Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 633/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, art. 272 ust. 1, art. 273 ust. 6, art. 274 pkt 3 lit. b.
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: par. 5 ust. 1 pkt 36 lit. a. i pkt 38
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. w M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. w M. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Informacją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor ZZ"), działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2020, poz. 310, dalej: "P.w."), ustalił Skarbowi Państwa Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Państwowemu Nadleśnictwu K. w M. (dalej: "Nadleśnictwo") opłatę zmienną w wysokości 11 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie Ż., na [...] w gminie T., za okres I kwartału 2018 r. Ustalenie nastąpiło w związku z korzystaniem z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Opłata zmienna została natomiast obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów innych niż wymienione w pkt 1-35 określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności: cele socjalno-bytowe (0,115 za 1m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1,25) i ilość pobranych wód podziemnych (75 m3). Dyrektor ZZ wskazał, że wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502, dalej: rozporządzenie). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniania, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

Nadleśnictwo złożyło w dniu [...] czerwca 2020 r. reklamację, w której zakwestionowało zasadność naliczenia jakiejkolwiek opłaty w zakresie określonym ww. informacją, wnosząc o jej uchylenie. Wskazało również, że pobór wód podziemnych z ww. ujęcia jest dokonywany wyłącznie w zakresie zwykłego korzystania z poboru wód, w myśl art. 33 P.w., do celów socjalno-bytowych gospodarstw domowych, w tym przypadku budynków mieszkalnych znajdujących się w zasobach Nadleśnictwa i służących jako lokale służbowe jego pracowników.

W reklamacji wskazano również, że leśniczówki nie funkcjonują na zasadzie działalności gospodarczej prowadzonej przez nadleśnictwa i nie mają charakteru zarobkowego.

W wyniku rozpatrzenia ww. reklamacji Dyrektor ZZ wydał w dniu [...] lipca

2020 r. decyzję nr [...], w której określił Nadleśnictwu opłatę zmienną w wysokości 11 zł za okres I kwartału 2018 r. za pobór wód podziemnych w związku z korzystaniem z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ZZ wyjaśnił, że nie zgadza się ze stanowiskiem Nadleśnictwa w kwestii kwalifikacji poboru wód podziemnych jako zwykłego korzystania z wód, wskazując, że w obecnej ustawie P.w. nie przewidziano zwolnienia z poboru wody do 5 m3 na dobę na potrzeby działalności gospodarczej, co nie pozwala na rozszerzenie tego zwolnienia na inne osoby prawne oraz na działalność gospodarczą, nawet jeśli pobór wody lub odprowadzanie ścieków nie przekracza 5 m3 na dobę. Odnosząc się do art. 33 ust. 1 P.w. Dyrektor ZZ wskazał, że przepis ten wiąże zwykłe korzystanie z wód z właścicielem, zaś stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 P.w., przepisy o właścicielu mogą być odpowiednio stosowane jedynie do posiadacza samoistnego lub użytkownika wieczystego (lub prowadzącego instalację). W ocenie organu zwykłe korzystanie z wód stanowi specyficzny rodzaj tego korzystania, podlegający nadzorowi władzy wodnej w bardzo ograniczonym zakresie, w związku z czym rozszerzająca interpretacja uprawnienia, które przysługuje wyłącznie właścicielowi wód ,czy gruntów, a nie posiadaczom zależnym, nie jest uprawniona. Organ wskazał, że w jego ocenie podmiotem dokonującym poboru wód podziemnych jest Nadleśnictwo, a nie pracownik Nadleśnictwa, który realizuje cele tego Nadleśnictwa. Według Dyrektora ZZ art. 274 pkt 3 lit. b. P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 38 rozporządzenia potwierdzając, że cel poboru wód jest zdeterminowany celem poboru przez podmiot korzystający z usługi wodnej, a nie sposobem wykorzystania wód przez finalnego odbiorcę wód. Według organu zamysłem ustawodawcy jest podział celów poboru wód, nie w zależności od celów finalnych, ale w zależności od prowadzonej przez podmiot działalności. Ponadto podmiot zobowiązany, który pobiera wodę w celu prowadzenia działalności gospodarczej (jak Nadleśnictwo), w ocenie Dyrektora ZZ, zawsze korzysta z usługi wodnej i nie dokonuje poboru wód w ramach zwykłego korzystania z wód, które służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyło do sądu administracyjnego Nadleśnictwo, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

– błędną wykładnię art. 33 ust. 1, 3 i 4 P.w. w zw. z art. 34 P.w. prowadzącą do nieuprawnionego i nieuzasadnionego ustalenia, że w warunkach niniejszej sprawy, nie ma miejsca szczególne korzystanie z wód, podczas gdy zasadna jest wykładnia wskazanych przepisów, że również osoba prawna (Nadleśnictwo) w ramach wykorzystywania wód na potrzeby leśniczówki, może być podmiotem zwykłego korzystania z wód, co miało miejsce

w zaistniałej sytuacji;

– nieuzasadnione naliczenie, w oparciu o art. 273 ust. 6, art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, stanowiące konsekwencję błędnej wykładni przepisów, o jakich mowa wyżej oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dopuściło się w tej sprawie poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.

Skarżący podtrzymał prezentowane w reklamacji stanowisko, zgodnie

z którym sporny w przedmiotowej sprawie pobór wód podziemnych jest zwykłym korzystaniem z wód w rozumieniu art. 33 P.w. - do celów socjalno-bytowych gospodarstwa domowego. Jest to pobór z ujęcia własnego, do budynków mieszkalnych znajdujących się w zasobach Nadleśnictwa, służących jako lokale służbowe pracowników Nadleśnictwa (leśniczówki), dla celów ich własnego gospodarstwa domowego w ilościach nieprzekraczających ustawowych parametrów. Nie istnieje w tej sytuacji konieczność uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego ani uiszczania opłat. Skarżący wskazał, że leśniczówki nie funkcjonują na zasadzie działalności gospodarczej prowadzonej przez nadleśnictwa i nie mają charakteru zarobkowego. Nie korzystają z pobranych wód na zasadach korzystania szczególnego. Wskazał wyrok w sprawie II OSK 2919/16.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, przesłankami odróżniającymi zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną są w świetle art. 33 ust. 3 i 4 P.w.: cel korzystania z wód (zwykłe korzystanie oznacza pobór na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego, usługą wodną jest pobór na potrzeby działalności gospodarczej) oraz ilość pobieranych wód (zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5m3 na dobę). W ocenie organu, przesłanka ilościowa została przez skarżącego spełniona, jednak pobór wód w leśniczówce wykorzystywany jest na potrzeby prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżące Nadleśnictwo występuje w roli podmiotu korzystającego z usługi wodnej nie zaś jego poszczególni pracownicy. Skarżący jest podmiotem pobierającym wody podziemne nie zaś jego pojedynczy pracownik. Zdaniem organu, odmienne stanowisko - mając na uwadze fakt, że w wielu podmiotach prowadzących działalność gospodarczą pobierane wody wykorzystywane są jedynie do celów socjalno-bytowych pracowników - żaden z tych podmiotów nie byłby zobowiązany do posiadania pozwolenia wodnoprawnego i ponoszenia opłat za usługi wodne. Prawidłowa wykładnia przepisów art. 274 pkt 2-4 P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 1-41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne prowadzi do wniosku, że cel poboru wód należy oceniać w odniesieniu do celu realizowanego przez podmiot korzystający z wód, a nie wiązać go ze sposobem wykorzystania wód przez odbiorcę finalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy dopuszczalności ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w sytuacji, gdy: zdaniem organu – pobór jest realizowany przez skarżące Nadleśnictwo w ramach działalności gospodarczej prowadzonej

w imieniu Skarbu Państwa (Lasów Państwowych), a zdaniem skarżącego - pobór jest realizowany na potrzeby gospodarstwa domowego prowadzonego w leśniczówce. Sporna jest kwalifikacja poboru wód w takiej sytuacji – jako zwykłego korzystania

z wód (skarżący) lub jako usługi wodnej (organ). Kwalifikacja ta ma istotne znaczenie, bowiem opłata zmienna (w sprawie niniejszej za I kwartał 2018 r.) może zostać ustalona wyłącznie za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych (art. 272 ust. 1 w zw. z art. 270 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca

2017 r. Prawo wodne, Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: P.w. Pozwolenie wodnoprawne jest zaś wymagane, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne oraz na szczególne korzystanie z wód (art. 389 pkt 1 i 2 P.w.). Zgodnie zaś z art. 395 pkt 7 P.w., pozwolenia wodnoprawnego nie wymaga pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Stosownie do treści art. 35 ust. 1 P.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w., pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych został wprost zaliczony do usług wodnych.

Jak wynika z kolejnych przepisów P.w.:

– powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb (art. 32 ust. 2);

– zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3); obejmuje ono: pkt 1 - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę; pkt 2 - wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (art. 33 ust. 4);

– szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód obejmujące kilkanaście przypadków wskazanych w tym przepisie, w tym m.in. korzystanie

z wód na potrzeby działalności gospodarczej (art. 34 pkt 13).

W ocenie sądu z powyższego wynika, że pobór wód podziemnych na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, będzie korzystaniem zwykłym z wód, niebędącym usługą wodną

i niewymagającym pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast pobór wód podziemnych realizowany niezależnie od ilości, ale na potrzeby działalności gospodarczej będzie korzystaniem szczególnym, jednak aby wypełniał kwalifikację usługi wodnej powinien być poborem wykraczającym poza korzystanie powszechne, zwykłe lub szczególne (art. 35 ust. 1 P.w.). Jest to istotne rozróżnienie, bowiem opłaty zmienne ustala się nie za każde korzystanie z wód, ale za korzystanie polegające na realizacji usługi wodnej, co wynika z art. 272 ust. 1 w zw. z art. 270 ust. 1 P.w.

Organ w sprawie niniejszej, przyznając spełnienie przesłanki ilościowej dla kwalifikacji poboru wód jako zwykłego korzystania z wód, przypisał skarżącemu pobór w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez Lasy Państwowe. Uznał, że jest to pobór przez właściciela gruntu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc pobór w ramach usługi wodnej wymagającej pozwolenia wodnoprawnego. Innymi słowy, organ postawił znak równości między działalnością gospodarczą przypisaną Lasom Państwowym a celem poboru wód na potrzeby prowadzenia leśniczówki. Jednak zdecydowane stanowisko organu, zgodnie

z którym wody podziemne pobierane z gruntu należącego do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą zawsze i wyłącznie będą pobierane na cele tej działalności i nie jest możliwe, aby były pobierane na cele gospodarstwa domowego – nie znajduje potwierdzenia w konstrukcji przepisów o zwykłym korzystaniu z wód i o prawie właściciela gruntu do wód w jego gruncie.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 P.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jak wyżej wskazano, zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 P.w.). Podobne regulacje zawierała poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). Zgodnie z jej art. 36 ust. 1, 2 i 3, właścicielowi gruntu przysługiwało prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie (ust. 1); zwykłe korzystanie z wód służyło zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 2); nie stanowił zwykłego korzystania z wód pobór wody podziemnej lub powierzchniowej w ilości większej niż 5 m3 oraz korzystanie z wód na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej (ust. 3).

W takim stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny sformułował pogląd – wychodząc z założenia, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym - zgodnie z którym prawo do zwykłego korzystania z wód w gruncie przez jego właściciela nie wyklucza sytuacji, kiedy gospodarstwo domowe prowadzi nie właściciel terenu osobiście, ale osoba której prowadzenie tego gospodarstwa powierza. Zdaniem NSA, wyłącznie z użycia w art. 36 ust. 1 przymiotnika "własny" nie można wyprowadzać wniosku, że ustawodawca zrównuje kwestię własności z osobistym użytkowaniem gospodarstwa domowego przez właściciela gruntu, na którym się ono znajduje. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, to wprost odwołałby się on do pojęcia "osobistych potrzeb", tak jak uczynił to przy zaspokojeniu potrzeb powszechnych, bądź w inny dosłowny sposób wyraziłby taką przesłankę. Tymczasem, jak wskazał NSA, w powyższym przepisie chodzi o skalę korzystania z wód na potrzeby gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, która oznacza korzystanie w nieznacznym zakresie, nieuciążliwym dla środowiska. W konsekwencji ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego należy rozumieć w ten sposób, że wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane. Kwestia własności gruntu nie powinna być zatem utożsamiana z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. NSA wskazał, że z faktu przysługiwania wyłącznie właścicielowi prawa do zwykłego korzystania z wód nie można wyprowadzać wniosku, iż dla kwalifikacji korzystania jako zwykłego właściciel musi osobiście prowadzić gospodarstwo domowe na należącym do niego gruncie.

W przeciwieństwie bowiem do powszechnego korzystania z wód, przy zwykłym korzystaniu z wód prawodawca nie wskazał, że ma ono służyć zaspokojeniu potrzeb osobistych. Uwypuklił natomiast wątki przedmiotowe – zaspokajanie potrzeb gospodarstwa a nie podmiotowe – zaspokajanie potrzeb osobistych (wskazany wyrok NSA dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe stanowisko pozostaje aktualne w stanie prawnym, w jakim została wydana decyzja zaskarżona w sprawie niniejszej. Przepisy art. 33 ust. 1 i 3 P.w.

z 2017 r. odpowiadają bowiem treści przepisów art. 36 ust. 1 i 2 P.w. z 2001 r. Natomiast organ połączył fakt własności Skarbu Państwa do gruntu i przypisanej Lasom Państwowym działalności gospodarczej prowadzonej na tym terenie

z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na realizowanie usługi wodnej niezależnie od wielkości poboru oraz bez uwzględnienia wyżej przedstawionej interpretacji przepisów art. 33 ust. 1 i 3 P.w., zgodnie z którą zwykłym korzystaniem z wód, niewymagającym pozwolenia wodnoprawnego, jest również sytuacja korzystania na potrzeby gospodarstwa domowego nie bezpośrednio przez właściciela ale także przez osobę zarządzającą gruntem w jego imieniu oraz w ilości nie większej niż 5 m3 średniorocznie na dobę. Tymczasem fakt, że leśniczówka jest mieszkaniem służbowym nie wyklucza, że pobór w niej realizowany jest zwykłym korzystaniem z wód niebędącym usługą wodną w rozumieniu art. 35 ust. 1 P.w. wymagającą pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 1 P.w.

Reasumując powyższe rozważania wskazać trzeba, że skoro zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym ale i prawnym (w art. 33 ust. 1 P.w. nie dokonano rozróżnienia), skoro przesłankami zwykłego korzystania

z wód (art. 33 ust. 3 i 4 P.w.) są: korzystanie na potrzeby gospodarstwa domowego, które nie musi być osobiście prowadzone przez właściciela oraz pobór w ilości nieprzekraczającej 5 m3 średniorocznie na dobę – to nie można wykluczyć sytuacji,

w której na terenie będącym własnością osoby prawnej (także prowadzącej działalność gospodarczą) realizowany jest z odrębnego ujęcia pobór wyłącznie na potrzeby gospodarstwa domowego w ilości do 5 m3 średniorocznie na dobę. Nie zmienia tego wniosku wskazywana przez organ treść przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 P.w., zgodnie z którym przepisy o właścicielu mogą być odpowiednio stosowane jedynie do posiadacza samoistnego lub użytkownika wieczystego (prowadzącego instalację). Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że na gruncie, którym dysponują tego rodzaju podmioty, także gdy prowadzą działalność gospodarczą, zachodzi sytuacja realizacji poboru z odrębnego ujęcia i wyłącznie na potrzeby gospodarstwa domowego w ilości do 5 m3 średniorocznie na dobę.

Na okoliczność realizowania przez pracownika Nadleśnictwa w sprawie niniejszej zwykłego korzystania z wód (na cele socjalno-bytowe związane

z prowadzeniem jego gospodarstwa domowego) może wskazywać ustalona

i niekwestionowana przez organ ilość pobranych wód w spornym I kwartale 2018 r. – 75 m3, która jest wielkością nieprzekraczającą poboru w ilości 5 m3 w przeliczeniu średniorocznym na dobę. Ta ostatnia wielkość jest natomiast graniczna dla kwalifikacji poboru jako zwykłego korzystania z wód.

Na marginesie wskazać należy, że w orzecznictwie oraz doktrynie podnosi się, iż status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową). Niewątpliwe Skarb Państwa posiada ex lege osobowość prawną (art. 33 i art. 34 K.c.), jest państwową osobą prawną dysponującą mieniem państwowym niezastrzeżonym dla innych państwowych osób prawnych. Występuje w stosunkach cywilnoprawnych jako podmiot praw i obowiązków dotyczących tego mienia. Czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej (stationes fisci), z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej (art. 67 § 2 K.p.c.). Jeśli chodzi Lasy Państwowe, to zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, zarządzają one lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, a w ramach sprawowanego zarządu prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Według art. 32 ust. 1 ustawy

o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3). Nadleśniczy bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych oraz inicjuje, koordynuje i nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ustawy o lasach). Nadleśniczy reprezentuje zatem Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Zatem Lasy Państwowe z jednej strony posiadają uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej

i występowania w roli przedsiębiorcy, z drugiej, posiadają szereg kompetencji

o charakterze władczym, co czyni je również elementami ustroju administracji publicznej. Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r. oraz wyrok WSA w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 1390/18). W tym kontekście wskazać trzeba, że przepis art. 33 ust. 1 P.w. nie różnicuje uprawnienia do zwykłego korzystania z wód od rodzaju podmiotu/osoby właściciela gruntu oraz od tego czy prowadzi on działalność gospodarczą.

Wskazać również trzeba, że organ nieprawidłowo utożsamił przypisaną Lasom Państwowym działalność gospodarczą jako decydującą o kwalifikacji poboru wód jako usługi wodnej. Tymczasem literalnie odczytywany przepis art. 35 ust. 1 P.w. nie uzależnia kwalifikacji poboru wód podziemnych jako usługi wodnej wyłącznie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, ale od poboru w związku z działalnością gospodarczą wykraczającego poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód. Jak wyżej wskazano, pobór na potrzeby działalności gospodarczej jest szczególnym korzystaniem z wód (art. 34 pkt 13 P.w.). Na szczególne korzystanie z wód niezbędne jest pozwolenie wodnoprawne (art. 389 pkt 2 P.w.). Natomiast opłata zmienna ustalana jest w związku z realizowaniem usługi wodnej (art. 35 ust. 1 w zw. z art. 272 ust. 1 w zw. z art. 270 ust. 1 P.w.), ale która wykracza poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód.

Mając całokształt powyższych okoliczności na uwadze wskazać trzeba, że organy nie wyjaśniły wszechstronnie stanu faktycznego. W szczególności nie zbadały na jaki cel pobierania jest faktycznie woda z będącego przedmiotem sprawy ujęcia (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). Tym bardziej wyjaśnienie to jest istotne, że z akt administracyjnych wynika rozbieżne informowanie organu przez Nadleśnictwo o celu poboru wód. W piśmie z [...] października 2019 r. skarżący wskazywał na funkcjonowanie w leśniczówce kancelarii, deklarował wystąpienie o pozwolenie wodnoprawne na realizowany z tego ujęcia pobór wody

i wielkości poboru związanego z prowadzeniem gospodarki leśnej o wielkości 3 m3 (12 m3 rocznie). Natomiast w piśmie z [...] stycznia 2020 r. skarżący wskazał ostatecznie, że leśniczówki nie funkcjonują na zasadzie działalności gospodarczej

i nie mają charakteru zarobkowego, co kwalifikuje realizowany w nich pobór jako zwykłe korzystanie z wód

W tym zakresie nie przeprowadzono żadnego szerszego postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie

w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już sąd wskazał, działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, nadto mienie Lasów może służyć różnym celom, także mieszkalnym. Brak wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku leśniczówki jako wyłącznie gospodarstwa domowego, którego mieszkańcy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim faktycznie służy pobierana woda - czyli naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. zadecydowało

o uchyleniu decyzji w sprawie ustalenia opłaty zmiennej. Nie wyjaśniono bowiem, czy pobór ten spełnia cechy zwykłego korzystania z wód, niebędącego usługą wodną. Oznacza to, że decyzja o opłacie zmiennej, będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, została wydana przedwcześnie. Dopiero dokładne wyjaśnienie, czy ziściły się czy też nie, w stanie faktycznym sprawy niniejszej przesłanki zwykłego korzystania z wód (poboru na cele gospodarstwa domowego w ilości nieprzekraczającej 5 m3 średniorocznie na dobę) – zgodnie z oceną prawną zaprezentowaną przez sąd - pozwoli na właściwe zakończenie sprawy: decyzją ustalającą opłatę zmienną lub umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie tej opłaty.

Nie podważa powyższej argumentacji stanowisko organu o ukształtowaniu przez ustawodawcę stawek opłat zmiennych i podwyższonych jako zależnych od rodzaju prowadzonej działalności a nie od finalnego wykorzystania wody. Dopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której na gruncie będącym własnością podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą realizowany jest odrębny pobór na potrzeby gospodarstwa domowego. Wynika to z wykładni przepisów zaprezentowanej przez sąd w sprawie niniejszej. W takiej sytuacji cel działalności gospodarczej nie będzie się pokrywał z poborem wody na potrzeby gospodarstwa domowego.

Opisane wyżej naruszenia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym sąd orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.