Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 61/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-02-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2012 r. w sprawie ze skargi A. C. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzegu w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w obiekcie budowlanym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2011 r., A. C. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w sprawie z jego skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzegu w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w obiekcie budowlanym.

Uzasadniając wniosek podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy spowodować może nierozpoznanie skargi przez Sąd z przyczyn niezależnych od skarżącego, to jest braku środków finansowych u wnioskodawcy i jego żony. Dodał, że uiścił wpis od skargi w dwóch sprawach wniesionych do tut. Sądu, jak również wniósł wiele innych skarg, w których winien uiścić wpisy bądź opłatę kancelaryjną. Wyjaśnił, że w wyniku powodzi spowodowanej wylaniem rzeki [...] w lipcu 1997r. oraz w lipcu 2008 r. i w maju 2010 r., jego posesja i grunty zostały zalane, w związku z czym poniósł straty majątkowe rzędu 70 tys. zł. Na skutek powodzi w 2010 r. nie uzyskał też żadnego przychodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Posiada znaczne kredyty bankowe rzędu 160 tys. zł, zaciągnięte na spłatę zobowiązań podatkowych. Z tytułu tych zobowiązań znaczne wydatki poniósł również w kwietniu 2011 r. Wskazał, że do spraw prowadzonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, których sygnatury wymienił, załączył dokumenty źródłowe dotyczące jego przychodów, kosztów oraz wydatków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Odnośnie majątku wyjawił, iż posiada gospodarstwo rolne (dom o powierzchni 150m² z budynkiem gospodarczym), mieszkanie o powierzchni 19m², samochód osobowy marki [...] o wartości 17 tys. zł, a żona posiada mieszkanie o powierzchni 24m². Jako dochody gospodarstwa domowego podał dochody żony uzyskiwane z najmu mieszkań i czasowej renty w łącznej wysokości 1.370,39 zł brutto. Zaznaczył ponadto, że z prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2010 oraz za październik 2011 r. ma stratę, natomiast z gospodarstwa rolnego, prowadzonego wspólnie z żoną, z powodu powodzi. brak było w roku 2010 i 2011 dochodu.

Pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jego oddalenia, poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów, tj.:

- szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów na bieżące utrzymanie, tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym na pozycje dotyczące kosztów utrzymania domu i osobistego utrzymania, a także źródeł ich finansowania,

- przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy,

- nadesłanie zeznania podatkowego wnioskodawcy za rok 2010 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, a także za rok 2011 jeśli już je złożył,

- nadesłanie zeznania podatkowego małżonki wnioskodawcy za rok 2010 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, a także za rok 2011 jeśli już je złożyła,

-wskazanie, czy wnioskodawca lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystały w okresie ostatnich 3 miesięcy ze świadczeń z pomocy społecznej, jeśli tak to jakich i jakiej wysokości,

- przedłożenia dokumentu potwierdzającego poniesienie strat majątkowych w wyniku powodzi,

- przedłożenie kopii deklaracji podatkowych wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ostanie 2 miesiące to jest listopad i grudzień 2011 r. (deklaracje VAT i w podatku dochodowym) potwierdzonych, że ich oryginały zostały złożone w Urzędzie Skarbowym lub zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jego dochodu za ten okres,

- jego małżonki dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za ostatni okres rozliczeniowy;

- przedłożenie deklaracji podatkowej PIT-28 składanej przez małżonkę za rok 2010 r., a także za rok 2011 jeśli ją złożyła, potwierdzonej, że została złożona w Urzędzie Skarbowym,

- wykazanie i udokumentowanie posiadanych kredytów bankowych, wysokości rat i źródeł ich spłaty.

W odpowiedzi na wezwanie, skarżący pismem z dnia 3 lutego 2012 r., będącym wyjaśnieniem do kilku spraw, poinformował, że w sprawie II SAB/Op 62/11 przedłożył kopię zeznania PIT -28 za rok 2010 i deklarację VAT-7 za 4 kwartał 2011 r. Wskazał, że Sądowi znana jest z urzędu wielość spraw prowadzonych przez stronę przed nim, w wielu z nich nie było go stać na uiszczenie wpisu, co pozbawiło go prawa do Sądu. W wielu sprawach, których sygnatury wymienił przesłał już dokumenty odnośnie jego sytuacji majątkowej, takie jak wyciągi bankowe, mogące potwierdzać wysokość ponoszonych opłat mieszkaniowych, rat kredytów i pożyczek bankowych, oraz przesłał już umowy kredytowe i pożyczkowe. Odsetki od kredytów i pożyczek ujęte zostały w kosztach uzyskania przychodów firmy skarżącego. Podniósł, że rozlicza podatek VAT metodą kasową, sprzedaż z deklaracji VAT-7 zazwyczaj różni się od sprzedaży wykazanej w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Skarżący nie składa miesięcznych deklaracji dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych. Podniósł, że dochody wykazane w deklaracjach PIT-28 z tytułu najmu mieszkań nie uwzględniają kosztów mediów, są podane w wysokości netto. Przedłożył jednocześnie w innych sprawach dokumenty dowodzące, że skarżący posiada znaczne zaległości z tytułu opłat za lokale mieszkalne, pobrane przez najemców kwoty przeznaczył na bieżąc utrzymanie. na dowód tego wezwanie Zarządu do zapłaty zaległości 3960,46 zł zadłużenia za wynajmowane lokale. Podniósł, że Sądowi znane są pisma z 22 lutego 2011 r. [...] do strony skarżącej o odmowie wypłaty odszkodowania i pismo skarżącego z dnia 9 maja 2011 r. do Urzędu Nadzoru Finansowego o zaniżeniu odszkodowania o kwotę 49928.33 zł. Dokumenty te zostały załączone, jak to wskazał skarżący, do wyżej wymienionych spraw, konkretnie nie podał ich sygnatur, powinny one jego zdaniem wykazywać poniesienie szkód rzędu 70 tys. zł. Powinny także dowodzić zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych tj. skutków powodzi rzeki [...] i braku dochodów z produkcji rolnej. Skarżący stwierdził, że to Sąd powinien mu wskazać jak ma udowodnić straty w produkcji rolnej, skoro dotychczas przedłożone dokumenty są niewystarczające. Skarżący przedłożył też fakturę z 24 stycznia 2012 r. za ogrzewanie gazowe w kwocie 1754,51 zł, której jak napisał, nie może uiścić bez uszczerbku utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący podkreślił też, że nie poda miesięcznych stałych kosztów utrzymania, są one bowiem zmienne, zależą od wielu czynników np. temperatury otoczenia i od kwoty płaconych zaliczek za media. Przykładem jest kwota faktury za prąd na kwotę 804,34 zł dotycząca wyrównania za zakup prądu. Powtórzył, że istotna część kosztów, jak odsetki od kredytów są ujęte w kosztach działalności gospodarczej. Skarżący i jego żona nie korzystali z pomocy społecznej, jej uzyskanie uniemożliwiają mu dochody uzyskiwane z najmu lokali mieszkalnych.

Referendarz zapoznał się z aktami o sygn. II SAB/Op 62/11 i nie znalazł w nich deklaracji PIT-28 za 2010 r., a jedynie identyczne dokumenty jak przesłane do niniejszej sprawy.

W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący przedłożył oprócz wskazanych załączników, dokumenty do innych spraw, które są znane obecnie referendarzowi z urzędu, jak zeznanie podatkowe PIT-36, wezwania do zapłaty wystawione przez zarządcę nieruchomości w dniach 15 i 16 listopada 2011 r., wzywające skarżącego i jego żonę do uregulowania zaległości z tytułu kosztów zarządu i mediów odpowiednio na kwotę 2476,35 zł i 1484,11 zł oraz wyciągi bankowe za 3 miesiące z trzech kont bankowych, które - jak zaznaczył - załączył do sprawy o sygn. akt II SAB/Op 38/11.

W sprawach tych, też wskazał, że faktury za media mieszkania dołączył do sprawy o sygn. akt I SA/Op 338/11, a deklaracje VAT-7K za II i III kwartał 2011 r. - do sprawy o sygn. akt I SA/Op 363/11, w której dodatkowo wskazał, że przychody z najmu lokali mieszkalnych są kwotami netto tj. bez kosztów za media i zarząd, dlatego żądanie okazania faktur za media z wynajmowanych lokali uważa za niezasadne. Odnośnie załączonych wezwań do zapłaty wyjaśnił, że wynikająca z nich kwota stanowi zaległości z tytułu opłat za dwa lokale mieszkalne, a opłaty pobrane od najemców lokali zostały zużyte na bieżące utrzymanie. Dalej skarżący podniósł, że skala strat z gospodarstwa rolnego wynika między innymi ze spraw o sygn. akt II SAB/Op 45-58/11, II SAB/Op 37-39/11, II SAB/ Op 410/11 i II SAB/Op 25/10, które dowodzić mogą, że uzyskiwanie dochodu z gruntów rolnych nie było możliwe. Końcowo stwierdził, że wielokrotnie przedkładał już w Sądzie zaświadczenia urzędowe, faktury, kosztorysy i inne dokumenty dotyczące poniesienia strat w wyniku powodzi np. w sprawie I SA/Op 250/11. Oświadczył również, że za rok 2011 ma stratę z działalności gospodarczej, a poza tym nie korzystał wraz żoną w okresie ostatnich 3 miesięcy z pomocy społecznej, przy czym od grudnia 2011 r. żona utraciła prawo do renty.

Dokonując oceny wniosku, w pierwszej kolejności odnotować trzeba, że instytucja praw pomocy polega na zwolnieniu strony od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przy tym przyznane nie tylko w zakresie całkowitym, ale także w zakresie częściowym, co w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmuje m.in. zwolnienie tylko od kosztów sądowych.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jaki był wnioskowany przez skarżącego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tej regulacji wynika zatem, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach, gdy obiektywne okoliczności wskazują, że wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie, bez zachwiania swojej sytuacji materialnej i bytowej w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Jednocześnie, zawarte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych. Powinien on zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na swą sytuację materialną. Rozstrzygnięcie w kwestii zasadności przyznania prawa pomocy zależy bowiem od tego co zostanie przez stronę wykazane. Strona ma zatem przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Podzielić przy tym należy pogląd wyrażony w orzecznictwie, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli natomiast fakty, które we wniosku podaje nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, opubl. na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu w urzędowym formularzu informacji niezbędnych dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.), przy czym powinien on zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeśli natomiast informacje zawarte we wniosku okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, możliwe jest wezwanie strony w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Treść powołanego przepisu wyraźnie wskazuje, że katalog dokumentów mogących stanowić źródło dla potwierdzenia sytuacji majątkowej nie jest zamknięty. O ile jednak strona może przedstawiać również inne dowody, to właśnie na niej ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd nie jest bowiem zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa.

W sprawie informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Wątpliwości budziła kwestia źródła utrzymania wszystkich osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Szczególnie z uwagi na wskazanie w formularzu, że skarżący posiada zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek bankowych na kwotę 160000 zł, a miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 1370,39 zł brutto. Zastrzeżenia budziła faktyczna wysokość miesięcznego dochodu skarżącego i jego żony oraz wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie i źródła ich pokrycia. Z tego względu zasadnym było wezwanie skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienia złożonego wniosku.

W ocenie referendarza, pomimo wezwania skarżący nie wyjaśnił powstałych wątpliwości, nie wykazał więc zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone przez niego wyjaśnienia oraz dokumenty, na których zostały one oparte, nie obrazują bowiem w sposób pełny i wyczerpujący sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego. Tym samym, zdaniem referendarza, nie wystarczają do dokonania rzetelnej oceny w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Dokonując bowiem oceny w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, oprócz informacji ujętych w formularzu wniosku, wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 3 lutego 2012 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku, referendarz wziął pod uwagę również dokumenty, na które w niniejszej sprawie powoływał się skarżący, a które zostały przedłożone w toku innych postępowań toczących się przed tut. Sądem, zainicjowanych przez skarżącego bądź jego żonę, w tym przede wszystkim: deklaracje VAT-7K za II i III kwartał 2011 r. (załączone do sprawy o sygn. akt I SA/Op 363/11), zeznanie podatkowe PIT-36 za 2010 r., wezwania do zapłaty oraz wyciągi bankowe za 3 miesiące z trzech rachunków bankowych (załączone do sprawy o sygn. akt II SAB/Op 38/11), zaświadczenie Burmistrza Brzegu potwierdzającego fakt zalania posesji stanowiącej współwłasność skarżącego i jego żony w 2010 r. na skutek powodzi, umowę o kredyt "[...]" w kwocie 125000 zł z dnia 24 lipca 2008 r., umowę pożyczki z [...] Bank [...] S. A. na kwotę 20000 zł podpisaną przez skarżącego w dniu 16 grudnia 2008 r., umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 41000 zł z dnia 29 kwietnia 2010 r., harmonogram spłat rat kredytu gotówkowego, którego kapitał określono przed dniem spłaty raty w dniu 7 marca 2011 r. na kwotę 32126 zł, pismo skarżącego do Urzędu Nadzoru Finansowego dotyczące odszkodowania za szkody poniesione w wyniku powodzi z 2010 r. oraz odpowiedź [...] na pismo skarżącego dotyczące tego odszkodowania z dnia 22 lutego 2011 r. (załączone do sprawy o sygn. akt I SA/Op 92/11). W oparciu o te dokumenty referendarz dokonał też oceny wskazanych przez skarżącego okoliczności. Skutkiem braku wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, była niemożność uznania, że jedyną okolicznością uzasadniającą zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych jest wielość spraw wnoszonych przez niego do Sądu i konieczność ponoszenia kosztów sądowych w tych sprawach. Zgodzić się wprawdzie należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację konstytucyjnych uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), niemniej jednak prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być zasadnie prawnie ograniczone. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały.

Uregulowanie z art. 246 § 1 P.p.s.a. bowiem przenosi wprost na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 398/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne są informacje dotyczące źródeł i wysokości dochodów oraz kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, jak również innych obciążeń, czy posiadanych środków majątkowych. W interesie strony jest przy tym przedstawienie tych informacji w sposób na tyle jasny i dokładny, aby możliwe było porównanie rzeczywistych niezbędnych wydatków z wielkością środków finansowych pozostających do faktycznego wykorzystania.

Zdaniem referendarza, okoliczności wynikające z wyjaśnień i dokumentów przedłożonych przez skarżącego są natomiast niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy jest uzasadnione. Z przekazanych wyciągów bankowych wynika, że ponoszone przez niego co miesiąc koszty znacznie przewyższają dochody jego gospodarstwa domowego, jakie zostały wykazane w formularzu wniosku. Nadesłane wyciągi bankowe potwierdzają, że w miesiącu październiku 2011 r., skarżący dokonał następujących wpłat na poczet rat kredytów: na rzecz [...] Bank - w kwocie 684,07 zł, na rzecz [...] Bank – w wysokości 450,77zł, na poczet spłaty kredytu [...] - w kwocie 2235,48 zł oraz pożyczki gotówkowej - w kwocie 845 zł. Łączna kwota przeznaczona przez skarżącego na uregulowanie samych tylko zobowiązań z tytułu rat kredytów i pożyczek wynosiła zatem łącznie 4215,32 zł. Ponadto, skarżący dokonał także następujących opłat za media: za gaz - w kwotach 429,62 zł i 21,16 zł w dniu 4 października oraz w kwotach 136,71 zł, 151,32 zł, 154,54 zł i 69,28 zł w dniu 26 października, za wodę - w kwocie 153,50 zł w dniu 4 października, a także za energię elektryczną - w kwocie 103,13 zł w dniu 24 października i w kwocie 804,34 zł w dniu 26 października. Tym samym, łączna kwota przeznaczona na wskazane opłaty wyniosła 2023,60 zł. Skarżący nie wskazał jednak, aby w celu realizacji zobowiązań korzystał z pomocy osób trzecich, czy też jakichkolwiek instytucji. Określając dochód gospodarstwa domowego wskazał natomiast, że wynosi on 1370,39 zł i składają się na niego jedynie dochody jego żony z tytułu najmu mieszkań oraz czasowej renty. Znaczne rozbieżności w dochodach i wydatkach powodują, że nie można ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. W szczególności zaś, nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenia skarżącego, że aktualnie miesięczne dochody w łącznej wysokości 1370,39 zł stanowią jedyne źródło utrzymania obojga małżonków, skoro regulowane przez skarżącego zobowiązania wielokrotnie przekraczają wysokość wskazanych przez niego dochodów. Skarżący wprawdzie twierdzi, że "przerzuca" środki finansowe pomiędzy swoimi rachunkami w celu podwyższenia salda obrotów na koncie, niemniej jednak uwadze referendarza nie uszło, że w październiku 2011 r. na jeden z rachunków skarżący dokonał wpłat gotówkowych na sumę 9500 zł. Nie wskazał jednak źródła, z którego uzyskał taką kwotę. Istotne znaczenie ma również to, że środki finansowe, będące przedmiotem transakcji dokonywanych przez skarżącego na jego rachunkach, posłużyły do pokrycia znacznych zobowiązań. Fakt, że skarżący uregulował wysokie zobowiązania wskazuje natomiast, że dysponował on znacznymi środkami, których nie ujawnił jako źródła dochodu, a które z pewnością przynajmniej w części posłużyły do pokrycia wydatków jego gospodarstwa domowego.

Dostrzec ponadto trzeba, że na podstawie przedłożonych deklaracji VAT-7K można przyjąć, że skarżący osiąga przychody z działalności gospodarczej (złożone deklaracje wskazują na przychód wynoszący 1170,83 zł). Skarżący, podnosząc w sprzeciwie, że rozlicza sprzedaż metodą kasową i dlatego sprzedaż w deklaracji VAT może znacznie różnić się od sprzedaży wykazywanej w księdze przychodów i rozchodów, nie wyjaśnia jednak, jakie faktyczne różnice w tym zakresie występują. Z tego też względu powyższe twierdzenia nie rozwiewają wątpliwości dotyczących dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z działalności gospodarczej.

Zauważyć również należy, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów mogących potwierdzić, że część rat odsetkowych, a także część kosztów utrzymania, jak ogrzewanie, prąd, woda itp., są ujęte w kosztach prowadzonej przez niego działalności. Co więcej, nie przedstawił, nawet na wezwanie, zestawienia wskazującego jakie środki wydatkuje na bieżące koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego. W oparciu o przedłożone wyciągi z rachunków bankowych nie sposób natomiast ustalić jaka jest średnia wysokość miesięcznych wydatków za media takie jak woda, prąd, gaz w gospodarstwie domowym skarżącego. Potwierdzają one bowiem dokonanie w samym tylko miesiącu październiku kilku wpłat z tego tytułu. Skarżący nie wyjaśnił natomiast, które z uregulowanych należności za media związane są z prowadzoną przez niego działalności gospodarczą, a które należy uznać za koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Poza tym należy odnotować, że skarżący nie przekazał pełnej informacji na temat wszystkich wydatków ponoszonych przez niego i żonę na bieżące utrzymanie. Niewątpliwym jest, że poza kosztami związanymi z dostawą energii elektrycznej, gazu i wody zarówno skarżący, jak i jego żona, ponoszą inne wydatki zapewniające minimum potrzeb życiowych, np. związanych z zakupem wyżywienia, ubrania, środków higieny, czystości. Informacje dotyczące wydatków gospodarstwa domowego są natomiast istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zestawienie obrazujące wydatki w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy nie zostało jednak w niniejszej sprawie przedłożone. Dla wykazania swojej sytuacji finansowej skarżący winien natomiast określić chociażby przybliżone średnie, miesięczne, wielkości wydatków ponoszonych na potrzeby życiowe. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z postanowień wydanych w sprawie z wniosku żony skarżącego o przyznanie prawa pomocy (na którą to sprawę, wpisaną w tut. Sądzie pod sygn. akt I SA/Op 250/10, powołuje się skarżący), przez stałe koszty utrzymania rozumieć przy tym należy koszty, które niemal każdego miesiąca, czy o określonej porze roku, regularnie są ponoszone i każdy, kto prowadzi gospodarstwo domowe wie, co do tych kosztów zaliczyć należy, mając jednocześnie świadomość, że ich wysokość nie jest jednakowa w każdym miesiącu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11). Stosownie do tego, twierdzenie skarżącego ujęte w sprzeciwie, że nie może on ustalić stałych miesięcznych kosztów utrzymania, uznać należy za przejaw braku woli ujawnienia tychże kosztów, a przez to za brak wyjaśnienia okoliczności w zakresie wykazania spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy.

Podkreślić ponadto należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego, przedłożone przez niego wezwania do zapłaty zaległości z tytułu kosztów zarządu, mediów oraz remontu, pochodzące od zarządów nieruchomości, nie stanowią według referendarza dowodu na to, że skarżący i jego żona nie uzyskali żadnych dochodów z wynajmu mieszkań, co strona podnosi w piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r., do akt o sygn. II SA/Op 46/11. Przede wszystkim dostrzec trzeba, że najem wskazany został przez skarżącego jako źródło dochodu jego gospodarstwa domowego we wniosku o przyznanie prawo pomocy.

Ponadto należy mieć na uwadze, że wezwania nie wskazują okresu za jaki powstało zadłużenie i dlatego nie można dokonać oceny, jak skarżący gospodarował pieniędzmi uzyskanymi z wynajmu. Nie przedłożył bowiem szczegółowych dokumentów wskazujących na to jak kształtują się faktyczne koszty utrzymania tych mieszkań. W orzecznictwie sądowym panuje przy tym pogląd, że posiadanie nieruchomości zasadniczo wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Reguła ta nie odnosi się jedynie do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2007r., sygn. akt II OZ 1050/07 oraz z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarżący w niniejszej sprawie tymczasem wyjaśnił i przedłożył dokumenty, z których nie wynika, aby on i jego żona nie uzyskiwali dochodów z wynajmu nieruchomości. Samo twierdzenie przeciwne w tym zakresie, bez wskazania na konkretne okoliczności i bez poparcia ich stosownym dowodami, nie uwiarygodniają takiej sytuacji, zwłaszcza w świetle tego, że dochody z najmu wskazane zostały jako dochody gospodarstwa domowego we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Skarżący nie przedstawił również dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych przez niego w związku z powodzią. Dowodów takich nie mogą stanowić: zaświadczenie Burmistrza, potwierdzające zalanie posesji skarżącego ani pismo skarżącego do Urzędu Nadzoru Finansowego, w którym kwestionowana była wysokość odszkodowania przyznanego za szkodę poniesioną w wyniku powodzi, jak też pismo [...] informujące o braku podstaw do zwiększenia odszkodowania. Nie przecząc zalaniu posesji skarżącego na skutek powodzi, dostrzec jednak należy, że w niniejszej sprawie znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego miałoby wykazanie poniesienia kosztów usuwania szkód powodziowych z własnych (bądź pożyczonych) środków, a nie sam fakt zalania. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 369/11, wydane w jednej ze spraw skarżącego). Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że z własnych środków poniósł jakiekolwiek koszty usuwania skutków powodzi.

Wskazane powyżej okoliczności nie pozwalają referendarzowi na uznanie, że skarżący wywiązał się z obowiązku wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro nie przedłożył dowodów mogących obrazować wiarygodnie jego sytuację finansową, w tym nie wskazał kosztów utrzymania, a także nie wyjaśnił kwestii znacznej rozbieżności pomiędzy deklarowanymi dochodami a ponoszonymi wydatkami, nie było możliwe dokonanie przez referendarza pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Oświadczenia skarżącego i przedkładane przez niego dowody są w opinii referendarza wewnętrznie sprzeczne i nasuwają poważne wątpliwości co do źródeł dochodów skarżącego, z których pokrywa on koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Końcowo zaznaczyć przyjdzie, że ciążący na wnioskodawcy obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. powoduje, że nie może on ograniczać swych działań tylko do wypełniania wezwań sądu w zakresie stosownych dokumentów źródłowych.

Powinien on w ramach swoich możliwości przedstawić wszelkie niezbędne i prawidłowo udokumentowane dane, które pozwolą przychylić się do jego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FZ 10/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W tych okolicznościach, wobec niemożliwości ustalenia pełnej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, w świetle złożonych przez niego w sprawie dokumentów i oświadczeń należało uznać, że nie wykazał on, iż zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.