Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 627/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. b i c,  art. 135,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10,  art. 109  par. 1,  art. 145  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. B. i J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiającą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1979r. Nr [...], którą odmówiono M. S. i W. W. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2 – uchyliło w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. (pkt 1) oraz odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] (pkt 2).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik [...] W. decyzją administracyjną z dnia [...] października 1979 r. odmówił przyznania M. S. i W. W. prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...].

Wnioskiem z dnia 6 marca 2006 r. adwokat R. N., działając jako pełnomocnik następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości M. C., M. K., T. S. i M. S., wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] października 1979 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] października 1979 r., z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2006 r. Bank [...] S. A. przeniósł na Spółkę "[...]" prawo użytkowania wieczystego gruntu działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 wraz z własnością budynku posadowionego na przedmiotowym gruncie oraz własność lokalu mieszkalnego nr [...] wraz udziałem wynoszącym 17/1000 części w nieruchomości wspólnej, położonych w W. przy ul. [...].

W dniu 5 września 2006 r. do Kolegium złożony został wniosek “[...]" Sp. Jawna o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 ust. 4 i 5 kpa postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. z uwagi na powstanie nieodwracalnych skutków prawych. Wnioskodawca wskazał, że grunt położony przy ul. [...] oznaczony hip. jako [...], obecnie składa się z działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [...]. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1994 r. grunt obecnej działki Nr [...] został przekazany w użytkowanie wieczyste na rzecz Banku [...] S.A. Zaś umową użytkowania wieczystego z dnia [...] marca 1999 r. grunt działki [...] został przekazany w użytkowanie wieczyste na rzecz Banku [...] Spółka Akcyjna w W.

Ponadto w budynku posadowionym na nieruchomości przy ul. [...] znajduje się wyodrębniony lokal mieszkalny nr [...], który został nabyty przez Bank [...] S. A. Natomiast budynek znajdujący się na gruncie przy ul. [...] został w całości wybudowany ze środków państwowych i nie stanowi własności dawnych właścicieli nieruchomości hip. [...].

Zdaniem wnioskodawcy wszystkie powyższe okoliczności istniały w dacie wydania decyzji przez Kolegium w dniu [...] czerwca 2006 r. i nie były znane organowi. Istniały zatem podstawy do uznania, że decyzja z dnia [...] października 1979 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Aktem notarialnym z dnia [...] października 2006 r. M. B. i J. B. nabyli od Spółki pod firmą "[...]" Spółka Jawna użytkowanie wieczyste działek ew. nr [...] i [...], a także własność usytuowanego na powyższych działkach budynku oraz własność lokalu nr [...] wraz z udziałem wynoszącym 17/1000 części nieruchomości wspólnej, położonych w W.

Z kolei aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2007 r. M. B. i J. B. nabyli od T. S. i M. S. (następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych) cały przysługujący im udział w prawach i roszczeniach wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy dotyczących nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...].

Orzeczenie to zostało następnie podtrzymane decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skarg M. B. i J. B. oraz "[...]" Spółki Jawnej, wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1667/07 uchylił obie zaskarżone decyzje Kolegium z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r. U podstawy takiego rozstrzygnięcia leżał fakt, iż organ rozpoznał merytorycznie sprawę w sytuacji gdy wcześniej niewłaściwie ustalił krąg osób, które mają interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu. W szczególności chodziło tu o spadkobiercę W. W.

Decyzją [...] z dnia [...] września 2011r. Kolegium ponownie odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1979 roku. Decyzja została doręczona B. B. jako kuratorowi spadku dla nieznanej z miejsca pobytu M. C. - spadkobierczyni W. W.

Pismem z dnia 27 września 2011 r. M. B. i J. B. wystąpili do SKO z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Jako uzasadnienie wniosku skarżący wskazali okoliczność zaniechania wyjaśnienia w treści decyzji, czy B. B. została ustanowiona kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu M. C., czy też kuratorem spadku po niej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] Kolegium uchyliło w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. [...] z dnia [...] września 2011 r. (pkt 1) oraz odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] (pkt 2).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że oceniana decyzja została skierowana do B. B. jako ustanowionego przez Sąd Rejonowy w Z. (postanowienie w aktach) kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu M. C.

Nie mniej jednak, Kolegium ponownie rozpatrując wniosek o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 ust. 4 i 5 kpa postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. doszło do przekonania, że decyzja Kolegium [...] z dnia [...] września 2011 r. wydana została z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z tym przepisem pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W wydaniu decyzji [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] października 1979 r. Nr [...], którą odmówiono M. S. i W. W. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], brały udział osoby, które rozpatrywały przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania i wydały decyzje [...] z dnia [...] września 2011r. Powyższe oznacza, że decyzja Kolegium [...] winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, jako obarczona wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 kpa.

Jednocześnie wobec nie stwierdzenia w niniejszym postępowaniu, że w stosunku do postępowania i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] zaistniały przesłanki wskazane w art. 145 § 1 kpa w tym w pkt 4 i 5, Kolegium odmówiło uchylenia tejże decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. i J. B., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, a w szczególności naruszającej przepisy art. 151 § 1 i 145 a kpa poprzez błędną ich interpretację.

W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1667/07 uchylił decyzje Kolegium z dnia [...] sierpnia i [...] kwietnia 2007 r. m in. z uwagi na nieustalenie wszystkich stron postępowania oraz niezapewnienie im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności odnosiło się to do spadkobierców po W. W.

W ocenie skarżących brak udziału stron w postępowaniu administracyjnym stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie to mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

A zatem w świetle ustaleń Sądu wydaną w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzją Nr [...] należało uchylić już z samego powodu braku udziału uprawnionych stron, co skarżący podnosili już wcześniej.

W ocenie skarżących w trakcie prowadzonego postępowania Kolegium zignorowało również podnoszone przez nich okoliczności i zarzuty dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1979 roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa.).

Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Przede wszystkim w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, które Sąd wziął pod uwagę, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji.

Na wstępie podkreślić należy, że zaskarżona decyzja jest kolejną decyzją wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. Wcześniejsza decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1667/07 (orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 9 grudnia 2009 r.).

Wobec powyższego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż zarówno organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie, jak również sąd administracyjny rozpoznając skargę nie mogą odstąpić od wykładni prawnej oraz wskazówek zawartych we wcześniejszym wyroku sądu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 22 stycznia 2008 r. orzeczenie o sygn. akt I SA/Wa 1667/07, w którym przesądził, że w sprawie bezspornym jest, że w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...], powinien brać udział spadkobierca byłego właściciela nieruchomości W. W., który wraz z M. S. był współwłaścicielem spornej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy M. S. zmarła [...] kwietnia 1969 r., a prawa do spadku po niej nabyli: H. C., M. K., J. S., M. S. i T. S. J. S. zmarła [...] lutego 1996 r. Spadek po niej nabyli M. S. i T. S. Po H. C. zmarłej [...] listopada 2000 r. prawa do spadku nabyli W. C. i i M. C. Spadek po W. C. zmarłym [...] marca 2004 r. spadek nabyła zaś M. C.

Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] lipca 1969 r. sygn. akt [...] spadek po W. W. zmarłym [...] lipca 1969 r. nabyła w całości na podstawie testamentu z [...] lutego 1967 r. M. C.

Powyższe oznacza, że M. C. powinna brać udział w postępowaniu toczącym się po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości stanowiącej byłą własność jej spadkodawcy.

Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po wydaniu wyroku Sądu z dnia 22 stycznia 2008 r. M. C. ponownie nie brała udziału jako jego strona.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika wprawdzie, że organ ustalił jej ostatni adres zamieszkania, nie mniej jednak korespondencja (pismo informacyjne z dnia 18 marca 2011 r.) kierowana do niej we [...] powróciła z adnotacją "adresat nieznany".

Akta sprawy nie wskazują, czy organ podejmował dalsze próby ustalenia miejsca pobytu M. C. Bezspornym jest za to, że po otrzymaniu od uczestnika postępowania kopii zarządzenia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2000 r. sygn. akt [...], o ustanowieniu dla nieznanej z miejsca pobytu M. C. kuratora w osobie B. B., wszelką korespondencję przeznaczoną dla strony zaczął kierować na adres tegoż kuratora.

Organ nie wziął jednak pod uwagę, że z treści powyższego zarządzenia jednoznacznie wynika, że B. B. (pracownica Sądu Rejonowego w Z.) została ustanowiona kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu M. C. jedynie "celem reprezentowania jej w niniejszej sprawie", w domyśle w sprawie spadkowej z wniosku H. C.

Powyższe oznacza, że B. B. nie mogła reprezentować M. C. w innych postępowaniach, poza tym, do którego została przez sąd wyznaczona.

Rozciągnięcie przez organ zakresu ustanowionej kurateli, również na prowadzone przez SKO postępowanie administracyjne uznać należy zatem za bezpodstawne.

W konsekwencji oznacza to, że doręczanie kierowanej dla strony korespondencji osobie do tego nieuprawnionej, narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażoną w art. 10 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Z powołanej zasady wynika również obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie pisemnych rozstrzygnięć (art. 109 § 1 kpa). Z doręczeniem orzeczenia administracyjnego wiążą się bowiem przewidziane w Kpa skutki prawne. Ustawodawca nałożył na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego. Do kręgu tych osób należą na pewno spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości, gdyż z ich prawem do roszczeń art. 28 kpa wiąże interes prawny, który warunkuje bycie stroną w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze zgodzić się należy ze stanowiskiem strony skarżącej, że organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcia, nie uwzględnił wytycznych zawartych w orzeczeniu Sądu z dnia 22 stycznia 2007 r. i nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu spadkobierczyni W. W., czym naruszył art. 153 ppsa.

Organ naruszył również prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W orzecznictwie i w doktrynie zgodnie podnosi się, że pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, stanowi przesłankę do jego wznowienia. Stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali krąg osób, które mają interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu oraz zapewni im czynny udział jako stronom postępowania w jego każdym stadium, ze szczególnym uwzględnieniem spadkobiercy po W. W. W przypadku zaś niemożności ustalenia jego miejsca pobytu, organ powinien rozważyć możliwość wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o ustalenie kuratora do reprezentowania w niniejszym postępowaniu administracyjnym osoby nieznanej z miejsca pobytu.

Biorąc pod uwagę powyżej wskazanie nieprawidłowości Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, oraz art. 135 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.