Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1289/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 ust. 1 lit. a), art. 151, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Sędziowie: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A T. P. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu bezpośredniego nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym za czerwiec 2009 r. w terminie 25 dni od dnia złożenia korekty deklaracji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 4117 (cztery tysiące sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1289/11

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] roku odmawiającą "A" T. P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. dokonania zwrotu bezpośredniego nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym za czerwiec 2009 roku w kwocie 96,670 zł w terminie 25 dni od dnia złożenia korekty deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za czerwiec 2009 roku.

W uzasadnieniu tej decyzji podniósł, iż podatnik dnia 16 lipca 2009 roku złożył deklarację VAT-7 za czerwiec 2009 roku, w której wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 860.502 zł w terminie 25 dni. Do deklaracji, zgodnie z treścią art. 87 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalszej ustawą o VAT, załączył wniosek o zwrot podatku w terminie 25 dni. Uzasadniając ten wniosek Spółka wskazała, iż kwoty podatku naliczonego wykazane w złożonej deklaracji wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które w całości zostały przez nią zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktur, z uwzględnieniem przepisów o działalności gospodarczej. W dniu 22 lipca 2009 roku strona złożyła korektę rozliczenia podatku VAT za czerwiec 2009 roku, w której kwota zwrotu wnioskowanego w terminie 25 dni nie uległa zmianie, a w wyjaśnieniach do korekty podatnik zwrócił się z prośbą o zwrot podatku w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia deklaracji pierwotnej.

W wyniku przeprowadzonej kontroli organ I instancji ustalił, że Spółka uregulowała w formie potrąceń (trzech kompensat – 69.503,40 zł brutto, 336.754,89 zł brutto i 129.822,28 zł brutto) zobowiązania wobec dwóch kontrahentów krajowych na łączną kwotę 536.080,57 zł brutto, a następnie decyzją z dnia 16 września 2009 roku uznał, że podatnik w odniesieniu do kwoty 536.080,57 zł (podatek VAT – 96.670 zł) nie spełnił wymogów określonych w treści art. 87 ust. 6 pkt. 1 ustawy o VAT. Wskazał, iż przepis ten wymaga zapłaty należności w całości podatnikowi będącemu wystawcą faktur, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Z przepisów tych wynika, zdaniem organu, iż w przypadku, gdy suma wartości należności i zobowiązań powstałych w miesiącu poprzednim przekracza 15.000 EURO, dokonanie przez stronę kompensaty z wierzytelnością innego przedsiębiorcy nie spełnia warunku dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego. W konsekwencji takiego rozumienia tych przepisów z całości potrąceń, dokonanych w danym okresie rozliczeniowym, należy wyodrębnić i odrzucić te kompensaty, których wartość przekracza 15.000 EURO, ponieważ w stosunku do tych kompensat nie jest spełniony warunek zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego oraz uwzględnić żądanie zwrotu w terminie 25 dni co do pozostałych kompensat. Przyjmując takie stanowisko organ powołał się na orzeczenia WSA w Łodzi z dnia 27 stycznia 2006 r., I SA/Łd 1225/05 oraz NSA z dnia 16 maja 2007 r., I FSK 857/06, które co prawda były wydane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, ale mając na uwadze aktualne brzmienie wskazanych przepisów, zawarte w tych wyrokach oceny prawne winny zachować swoją aktualność.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. ustalił, iż kurs EURO na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc dokonania przez Spółkę transakcji zakupu (czerwiec 2009 roku) wynosił 4,4588 zł. A zatem, gdy jednorazowa wartość transakcji zakupu przekraczała równowartość 66.882 zł (15.000 EURO x 4,4588 = 66.882 zł), podatnik zgodnie z dyspozycją art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zobowiązany był regulować należność wynikającą z takiej transakcji za pośrednictwem rachunku bankowego. W odniesieniu do dwóch transakcji zakupu od firm B spółki i C spółki (udokumentowanych fakturami z dnia 30 czerwca 2009 roku odpowiednio na kwotę 158.827,41 zł brutto i 467.785,77 zł brutto) podatnik nie zastosował się do wskazanych przepisów, dokonując zapłaty łącznej kwoty należności (536.080,57 zł) w formie wzajemnych kompensat wierzytelności z kontrahentami będącymi wystawcami faktur zakupu, a nie w formie płatności za pośrednictwem rachunku bankowego. Powyższe uchybienie spowodowało zachowanie niezgodne z dyspozycją art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co z kolei spowodowało naruszenie art. 87 ust. 6 pkt. 1 ustawy o VAT. A zatem Spółce nie przysługuje prawo zwrotu różnicy podatku określonego w treści art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w terminie 25 dni, lecz w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. Kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2009 roku, która podlega zwrotowi w terminie 60 dni od wpływu do urzędu deklaracji korygującej VAT-7 wynosi zatem 96.670 zł (536.080,57 zł x 22/122 = 96.670,27 zł), natomiast pozostała część nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym w wysokości 763.832 zł podlega zwrotowi w terminie przyspieszonym, tj. 25 dni, liczonym od dnia wpływu do urzędu deklaracji korygującej VAT-7 za czerwiec 2009 roku.

Po rozpoznaniu dowołania od tej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] roku utrzymał ją w mocy. Podzielając stanowisko organu I instancji, w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał m.in., iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że uregulowanie należności, których wartość przekracza 15.000 EURO w formie kompensaty, nie spełnia wymogu zapłaty należności za pośrednictwem rachunku bankowego. Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 EURO przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

W skardze na tą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie w całości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o VAT oraz art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu, argumentując jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podniosła, że kwota 96.670 zł wynika z faktur dokumentujących kwoty należności, rozliczonych w drodze dokonania dwustronnych potrąceń wzajemnych wierzytelności, przekraczających w jednorazowej transakcji płatność 15.000 EURO. Nadto wskazała, iż zwrot "z uwzględnieniem" należy interpretować jako "niesprzeczny z". Przepis art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie zakazuje bowiem zapłaty w drodze kompensaty niezależnie od tego czy wartość należności przewyższa 15.000 EURO czy też nie. W ocenie strony, w omawianej sytuacji, postępowała ona "z uwzględnieniem" treści art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż nie dokonała zapłaty gotówką.

Nietrafnym jest, w ocenie podatnika, powoływanie się przez organ na wskazane orzeczenia WSA w Łodzi oraz NSA, gdyż wyroki te wiążą w indywidualnych sprawach.

W piśmie procesowym z dnia 14 września 2010r. podała, iż otrzymała interpretację prawa podatkowego Ministra Finansów z dnia 9 sierpnia 2010r., potwierdzająca jej stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Po rozpatrzeniu skargi WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010r., I SA/Łd 141/10 oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, iż art. 87 ust. 6 pkt. 1 ustawy o VAT nie stawia ograniczeń co do formy zapłaty należności. A zatem dopuszczalna jest zapłata poprzez potrącenie, które zgodnie z treścią art. 498 kc daje skutek w postaci wzajemnego umorzenia wierzytelności do wysokości niższej z nich. Potrącenie (kompensata) wzajemnych wierzytelności stanowi więc zapłatę należności. Sąd podkreślił jednak, iż zasada ta, w pewnych określonych prawem okolicznościach, doznaje ograniczenia o ile podatnik chce skorzystać z możliwości skrócenia terminu do zwrotu nadwyżki podatku, a mianowicie w sytuacji określonej w art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdy bowiem płatność wynikająca z jednorazowej transakcji przekracza 15.000 EURO, to wówczas bezwzględnie należy dokonać tej zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego. Przepis ten, zdaniem Sądu, w sposób jednoznaczny i bardzo czytelny wskazuje, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego w każdym przypadku gdy stroną transakcji, z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 EURO przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Dokonanie zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego wymaga zatem spełnienia kumulatywnie dwu przesłanek. Przymus dokonania rozliczeń w opisanej sytuacji za pośrednictwem rachunku bankowego jednocześnie wyklucza przeprowadzenie tego rodzaju transakcji w formie potrącenia. Istota kompensaty nie polega bowiem na przekazaniu określonej realnej kwoty pieniędzy, lecz na uregulowaniu należności poprzez potrącenie jednej wierzytelności z drugą wierzytelnością, pod warunkiem że przedmiotem obu są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone co do gatunku, obie są wymagalne i mogą być dochodzone przez sądem lub innym organem państwowym. Jeżeli zatem płatność wynikająca z jednorazowej transakcji przekracza 15.000 EURO, to bezwzględnie należy dokonać tej zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego. W pozostałych natomiast przypadkach, przy spełnieniu określonych warunków, potrącenie wzajemnych zobowiązań niewątpliwie stanowi zapłatę należności również na gruncie ustawy o VAT. Oczywiście w tym przypadku nastąpi wygaśnięcie zobowiązania jednakże pozbawi to podatnika możliwości ubiegania się o dokonanie przez urząd skarbowy zwrotu różnicy podatku naliczonego nad podatkiem należnym w skróconym terminie – 25 dni.

Tego stanowiska nie podzielił NSA, który wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011r., I FSK 1075/10 uwzględnił skargę kasacyjną Spółki od powyższego wyroku WSA i uchylił ten wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

W toku rozprawy sadowej w dniu 15 listopada 2011r. Spółka wniosła jak w skardze oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W myśl art. 3 § 1 ppsa, zaś sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Ponownie rozpoznając skargę skarżącej Spółki na zaskarżoną decyzję i kontrolując ją ponownie w zakreślonej wyżej kognicji oraz mając na uwadze wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 2 czerwca 2011r., Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 pakt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji i błędne zastosowanie w niespornym między stronami stanie faktycznym.

Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w ustępie następnym niniejszego przepisu, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ustępu 6 omawianego artykułu, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika (art. 87 ust. 2 ustawy o VAT). Stosownie zaś do ustępu 6 art. 87 ustawy o VAT, na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową, urząd skarbowy jest zobowiązany zwrócić omawianą różnicę podatku w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej wynikają np. z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku. Natomiast zgodnie z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 EURO przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

Dokonując wiążącej Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznający skargę wykładni tych przepisów, NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2011r. podniósł w pierwszej kolejności, iż zobowiązanie danego podmiotu wygasa przede wszystkim poprzez jego spełnienie, co w przypadku świadczenia pieniężnego ma miejsce w sytuacji zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Miał on na uwadze i to, że zobowiązanie pieniężne wygasa także poprzez kompensację wzajemnych wierzytelności, potrącenie, zgodnie z instytucją prawa cywilnego przewidzianą w art. 498 Kodeksu cywilnego, stosowaną w obrocie gospodarczym. Zastosowanie potrącenia pozwala uniknąć dwukrotnego, wzajemnego świadczenia należności, a co za tym idzie i kosztów z tym związanych. Zatem zobowiązanie pieniężne wygasa nie tylko poprzez jego zapłatę, ale także i poprzez potrącenie. Wobec tego przepis art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, mówiący o płatnościach, zapłacie, odnosi się, zdaniem NSA, do spełnienia świadczenia w formie pieniężnej, rozliczeń pieniężnych. W tym też zakresie wprowadza on obowiązek regulowania należności powyżej określonej w nim kwoty za pośrednictwem rachunku bankowego.

Analizując z kolei treść i cel art. 87 ust. 6 pkt 1 NSA doszedł do wniosku, że przyspieszony zwrot dotyczy kwot podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone. Co prawda ustawodawca użył słowa "zapłacone", ale w odniesieniu do "kwot należności" wynikających z faktur. W ocenie NSA, z całości tego unormowania wynika, że chodzi o podatek naliczony wynikający z kwot należności, które zostały uregulowane, zobowiązanie spełniono, a jeśli pomiędzy stronami nastąpiły rozliczenia pieniężne, to musi zostać spełniony warunek dotyczący, przy przekroczeniu ustalonej kwoty, zapłaty poprzez rachunek bankowy. Warunek uregulowania, zapłaty, wszystkich należności, aby skorzystać z przyspieszonego zwrotu, określany jest w literaturze jako restrykcyjny. Biorąc pod uwagę z jednej strony prawo podatnika do zwrotu podatku w rozsądnym terminie (orzeczenie ETS z dnia 25 października 2001r., w sprawie C-78/00), z drugiej strony zaś możliwość ustalania przez państwo członkowskie warunków tego zwrotu, doszedł do wniosku, że interpretacja dokonana przez Sąd pierwszej instancji narusza to prawo podatnika w sytuacji dokonania rozliczenia z wystawcą faktury w formie niepieniężnej. Stanowisko, że należności mogą być zapłacone w każdy przewidziany prawem sposób np. poprzez faktora, czy w formie kompensaty należności, a w tylko w przypadku uregulowania należności w formie pieniężnej należy respektować wymóg z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zostało zaprezentowane w "Leksykonie VAT 2009" J. Zubrzyckiego, Wrocław 2009, tom I, str. 1010. Przyjmując pogląd WSA za prawidłowy trzeba byłoby uznać, że prawo do zwrotu w terminie skróconym przysługiwałoby podatnikom, którzy spełnią swoje świadczenie obojętnie w jaki sposób, jeśli kwota należności jest niższa niż 15 000EUR, jak i tym podatnikom, u których należności przekraczają 15 000EUR, ale którzy zapłaty dokonają tylko za pośrednictwem rachunku bankowego. Tym samym podatnicy rozliczający wzajemne zobowiązania powyżej tejże kwoty granicznej, chcąc wystąpić o przyśpieszony zwrot, zamiast kompensaty, musieliby dokonać wzajemnych płatności przy użyciu rachunków bankowych. Mając na względzie to, że wszelkie ustanawianie pewnych warunków ma zapobiegać ewentualnym oszustwom podatkowym, wyłudzaniu VAT, NSA zauważył, że dokonanie potrącenia wierzytelności wzajemnych, jest tak samo czytelne, jak dokonanie zapłaty poprzez rachunek bankowy. Z punktu widzenia organów podatkowych są to zdarzenia, które, w przypadku złych intencji stron, wymagają sprawdzenia w równym stopniu. Okolicznościami mającymi w tym przypadku znaczenie będą zasadność zapłaty z rachunku bankowego za faktycznie zrealizowaną dostawę czy usługę, zgodnie z wystawioną fakturą, jak i zasadność dokonania potrącenia wierzytelności wymagalnych wynikających z faktycznie wykonanych czynności dostawy czy usługi, na które zostały wystawione faktury. Gdyby zatem Spółka swoje zobowiązanie do zapłaty za towar czy usługę realizowała poprzez przekazanie kwoty pieniężnej bez pośrednictwa rachunku bankowego, to biorąc pod uwagę wartość transakcji, nie spełniłaby wymogu z art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Jednakże Spółka dokonała kompensaty wierzytelności wzajemnych, czyli wykonała zobowiązanie w dopuszczalny prawem sposób. Przepis art. 87 ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT nie może mieć zastosowania, według NSA, tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przy należności przekraczającej 15.000 EUR, co wystąpiło w sprawie, wykonanie zobowiązania nastąpi za pośrednictwem rachunku bankowego.

Sąd ponownie rozpoznający skargę strony skarżącej, będąc związany powyższą wykładnią przepisu art. 87 ust. 6 pakt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, uznał, iż organ odwoławczy niezasadnie zakwestionował prawo skarżącej Spółki do zwrotu spornej różnicy podatku naliczonego nad należnym za miesiąc czerwiec 2009r., tj. kwoty 96.670 zł, w przyśpieszonym terminie, tj. w terminie 25 dni, liczonym od dnia złożenia wniosku o zwrot wraz z deklaracją podatkową. Rozstrzygnięcie to oparł bowiem na błędnym przekonaniu, iż wynikający z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wymóg dokonywania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku bankowego w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 EURO, ma zastosowanie także wówczas gdy przedsiębiorcy dokonują rozliczeń swoich wzajemnych zobowiązań przekraczających tą graniczna kwotę poprzez kompensatę. Na wadliwość takiego stanowiska organów podatkowych sądy administracyjne, poza wiążącym w tej sprawie wyrokiem NSA z dnia 2 czerwca 2011r., zwracały uwagę już we wcześniejszych swoich wyrokach, choćby w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2009r., III SA/Wa 3172/08, Lex nr 496915, jak i doktryna, choćby A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do art. 87 ustawy o podatku od towarów i usług, Lex. To zaś oznacza, iż organ podatkowy w tej sprawie nie tylko dokonał wadliwej wykładni analizowanego przepisu, ale również nieprawidłowo go zastosował w niespornym w tej sprawie stanie faktycznym. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, podatnik dnia 16 lipca 2009 roku złożył deklarację VAT-7 za czerwiec 2009 roku, w której wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 860.502 zł w terminie 25 dni. Do deklaracji załączył wniosek o zwrot podatku w terminie 25 dni, wskazując że kwoty podatku naliczonego wykazane w złożonej deklaracji wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które w całości zostały przez nią zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktur, z uwzględnieniem przepisów o działalności gospodarczej. Następnie dnia 22 lipca 2009 roku złożył korektę rozliczenia podatku VAT za czerwiec 2009 roku, w której kwota zwrotu wnioskowanego w terminie 25 dni nie uległa zmianie, a w wyjaśnieniach do korekty podatnik zwrócił się z prośbą o zwrot podatku w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia deklaracji pierwotnej. Spółka uregulowała w formie potrąceń (trzech kompensat – 69.503,40 zł brutto, 336.754,89 zł brutto i 129.822,28 zł brutto) zobowiązania wobec dwóch kontrahentów krajowych na łączną kwotę 536.080,57 zł brutto. W tym stanie faktycznym, biorąc pod uwagę wskazaną wyżej wykładnię art. 87 ust. 6 pakt 1 ustawy o VAT, organy bezzasadnie uznały, że tego rodzaju sytuacja stanowi uchybienie normie prawnej zawartej w cytowanym art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a co za tym idzie również art. 87 ust. 6 ustawy o VAT, w wyniku którego podatnikowi nie służy prawo zwrotu różnicy podatku określonego w treści art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w terminie 25 dni, lecz w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. Organ błędnie więc przyjął, iż kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2009 roku, która podlega zwrotowi w terminie 60 dni od wpływu do urzędu deklaracji korygującej VAT-7 wynosi 96.670 zł, uznając, iż tylko pozostała część z kwoty 860.502 zł, stanowiącej nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym, tj. w wysokości 763.832 zł, podlega zwrotowi w terminie przyspieszonym, tj. 25 dni, liczonym od dnia wpływu do urzędu deklaracji korygującej VAT-7 za czerwiec 2009 roku.

W toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy w prawidłowo ustalonym jej stanie faktycznym organ obowiązany jest wziąć pod uwagę wyżej prezentowaną przez Sąd wykładnię art. 87 ust. 6 pakt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę uwzględnił. O kosztach postępowania zaś orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 tej ustawy.

P.Z-C.