Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 11/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8,12,36 par. 1 i 2, 35 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 119 pkt 4, 149 par. 1a, 149 par. 2, 149 par. 1 pkt 1 i 3, 151, 200, 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2017 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]"

w [...] (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako:

organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r.

o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka

ewidencyjna nr [...] z obrębu [...],opisanej w księdze wieczystej

nr [...].

W uzasadnieniu skargi strona wskazała na dotychczasowy tok postępowania

w sprawie, podkreślając, że od daty złożenia do organu powołanego na wstępie

wniosku upłynął ponad rok, a Prezydent sprawy nie załatwił - co świadczy

o bezczynności organu. W związku z tym skarżąca zarzuciła organowi naruszenie

art. 35 kpa poprzez niewydanie aktu w terminie do tego wskazanym, względnie

w terminie przedłużonym zgodnie z treścią normy art. 36 kpa oraz wniosła

o stwierdzenie, że w sprawie doszło do rażącej bezczynności organu a także

o zobowiązanie Prezydenta do rozpatrzenia wspomnianego na wstępie wniosku

w terminie 14 dni od daty zwrotu akt z Sądu jak również o przyznanie od organu

na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł i zasądzenie od Prezydenta

na rzecz skarżącej kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Przedstawił

dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, podnosząc, że w wyniku

przeprowadzonej analizy dostępnych materiałów archiwalnych ustalił w granicach

jakich dawnych nieruchomości [...] położona jest przedmiotowa

nieruchomość. Przy czym pozyskanie prowadzonych dla nieruchomości

akt własnościowych pozwoliło Prezydentowi na przygotowanie wystąpień

do odpowiednich organów z prośbą o udzielenie informacji, czy w stosunku

do nieruchomości przy ul. [...] nie toczą się postępowania dotyczące

roszczeń do tej nieruchomości. Jednocześnie organ zauważył, że skarżąca została poinformowana o czynnościach niezbędnych do przeprowadzenia w celu zakończenia niniejszego postępowania, a także o konieczności zlecenia, w dalszej kolejności,

wykonania operatu szacunkowego stanowiącego podstawę określenia wysokości

opłaty z tytułu przekształcenia. Ponadto organ zwrócił uwagę na trudną sytuację

prawną przedmiotowej nieruchomości, z powodu której to sytuacji w korespondencji

prowadzonej ze spółdzielnią podał, że zakończenie postępowania nastąpi do końca

II kwartału 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym

na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy

ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji

publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg

na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1- 4.

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można

wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący

wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany

w art. 37 § 1 kpa.

Należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która

weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to

w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania

w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem

art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy

w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie

wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane

są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie "bez zbędnej zwłoki" oznacza,

że sprawa ma być załatwiona tak szybko, jak to jest możliwe. Zgodnie z ustawą

załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego

powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś sprawy szczególnie

skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia

postępowania - art. 35 § 3 kpa.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia

wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej

prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące

regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie

do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia

2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy,

gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie,

jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku

nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu

nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został

podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami

zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego

działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy

ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była

ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym

przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej

również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu

(art. 36 § 2 kpa).

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola

Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał

w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając

powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący

w dacie orzekania.

Poza sporem jest, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2017 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...],opisanej w księdze wieczystej nr [...]. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta do wydania aktu w sprawie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.

Oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, Sąd

doszedł do przekonania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym

naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka

w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które

można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie

praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi

w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu

bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest

bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przy dokonywanej ocenie Sąd

uwzględnił bowiem duże przekroczenie terminu załatwienia sprawy, jak również to,

że z materiału dowodowego wynika, iż organ procedował opieszale a podejmowane

przez niego czynności nie cechowała należyta płynność działania, lecz były one

dokonywane w znacznych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło

termin rozpoznania wniosku. Zauważyć przy tym należy, że Prezydent wydał

zaświadczenie o wszczęciu postępowania w sprawie po upływie ponad pół roku

od złożenia przez skarżącą przedmiotowego wniosku (zaświadczenie z dnia

[...] sierpnia 2018 r.) i po podjęciu przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2018 r. interwencji

pisemnej. Kolejną czynność w sprawie organ dokonał dopiero w dniu [...] stycznia

2019 r. występując do Wydziału Obrotu Nieruchomościami Urzędu [...]

o wypożyczenie akt własnościowych opisanej nieruchomości. Żądane akta wpłynęły

do organu przy piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. i w dniu [...] października 2019 r.

zostały zwrócone. Następnie, wobec braku działań ze strony organu w rozpoznaniu

wniosku, skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2019 r wystąpiła o pilne załatwienie

sprawy. W reakcji na powyższe Prezydent pismem z dnia [...] listopada 2019 r.

ponownie wystąpił o wypożyczenie akt własnościowych nieruchomości a pismem

z dnia [...] listopada 2019 r. wskazał stronie na jakim etapie znajduje się postępowanie

w sprawie i podał termin jej zakończenia na koniec II kwartału 2020 r. Zatem stwierdzić

należy, że Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 kpa i nie informował na bieżąco skarżącej o przyczynie niedotrzymania terminu zakończenia postępowania oraz o nowym terminie załatwienia sprawy - uczynił to bowiem dopiero pismem z dnia [...]listopada 2019 r., wystosowanym, jak się wydaje, w reakcji na ponaglenie strony z dnia [...] listopada 2019 r. Ponadto na uwagę zasługuje, że w odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał,

iż konieczne było wystąpienie do odpowiednich organów z prośbą o udzielenie

informacji, czy w stosunku do nieruchomości przy ul. [...] nie toczą się postępowania dotyczące roszczeń do tej nieruchomości, a o informacje te wystąpił

dopiero pismami z dnia [...] stycznia 2020 r. Przy czym wydaje się, że do dokonania tych

czynności zmobilizowało organ wniesienie niniejszej skargi z dnia [...] grudnia 2019 r.

Opisane działanie organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12

kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego

postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie

było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające

do załatwienia sprawy. Sąd wskazuje również, iż elementy składające się na

skomplikowany charakter sprawy, nie uwalniają organu od powinności zakończenia jej

w ustawowym terminie. Słusznie bowiem podnosi się w orzecznictwie i doktrynie,

że organ winien tak procedować, by zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia

sprawy. Z tych względów zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta nosi cechy

rażącego naruszenia prawa.

Sad uznał natomiast, że nie ma podstaw do przyznania na rzecz skarżącej

sumy pieniężnej, o jakiej mowa w art. 149 § 2 ppsa. Z treści omawianego przepisu

wyraźnie wynika, że ustawodawca Sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy

wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącej. Ustawodawca

zatem pozostawił uznaniu sądu administracyjnego uprawnienie do rozstrzygania w tym

zakresie (w przywołanym przepisie użyto słowa "może"). Zatem przyznanie sumy

pieniężnej nie jest obligatoryjne. Treść wniosku o przyznanie sumy pieniężnej

nie uzasadnia takiego żądania. Skarżąca nie przedstawiła ani nie powołała

okoliczności, które mogłyby wskazywać na zasadność kompensaty.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151

w związku z art. 149 § 2 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4

w związku z art. 120 ppsa.