. zostały obciążone zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych. Podatek wyliczono z uwzględnieniem stawki wynoszącej 15 %, a zatem określonej w art. 11 ust. 2 lit. b) umowy polsko-amerykańskiej, znajdującej tu zastosowanie na podstawie art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p.

Skarga dotyczy decyzji stwierdzającej odmowę stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, pobranych od dywidend wypłaconych przez polskich płatników wyszczególnionych w decyzji w objętym wnioskiem okresie.

Zdaniem Skarżącego, przepisy prawa polskiego regulujące opodatkowanie zagranicznych funduszy inwestycyjnych, nakładające na te fundusze obowiązek zapłaty podatku dochodowego od uzyskanych dywidend, przy jednoczesnym zwolnieniu z tego podatku krajowych funduszy inwestycyjnych, są niezgodne z art. 63 ust. 1 TFUE, w którym wyrażona została zasada swobody przepływu kapitału. Objęcie zwolnieniem podmiotowym, ustanowionym w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., jedynie podmiotów działających na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych dyskryminuje zagraniczne fundusze inwestycyjne mające siedzibę w państwach spoza UE, których przychody w związku z tym podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

W ocenie zaś Dyrektora Izby Skarbowej, brak jest podstaw do stwierdzenia wnioskowanej przez Skarżącego nadpłaty. Podatek został pobrany zasadnie, ponieważ do Funduszu nie ma zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Zwolnienie to nie dotyczy bowiem funduszy zagranicznych, jako podmiotów utworzonych i działających na podstawie przepisów prawa państwa swojej siedziby. Amerykańskie fundusze inwestycyjne, takie jak Skarżący, aczkolwiek posiadają niektóre cechy równoważne z cechami polskich funduszy inwestycyjnych, są tworzone i zarządzane w sposób odmienny niż fundusze inwestycyjne objęte zwolnieniem.

W okresie 2008-2011 r. przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. stanowił, że zwalnia się od podatku fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546).

Zgodnie z art. 1 u.f.i., ustawa ta określa zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Polski oraz zasady prowadzenia na terytorium Polski działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające.

Od 1 stycznia 2011 r., dodając w art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. pkt 10a, ustawodawca zwolnił od podatku dochodowego również instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wymienione w tym przepisie cechy instytucji wspólnego inwestowania odpowiadają cechom, jakie mają fundusze inwestycyjne wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., które to cechy determinowane są przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Do funduszy inwestycyjnych posiadających siedzibę w państwach członkowskich UE zastosowanie ma Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), opublikowana w Dz.Urz. UE L z 2009 r. Nr 302, str. 32 – w uzasadnieniu niniejszym określana jako "Dyrektywa UCITS".

Jak wskazano wyżej, kwestionując zasadność obciążenia go zryczałtowanym podatkiem dochodowym, Skarżący powołał się na zasadę swobodnego przepływu kapitału, wynikającą z art. 63 TFUE.

Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

Oceny zastosowania zasady swobodnego przepływu kapitału w odniesieniu do sytuacji stworzonej obowiązywaniem art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a u.p.d.o.p. dokonał TSUE w powołanym przez Skarżącego wyroku z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 Emerging Markets Series of DFA lnvestment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy (http://curia.europa.eu), w uzasadnieniu niniejszym – "wyrok w sprawie Emerging Markets". Tezy tego wyroku w rozpoznanej sprawie mają zatem kluczowe znaczenie

W pkt 1) sentencji powyższego wyroku TSUE stwierdził, że art. 63 TFUE dotyczący swobodnego przepływu kapitału znajduje zastosowanie do sytuacji, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia.

Natomiast w pkt 2) sentencji TSUE orzekł, iż art. 63 TFUE i art. 65 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego, mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny. Do sądu odsyłającego należy zbadanie, w ramach sprawy w postępowaniu głównym, czy mechanizm wymiany informacji, przewidziany w ramach tej współpracy, rzeczywiście umożliwia polskim organom podatkowym zweryfikowanie, w stosownym wypadku, informacji dostarczonych przez fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczących warunków ich tworzenia i działania, w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.

Tym samym, jak to przyjęły strony w rozpoznanej sprawie, oceny zgodności z prawem unijnym obowiązujących w Polsce zwolnień podmiotowych dotyczących funduszy inwestycyjnych, należy dokonać z punktu widzenia art. 63 TFUE.

Do środków zakazanych przez ten przepis zalicza się środki mogące zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby będące rezydentami państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach (wyroki TSUE: z 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-101/05 Skatteverke v A, z 10 lutego 2011 r. w sprawach połączonych C-436/08 i C-437/08 Haribo Lakritzen Hans Riegel i Österreichische Salinen v Finanzamt Linz; wyrok z 10 maja 2012r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11 Santander Asset Management SGIIC oraz Santander Asset Management SGIIC and Others; dostępne j.w.).

Zdaniem TSUE, różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami, może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów, będących rezydentami w tym państwie członkowskim, do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami. Takie zaś różne traktowanie może prowadzić do ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.

Zgodnie z art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE, przepis art. 63 TFUE nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników, którzy nie znajdują się w takiej samej sytuacji ze względu na miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału.

TSUE wyjaśnił, że odmienne traktowanie, jakie dopuszcza art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE, należy odróżnić od dyskryminacji zakazanej przez art. 65 ust. 3 TFUE. Z orzecznictwa wynika jednak, że aby krajowy przepis podatkowy, taki jak art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., mógł zostać uznany za zgodny z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, przewidziane przezeń odmienne traktowanie winno dotyczyć sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, bądź winno być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.

Ponieważ samo wykonywanie kompetencji podatkowych przez dane państwo członkowskie, niezależnie od opodatkowania w innym państwie trzecim, wywołać może ryzyko opodatkowania kaskadowego lub podwójnego opodatkowania w wymiarze gospodarczym, art. 63 TFUE zobowiązuje to państwo członkowskie, które ustanawia zwolnienie podatkowe w odniesieniu do dywidend wypłacanych podmiotom gospodarczym będącym rezydentami przez inne spółki będące rezydentami, do równoważnego traktowania dywidend wypłaconych podmiotom gospodarczym z siedzibą w państwach trzecich.

Zdaniem TSUE, polskie przepisy podatkowe nie przewidują takiego równoważnego traktowania. Wprawdzie zapobiegają one podwójnemu opodatkowaniu w wymiarze gospodarczym dywidend pochodzenia krajowego pobieranych przez fundusze inwestycyjne będące rezydentami, zrównując sytuację uczestników takich funduszy z sytuacją inwestorów indywidualnych, ale nie eliminują one ani nawet nie łagodzą podwójnego opodatkowania, jakiemu fundusz inwestycyjny niebędący rezydentem może podlegać w wypadku, gdy pobiera takie dywidendy.

TSUE wywiódł, że w odniesieniu do przepisów podatkowych państwa członkowskiego, takich jak ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, które jako główne kryterium rozróżnienia utrzymują miejsce siedziby funduszy inwestycyjnych, powodując pobór podatku u źródła od dywidend wypłacanych im przez spółki polskie lub jego brak, fundusze inwestycyjne niebędące rezydentami znajdują się w sytuacji obiektywnie porównywalnej z sytuacją tych, których siedziba znajduje się na terytorium Polski.

W ocenie TSUE, ograniczeń wynikających z regulacji krajowych nie można uzasadnić koniecznością zachowania spójności systemu podatkowego, czy podziałem kompetencji podatkowych i zachowania wpływów podatkowych.

Oceniając natomiast, czy ograniczenie wynikające z przepisów krajowych uzasadnione jest nadrzędnymi względami interesu ogólnego, TSUE wyjaśnił, że konieczność zapewnienia skuteczności kontroli podatkowych stanowi nadrzędny wzgląd interesu ogólnego mogący uzasadniać ograniczenie wykonywania podstawowych swobód zagwarantowanych przez traktat (wyrok z 6 października 2011 r. w sprawie C-493/09 Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. s. I-9247, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

Jak wynika z wyroku w sprawie Emerging Markets, brak jest wspólnych ram prawnych, dotyczących współpracy administracyjnej z państwami trzecimi, na wzór obowiązującej w UE Dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz. U. L 336, s. 15).

Jednakże w pkt 85 i 86 ww. wyroku TSUE wskazał również, że istnieją ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej ustanowione pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji, które okażą się konieczne do stosowania przepisów podatkowych. W szczególności te ramy współpracy wynikają z art. 23 umowy polsko-amerykańskiej oraz z art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, sporządzonej w Strasburgu dnia 25 stycznia 1988 r. (Dz.U. z 1998 Nr 141, poz. 913; z 2011 r. Nr 180, poz. 1071).

W ocenie Sądu, biorąc zatem pod uwagę istnienie wskazanych przez TSUE zobowiązań umownych pomiędzy Polską i USA, ustanawiających wspólne ramy prawne współpracy i przewidujących mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, nie można było wykluczyć a priori, że fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium USA są w stanie dostarczyć informacji i dowodów, które mogą zostać organy podatkowe zweryfikowanie (we współpracy z właściwymi organami USA) ze skutkiem w postaci wykazania, iż fundusze te wykonują działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium UE.

W toku postępowania podatkowego Skarżący przedkładał dowody obrazujące jego działalność oraz ramy prawne, w jakich jest prowadzona.

W świetle wyroku TSUE w sprawie Emerging Markets odpowiedź na pytanie, czy art. 63 TFUE będzie miał zastosowanie do Skarżącego zależy zatem od tego, czy fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium USA prowadzą działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi UE, co z kolei wymaga dokonania porównania tych regulacji.

W przekonaniu Skarżącego jego sytuacja w powyższym zakresie jest porównywalna z funduszami mającymi siedzibę w państwach UE, a istniejące różnice wynikają z odmienności systemów prawnych i nie mogą być podstawą do wnioskowania o braku porównywalności i odmowy zastosowania w stosunku do niego art. 63 TFUE.

Natomiast zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w odróżnieniu od funduszy działających na podstawie polskiej u.f.i., utworzenie funduszu amerykańskiego nie wymaga uzyskania zezwolenia właściwych władz państwa, a jedynie złożenia zgłoszenia rejestracyjnego Ponadto Skarżący nie jest zarządzany przez podmiot prowadzący działalność na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.

Odmowa przyznania Skarżącemu zwolnienia podatkowego mającego realizować w praktyce zasadę swobody przepływu kapitału opiera się zatem na stwierdzeniu przez organy podatkowe, iż nie posiada on cech właściwych dla funduszy działających na podstawie polskiej u.f.i.

W ocenie Sądu rozumowanie to jest błędne. Skoro bowiem zwolnienie podatkowe w założeniu realizować ma zasadę swobody przepływu kapitału pomiędzy państwami członkowskimi UE i państwami trzecimi, w tym USA, to nie można wymagać od podmiotów zagranicznych uzyskujących dochody z inwestowania w Polsce, aby były podmiotami spełniającymi stricte wymagania wynikające z przepisów prawa polskiego. Dla podmiotów z państw trzecich, chcących skorzystać ze zwolnienia podatkowego, różnice występujące pomiędzy polskimi i obowiązującymi w innych państwach regulacjami w zakresie inwestowania powierniczego, oznaczałyby w istocie konieczność zarejestrowania się w Polsce oraz podjęcia i prowadzenia działalności na podstawie u.f.i. Skutek taki w sposób oczywisty podważałby cel zwolnienia podatkowego, którego zastosowania domaga się Skarżący.

Tego rodzaju ścisła wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. na potrzeby jego zastosowania w celu realizacji zasady swobody przepływu kapitału, jaką w rozpoznanej sprawie posłużyły się organy podatkowe, równałaby się w istocie niedopuszczalnemu odstępstwu od obowiązku realizacji przez państwo członkowskie tejże zasady.

W powołanych w pismach procesowych Skarżącego wyrokach NSA wskazywano, że "odmowa przyznania zwolnienia Funduszowi z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, który działa na analogicznych zasadach jak fundusze polskie (m.in. na podstawie powoływanej ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych), prowadziłoby do naruszenia zasady swobody przepływu kapitału. Zasadnie wskazywał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy podatkowe nie wykazały jakiemu celowi służy odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych od funduszy amerykańskich, który uzasadniałby wyłączenie tych drugich funduszy z zakresu zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Przesłanka polegająca na konieczności zapewnienia skuteczności nadzoru podatkowego, z pewnością nie może uzasadniać odmiennego traktowania Funduszu. Zwolnienie wynikające z cytowanego przepisu nie zawiera żadnych warunków, których spełnienie wymagałoby weryfikacji przez organy podatkowe" (wyroki NSA z dna 3 czerwca 2014 r. II FSK 1702/12 i II FSK 1284/12).

Podzielając ten pogląd Sąd stwierdza, że poczynionych przez NSA ustaleń w konkretnej sprawie nie można po prostu przenieść na grunt rozpoznanej sprawy bez bez ponownej analizy zebranego w niej materiału dowodowego.

Jak wskazano wyżej, w wyroku w sprawie Emerging Markets TSUE istotne znaczenie przypisał możliwości zweryfikowania przez organy podatkowe w ramach pomocy udzielonej przez administrację podatkową w państwie siedziby danego funduszu, informacji przekazanych przez zagraniczny fundusz inwestycyjny, podlegających ocenie organów podatkowych w ramach badania porównywalności takiego funduszu z funduszami działającymi na podstawie przepisów prawa polskiego.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe w istocie nie prowadziły postępowania dowodowego, którego celem byłaby weryfikacja twierdzeń Skarżącego oraz ocena przedstawionych przezeń dokumentów z punktu widzenia odzwierciedlenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej działają amerykańskie fundusze inwestycyjne. Dyrektor Izby Skarbowej swoje stanowisko o braku porównywalności Skarżącego i funduszy objętych zwolnieniami podatkowymi określonymi w u.p.d.o.p. oparł na informacjach uzyskanych od Skarżącego, przy czym uczynił to w sposób fragmentaryczny w tym znaczeniu, że nie porównywał funkcjonalności uregulowań przyjętych w prawie USA i w prawie polskim – realizowania przez nie takich samych funkcji (celów). Tymczasem tę właśnie okoliczność należy mieć na względzie przede wszystkim oceniając warunki dopuszczalności zwolnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej ograniczył się do w istocie do wskazania, że Skarżący nie spełnił warunków zwolnienia z pkt 3 i 6 art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p.

Stwierdził mianowicie, że wynikająca z art. 8 (a) amerykańskiej ustawy o o spółka inwestycyjnych procedura rejestracyjna amerykańskiego funduszu inwestycyjnego, wymagająca jedynie złożenia Komisji Nadzoru Finansowego zgłoszenia rejestracyjnego, nie może być utożsamiana ze znacznie bardziej restrykcyjną procedurą otrzymania zezwolenia, której podlegają fundusze z państw członkowskich UE, w tym z Polski.

Zdaniem Sądu, formułując powyższy wniosek Dyrektor Izby Skarbowej niezasadnie pominął okoliczności towarzyszące złożeniu zgłoszenia rejestracyjnego (jego treść, wymogi dołączenia dokumentów) oraz uprawnienia, jakie w związku z tym przysługują Komisji. Z art. 8 (a) ustawy amerykańskiej wynika przy tym, że zgłoszenie rejestracyjne składane jest w formie, jaką Komisja "nakaże decyzją lub rozporządzeniem jako niezbędną lub odpowiednią zgodnie z interesem publicznym lub w celu ochrony inwestorów". W rezultacie zaś organ odwoławczy nie ocenił znaczenia okoliczności, że obowiązek rejestracyjny określony tym przepisem postrzegać należy w istocie jako środek kontroli, stosowany wobec spółek prawa amerykańskiego, które zamierzają prowadzić działalność inwestycyjną.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził również brak porównywalności Skarżącego z funduszami inwestycyjnymi działającymi na mocy ustawy o funduszach inwestycyjnych w zakresie sprawowanego nad nim zarządu. Jego zdaniem, inaczej niż fundusze objęte zwolnieniem z podatku dochodowego (art. 6 ust. 1 pkt 10 i 10a u.p.d.o.p.), Skarżący jest jedynie "współzarządzany" przez Doradcę Inwestycyjnego, który świadczy usługi na podstawie umowy z zastrzeżeniem kontroli Zarządu i członków władz Funduszu.

Sąd zgadza się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że "współzarządzanie" rozumiane jako sytuacja, gdy niejako obok siebie działają Zarząd i Doradca Inwestycyjny, wpływając na działalność funduszu inwestycyjnego i jego decyzje, stanowi odmienność od rozwiązania prawnego przyjętego w art. 4 ust. 1 u.f.i., zgodnie z którym towarzystwo funduszy inwestycyjnych tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje go w stosunkach z osobami trzecimi.

Jednakże, zdaniem Sądu, także w tym zakresie argumentacja organu odwoławczego nie jest wystarczająca, jako że w istocie opiera się na prostym zestawieniu formy zarządzania funduszem przyjętej w art. 4 ust. 1 u.f.i. z zarządzaniem Skarżącym funduszem na podstawie umowy zawartej z Doradcą Inwestycyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej nie wyjaśnił pozycji tego rodzaju doradcy inwestycyjnego na gruncie prawa amerykańskiego, funkcjonującego jako podmiot zarządzający funduszem inwestycyjnym. Nie zbadał i nie ocenił także zasadności oraz znaczenia twierdzenia Skarżącego, że odmienności w zakresie zarządzania funduszami wynikają z przyjęcia w amerykańskim systemie prawnym (należącym do systemu common law) koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej.

Uwzględniając okoliczność, że ustanowione w prawie polskim zwolnienia od podatku dochodowego funduszy inwestycyjnych nie mogą prowadzić do naruszenia zasady swobody przepływu kapitału, stwierdzić zatem należy, iż porównania Skarżącego, jako funduszu prawa USA, z funduszami objętymi tymi zwolnieniami, należało dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił Dyrektor Izby Skarbowej. Konieczne jest przeanalizowanie wszystkich informacji wynikających ze zgromadzonego już materiału dowodowego oraz ustalenie, jakie są cele i zasady funkcjonowania Skarżącego jako spółki inwestycyjnej prawa amerykańskiego.

Zdaniem Sądu, porównanie dokonane przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji nie pozwala na sformułowanie tezy, że Skarżący wykonuje działalność na warunkach nierównoważnych z tymi, jakie mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych posiadających siedzibę na terytorium UE.

W ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne jest ponowne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym wyroku. Obowiązki organu w tym zakresie formułuje przepis art. 187 § 1 O.p. ("organ podatkowy jest obowiązany (...) w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy") oraz art. 191 tej ustawy ("Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona"). Wobec tego, że w aktach sprawy znajduje się odpowiedź otrzymana od administracji podatkowej Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie Skarżącego, nie ma już – zdaniem Sądu – potrzeby uzupełniania w tym zakresie materiału dowodowego.

Należy zaznaczyć, że wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego nie może polegać na fragmentarycznej ocenie faktów i informacji, lecz oznacza dochodzenie do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny, z uwzględnieniem pełnego kontekstu działań strony. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena taka powinna być bowiem oparta na wszechstronnej analizie całości materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia powyższych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Skarżącego o zobowiązanie organu do wydania decyzji określonej treści w określonym terminie. Możliwość taka, przewidziana w art. 145a § 1 p.p.s.a., chodzi bowiem w grę wyłącznie wtedy, gdy nie ma naruszenia przepisów postępowania, a sąd stwierdzi naruszenie przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo gdy zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji. Stosowanie tego przepisu ograniczone jest więc do przypadków, gdy "stan faktyczny jest ustalony" (A. Krawczyk, w: Z. Kmieciak (red.), Polskie sądownictwo administracyjne – zarys systemu, Warszawa 2015, s. 191). Przypadek taki w rozpoznanej sprawie nie zachodził.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.".

Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.