Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 508/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-02 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3 oraz art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego sprzeciwu skarżąca Spółka zamieściła dodatkowy wniosek o zwolnienie z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wyjaśniła, że poprzez liczne spory prawne z organami podatkowymi znalazła się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Dokonano zajęcia posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych. Ich saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0,00 zł. Poza kapitałem zakładowym, który wynosi 1.500.000,00 zł, wartość środków trwałych oszacowano na 317.801,60 zł. Jednocześnie wskazano, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł, a ponieważ równolegle z niniejszą sprawą zaskarżyła jeszcze 11 innych decyzji organu podatkowego nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Tym bardziej, że od 3 lat prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne.

Do akt sprawy dołączono: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, bilans Spółki wraz z rachunkiem zysków i strat, ewidencję środków trwałych. Natomiast przy piśmie z dnia 25 października 2016 r. nadesłano: deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi z tego okresu i wyciągami z rachunków bankowych.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca Spółka posiada wszakże kapitał zakładowy w kwocie 1.500.000,00 zł, ponadto spłaca zaciągnięte kredyty i pożyczki (vide: bilans Spółki za 2015 r.), gdyż z powyższego tytułu nie wykazuje żadnych zaległości. Wprawdzie w ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł (vide: rachunek zysków i strat), niemniej jednak ta nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, na które składały się: koszty działalności operacyjnej (22.769.276,31 zł), pozostałe koszty operacyjne (4.209,81 zł) i koszty finansowe (38.052,99 zł – vide: rachunek zysków i strat). Natomiast przychód Spółki ze sprzedaży wynosił w tym okresie 22.395.802,72 zł, podczas gdy przychody operacyjne i finansowe kształtowały się następująco: 127.001,19 zł i 17.327,29 zł. A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie jak wynika z deklaracji VAT-7 podstawa opodatkowania od stycznia 2016 r. do maja 2016 r. kształtowała się następująco: 2.191.899,00 zł, 2.130.094,00 zł, 1.464.298,00 zł, 1.724.210,00 zł, 1.428.494,00 zł, natomiast od lipca 2016 r. do września 2016 r. wynosiła: 1.542.270,00 zł, 1.360.852,00 zł, 1.434.858,00 zł, trudno uznać jakoby Spółka na skutek poniesionej w 2015 r. straty utraciła płynność finansową, skoro wartość jej aktywów trwałych to kwota 1.799.037,45 zł (vide: bilans), która jak ustalono obejmuje: rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 1.695.775,15 zł, inwestycje długoterminowe w postaci posiadanych udziałów lub akcji o wartości 20.000,00 zł oraz długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące 83.262,30 zł. Te jak wynika z informacji do sprawozdania finansowego dotyczą nierozliczonych z ubezpieczycielem szkód transportowych będących w trakcie realizacji. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 8.942.688,03 zł, z czego posiadane towary oszacowano na 4.408.461,00 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 4.086.712,63 zł, która obejmuje m.in. dochodzone na drodze sądowej należności rzędu 249.356,80 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 36.642,40 zł oraz inne aktywa pieniężne rzędu 400.000,00 zł.

Wprawdzie z nadesłanych do akt dokumentów wynika, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne skierowane do posiadanych na rachunkach bankowych środków, niemniej jednak należy w tym miejscu zauważyć, że choć zawiadomienia o zajęciu zostały wystawione: 28 grudnia 2015 r., 12 lutego 2016 r. i 4 kwietnia 2016 r., to z informacji zamieszczonych na wyciągu z rachunku prowadzonego w BPH wynika, że 1 sierpnia 2016 r., 1 września 2016 r. i 1 października 2016 r. kwota środków zablokowanych wynosiła 0,00 zł, natomiast na rachunku, poza pobraną prowizją za obsługę karty, nie odnotowano żadnych operacji. Saldo końcowe wynosiło: (-) 10,70 zł, (-) 16,70 zł i (-) 22,70 zł. Z kolei zaksięgowane na rachunku prowadzonym w Banku Spółdzielczym w K. operacje wskazują, że skarżąca Spółka albo prowadzi działalność gospodarczą z pominięciem również i tego rachunku, albo dokumenty, które nadesłała w odpowiedzi na wezwanie referendarza wystosowane w tym przedmiocie, nie są kompletne. Należy bowiem zauważyć, że wykazana w deklaracji VAT-7 podstawa opodatkowania wynosiła: 1.542.270,00 zł (lipiec), 1.360.852,00 zł (sierpień) i 1.434.858,00 zł (wrzesień), podczas gdy obroty na rachunku za wskazany wyżej okres to po stronie MA kwota 20,22 zł, a po stronie WN kwota 63,00 zł, przy saldzie początkowym 447,10 zł. Do podobnych wniosków prowadzi też analiza deklarowanych od początku bieżącego roku podstaw opodatkowania dla celów podatku VAT, z której wynika, że skarżąca Spółka, mimo prowadzonego od trzech lat postępowania egzekucyjnego, prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczą wskazane wyżej dostawy i nabycia towarów i usług, które w ostatnim kwartale kształtowały się następująco: 2.183.792,00 zł (lipiec), 1.235.674,00 zł (sierpień) i 1.385.255,00 zł (wrzesień). Co istotne wartość nabytych w lipcu towarów i usług przekroczyła wartość sprzedanych towarów, a transakcje handlowe z tego miesiąca podobnie jak z pozostałego okresu nie zostały zaksięgowane ani na rachunkach bankowych, których wyciągi przedłożono, ani w raportach kasowych, albowiem ich wysokość jest wielkością stałą wynoszącą 86,00 zł. Pojawia się zatem pytanie w jaki sposób Spółka dokonuje rozliczeń z kontrahentami i gdzie deponuje środki pieniężne, którymi obraca. Ponieważ powyższe wątpliwości nie pozwalają na uwzględnienie złożonego wniosku, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie deklarowana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania od stycznia 2016 r. do maja 2016 r. oraz od lipca 2016 r. do września 2016 r. wynosiła: 2.191.899,00 zł, 2.130.094,00 zł, 1.464.298,00 zł, 1.724.210,00 zł, 1.428.494,00 zł, 1.542.270,00 zł, 1.360.852,00 zł, 1.434.858,00 zł, podczas gdy dochodzone w drodze egzekucji należności, według przedłożonych do akt dokumentów źródłowych kształtowały się następująco: 1.423.299,30 zł, 3.751.215,30 zł i 78.468,10 zł. Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.