Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 123/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] października 2012 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni [...] w W. (dalej: "skarżący") od decyzji Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy ulicy [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m. kw. z obrębu [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. Zarząd [...] odmówił przekształcenia, na rzecz skarżącej, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy ulicy [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m. kw. z obrębu [...].

Od decyzji tej Spółdzielnia [...] wniosła odwołanie. Podniosła, że przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości należy interpretować a fortiori w postaci maiori ad minus. Zatem z wnioskiem o przekształcenie może wystąpić osoba fizyczna lub prawna będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości, ale także posiadająca roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w dniu 13 października 2005 r., czyli gorsze prawo od samego użytkowania wieczystego istniejącego, które w chwili wydania decyzji administracyjnej o przekształceniu uległo zmaterializowaniu przez powstanie prawa użytkowania wieczystego. Przepis nie posługuje się pojęciami "wyłącznie", "tylko" lub zwrotami równoznacznymi, a więc nie jest wykluczone złożenie wniosku przez podmioty, które posiadały w dniu 13 października 2005 r. roszczenie o ustalenie takiego prawa użytkowania wieczystego. Pogląd ten ulegnie wzmocnieniu przy posłużeniu się przesłankami celowościowymi przy wykładni prawa, tak by jak najszerszy krąg podmiotów skorzystał z prawa przekształcenia. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 6,7,9,77,107 § 3 kpa poprzez niezbadanie ziszczenia się przesłanki wynikającej z art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Decyzją z [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że skarżącej przysługiwało roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 208 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Realizacja roszczenia nastąpiła w wyniku zawarcia w dniu [...] października 2009r. ugody przed Sądem Okręgowym w W. - sygn. akt [...]. Wpis do księgi wieczystej niezbędny do powstania prawa użytkowania wieczystego nastąpił 16 listopada 2009r. i od tego dnia sąd wieczystoksięgowy określił początek biegu 40 – letniego terminu dla istnienia prawa użytkowania wieczystego. W dniu 13 października 2005 r. nie istniało prawo użytkowania wieczystego gruntu objętego wnioskiem skarżącej o przekształcenie. Zatem w ocenie organu nie ma podstaw do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Odnosząc się do zarzutów z odwołania SKO podniosło, że istnienie prawa użytkowania wieczystego stanowi o interesie prawnym do złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej, zaś samo posiadanie roszczenia o ustanowienie tego prawa świadczy o istnieniu jedynie interesu faktycznego do złożenia takiego wniosku. W ocenie organu nie można zgodzić się, że postępowanie może zainicjować wniosek pochodzący od osoby mającej roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Wskazano też, że brak jest dowodów (w szczególności nie wynika to z księgi wieczystej) stwierdzających, że skarżący jest właścicielem lokalu oraz, że istnieje z tym lokalem związany udział w nieruchomości wspólnej, obejmujący prawo użytkowania wieczystego, którego żąda przekształcenia we własność nadto nie ma powodów by organ prowadził postępowanie wyjaśniające i zajmował stanowisko, co do tych przepisów ustawy w odniesieniu, do których, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie zachodzi. Organ podniósł też, że ustawodawca w art.1 ust. 4 na warunkach określonych w art. 1 ust.1a pkt2 i ust. 2 pkt1 dopuścił możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nabytego po 13 października 2005r., jednakże skarżący nie spełnia kryteriów przewidzianych dla ww. wyjątku.

Pismem z 13 grudnia 2012r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2012r. utrzymującą w mocy decyzję Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., wnosząc o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia powtórzyła zarzuty podnoszone w odwołaniu. Wskazała na postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011r. (IV CKS 103/11), z którego wynika, że z wnioskiem z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z 29 lipca 2005r. mogą wystąpić osoby fizyczne i osoby prawne, będące właścicielami lokali wyodrębnionych lub niewyodrębnionych. Zdaniem skarżącej ustalenia wymaga, czy nie zaistniał stan faktyczny polegający na byciu właścicielem lokalu i czy nie istniało związane z tym lokalem prawo użytkowania wieczystego, nawet w formie niewyodrębnionej do osobnej księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawą przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 2012r., Nr 83) – dalej ustawa. Przepis art. 1 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 roku użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl ust. 1a przywołanego przepisu z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 roku użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed dniem 5 grudnia 1990 roku; 2) na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W ust. 2 art. 1 uregulowano zaś prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego osób fizycznych i prawnych będących właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (pkt 1) oraz spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży (pkt 2). Ustęp 3 cytowanego art. stanowi, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Zgodnie natomiast z ust. 4 powołanego przepisu ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego lub udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 roku.

Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika zatem, że ustawodawca jako zasadę przyjął możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy to jest 13 października 2005 roku (art. 1 ust. 1 i 1a) w prawo własności nieruchomości, umożliwiając jednocześnie na zasadzie wyjątku przekształcenie prawa powstałego po tej dacie, ale jedynie w odniesieniu do osób fizycznych, które nabyły wspomniane prawo w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku oraz właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust.4). Dokonując wykładni art. 1 ust 4 przyjąć należy, że stosowanie przepisów ust. 2 pkt 1 dotyczy także tych jednostek, które już po wejściu w życie ustawy nabyły prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, o ile prawo to istniało już w dniu wejścia w życie ustawy z 29 lipca 2005 roku. Wymóg istnienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy wynika z faktu, że przepisy art. 1 ust. 2 i co za tym idzie także art. 1 ust. 4 muszą być odczytywane w powiązaniu z brzmieniem przepisu art. 1 ust. 1 ustawy, który wymaga, aby prawo użytkowania wieczystego istniało w dniu wejścia w życie ustawy. Przepis art 1 ust. 4 nie tworzy, bowiem samodzielnej podstawy do żądania przekształcenia.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m. kw. ustanowione zostało po wejściu w życie ustawy z 29 lipca 2005 roku. Jak wynika, bowiem z ugody sądowej zawartej przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...] Cywilny sygn. akt [...] z [...] października 2009 roku prawo użytkowania wieczystego nieruchomości ustanowione zostało na 40 lat na rzecz skarżącej. Stosownie do treści art. 234 k.c. i art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej ma w tych przypadkach znaczenie konstytutywne, co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego nie powstaje bez wpisu do księgi wieczystej.

W niniejszej sprawie, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...] z siedzibą w W. wpisane jest do dnia [...] listopada 2049 roku, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2009 roku, co oznacza, że powstało ono w tej dacie, a więc po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku. W związku z powyższym należy przyznać rację organom orzekającym, że w dacie wejścia w życie ww. ustawy Spółdzielnia [...] w W. nie była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Powyższa zaś okoliczność obligowała organ I instancji do wydania decyzji odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 nie jest zasadny.

Faktu tego, wbrew zarzutom skargi, nie może zmienić okoliczność, że skarżącej przysługiwało, na podstawie art. 208 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie wobec Miasta W. o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, potwierdzone ugodą zawartą przed sądem powszechnym. Ugoda ta stała się podstawą wpisu prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, co podniesiono wyżej. W dniu 13 października 2005 roku sporna nieruchomość niewątpliwie nie znajdowała się w ogóle w użytkowaniu wieczystym, do ustanowienia, którego niezbędna była nie tylko notarialna umowa (wyrok sądu, czy ugoda sądowa), ale również wpis do księgi wieczystej. Należy, zatem odróżnić roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego, od prawa już ustanowionego, którego posiadanie w dniu 13 października 2005 roku umożliwiało przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ustawodawca w dyspozycji przepisu art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 roku użył określenia "użytkownik wieczysty nieruchomości" i nieuprawniony jest wniosek autora skargi, jak i proponowane przez niego wnioskowanie, by pojęcie to traktować, jako równoważne pojęciu podmiotu posiadającego w dniu 13 października 2005 roku roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

W odniesieniu do skarżącej nie znajduje też zastosowania art. 1 ust. 4 ustawy, bowiem prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości nie istniało w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 roku. Tym samym, jak prawidłowo wskazały organy, skoro prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione po dniu 13 października 2005 r., to roszczenie o przekształcenie nie będzie przysługiwało (M. Gdesz, Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – Krótki komentarz, Wrocław 2006, s. 13; R. Skwarło, Komentarz do art. 1, LEX/el. 2007). Zatem podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 4 nie może zasługiwać na uwzględnienie, skoro w dacie wejścia w życie ustawy na przedmiotowej nieruchomości nie istniało prawo użytkowania wieczystego ( nieruchomość stanowiła własność Miasta W.).

Organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić obowiązujący stan prawny i faktyczny z daty orzekania. W konsekwencji uznać należy, że w dacie orzekania przez organ II instancji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Inne rozstrzygnięcie stanowiłoby naruszenie prawa materialnego.

Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania Sąd zważył, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem tylko naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, co oznacza, że naruszenia prawa procesowego wpłynęły na treść orzeczenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy takie naruszenia nie miały miejsca. Organy administracji prawidłowo oparły swe rozstrzygnięcie na przepisie art. 1 ust. 1 i ust. 4 ustawy. Podnoszony przez skarżącą zarzut nie ustalenia, czy nie zaistniał stan faktyczny polegający na byciu właścicielem lokalu i czy nie istniało związane z tym lokalem prawo użytkowania wieczystego, nawet w formie niewyodrębnionej do osobnej księgi wieczystej, nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wobec nie spełnienia przez skarżącą wymogów z art. 1 ust 1 ustawy i wobec tej okoliczności, że na nieruchomości nie istniało prawo użytkowania wieczystego w dacie wejścia w życie ustawy. Z tych też względów na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej nie ma wpływu postanowienie SN z 17 listopada 2011r. IV CSK 103/11 dotyczący możliwości wystąpienia z wnioskiem z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy osób fizycznych i prawnych będących właścicielami lokali wyodrębnionych lub niewyodrębnionych.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nie rozważenia przekształcenia w oparciu o art. 1 ust. 4, bowiem SKO stwierdza, że Spółdzielnia [...] nie spełnia kryteriów przewidzianych dla tego wyjątku.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.

-----------------------

6