Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 26/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Iwona Dąbrowska (spr.), , Protokolant Elwira Sipak, specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. S. z dnia 11 grudnia 2009 r., uzupełnionego pismem z dnia 13 grudnia 2010 r., od aktu mianowania go przez Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., wydanym na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) , Dyrektor Izby Celnej w [...] , z dniem 30 listopada 2009 r. mianował Z. S. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Od decyzji tej Z. S. złożył do Szefa Służby Celnej odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie go na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę dyspozycję wynikająca z treści przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

Ponadto decyzji tej Z. S. zarzucił naruszenie przepisów art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz bezpośrednio art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego tj.: art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieprawidłową wykładnię zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy.

Na poparcie swoich żądań, iż spełnia warunki, o których mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, Z. S. podniósł, iż w trakcie pełnienia służby zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, a mianowicie:

- w okresie od [...] listopada 2002 r. do [...] marca 2003 r. pełnił obowiązki Kierownika Referatu,

- w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] sierpnia 2005 r. zajmował stanowisko Kierownika Referatu.

W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych było, jego zdaniem, obligatoryjne.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Szef Służby Celnej wydał wskazaną na wstępie decyzję i podniósł, że zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu zobowiązany był mianować funkcjonariuszy na nowe stopnie służbowe. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska lub pełnionych obowiązków.

Nadto ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i pogrupowała je w określone korpusy, odpowiednio: oficerów starszych Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej i szeregowych Służby Celnej, ustalając odpowiednio w ramach korpusów poszczególne nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy).

Odnosząc się do wniosku funkcjonariusza o mianowanie go na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, zawartego w odwołaniu, organ stwierdził, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania do strony. W ocenie organu, powołany przepis dotyczy funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Natomiast odwołujący w tej dacie zajmował stanowisko eksperta celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego.

Zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Organ jest zatem związany ustawowym mechanizmem przypisania funkcjonariusza do danego korpusu, który wprost wynika z treści odpowiedniego dla konkretnego funkcjonariusza ustępu (2-6) art. 223. Mając zatem na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 4 ustawy, należało, w ocenie organu, określić odwołującemu się funkcjonariuszowi stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Jednocześnie organ podniósł, iż nie kwestionuje faktu zajmowania w przeszłości przez Z. S. stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Jednakże przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych uzależnia od zajmowania bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Organ podniósł, że we wskazanym okresie Z. S. zajmował stanowisko eksperta celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego, dlatego też przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania.

Organ podkreślił, że interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" prowadząca do przyjęcia, że zwrot ten odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadziłaby do skutków niedających się pogodzić z systematyką i celem ustawy, a zasadami logiki.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. S.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie",

- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa art. 6 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretację Szefa Służby Celnej zawarte w pismach nr [...] [...] , oraz pisemne polecenie [...] ,

- art. 7 i art. 77 § 1 i art. 138 § 1 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Podał, że w przeszłości pełnił obowiązki na stanowisku służbowym, które związane były z podporządkowaniem służbowym. Wskazał ponadto, że pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie.

W uzasadnieniu skargi Z. S. wskazał, iż zarówno Szef Służby Celnej jak również Dyrektor Izby Celnej w [...]odmawiając zastosowania w sprawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, w sposób rażący naruszyli przepisy prawa materialnego. Podniósł, że zajmował stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, tj. w okresie od [...] listopada 2002 r. do [...] sierpnia 2005 r. pełnił i zajmował stanowisko kierownika referatu w Izbie Celnej w [...] . Podkreślił, że powyższa okoliczność miała miejsce przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Zdaniem skarżącego pojęcie "przed dniem wejścia w życie" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Zastosowanie wykładni przyjętej przez Dyrektora Izby Celnej w [...] , prowadzi do interpretacji rozszerzającej pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy". Na poparcie swego stanowiska skarżący powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005r., sygn. akt OSK 1134/04. Jak wskazuje skarżący, Sąd potwierdził, że wykładnia rozszerzająca pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" stwarza pozaustawowe kryterium, sprowadzające się do tego, że okres przed dniem wejścia w życie ustawy jest traktowany wyłącznie jako okres trwający co najmniej do dnia jej wejścia w życie. W ocenie skarżącego zakreślenie kryteriów czasowych, powinno być jednoznacznie wskazane w ustawie, zatem jeśli przepis mówi o okresie "przed dniem wejście w życic ustawy", to chodzi w nim o każdy przedział czasowy poprzedzający tę datę. Ww. zwrot użyty w art. 223 ust. 3 - 6 oznacza zarówno moment bezpośrednio poprzedzający wejście w życie ustawy, jak też dowolny okres przed wejściem w życie ustawy w ramach służby. Zarzucił też, że Szef Służby Celnej, wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, a nie wypowiedział się, co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. W jego ocenie, organ odwoławczy nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...]dotyczyła dwóch elementów, tj. korpusu i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym powinna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta ogranicza się do zakresu określonego ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.) oraz do spraw, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli precyzuje § 2 i 3 powołanego przepisu.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1685/11.

Zgodnie z nim, akt mianowania skarżącego przez Dyrektora Izby Celnej w [...]dotyczył "mianowania na stopień służbowy w korpusie", a więc zawierał jedno rozstrzygnięcie obejmujące stopień i korpus. Wynika to jednoznacznie z samego aktu mianowania oraz z przepisów ustawy o Służbie Celnej.

Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy w Służbie Celnej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe:

1) korpus szeregowych Służby Celnej:

a) aplikant celny,

b) starszy aplikant celny;

2) korpus podoficerów Służby Celnej:

a) młodszy rewident celny,

b) rewident celny,

c) starszy rewident celny,

d) młodszy rachmistrz celny,

e) rachmistrz celny,

f) starszy rachmistrz celny;

3) korpus aspirantów Służby Celnej:

a) młodszy aspirant celny,

b) aspirant celny,

c) starszy aspirant celny;

4) korpus oficerów młodszych Służby Celnej:

a) podkomisarz celny,

b) komisarz celny,

c) nadkomisarz celny;

5) korpus oficerów starszych Służby Celnej:

a) podinspektor celny,

b) młodszy inspektor celny,

c) inspektor celny;

6) korpus generałów Służby Celnej,

a) nadinspektor celny,

b) generał Służby Celnej.

Z przytoczonego przepisu wynika, że stopień funkcjonariusza celnego uzależniony jest od korpusu, zatem mianowanie do określonego korpusu wiąże się zawsze z mianowaniem na jeden ze stopni przypisanych do tego korpusu. Oznacza to, że mianowanie na stopień służbowy w korpusie stanowi w sensie materialnym jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia, tj. mianowania na określony stopień służbowy w danym korpusie.

Wniosek taki wynika również z analizy art. 223 ust. 2 – 6 ustawy o Służbie Celnej, w którym w związku z wejściem w życie nowej ustawy określone zostały zasady określania stopni służbowych funkcjonariuszy celnych w korpusach wprowadzonych nową ustawą.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że decyzja Szefa Służby Celnej, którą utrzymano w mocy akt mianowania w zakresie dotyczącym wyłącznie korpusu, nie rozstrzyga o całości sprawy. Ponieważ Szef Służby Celnej nie ocenił wystarczająco i dogłębnie decyzji organu I instancji w zakresie mianowania skarżącego na stopień służbowy w danym korpusie, naruszył tym samym przepisy art. 7, 77 i 107 k.p.a.

Powyższe stanowi uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

Nie ma natomiast usprawiedliwionej podstawy zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 223 ust.3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Powyższa konstatacja wynika również z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny, a także organ II instancji w sprawie niniejszej, jak również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wielu analogicznych sprawach, jako oznaczającego w zamiarze ustawodawcy "datę wejścia w życie ustawy" jest prawidłowa. Gdyby przyjąć za skarżącym, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", oznacza zajmowanie określonego stanowiska "kiedykolwiek" "przed dniem wejścia w życie ustawy", powołani na wyższy stopień winni być również ci funkcjonariusze Służby Celnej, którzy zostali ze stanowisk odwołani, gdyż sobie na nich nie radzili. Zaakceptowanie więc sposobu rozumienia skarżącego, byłoby sprzeczne z ratio legis wprowadzenia przepisu art. 223 ust.3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł - na podstawie art. 152 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji wyroku.