Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 938/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Asesor WSA Bogusław Woźniak Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 938/05

U z a s a d n i e n i e

Wnioskiem z dnia 25.05.2004 r. J.M. wystąpił o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych. We wniosku strona podała, iż przebywał poza miejscem zamieszkania i w związku z tym nie otrzymywał żadnej korespondencji. Podatków J.M. nie był w stanie płacić, bowiem koszty utrzymania pojazdu bardzo wzrosły, a konkurencja na rynku wysoka. Ponadto podał, iż w dniu składania wniosku jest bez pracy, bez prawa do zasiłku, zadłużonym mieszkaniem i telefonem.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji Burmistrz [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji zacytowano treść przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i podano, że wskazane we wniosku argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż w 2002 r. podatnik złożył wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. W grudniu 2002 r. wydano decyzję o warunkach restrukturyzacji, postępowanie restrukturyzacyjne zostało umorzone, ponieważ podatnik nie spełnił warunków określonych w ustawie o postępowaniu restrukturyzacyjnym. Ponadto organ I instancji stwierdził, iż podatnik nie uiszczał należnego podatku od momentu zakupu środków transportowych.

Z dokumentów dostarczonych przez stronę w 2004 r. wynikało, że podatnik zawiesił działalność gospodarczą, wykonywał pracę sezonową, a więc zdaniem organu podatkowego I instancji otrzymywał jakieś dochody, których jednak nie wykazał. Dokonując analizy aktualnej sytuacji finansowo majątkowej podatnika, organ I instancji wystąpił do organu właściwego na miejsce zamieszkiwania podatnika o sporządzenie protokołu o sytuacji finansowo - majątkowej podatnika. Z uzyskanych dowodów z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wynika, ze podatnik prowadził działalność gospodarczą od lipca 2004 r. Z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochód w wysokości 6.973,16 zł miesięcznie.

W związku z powyższym, organ I instancji uznał twierdzenie strony zawarte w pismach z dnia 28.10.2004 r. i z dnia 26.11.2004 r., iż nie osiąga żadnych dochodów, za niewiarygodne.

Zdaniem organu I instancji strona świadomie zataiła informacje o prowadzeniu działalności gospodarczej i wysokości uzyskiwanych dochodów. Następnie w uzasadnieniu decyzji organ podatkowy odniósł się do sytuacji materialnej podatnika. Podatnik prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, a opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. 400 zł miesięcznie (strona nie dostarczyła dowodów - rachunków).

Odwołanie od tej decyzji złożył J.M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Odnosząc się do uzasadnienia decyzji, podatnik podał, iż nie zgadza się z ustaleniami i uważa je za krzywdzące. Oświadczenia o dochodach z dnia 26.10.2004 r. i z dnia 26.11.2004 r. nie stanowią, jego zdaniem poświadczenia nieprawdy, gdyż w tym czasie za wykonywane usługi transportowe nie otrzymywał w pełni zapłaty od kontrahentów. Odwołujący podał również, iż od lipca 2004 r. rozpoczął nową działalność gospodarczą. Ponadto jest w trakcie postępowania rozwodowego i w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zapłaty zasądzonych na żonę alimentów w kwocie 800,- zł miesięcznie.

Odwołujący uważa, iż sytuacja w jakiej się znalazł od dłuższego czasu jest wyjątkowa i trudna, a zapłata podatku unicestwi jego starania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i pozbawi go środków do życia.

Rozpatrując sprawę, w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie podatkowe wszczyna się zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej na wniosek strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie postępowanie wszczęte zostało na wniosek podatnika o umorzenie zaległości podatkowych.

Kwestie związane z umorzeniem zaległości podatkowej regulują przepisy art. 67 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Ustawodawca pozostawił uznaniu organowi podatkowemu czy w danym przypadku zastosować ulgę podatkową. Wydając decyzję w granicach uznania administracyjnego, organ podatkowy obowiązany jest do dokonania wszechstronnej i wnikliwej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego.

Organ I instancji ustalił, iż podatnik posiada zaległość podatkową oraz z tytułu podatku od środków transportowych w kwocie 12.501,10 zł. Podatnik nie wykorzystał postępowania restrukturyzacyjnego, nie zrobił nic, aby postępowanie restrukturyzacyjne zostało pozytywnie zakończone. Tak więc podatnik nie skorzystał z szansy poprawy swojej sytuacji finansowej. Rozpatrując niniejszą sprawę, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w sprawie nie wystąpiły przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, które uzasadniałyby przyznanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w całości.

Jednocześnie Kolegium zauważyło, iż przyznanie ulgi podatkowej jest sytuacją nadzwyczajną, zasadą jest bowiem uiszczanie podatków.

Odnosząc się do odwołania Kolegium zauważyło, iż postępowanie dotyczące udzielenia ulgi podatkowej toczy się na wniosek strony i na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, bowiem podatnik domaga się udzielenia ulgi.

Kolegium zauważyło także, że udzielenie ulg podatkowych ma charakter wyjątkowy i nie może stać się zasadą, iż w przypadku jakichkolwiek trudności finansowych podatnika, organ podatkowy, poprzez udzielanie ulg podatkowych rozwiązuje te problemy.

Ponadto Kolegium zauważyło, iż podatnik ponosi ryzyko związane z działalnością gospodarczą. A fakt iż podatnik posiada inne zobowiązania, w niniejszej sprawie alimenty na żonę, i nie może zapłacić należnych podatków nie stanowi podstawy do udzielenia przez organ podatkowy ulgi podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 67 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu podkreśliła, że organy podatkowe nie uwzględniły szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, w jakiej się znalazła.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p. p. s. a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dworna aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżona decyzja została oparta na treści art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.

Pojęciu ważny interes podatnika uzasadniającemu umorzenie zaległości podatkowej nie można w drodze wykładni nadawać znaczenia wykraczającego poza wyjątkowy charakter tej instytucji prawnej. Nie każda więc sytuacja finansowa podatnika, jak twierdzi skarżący w skardze, uzasadnia przyjęcie, że mieści się w zakresie pojęcia ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67 § 1 OrdPU. Nie chodzi bowiem o subiektywne przekonanie podatnika, że należy jemu umorzyć zaległość podatkową.

W orzecznictwie NSA a także w piśmiennictwie za utrwalony należy uznać pogląd co do wykładni pojęć "ważny interes podatnika", "interes publiczny", które wiązać należy z względami, sytuacjami nie tylko nadzwyczajnymi, nieprzewidywalnymi zdarzeniami losowymi mającymi bezpośredni wpływ na sytuację podatnika, lecz także z normalną sytuacją ekonomiczną związaną z wysokością uzyskiwanych dochodów, jak również sytuacją osobistą związaną ze stanem zdrowia (wyrok NSA z 22.10.1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, Nr 6, poz. 168; wyrok NSA z 02.09.1999 r., SA/Sz 1753/98, niepubl.; B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, praca zbiorowa, Warszawa 2004, s. 253-254). Zawsze jednak pojęcie ważnego interesu podatnika musi być oceniane w oparciu o przesłanki faktyczne wynikające z realiów danej sprawy. W związku z tym takie okoliczności jak: nietrafne decyzje gospodarcze, niepowodzenie finansowe, niewiedza, brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań, nie uzasadniają same przez się spełnienia się przesłanki ważnego interesu podatnika, której zaistnienie jest warunkiem koniecznym do zastosowania umorzenia zaległości podatkowej).

Ze względu na konstrukcję - przepisu użyte w nim zwroty, "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", nawiązują do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie administracyjne. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 252). Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany (por. M. Jaśkowska: Glosa do wyroku NSA z dnia 26 września 2002 r., sygn. akt III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, poz. 481). Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w komentowanym przepisie, tj. brak "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ podatkowy jednej z tych przesłanek lub obu łącznie, powoduje konieczność rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona, a jeżeli tak, to w jakiej części.

Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, wynikające z konstrukcji prawnej analizowanego przepisu, badanie zgodności podejmowanego na tej podstawie rozstrzygnięcia z prawem materialnym może być dokonane tylko w ograniczonym zakresie. Ocenie Sądu podlega natomiast w pełni, proceduralna poprawność przeprowadzonego postępowania, a więc sam proces dochodzenia przez organ podatkowy do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu, opis tego procesu.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący domagając się umorzenia zaległości podatkowych, przedstawia swoją sytuację materialną, upatrując w tym, jak należy przyjąć, zaistnienia ważnego interesu podatnika. Oceniając tę kwestię trzeba jednak wziąć pod uwagę również okoliczności, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych. Skarżący decydując się na prowadzenie określonej działalności, musi uwzględnić również konsekwencje prawne, które z tego wynikają w postaci istnienia obowiązku zapłaty podatków. Zasadą jest bowiem płacenie podatków w wysokościach i w terminach określonych przez prawo, natomiast umorzenie zaległości podatkowych traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna, gdyż prowadzi do uprzywilejowania jednych podatników kosztem pozostałych. Wpływy z podatków przeznaczone są bowiem na realizację różnych celów społecznych, tak więc odpowiednio do tej okoliczności, odstąpienie od ich poboru musi być uzasadnione wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz argumentów przedstawionych w skardze wskazuje na to, że skarżący skutecznie nie wykazał by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie umorzenia zaległości podatkowych. Sama sytuacja materialna nie może stanowić bowiem trwałej podstawy do niepłacenia podatku i domagania się umorzenia powstałych zaległości podatkowych.

Oceniając postępowanie dokonane przez organy podatkowe w niniejszej sprawie uznać należy, że jest ono poprawne, a wnioski z uzyskanych dowodów są prawidłowe i nie naruszają treści przepisu, na którym oparto zaskarżoną decyzję. Uznać bowiem należy, że uzasadniony jest wniosek, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z

art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak ustalono w sprawie skarżący uzyskuje dochody, które wynikają ze znajdujących się w aktach administracyjnych deklaracji podatkowych, jak i ustaleń Sądu Rejonowego w K. (zob. uzasadnienie postanowienia - k. 5 akt postępowania odwoławczego), a także z treści odwołania (k. 8). Wykazane przez skarżącego koszty utrzymania nie uniemożliwiają spełnienia zobowiązań podatkowych, a wielkość zobowiązań finansowych wobec innych osób nie mieści się w pojęciu "ważnego interesu podatnika" określonego w analizowanym art. 67 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu także wskazywane w skardze okoliczności jak brak predyspozycji do prowadzenia działalności gospodarczej czy niepowodzenia w jej prowadzeniu nie stanowią sytuacji wyjątkowej, umożliwiającej zastosowanie ulgi.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art.151 ustawy p. p. s. a. skargę należało oddalić.